Scripture · Sanskrit Bible with the King James Version · the Pāli Canon

Linked Discourses 54 16 संयुत्त निकाय 54।1 16

Chapter: 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 151617 18 19 20

Dutiyabhikkhusutta

Pāli in Devanagari; under each word its Roman pronunciation, syllable by syllable (ṃ = nasal hum). Tap a Pāli word for its meaning (PTS Pāli-English Dictionary); tap again to open it in the Pāli dictionary.

Verse: 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 39 40 41 42 43 44 45 46 47 48 49 50 51 52 53 54 55 56 57 58 59 60 61 62 63 64 65 66 67 68 69 70 71 72 73 74 75 76 77 78 79 80 81 · Hide pronunciation

1

संयुत्तsaṃ·yut·ta निकायni·kā·ya 54।16

Saṁyutta Nikāya 54.16

Linked Discourses 54.16
2

2। दुतियवग्गdu·ti·ya·vag·ga

2. Dutiyavagga

Chapter Two
3

दुतियभिक्खुसुत्तdu·ti·ya·bhik·khu·sut·ta

Dutiyabhikkhusutta

Several Mendicants (2nd)
4

अथa·tha खोkho सम्बहुलाsam·ba·hu·lā भिक्खूbhik·khū येनye·na भगवाbha·ga·vā तेनुपसङ्कमिंसु;te·nu·pa·saṅ·ka·miṃ·su उपसङ्कमित्वाu·pa·saṅ·ka·mit·vā भगवन्तंbha·ga·van·taṃ अभिवादेत्वाa·bhi·vā·det·vā एकमन्तंe·ka·man·taṃ निसीदिंसु।ni·sī·diṃ·su एकमन्तंe·ka·man·taṃ निसिन्नेni·sin·ne खोkho तेte भिक्खूbhik·khū भगवाbha·ga·vā एतदवोच:e·ta·da·vo·ca

Atha kho sambahulā bhikkhū yena bhagavā tenupasaṅkamiṁsu; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdiṁsu. Ekamantaṁ nisinne kho te bhikkhū bhagavā etadavoca:

Then several mendicants went up to the Buddha, bowed, and sat down to one side. The Buddha said to them:
5

“अत्थिat·thi नुnu खो,kho भिक्खवे,bhik·kha·ve एकधम्मोe·ka·dham·mo भावितोbhā·vi·to बहुलीकतोba·hu·lī·ka·to चत्तारोcat·tā·ro धम्मेdham·me परिपूरेति,pa·ri·pū·re·ti चत्तारोcat·tā·ro धम्माdham·mā भाविताbhā·vi·tā बहुलीकताba·hu·lī·ka·tā सत्तsat·ta धम्मेdham·me परिपूरेन्ति,pa·ri·pū·ren·ti सत्तsat·ta धम्माdham·mā भाविताbhā·vi·tā बहुलीकताba·hu·lī·ka·tā द्वेdve धम्मेdham·me परिपूरेन्ती”ति?pa·ri·pū·ren·tī

“atthi nu kho, bhikkhave, ekadhammo bhāvito bahulīkato cattāro dhamme paripūreti, cattāro dhammā bhāvitā bahulīkatā satta dhamme paripūrenti, satta dhammā bhāvitā bahulīkatā dve dhamme paripūrentī”ti?

“Mendicants, is there one thing that, when developed and cultivated, fulfills four things; and those four things, when developed and cultivated, fulfill seven things; and those seven things, when developed and cultivated, fulfill two things?”
6

“भगवंमूलकाbha·ga·vaṃ·mū·la·kā नो,no भन्ते,bhan·te धम्माdham·mā …पे…pe भगवतोbha·ga·va·to सुत्वाsut·vā भिक्खूbhik·khū धारेस्सन्ती”ति।dhā·res·san·tī

“Bhagavaṁmūlakā no, bhante, dhammā …pe… bhagavato sutvā bhikkhū dhāressantī”ti.

“Our teachings are rooted in the Buddha. …”
7

“अत्थि,at·thi भिक्खवे,bhik·kha·ve एकधम्मोe·ka·dham·mo भावितोbhā·vi·to बहुलीकतोba·hu·lī·ka·to चत्तारोcat·tā·ro धम्मेdham·me परिपूरेति,pa·ri·pū·re·ti चत्तारोcat·tā·ro धम्माdham·mā भाविताbhā·vi·tā बहुलीकताba·hu·lī·ka·tā सत्तsat·ta धम्मेdham·me परिपूरेन्ति,pa·ri·pū·ren·ti सत्तsat·ta धम्माdham·mā भाविताbhā·vi·tā बहुलीकताba·hu·lī·ka·tā द्वेdve धम्मेdham·me परिपूरेन्ति।pa·ri·pū·ren·ti

“Atthi, bhikkhave, ekadhammo bhāvito bahulīkato cattāro dhamme paripūreti, cattāro dhammā bhāvitā bahulīkatā satta dhamme paripūrenti, satta dhammā bhāvitā bahulīkatā dve dhamme paripūrenti.

“There is, mendicants.
8

कतमोka·ta·mo च,ca भिक्खवे,bhik·kha·ve एकधम्मोe·ka·dham·mo भावितोbhā·vi·to बहुलीकतोba·hu·lī·ka·to चत्तारोcat·tā·ro धम्मेdham·me परिपूरेति,pa·ri·pū·re·ti चत्तारोcat·tā·ro धम्माdham·mā भाविताbhā·vi·tā बहुलीकताba·hu·lī·ka·tā सत्तsat·ta धम्मेdham·me परिपूरेन्ति,pa·ri·pū·ren·ti सत्तsat·ta धम्माdham·mā भाविताbhā·vi·tā बहुलीकताba·hu·lī·ka·tā द्वेdve धम्मेdham·me परिपूरेन्ति?pa·ri·pū·ren·ti

Katamo ca, bhikkhave, ekadhammo bhāvito bahulīkato cattāro dhamme paripūreti, cattāro dhammā bhāvitā bahulīkatā satta dhamme paripūrenti, satta dhammā bhāvitā bahulīkatā dve dhamme paripūrenti?

And what is that one thing?
9

आनापानस्सतिसमाधि,ā·nā·pā·nas·sa·ti·sa·mā·dhi भिक्खवे,bhik·kha·ve एकधम्मोe·ka·dham·mo भावितोbhā·vi·to बहुलीकतोba·hu·lī·ka·to चत्तारोcat·tā·ro सतिपट्ठानेsa·ti·paṭ·ṭhā·ne परिपूरेति,pa·ri·pū·re·ti चत्तारोcat·tā·ro सतिपट्ठानाsa·ti·paṭ·ṭhā·nā भाविताbhā·vi·tā बहुलीकताba·hu·lī·ka·tā सत्तsat·ta बोज्झङ्गेboj·jhaṅ·ge परिपूरेन्ति,pa·ri·pū·ren·ti सत्तsat·ta बोज्झङ्गाboj·jhaṅ·gā भाविताbhā·vi·tā बहुलीकताba·hu·lī·ka·tā विज्जाविमुत्तिंvij·jā·vi·mut·tiṃ परिपूरेन्तीति।pa·ri·pū·ren·tī·ti

Ānāpānassatisamādhi, bhikkhave, ekadhammo bhāvito bahulīkato cattāro satipaṭṭhāne paripūreti, cattāro satipaṭṭhānā bhāvitā bahulīkatā satta bojjhaṅge paripūrenti, satta bojjhaṅgā bhāvitā bahulīkatā vijjāvimuttiṁ paripūrentīti.

Immersion due to mindfulness of breathing is one thing that, when developed and cultivated, fulfills the four kinds of mindfulness meditation. And the four kinds of mindfulness meditation, when developed and cultivated, fulfill the seven awakening factors. And the seven awakening factors, when developed and cultivated, fulfill knowledge and freedom.
10

कथंka·thaṃ भावितोbhā·vi·to च,ca भिक्खवे,bhik·kha·ve आनापानस्सतिसमाधिā·nā·pā·nas·sa·ti·sa·mā·dhi कथंka·thaṃ बहुलीकतोba·hu·lī·ka·to चत्तारोcat·tā·ro सतिपट्ठानेsa·ti·paṭ·ṭhā·ne परिपूरेति?pa·ri·pū·re·ti

Kathaṁ bhāvito ca, bhikkhave, ānāpānassatisamādhi kathaṁ bahulīkato cattāro satipaṭṭhāne paripūreti?

And how is mindfulness of breathing developed and cultivated so as to fulfill the four kinds of mindfulness meditation?
11

इध,i·dha भिक्खवे,bhik·kha·ve भिक्खुbhik·khu अरञ्ञगतोa·rañ·ña·ga·to वाvā रुक्खमूलगतोruk·kha·mū·la·ga·to वाvā सुञ्ञागारगतोsuñ·ñā·gā·ra·ga·to वाvā निसीदतिni·sī·da·ti पल्लङ्कंpal·laṅ·kaṃ आभुजित्वाā·bhu·jit·vā उजुंu·juṃ कायंkā·yaṃ पणिधायpa·ṇi·dhā·ya परिमुखंpa·ri·mu·khaṃ सतिंsa·tiṃ उपट्ठपेत्वा।u·paṭ·ṭha·pet·vā

Idha, bhikkhave, bhikkhu araññagato vā rukkhamūlagato vā suññāgāragato vā nisīdati pallaṅkaṁ ābhujitvā ujuṁ kāyaṁ paṇidhāya parimukhaṁ satiṁ upaṭṭhapetvā.

It’s when a mendicant—gone to a wilderness, or to the root of a tree, or to an empty hut—sits down cross-legged, sets their body straight, and brings mindfulness to the present. …
12

सोso सतोवsa·to·va अस्ससति,as·sa·sa·ti सतोवsa·to·va पस्ससतिpas·sa·sa·ti …पे…pe

So satova assasati, satova passasati …pe…

(Pāli only)
13

‘पटिनिस्सग्गानुपस्सीpa·ṭi·nis·sag·gā·nu·pas·sī अस्ससिस्सामी’तिas·sa·sis·sā·mī सिक्खति,sik·kha·ti ‘पटिनिस्सग्गानुपस्सीpa·ṭi·nis·sag·gā·nu·pas·sī पस्ससिस्सामी’तिpas·sa·sis·sā·mī सिक्खति।sik·kha·ti

‘paṭinissaggānupassī assasissāmī’ti sikkhati, ‘paṭinissaggānupassī passasissāmī’ti sikkhati.

(Pāli only)
14

यस्मिंyas·miṃ समये,sa·ma·ye भिक्खवे,bhik·kha·ve भिक्खुbhik·khu दीघंdī·ghaṃ वाvā अस्ससन्तोas·sa·san·to ‘दीघंdī·ghaṃ अस्ससामी’तिas·sa·sā·mī पजानाति,pa·jā·nā·ti दीघंdī·ghaṃ वाvā पस्ससन्तोpas·sa·san·to ‘दीघंdī·ghaṃ पस्ससामी’तिpas·sa·sā·mī पजानाति,pa·jā·nā·ti रस्संras·saṃ वाvā अस्ससन्तोas·sa·san·to ‘रस्संras·saṃ अस्ससामी’तिas·sa·sā·mī पजानातिpa·jā·nā·ti …पे…pe

Yasmiṁ samaye, bhikkhave, bhikkhu dīghaṁ vā assasanto ‘dīghaṁ assasāmī’ti pajānāti, dīghaṁ vā passasanto ‘dīghaṁ passasāmī’ti pajānāti, rassaṁ vā assasanto ‘rassaṁ assasāmī’ti pajānāti …pe…

(Pāli only)
15

सब्बकायप्पटिसंवेदीsab·ba·kā·yap·pa·ṭi·saṃ·ve·dī …पे…pe

sabbakāyappaṭisaṁvedī …pe…

(Pāli only)
16

‘पस्सम्भयंpas·sam·bha·yaṃ कायसङ्खारंkā·ya·saṅ·khā·raṃ अस्ससिस्सामी’तिas·sa·sis·sā·mī सिक्खति,sik·kha·ti ‘पस्सम्भयंpas·sam·bha·yaṃ कायसङ्खारंkā·ya·saṅ·khā·raṃ पस्ससिस्सामी’तिpas·sa·sis·sā·mī सिक्खति—sik·kha·ti

‘passambhayaṁ kāyasaṅkhāraṁ assasissāmī’ti sikkhati, ‘passambhayaṁ kāyasaṅkhāraṁ passasissāmī’ti sikkhati—

(Pāli only)
17

कायेkā·ye कायानुपस्सी,kā·yā·nu·pas·sī भिक्खवे,bhik·kha·ve भिक्खुbhik·khu तस्मिंtas·miṃ समयेsa·ma·ye विहरतिvi·ha·ra·ti आतापीā·tā·pī सम्पजानोsam·pa·jā·no सतिमा,sa·ti·mā विनेय्यvi·ney·ya लोकेlo·ke अभिज्झादोमनस्सं।a·bhij·jhā·do·ma·nas·saṃ

kāye kāyānupassī, bhikkhave, bhikkhu tasmiṁ samaye viharati ātāpī sampajāno satimā, vineyya loke abhijjhādomanassaṁ.

(Pāli only)
18

तंtaṃ किस्सkis·sa हेतु?he·tu

Taṁ kissa hetu?

(Pāli only)
19

कायञ्ञतराहं,kā·yañ·ña·ta·rā·haṃ भिक्खवे,bhik·kha·ve एतंe·taṃ वदामि,va·dā·mi यदिदं—अस्सासपस्सासं।ya·di·daṃ

Kāyaññatarāhaṁ, bhikkhave, etaṁ vadāmi, yadidaṁ—assāsapassāsaṁ.

(Pāli only)
20

तस्मातिह,tas·mā·ti·ha भिक्खवे,bhik·kha·ve कायेkā·ye कायानुपस्सीkā·yā·nu·pas·sī भिक्खुbhik·khu तस्मिंtas·miṃ समयेsa·ma·ye विहरतिvi·ha·ra·ti आतापीā·tā·pī सम्पजानोsam·pa·jā·no सतिमा,sa·ti·mā विनेय्यvi·ney·ya लोकेlo·ke अभिज्झादोमनस्सं।a·bhij·jhā·do·ma·nas·saṃ

Tasmātiha, bhikkhave, kāye kāyānupassī bhikkhu tasmiṁ samaye viharati ātāpī sampajāno satimā, vineyya loke abhijjhādomanassaṁ.

(Pāli only)
21

यस्मिंyas·miṃ समये,sa·ma·ye भिक्खवे,bhik·kha·ve भिक्खुbhik·khu पीतिप्पटिसंवेदीpī·tip·pa·ṭi·saṃ·ve·dī …पे…pe

Yasmiṁ samaye, bhikkhave, bhikkhu pītippaṭisaṁvedī …pe…

(Pāli only)
22

सुखप्पटिसंवेदीsu·khap·pa·ṭi·saṃ·ve·dī …

sukhappaṭisaṁvedī …

(Pāli only)
23

चित्तसङ्खारप्पटिसंवेदीcit·ta·saṅ·khā·rap·pa·ṭi·saṃ·ve·dī …

cittasaṅkhārappaṭisaṁvedī …

(Pāli only)
24

‘पस्सम्भयंpas·sam·bha·yaṃ चित्तसङ्खारंcit·ta·saṅ·khā·raṃ अस्ससिस्सामी’तिas·sa·sis·sā·mī सिक्खति,sik·kha·ti ‘पस्सम्भयंpas·sam·bha·yaṃ चित्तसङ्खारंcit·ta·saṅ·khā·raṃ पस्ससिस्सामी’तिpas·sa·sis·sā·mī सिक्खति—sik·kha·ti

‘passambhayaṁ cittasaṅkhāraṁ assasissāmī’ti sikkhati, ‘passambhayaṁ cittasaṅkhāraṁ passasissāmī’ti sikkhati—

(Pāli only)
25

वेदनासुve·da·nā·su वेदनानुपस्सी,ve·da·nā·nu·pas·sī भिक्खवे,bhik·kha·ve भिक्खुbhik·khu तस्मिंtas·miṃ समयेsa·ma·ye विहरतिvi·ha·ra·ti आतापीā·tā·pī सम्पजानोsam·pa·jā·no सतिमा,sa·ti·mā विनेय्यvi·ney·ya लोकेlo·ke अभिज्झादोमनस्सं।a·bhij·jhā·do·ma·nas·saṃ

vedanāsu vedanānupassī, bhikkhave, bhikkhu tasmiṁ samaye viharati ātāpī sampajāno satimā, vineyya loke abhijjhādomanassaṁ.

(Pāli only)
26

तंtaṃ किस्सkis·sa हेतु?he·tu

Taṁ kissa hetu?

(Pāli only)
27

वेदनाञ्ञतराहं,ve·da·nāñ·ña·ta·rā·haṃ भिक्खवे,bhik·kha·ve एतंe·taṃ वदामि,va·dā·mi यदिदं—अस्सासपस्सासानंya·di·daṃ साधुकंsā·dhu·kaṃ मनसिकारं।ma·na·si·kā·raṃ

Vedanāññatarāhaṁ, bhikkhave, etaṁ vadāmi, yadidaṁ—assāsapassāsānaṁ sādhukaṁ manasikāraṁ.

(Pāli only)
28

तस्मातिह,tas·mā·ti·ha भिक्खवे,bhik·kha·ve वेदनासुve·da·nā·su वेदनानुपस्सीve·da·nā·nu·pas·sī भिक्खुbhik·khu तस्मिंtas·miṃ समयेsa·ma·ye विहरतिvi·ha·ra·ti आतापीā·tā·pī सम्पजानोsam·pa·jā·no सतिमा,sa·ti·mā विनेय्यvi·ney·ya लोकेlo·ke अभिज्झादोमनस्सं।a·bhij·jhā·do·ma·nas·saṃ

Tasmātiha, bhikkhave, vedanāsu vedanānupassī bhikkhu tasmiṁ samaye viharati ātāpī sampajāno satimā, vineyya loke abhijjhādomanassaṁ.

(Pāli only)
29

यस्मिंyas·miṃ समये,sa·ma·ye भिक्खवे,bhik·kha·ve भिक्खुbhik·khu चित्तप्पटिसंवेदीcit·tap·pa·ṭi·saṃ·ve·dī …पे…pe

Yasmiṁ samaye, bhikkhave, bhikkhu cittappaṭisaṁvedī …pe…

(Pāli only)
30

अभिप्पमोदयंa·bhip·pa·mo·da·yaṃ चित्तंcit·taṃ …पे…pe

abhippamodayaṁ cittaṁ …pe…

(Pāli only)
31

‘समादहंsa·mā·da·haṃ चित्तंcit·taṃ अस्ससिस्सामी’तिas·sa·sis·sā·mī सिक्खति,sik·kha·ti ‘समादहंsa·mā·da·haṃ चित्तंcit·taṃ पस्ससिस्सामी’तिpas·sa·sis·sā·mī सिक्खति;sik·kha·ti

‘samādahaṁ cittaṁ assasissāmī’ti sikkhati, ‘samādahaṁ cittaṁ passasissāmī’ti sikkhati;

(Pāli only)
32

‘विमोचयंvi·mo·ca·yaṃ चित्तंcit·taṃ अस्ससिस्सामी’तिas·sa·sis·sā·mī सिक्खति,sik·kha·ti ‘विमोचयंvi·mo·ca·yaṃ चित्तंcit·taṃ पस्ससिस्सामी’तिpas·sa·sis·sā·mī सिक्खति—sik·kha·ti

‘vimocayaṁ cittaṁ assasissāmī’ti sikkhati, ‘vimocayaṁ cittaṁ passasissāmī’ti sikkhati—

(Pāli only)
33

चित्तेcit·te चित्तानुपस्सी,cit·tā·nu·pas·sī भिक्खवे,bhik·kha·ve भिक्खुbhik·khu तस्मिंtas·miṃ समयेsa·ma·ye विहरतिvi·ha·ra·ti आतापीā·tā·pī सम्पजानोsam·pa·jā·no सतिमा,sa·ti·mā विनेय्यvi·ney·ya लोकेlo·ke अभिज्झादोमनस्सं।a·bhij·jhā·do·ma·nas·saṃ

citte cittānupassī, bhikkhave, bhikkhu tasmiṁ samaye viharati ātāpī sampajāno satimā, vineyya loke abhijjhādomanassaṁ.

(Pāli only)
34

तंtaṃ किस्सkis·sa हेतु?he·tu

Taṁ kissa hetu?

(Pāli only)
35

नाहं,nā·haṃ भिक्खवे,bhik·kha·ve मुट्ठस्सतिस्सmuṭ·ṭhas·sa·tis·sa असम्पजानस्सa·sam·pa·jā·nas·sa आनापानस्सतिसमाधिभावनंā·nā·pā·nas·sa·ti·sa·mā·dhi·bhā·va·naṃ वदामि।va·dā·mi

Nāhaṁ, bhikkhave, muṭṭhassatissa asampajānassa ānāpānassatisamādhibhāvanaṁ vadāmi.

(Pāli only)
36

तस्मातिह,tas·mā·ti·ha भिक्खवे,bhik·kha·ve चित्तेcit·te चित्तानुपस्सीcit·tā·nu·pas·sī भिक्खुbhik·khu तस्मिंtas·miṃ समयेsa·ma·ye विहरतिvi·ha·ra·ti आतापीā·tā·pī सम्पजानोsam·pa·jā·no सतिमा,sa·ti·mā विनेय्यvi·ney·ya लोकेlo·ke अभिज्झादोमनस्सं।a·bhij·jhā·do·ma·nas·saṃ

Tasmātiha, bhikkhave, citte cittānupassī bhikkhu tasmiṁ samaye viharati ātāpī sampajāno satimā, vineyya loke abhijjhādomanassaṁ.

(Pāli only)
37

यस्मिंyas·miṃ समये,sa·ma·ye भिक्खवे,bhik·kha·ve भिक्खुbhik·khu अनिच्चानुपस्सीa·nic·cā·nu·pas·sī …पे…pe

Yasmiṁ samaye, bhikkhave, bhikkhu aniccānupassī …pe…

(Pāli only)
38

विरागानुपस्सीvi·rā·gā·nu·pas·sī …पे…pe

virāgānupassī …pe…

(Pāli only)
39

निरोधानुपस्सीni·ro·dhā·nu·pas·sī …पे…pe

nirodhānupassī …pe…

(Pāli only)
40

‘पटिनिस्सग्गानुपस्सीpa·ṭi·nis·sag·gā·nu·pas·sī अस्ससिस्सामी’तिas·sa·sis·sā·mī सिक्खति,sik·kha·ti ‘पटिनिस्सग्गानुपस्सीpa·ṭi·nis·sag·gā·nu·pas·sī पस्ससिस्सामी’तिpas·sa·sis·sā·mī सिक्खति—sik·kha·ti

‘paṭinissaggānupassī assasissāmī’ti sikkhati, ‘paṭinissaggānupassī passasissāmī’ti sikkhati—

(Pāli only)
41

धम्मेसुdham·me·su धम्मानुपस्सी,dham·mā·nu·pas·sī भिक्खवे,bhik·kha·ve भिक्खुbhik·khu तस्मिंtas·miṃ समयेsa·ma·ye विहरतिvi·ha·ra·ti आतापीā·tā·pī सम्पजानोsam·pa·jā·no सतिमा,sa·ti·mā विनेय्यvi·ney·ya लोकेlo·ke अभिज्झादोमनस्सं।a·bhij·jhā·do·ma·nas·saṃ

dhammesu dhammānupassī, bhikkhave, bhikkhu tasmiṁ samaye viharati ātāpī sampajāno satimā, vineyya loke abhijjhādomanassaṁ.

(Pāli only)
42

सोso यंyaṃ तंtaṃ होतिho·ti अभिज्झादोमनस्सानंa·bhij·jhā·do·ma·nas·sā·naṃ पहानंpa·hā·naṃ तंtaṃ पञ्ञायpañ·ñā·ya दिस्वाdis·vā साधुकंsā·dhu·kaṃ अज्झुपेक्खिताaj·jhu·pek·khi·tā होति।ho·ti

So yaṁ taṁ hoti abhijjhādomanassānaṁ pahānaṁ taṁ paññāya disvā sādhukaṁ ajjhupekkhitā hoti.

(Pāli only)
43

तस्मातिह,tas·mā·ti·ha भिक्खवे,bhik·kha·ve धम्मेसुdham·me·su धम्मानुपस्सीdham·mā·nu·pas·sī भिक्खुbhik·khu तस्मिंtas·miṃ समयेsa·ma·ye विहरतिvi·ha·ra·ti आतापीā·tā·pī सम्पजानोsam·pa·jā·no सतिमा,sa·ti·mā विनेय्यvi·ney·ya लोकेlo·ke अभिज्झादोमनस्सं।a·bhij·jhā·do·ma·nas·saṃ

Tasmātiha, bhikkhave, dhammesu dhammānupassī bhikkhu tasmiṁ samaye viharati ātāpī sampajāno satimā, vineyya loke abhijjhādomanassaṁ.

(Pāli only)
44

एवंe·vaṃ भावितोbhā·vi·to खो,kho भिक्खवे,bhik·kha·ve आनापानस्सतिसमाधिā·nā·pā·nas·sa·ti·sa·mā·dhi एवंe·vaṃ बहुलीकतोba·hu·lī·ka·to चत्तारोcat·tā·ro सतिपट्ठानेsa·ti·paṭ·ṭhā·ne परिपूरेति।pa·ri·pū·re·ti

Evaṁ bhāvito kho, bhikkhave, ānāpānassatisamādhi evaṁ bahulīkato cattāro satipaṭṭhāne paripūreti.

(Pāli only)
45

कथंka·thaṃ भाविताbhā·vi·tā च,ca भिक्खवे,bhik·kha·ve चत्तारोcat·tā·ro सतिपट्ठानाsa·ti·paṭ·ṭhā·nā कथंka·thaṃ बहुलीकताba·hu·lī·ka·tā सत्तsat·ta बोज्झङ्गेboj·jhaṅ·ge परिपूरेन्ति?pa·ri·pū·ren·ti

Kathaṁ bhāvitā ca, bhikkhave, cattāro satipaṭṭhānā kathaṁ bahulīkatā satta bojjhaṅge paripūrenti?

(Pāli only)
46

यस्मिंyas·miṃ समये,sa·ma·ye भिक्खवे,bhik·kha·ve भिक्खुbhik·khu कायेkā·ye कायानुपस्सीkā·yā·nu·pas·sī विहरति—उपट्ठितास्सvi·ha·ra·ti तस्मिंtas·miṃ समयेsa·ma·ye भिक्खुनोbhik·khu·no सतिsa·ti होतिho·ti असम्मुट्ठा।a·sam·muṭ·ṭhā

Yasmiṁ samaye, bhikkhave, bhikkhu kāye kāyānupassī viharati—upaṭṭhitāssa tasmiṁ samaye bhikkhuno sati hoti asammuṭṭhā.

(Pāli only)
47

यस्मिंyas·miṃ समये,sa·ma·ye भिक्खवे,bhik·kha·ve भिक्खुनोbhik·khu·no उपट्ठिताu·paṭ·ṭhi·tā सतिsa·ti असम्मुट्ठा—a·sam·muṭ·ṭhā

Yasmiṁ samaye, bhikkhave, bhikkhuno upaṭṭhitā sati asammuṭṭhā—

(Pāli only)
48

सतिसम्बोज्झङ्गोsa·ti·sam·boj·jhaṅ·go तस्मिंtas·miṃ समयेsa·ma·ye भिक्खुनोbhik·khu·no आरद्धोā·rad·dho होति,ho·ti सतिसम्बोज्झङ्गंsa·ti·sam·boj·jhaṅ·gaṃ तस्मिंtas·miṃ समयेsa·ma·ye भिक्खुbhik·khu भावेति,bhā·ve·ti सतिसम्बोज्झङ्गोsa·ti·sam·boj·jhaṅ·go तस्मिंtas·miṃ समयेsa·ma·ye भिक्खुनोbhik·khu·no भावनापारिपूरिंbhā·va·nā·pā·ri·pū·riṃ गच्छति।gac·cha·ti

satisambojjhaṅgo tasmiṁ samaye bhikkhuno āraddho hoti, satisambojjhaṅgaṁ tasmiṁ samaye bhikkhu bhāveti, satisambojjhaṅgo tasmiṁ samaye bhikkhuno bhāvanāpāripūriṁ gacchati.

(Pāli only)
49

सोso तथासतोta·thā·sa·to विहरन्तोvi·ha·ran·to तंtaṃ धम्मंdham·maṃ पञ्ञायpañ·ñā·ya पविचिनतिpa·vi·ci·na·ti पविचरतिpa·vi·ca·ra·ti परिवीमंसमापज्जति।pa·ri·vī·maṃ·sa·mā·paj·ja·ti

So tathāsato viharanto taṁ dhammaṁ paññāya pavicinati pavicarati parivīmaṁsamāpajjati.

(Pāli only)
50

यस्मिंyas·miṃ समये,sa·ma·ye भिक्खवे,bhik·kha·ve भिक्खुbhik·khu तथासतोta·thā·sa·to विहरन्तोvi·ha·ran·to तंtaṃ धम्मंdham·maṃ पञ्ञायpañ·ñā·ya पविचिनतिpa·vi·ci·na·ti पविचरतिpa·vi·ca·ra·ti परिवीमंसमापज्जति—pa·ri·vī·maṃ·sa·mā·paj·ja·ti

Yasmiṁ samaye, bhikkhave, bhikkhu tathāsato viharanto taṁ dhammaṁ paññāya pavicinati pavicarati parivīmaṁsamāpajjati—

(Pāli only)
51

धम्मविचयसम्बोज्झङ्गोdham·ma·vi·ca·ya·sam·boj·jhaṅ·go तस्मिंtas·miṃ समयेsa·ma·ye भिक्खुनोbhik·khu·no आरद्धोā·rad·dho होति,ho·ti धम्मविचयसम्बोज्झङ्गंdham·ma·vi·ca·ya·sam·boj·jhaṅ·gaṃ तस्मिंtas·miṃ समयेsa·ma·ye भिक्खुbhik·khu भावेति,bhā·ve·ti धम्मविचयसम्बोज्झङ्गोdham·ma·vi·ca·ya·sam·boj·jhaṅ·go तस्मिंtas·miṃ समयेsa·ma·ye भिक्खुनोbhik·khu·no भावनापारिपूरिंbhā·va·nā·pā·ri·pū·riṃ गच्छति।gac·cha·ti

dhammavicayasambojjhaṅgo tasmiṁ samaye bhikkhuno āraddho hoti, dhammavicayasambojjhaṅgaṁ tasmiṁ samaye bhikkhu bhāveti, dhammavicayasambojjhaṅgo tasmiṁ samaye bhikkhuno bhāvanāpāripūriṁ gacchati.

(Pāli only)
52

तस्सtas·sa तंtaṃ धम्मंdham·maṃ पञ्ञायpañ·ñā·ya पविचिनतोpa·vi·ci·na·to पविचरतोpa·vi·ca·ra·to परिवीमंसमापज्जतोpa·ri·vī·maṃ·sa·mā·paj·ja·to आरद्धंā·rad·dhaṃ होतिho·ti वीरियंvī·ri·yaṃ असल्लीनं।a·sal·lī·naṃ

Tassa taṁ dhammaṁ paññāya pavicinato pavicarato parivīmaṁsamāpajjato āraddhaṁ hoti vīriyaṁ asallīnaṁ.

(Pāli only)
53

यस्मिंyas·miṃ समये,sa·ma·ye भिक्खवे,bhik·kha·ve भिक्खुनोbhik·khu·no तंtaṃ धम्मंdham·maṃ पञ्ञायpañ·ñā·ya पविचिनतोpa·vi·ci·na·to पविचरतोpa·vi·ca·ra·to परिवीमंसमापज्जतोpa·ri·vī·maṃ·sa·mā·paj·ja·to आरद्धंā·rad·dhaṃ होतिho·ti वीरियंvī·ri·yaṃ असल्लीनं—a·sal·lī·naṃ

Yasmiṁ samaye, bhikkhave, bhikkhuno taṁ dhammaṁ paññāya pavicinato pavicarato parivīmaṁsamāpajjato āraddhaṁ hoti vīriyaṁ asallīnaṁ—

(Pāli only)
54

वीरियसम्बोज्झङ्गोvī·ri·ya·sam·boj·jhaṅ·go तस्मिंtas·miṃ समयेsa·ma·ye भिक्खुनोbhik·khu·no आरद्धोā·rad·dho होति,ho·ti वीरियसम्बोज्झङ्गंvī·ri·ya·sam·boj·jhaṅ·gaṃ तस्मिंtas·miṃ समयेsa·ma·ye भिक्खुbhik·khu भावेति,bhā·ve·ti वीरियसम्बोज्झङ्गोvī·ri·ya·sam·boj·jhaṅ·go तस्मिंtas·miṃ समयेsa·ma·ye भिक्खुनोbhik·khu·no भावनापारिपूरिंbhā·va·nā·pā·ri·pū·riṃ गच्छति।gac·cha·ti

vīriyasambojjhaṅgo tasmiṁ samaye bhikkhuno āraddho hoti, vīriyasambojjhaṅgaṁ tasmiṁ samaye bhikkhu bhāveti, vīriyasambojjhaṅgo tasmiṁ samaye bhikkhuno bhāvanāpāripūriṁ gacchati.

(Pāli only)
55

आरद्धवीरियस्सā·rad·dha·vī·ri·yas·sa उप्पज्जतिup·paj·ja·ti पीतिpī·ti निरामिसा।ni·rā·mi·sā

Āraddhavīriyassa uppajjati pīti nirāmisā.

(Pāli only)
56

यस्मिंyas·miṃ समये,sa·ma·ye भिक्खवे,bhik·kha·ve भिक्खुनोbhik·khu·no आरद्धवीरियस्सā·rad·dha·vī·ri·yas·sa उप्पज्जतिup·paj·ja·ti पीतिpī·ti निरामिसा—ni·rā·mi·sā

Yasmiṁ samaye, bhikkhave, bhikkhuno āraddhavīriyassa uppajjati pīti nirāmisā—

(Pāli only)
57

पीतिसम्बोज्झङ्गोpī·ti·sam·boj·jhaṅ·go तस्मिंtas·miṃ समयेsa·ma·ye भिक्खुनोbhik·khu·no आरद्धोā·rad·dho होति,ho·ti पीतिसम्बोज्झङ्गंpī·ti·sam·boj·jhaṅ·gaṃ तस्मिंtas·miṃ समयेsa·ma·ye भिक्खुbhik·khu भावेति,bhā·ve·ti पीतिसम्बोज्झङ्गोpī·ti·sam·boj·jhaṅ·go तस्मिंtas·miṃ समयेsa·ma·ye भिक्खुनोbhik·khu·no भावनापारिपूरिंbhā·va·nā·pā·ri·pū·riṃ गच्छति।gac·cha·ti

pītisambojjhaṅgo tasmiṁ samaye bhikkhuno āraddho hoti, pītisambojjhaṅgaṁ tasmiṁ samaye bhikkhu bhāveti, pītisambojjhaṅgo tasmiṁ samaye bhikkhuno bhāvanāpāripūriṁ gacchati.

(Pāli only)
58

पीतिमनस्सpī·ti·ma·nas·sa कायोपिkā·yo·pi पस्सम्भति,pas·sam·bha·ti चित्तम्पिcit·tam·pi पस्सम्भति।pas·sam·bha·ti

Pītimanassa kāyopi passambhati, cittampi passambhati.

(Pāli only)
59

यस्मिंyas·miṃ समये,sa·ma·ye भिक्खवे,bhik·kha·ve भिक्खुनोbhik·khu·no पीतिमनस्सpī·ti·ma·nas·sa कायोपिkā·yo·pi पस्सम्भति,pas·sam·bha·ti चित्तम्पिcit·tam·pi पस्सम्भति—pas·sam·bha·ti

Yasmiṁ samaye, bhikkhave, bhikkhuno pītimanassa kāyopi passambhati, cittampi passambhati—

(Pāli only)
60

पस्सद्धिसम्बोज्झङ्गोpas·sad·dhi·sam·boj·jhaṅ·go तस्मिंtas·miṃ समयेsa·ma·ye भिक्खुनोbhik·khu·no आरद्धोā·rad·dho होति,ho·ti पस्सद्धिसम्बोज्झङ्गंpas·sad·dhi·sam·boj·jhaṅ·gaṃ तस्मिंtas·miṃ समयेsa·ma·ye भिक्खुbhik·khu भावेति,bhā·ve·ti पस्सद्धिसम्बोज्झङ्गोpas·sad·dhi·sam·boj·jhaṅ·go तस्मिंtas·miṃ समयेsa·ma·ye भिक्खुनोbhik·khu·no भावनापारिपूरिंbhā·va·nā·pā·ri·pū·riṃ गच्छति।gac·cha·ti

passaddhisambojjhaṅgo tasmiṁ samaye bhikkhuno āraddho hoti, passaddhisambojjhaṅgaṁ tasmiṁ samaye bhikkhu bhāveti, passaddhisambojjhaṅgo tasmiṁ samaye bhikkhuno bhāvanāpāripūriṁ gacchati.

(Pāli only)
61

पस्सद्धकायस्सpas·sad·dha·kā·yas·sa सुखिनोsu·khi·no चित्तंcit·taṃ समाधियति।sa·mā·dhi·ya·ti

Passaddhakāyassa sukhino cittaṁ samādhiyati.

(Pāli only)
62

यस्मिंyas·miṃ समये,sa·ma·ye भिक्खवे,bhik·kha·ve भिक्खुनोbhik·khu·no पस्सद्धकायस्सpas·sad·dha·kā·yas·sa सुखिनोsu·khi·no चित्तंcit·taṃ समाधियति—sa·mā·dhi·ya·ti

Yasmiṁ samaye, bhikkhave, bhikkhuno passaddhakāyassa sukhino cittaṁ samādhiyati—

(Pāli only)
63

समाधिसम्बोज्झङ्गोsa·mā·dhi·sam·boj·jhaṅ·go तस्मिंtas·miṃ समयेsa·ma·ye भिक्खुनोbhik·khu·no आरद्धोā·rad·dho होति,ho·ti समाधिसम्बोज्झङ्गंsa·mā·dhi·sam·boj·jhaṅ·gaṃ तस्मिंtas·miṃ समयेsa·ma·ye भिक्खुbhik·khu भावेति,bhā·ve·ti समाधिसम्बोज्झङ्गोsa·mā·dhi·sam·boj·jhaṅ·go तस्मिंtas·miṃ समयेsa·ma·ye भिक्खुनोbhik·khu·no भावनापारिपूरिंbhā·va·nā·pā·ri·pū·riṃ गच्छति।gac·cha·ti

samādhisambojjhaṅgo tasmiṁ samaye bhikkhuno āraddho hoti, samādhisambojjhaṅgaṁ tasmiṁ samaye bhikkhu bhāveti, samādhisambojjhaṅgo tasmiṁ samaye bhikkhuno bhāvanāpāripūriṁ gacchati.

(Pāli only)
64

सोso तथासमाहितंta·thā·sa·mā·hi·taṃ चित्तंcit·taṃ साधुकंsā·dhu·kaṃ अज्झुपेक्खिताaj·jhu·pek·khi·tā होति।ho·ti

So tathāsamāhitaṁ cittaṁ sādhukaṁ ajjhupekkhitā hoti.

(Pāli only)
65

यस्मिंyas·miṃ समये,sa·ma·ye भिक्खवे,bhik·kha·ve भिक्खुbhik·khu तथासमाहितंta·thā·sa·mā·hi·taṃ चित्तंcit·taṃ साधुकंsā·dhu·kaṃ अज्झुपेक्खिताaj·jhu·pek·khi·tā होति—ho·ti

Yasmiṁ samaye, bhikkhave, bhikkhu tathāsamāhitaṁ cittaṁ sādhukaṁ ajjhupekkhitā hoti—

(Pāli only)
66

उपेक्खासम्बोज्झङ्गोu·pek·khā·sam·boj·jhaṅ·go तस्मिंtas·miṃ समयेsa·ma·ye भिक्खुनोbhik·khu·no आरद्धोā·rad·dho होति,ho·ti उपेक्खासम्बोज्झङ्गंu·pek·khā·sam·boj·jhaṅ·gaṃ तस्मिंtas·miṃ समयेsa·ma·ye भिक्खुbhik·khu भावेति,bhā·ve·ti उपेक्खासम्बोज्झङ्गोu·pek·khā·sam·boj·jhaṅ·go तस्मिंtas·miṃ समयेsa·ma·ye भिक्खुनोbhik·khu·no भावनापारिपूरिंbhā·va·nā·pā·ri·pū·riṃ गच्छति।gac·cha·ti

upekkhāsambojjhaṅgo tasmiṁ samaye bhikkhuno āraddho hoti, upekkhāsambojjhaṅgaṁ tasmiṁ samaye bhikkhu bhāveti, upekkhāsambojjhaṅgo tasmiṁ samaye bhikkhuno bhāvanāpāripūriṁ gacchati.

(Pāli only)
67

यस्मिंyas·miṃ समये,sa·ma·ye भिक्खवे,bhik·kha·ve भिक्खुbhik·khu वेदनासुve·da·nā·su …पे…pe

Yasmiṁ samaye, bhikkhave, bhikkhu vedanāsu …pe…

(Pāli only)
68

चित्तेcit·te …पे…pe

citte …pe…

(Pāli only)
69

धम्मेसुdham·me·su धम्मानुपस्सीdham·mā·nu·pas·sī विहरति—उपट्ठितास्सvi·ha·ra·ti तस्मिंtas·miṃ समयेsa·ma·ye भिक्खुनोbhik·khu·no सतिsa·ti होतिho·ti असम्मुट्ठा।a·sam·muṭ·ṭhā

dhammesu dhammānupassī viharati—upaṭṭhitāssa tasmiṁ samaye bhikkhuno sati hoti asammuṭṭhā.

(Pāli only)
70

यस्मिंyas·miṃ समये,sa·ma·ye भिक्खवे,bhik·kha·ve भिक्खुनोbhik·khu·no उपट्ठिताu·paṭ·ṭhi·tā सतिsa·ti होतिho·ti असम्मुट्ठा—a·sam·muṭ·ṭhā

Yasmiṁ samaye, bhikkhave, bhikkhuno upaṭṭhitā sati hoti asammuṭṭhā—

(Pāli only)
71

सतिसम्बोज्झङ्गोsa·ti·sam·boj·jhaṅ·go तस्मिंtas·miṃ समयेsa·ma·ye भिक्खुनोbhik·khu·no आरद्धोā·rad·dho होति,ho·ti सतिसम्बोज्झङ्गंsa·ti·sam·boj·jhaṅ·gaṃ तस्मिंtas·miṃ समयेsa·ma·ye भिक्खुbhik·khu भावेति—सतिसम्बोज्झङ्गोbhā·ve·ti तस्मिंtas·miṃ समयेsa·ma·ye भिक्खुनोbhik·khu·no भावनापारिपूरिंbhā·va·nā·pā·ri·pū·riṃ गच्छतिgac·cha·ti …पे…।pe

satisambojjhaṅgo tasmiṁ samaye bhikkhuno āraddho hoti, satisambojjhaṅgaṁ tasmiṁ samaye bhikkhu bhāveti—satisambojjhaṅgo tasmiṁ samaye bhikkhuno bhāvanāpāripūriṁ gacchati …pe….

(Pāli only)
72

सोso तथासमाहितंta·thā·sa·mā·hi·taṃ चित्तंcit·taṃ साधुकंsā·dhu·kaṃ अज्झुपेक्खिताaj·jhu·pek·khi·tā होति।ho·ti

So tathāsamāhitaṁ cittaṁ sādhukaṁ ajjhupekkhitā hoti.

(Pāli only)
73

यस्मिंyas·miṃ समये,sa·ma·ye भिक्खवे,bhik·kha·ve भिक्खुbhik·khu तथासमाहितंta·thā·sa·mā·hi·taṃ चित्तंcit·taṃ साधुकंsā·dhu·kaṃ अज्झुपेक्खिताaj·jhu·pek·khi·tā होति—ho·ti

Yasmiṁ samaye, bhikkhave, bhikkhu tathāsamāhitaṁ cittaṁ sādhukaṁ ajjhupekkhitā hoti—

(Pāli only)
74

उपेक्खासम्बोज्झङ्गोu·pek·khā·sam·boj·jhaṅ·go तस्मिंtas·miṃ समयेsa·ma·ye भिक्खुनोbhik·khu·no आरद्धोā·rad·dho होति,ho·ti उपेक्खासम्बोज्झङ्गंu·pek·khā·sam·boj·jhaṅ·gaṃ तस्मिंtas·miṃ समयेsa·ma·ye भिक्खुbhik·khu भावेति,bhā·ve·ti उपेक्खासम्बोज्झङ्गोu·pek·khā·sam·boj·jhaṅ·go तस्मिंtas·miṃ समयेsa·ma·ye भिक्खुनोbhik·khu·no भावनापारिपूरिंbhā·va·nā·pā·ri·pū·riṃ गच्छति।gac·cha·ti

upekkhāsambojjhaṅgo tasmiṁ samaye bhikkhuno āraddho hoti, upekkhāsambojjhaṅgaṁ tasmiṁ samaye bhikkhu bhāveti, upekkhāsambojjhaṅgo tasmiṁ samaye bhikkhuno bhāvanāpāripūriṁ gacchati.

(Pāli only)
75

एवंe·vaṃ भाविताbhā·vi·tā खो,kho भिक्खवे,bhik·kha·ve चत्तारोcat·tā·ro सतिपट्ठानाsa·ti·paṭ·ṭhā·nā एवंe·vaṃ बहुलीकताba·hu·lī·ka·tā सत्तsat·ta बोज्झङ्गेboj·jhaṅ·ge परिपूरेन्ति।pa·ri·pū·ren·ti

Evaṁ bhāvitā kho, bhikkhave, cattāro satipaṭṭhānā evaṁ bahulīkatā satta bojjhaṅge paripūrenti.

(Pāli only)
76

कथंka·thaṃ भाविताbhā·vi·tā च,ca भिक्खवे,bhik·kha·ve सत्तsat·ta बोज्झङ्गाboj·jhaṅ·gā कथंka·thaṃ बहुलीकताba·hu·lī·ka·tā विज्जाविमुत्तिंvij·jā·vi·mut·tiṃ परिपूरेन्ति?pa·ri·pū·ren·ti

Kathaṁ bhāvitā ca, bhikkhave, satta bojjhaṅgā kathaṁ bahulīkatā vijjāvimuttiṁ paripūrenti?

(Pāli only)
77

इध,i·dha भिक्खवे,bhik·kha·ve भिक्खुbhik·khu सतिसम्बोज्झङ्गंsa·ti·sam·boj·jhaṅ·gaṃ भावेतिbhā·ve·ti विवेकनिस्सितंvi·ve·ka·nis·si·taṃ विरागनिस्सितंvi·rā·ga·nis·si·taṃ निरोधनिस्सितंni·ro·dha·nis·si·taṃ वोस्सग्गपरिणामिं;vos·sag·ga·pa·ri·ṇā·miṃ

Idha, bhikkhave, bhikkhu satisambojjhaṅgaṁ bhāveti vivekanissitaṁ virāganissitaṁ nirodhanissitaṁ vossaggapariṇāmiṁ;

(Pāli only)
78

धम्मविचयसम्बोज्झङ्गंdham·ma·vi·ca·ya·sam·boj·jhaṅ·gaṃ भावेतिbhā·ve·ti विवेकनिस्सितंvi·ve·ka·nis·si·taṃ विरागनिस्सितंvi·rā·ga·nis·si·taṃ निरोधनिस्सितंni·ro·dha·nis·si·taṃ वोस्सग्गपरिणामिंvos·sag·ga·pa·ri·ṇā·miṃ …पे…pe

dhammavicayasambojjhaṅgaṁ bhāveti vivekanissitaṁ virāganissitaṁ nirodhanissitaṁ vossaggapariṇāmiṁ …pe…

(Pāli only)
79

उपेक्खासम्बोज्झङ्गंu·pek·khā·sam·boj·jhaṅ·gaṃ भावेतिbhā·ve·ti विवेकनिस्सितंvi·ve·ka·nis·si·taṃ विरागनिस्सितंvi·rā·ga·nis·si·taṃ निरोधनिस्सितंni·ro·dha·nis·si·taṃ वोस्सग्गपरिणामिं।vos·sag·ga·pa·ri·ṇā·miṃ

upekkhāsambojjhaṅgaṁ bhāveti vivekanissitaṁ virāganissitaṁ nirodhanissitaṁ vossaggapariṇāmiṁ.

(Pāli only)
80

एवंe·vaṃ भाविताbhā·vi·tā खो,kho भिक्खवे,bhik·kha·ve सत्तsat·ta बोज्झङ्गाboj·jhaṅ·gā एवंe·vaṃ बहुलीकताba·hu·lī·ka·tā विज्जाविमुत्तिंvij·jā·vi·mut·tiṃ परिपूरेन्ती”ति।pa·ri·pū·ren·tī

Evaṁ bhāvitā kho, bhikkhave, satta bojjhaṅgā evaṁ bahulīkatā vijjāvimuttiṁ paripūrentī”ti.

That’s how the seven awakening factors are developed and cultivated so as to fulfill knowledge and freedom.”
81

छट्ठं।chaṭ·ṭhaṃ

Chaṭṭhaṁ.

(Pāli only)

Sources. Sanskrit: Satyavedaḥ, the New Testament in Sanskrit (Calcutta Baptist Missionaries, 1851; J. Wenger’s revision of W. Carey’s version). Digital text © 2018 SanskritBible.in, via eBible.org, licensed CC BY-SA 4.0; changed here: arranged by verse and every word linked to the dictionary (links made automatically). Old Testament Sanskrit: the Old Testament in Sanskrit, Calcutta Baptist Mission Press, 1848–1852 (public domain), read by OCR from the Internet Archive scans of the Boston University School of Theology copy; unproofread, with machine clean-up only. Pāli Canon: Mahāsaṅgīti Tipiṭaka Buddhavasse 2500 (based on the Vipassana Research Institute’s Chaṭṭha Saṅgāyana edition), from SuttaCentral bilara-data, CC0; Devanagari and pronunciation made automatically from the Roman text. Pāli English: Bhikkhu Sujato (suttas) and Bhikkhu Brahmali (Vinaya), SuttaCentral, CC0. Pāli word meanings: the Pali Text Society’s Pali-English Dictionary (Rhys Davids & Stede), corrected reprint © The Pali Text Society, CC BY-NC 3.0, digital text from BuddhaDust; word matching automatic. English: King James Version (1769), public domain; words the translators added are in italics. Word meanings and pronunciations: Monier-Williams, Sanskrit–English Dictionary (1872), via this site’s Sanskrit dictionary (CC BY-SA 4.0); English↔Sanskrit word matches made automatically and may need checking.