Scripture · Sanskrit Bible with the King James Version · the Pāli Canon
Nātha Yoga texts नाथयोग
Book: Siddha-Siddhānta-Paddhati · 1. Piṇḍotpatti (origin of the body) Siddha-Siddhānta-Paddhati · 2. Piṇḍa-vicāra (the nine cakras etc.) Siddha-Siddhānta-Paddhati · 3. Piṇḍa-saṃvitti (knowing the body) Siddha-Siddhānta-Paddhati · 4. Piṇḍādhāra (support of the body) Siddha-Siddhānta-Paddhati · 5. Piṇḍa-pada samarasa (body and Absolute made one) Siddha-Siddhānta-Paddhati · 6. Avadhūta-yogi-lakṣaṇa (marks of the avadhūta) Amaraugha-prabodha Yoga-mārtaṇḍa
Siddha-Siddhānta-Paddhati and other works of the Nātha yogis, ed. Kalyani Mallik (Poona, 1954). Sanskrit OCR'd from the scanned book (Digital Library of India copy), cleaned lightly; spelling and grammar left as printed and as OCR'd — unusual forms are kept, not corrected. Latin-letter fragments inside the Devanagari are OCR misreads of damaged glyphs. English renderings are loose (… marks words lost to OCR) and provisional; [?] marks uncertain lines. Note: this scan (84 pp.) contains only Siddha-Siddhānta-Paddhati, Amaraugha-prabodha and Yoga-mārtaṇḍa. English renderings come from Karm’s app data and are provisional.
Tap a heading to open or close it. Each verse: English (where there is one), the Sanskrit, its transliteration (IAST), then how to say it, syllable by syllable (ṃ = nasal hum, ḥ = soft breath echoing the vowel). Tap a Sanskrit word to look it up. · Hide pronunciation
Siddha-Siddhānta-Paddhati · 1. Piṇḍotpatti (origin of the body)
verses 1–10 10 verses
- 1
The Siddha-Siddhānta-Paddhati made by Śrī Gorakṣanātha.
॥ श्रीगोरक्षनाथक्त सिद्धसिद्धान्तपद्धतिः॥
|| śrīgorakṣanāthakta siddhasiddhāntapaddhatiḥ||
|| śrī·go·rak·ṣa·nā·thak·ta sid·dha·sid·dhān·ta·pad·dha·tiḥ||
- 2
Śrī.
॥ श्रौ ॥
|| śrau ||
|| śrau ||
- 3
The Siddha-Siddhānta-Paddhati made by Śrī Gorakṣanātha.
॥ श्रीगोरश्रनाथक्रत- मिटसिदान्तपद्तिः ॥
|| śrīgoraśranāthakrata- miṭasidāntapadtiḥ ||
|| śrī·go·raś·ra·nā·thak·ra·ta- mi·ṭa·si·dān·ta·pad·tiḥ ||
- 4
First teaching. Homage to Śrī Gaṇeśa.
~A OA प्रथमापर्दशः | ॥ श्रीगणेशाय नमः ॥
~A OA prathamāpardaśaḥ | || śrīgaṇeśāya namaḥ ||
~A O·A pra·tha·mā·par·da·śaḥ | || śrī·ga·ṇe·śā·ya na·maḥ ||
- 5
Bowing to Ādinātha, who with śakti is the world's [lord], I, Gorakṣanātha, will tell the Siddha-Siddhānta-Paddhati.
आदिना नमस्कृत्य शक्तियुक्त जगद् । वक्ष्ये गोरक्षनाथोऽदं सिद्रसिद्धान्तपद्रतिम् A १॥।
ādinā namaskṛtya śaktiyukta jagad | vakṣye gorakṣanātho'daṃ sidrasiddhāntapadratim A 1|||
ā·di·nā na·mas·kṛt·ya śak·ti·yuk·ta ja·gad | vak·ṣye go·rak·ṣa·nā·tho'daṃ sid·ra·sid·dhān·ta·pad·ra·tim A 1|||
- 6
In true inquiry there is no origin of the cosmic egg and the body; still, I tell it as handed down by the true lineage.
नास्ति सत्यविचारेऽस्मिननुत्यत्तिशवाण्डपिण्डयोः | तथापि SHIA THY सत्सम्प्रदायतः । २॥।
nāsti satyavicāre'sminanutyattiśavāṇḍapiṇḍayoḥ | tathāpi SHIA THY satsampradāyataḥ | 2|||
nās·ti sat·ya·vi·cā·re'smi·na·nut·yat·ti·śa·vāṇ·ḍa·piṇ·ḍa·yoḥ | ta·thā·pi SHI·A THY sat·sam·pra·dā·ya·taḥ | 2|||
- 7
The body's origin and so on is well known in order: origin of the body, inquiry into the body, knowing the body, support of the body, the one-taste of body and state, and the eternal-bodied avadhūta.
मा पिण्डोत्पत््यादिः Read सम्यर् प्रसिद्धा| पिण्डोत्यत्तिः पिण्डविचारः पिण्डसंवित्तिः पिण्डाधारः पिण्डपदसमरसमावः श्रीनित्यपिण्डावधृतः ॥ ३॥
mā piṇḍotpatyādiḥ Read samyar prasiddhā| piṇḍotyattiḥ piṇḍavicāraḥ piṇḍasaṃvittiḥ piṇḍādhāraḥ piṇḍapadasamarasamāvaḥ śrīnityapiṇḍāvadhṛtaḥ || 3||
mā piṇ·ḍot·pat·yā·diḥ Re·ad sam·yar pra·sid·dhā| piṇ·ḍot·yat·tiḥ piṇ·ḍa·vi·cā·raḥ piṇ·ḍa·saṃ·vit·tiḥ piṇ·ḍā·dhā·raḥ piṇ·ḍa·pa·da·sa·ma·ra·sa·mā·vaḥ śrī·nit·ya·piṇ·ḍā·va·dhṛ·taḥ || 3||
- 8
When there is no self-maker, no cause, no kula or akula, then the unmanifest supreme Brahman, the Nameless, alone is.
यदा नास्ति स्वय॑कतां कारणं न कुलाकुलम् | अन्यक्तं चे परं ब्रह्म अनामा विद्यते तदा ॥ ४॥
yadā nāsti svaya॑katāṃ kāraṇaṃ na kulākulam | anyaktaṃ ce paraṃ brahma anāmā vidyate tadā || 4||
ya·dā nās·ti sva·ya॑ka·tāṃ kā·ra·ṇaṃ na ku·lā·ku·lam | an·yak·taṃ ce pa·raṃ brah·ma a·nā·mā vid·ya·te ta·dā || 4||
- 9
'Nameless' means self-existent, beginningless, one, without beginning or end, known in the Siddha teaching; its own śakti, whose nature is mere will, is known.
अनामेति स्वय॑मनादि सिद्मेकमेवानादिनिधनं सिद्रसिद्धान्तप्रसिद्रं तस्येच्छामात्रधमाधर्भिणी निजा शक्तिः प्रसिद्धा ॥ ५॥
anāmeti svaya॑manādi sidmekamevānādinidhanaṃ sidrasiddhāntaprasidraṃ tasyecchāmātradhamādharbhiṇī nijā śaktiḥ prasiddhā || 5||
a·nā·me·ti sva·ya॑ma·nā·di sid·me·ka·me·vā·nā·di·ni·dha·naṃ sid·ra·sid·dhān·tap·ra·sid·raṃ tas·yec·chā·māt·ra·dha·mā·dhar·bhi·ṇī ni·jā śak·tiḥ pra·sid·dhā || 5||
- 10
From her stirring arose the supreme (parā) śakti; from her mere throb arose the non-supreme (aparā) śakti.
तस्या SHSM परा शक्तिरुत्थिता | तस्यास्स्पन्दनमात्रेण अपरा शक्तिरुत्थिता ॥ ६॥
tasyā SHSM parā śaktirutthitā | tasyāsspandanamātreṇa aparā śaktirutthitā || 6||
tas·yā SHSM pa·rā śak·ti·rut·thi·tā | tas·yās·span·da·na·māt·re·ṇa a·pa·rā śak·ti·rut·thi·tā || 6||
verses 11–20 10 verses
- 1
Then from the mere I-ness arose the subtle śakti; then arose the kuṇḍalinī śakti.
ततोऽन्ताधमात्रेण ACHAT HS TAT | ततो Azaation इण्डलिनी AHegat |! 9 tI ४ ~ तस्य (ह.). “५- अहन्ताधं (ह. ). ॥
tato'ntādhamātreṇa ACHAT HS TAT | tato Azaation iṇḍalinī AHegat |! 9 tI 4 ~ tasya (ha.). “5- ahantādhaṃ (ha. ). ||
ta·to'ntā·dha·māt·re·ṇa A·CHAT HS TAT | ta·to A·za·a·ti·on iṇ·ḍa·li·nī A·He·gat |! 9 tI 4 ~ tas·ya (ha.). “5- a·han·tā·dhaṃ (ha. ). ||
- 2
Eternity, stainlessness, stillness, non-appearance, non-arising — five qualities of the own-śakti. Being, immeasurability, non-difference, endlessness, unmanifestness — of parā. Throbbing, clearness, expanse, bursting, flashing — of aparā.
नित्यता निरञ्ननता निस्यन्दता निरामासता | निरुत्थानता इति waren निजा शक्तिः । ८ i अस्तिता अप्रमेयता अभिनता अनन्तरता | अव्यक्तता इति पञ्चगुणा परा शक्तिः US स्फुरत्ता स्फुटता स्फारता स्फोटता स्फ्तिता | इति पञ्चगुणा अपरा शक्तिः ।। १० ॥
nityatā nirañnanatā nisyandatā nirāmāsatā | nirutthānatā iti waren nijā śaktiḥ | 8 i astitā aprameyatā abhinatā anantaratā | avyaktatā iti pañcaguṇā parā śaktiḥ US sphurattā sphuṭatā sphāratā sphoṭatā sphtitā | iti pañcaguṇā aparā śaktiḥ || 10 ||
nit·ya·tā ni·rañ·na·na·tā nis·yan·da·tā ni·rā·mā·sa·tā | ni·rut·thā·na·tā i·ti wa·ren ni·jā śak·tiḥ | 8 i as·ti·tā ap·ra·me·ya·tā a·bhi·na·tā a·nan·ta·ra·tā | av·yak·ta·tā i·ti pañ·ca·gu·ṇā pa·rā śak·tiḥ US sphu·rat·tā sphu·ṭa·tā sphā·ra·tā spho·ṭa·tā sphti·tā | i·ti pañ·ca·gu·ṇā a·pa·rā śak·tiḥ || 10 ||
- 3
Formlessness, continuity, … , certainty, non-conceptuality — five qualities of the subtle śakti.
fama निरन्तरता नशटता निश्यता | निविंकल्पता इति पञ्चगुणा मृक्ष्मा शक्तिः ॥ ११९ 1
fama nirantaratā naśaṭatā niśyatā | niviṃkalpatā iti pañcaguṇā mṛkṣmā śaktiḥ || 119 1
fa·ma ni·ran·ta·ra·tā na·śa·ṭa·tā niś·ya·tā | ni·viṃ·kal·pa·tā i·ti pañ·ca·gu·ṇā mṛk·ṣmā śak·tiḥ || 119 1
- 4
Fullness, reflection, flow, motion, inward-facing — five qualities of kuṇḍalinī śakti.
पूणता प्रतिविम्बता प्ररुता प्रचलता | प्रत्यङ्गुखता इति पञ्चगुणा ङइण्डलिनी शक्तिः ।। १२॥।
pūṇatā prativimbatā prarutā pracalatā | pratyaṅgukhatā iti pañcaguṇā ṅaiṇḍalinī śaktiḥ || 12|||
pū·ṇa·tā pra·ti·vim·ba·tā pra·ru·tā pra·ca·la·tā | prat·yaṅ·gu·kha·tā i·ti pañ·ca·gu·ṇā ṅaiṇ·ḍa·li·nī śak·tiḥ || 12|||
- 5
So from the union of the five-and-five qualities in the śakti-principle, the supreme body arises. And it is said: own, parā, aparā, subtle, kuṇḍalī — fivefold; arising by the śakti-wheel's order, the supreme body was born: Śiva.
एवं श॒क्तितत्वे पश्च - पश्च - गुण - योगात्परपिण्डोत्यत्तिः।। 2 313 उक्तश्च :- निजा पराऽपरा सक्षमा कुण्डली तसु पञ्चधा | शक्तिचक्रक्रमेणोत्थँ जातः पिण्डः परः शिवः ।। २४ ॥।
evaṃ śa॒ktitatve paśca - paśca - guṇa - yogātparapiṇḍotyattiḥ|| 2 313 uktaśca :- nijā parā'parā sakṣamā kuṇḍalī tasu pañcadhā | śakticakrakrameṇottham̐ jātaḥ piṇḍaḥ paraḥ śivaḥ || 24 |||
e·vaṃ śa॒kti·tat·ve paś·ca - paś·ca - gu·ṇa - yo·gāt·pa·ra·piṇ·ḍot·yat·tiḥ|| 2 313 uk·taś·ca :- ni·jā pa·rā'pa·rā sak·ṣa·mā kuṇ·ḍa·lī ta·su pañ·ca·dhā | śak·ti·cak·rak·ra·me·ṇot·tham̐ jā·taḥ piṇ·ḍaḥ pa·raḥ śi·vaḥ || 24 |||
- 6
Beyond-the-beyond, supreme state, void, stainless, supreme self: from mere throb, from mere state-feeling, from void by mere self-being, from the stainless by self-seeing, the supreme self arose. [?]
अपरम्परं परमं पद शत्यं निरञ्रनं परमात्मेति | अपरम्परार्स्फुरतता - मात्रयुत्यन्नं परमपदात्मावना - मात्रुत्यनम् शन्यात्स्वसत्तामात्रुत्पन्नं निरञ्जनान्स्व- साक्षाक्कारय॒त्न्नं परमात्मनः परमात्मोत्यनः ।॥ १५॥।
aparamparaṃ paramaṃ pada śatyaṃ nirañranaṃ paramātmeti | aparamparārsphuratatā - mātrayutyannaṃ paramapadātmāvanā - mātrutyanam śanyātsvasattāmātrutpannaṃ nirañjanānsva- sākṣākkāraya॒tnnaṃ paramātmanaḥ paramātmotyanaḥ ||| 15|||
a·pa·ram·pa·raṃ pa·ra·maṃ pa·da śat·yaṃ ni·rañ·ra·naṃ pa·ra·māt·me·ti | a·pa·ram·pa·rār·sphu·ra·ta·tā - māt·ra·yut·yan·naṃ pa·ra·ma·pa·dāt·mā·va·nā - māt·rut·ya·nam śan·yāt·sva·sat·tā·māt·rut·pan·naṃ ni·rañ·ja·nān·sva- sāk·ṣāk·kā·ra·ya॒tnnaṃ pa·ra·māt·ma·naḥ pa·ra·māt·mot·ya·naḥ ||| 15|||
- 7
Spotlessness, peerlessness, boundlessness, formlessness, non-rising — five qualities of the beyond-the-beyond. Partlessness, subtlety, motionlessness, uncountability, supportlessness [?] — five of the supreme state.
अकलङ्कत्वमनुपमत्वमपारत्वममूतन्वमनुद यत्वमिति पञ्चगुणमपरम्परम् ।। १६ It निष्करत्वमणुतरत्वमचलत्वमकंख्यत्वमारत्वमिति पञ्चगुणं परम पदम् । १७॥
akalaṅkatvamanupamatvamapāratvamamūtanvamanuda yatvamiti pañcaguṇamaparamparam || 16 It niṣkaratvamaṇutaratvamacalatvamakaṃkhyatvamāratvamiti pañcaguṇaṃ parama padam | 17||
a·ka·laṅ·kat·va·ma·nu·pa·mat·va·ma·pā·rat·va·ma·mū·tan·va·ma·nu·da yat·va·mi·ti pañ·ca·gu·ṇa·ma·pa·ram·pa·ram || 16 It niṣ·ka·rat·va·ma·ṇu·ta·rat·va·ma·ca·lat·va·ma·kaṃkh·yat·va·mā·rat·va·mi·ti pañ·ca·gu·ṇaṃ pa·ra·ma pa·dam | 17||
- 8
[footnotes] … unmanifest, unmind, restlessness, swoon — five qualities of the void. [?]
( का. ). <-शिवे ( का. ). °-साक्चात्कारमात्रमुत्पन्नं ( ह. ). १ ०-आधारत्वं ( ह. ). Sea Wat उन्मनी लोलता मृच्छंता इति पञ्चगुणं Way ।। ९८ I
( kā. ). <-śive ( kā. ). °-sākcātkāramātramutpannaṃ ( ha. ). 1 0-ādhāratvaṃ ( ha. ). Sea Wat unmanī lolatā mṛcchaṃtā iti pañcaguṇaṃ Way || 98 I
( kā. ). <-śi·ve ( kā. ). °-sāk·cāt·kā·ra·māt·ra·mut·pan·naṃ ( ha. ). 1 0-ā·dhā·rat·vaṃ ( ha. ). Se·a Wat un·ma·nī lo·la·tā mṛc·chaṃ·tā i·ti pañ·ca·gu·ṇaṃ Way || 98 I
- 9
Truth, naturalness, one-tastedness, alertness, all-goingness — five qualities of the stainless.
सत्यत्वं सहजत्वं समरसत्यं सावधानत्वं स्वेगत्वमिति पञ्चगुणं निर्रनम् 1 १९॥।
satyatvaṃ sahajatvaṃ samarasatyaṃ sāvadhānatvaṃ svegatvamiti pañcaguṇaṃ nirranam 1 19|||
sat·yat·vaṃ sa·ha·jat·vaṃ sa·ma·ra·sat·yaṃ sā·va·dhā·nat·vaṃ sve·gat·va·mi·ti pañ·ca·gu·ṇaṃ nir·ra·nam 1 19|||
- 10
Undecaying, unpierceable, uncuttable, unburnable, indestructible — five of the supreme self: the five principles and twenty-five qualities of the beginningless body.
अक्षग्यत्वममेद्यत्वमछदत्वमदाह्यत्वमविनारित्वमितिपश्चगुणो परमात्मेति अनाद्यपिण्डस्य पञ्चतत्वपश्वविंदातिगुणाः ।। २०।।
akṣagyatvamamedyatvamachadatvamadāhyatvamavināritvamitipaścaguṇo paramātmeti anādyapiṇḍasya pañcatatvapaśvaviṃdātiguṇāḥ || 20||
ak·ṣag·yat·va·ma·med·yat·va·ma·cha·dat·va·ma·dāh·yat·va·ma·vi·nā·rit·va·mi·ti·paś·ca·gu·ṇo pa·ra·māt·me·ti a·nād·ya·piṇ·ḍas·ya pañ·ca·tat·va·paś·va·viṃ·dā·ti·gu·ṇāḥ || 20||
verses 21–30 10 verses
- 1
It is said: beyond-the-beyond, supreme state, void, stainless, supreme self — with these qualities the beginningless body arose. From the beginningless, supreme bliss; from bliss, awakening; from awakening, rise of consciousness; from that, light; from light, the I-am-That feeling.
उक्तश्च :- अपरम्परं परमपदं Bea निरञ्ननं परमात्मनः Galata: मगुणेरनाद्यपिण्डः ATTA । 22 Il अनाद्यात्परमानन्दः परमानन्दात्प्रयोधः प्रबोधाचिदुदयः RUSH: प्रकाश्चात्सोऽदहम्भावः ।। २२॥।
uktaśca :- aparamparaṃ paramapadaṃ Bea nirañnanaṃ paramātmanaḥ Galata: maguṇeranādyapiṇḍaḥ ATTA | 22 Il anādyātparamānandaḥ paramānandātprayodhaḥ prabodhācidudayaḥ RUSH: prakāścātso'dahambhāvaḥ || 22|||
uk·taś·ca :- a·pa·ram·pa·raṃ pa·ra·ma·pa·daṃ Be·a ni·rañ·na·naṃ pa·ra·māt·ma·naḥ Ga·la·ta: ma·gu·ṇe·ra·nād·ya·piṇ·ḍaḥ AT·TA | 22 Il a·nād·yāt·pa·ra·mā·nan·daḥ pa·ra·mā·nan·dāt·pra·yo·dhaḥ pra·bo·dhā·ci·du·da·yaḥ RUSH: pra·kāś·cāt·so'da·ham·bhā·vaḥ || 22|||
- 2
Throb, joy, zeal, stillness, eternal happiness — five qualities of supreme bliss.
स्पन्दः हर्षः उत्साहः निस्यन्दः नित्यसुखत्वमिति पथ्चगुणः परमानन्दः || २२३॥।
spandaḥ harṣaḥ utsāhaḥ nisyandaḥ nityasukhatvamiti pathcaguṇaḥ paramānandaḥ || 223|||
span·daḥ har·ṣaḥ ut·sā·haḥ nis·yan·daḥ nit·ya·su·khat·va·mi·ti path·ca·gu·ṇaḥ pa·ra·mā·nan·daḥ || 223|||
- 3
Rising, …, shining, unfolding, radiance — of awakening.
उदयः SBMA: अवमासः विकासः प्रभा इति qa: प्रबोधः ।। २४॥।
udayaḥ SBMA: avamāsaḥ vikāsaḥ prabhā iti qa: prabodhaḥ || 24|||
u·da·yaḥ SBMA: a·va·mā·saḥ vi·kā·saḥ pra·bhā i·ti qa: pra·bo·dhaḥ || 24|||
- 4
True being, inquiry, agency, knowing, freedom — of the rise of consciousness.
सद्धावः विचारः कतेत्वं ज्ञातत्वं स्वतन्त्रत्वमिति पञ्चगुणः चिदुदयः । २५॥.
saddhāvaḥ vicāraḥ katetvaṃ jñātatvaṃ svatantratvamiti pañcaguṇaḥ cidudayaḥ | 25||.
sad·dhā·vaḥ vi·cā·raḥ ka·tet·vaṃ jñā·tat·vaṃ sva·tan·trat·va·mi·ti pañ·ca·gu·ṇaḥ ci·du·da·yaḥ | 25||.
- 5
…, non-conceptuality, evenness, rest — five qualities of light.
tana roped निर्विंकल्पत्वं समता विश्रान्तिः इति पञ्चगुणः प्रकारः ।। २६॥।
tana roped nirviṃkalpatvaṃ samatā viśrāntiḥ iti pañcaguṇaḥ prakāraḥ || 26|||
ta·na ro·ped nir·viṃ·kal·pat·vaṃ sa·ma·tā viś·rān·tiḥ i·ti pañ·ca·gu·ṇaḥ pra·kā·raḥ || 26|||
- 6
I-ness, unbroken lordship, selfhood, power to experience the universe, all-knowing — of the So'ham feeling.
अहन्ता ऽखण्डेश्वय स्वात्मता विश्वानुभवसाम्थ्य सवेज्ञत्वमिति पञ्चगुणः ASTANA: tt २७॥
ahantā 'khaṇḍeśvaya svātmatā viśvānubhavasāmthya savejñatvamiti pañcaguṇaḥ ASTANA: tt 27||
a·han·tā 'khaṇ·ḍeś·va·ya svāt·ma·tā viś·vā·nu·bha·va·sām·thya sa·vej·ñat·va·mi·ti pañ·ca·gu·ṇaḥ AS·TA·NA: tt 27||
- 7
These are the five principles and twenty-five qualities of the primal body. It is said: bliss, awakening, rise of consciousness, light, So'ham — so the primal body arose.
इति आद्यपिण्डस्य पञ्चतत्वं पञ्चर्विंरातिगुणाः |) Rc I उक्तञ्च -- परमानन्दः प्रबोधः चिदुदयः Frere: | सोहम्भाव इत्यन्तः आद्यपिण्डो ATTA: सपुत्थितः ।। २९॥
iti ādyapiṇḍasya pañcatatvaṃ pañcarviṃrātiguṇāḥ |) Rc I uktañca -- paramānandaḥ prabodhaḥ cidudayaḥ Frere: | sohambhāva ityantaḥ ādyapiṇḍo ATTA: saputthitaḥ || 29||
i·ti ād·ya·piṇ·ḍas·ya pañ·ca·tat·vaṃ pañ·car·viṃ·rā·ti·gu·ṇāḥ |) Rc I uk·tañ·ca -- pa·ra·mā·nan·daḥ pra·bo·dhaḥ ci·du·da·yaḥ Fre·re: | so·ham·bhā·va it·yan·taḥ ād·ya·piṇ·ḍo AT·TA: sa·put·thi·taḥ || 29||
- 8
From the primal, great space; from space, great wind; from wind, great fire; from fire, great water; from water, great earth.
आच्यान्महाकाशः महाकाञ्चान्महावायुः महावायोमेहातेजः | महातेनसो महासणिरं महासलिलान्महापृथ्वी || Bo |
ācyānmahākāśaḥ mahākāñcānmahāvāyuḥ mahāvāyomehātejaḥ | mahātenaso mahāsaṇiraṃ mahāsalilānmahāpṛthvī || Bo |
āc·yān·ma·hā·kā·śaḥ ma·hā·kāñ·cān·ma·hā·vā·yuḥ ma·hā·vā·yo·me·hā·te·jaḥ | ma·hā·te·na·so ma·hā·sa·ṇi·raṃ ma·hā·sa·li·lān·ma·hā·pṛth·vī || Bo |
- 9
Room, …, blueness, having sound — five qualities of great space.
अवकाशः APSA नीलव्ण॑त्वं शब्दवत्वमिति पञ्चगुणो महाकाडाः ।। ३१॥
avakāśaḥ APSA nīlavṇa॑tvaṃ śabdavatvamiti pañcaguṇo mahākāḍāḥ || 31||
a·va·kā·śaḥ AP·SA nī·lav·ṇa॑tvaṃ śab·da·vat·va·mi·ti pañ·ca·gu·ṇo ma·hā·kā·ḍāḥ || 31||
- 10
Moving, stirring, touching, drying, smoke-colour [?] — five of great wind.
सञ्चारः सञ्चालनं स्पशेनं शोषणं श्रभ्रवणेत्वमिति पञ्चगुणो महावायुः ।। ३२॥।
sañcāraḥ sañcālanaṃ spaśenaṃ śoṣaṇaṃ śrabhravaṇetvamiti pañcaguṇo mahāvāyuḥ || 32|||
sañ·cā·raḥ sañ·cā·la·naṃ spa·śe·naṃ śo·ṣa·ṇaṃ śrabh·ra·va·ṇet·va·mi·ti pañ·ca·gu·ṇo ma·hā·vā·yuḥ || 32|||
verses 31–40 10 verses
- 1
Burning, cooking, heat, light, redness — five of great fire.
दाहकत्वं पा्चकत्वुष्णत्वं प्रकाशत्वं रक्तवर्णत्वमिति पञ्चगुणं महातेजः | २३॥
dāhakatvaṃ pācakatvuṣṇatvaṃ prakāśatvaṃ raktavarṇatvamiti pañcaguṇaṃ mahātejaḥ | 23||
dā·ha·kat·vaṃ pā·ca·kat·vuṣ·ṇat·vaṃ pra·kā·śat·vaṃ rak·ta·var·ṇat·va·mi·ti pañ·ca·gu·ṇaṃ ma·hā·te·jaḥ | 23||
- 2
Flow, nourishing, fluidity, taste, whiteness — five of great water.
प्रवाहः आप्यायनं द्रवः रसः श्चेतवणत्वमिति पञ्चगुणं Aerated |! २४॥
pravāhaḥ āpyāyanaṃ dravaḥ rasaḥ ścetavaṇatvamiti pañcaguṇaṃ Aerated |! 24||
pra·vā·haḥ āp·yā·ya·naṃ dra·vaḥ ra·saḥ śce·ta·va·ṇat·va·mi·ti pañ·ca·gu·ṇaṃ A·e·ra·ted |! 24||
- 3
Grossness, many forms, hardness, …, yellowness — five of great earth: the five and twenty-five of the great formed body.
स्थूलता नानाकारता काठिन्यं sta: पीतवणैत्वमिति पञ्चगुणा महाप्रथ्वी इति महासाकारपिण्डस्य पञ्चत्वं पञ्चविद्तिगुणाः ।। २५॥
sthūlatā nānākāratā kāṭhinyaṃ sta: pītavaṇaitvamiti pañcaguṇā mahāprathvī iti mahāsākārapiṇḍasya pañcatvaṃ pañcavidtiguṇāḥ || 25||
sthū·la·tā nā·nā·kā·ra·tā kā·ṭhin·yaṃ sta: pī·ta·va·ṇait·va·mi·ti pañ·ca·gu·ṇā ma·hāp·rath·vī i·ti ma·hā·sā·kā·ra·piṇ·ḍas·ya pañ·cat·vaṃ pañ·ca·vid·ti·gu·ṇāḥ || 25||
- 4
That Śiva; from Śiva Bhairava, from Bhairava Śrīkaṇṭha, from him Sadāśiva, then Īśvara, then Rudra, then Viṣṇu, then Brahmā — the eight forms of the great formed body.
स एव शिवः रिवाद्धरवो भेरवात् श्रीकण्ठः श्रीकण्डा- त्सदाशिवः सदाशिवादीश्चरः ईश्राद्वद्रो रुद्रादिष्णु- विष्णोत्रह्या इति महासाकारपिण्डस्य मूत्यष्टकम् ।। २६ ॥
sa eva śivaḥ rivāddharavo bheravāt śrīkaṇṭhaḥ śrīkaṇḍā- tsadāśivaḥ sadāśivādīścaraḥ īśrādvadro rudrādiṣṇu- viṣṇotrahyā iti mahāsākārapiṇḍasya mūtyaṣṭakam || 26 ||
sa e·va śi·vaḥ ri·vād·dha·ra·vo bhe·ra·vāt śrī·kaṇ·ṭhaḥ śrī·kaṇ·ḍā- tsa·dā·śi·vaḥ sa·dā·śi·vā·dīś·ca·raḥ īś·rād·vad·ro rud·rā·diṣ·ṇu- viṣ·ṇot·rah·yā i·ti ma·hā·sā·kā·ra·piṇ·ḍas·ya mūt·yaṣ·ṭa·kam || 26 ||
- 5
…in man-woman form, the body made of five-times-five. Bone, flesh, skin, channel, hair — five qualities of earth.
तत्तद्मणः WHAM Ashlea नरनारीरखूपः Alara: Way पञ्चपञ्चात्मक शरीरमिति । 309 1 भस्थि - AT - TH - नाडी - रोमाणि इति पञ्चगुणा भूमिः ॥ ३८ ॥
tattadmaṇaḥ WHAM Ashlea naranārīrakhūpaḥ Alara: Way pañcapañcātmaka śarīramiti | 309 1 bhasthi - AT - TH - nāḍī - romāṇi iti pañcaguṇā bhūmiḥ || 38 ||
tat·tad·ma·ṇaḥ WHAM As·hle·a na·ra·nā·rī·ra·khū·paḥ A·la·ra: Way pañ·ca·pañ·cāt·ma·ka śa·rī·ra·mi·ti | 309 1 bhas·thi - AT - TH - nā·ḍī - ro·mā·ṇi i·ti pañ·ca·gu·ṇā bhū·miḥ || 38 ||
- 6
Saliva, urine, semen, blood, sweat — five of water.
साला मूत्रं क्रं शोणितं स्वेद इति पञ्चगुणा आपः 11 2S 1
sālā mūtraṃ kraṃ śoṇitaṃ sveda iti pañcaguṇā āpaḥ 11 2S 1
sā·lā mūt·raṃ kraṃ śo·ṇi·taṃ sve·da i·ti pañ·ca·gu·ṇā ā·paḥ 11 2S 1
- 7
Hunger, thirst, sleep, lustre, sloth — five of fire.
कधा तपा निद्रा Brea आलस्यमिति पञ्चगुणं तेजः 1 ४०॥।
kadhā tapā nidrā Brea ālasyamiti pañcaguṇaṃ tejaḥ 1 40|||
ka·dhā ta·pā nid·rā Bre·a ā·las·ya·mi·ti pañ·ca·gu·ṇaṃ te·jaḥ 1 40|||
- 8
Running, walking, stretching, contracting, stopping — five of wind.
धावनं saa प्रसारणमाङञ्चनं निरोधनमिति पञ्चगुणो वायुः ।। ४१॥।
dhāvanaṃ saa prasāraṇamāṅañcanaṃ nirodhanamiti pañcaguṇo vāyuḥ || 41|||
dhā·va·naṃ sa·a pra·sā·ra·ṇa·mā·ṅañ·ca·naṃ ni·ro·dha·na·mi·ti pañ·ca·gu·ṇo vā·yuḥ || 41|||
- 9
Passion, hatred, fear, shame, delusion — five of space: the nature-body of the elements' twenty-five qualities.
रागो SA भयं लजना मोह इति पञ्चगुण आकाशः इति प्चविंशतिगुणानां भूतानां प्रकृतिपिण्डः 11 ४२॥।
rāgo SA bhayaṃ lajanā moha iti pañcaguṇa ākāśaḥ iti pcaviṃśatiguṇānāṃ bhūtānāṃ prakṛtipiṇḍaḥ 11 42|||
rā·go SA bha·yaṃ la·ja·nā mo·ha i·ti pañ·ca·gu·ṇa ā·kā·śaḥ i·ti pca·viṃ·śa·ti·gu·ṇā·nāṃ bhū·tā·nāṃ pra·kṛ·ti·piṇ·ḍaḥ 11 42|||
- 10
Mind, intellect, ego, citta, consciousness — the inner fivefold.
ATS GERM चतन्यमित्यन्तःकरणपश्चकम् | ४३॥।
ATS GERM catanyamityantaḥkaraṇapaścakam | 43|||
ATS GERM ca·tan·ya·mit·yan·taḥ·ka·ra·ṇa·paś·ca·kam | 43|||
verses 41–50 10 verses
- 1
Intention, doubt, …, dullness, thinking — five of mind.
संकल्पः विकरपः Fest जडता मननमिति पञ्चगुणं मनः ॥ ४४॥।
saṃkalpaḥ vikarapaḥ Fest jaḍatā mananamiti pañcaguṇaṃ manaḥ || 44|||
saṃ·kal·paḥ vi·ka·ra·paḥ Fest ja·ḍa·tā ma·na·na·mi·ti pañ·ca·gu·ṇaṃ ma·naḥ || 44|||
- 2
Discernment, dispassion, peace, contentment, patience — five of intellect.
विवेको वराग्यं शान्तिः सन्तोषः क्षमा इति पञ्चगुणा वद्धिः । ४५॥।
viveko varāgyaṃ śāntiḥ santoṣaḥ kṣamā iti pañcaguṇā vaddhiḥ | 45|||
vi·ve·ko va·rāg·yaṃ śān·tiḥ san·to·ṣaḥ kṣa·mā i·ti pañ·ca·gu·ṇā vad·dhiḥ | 45|||
- 3
Pride, 'mine', my pleasure, my pain, 'this is mine' — five of ego. Thought, firmness, …, acceptance — five of citta.
अभिमानं मदीयं मम सुखं मम दुःखं ममेद मितिपञ्चगुणोऽहकारः (VEU मतिध्रेतिः cafe: स्वीकारः इति पश्वगुणं चित्तम् 1 ४७॥।
abhimānaṃ madīyaṃ mama sukhaṃ mama duḥkhaṃ mameda mitipañcaguṇo'hakāraḥ (VEU matidhretiḥ cafe: svīkāraḥ iti paśvaguṇaṃ cittam 1 47|||
a·bhi·mā·naṃ ma·dī·yaṃ ma·ma su·khaṃ ma·ma duḥ·khaṃ ma·me·da mi·ti·pañ·ca·gu·ṇo'ha·kā·raḥ (VE·U ma·tidh·re·tiḥ ca·fe: svī·kā·raḥ i·ti paś·va·gu·ṇaṃ cit·tam 1 47|||
- 4
Reflection, …, courage, contemplation, desirelessness — five of consciousness. Sattva, rajas, tamas, time, soul — the fivefold heap.
विमश्चः ested धर्यं चिन्तनं निस्पृहत्वमिति पञ्चगुणं चतन्यम् -- एवं अन्तःकरणगुणाः ॥ ४८ UI सत्व रजस्तमः कालो जीव इति कुटपश्चकम् 11 ४९॥।
vimaścaḥ ested dharyaṃ cintanaṃ nispṛhatvamiti pañcaguṇaṃ catanyam -- evaṃ antaḥkaraṇaguṇāḥ || 48 UI satva rajastamaḥ kālo jīva iti kuṭapaścakam 11 49|||
vi·maś·caḥ es·ted dhar·yaṃ cin·ta·naṃ nis·pṛ·hat·va·mi·ti pañ·ca·gu·ṇaṃ ca·tan·yam -- e·vaṃ an·taḥ·ka·ra·ṇa·gu·ṇāḥ || 48 U·I sat·va ra·jas·ta·maḥ kā·lo jī·va i·ti ku·ṭa·paś·ca·kam 11 49|||
- 5
Compassion, dharma, …, devotion, faith — five of sattva.
दया धमः Hat भक्तिः श्रद्धेति प्वगुणं सत्त्वम् I ५० ॥
dayā dhamaḥ Hat bhaktiḥ śraddheti pvaguṇaṃ sattvam I 50 ||
da·yā dha·maḥ Hat bhak·tiḥ śrad·dhe·ti pva·gu·ṇaṃ sat·tvam I 50 ||
- 6
…, enjoyment, …, grasping things, selfishness — five of rajas.
ata मोगः Ter: वस्तुग्रहणं स्वौथिमिति पञ्चगुणं रजः ॥ ५१ ॥
ata mogaḥ Ter: vastugrahaṇaṃ svauthimiti pañcaguṇaṃ rajaḥ || 51 ||
a·ta mo·gaḥ Ter: vas·tug·ra·ha·ṇaṃ svau·thi·mi·ti pañ·ca·gu·ṇaṃ ra·jaḥ || 51 ||
- 7
Dispute, grief, quarrel, …, deceit — five of tamas.
विवादः योकः कलहः Ta: वञ्चनमिति पञ्चगुणं तमः 1) ५२॥।
vivādaḥ yokaḥ kalahaḥ Ta: vañcanamiti pañcaguṇaṃ tamaḥ 1) 52|||
vi·vā·daḥ yo·kaḥ ka·la·haḥ Ta: vañ·ca·na·mi·ti pañ·ca·gu·ṇaṃ ta·maḥ 1) 52|||
- 8
Reckoning, imagining, error, carelessness, harm — five of time.
कलना कल्पना भ्रान्तिः प्रमादोऽनथे इति पञ्चगुणः कालः । ५३॥।
kalanā kalpanā bhrāntiḥ pramādo'nathe iti pañcaguṇaḥ kālaḥ | 53|||
ka·la·nā kal·pa·nā bhrān·tiḥ pra·mā·do'na·the i·ti pañ·ca·gu·ṇaḥ kā·laḥ | 53|||
- 9
Waking, dream, deep sleep, the fourth, beyond the fourth — the soul of five states.
जाग्रत् स्वः सुषुपिस्तुयं तृयोतीतमिति पञ्चावस्थागुणोजीवः ।। ५४॥।
jāgrat svaḥ suṣupistuyaṃ tṛyotītamiti pañcāvasthāguṇojīvaḥ || 54|||
jāg·rat svaḥ su·ṣu·pis·tu·yaṃ tṛ·yo·tī·ta·mi·ti pañ·cā·vas·thā·gu·ṇo·jī·vaḥ || 54|||
- 10
Will, action, māyā, prakṛti, speech — the five powers of the individual.
इच्छा क्रिया माया प्रकृति ary इति व्यक्तेरशाक्तिपञ्चकम् ।। ५५ I
icchā kriyā māyā prakṛti ary iti vyakteraśāktipañcakam || 55 I
ic·chā kri·yā mā·yā pra·kṛ·ti ary i·ti vyak·te·ra·śāk·ti·pañ·ca·kam || 55 I
verses 51–60 10 verses
- 1
Madness, latent desire, longing, worry, effort — five of will.
उन्मादो वासना वाञ्छा चिन्ता चेष्टेति पञ्चगुणा इच्छा ।। ५६ ॥
unmādo vāsanā vāñchā cintā ceṣṭeti pañcaguṇā icchā || 56 ||
un·mā·do vā·sa·nā vāñ·chā cin·tā ceṣ·ṭe·ti pañ·ca·gu·ṇā ic·chā || 56 ||
- 2
Remembering, exertion, work, resolve, … — five of action.
स्मरणयुद्योगः कार्यं निश्चयः AHSAN इति पञ्चगुणा क्रिया ॥*५७॥।
smaraṇayudyogaḥ kāryaṃ niścayaḥ AHSAN iti pañcaguṇā kriyā ||*57|||
sma·ra·ṇa·yud·yo·gaḥ kār·yaṃ niś·ca·yaḥ AH·SAN i·ti pañ·ca·gu·ṇā kri·yā ||*57|||
- 3
Pride, envy, hypocrisy, …, untruth — five of māyā.
मदो मात्स दम्भः HAS अस्रत्यमिति पञ्चगुणा माया ॥ ५८ ॥
mado mātsa dambhaḥ HAS asratyamiti pañcaguṇā māyā || 58 ||
ma·do māt·sa dam·bhaḥ HAS as·rat·ya·mi·ti pañ·ca·gu·ṇā mā·yā || 58 ||
- 4
Hope, thirst, craving, longing, falsehood — five of prakṛti.
आचा Tot स्प्रहाकांक्षा मिथ्या इति पञ्चगुणा प्रकृतिः ।। ५९॥।
ācā Tot sprahākāṃkṣā mithyā iti pañcaguṇā prakṛtiḥ || 59|||
ā·cā Tot spra·hā·kāṃk·ṣā mith·yā i·ti pañ·ca·gu·ṇā pra·kṛ·tiḥ || 59|||
- 5
Parā, paśyantī, madhyamā, vaikharī, mātṛkā — five of speech: the individual's powers, twenty-five.
स्वार्थादाने ( का. ). परा पश्यन्ती मध्यमा वैखरी मातक इति पञ्चगुणा वाङ् उति पञ्चगुणा व्यक्तेशक्तिः पञ्चर्विंरातिगुणा ॥ ६०॥।
svārthādāne ( kā. ). parā paśyantī madhyamā vaikharī mātaka iti pañcaguṇā vāṅ uti pañcaguṇā vyakteśaktiḥ pañcarviṃrātiguṇā || 60|||
svār·thā·dā·ne ( kā. ). pa·rā paś·yan·tī madh·ya·mā vai·kha·rī mā·ta·ka i·ti pañ·ca·gu·ṇā vāṅ u·ti pañ·ca·gu·ṇā vyak·te·śak·tiḥ pañ·car·viṃ·rā·ti·gu·ṇā || 60|||
- 6
Karma, desire, moon, sun, fire — the fivefold perceptible instruments.
कमं ares: aa: अभिरिति प्रत्यक्षकरणपन्चकम् । ६१॥
kamaṃ ares: aa: abhiriti pratyakṣakaraṇapancakam | 61||
ka·maṃ a·res: a·a: a·bhi·ri·ti prat·yak·ṣa·ka·ra·ṇa·pan·ca·kam | 61||
- 7
…, means to unseen fruit — five of karma. Delight, manner, play, longing, eagerness — five of desire. [Sixteen digits of the moon named]; the seventeenth, nivṛtti, is the nectar-digit.
Maa wa: apa: अच्टफलसाधन- मिति पञ्चगुणे कमं 2 UI रतिः रीतिः कीडा कामना आतुरता इति पञ्चगुणः कामः ।। ६२ Ut sae क्टोलिनी उचलन्ती उन्मादिनी तरंगिणी सलोषिणी seeder प्रवृत्तिः लहरी Slat Steer प्रपरन्ती प्रवाहा सोम्या प्रसन्ना पुवन्ती एवं चन्द्रस्य षोटश कलाः सप्रदशी कला निघत्तिः साऽमृतकला ॥ ६४॥
Maa wa: apa: acṭaphalasādhana- miti pañcaguṇe kamaṃ 2 UI ratiḥ rītiḥ kīḍā kāmanā āturatā iti pañcaguṇaḥ kāmaḥ || 62 Ut sae kṭolinī ucalantī unmādinī taraṃgiṇī saloṣiṇī seeder pravṛttiḥ laharī Slat Steer praparantī pravāhā somyā prasannā puvantī evaṃ candrasya ṣoṭaśa kalāḥ sapradaśī kalā nighattiḥ sā'mṛtakalā || 64||
Ma·a wa: a·pa: ac·ṭa·pha·la·sā·dha·na- mi·ti pañ·ca·gu·ṇe ka·maṃ 2 U·I ra·tiḥ rī·tiḥ kī·ḍā kā·ma·nā ā·tu·ra·tā i·ti pañ·ca·gu·ṇaḥ kā·maḥ || 62 Ut sa·e kṭo·li·nī u·ca·lan·tī un·mā·di·nī ta·raṃ·gi·ṇī sa·lo·ṣi·ṇī se·e·der pra·vṛt·tiḥ la·ha·rī Slat Ste·er pra·pa·ran·tī pra·vā·hā som·yā pra·san·nā pu·van·tī e·vaṃ can·dras·ya ṣo·ṭa·śa ka·lāḥ sap·ra·da·śī ka·lā ni·ghat·tiḥ sā'mṛ·ta·ka·lā || 64||
- 8
[Twelve digits of the sun named]: tāpinī, grāsikā, ugrā…; the sun's own digit is self-luminosity.
तापिनी ग्रासिका उग्रा आङुचिनी शोषिणी प्रनोधिनी स्मरा आकर्षिणी तषिवद्धिनी उमीरेखा किरणावती प्रभावतीति STA कलाः मयस्य TATA स्वप्रकारता निजकला ॥ ६५॥
tāpinī grāsikā ugrā āṅucinī śoṣiṇī pranodhinī smarā ākarṣiṇī taṣivaddhinī umīrekhā kiraṇāvatī prabhāvatīti STA kalāḥ mayasya TATA svaprakāratā nijakalā || 65||
tā·pi·nī grā·si·kā ug·rā ā·ṅu·ci·nī śo·ṣi·ṇī pra·no·dhi·nī sma·rā ā·kar·ṣi·ṇī ta·ṣi·vad·dhi·nī u·mī·re·khā ki·ra·ṇā·va·tī pra·bhā·va·tī·ti STA ka·lāḥ ma·yas·ya TA·TA svap·ra·kā·ra·tā ni·ja·ka·lā || 65||
- 9
[Ten digits of fire named]: dīpikā, rañjikā, jvalinī…; the eleventh is light — the mass of perceptible digits.
दीपिका रजिका ज्वणिनी विस्फुटिगिनी प्रचण्डा पाचिका रौद्री दारकं रागिणी शिखावतीति ate wer: एकादरी कला ज्योतिरिति प्रत्यक्षगुणकलासमृहः 1 ६६ ॥
dīpikā rajikā jvaṇinī visphuṭiginī pracaṇḍā pācikā raudrī dārakaṃ rāgiṇī śikhāvatīti ate wer: ekādarī kalā jyotiriti pratyakṣaguṇakalāsamṛhaḥ 1 66 ||
dī·pi·kā ra·ji·kā jva·ṇi·nī vis·phu·ṭi·gi·nī pra·caṇ·ḍā pā·ci·kā raud·rī dā·ra·kaṃ rā·gi·ṇī śi·khā·va·tī·ti a·te wer: e·kā·da·rī ka·lā jyo·ti·ri·ti prat·yak·ṣa·gu·ṇa·ka·lā·sa·mṛ·haḥ 1 66 ||
- 10
Now the channels.
atha nāḍīnāṃ TA SPT ||
a·tha nā·ḍī·nāṃ TA SPT ||
verses 61–68 8 verses
- 1
Iḍā and piṅgalā flow in the nostrils; suṣumnā by the palate up to the brahmarandhra; sarasvatī in the mouth; pūṣā and alambuṣā in the eyes; gāndhārī and hastijihvā in the ears; kuhū in the anus; śaṅkhinī by the spine to the brahmarandhra — so in the ten doors; others in the hair-pores.
खडा पिङ्गला च नासादारयोर्वहतः सुषुम्ना ताटुमार्गेण बह्मरन्ध्पयन्तं बहति सरस्वती FIST वहति WISIN च चक्षद्रार- Maeda: गान्धारी हस्तिनिषहिका च कर्णद्रारयोवैहतः कुहः गुदद्वारे वहति शंखिनी feast वहति (सा ( क २ १-रेजिका ( द्. ). २२-ज्वालिनी (ट. तं. ), २ ३-वाहका ( तं. ), दाहा ५का. ). दण्डमार्भण बह्मरन्धपयेन्तं वहति एव दश्द्रारेषु वहन्ति ( अन्या सवा seal रोमकूपेषु वहन्ति ) ॥ ६७॥
khaḍā piṅgalā ca nāsādārayorvahataḥ suṣumnā tāṭumārgeṇa bahmarandhpayantaṃ bahati sarasvatī FIST vahati WISIN ca cakṣadrāra- Maeda: gāndhārī hastiniṣahikā ca karṇadrārayovaihataḥ kuhaḥ gudadvāre vahati śaṃkhinī feast vahati (sā ( ka 2 1-rejikā ( d. ). 22-jvālinī (ṭa. taṃ. ), 2 3-vāhakā ( taṃ. ), dāhā 5kā. ). daṇḍamārbhaṇa bahmarandhapayentaṃ vahati eva daśdrāreṣu vahanti ( anyā savā seal romakūpeṣu vahanti ) || 67||
kha·ḍā piṅ·ga·lā ca nā·sā·dā·ra·yor·va·ha·taḥ su·ṣum·nā tā·ṭu·mār·ge·ṇa bah·ma·ran·dhpa·yan·taṃ ba·ha·ti sa·ras·va·tī FIST va·ha·ti WI·SIN ca cak·ṣad·rā·ra- Ma·e·da: gān·dhā·rī has·ti·ni·ṣa·hi·kā ca kar·ṇad·rā·ra·yo·vai·ha·taḥ ku·haḥ gu·dad·vā·re va·ha·ti śaṃ·khi·nī fe·ast va·ha·ti (sā ( ka 2 1-re·ji·kā ( d. ). 22-jvā·li·nī (ṭa. taṃ. ), 2 3-vā·ha·kā ( taṃ. ), dā·hā 5kā. ). daṇ·ḍa·mār·bha·ṇa bah·ma·ran·dha·pa·yen·taṃ va·ha·ti e·va daś·drā·re·ṣu va·han·ti ( an·yā sa·vā se·al ro·ma·kū·pe·ṣu va·han·ti ) || 67||
- 2
Now the ten winds.
atha dakāvayavaḥ ||
a·tha da·kā·va·ya·vaḥ ||
- 3
In the heart prāṇa, making in- and out-breath, of ha and sa; in the anus apāna, expelling; at the navel samāna, kindling digestion; in the throat vyāna, drying and nourishing; in the palate udāna, tasting, vomiting, speaking; nāga all-pervading, releasing; kūrma …; kṛkara …; devadatta yawning; dhanañjaya sound. By seeing the ten winds, the body's origin in man-woman form.
टृदये प्राणवायुः उच्छास - निशधास-कारको दकार - सकारात्मकर्थं | गुदे त्वपानवायुः रेचकः ऊुम्भकर्थे | नामो समानवायुः दीपकः पावकश्च | कष्टे व्यानवायुः शोषणाप्यायनकारक्थ | तालो उदानवायुः रसन - वमन - जस्पकारकश्च | नागवायुः सवोद्गव्यापकः मोचकंथाटकथ | RATT: WTA - कारकथ | कृकलः TERRA JHA | देवदत्तो Fa विज॒म्भकः | धनञ्जयो नाद । थोषक इति दशवायुरवलोकनेन पिण्डोत्पत्तिः नरनारीरूपम् ।। ६८ ॥
ṭṛdaye prāṇavāyuḥ ucchāsa - niśadhāsa-kārako dakāra - sakārātmakarthaṃ | gude tvapānavāyuḥ recakaḥ ūumbhakarthe | nāmo samānavāyuḥ dīpakaḥ pāvakaśca | kaṣṭe vyānavāyuḥ śoṣaṇāpyāyanakāraktha | tālo udānavāyuḥ rasana - vamana - jaspakārakaśca | nāgavāyuḥ savodgavyāpakaḥ mocakaṃthāṭakatha | RATT: WTA - kārakatha | kṛkalaḥ TERRA JHA | devadatto Fa vija॒mbhakaḥ | dhanañjayo nāda | thoṣaka iti daśavāyuravalokanena piṇḍotpattiḥ naranārīrūpam || 68 ||
ṭṛ·da·ye prā·ṇa·vā·yuḥ uc·chā·sa - ni·śa·dhā·sa-kā·ra·ko da·kā·ra - sa·kā·rāt·ma·kar·thaṃ | gu·de tva·pā·na·vā·yuḥ re·ca·kaḥ ū·um·bha·kar·the | nā·mo sa·mā·na·vā·yuḥ dī·pa·kaḥ pā·va·kaś·ca | kaṣ·ṭe vyā·na·vā·yuḥ śo·ṣa·ṇāp·yā·ya·na·kā·rak·tha | tā·lo u·dā·na·vā·yuḥ ra·sa·na - va·ma·na - jas·pa·kā·ra·kaś·ca | nā·ga·vā·yuḥ sa·vod·gav·yā·pa·kaḥ mo·ca·kaṃ·thā·ṭa·ka·tha | RATT: WTA - kā·ra·ka·tha | kṛ·ka·laḥ TER·RA JHA | de·va·dat·to Fa vi·ja॒mbha·kaḥ | dha·nañ·ja·yo nā·da | tho·ṣa·ka i·ti da·śa·vā·yu·ra·va·lo·ka·ne·na piṇ·ḍot·pat·tiḥ na·ra·nā·rī·rū·pam || 68 ||
- 4
Now the body's origin from the womb. In man-woman union, … When rajas and bindu join, the soul on the first day is a clot, in seven nights a bubble, in half a month a ball, in a month firm; in two months the head; in three hands and feet; in four eyes, ears, nose, mouth; in five back and belly; in six nails and hair; in seven full sense; in eight all marks; in nine true knowledge in the womb; in the tenth, by the yoni's touch, an ignorant child.
भथ गर्भोखिपिंडोत्यत्तिः tt नरनारीसंयोगे HATS ।। ६९ tt रजोविन्दुसंयोगे सः जीवः प्रथमदिने करलं भवति सप्तरात्रे बुद्धदाकारं भवति | अद्धंमासे गोलाकारं भवति मासमात्रे कठिनं भवति | मासद्वयेन शिरो भवति ततीये मासि हस्तपादादिकं भवति | चतुर्थे मासि चक्षक्णादि - नासिका -युखं Fe भवति | पञ्चमे मासि पृष्ठोदरौ भवतः षष्ठे मासि नखकेादिकं भवति! aay मासि सवैचेतनयुक्तो भवति अष्टमे मासि सवेलक्षण- संयुक्तो भवति नवमे मासि सत्यर्ञानगभेसंयुक्तो भवति । दशमे मासि योनिरसंस्पशादज्ञानी बालको भवति ॥ ७०॥
bhatha garbhokhipiṃḍotyattiḥ tt naranārīsaṃyoge HATS || 69 tt rajovindusaṃyoge saḥ jīvaḥ prathamadine karalaṃ bhavati saptarātre buddhadākāraṃ bhavati | addhaṃmāse golākāraṃ bhavati māsamātre kaṭhinaṃ bhavati | māsadvayena śiro bhavati tatīye māsi hastapādādikaṃ bhavati | caturthe māsi cakṣakṇādi - nāsikā -yukhaṃ Fe bhavati | pañcame māsi pṛṣṭhodarau bhavataḥ ṣaṣṭhe māsi nakhakeādikaṃ bhavati! aay māsi savaicetanayukto bhavati aṣṭame māsi savelakṣaṇa- saṃyukto bhavati navame māsi satyarñānagabhesaṃyukto bhavati | daśame māsi yonirasaṃspaśādajñānī bālako bhavati || 70||
bha·tha gar·bho·khi·piṃ·ḍot·yat·tiḥ tt na·ra·nā·rī·saṃ·yo·ge HATS || 69 tt ra·jo·vin·du·saṃ·yo·ge saḥ jī·vaḥ pra·tha·ma·di·ne ka·ra·laṃ bha·va·ti sap·ta·rāt·re bud·dha·dā·kā·raṃ bha·va·ti | ad·dhaṃ·mā·se go·lā·kā·raṃ bha·va·ti mā·sa·māt·re ka·ṭhi·naṃ bha·va·ti | mā·sad·va·ye·na śi·ro bha·va·ti ta·tī·ye mā·si has·ta·pā·dā·di·kaṃ bha·va·ti | ca·tur·the mā·si cak·ṣak·ṇā·di - nā·si·kā -yu·khaṃ Fe bha·va·ti | pañ·ca·me mā·si pṛṣ·ṭho·da·rau bha·va·taḥ ṣaṣ·ṭhe mā·si na·kha·ke·ā·di·kaṃ bha·va·ti! a·ay mā·si sa·vai·ce·ta·na·yuk·to bha·va·ti aṣ·ṭa·me mā·si sa·ve·lak·ṣa·ṇa- saṃ·yuk·to bha·va·ti na·va·me mā·si sat·yar·ñā·na·ga·bhe·saṃ·yuk·to bha·va·ti | da·śa·me mā·si yo·ni·ra·saṃs·pa·śā·daj·ñā·nī bā·la·ko bha·va·ti || 70||
- 5
'Haṭha' is the name: ha the sun, ṭha the moon; from joining sun and moon it is called haṭha-yoga. [variant note] With more semen a boy, more blood a girl, equal a eunuch; from the parents' troubled thoughts of each other, blind, hunchback, dwarf, lame or crippled.
coum इति संज्ञा हकारः aida: सूयेष्ठकारश्वन्द्र उच्च्यते | सूर्याचन्दमसोयोगात् टय्योगो निगद्यते । अधिकोऽयं पाठः ( द. ) २७-ऊुम्भकपूरकश्च ( द. ). २८- पाचकश्च ( ह. ). २९ - सवोगै( ह. ). ३० - शब्दोऽयं नास्ति ( ह. ). ३१- कुम्भकश्वक्चु ( ह.). ३२- कलनं ( यो. ), कलिकं ( का.). ३ ३- मद्रं गद ( ह. का.). ३४ ~ सत्यज्ञानयुक्तः ( ट.). शुक्राधिक्ये षुरूषः THA कन्या समहाक्रक्ताभ्यां नपुंसकः परस्पर - स्री - पुरुष - चिन्ता - व्याङुठत्वादन्धः Feu: वामनः पद्करङ्गदीन भवति ।॥ ७१ II
coum iti saṃjñā hakāraḥ aida: sūyeṣṭhakāraśvandra uccyate | sūryācandamasoyogāt ṭayyogo nigadyate | adhiko'yaṃ pāṭhaḥ ( da. ) 27-ūumbhakapūrakaśca ( da. ). 28- pācakaśca ( ha. ). 29 - savogai( ha. ). 30 - śabdo'yaṃ nāsti ( ha. ). 31- kumbhakaśvakcu ( ha.). 32- kalanaṃ ( yo. ), kalikaṃ ( kā.). 3 3- madraṃ gada ( ha. kā.). 34 ~ satyajñānayuktaḥ ( ṭa.). śukrādhikye ṣurūṣaḥ THA kanyā samahākraktābhyāṃ napuṃsakaḥ paraspara - srī - puruṣa - cintā - vyāṅuṭhatvādandhaḥ Feu: vāmanaḥ padkaraṅgadīna bhavati ||| 71 II
co·um i·ti saṃj·ñā ha·kā·raḥ ai·da: sū·yeṣ·ṭha·kā·raś·van·dra uc·cya·te | sūr·yā·can·da·ma·so·yo·gāt ṭay·yo·go ni·gad·ya·te | a·dhi·ko'yaṃ pā·ṭhaḥ ( da. ) 27-ū·um·bha·ka·pū·ra·kaś·ca ( da. ). 28- pā·ca·kaś·ca ( ha. ). 29 - sa·vo·gai( ha. ). 30 - śab·do'yaṃ nās·ti ( ha. ). 31- kum·bha·kaś·vak·cu ( ha.). 32- ka·la·naṃ ( yo. ), ka·li·kaṃ ( kā.). 3 3- mad·raṃ ga·da ( ha. kā.). 34 ~ sat·yaj·ñā·na·yuk·taḥ ( ṭa.). śuk·rā·dhik·ye ṣu·rū·ṣaḥ THA kan·yā sa·ma·hāk·rak·tābh·yāṃ na·puṃ·sa·kaḥ pa·ras·pa·ra - srī - pu·ru·ṣa - cin·tā - vyā·ṅu·ṭhat·vā·dan·dhaḥ Fe·u: vā·ma·naḥ pad·ka·raṅ·ga·dī·na bha·va·ti ||| 71 I·I
- 6
In mutual love, by pressing limbs, the semen splits in two; so a second child [twins].
परस्पररतिकाले अङ्गनिपीडनकरणगुणेः शुक्रं eae पतति तेन दितीयो बालको भवति ॥ 92 |
paraspararatikāle aṅganipīḍanakaraṇaguṇeḥ śukraṃ eae patati tena ditīyo bālako bhavati || 92 |
pa·ras·pa·ra·ra·ti·kā·le aṅ·ga·ni·pī·ḍa·na·ka·ra·ṇa·gu·ṇeḥ śuk·raṃ e·a·e pa·ta·ti te·na di·tī·yo bā·la·ko bha·va·ti || 92 |
- 7
[Measures of body substances]: three and a half palas of semen, twenty of blood, twelve of fat, ten of marrow, a hundred of flesh…; three hundred and sixty bones, as many joints, thirty-five million hairs; with wind, bile, phlegm, the body of ten elements — the womb-born body's origin.
साद्धेपठत्र्यं aH विशतिपलं रक्तं दादश्चपलं मेदः दश्चपलं मञ्जा शतपलं मांसं विश्चंतिषलं wear तद्रत् वातं स्यात् ष्टयधिक - दात - त्रयमस्थीनि अस्थिमात्रं सन्धयः aga - कोटिरोमङरूपाणि aaa भवति | वात - पित्त - ष्मधातुत्रथसहितं दशधातुमयं शरीरमिति गर्भोजि पिण्डोत्पत्तिः ।। ७३ ॥
sāddhepaṭhatryaṃ aH viśatipalaṃ raktaṃ dādaścapalaṃ medaḥ daścapalaṃ mañjā śatapalaṃ māṃsaṃ viścaṃtiṣalaṃ wear tadrat vātaṃ syāt ṣṭayadhika - dāta - trayamasthīni asthimātraṃ sandhayaḥ aga - koṭiromaṅarūpāṇi aaa bhavati | vāta - pitta - ṣmadhātutrathasahitaṃ daśadhātumayaṃ śarīramiti garbhoji piṇḍotpattiḥ || 73 ||
sād·dhe·pa·ṭhat·ryaṃ aH vi·śa·ti·pa·laṃ rak·taṃ dā·daś·ca·pa·laṃ me·daḥ daś·ca·pa·laṃ mañ·jā śa·ta·pa·laṃ māṃ·saṃ viś·caṃ·ti·ṣa·laṃ we·ar tad·rat vā·taṃ syāt ṣṭa·ya·dhi·ka - dā·ta - tra·ya·mas·thī·ni as·thi·māt·raṃ san·dha·yaḥ a·ga - ko·ṭi·ro·ma·ṅa·rū·pā·ṇi a·a·a bha·va·ti | vā·ta - pit·ta - ṣma·dhā·tut·ra·tha·sa·hi·taṃ da·śa·dhā·tu·ma·yaṃ śa·rī·ra·mi·ti gar·bho·ji piṇ·ḍot·pat·tiḥ || 73 ||
- 8
Thus in the Siddha-Siddhānta-Paddhati made by Gorakṣanātha, the first teaching, called the origin of the body.
इति मोरक्षनाथ-करृतो सिद्धसिद्धान्तपद्धतो पिण्डोत्पत्तिनाम प्रथमोपदेश्चः । १ ॥
iti morakṣanātha-karṛto siddhasiddhāntapaddhato piṇḍotpattināma prathamopadeścaḥ | 1 ||
i·ti mo·rak·ṣa·nā·tha-ka·rṛ·to sid·dha·sid·dhān·ta·pad·dha·to piṇ·ḍot·pat·ti·nā·ma pra·tha·mo·pa·deś·caḥ | 1 ||
Sources. Sanskrit: Satyavedaḥ, the New Testament in Sanskrit (Calcutta Baptist Missionaries, 1851; J. Wenger’s revision of W. Carey’s version). Digital text © 2018 SanskritBible.in, via eBible.org, licensed CC BY-SA 4.0; changed here: arranged by verse and every word linked to the dictionary (links made automatically). Old Testament Sanskrit: the Old Testament in Sanskrit, Calcutta Baptist Mission Press, 1848–1852 (public domain), read by OCR from the Internet Archive scans of the Boston University School of Theology copy; unproofread, with machine clean-up only. Pāli Canon: Mahāsaṅgīti Tipiṭaka Buddhavasse 2500 (based on the Vipassana Research Institute’s Chaṭṭha Saṅgāyana edition), from SuttaCentral bilara-data, CC0; Devanagari and pronunciation made automatically from the Roman text. Pāli English: Bhikkhu Sujato (suttas) and Bhikkhu Brahmali (Vinaya), SuttaCentral, CC0. Pāli word meanings: the Pali Text Society’s Pali-English Dictionary (Rhys Davids & Stede), corrected reprint © The Pali Text Society, CC BY-NC 3.0, digital text from BuddhaDust; word matching automatic. English: King James Version (1769), public domain; words the translators added are in italics. Word meanings and pronunciations: Monier-Williams, Sanskrit–English Dictionary (1872), via this site’s Sanskrit dictionary (CC BY-SA 4.0); English↔Sanskrit word matches made automatically and may need checking.