Kālidāsa: Śākuntala · Meghadūta कालिदासः

कश् चित् कान्ताविरहगुरुणा स्वाधिकारप्रमत्तः शापेनास्तङ्गमितमहिमा वर्षभोग्येण भर्तुः / यक्षश् चक्रे जनकतनयास्नानपुण्योदकेषु स्निग्धच्छायातरुषु वसतिं रामगिर्याश्रमेषु ॥1॥ kaś cit kāntāvirahaguruṇā svādhikārapramattaḥ śāpenāstaṅgamitamahimā varṣabhogyeṇa bhartuḥ / yakṣaś cakre janakatanayāsnānapuṇyodakeṣu snigdhacchāyātaruṣu vasatiṃ rāmagiryāśrameṣu ॥1॥

कश् चित् कान्ताविरहगुरुणा स्वाधिकारप्रमत्तः शापेनास्तङ्गमितमहिमा वर्षभोग्येण भर्तुः / यक्षश् चक्रे जनकतनयास्नानपुण्योदकेषु स्निग्धच्छायातरुषु वसतिं रामगिर्याश्रमेषु ॥1॥ kaś cit kān·tā·vi·ra·ha·gu·ru·ṇā svā·dhi·kā·rap·ra·mat·taḥ śā·pe·nās·taṅ·ga·mi·ta·ma·hi·mā var·ṣa·bhog·ye·ṇa bhar·tuḥ / yak·ṣaś cak·re ja·na·ka·ta·na·yās·nā·na·puṇ·yo·da·ke·ṣu snig·dhac·chā·yā·ta·ru·ṣu va·sa·tiṃ rā·ma·gir·yāś·ra·me·ṣu ॥1॥

तस्मिन्न् अद्रौ कति चिद् अबलाविप्रयुक्तः स कामी नीत्वा मासान् कनकवलयभ्रंशरिक्तप्रकोष्ठः / आषाढस्य प्रथमदिवसे मेघम् आश्लिष्टसानुं वप्रक्रीडापरिणतगजप्रेक्षणीयं ददर्श ॥2॥ tasminn adrau kati cid abalāviprayuktaḥ sa kāmī nītvā māsān kanakavalayabhraṃśariktaprakoṣṭhaḥ / āṣāḍhasya prathamadivase megham āśliṣṭasānuṃ vaprakrīḍāpariṇatagajaprekṣaṇīyaṃ dadarśa ॥2॥

तस्मिन्न् अद्रौ कति चिद् अबलाविप्रयुक्तः स कामी नीत्वा मासान् कनकवलयभ्रंशरिक्तप्रकोष्ठः / आषाढस्य प्रथमदिवसे मेघम् आश्लिष्टसानुं वप्रक्रीडापरिणतगजप्रेक्षणीयं ददर्श ॥2॥ tas·minn ad·rau ka·ti cid a·ba·lā·vip·ra·yuk·taḥ sa kā·mī nīt·vā mā·sān ka·na·ka·va·la·yabh·raṃ·śa·rik·tap·ra·koṣ·ṭhaḥ / ā·ṣā·ḍhas·ya pra·tha·ma·di·va·se me·gham āś·liṣ·ṭa·sā·nuṃ vap·rak·rī·ḍā·pa·ri·ṇa·ta·ga·jap·rek·ṣa·ṇī·yaṃ da·dar·śa ॥2॥

तस्य स्थित्वा कथम् अपि पुरः केतकाधानहेतोर् अन्तर्बाष्पश् चिरम् अनुचरो राजराजस्य दध्यौ / मेघालोके भवति सुखिनो ऽप्य् अन्यथावृत्ति चेतः कण्ठाश्लेषप्रणयिनि जने किं पुनर् दूरसंस्थे ॥3॥ tasya sthitvā katham api puraḥ ketakādhānahetor antarbāṣpaś ciram anucaro rājarājasya dadhyau / meghāloke bhavati sukhino 'py anyathāvṛtti cetaḥ kaṇṭhāśleṣapraṇayini jane kiṃ punar dūrasaṃsthe ॥3॥

तस्य स्थित्वा कथम् अपि पुरः केतकाधानहेतोर् अन्तर्बाष्पश् चिरम् अनुचरो राजराजस्य दध्यौ / मेघालोके भवति सुखिनो ऽप्य् अन्यथावृत्ति चेतः कण्ठाश्लेषप्रणयिनि जने किं पुनर् दूरसंस्थे ॥3॥ tas·ya sthit·vā ka·tham a·pi pu·raḥ ke·ta·kā·dhā·na·he·tor an·tar·bāṣ·paś ci·ram a·nu·ca·ro rā·ja·rā·jas·ya dadh·yau / me·ghā·lo·ke bha·va·ti su·khi·no 'py an·ya·thā·vṛt·ti ce·taḥ kaṇ·ṭhāś·le·ṣap·ra·ṇa·yi·ni ja·ne kiṃ pu·nar dū·ra·saṃs·the ॥3॥

प्रत्यासन्ने नभसि दयिताजीवितालम्बनार्थी जीमूतेन स्वकुशलमयीं हारयिष्यन् प्रवृत्तिम् / स प्रत्यग्रैः कुटजकुसुमैः कल्पितार्घाय तस्मै प्रीतः प्रीतिप्रमुखवचनं स्वागतं व्याजहार ॥4॥ pratyāsanne nabhasi dayitājīvitālambanārthī jīmūtena svakuśalamayīṃ hārayiṣyan pravṛttim / sa pratyagraiḥ kuṭajakusumaiḥ kalpitārghāya tasmai prītaḥ prītipramukhavacanaṃ svāgataṃ vyājahāra ॥4॥

प्रत्यासन्ने नभसि दयिताजीवितालम्बनार्थी जीमूतेन स्वकुशलमयीं हारयिष्यन् प्रवृत्तिम् / स प्रत्यग्रैः कुटजकुसुमैः कल्पितार्घाय तस्मै प्रीतः प्रीतिप्रमुखवचनं स्वागतं व्याजहार ॥4॥ prat·yā·san·ne na·bha·si da·yi·tā·jī·vi·tā·lam·ba·nār·thī jī·mū·te·na sva·ku·śa·la·ma·yīṃ hā·ra·yiṣ·yan pra·vṛt·tim / sa prat·yag·raiḥ ku·ṭa·ja·ku·su·maiḥ kal·pi·tār·ghā·ya tas·mai prī·taḥ prī·tip·ra·mu·kha·va·ca·naṃ svā·ga·taṃ vyā·ja·hā·ra ॥4॥

धूमज्योतिःसलिलमरुतां संनिपातः क्व मेघः संदेशार्थाः क्व पटुकरणैः प्राणिभिः प्रापणीयाः / इत्य् औत्सुक्याद् अपरिगणयन् गुह्यकस् तं ययाचे कामार्ता हि प्रकृतिकृपणाश् चेतनाचेतनेषु ॥5॥ dhūmajyotiḥsalilamarutāṃ saṃnipātaḥ kva meghaḥ saṃdeśārthāḥ kva paṭukaraṇaiḥ prāṇibhiḥ prāpaṇīyāḥ / ity autsukyād aparigaṇayan guhyakas taṃ yayāce kāmārtā hi prakṛtikṛpaṇāś cetanācetaneṣu ॥5॥

धूमज्योतिःसलिलमरुतां संनिपातः क्व मेघः संदेशार्थाः क्व पटुकरणैः प्राणिभिः प्रापणीयाः / इत्य् औत्सुक्याद् अपरिगणयन् गुह्यकस् तं ययाचे कामार्ता हि प्रकृतिकृपणाश् चेतनाचेतनेषु ॥5॥ dhū·maj·yo·tiḥ·sa·li·la·ma·ru·tāṃ saṃ·ni·pā·taḥ kva me·ghaḥ saṃ·de·śār·thāḥ kva pa·ṭu·ka·ra·ṇaiḥ prā·ṇi·bhiḥ prā·pa·ṇī·yāḥ / ity aut·suk·yād a·pa·ri·ga·ṇa·yan guh·ya·kas taṃ ya·yā·ce kā·mār·tā hi pra·kṛ·ti·kṛ·pa·ṇāś ce·ta·nā·ce·ta·ne·ṣu ॥5॥

जातं वंशे भुवनविदिते पुष्करावर्तकानां जानामि त्वां प्रकृतिपुरुषं कामरूपं मघोनः / तेनार्थित्वं त्वयि विधिवशाद् दूरबन्धुर् गतो ऽहं याच्ञा मोघा वरम् अधिगुणे नाधमे लब्धकामा ॥6॥ jātaṃ vaṃśe bhuvanavidite puṣkarāvartakānāṃ jānāmi tvāṃ prakṛtipuruṣaṃ kāmarūpaṃ maghonaḥ / tenārthitvaṃ tvayi vidhivaśād dūrabandhur gato 'haṃ yācñā moghā varam adhiguṇe nādhame labdhakāmā ॥6॥

जातं वंशे भुवनविदिते पुष्करावर्तकानां जानामि त्वां प्रकृतिपुरुषं कामरूपं मघोनः / तेनार्थित्वं त्वयि विधिवशाद् दूरबन्धुर् गतो ऽहं याच्ञा मोघा वरम् अधिगुणे नाधमे लब्धकामा ॥6॥ jā·taṃ vaṃ·śe bhu·va·na·vi·di·te puṣ·ka·rā·var·ta·kā·nāṃ jā·nā·mi tvāṃ pra·kṛ·ti·pu·ru·ṣaṃ kā·ma·rū·paṃ ma·gho·naḥ / te·nār·thit·vaṃ tva·yi vi·dhi·va·śād dū·ra·ban·dhur ga·to 'haṃ yāc·ñā mo·ghā va·ram a·dhi·gu·ṇe nā·dha·me lab·dha·kā·mā ॥6॥

संतप्तानां त्वम् असि शरणं तत् पयोद प्रियायाः संदेशं मे हर धनपतिक्रोधविश्लेषितस्य / गन्तव्या ते वसतिर् अलका नाम यक्षेश्वराणां बाह्योद्यानस्थितहरशिरश्चन्द्रिकाधौतहर्म्या ॥7॥ saṃtaptānāṃ tvam asi śaraṇaṃ tat payoda priyāyāḥ saṃdeśaṃ me hara dhanapatikrodhaviśleṣitasya / gantavyā te vasatir alakā nāma yakṣeśvarāṇāṃ bāhyodyānasthitaharaśiraścandrikādhautaharmyā ॥7॥

संतप्तानां त्वम् असि शरणं तत् पयोद प्रियायाः संदेशं मे हर धनपतिक्रोधविश्लेषितस्य / गन्तव्या ते वसतिर् अलका नाम यक्षेश्वराणां बाह्योद्यानस्थितहरशिरश्चन्द्रिकाधौतहर्म्या ॥7॥ saṃ·tap·tā·nāṃ tvam a·si śa·ra·ṇaṃ tat pa·yo·da pri·yā·yāḥ saṃ·de·śaṃ me ha·ra dha·na·pa·tik·ro·dha·viś·le·ṣi·tas·ya / gan·tav·yā te va·sa·tir a·la·kā nā·ma yak·ṣeś·va·rā·ṇāṃ bāh·yod·yā·nas·thi·ta·ha·ra·śi·raś·can·dri·kā·dhau·ta·har·myā ॥7॥

त्वाम् आरूढं पवनपदवीम् उद्गृहीतालकान्ताः प्रेक्षिष्यन्ते पथिकवनिताः प्रत्ययाद् आश्वसन्त्यः / कः संनद्धे विरहविधुरां त्वय्य् उपेक्षेत जायां न स्याद् अन्यो ऽप्य् अहम् इव जनो यः पराधीनवृत्तिः ॥8॥ tvām ārūḍhaṃ pavanapadavīm udgṛhītālakāntāḥ prekṣiṣyante pathikavanitāḥ pratyayād āśvasantyaḥ / kaḥ saṃnaddhe virahavidhurāṃ tvayy upekṣeta jāyāṃ na syād anyo 'py aham iva jano yaḥ parādhīnavṛttiḥ ॥8॥

त्वाम् आरूढं पवनपदवीम् उद्गृहीतालकान्ताः प्रेक्षिष्यन्ते पथिकवनिताः प्रत्ययाद् आश्वसन्त्यः / कः संनद्धे विरहविधुरां त्वय्य् उपेक्षेत जायां न स्याद् अन्यो ऽप्य् अहम् इव जनो यः पराधीनवृत्तिः ॥8॥ tvām ā·rū·ḍhaṃ pa·va·na·pa·da·vīm ud·gṛ·hī·tā·la·kān·tāḥ prek·ṣiṣ·yan·te pa·thi·ka·va·ni·tāḥ prat·ya·yād āś·va·san·tyaḥ / kaḥ saṃ·nad·dhe vi·ra·ha·vi·dhu·rāṃ tvayy u·pek·ṣe·ta jā·yāṃ na syād an·yo 'py a·ham i·va ja·no yaḥ pa·rā·dhī·na·vṛt·tiḥ ॥8॥

मन्दं मन्दं नुदति पवनश् चानुकूलो यथा त्वां वामश् चायं नदति मधुरं चातकस् ते सगन्धः / गर्भाधानक्षणपरिचयान् नूनम् आबद्धमालाः सेविष्यन्ते नयनसुभगं खे भवन्तं बलाकाः ॥9॥ mandaṃ mandaṃ nudati pavanaś cānukūlo yathā tvāṃ vāmaś cāyaṃ nadati madhuraṃ cātakas te sagandhaḥ / garbhādhānakṣaṇaparicayān nūnam ābaddhamālāḥ seviṣyante nayanasubhagaṃ khe bhavantaṃ balākāḥ ॥9॥

मन्दं मन्दं नुदति पवनश् चानुकूलो यथा त्वां वामश् चायं नदति मधुरं चातकस् ते सगन्धः / गर्भाधानक्षणपरिचयान् नूनम् आबद्धमालाः सेविष्यन्ते नयनसुभगं खे भवन्तं बलाकाः ॥9॥ man·daṃ man·daṃ nu·da·ti pa·va·naś cā·nu·kū·lo ya·thā tvāṃ vā·maś cā·yaṃ na·da·ti ma·dhu·raṃ cā·ta·kas te sa·gan·dhaḥ / gar·bhā·dhā·nak·ṣa·ṇa·pa·ri·ca·yān nū·nam ā·bad·dha·mā·lāḥ se·viṣ·yan·te na·ya·na·su·bha·gaṃ khe bha·van·taṃ ba·lā·kāḥ ॥9॥

तां चावश्यं दिवसगणनातत्पराम् एकपत्नीम् अव्यापन्नाम् अविहतगतिर् द्रक्ष्यसि भ्रातृजायाम् / आशाबन्धः कुसुमसदृशं प्रायशो ह्य् अङ्गनानां सद्यःपाति प्रणयि हृदयं विप्रयोगे रुणद्धि ॥10॥ tāṃ cāvaśyaṃ divasagaṇanātatparām ekapatnīm avyāpannām avihatagatir drakṣyasi bhrātṛjāyām / āśābandhaḥ kusumasadṛśaṃ prāyaśo hy aṅganānāṃ sadyaḥpāti praṇayi hṛdayaṃ viprayoge ruṇaddhi ॥10॥

तां चावश्यं दिवसगणनातत्पराम् एकपत्नीम् अव्यापन्नाम् अविहतगतिर् द्रक्ष्यसि भ्रातृजायाम् / आशाबन्धः कुसुमसदृशं प्रायशो ह्य् अङ्गनानां सद्यःपाति प्रणयि हृदयं विप्रयोगे रुणद्धि ॥10॥ tāṃ cā·vaś·yaṃ di·va·sa·ga·ṇa·nā·tat·pa·rām e·ka·pat·nīm av·yā·pan·nām a·vi·ha·ta·ga·tir drak·ṣya·si bhrā·tṛ·jā·yām / ā·śā·ban·dhaḥ ku·su·ma·sa·dṛ·śaṃ prā·ya·śo hy aṅ·ga·nā·nāṃ sad·yaḥ·pā·ti pra·ṇa·yi hṛ·da·yaṃ vip·ra·yo·ge ru·ṇad·dhi ॥10॥

कर्तुं यच् च प्रभवति महीम् उच्छिलीन्ध्राम् अवन्ध्यां तच् छ्रुत्वा ते श्रवणसुभगं गर्जितं मानसोत्काः / आ कैलासाद् बिसकिसलयच्छेदपाथेयवन्तः संपत्स्यन्ते नभसि भवतो राजहंसाः सहायाः ॥11॥ kartuṃ yac ca prabhavati mahīm ucchilīndhrām avandhyāṃ tac chrutvā te śravaṇasubhagaṃ garjitaṃ mānasotkāḥ / ā kailāsād bisakisalayacchedapātheyavantaḥ saṃpatsyante nabhasi bhavato rājahaṃsāḥ sahāyāḥ ॥11॥

कर्तुं यच् च प्रभवति महीम् उच्छिलीन्ध्राम् अवन्ध्यां तच् छ्रुत्वा ते श्रवणसुभगं गर्जितं मानसोत्काः / आ कैलासाद् बिसकिसलयच्छेदपाथेयवन्तः संपत्स्यन्ते नभसि भवतो राजहंसाः सहायाः ॥11॥ kar·tuṃ yac ca pra·bha·va·ti ma·hīm uc·chi·līn·dhrām a·van·dhyāṃ tac chrut·vā te śra·va·ṇa·su·bha·gaṃ gar·ji·taṃ mā·na·sot·kāḥ / ā kai·lā·sād bi·sa·ki·sa·la·yac·che·da·pā·the·ya·van·taḥ saṃ·pat·syan·te na·bha·si bha·va·to rā·ja·haṃ·sāḥ sa·hā·yāḥ ॥11॥

आपृच्छस्व प्रियसखम् अमुं तुङ्गम् आलिङ्ग्य शैलं वन्द्यैः पुंसां रघुपतिपदैर् अङ्कितं मेखलासु / काले काले भवति भवता यस्य संयोगम् एत्य स्नेहव्यक्तिश् चिरविरहजं मुञ्चतो बाष्पम् उष्णम् ॥12॥ āpṛcchasva priyasakham amuṃ tuṅgam āliṅgya śailaṃ vandyaiḥ puṃsāṃ raghupatipadair aṅkitaṃ mekhalāsu / kāle kāle bhavati bhavatā yasya saṃyogam etya snehavyaktiś ciravirahajaṃ muñcato bāṣpam uṣṇam ॥12॥

आपृच्छस्व प्रियसखम् अमुं तुङ्गम् आलिङ्ग्य शैलं वन्द्यैः पुंसां रघुपतिपदैर् अङ्कितं मेखलासु / काले काले भवति भवता यस्य संयोगम् एत्य स्नेहव्यक्तिश् चिरविरहजं मुञ्चतो बाष्पम् उष्णम् ॥12॥ ā·pṛc·chas·va pri·ya·sa·kham a·muṃ tuṅ·gam ā·liṅ·gya śai·laṃ van·dyaiḥ puṃ·sāṃ ra·ghu·pa·ti·pa·dair aṅ·ki·taṃ me·kha·lā·su / kā·le kā·le bha·va·ti bha·va·tā yas·ya saṃ·yo·gam et·ya sne·hav·yak·tiś ci·ra·vi·ra·ha·jaṃ muñ·ca·to bāṣ·pam uṣ·ṇam ॥12॥

मार्गं तावच् छृणु कथयतस् त्वत्प्रयाणानुरूपं संदेशं मे तदनु जलद श्रोष्यसि श्रोत्रपेयम् / खिन्नः खिन्नः शिखरिषु पदं न्यस्य गन्तासि यत्र क्षीणः क्षीणः परिलघु पयः स्रोतसां चोपभुज्य ॥13॥ mārgaṃ tāvac chṛṇu kathayatas tvatprayāṇānurūpaṃ saṃdeśaṃ me tadanu jalada śroṣyasi śrotrapeyam / khinnaḥ khinnaḥ śikhariṣu padaṃ nyasya gantāsi yatra kṣīṇaḥ kṣīṇaḥ parilaghu payaḥ srotasāṃ copabhujya ॥13॥

मार्गं तावच् छृणु कथयतस् त्वत्प्रयाणानुरूपं संदेशं मे तदनु जलद श्रोष्यसि श्रोत्रपेयम् / खिन्नः खिन्नः शिखरिषु पदं न्यस्य गन्तासि यत्र क्षीणः क्षीणः परिलघु पयः स्रोतसां चोपभुज्य ॥13॥ mār·gaṃ tā·vac chṛ·ṇu ka·tha·ya·tas tvat·pra·yā·ṇā·nu·rū·paṃ saṃ·de·śaṃ me ta·da·nu ja·la·da śroṣ·ya·si śrot·ra·pe·yam / khin·naḥ khin·naḥ śi·kha·ri·ṣu pa·daṃ nyas·ya gan·tā·si yat·ra kṣī·ṇaḥ kṣī·ṇaḥ pa·ri·la·ghu pa·yaḥ sro·ta·sāṃ co·pa·bhuj·ya ॥13॥

अद्रेः शृङ्गं हरति पवनः किं स्विद् इत्य् उन्मुखीभिर् दृष्टोत्साहश् चकितचकितं मुग्धसिद्धाङ्गनाभिः / स्थानाद् अस्मात् सरसनिचुलाद् उत्पतोदङ्मुखः खं दिङ्नागानां पथि परिहरन् स्थूलहस्तावलेपान् ॥14॥ adreḥ śṛṅgaṃ harati pavanaḥ kiṃ svid ity unmukhībhir dṛṣṭotsāhaś cakitacakitaṃ mugdhasiddhāṅganābhiḥ / sthānād asmāt sarasaniculād utpatodaṅmukhaḥ khaṃ diṅnāgānāṃ pathi pariharan sthūlahastāvalepān ॥14॥

अद्रेः शृङ्गं हरति पवनः किं स्विद् इत्य् उन्मुखीभिर् दृष्टोत्साहश् चकितचकितं मुग्धसिद्धाङ्गनाभिः / स्थानाद् अस्मात् सरसनिचुलाद् उत्पतोदङ्मुखः खं दिङ्नागानां पथि परिहरन् स्थूलहस्तावलेपान् ॥14॥ ad·reḥ śṛṅ·gaṃ ha·ra·ti pa·va·naḥ kiṃ svid ity un·mu·khī·bhir dṛṣ·ṭot·sā·haś ca·ki·ta·ca·ki·taṃ mug·dha·sid·dhāṅ·ga·nā·bhiḥ / sthā·nād as·māt sa·ra·sa·ni·cu·lād ut·pa·to·daṅ·mu·khaḥ khaṃ diṅ·nā·gā·nāṃ pa·thi pa·ri·ha·ran sthū·la·has·tā·va·le·pān ॥14॥

रत्नच्छायाव्यतिकर इव प्रेक्ष्यम् एतत् पुरस्ताद् वल्मीकाग्रात् प्रभवति धनुःखण्डम् आखण्डलस्य / येन श्यामं वपुर् अतितरां कान्तिम् आपत्स्यते ते बर्हेणेव स्फुरितरुचिना गोपवेषस्य विष्णोः ॥15॥ ratnacchāyāvyatikara iva prekṣyam etat purastād valmīkāgrāt prabhavati dhanuḥkhaṇḍam ākhaṇḍalasya / yena śyāmaṃ vapur atitarāṃ kāntim āpatsyate te barheṇeva sphuritarucinā gopaveṣasya viṣṇoḥ ॥15॥

रत्नच्छायाव्यतिकर इव प्रेक्ष्यम् एतत् पुरस्ताद् वल्मीकाग्रात् प्रभवति धनुःखण्डम् आखण्डलस्य / येन श्यामं वपुर् अतितरां कान्तिम् आपत्स्यते ते बर्हेणेव स्फुरितरुचिना गोपवेषस्य विष्णोः ॥15॥ rat·nac·chā·yāv·ya·ti·ka·ra i·va prek·ṣyam e·tat pu·ras·tād val·mī·kāg·rāt pra·bha·va·ti dha·nuḥ·khaṇ·ḍam ā·khaṇ·ḍa·las·ya / ye·na śyā·maṃ va·pur a·ti·ta·rāṃ kān·tim ā·pat·sya·te te bar·he·ṇe·va sphu·ri·ta·ru·ci·nā go·pa·ve·ṣas·ya viṣ·ṇoḥ ॥15॥

त्वय्य् आयत्तं कृषिफलम् इति भ्रूविकारानभिज्ञैः प्रीतिस्निग्धैर् जनपदवधूलोचनैः पीयमानः / सद्यःसीरोत्कषणसुरभिक्षेत्रम् आरुह्य मालं किं चित् पश्चाद् व्रज लघुगतिर् भूय एवोत्तरेण ॥16॥ tvayy āyattaṃ kṛṣiphalam iti bhrūvikārānabhijñaiḥ prītisnigdhair janapadavadhūlocanaiḥ pīyamānaḥ / sadyaḥsīrotkaṣaṇasurabhikṣetram āruhya mālaṃ kiṃ cit paścād vraja laghugatir bhūya evottareṇa ॥16॥

त्वय्य् आयत्तं कृषिफलम् इति भ्रूविकारानभिज्ञैः प्रीतिस्निग्धैर् जनपदवधूलोचनैः पीयमानः / सद्यःसीरोत्कषणसुरभिक्षेत्रम् आरुह्य मालं किं चित् पश्चाद् व्रज लघुगतिर् भूय एवोत्तरेण ॥16॥ tvayy ā·yat·taṃ kṛ·ṣi·pha·lam i·ti bhrū·vi·kā·rā·na·bhij·ñaiḥ prī·tis·nig·dhair ja·na·pa·da·va·dhū·lo·ca·naiḥ pī·ya·mā·naḥ / sad·yaḥ·sī·rot·ka·ṣa·ṇa·su·ra·bhik·ṣet·ram ā·ruh·ya mā·laṃ kiṃ cit paś·cād vra·ja la·ghu·ga·tir bhū·ya e·vot·ta·re·ṇa ॥16॥

त्वाम् आसारप्रशमितवनोपप्लवं साधु मूर्ध्ना वक्ष्यत्य् अध्वश्रमपरिगतं सानुमान् आम्रकूटः / न क्षुद्रो ऽपि प्रथमसुकृतापेक्षया संश्रयाय प्राप्ते मित्रे भवति विमुखः किं पुनर् यस् तथोच्चैः ॥17॥ tvām āsārapraśamitavanopaplavaṃ sādhu mūrdhnā vakṣyaty adhvaśramaparigataṃ sānumān āmrakūṭaḥ / na kṣudro 'pi prathamasukṛtāpekṣayā saṃśrayāya prāpte mitre bhavati vimukhaḥ kiṃ punar yas tathoccaiḥ ॥17॥

त्वाम् आसारप्रशमितवनोपप्लवं साधु मूर्ध्ना वक्ष्यत्य् अध्वश्रमपरिगतं सानुमान् आम्रकूटः / न क्षुद्रो ऽपि प्रथमसुकृतापेक्षया संश्रयाय प्राप्ते मित्रे भवति विमुखः किं पुनर् यस् तथोच्चैः ॥17॥ tvām ā·sā·rap·ra·śa·mi·ta·va·no·pap·la·vaṃ sā·dhu mūr·dhnā vak·ṣyaty adh·vaś·ra·ma·pa·ri·ga·taṃ sā·nu·mān ām·ra·kū·ṭaḥ / na kṣud·ro 'pi pra·tha·ma·su·kṛ·tā·pek·ṣa·yā saṃś·ra·yā·ya prāp·te mit·re bha·va·ti vi·mu·khaḥ kiṃ pu·nar yas ta·thoc·caiḥ ॥17॥

छन्नोपान्तः परिणतफलद्योतिभिः काननाम्रैस् त्वय्य् आरूढे शिखरम् अचलः स्निग्धवेणीसवर्णे / नूनं यास्यत्य् अमरमिथुनप्रेक्षणीयाम् अवस्थां मध्ये श्यामः स्तन इव भुवः शेषविस्तारपाण्डुः ॥18॥ channopāntaḥ pariṇataphaladyotibhiḥ kānanāmrais tvayy ārūḍhe śikharam acalaḥ snigdhaveṇīsavarṇe / nūnaṃ yāsyaty amaramithunaprekṣaṇīyām avasthāṃ madhye śyāmaḥ stana iva bhuvaḥ śeṣavistārapāṇḍuḥ ॥18॥

छन्नोपान्तः परिणतफलद्योतिभिः काननाम्रैस् त्वय्य् आरूढे शिखरम् अचलः स्निग्धवेणीसवर्णे / नूनं यास्यत्य् अमरमिथुनप्रेक्षणीयाम् अवस्थां मध्ये श्यामः स्तन इव भुवः शेषविस्तारपाण्डुः ॥18॥ chan·no·pān·taḥ pa·ri·ṇa·ta·pha·lad·yo·ti·bhiḥ kā·na·nām·rais tvayy ā·rū·ḍhe śi·kha·ram a·ca·laḥ snig·dha·ve·ṇī·sa·var·ṇe / nū·naṃ yās·yaty a·ma·ra·mi·thu·nap·rek·ṣa·ṇī·yām a·vas·thāṃ madh·ye śyā·maḥ sta·na i·va bhu·vaḥ śe·ṣa·vis·tā·ra·pāṇ·ḍuḥ ॥18॥

स्थित्वा तस्मिन् वनचरवधूभुक्तकुञ्जे मुहूर्तं तोयोत्सर्गद्रुततरगतिस् तत्परं वर्त्म तीर्णः / रेवां द्रक्ष्यस्य् उपलविषमे विन्ध्यपादे विशीर्णां भक्तिच्छेदैर् इव विरचितां भूतिम् अङ्गे गजस्य ॥19॥ sthitvā tasmin vanacaravadhūbhuktakuñje muhūrtaṃ toyotsargadrutataragatis tatparaṃ vartma tīrṇaḥ / revāṃ drakṣyasy upalaviṣame vindhyapāde viśīrṇāṃ bhakticchedair iva viracitāṃ bhūtim aṅge gajasya ॥19॥

स्थित्वा तस्मिन् वनचरवधूभुक्तकुञ्जे मुहूर्तं तोयोत्सर्गद्रुततरगतिस् तत्परं वर्त्म तीर्णः / रेवां द्रक्ष्यस्य् उपलविषमे विन्ध्यपादे विशीर्णां भक्तिच्छेदैर् इव विरचितां भूतिम् अङ्गे गजस्य ॥19॥ sthit·vā tas·min va·na·ca·ra·va·dhū·bhuk·ta·kuñ·je mu·hūr·taṃ to·yot·sar·gad·ru·ta·ta·ra·ga·tis tat·pa·raṃ var·tma tīr·ṇaḥ / re·vāṃ drak·ṣyasy u·pa·la·vi·ṣa·me vin·dhya·pā·de vi·śīr·ṇāṃ bhak·tic·che·dair i·va vi·ra·ci·tāṃ bhū·tim aṅ·ge ga·jas·ya ॥19॥

तस्यास् तिक्तैर् वनगजमदैर् वासितं वान्तवृष्टिर् जम्बूकुञ्जप्रतिहतरयं तोयम् आदाय गच्छेः / अन्तःसारं घन तुलयितुं नानिलः शक्ष्यति त्वां रिक्तः सर्वो भवति हि लघुः पूर्णता गौरवाय ॥20॥ tasyās tiktair vanagajamadair vāsitaṃ vāntavṛṣṭir jambūkuñjapratihatarayaṃ toyam ādāya gaccheḥ / antaḥsāraṃ ghana tulayituṃ nānilaḥ śakṣyati tvāṃ riktaḥ sarvo bhavati hi laghuḥ pūrṇatā gauravāya ॥20॥

तस्यास् तिक्तैर् वनगजमदैर् वासितं वान्तवृष्टिर् जम्बूकुञ्जप्रतिहतरयं तोयम् आदाय गच्छेः / अन्तःसारं घन तुलयितुं नानिलः शक्ष्यति त्वां रिक्तः सर्वो भवति हि लघुः पूर्णता गौरवाय ॥20॥ tas·yās tik·tair va·na·ga·ja·ma·dair vā·si·taṃ vān·ta·vṛṣ·ṭir jam·bū·kuñ·jap·ra·ti·ha·ta·ra·yaṃ to·yam ā·dā·ya gac·cheḥ / an·taḥ·sā·raṃ gha·na tu·la·yi·tuṃ nā·ni·laḥ śak·ṣya·ti tvāṃ rik·taḥ sar·vo bha·va·ti hi la·ghuḥ pūr·ṇa·tā gau·ra·vā·ya ॥20॥

नीपं दृष्ट्वा हरितकपिशं केसरैर् अर्धरूढैर् आविर्भूतप्रथममुकुलाः कन्दलीश् चानुकच्छम् / दग्धारण्येष्व् अधिकसुरभिं गन्धम् आघ्राय चोर्व्याः सारङ्गास् ते जललवमुचः सूचयिष्यन्ति मार्गम् ॥21॥ nīpaṃ dṛṣṭvā haritakapiśaṃ kesarair ardharūḍhair āvirbhūtaprathamamukulāḥ kandalīś cānukaccham / dagdhāraṇyeṣv adhikasurabhiṃ gandham āghrāya corvyāḥ sāraṅgās te jalalavamucaḥ sūcayiṣyanti mārgam ॥21॥

नीपं दृष्ट्वा हरितकपिशं केसरैर् अर्धरूढैर् आविर्भूतप्रथममुकुलाः कन्दलीश् चानुकच्छम् / दग्धारण्येष्व् अधिकसुरभिं गन्धम् आघ्राय चोर्व्याः सारङ्गास् ते जललवमुचः सूचयिष्यन्ति मार्गम् ॥21॥ nī·paṃ dṛṣ·ṭvā ha·ri·ta·ka·pi·śaṃ ke·sa·rair ar·dha·rū·ḍhair ā·vir·bhū·tap·ra·tha·ma·mu·ku·lāḥ kan·da·līś cā·nu·kac·cham / dag·dhā·raṇ·yeṣv a·dhi·ka·su·ra·bhiṃ gan·dham āgh·rā·ya cor·vyāḥ sā·raṅ·gās te ja·la·la·va·mu·caḥ sū·ca·yiṣ·yan·ti mār·gam ॥21॥

उत्पश्यामि द्रुतम् अपि सखे मत्प्रियार्थं यियासोः कालक्षेपं ककुभसुरभौ पर्वते पर्वते ते / शुक्लापाङ्गैः सजलनयनैः स्वागतीकृत्य केकाः प्रत्युद्यातः कथम् अपि भवान् गन्तुम् आशु व्यवस्येत् ॥22॥ utpaśyāmi drutam api sakhe matpriyārthaṃ yiyāsoḥ kālakṣepaṃ kakubhasurabhau parvate parvate te / śuklāpāṅgaiḥ sajalanayanaiḥ svāgatīkṛtya kekāḥ pratyudyātaḥ katham api bhavān gantum āśu vyavasyet ॥22॥

उत्पश्यामि द्रुतम् अपि सखे मत्प्रियार्थं यियासोः कालक्षेपं ककुभसुरभौ पर्वते पर्वते ते / शुक्लापाङ्गैः सजलनयनैः स्वागतीकृत्य केकाः प्रत्युद्यातः कथम् अपि भवान् गन्तुम् आशु व्यवस्येत् ॥22॥ ut·paś·yā·mi dru·tam a·pi sa·khe mat·pri·yār·thaṃ yi·yā·soḥ kā·lak·ṣe·paṃ ka·ku·bha·su·ra·bhau par·va·te par·va·te te / śuk·lā·pāṅ·gaiḥ sa·ja·la·na·ya·naiḥ svā·ga·tī·kṛt·ya ke·kāḥ prat·yud·yā·taḥ ka·tham a·pi bha·vān gan·tum ā·śu vya·vas·yet ॥22॥

पाण्डुच्छायोपवनवृतयः केतकैः सूचिभिन्नैर् नीडारम्भैर् गृहबलिभुजाम् आकुलग्रामचैत्याः / त्वय्य् आसन्ने परिणतफलश्यामजम्बूवनान्ताः संपत्स्यन्ते कतिपयदिनस्थायिहंसा दशार्णाः ॥23॥ pāṇḍucchāyopavanavṛtayaḥ ketakaiḥ sūcibhinnair nīḍārambhair gṛhabalibhujām ākulagrāmacaityāḥ / tvayy āsanne pariṇataphalaśyāmajambūvanāntāḥ saṃpatsyante katipayadinasthāyihaṃsā daśārṇāḥ ॥23॥

पाण्डुच्छायोपवनवृतयः केतकैः सूचिभिन्नैर् नीडारम्भैर् गृहबलिभुजाम् आकुलग्रामचैत्याः / त्वय्य् आसन्ने परिणतफलश्यामजम्बूवनान्ताः संपत्स्यन्ते कतिपयदिनस्थायिहंसा दशार्णाः ॥23॥ pāṇ·ḍuc·chā·yo·pa·va·na·vṛ·ta·yaḥ ke·ta·kaiḥ sū·ci·bhin·nair nī·ḍā·ram·bhair gṛ·ha·ba·li·bhu·jām ā·ku·lag·rā·ma·cait·yāḥ / tvayy ā·san·ne pa·ri·ṇa·ta·pha·laś·yā·ma·jam·bū·va·nān·tāḥ saṃ·pat·syan·te ka·ti·pa·ya·di·nas·thā·yi·haṃ·sā da·śār·ṇāḥ ॥23॥

तेषां दिक्षु प्रथितविदिशालक्षणां राजधानीं गत्वा सद्यः फलम् अपि महत् कामुकत्वस्य लब्धा / तीरोपान्तस्तनितसुभगं पास्यसि स्वादु यत् तत् सभ्रूभङ्गं मुखम् इव पयो वेत्रवत्याश् चलोर्मि ॥24॥ teṣāṃ dikṣu prathitavidiśālakṣaṇāṃ rājadhānīṃ gatvā sadyaḥ phalam api mahat kāmukatvasya labdhā / tīropāntastanitasubhagaṃ pāsyasi svādu yat tat sabhrūbhaṅgaṃ mukham iva payo vetravatyāś calormi ॥24॥

तेषां दिक्षु प्रथितविदिशालक्षणां राजधानीं गत्वा सद्यः फलम् अपि महत् कामुकत्वस्य लब्धा / तीरोपान्तस्तनितसुभगं पास्यसि स्वादु यत् तत् सभ्रूभङ्गं मुखम् इव पयो वेत्रवत्याश् चलोर्मि ॥24॥ te·ṣāṃ dik·ṣu pra·thi·ta·vi·di·śā·lak·ṣa·ṇāṃ rā·ja·dhā·nīṃ gat·vā sad·yaḥ pha·lam a·pi ma·hat kā·mu·kat·vas·ya lab·dhā / tī·ro·pān·tas·ta·ni·ta·su·bha·gaṃ pās·ya·si svā·du yat tat sabh·rū·bhaṅ·gaṃ mu·kham i·va pa·yo vet·ra·vat·yāś ca·lor·mi ॥24॥

नीचैराख्यं गिरिम् अधिवसेस् तत्र विश्रामहेतोस् त्वत्सम्पर्कात् पुलकितम् इव प्रौढपुष्पैः कदम्बैः / यः पण्यस्त्रीरतिपरिमलोद्गारिभिर् नागराणाम् उद्दामानि प्रथयति शिलावेश्मभिर् यौवनानि ॥25॥ nīcairākhyaṃ girim adhivases tatra viśrāmahetos tvatsamparkāt pulakitam iva prauḍhapuṣpaiḥ kadambaiḥ / yaḥ paṇyastrīratiparimalodgāribhir nāgarāṇām uddāmāni prathayati śilāveśmabhir yauvanāni ॥25॥

नीचैराख्यं गिरिम् अधिवसेस् तत्र विश्रामहेतोस् त्वत्सम्पर्कात् पुलकितम् इव प्रौढपुष्पैः कदम्बैः / यः पण्यस्त्रीरतिपरिमलोद्गारिभिर् नागराणाम् उद्दामानि प्रथयति शिलावेश्मभिर् यौवनानि ॥25॥ nī·cai·rākh·yaṃ gi·rim a·dhi·va·ses tat·ra viś·rā·ma·he·tos tvat·sam·par·kāt pu·la·ki·tam i·va prau·ḍha·puṣ·paiḥ ka·dam·baiḥ / yaḥ paṇ·yas·trī·ra·ti·pa·ri·ma·lod·gā·ri·bhir nā·ga·rā·ṇām ud·dā·mā·ni pra·tha·ya·ti śi·lā·veś·ma·bhir yau·va·nā·ni ॥25॥

विश्रान्तः सन् व्रज वननदीतीरजातानि सिञ्चन्न् उद्यानानां नवजलकणैर् यूथिकाजालकानि / गण्डस्वेदापनयनरुजाक्लान्तकर्णोत्पलानां छायादानात् क्षणपरिचितः पुष्पलावीमुखानाम् ॥26॥ viśrāntaḥ san vraja vananadītīrajātāni siñcann udyānānāṃ navajalakaṇair yūthikājālakāni / gaṇḍasvedāpanayanarujāklāntakarṇotpalānāṃ chāyādānāt kṣaṇaparicitaḥ puṣpalāvīmukhānām ॥26॥

विश्रान्तः सन् व्रज वननदीतीरजातानि सिञ्चन्न् उद्यानानां नवजलकणैर् यूथिकाजालकानि / गण्डस्वेदापनयनरुजाक्लान्तकर्णोत्पलानां छायादानात् क्षणपरिचितः पुष्पलावीमुखानाम् ॥26॥ viś·rān·taḥ san vra·ja va·na·na·dī·tī·ra·jā·tā·ni siñ·cann ud·yā·nā·nāṃ na·va·ja·la·ka·ṇair yū·thi·kā·jā·la·kā·ni / gaṇ·ḍas·ve·dā·pa·na·ya·na·ru·jāk·lān·ta·kar·ṇot·pa·lā·nāṃ chā·yā·dā·nāt kṣa·ṇa·pa·ri·ci·taḥ puṣ·pa·lā·vī·mu·khā·nām ॥26॥

वक्रः पन्था यद् अपि भवतः प्रस्थितस्योत्तराशां सौधोत्सङ्गप्रणयविमुखो मा स्म भूर् उज्जयिन्याः / विद्युद्दामस्फुरितचकितैस् तत्र पौराङ्गनानां लोलापाङ्गैर् यदि न रमसे लोचनैर् वञ्चितो ऽसि ॥27॥ vakraḥ panthā yad api bhavataḥ prasthitasyottarāśāṃ saudhotsaṅgapraṇayavimukho mā sma bhūr ujjayinyāḥ / vidyuddāmasphuritacakitais tatra paurāṅganānāṃ lolāpāṅgair yadi na ramase locanair vañcito 'si ॥27॥

वक्रः पन्था यद् अपि भवतः प्रस्थितस्योत्तराशां सौधोत्सङ्गप्रणयविमुखो मा स्म भूर् उज्जयिन्याः / विद्युद्दामस्फुरितचकितैस् तत्र पौराङ्गनानां लोलापाङ्गैर् यदि न रमसे लोचनैर् वञ्चितो ऽसि ॥27॥ vak·raḥ pan·thā yad a·pi bha·va·taḥ pras·thi·tas·yot·ta·rā·śāṃ sau·dhot·saṅ·gap·ra·ṇa·ya·vi·mu·kho mā sma bhūr uj·ja·yin·yāḥ / vid·yud·dā·mas·phu·ri·ta·ca·ki·tais tat·ra pau·rāṅ·ga·nā·nāṃ lo·lā·pāṅ·gair ya·di na ra·ma·se lo·ca·nair vañ·ci·to 'si ॥27॥

वीचिक्षोभस्तनितविहगश्रेणिकाञ्चीगुणायाः संसर्पन्त्याः स्खलितसुभगं दर्शितावर्तनाभेः / निर्विन्ध्यायाः पथि भव रसाभ्यन्तरः संनिपत्य स्त्रीणाम् आद्यं प्रणयवचनं विभ्रमो हि प्रियेषु ॥28॥ vīcikṣobhastanitavihagaśreṇikāñcīguṇāyāḥ saṃsarpantyāḥ skhalitasubhagaṃ darśitāvartanābheḥ / nirvindhyāyāḥ pathi bhava rasābhyantaraḥ saṃnipatya strīṇām ādyaṃ praṇayavacanaṃ vibhramo hi priyeṣu ॥28॥

वीचिक्षोभस्तनितविहगश्रेणिकाञ्चीगुणायाः संसर्पन्त्याः स्खलितसुभगं दर्शितावर्तनाभेः / निर्विन्ध्यायाः पथि भव रसाभ्यन्तरः संनिपत्य स्त्रीणाम् आद्यं प्रणयवचनं विभ्रमो हि प्रियेषु ॥28॥ vī·cik·ṣo·bhas·ta·ni·ta·vi·ha·gaś·re·ṇi·kāñ·cī·gu·ṇā·yāḥ saṃ·sar·pan·tyāḥ skha·li·ta·su·bha·gaṃ dar·śi·tā·var·ta·nā·bheḥ / nir·vin·dhyā·yāḥ pa·thi bha·va ra·sābh·yan·ta·raḥ saṃ·ni·pat·ya strī·ṇām ād·yaṃ pra·ṇa·ya·va·ca·naṃ vibh·ra·mo hi pri·ye·ṣu ॥28॥

वेणीभूतप्रतनुसलिला ताम् अतीतस्य सिन्धुः पाण्डुच्छाया तटरुहतरुभ्रंशिभिर् जीर्णपर्णैः / सौभाग्यं ते सुभग विरहावस्थया व्यञ्जयन्ती कार्श्यं येन त्यजति विधिना स त्वयैवोपपाद्यः ॥29॥ veṇībhūtapratanusalilā tām atītasya sindhuḥ pāṇḍucchāyā taṭaruhatarubhraṃśibhir jīrṇaparṇaiḥ / saubhāgyaṃ te subhaga virahāvasthayā vyañjayantī kārśyaṃ yena tyajati vidhinā sa tvayaivopapādyaḥ ॥29॥

वेणीभूतप्रतनुसलिला ताम् अतीतस्य सिन्धुः पाण्डुच्छाया तटरुहतरुभ्रंशिभिर् जीर्णपर्णैः / सौभाग्यं ते सुभग विरहावस्थया व्यञ्जयन्ती कार्श्यं येन त्यजति विधिना स त्वयैवोपपाद्यः ॥29॥ ve·ṇī·bhū·tap·ra·ta·nu·sa·li·lā tām a·tī·tas·ya sin·dhuḥ pāṇ·ḍuc·chā·yā ta·ṭa·ru·ha·ta·rubh·raṃ·śi·bhir jīr·ṇa·par·ṇaiḥ / sau·bhāg·yaṃ te su·bha·ga vi·ra·hā·vas·tha·yā vyañ·ja·yan·tī kār·śyaṃ ye·na tya·ja·ti vi·dhi·nā sa tva·yai·vo·pa·pād·yaḥ ॥29॥

प्राप्यावन्तीन् उदयनकथाकोविदग्रामवृद्धान् पूर्वोद्दिष्टाम् अनुसर पुरीं श्रीविशालां विशालाम् / स्वल्पीभूते सुचरितफले स्वर्गिणां गां गतानां शेषैः पुण्यैर् हृतम् इव दिवः कान्तिमत् खण्डम् एकम् ॥30॥ prāpyāvantīn udayanakathākovidagrāmavṛddhān pūrvoddiṣṭām anusara purīṃ śrīviśālāṃ viśālām / svalpībhūte sucaritaphale svargiṇāṃ gāṃ gatānāṃ śeṣaiḥ puṇyair hṛtam iva divaḥ kāntimat khaṇḍam ekam ॥30॥

प्राप्यावन्तीन् उदयनकथाकोविदग्रामवृद्धान् पूर्वोद्दिष्टाम् अनुसर पुरीं श्रीविशालां विशालाम् / स्वल्पीभूते सुचरितफले स्वर्गिणां गां गतानां शेषैः पुण्यैर् हृतम् इव दिवः कान्तिमत् खण्डम् एकम् ॥30॥ prāp·yā·van·tīn u·da·ya·na·ka·thā·ko·vi·dag·rā·ma·vṛd·dhān pūr·vod·diṣ·ṭām a·nu·sa·ra pu·rīṃ śrī·vi·śā·lāṃ vi·śā·lām / sval·pī·bhū·te su·ca·ri·ta·pha·le svar·gi·ṇāṃ gāṃ ga·tā·nāṃ śe·ṣaiḥ puṇ·yair hṛ·tam i·va di·vaḥ kān·ti·mat khaṇ·ḍam e·kam ॥30॥

दीर्घीकुर्वन् पटु मदकलं कूजितं सारसानां प्रत्यूषेषु स्फुटितकमलामोदमैत्रीकषायः / यत्र स्त्रीणां हरति सुरतग्लानिम् अङ्गानुकूलः सिप्रावातः प्रियतम इव प्रार्थनाचाटुकारः ॥31॥ dīrghīkurvan paṭu madakalaṃ kūjitaṃ sārasānāṃ pratyūṣeṣu sphuṭitakamalāmodamaitrīkaṣāyaḥ / yatra strīṇāṃ harati surataglānim aṅgānukūlaḥ siprāvātaḥ priyatama iva prārthanācāṭukāraḥ ॥31॥

दीर्घीकुर्वन् पटु मदकलं कूजितं सारसानां प्रत्यूषेषु स्फुटितकमलामोदमैत्रीकषायः / यत्र स्त्रीणां हरति सुरतग्लानिम् अङ्गानुकूलः सिप्रावातः प्रियतम इव प्रार्थनाचाटुकारः ॥31॥ dīr·ghī·kur·van pa·ṭu ma·da·ka·laṃ kū·ji·taṃ sā·ra·sā·nāṃ prat·yū·ṣe·ṣu sphu·ṭi·ta·ka·ma·lā·mo·da·mait·rī·ka·ṣā·yaḥ / yat·ra strī·ṇāṃ ha·ra·ti su·ra·tag·lā·nim aṅ·gā·nu·kū·laḥ sip·rā·vā·taḥ pri·ya·ta·ma i·va prār·tha·nā·cā·ṭu·kā·raḥ ॥31॥

जालोद्गीर्णैर् उपचितवपुः केशसंस्कारधूपैर् बन्धुप्रीत्या भवनशिखिभिर् दत्तनृत्तोपहारः / हर्म्येष्व् अस्याः कुसुमसुरभिष्व् अध्वखिन्नान्तरात्मा नीत्वा रात्रिं ललितवनितापादरागाङ्कितेषु ॥32॥ jālodgīrṇair upacitavapuḥ keśasaṃskāradhūpair bandhuprītyā bhavanaśikhibhir dattanṛttopahāraḥ / harmyeṣv asyāḥ kusumasurabhiṣv adhvakhinnāntarātmā nītvā rātriṃ lalitavanitāpādarāgāṅkiteṣu ॥32॥

जालोद्गीर्णैर् उपचितवपुः केशसंस्कारधूपैर् बन्धुप्रीत्या भवनशिखिभिर् दत्तनृत्तोपहारः / हर्म्येष्व् अस्याः कुसुमसुरभिष्व् अध्वखिन्नान्तरात्मा नीत्वा रात्रिं ललितवनितापादरागाङ्कितेषु ॥32॥ jā·lod·gīr·ṇair u·pa·ci·ta·va·puḥ ke·śa·saṃs·kā·ra·dhū·pair ban·dhup·rīt·yā bha·va·na·śi·khi·bhir dat·ta·nṛt·to·pa·hā·raḥ / har·myeṣv as·yāḥ ku·su·ma·su·ra·bhiṣv adh·va·khin·nān·ta·rāt·mā nīt·vā rāt·riṃ la·li·ta·va·ni·tā·pā·da·rā·gāṅ·ki·te·ṣu ॥32॥

भर्तुः कण्ठच्छविर् इति गणैः सादरं वीक्ष्यमाणः पुण्यं यायास् त्रिभुवनगुरोर् धाम चण्डेश्वरस्य / धूतोद्यानं कुवलयरजोगन्धिभिर् गन्धवत्यास् तोयक्रीडानिरतयुवतिस्नानतिक्तैर् मरुद्भिः ॥33॥ bhartuḥ kaṇṭhacchavir iti gaṇaiḥ sādaraṃ vīkṣyamāṇaḥ puṇyaṃ yāyās tribhuvanaguror dhāma caṇḍeśvarasya / dhūtodyānaṃ kuvalayarajogandhibhir gandhavatyās toyakrīḍāniratayuvatisnānatiktair marudbhiḥ ॥33॥

भर्तुः कण्ठच्छविर् इति गणैः सादरं वीक्ष्यमाणः पुण्यं यायास् त्रिभुवनगुरोर् धाम चण्डेश्वरस्य / धूतोद्यानं कुवलयरजोगन्धिभिर् गन्धवत्यास् तोयक्रीडानिरतयुवतिस्नानतिक्तैर् मरुद्भिः ॥33॥ bhar·tuḥ kaṇ·ṭhac·cha·vir i·ti ga·ṇaiḥ sā·da·raṃ vīk·ṣya·mā·ṇaḥ puṇ·yaṃ yā·yās tri·bhu·va·na·gu·ror dhā·ma caṇ·ḍeś·va·ras·ya / dhū·tod·yā·naṃ ku·va·la·ya·ra·jo·gan·dhi·bhir gan·dha·vat·yās to·yak·rī·ḍā·ni·ra·ta·yu·va·tis·nā·na·tik·tair ma·rud·bhiḥ ॥33॥

अप्य् अन्यस्मिञ् जलधर महाकालम् आसाद्य काले स्थातव्यं ते नयनविषयं यावद् अत्येति भानुः / कुर्वन् संध्याबलिपटहतां शूलिनः श्लाघनीयाम् आमन्द्राणां फलम् अविकलं लप्स्यसे गर्जितानाम् ॥34॥ apy anyasmiñ jaladhara mahākālam āsādya kāle sthātavyaṃ te nayanaviṣayaṃ yāvad atyeti bhānuḥ / kurvan saṃdhyābalipaṭahatāṃ śūlinaḥ ślāghanīyām āmandrāṇāṃ phalam avikalaṃ lapsyase garjitānām ॥34॥

अप्य् अन्यस्मिञ् जलधर महाकालम् आसाद्य काले स्थातव्यं ते नयनविषयं यावद् अत्येति भानुः / कुर्वन् संध्याबलिपटहतां शूलिनः श्लाघनीयाम् आमन्द्राणां फलम् अविकलं लप्स्यसे गर्जितानाम् ॥34॥ apy an·yas·miñ ja·la·dha·ra ma·hā·kā·lam ā·sād·ya kā·le sthā·tav·yaṃ te na·ya·na·vi·ṣa·yaṃ yā·vad at·ye·ti bhā·nuḥ / kur·van saṃdh·yā·ba·li·pa·ṭa·ha·tāṃ śū·li·naḥ ślā·gha·nī·yām ā·man·drā·ṇāṃ pha·lam a·vi·ka·laṃ lap·sya·se gar·ji·tā·nām ॥34॥

पादन्यासक्वणितरशनास् तत्र लीलावधूतै रत्नच्छायारचितवलिभिश् चामरैः क्लान्तहस्ताः / वेश्यास् त्वत्तो नखपदसुखान् प्राप्य वर्षाग्रबिन्दून् आमोक्ष्यन्ते त्वयि मधुकरश्रेणिदीर्घान् कटाक्षान् ॥35॥ pādanyāsakvaṇitaraśanās tatra līlāvadhūtai ratnacchāyāracitavalibhiś cāmaraiḥ klāntahastāḥ / veśyās tvatto nakhapadasukhān prāpya varṣāgrabindūn āmokṣyante tvayi madhukaraśreṇidīrghān kaṭākṣān ॥35॥

पादन्यासक्वणितरशनास् तत्र लीलावधूतै रत्नच्छायारचितवलिभिश् चामरैः क्लान्तहस्ताः / वेश्यास् त्वत्तो नखपदसुखान् प्राप्य वर्षाग्रबिन्दून् आमोक्ष्यन्ते त्वयि मधुकरश्रेणिदीर्घान् कटाक्षान् ॥35॥ pā·dan·yā·sak·va·ṇi·ta·ra·śa·nās tat·ra lī·lā·va·dhū·tai rat·nac·chā·yā·ra·ci·ta·va·li·bhiś cā·ma·raiḥ klān·ta·has·tāḥ / veś·yās tvat·to na·kha·pa·da·su·khān prāp·ya var·ṣāg·ra·bin·dūn ā·mok·ṣyan·te tva·yi ma·dhu·ka·raś·re·ṇi·dīr·ghān ka·ṭāk·ṣān ॥35॥

पश्चाद् उच्चैर्भुजतरुवनं मण्डलेनाभिलीनः सांध्यं तेजः प्रतिनवजपापुष्परक्तं दधानः / नृत्तारम्भे हर पशुपतेर् आर्द्रनागाजिनेच्छां शान्तोद्वेगस्तिमितनयनं दृष्टभक्तिर् भवान्या ॥36॥ paścād uccairbhujataruvanaṃ maṇḍalenābhilīnaḥ sāṃdhyaṃ tejaḥ pratinavajapāpuṣparaktaṃ dadhānaḥ / nṛttārambhe hara paśupater ārdranāgājinecchāṃ śāntodvegastimitanayanaṃ dṛṣṭabhaktir bhavānyā ॥36॥

पश्चाद् उच्चैर्भुजतरुवनं मण्डलेनाभिलीनः सांध्यं तेजः प्रतिनवजपापुष्परक्तं दधानः / नृत्तारम्भे हर पशुपतेर् आर्द्रनागाजिनेच्छां शान्तोद्वेगस्तिमितनयनं दृष्टभक्तिर् भवान्या ॥36॥ paś·cād uc·cair·bhu·ja·ta·ru·va·naṃ maṇ·ḍa·le·nā·bhi·lī·naḥ sāṃdh·yaṃ te·jaḥ pra·ti·na·va·ja·pā·puṣ·pa·rak·taṃ da·dhā·naḥ / nṛt·tā·ram·bhe ha·ra pa·śu·pa·ter ār·dra·nā·gā·ji·nec·chāṃ śān·tod·ve·gas·ti·mi·ta·na·ya·naṃ dṛṣ·ṭa·bhak·tir bha·vān·yā ॥36॥

गच्छन्तीनां रमणवसतिं योषितां तत्र नक्तं रुद्धालोके नरपतिपथे सूचिभेद्यैस् तमोभिः / सौदामन्या कनकनिकषस्निग्धया दर्शयोर्वीं तोयोत्सर्गस्तनितमुखरो मा स्म भूर् विक्लवास् ताः ॥37॥ gacchantīnāṃ ramaṇavasatiṃ yoṣitāṃ tatra naktaṃ ruddhāloke narapatipathe sūcibhedyais tamobhiḥ / saudāmanyā kanakanikaṣasnigdhayā darśayorvīṃ toyotsargastanitamukharo mā sma bhūr viklavās tāḥ ॥37॥

गच्छन्तीनां रमणवसतिं योषितां तत्र नक्तं रुद्धालोके नरपतिपथे सूचिभेद्यैस् तमोभिः / सौदामन्या कनकनिकषस्निग्धया दर्शयोर्वीं तोयोत्सर्गस्तनितमुखरो मा स्म भूर् विक्लवास् ताः ॥37॥ gac·chan·tī·nāṃ ra·ma·ṇa·va·sa·tiṃ yo·ṣi·tāṃ tat·ra nak·taṃ rud·dhā·lo·ke na·ra·pa·ti·pa·the sū·ci·bhed·yais ta·mo·bhiḥ / sau·dā·man·yā ka·na·ka·ni·ka·ṣas·nig·dha·yā dar·śa·yor·vīṃ to·yot·sar·gas·ta·ni·ta·mu·kha·ro mā sma bhūr vik·la·vās tāḥ ॥37॥

तां कस्यां चिद् भवनवलभौ सुप्तपारावतायां नीत्वा रात्रिं चिरविलसनात् खिन्नविद्युत्कलत्रः / दृष्टे सूर्ये पुनर् अपि भवान् वाहयेद् अध्वशेषं मन्दायन्ते न खलु सुहृदाम् अभ्युपेतार्थकृत्याः ॥38॥ tāṃ kasyāṃ cid bhavanavalabhau suptapārāvatāyāṃ nītvā rātriṃ ciravilasanāt khinnavidyutkalatraḥ / dṛṣṭe sūrye punar api bhavān vāhayed adhvaśeṣaṃ mandāyante na khalu suhṛdām abhyupetārthakṛtyāḥ ॥38॥

तां कस्यां चिद् भवनवलभौ सुप्तपारावतायां नीत्वा रात्रिं चिरविलसनात् खिन्नविद्युत्कलत्रः / दृष्टे सूर्ये पुनर् अपि भवान् वाहयेद् अध्वशेषं मन्दायन्ते न खलु सुहृदाम् अभ्युपेतार्थकृत्याः ॥38॥ tāṃ kas·yāṃ cid bha·va·na·va·la·bhau sup·ta·pā·rā·va·tā·yāṃ nīt·vā rāt·riṃ ci·ra·vi·la·sa·nāt khin·na·vid·yut·ka·lat·raḥ / dṛṣ·ṭe sūr·ye pu·nar a·pi bha·vān vā·ha·yed adh·va·śe·ṣaṃ man·dā·yan·te na kha·lu su·hṛ·dām abh·yu·pe·tār·tha·kṛt·yāḥ ॥38॥

तस्मिन् काले नयनसलिलं योषितां खण्डितानां शान्तिं नेयं प्रणयिभिर् अतो वर्त्म भानोस् त्यजाशु / प्रालेयास्रं कमलवदनात् सो ऽपि हर्तुं नलिन्याः प्रत्यावृत्तस् त्वयि कररुधि स्याद् अनल्पाभ्यसूयः ॥39॥ tasmin kāle nayanasalilaṃ yoṣitāṃ khaṇḍitānāṃ śāntiṃ neyaṃ praṇayibhir ato vartma bhānos tyajāśu / prāleyāsraṃ kamalavadanāt so 'pi hartuṃ nalinyāḥ pratyāvṛttas tvayi kararudhi syād analpābhyasūyaḥ ॥39॥

तस्मिन् काले नयनसलिलं योषितां खण्डितानां शान्तिं नेयं प्रणयिभिर् अतो वर्त्म भानोस् त्यजाशु / प्रालेयास्रं कमलवदनात् सो ऽपि हर्तुं नलिन्याः प्रत्यावृत्तस् त्वयि कररुधि स्याद् अनल्पाभ्यसूयः ॥39॥ tas·min kā·le na·ya·na·sa·li·laṃ yo·ṣi·tāṃ khaṇ·ḍi·tā·nāṃ śān·tiṃ ne·yaṃ pra·ṇa·yi·bhir a·to var·tma bhā·nos tya·jā·śu / prā·le·yās·raṃ ka·ma·la·va·da·nāt so 'pi har·tuṃ na·lin·yāḥ prat·yā·vṛt·tas tva·yi ka·ra·ru·dhi syād a·nal·pābh·ya·sū·yaḥ ॥39॥

गम्भीरायाः पयसि सरितश् चेतसीव प्रसन्ने छायात्मापि प्रकृतिसुभगो लप्स्यते ते प्रवेशम् / तस्माद् अस्याः कुमुदविशदान्य् अर्हसि त्वं न धैर्यान् मोघीकर्तुं चटुलशफरोद्वर्तनप्रेक्षितानि ॥40॥ gambhīrāyāḥ payasi saritaś cetasīva prasanne chāyātmāpi prakṛtisubhago lapsyate te praveśam / tasmād asyāḥ kumudaviśadāny arhasi tvaṃ na dhairyān moghīkartuṃ caṭulaśapharodvartanaprekṣitāni ॥40॥

गम्भीरायाः पयसि सरितश् चेतसीव प्रसन्ने छायात्मापि प्रकृतिसुभगो लप्स्यते ते प्रवेशम् / तस्माद् अस्याः कुमुदविशदान्य् अर्हसि त्वं न धैर्यान् मोघीकर्तुं चटुलशफरोद्वर्तनप्रेक्षितानि ॥40॥ gam·bhī·rā·yāḥ pa·ya·si sa·ri·taś ce·ta·sī·va pra·san·ne chā·yāt·mā·pi pra·kṛ·ti·su·bha·go lap·sya·te te pra·ve·śam / tas·mād as·yāḥ ku·mu·da·vi·śa·dāny ar·ha·si tvaṃ na dhair·yān mo·ghī·kar·tuṃ ca·ṭu·la·śa·pha·rod·var·ta·nap·rek·ṣi·tā·ni ॥40॥

तस्याः किं चित् करधृतम् इव प्राप्तवानीरशाखं हृत्वा नीलं सलिलवसनं मुक्तरोधोनितम्बम् / प्रस्थानं ते कथम् अपि सखे लम्बमानस्य भावि ज्ञातास्वादो विवृतजघनां को विहातुं समर्थः ॥41॥ tasyāḥ kiṃ cit karadhṛtam iva prāptavānīraśākhaṃ hṛtvā nīlaṃ salilavasanaṃ muktarodhonitambam / prasthānaṃ te katham api sakhe lambamānasya bhāvi jñātāsvādo vivṛtajaghanāṃ ko vihātuṃ samarthaḥ ॥41॥

तस्याः किं चित् करधृतम् इव प्राप्तवानीरशाखं हृत्वा नीलं सलिलवसनं मुक्तरोधोनितम्बम् / प्रस्थानं ते कथम् अपि सखे लम्बमानस्य भावि ज्ञातास्वादो विवृतजघनां को विहातुं समर्थः ॥41॥ tas·yāḥ kiṃ cit ka·ra·dhṛ·tam i·va prāp·ta·vā·nī·ra·śā·khaṃ hṛt·vā nī·laṃ sa·li·la·va·sa·naṃ muk·ta·ro·dho·ni·tam·bam / pras·thā·naṃ te ka·tham a·pi sa·khe lam·ba·mā·nas·ya bhā·vi jñā·tās·vā·do vi·vṛ·ta·ja·gha·nāṃ ko vi·hā·tuṃ sa·mar·thaḥ ॥41॥

त्वन्निष्यन्दोच्छ्वसितवसुधागन्धसंपर्करम्यः स्रोतोरन्ध्रध्वनितसुभगं दन्तिभिः पीयमानः / नीचैर् वास्यत्य् उपजिगमिषोर् देवपूर्वं गिरिं ते शीतो वायुः परिणमयिता काननोदुम्बराणाम् ॥42॥ tvanniṣyandocchvasitavasudhāgandhasaṃparkaramyaḥ srotorandhradhvanitasubhagaṃ dantibhiḥ pīyamānaḥ / nīcair vāsyaty upajigamiṣor devapūrvaṃ giriṃ te śīto vāyuḥ pariṇamayitā kānanodumbarāṇām ॥42॥

त्वन्निष्यन्दोच्छ्वसितवसुधागन्धसंपर्करम्यः स्रोतोरन्ध्रध्वनितसुभगं दन्तिभिः पीयमानः / नीचैर् वास्यत्य् उपजिगमिषोर् देवपूर्वं गिरिं ते शीतो वायुः परिणमयिता काननोदुम्बराणाम् ॥42॥ tvan·niṣ·yan·doc·chva·si·ta·va·su·dhā·gan·dha·saṃ·par·ka·ram·yaḥ sro·to·ran·dhradh·va·ni·ta·su·bha·gaṃ dan·ti·bhiḥ pī·ya·mā·naḥ / nī·cair vās·yaty u·pa·ji·ga·mi·ṣor de·va·pūr·vaṃ gi·riṃ te śī·to vā·yuḥ pa·ri·ṇa·ma·yi·tā kā·na·no·dum·ba·rā·ṇām ॥42॥

तत्र स्कन्दं नियतवसतिं पुष्पमेघीकृतात्मा पुष्पासारैः स्नपयतु भवान् व्योमगङ्गाजलाद्रेः / रक्षाहेतोर् नवशशिभृता वासवीनां चमूनाम् अत्यादित्यं हुतवहमुखे संभृतं तद्द् हि तेजः ॥43॥ tatra skandaṃ niyatavasatiṃ puṣpameghīkṛtātmā puṣpāsāraiḥ snapayatu bhavān vyomagaṅgājalādreḥ / rakṣāhetor navaśaśibhṛtā vāsavīnāṃ camūnām atyādityaṃ hutavahamukhe saṃbhṛtaṃ tadd hi tejaḥ ॥43॥

तत्र स्कन्दं नियतवसतिं पुष्पमेघीकृतात्मा पुष्पासारैः स्नपयतु भवान् व्योमगङ्गाजलाद्रेः / रक्षाहेतोर् नवशशिभृता वासवीनां चमूनाम् अत्यादित्यं हुतवहमुखे संभृतं तद्द् हि तेजः ॥43॥ tat·ra skan·daṃ ni·ya·ta·va·sa·tiṃ puṣ·pa·me·ghī·kṛ·tāt·mā puṣ·pā·sā·raiḥ sna·pa·ya·tu bha·vān vyo·ma·gaṅ·gā·ja·lād·reḥ / rak·ṣā·he·tor na·va·śa·śi·bhṛ·tā vā·sa·vī·nāṃ ca·mū·nām at·yā·dit·yaṃ hu·ta·va·ha·mu·khe saṃ·bhṛ·taṃ tadd hi te·jaḥ ॥43॥

ज्योतिर्लेखावलयि गलितं यस्य बर्हं भवानी पुत्रप्रेम्णा कुवलयदलप्रापि कर्णे करोति / धौतापाङ्गं हरशशिरुचा पावकेस् तं मयूरं पश्चाद् अद्रिग्रहणगुरुभिर् गर्जितैर् नर्तयेथाः ॥44॥ jyotirlekhāvalayi galitaṃ yasya barhaṃ bhavānī putrapremṇā kuvalayadalaprāpi karṇe karoti / dhautāpāṅgaṃ haraśaśirucā pāvakes taṃ mayūraṃ paścād adrigrahaṇagurubhir garjitair nartayethāḥ ॥44॥

ज्योतिर्लेखावलयि गलितं यस्य बर्हं भवानी पुत्रप्रेम्णा कुवलयदलप्रापि कर्णे करोति / धौतापाङ्गं हरशशिरुचा पावकेस् तं मयूरं पश्चाद् अद्रिग्रहणगुरुभिर् गर्जितैर् नर्तयेथाः ॥44॥ jyo·tir·le·khā·va·la·yi ga·li·taṃ yas·ya bar·haṃ bha·vā·nī put·rap·rem·ṇā ku·va·la·ya·da·lap·rā·pi kar·ṇe ka·ro·ti / dhau·tā·pāṅ·gaṃ ha·ra·śa·śi·ru·cā pā·va·kes taṃ ma·yū·raṃ paś·cād ad·rig·ra·ha·ṇa·gu·ru·bhir gar·ji·tair nar·ta·ye·thāḥ ॥44॥

आराध्यैनं शरवणभवं देवम् उल्लङ्घिताध्वा सिद्धद्वन्द्वैर् जलकणभयाद् वीणिभिर् मुक्तमार्गः / व्यालम्बेथाः सुरभितनयालम्भजां मानयिष्यन् स्रोतोमूर्त्या भुवि परिणतां रन्तिदेवस्य कीर्तिम् ॥45॥ ārādhyainaṃ śaravaṇabhavaṃ devam ullaṅghitādhvā siddhadvandvair jalakaṇabhayād vīṇibhir muktamārgaḥ / vyālambethāḥ surabhitanayālambhajāṃ mānayiṣyan srotomūrtyā bhuvi pariṇatāṃ rantidevasya kīrtim ॥45॥

आराध्यैनं शरवणभवं देवम् उल्लङ्घिताध्वा सिद्धद्वन्द्वैर् जलकणभयाद् वीणिभिर् मुक्तमार्गः / व्यालम्बेथाः सुरभितनयालम्भजां मानयिष्यन् स्रोतोमूर्त्या भुवि परिणतां रन्तिदेवस्य कीर्तिम् ॥45॥ ā·rādh·yai·naṃ śa·ra·va·ṇa·bha·vaṃ de·vam ul·laṅ·ghi·tādh·vā sid·dhad·van·dvair ja·la·ka·ṇa·bha·yād vī·ṇi·bhir muk·ta·mār·gaḥ / vyā·lam·be·thāḥ su·ra·bhi·ta·na·yā·lam·bha·jāṃ mā·na·yiṣ·yan sro·to·mūr·tyā bhu·vi pa·ri·ṇa·tāṃ ran·ti·de·vas·ya kīr·tim ॥45॥

त्वय्य् आदातुं जलम् अवनते शार्ङ्गिणो वर्णचौरे तस्याः सिन्धोः पृथुम् अपि तनुं दूरभावात् प्रवाहम् / प्रेक्षिष्यन्ते गगनगतयो दूरम् आवर्ज्य दृष्टीर् एकं मुक्तागुणम् इव भुवः स्थूलमध्येन्द्रनीलम् ॥46॥ tvayy ādātuṃ jalam avanate śārṅgiṇo varṇacaure tasyāḥ sindhoḥ pṛthum api tanuṃ dūrabhāvāt pravāham / prekṣiṣyante gaganagatayo dūram āvarjya dṛṣṭīr ekaṃ muktāguṇam iva bhuvaḥ sthūlamadhyendranīlam ॥46॥

त्वय्य् आदातुं जलम् अवनते शार्ङ्गिणो वर्णचौरे तस्याः सिन्धोः पृथुम् अपि तनुं दूरभावात् प्रवाहम् / प्रेक्षिष्यन्ते गगनगतयो दूरम् आवर्ज्य दृष्टीर् एकं मुक्तागुणम् इव भुवः स्थूलमध्येन्द्रनीलम् ॥46॥ tvayy ā·dā·tuṃ ja·lam a·va·na·te śār·ṅgi·ṇo var·ṇa·cau·re tas·yāḥ sin·dhoḥ pṛ·thum a·pi ta·nuṃ dū·ra·bhā·vāt pra·vā·ham / prek·ṣiṣ·yan·te ga·ga·na·ga·ta·yo dū·ram ā·var·jya dṛṣ·ṭīr e·kaṃ muk·tā·gu·ṇam i·va bhu·vaḥ sthū·la·madh·yen·dra·nī·lam ॥46॥

ताम् उत्तीर्य व्रज परिचितभ्रूलताविभ्रमाणां पक्ष्मोत्क्षेपाद् उपरिविलसत्कृष्णशारप्रभाणाम् / कुन्दक्षेपानुगमधुकरश्रीमुषाम् आत्मबिम्बं पात्रीकुर्वन् दशपुरवधूनेत्रकौतूहलानाम् ॥47॥ tām uttīrya vraja paricitabhrūlatāvibhramāṇāṃ pakṣmotkṣepād uparivilasatkṛṣṇaśāraprabhāṇām / kundakṣepānugamadhukaraśrīmuṣām ātmabimbaṃ pātrīkurvan daśapuravadhūnetrakautūhalānām ॥47॥

ताम् उत्तीर्य व्रज परिचितभ्रूलताविभ्रमाणां पक्ष्मोत्क्षेपाद् उपरिविलसत्कृष्णशारप्रभाणाम् / कुन्दक्षेपानुगमधुकरश्रीमुषाम् आत्मबिम्बं पात्रीकुर्वन् दशपुरवधूनेत्रकौतूहलानाम् ॥47॥ tām ut·tīr·ya vra·ja pa·ri·ci·tabh·rū·la·tā·vibh·ra·mā·ṇāṃ pak·ṣmot·kṣe·pād u·pa·ri·vi·la·sat·kṛṣ·ṇa·śā·rap·ra·bhā·ṇām / kun·dak·ṣe·pā·nu·ga·ma·dhu·ka·raś·rī·mu·ṣām āt·ma·bim·baṃ pāt·rī·kur·van da·śa·pu·ra·va·dhū·net·ra·kau·tū·ha·lā·nām ॥47॥

ब्रह्मावर्तं जनपदम् अधश्छायया गाहमानः क्षेत्रं क्षत्रप्रधनपिशुनं कौरवं तद् भजेथाः / राजन्यानां शितशरशतैर् यत्र गाण्डीवधन्वा धारापातैस् त्वम् इव कमलान्य् अभ्यवर्षन् मुखानि ॥48॥ brahmāvartaṃ janapadam adhaśchāyayā gāhamānaḥ kṣetraṃ kṣatrapradhanapiśunaṃ kauravaṃ tad bhajethāḥ / rājanyānāṃ śitaśaraśatair yatra gāṇḍīvadhanvā dhārāpātais tvam iva kamalāny abhyavarṣan mukhāni ॥48॥

ब्रह्मावर्तं जनपदम् अधश्छायया गाहमानः क्षेत्रं क्षत्रप्रधनपिशुनं कौरवं तद् भजेथाः / राजन्यानां शितशरशतैर् यत्र गाण्डीवधन्वा धारापातैस् त्वम् इव कमलान्य् अभ्यवर्षन् मुखानि ॥48॥ brah·mā·var·taṃ ja·na·pa·dam a·dhaś·chā·ya·yā gā·ha·mā·naḥ kṣet·raṃ kṣat·rap·ra·dha·na·pi·śu·naṃ kau·ra·vaṃ tad bha·je·thāḥ / rā·jan·yā·nāṃ śi·ta·śa·ra·śa·tair yat·ra gāṇ·ḍī·va·dhan·vā dhā·rā·pā·tais tvam i·va ka·ma·lāny abh·ya·var·ṣan mu·khā·ni ॥48॥

हित्वा हालाम् अभिमतरसां रेवतीलोचनाङ्कां बन्धुप्रीत्या समरविमुखो लाङ्गली याः सिषेवे / कृत्वा तासाम् अभिगमम् अपां सौम्य सारस्वतीनाम् अन्तःशुद्धस् त्वम् असि भविता वर्णमात्रेण कृष्णः ॥49॥ hitvā hālām abhimatarasāṃ revatīlocanāṅkāṃ bandhuprītyā samaravimukho lāṅgalī yāḥ siṣeve / kṛtvā tāsām abhigamam apāṃ saumya sārasvatīnām antaḥśuddhas tvam asi bhavitā varṇamātreṇa kṛṣṇaḥ ॥49॥

हित्वा हालाम् अभिमतरसां रेवतीलोचनाङ्कां बन्धुप्रीत्या समरविमुखो लाङ्गली याः सिषेवे / कृत्वा तासाम् अभिगमम् अपां सौम्य सारस्वतीनाम् अन्तःशुद्धस् त्वम् असि भविता वर्णमात्रेण कृष्णः ॥49॥ hit·vā hā·lām a·bhi·ma·ta·ra·sāṃ re·va·tī·lo·ca·nāṅ·kāṃ ban·dhup·rīt·yā sa·ma·ra·vi·mu·kho lāṅ·ga·lī yāḥ si·ṣe·ve / kṛt·vā tā·sām a·bhi·ga·mam a·pāṃ saum·ya sā·ras·va·tī·nām an·taḥ·śud·dhas tvam a·si bha·vi·tā var·ṇa·māt·re·ṇa kṛṣ·ṇaḥ ॥49॥

तस्माद् गच्छेर् अनुकनखलं शैलराजावतीर्णां जह्नोः कन्यां सगरतनयस्वर्गसोपानपङ्क्तिम् / गौरीवक्त्रभ्रुकुटिरचनां या विहस्येव फेनैः शम्भोः केशग्रहणम् अकरोद् इन्दुलग्नोर्मिहस्ता ॥50॥ tasmād gaccher anukanakhalaṃ śailarājāvatīrṇāṃ jahnoḥ kanyāṃ sagaratanayasvargasopānapaṅktim / gaurīvaktrabhrukuṭiracanāṃ yā vihasyeva phenaiḥ śambhoḥ keśagrahaṇam akarod indulagnormihastā ॥50॥

तस्माद् गच्छेर् अनुकनखलं शैलराजावतीर्णां जह्नोः कन्यां सगरतनयस्वर्गसोपानपङ्क्तिम् / गौरीवक्त्रभ्रुकुटिरचनां या विहस्येव फेनैः शम्भोः केशग्रहणम् अकरोद् इन्दुलग्नोर्मिहस्ता ॥50॥ tas·mād gac·cher a·nu·ka·na·kha·laṃ śai·la·rā·jā·va·tīr·ṇāṃ jah·noḥ kan·yāṃ sa·ga·ra·ta·na·yas·var·ga·so·pā·na·paṅ·ktim / gau·rī·vak·trabh·ru·ku·ṭi·ra·ca·nāṃ yā vi·has·ye·va phe·naiḥ śam·bhoḥ ke·śag·ra·ha·ṇam a·ka·rod in·du·lag·nor·mi·has·tā ॥50॥

तस्याः पातुं सुरगज इव व्योम्नि पश्चार्धलम्बी त्वं चेद् अच्छस्फटिकविशदं तर्कयेस् तिर्यग् अम्भः / संसर्पन्त्या सपदि भवतः स्रोतसि च्छायया सा स्याद् अस्थानोपगतयमुनासंगम् एवाभिरामा ॥51॥ tasyāḥ pātuṃ suragaja iva vyomni paścārdhalambī tvaṃ ced acchasphaṭikaviśadaṃ tarkayes tiryag ambhaḥ / saṃsarpantyā sapadi bhavataḥ srotasi cchāyayā sā syād asthānopagatayamunāsaṃgam evābhirāmā ॥51॥

तस्याः पातुं सुरगज इव व्योम्नि पश्चार्धलम्बी त्वं चेद् अच्छस्फटिकविशदं तर्कयेस् तिर्यग् अम्भः / संसर्पन्त्या सपदि भवतः स्रोतसि च्छायया सा स्याद् अस्थानोपगतयमुनासंगम् एवाभिरामा ॥51॥ tas·yāḥ pā·tuṃ su·ra·ga·ja i·va vyom·ni paś·cār·dha·lam·bī tvaṃ ced ac·chas·pha·ṭi·ka·vi·śa·daṃ tar·ka·yes tir·yag am·bhaḥ / saṃ·sar·pan·tyā sa·pa·di bha·va·taḥ sro·ta·si cchā·ya·yā sā syād as·thā·no·pa·ga·ta·ya·mu·nā·saṃ·gam e·vā·bhi·rā·mā ॥51॥

आसीनानां सुरभितशिलं नाभिगन्धैर् मृगाणां तस्या एव प्रभवम् अचलं प्राप्य गौरं तुषारैः / वक्ष्यस्य् अध्वश्रमविनयने तस्य शृङ्गे निषण्णः शोभां शुभ्रत्रिनयनवृषोत्खातपङ्कोपमेयाम् ॥52॥ āsīnānāṃ surabhitaśilaṃ nābhigandhair mṛgāṇāṃ tasyā eva prabhavam acalaṃ prāpya gauraṃ tuṣāraiḥ / vakṣyasy adhvaśramavinayane tasya śṛṅge niṣaṇṇaḥ śobhāṃ śubhratrinayanavṛṣotkhātapaṅkopameyām ॥52॥

आसीनानां सुरभितशिलं नाभिगन्धैर् मृगाणां तस्या एव प्रभवम् अचलं प्राप्य गौरं तुषारैः / वक्ष्यस्य् अध्वश्रमविनयने तस्य शृङ्गे निषण्णः शोभां शुभ्रत्रिनयनवृषोत्खातपङ्कोपमेयाम् ॥52॥ ā·sī·nā·nāṃ su·ra·bhi·ta·śi·laṃ nā·bhi·gan·dhair mṛ·gā·ṇāṃ tas·yā e·va pra·bha·vam a·ca·laṃ prāp·ya gau·raṃ tu·ṣā·raiḥ / vak·ṣyasy adh·vaś·ra·ma·vi·na·ya·ne tas·ya śṛṅ·ge ni·ṣaṇ·ṇaḥ śo·bhāṃ śubh·rat·ri·na·ya·na·vṛ·ṣot·khā·ta·paṅ·ko·pa·me·yām ॥52॥

तं चेद् वायौ सरति सरलस्कन्धसंघट्टजन्मा बाधेतोल्काक्षपितचमरीबालभारो दवाग्निः / अर्हस्य् एनं शमयितुम् अलं वारिधारासहस्रैर् आपन्नार्तिप्रशमनफलाः संपदो ह्य् उत्तमानाम् ॥53॥ taṃ ced vāyau sarati saralaskandhasaṃghaṭṭajanmā bādhetolkākṣapitacamarībālabhāro davāgniḥ / arhasy enaṃ śamayitum alaṃ vāridhārāsahasrair āpannārtipraśamanaphalāḥ saṃpado hy uttamānām ॥53॥

तं चेद् वायौ सरति सरलस्कन्धसंघट्टजन्मा बाधेतोल्काक्षपितचमरीबालभारो दवाग्निः / अर्हस्य् एनं शमयितुम् अलं वारिधारासहस्रैर् आपन्नार्तिप्रशमनफलाः संपदो ह्य् उत्तमानाम् ॥53॥ taṃ ced vā·yau sa·ra·ti sa·ra·las·kan·dha·saṃ·ghaṭ·ṭa·jan·mā bā·dhe·tol·kāk·ṣa·pi·ta·ca·ma·rī·bā·la·bhā·ro da·vāg·niḥ / ar·hasy e·naṃ śa·ma·yi·tum a·laṃ vā·ri·dhā·rā·sa·has·rair ā·pan·nār·tip·ra·śa·ma·na·pha·lāḥ saṃ·pa·do hy ut·ta·mā·nām ॥53॥

ये त्वां मुक्तध्वनिम् असहनाः स्वाङ्गभङ्गाय तस्मिन् दर्पोत्सेकाद् उपरि शरभा लङ्घयिष्यन्त्य् अलङ्घ्यम् / तान् कुर्वीथास् तुमुलकरकावृष्टिहासावकीर्णान् के वा न स्युः परिभवपदं निष्फलारम्भयत्नाः ॥54॥ ye tvāṃ muktadhvanim asahanāḥ svāṅgabhaṅgāya tasmin darpotsekād upari śarabhā laṅghayiṣyanty alaṅghyam / tān kurvīthās tumulakarakāvṛṣṭihāsāvakīrṇān ke vā na syuḥ paribhavapadaṃ niṣphalārambhayatnāḥ ॥54॥

ये त्वां मुक्तध्वनिम् असहनाः स्वाङ्गभङ्गाय तस्मिन् दर्पोत्सेकाद् उपरि शरभा लङ्घयिष्यन्त्य् अलङ्घ्यम् / तान् कुर्वीथास् तुमुलकरकावृष्टिहासावकीर्णान् के वा न स्युः परिभवपदं निष्फलारम्भयत्नाः ॥54॥ ye tvāṃ muk·tadh·va·nim a·sa·ha·nāḥ svāṅ·ga·bhaṅ·gā·ya tas·min dar·pot·se·kād u·pa·ri śa·ra·bhā laṅ·gha·yiṣ·yanty a·laṅ·ghyam / tān kur·vī·thās tu·mu·la·ka·ra·kā·vṛṣ·ṭi·hā·sā·va·kīr·ṇān ke vā na syuḥ pa·ri·bha·va·pa·daṃ niṣ·pha·lā·ram·bha·yat·nāḥ ॥54॥

तत्र व्यक्तं दृषदि चरणन्यासम् अर्धेन्दुमौलेः शश्वत् सिद्धैर् उपहृतबलिं भक्तिनम्रः परीयाः / यस्मिन् दृष्टे करणविगमाद् ऊर्ध्वम् उद्धूतपापाः कल्पन्ते ऽस्य स्थिरगणपदप्राप्तये श्रद्दधानाः ॥55॥ tatra vyaktaṃ dṛṣadi caraṇanyāsam ardhendumauleḥ śaśvat siddhair upahṛtabaliṃ bhaktinamraḥ parīyāḥ / yasmin dṛṣṭe karaṇavigamād ūrdhvam uddhūtapāpāḥ kalpante 'sya sthiragaṇapadaprāptaye śraddadhānāḥ ॥55॥

तत्र व्यक्तं दृषदि चरणन्यासम् अर्धेन्दुमौलेः शश्वत् सिद्धैर् उपहृतबलिं भक्तिनम्रः परीयाः / यस्मिन् दृष्टे करणविगमाद् ऊर्ध्वम् उद्धूतपापाः कल्पन्ते ऽस्य स्थिरगणपदप्राप्तये श्रद्दधानाः ॥55॥ tat·ra vyak·taṃ dṛ·ṣa·di ca·ra·ṇan·yā·sam ar·dhen·du·mau·leḥ śaś·vat sid·dhair u·pa·hṛ·ta·ba·liṃ bhak·ti·nam·raḥ pa·rī·yāḥ / yas·min dṛṣ·ṭe ka·ra·ṇa·vi·ga·mād ūr·dhvam ud·dhū·ta·pā·pāḥ kal·pan·te 'sya sthi·ra·ga·ṇa·pa·dap·rāp·ta·ye śrad·da·dhā·nāḥ ॥55॥

शब्दायन्ते मधुरम् अनिलैः कीचकाः पूर्यमाणाः संरक्ताभिस् त्रिपुरविजयो गीयते किंनरीभिः / निर्ह्रादी ते मुरज इव चेत् कन्दरेषु ध्वनिः स्यात् संगीतार्थो ननु पशुपतेस् तत्र भावी समस्तः ॥56॥ śabdāyante madhuram anilaiḥ kīcakāḥ pūryamāṇāḥ saṃraktābhis tripuravijayo gīyate kiṃnarībhiḥ / nirhrādī te muraja iva cet kandareṣu dhvaniḥ syāt saṃgītārtho nanu paśupates tatra bhāvī samastaḥ ॥56॥

शब्दायन्ते मधुरम् अनिलैः कीचकाः पूर्यमाणाः संरक्ताभिस् त्रिपुरविजयो गीयते किंनरीभिः / निर्ह्रादी ते मुरज इव चेत् कन्दरेषु ध्वनिः स्यात् संगीतार्थो ननु पशुपतेस् तत्र भावी समस्तः ॥56॥ śab·dā·yan·te ma·dhu·ram a·ni·laiḥ kī·ca·kāḥ pūr·ya·mā·ṇāḥ saṃ·rak·tā·bhis tri·pu·ra·vi·ja·yo gī·ya·te kiṃ·na·rī·bhiḥ / nir·hrā·dī te mu·ra·ja i·va cet kan·da·re·ṣu dhva·niḥ syāt saṃ·gī·tār·tho na·nu pa·śu·pa·tes tat·ra bhā·vī sa·mas·taḥ ॥56॥

प्रालेयाद्रेर् उपतटम् अतिक्रम्य तांस् तान् विशेषान् हंसद्वारं भृगुपतियशोवर्त्म यत् क्रौञ्चरन्ध्रम् / तेनोदीचीं दिशम् अनुसरेस् तिर्यगायामशोभी श्यामः पादो बलिनियमनाभ्युद्यतस्येव विष्णोः ॥57॥ prāleyādrer upataṭam atikramya tāṃs tān viśeṣān haṃsadvāraṃ bhṛgupatiyaśovartma yat krauñcarandhram / tenodīcīṃ diśam anusares tiryagāyāmaśobhī śyāmaḥ pādo baliniyamanābhyudyatasyeva viṣṇoḥ ॥57॥

प्रालेयाद्रेर् उपतटम् अतिक्रम्य तांस् तान् विशेषान् हंसद्वारं भृगुपतियशोवर्त्म यत् क्रौञ्चरन्ध्रम् / तेनोदीचीं दिशम् अनुसरेस् तिर्यगायामशोभी श्यामः पादो बलिनियमनाभ्युद्यतस्येव विष्णोः ॥57॥ prā·le·yād·rer u·pa·ta·ṭam a·tik·ram·ya tāṃs tān vi·śe·ṣān haṃ·sad·vā·raṃ bhṛ·gu·pa·ti·ya·śo·var·tma yat krauñ·ca·ran·dhram / te·no·dī·cīṃ di·śam a·nu·sa·res tir·ya·gā·yā·ma·śo·bhī śyā·maḥ pā·do ba·li·ni·ya·ma·nābh·yud·ya·tas·ye·va viṣ·ṇoḥ ॥57॥

गत्वा चोर्ध्वं दशमुखभुजोच्छ्वासितप्रस्थसंधेः कैलासस्य त्रिदशवनितादर्पणस्यातिथिः स्याः / शृङ्गोच्छ्रायैः कुमुदविशदैर् यो वितत्य स्थितः खं राशीभूतः प्रतिदिशम् इव त्र्यम्बकस्याट्टहासः ॥58॥ gatvā cordhvaṃ daśamukhabhujocchvāsitaprasthasaṃdheḥ kailāsasya tridaśavanitādarpaṇasyātithiḥ syāḥ / śṛṅgocchrāyaiḥ kumudaviśadair yo vitatya sthitaḥ khaṃ rāśībhūtaḥ pratidiśam iva tryambakasyāṭṭahāsaḥ ॥58॥

गत्वा चोर्ध्वं दशमुखभुजोच्छ्वासितप्रस्थसंधेः कैलासस्य त्रिदशवनितादर्पणस्यातिथिः स्याः / शृङ्गोच्छ्रायैः कुमुदविशदैर् यो वितत्य स्थितः खं राशीभूतः प्रतिदिशम् इव त्र्यम्बकस्याट्टहासः ॥58॥ gat·vā cor·dhvaṃ da·śa·mu·kha·bhu·joc·chvā·si·tap·ras·tha·saṃ·dheḥ kai·lā·sas·ya tri·da·śa·va·ni·tā·dar·pa·ṇas·yā·ti·thiḥ syāḥ / śṛṅ·goc·chrā·yaiḥ ku·mu·da·vi·śa·dair yo vi·tat·ya sthi·taḥ khaṃ rā·śī·bhū·taḥ pra·ti·di·śam i·va tryam·ba·kas·yāṭ·ṭa·hā·saḥ ॥58॥

उत्पश्यामि त्वयि तटगते स्निग्धभिन्नाञ्जनाभे सद्यःकृत्तद्विरददशनच्छेदगौरस्य तस्य / लीलाम् अद्रेः स्तिमितनयनप्रेक्षणीयां भवित्रीम् अंसन्यस्ते सति हलभृतो मेचके वाससीव ॥59॥ utpaśyāmi tvayi taṭagate snigdhabhinnāñjanābhe sadyaḥkṛttadviradadaśanacchedagaurasya tasya / līlām adreḥ stimitanayanaprekṣaṇīyāṃ bhavitrīm aṃsanyaste sati halabhṛto mecake vāsasīva ॥59॥

उत्पश्यामि त्वयि तटगते स्निग्धभिन्नाञ्जनाभे सद्यःकृत्तद्विरददशनच्छेदगौरस्य तस्य / लीलाम् अद्रेः स्तिमितनयनप्रेक्षणीयां भवित्रीम् अंसन्यस्ते सति हलभृतो मेचके वाससीव ॥59॥ ut·paś·yā·mi tva·yi ta·ṭa·ga·te snig·dha·bhin·nāñ·ja·nā·bhe sad·yaḥ·kṛt·tad·vi·ra·da·da·śa·nac·che·da·gau·ras·ya tas·ya / lī·lām ad·reḥ sti·mi·ta·na·ya·nap·rek·ṣa·ṇī·yāṃ bha·vit·rīm aṃ·san·yas·te sa·ti ha·la·bhṛ·to me·ca·ke vā·sa·sī·va ॥59॥

हित्वा तस्मिन् भुजगवलयं शम्भुना दत्तहस्ता क्रीडाशैले यदि च विहरेत् पादचारेण गौरी / भङ्गीभक्त्या विरचितवपुः स्तम्भितान्तर्जलौघः सोपानत्वं कुरु पदसुखस्पर्शम् आरोहणेषु ॥60॥ hitvā tasmin bhujagavalayaṃ śambhunā dattahastā krīḍāśaile yadi ca viharet pādacāreṇa gaurī / bhaṅgībhaktyā viracitavapuḥ stambhitāntarjalaughaḥ sopānatvaṃ kuru padasukhasparśam ārohaṇeṣu ॥60॥

हित्वा तस्मिन् भुजगवलयं शम्भुना दत्तहस्ता क्रीडाशैले यदि च विहरेत् पादचारेण गौरी / भङ्गीभक्त्या विरचितवपुः स्तम्भितान्तर्जलौघः सोपानत्वं कुरु पदसुखस्पर्शम् आरोहणेषु ॥60॥ hit·vā tas·min bhu·ja·ga·va·la·yaṃ śam·bhu·nā dat·ta·has·tā krī·ḍā·śai·le ya·di ca vi·ha·ret pā·da·cā·re·ṇa gau·rī / bhaṅ·gī·bhak·tyā vi·ra·ci·ta·va·puḥ stam·bhi·tān·tar·ja·lau·ghaḥ so·pā·nat·vaṃ ku·ru pa·da·su·khas·par·śam ā·ro·ha·ṇe·ṣu ॥60॥

तत्रावश्यं वलयकुलिशोद्घट्टनोद्गीर्णतोयं नेष्यन्ति त्वां सुरयुवतयो यन्त्रधारागृहत्वम् / ताभ्यो मोक्षस् तव यदि सखे घर्मलब्धस्य न स्यात् क्रीडालोलाः श्रवणपरुषैर् गर्जितैर् भाययेस् ताः ॥61॥ tatrāvaśyaṃ valayakuliśodghaṭṭanodgīrṇatoyaṃ neṣyanti tvāṃ surayuvatayo yantradhārāgṛhatvam / tābhyo mokṣas tava yadi sakhe gharmalabdhasya na syāt krīḍālolāḥ śravaṇaparuṣair garjitair bhāyayes tāḥ ॥61॥

तत्रावश्यं वलयकुलिशोद्घट्टनोद्गीर्णतोयं नेष्यन्ति त्वां सुरयुवतयो यन्त्रधारागृहत्वम् / ताभ्यो मोक्षस् तव यदि सखे घर्मलब्धस्य न स्यात् क्रीडालोलाः श्रवणपरुषैर् गर्जितैर् भाययेस् ताः ॥61॥ tat·rā·vaś·yaṃ va·la·ya·ku·li·śod·ghaṭ·ṭa·nod·gīr·ṇa·to·yaṃ neṣ·yan·ti tvāṃ su·ra·yu·va·ta·yo yan·tra·dhā·rā·gṛ·hat·vam / tābh·yo mok·ṣas ta·va ya·di sa·khe ghar·ma·lab·dhas·ya na syāt krī·ḍā·lo·lāḥ śra·va·ṇa·pa·ru·ṣair gar·ji·tair bhā·ya·yes tāḥ ॥61॥

हेमाम्भोजप्रसवि सलिलं मानसस्याददानः कुर्वन् कामात् क्षणमुखपटप्रीतिम् ऐरावणस्य / धुन्वन् वातैः सजलपृषतैः कल्पवृक्षांशुकानि च्छायाभिन्नः स्फटिकविशदं निर्विशेस् तं नगेन्द्रम् ॥62॥ hemāmbhojaprasavi salilaṃ mānasasyādadānaḥ kurvan kāmāt kṣaṇamukhapaṭaprītim airāvaṇasya / dhunvan vātaiḥ sajalapṛṣataiḥ kalpavṛkṣāṃśukāni cchāyābhinnaḥ sphaṭikaviśadaṃ nirviśes taṃ nagendram ॥62॥

हेमाम्भोजप्रसवि सलिलं मानसस्याददानः कुर्वन् कामात् क्षणमुखपटप्रीतिम् ऐरावणस्य / धुन्वन् वातैः सजलपृषतैः कल्पवृक्षांशुकानि च्छायाभिन्नः स्फटिकविशदं निर्विशेस् तं नगेन्द्रम् ॥62॥ he·mām·bho·jap·ra·sa·vi sa·li·laṃ mā·na·sas·yā·da·dā·naḥ kur·van kā·māt kṣa·ṇa·mu·kha·pa·ṭap·rī·tim ai·rā·va·ṇas·ya / dhun·van vā·taiḥ sa·ja·la·pṛ·ṣa·taiḥ kal·pa·vṛk·ṣāṃ·śu·kā·ni cchā·yā·bhin·naḥ spha·ṭi·ka·vi·śa·daṃ nir·vi·śes taṃ na·gen·dram ॥62॥

तस्योत्सङ्गे प्रणयिन इव स्रस्तगङ्गादुकूलां न त्वं दृष्ट्वा न पुनर् अलकां ज्ञास्यसे कामचारिन् / या वः काले वहति सलिलोद्गारम् उच्चैर्विमाना मुक्ताजालग्रथितम् अलकं कामिनीवाभ्रवृन्दम् ॥63॥ tasyotsaṅge praṇayina iva srastagaṅgādukūlāṃ na tvaṃ dṛṣṭvā na punar alakāṃ jñāsyase kāmacārin / yā vaḥ kāle vahati salilodgāram uccairvimānā muktājālagrathitam alakaṃ kāminīvābhravṛndam ॥63॥

तस्योत्सङ्गे प्रणयिन इव स्रस्तगङ्गादुकूलां न त्वं दृष्ट्वा न पुनर् अलकां ज्ञास्यसे कामचारिन् / या वः काले वहति सलिलोद्गारम् उच्चैर्विमाना मुक्ताजालग्रथितम् अलकं कामिनीवाभ्रवृन्दम् ॥63॥ tas·yot·saṅ·ge pra·ṇa·yi·na i·va sras·ta·gaṅ·gā·du·kū·lāṃ na tvaṃ dṛṣ·ṭvā na pu·nar a·la·kāṃ jñās·ya·se kā·ma·cā·rin / yā vaḥ kā·le va·ha·ti sa·li·lod·gā·ram uc·cair·vi·mā·nā muk·tā·jā·lag·ra·thi·tam a·la·kaṃ kā·mi·nī·vābh·ra·vṛn·dam ॥63॥

विद्युत्वन्तं ललितवनिताः सेन्द्रचापं सचित्राः संगीताय प्रहतमुरजाः स्निग्धगम्भीरघोषम् / अन्तस्तोयं मणिमयभुवस् तुङ्गम् अभ्रंलिहाग्राः प्रासादास् त्वां तुलयितुम् अलं यत्र तैस् तैर् विशेषैः ॥64॥ vidyutvantaṃ lalitavanitāḥ sendracāpaṃ sacitrāḥ saṃgītāya prahatamurajāḥ snigdhagambhīraghoṣam / antastoyaṃ maṇimayabhuvas tuṅgam abhraṃlihāgrāḥ prāsādās tvāṃ tulayitum alaṃ yatra tais tair viśeṣaiḥ ॥64॥

विद्युत्वन्तं ललितवनिताः सेन्द्रचापं सचित्राः संगीताय प्रहतमुरजाः स्निग्धगम्भीरघोषम् / अन्तस्तोयं मणिमयभुवस् तुङ्गम् अभ्रंलिहाग्राः प्रासादास् त्वां तुलयितुम् अलं यत्र तैस् तैर् विशेषैः ॥64॥ vid·yut·van·taṃ la·li·ta·va·ni·tāḥ sen·dra·cā·paṃ sa·cit·rāḥ saṃ·gī·tā·ya pra·ha·ta·mu·ra·jāḥ snig·dha·gam·bhī·ra·gho·ṣam / an·tas·to·yaṃ ma·ṇi·ma·ya·bhu·vas tuṅ·gam abh·raṃ·li·hāg·rāḥ prā·sā·dās tvāṃ tu·la·yi·tum a·laṃ yat·ra tais tair vi·śe·ṣaiḥ ॥64॥

हस्ते लीलाकमलम् अलकं बालकुन्दानुविद्धं नीता लोध्रप्रसवरजसा पाण्डुताम् आननश्रीः / चूडापाशे नवकुरवकं चारु कर्णे शिरीषं सीमन्ते च त्वदुपगमजं यत्र नीपं वधूनाम् ॥65॥ haste līlākamalam alakaṃ bālakundānuviddhaṃ nītā lodhraprasavarajasā pāṇḍutām ānanaśrīḥ / cūḍāpāśe navakuravakaṃ cāru karṇe śirīṣaṃ sīmante ca tvadupagamajaṃ yatra nīpaṃ vadhūnām ॥65॥

हस्ते लीलाकमलम् अलकं बालकुन्दानुविद्धं नीता लोध्रप्रसवरजसा पाण्डुताम् आननश्रीः / चूडापाशे नवकुरवकं चारु कर्णे शिरीषं सीमन्ते च त्वदुपगमजं यत्र नीपं वधूनाम् ॥65॥ has·te lī·lā·ka·ma·lam a·la·kaṃ bā·la·kun·dā·nu·vid·dhaṃ nī·tā lodh·rap·ra·sa·va·ra·ja·sā pāṇ·ḍu·tām ā·na·naś·rīḥ / cū·ḍā·pā·śe na·va·ku·ra·va·kaṃ cā·ru kar·ṇe śi·rī·ṣaṃ sī·man·te ca tva·du·pa·ga·ma·jaṃ yat·ra nī·paṃ va·dhū·nām ॥65॥

यस्यां यक्षाः सितमणिमयान्य् एत्य हर्म्यस्थलानि ज्योतिश्छायाकुसुमरचनान्य् उत्तमस्त्रीसहायाः / आसेवन्ते मधु रतिफलं कल्पवृक्षप्रसूतं त्वद्गम्भीरध्वनिषु शनकैः पुष्करेष्व् आहतेषु ॥66॥ yasyāṃ yakṣāḥ sitamaṇimayāny etya harmyasthalāni jyotiśchāyākusumaracanāny uttamastrīsahāyāḥ / āsevante madhu ratiphalaṃ kalpavṛkṣaprasūtaṃ tvadgambhīradhvaniṣu śanakaiḥ puṣkareṣv āhateṣu ॥66॥

यस्यां यक्षाः सितमणिमयान्य् एत्य हर्म्यस्थलानि ज्योतिश्छायाकुसुमरचनान्य् उत्तमस्त्रीसहायाः / आसेवन्ते मधु रतिफलं कल्पवृक्षप्रसूतं त्वद्गम्भीरध्वनिषु शनकैः पुष्करेष्व् आहतेषु ॥66॥ yas·yāṃ yak·ṣāḥ si·ta·ma·ṇi·ma·yāny et·ya har·myas·tha·lā·ni jyo·tiś·chā·yā·ku·su·ma·ra·ca·nāny ut·ta·mas·trī·sa·hā·yāḥ / ā·se·van·te ma·dhu ra·ti·pha·laṃ kal·pa·vṛk·ṣap·ra·sū·taṃ tvad·gam·bhī·radh·va·ni·ṣu śa·na·kaiḥ puṣ·ka·reṣv ā·ha·te·ṣu ॥66॥

यत्र स्त्रीणां प्रियतमभुजोच्छ्वासितालिङ्गितानाम् अङ्गग्लानिं सुरतजनितां तन्तुजालावलम्बाः / त्वत्संरोधापगमविशदैश् चोतिताश् चन्द्रपादैर् व्यालुम्पन्ति स्फुटजललवस्यन्दिनश् चन्द्रकान्ताः ॥67॥ yatra strīṇāṃ priyatamabhujocchvāsitāliṅgitānām aṅgaglāniṃ suratajanitāṃ tantujālāvalambāḥ / tvatsaṃrodhāpagamaviśadaiś cotitāś candrapādair vyālumpanti sphuṭajalalavasyandinaś candrakāntāḥ ॥67॥

यत्र स्त्रीणां प्रियतमभुजोच्छ्वासितालिङ्गितानाम् अङ्गग्लानिं सुरतजनितां तन्तुजालावलम्बाः / त्वत्संरोधापगमविशदैश् चोतिताश् चन्द्रपादैर् व्यालुम्पन्ति स्फुटजललवस्यन्दिनश् चन्द्रकान्ताः ॥67॥ yat·ra strī·ṇāṃ pri·ya·ta·ma·bhu·joc·chvā·si·tā·liṅ·gi·tā·nām aṅ·gag·lā·niṃ su·ra·ta·ja·ni·tāṃ tan·tu·jā·lā·va·lam·bāḥ / tvat·saṃ·ro·dhā·pa·ga·ma·vi·śa·daiś co·ti·tāś can·dra·pā·dair vyā·lum·pan·ti sphu·ṭa·ja·la·la·vas·yan·di·naś can·dra·kān·tāḥ ॥67॥

नेत्रा नीताः सततगतिना यद् विमानाग्रभूमीर् आलेख्यानां सलिलकणिकादोषम् उत्पाद्य सद्यः / शङ्कास्पृष्टा इव जलमुचस् त्वादृशा यत्र जालैर् धूमोद्गारानुकृतिनिपुणा जर्जरा निष्पतन्ति ॥68॥ netrā nītāḥ satatagatinā yad vimānāgrabhūmīr ālekhyānāṃ salilakaṇikādoṣam utpādya sadyaḥ / śaṅkāspṛṣṭā iva jalamucas tvādṛśā yatra jālair dhūmodgārānukṛtinipuṇā jarjarā niṣpatanti ॥68॥

नेत्रा नीताः सततगतिना यद् विमानाग्रभूमीर् आलेख्यानां सलिलकणिकादोषम् उत्पाद्य सद्यः / शङ्कास्पृष्टा इव जलमुचस् त्वादृशा यत्र जालैर् धूमोद्गारानुकृतिनिपुणा जर्जरा निष्पतन्ति ॥68॥ net·rā nī·tāḥ sa·ta·ta·ga·ti·nā yad vi·mā·nāg·ra·bhū·mīr ā·lekh·yā·nāṃ sa·li·la·ka·ṇi·kā·do·ṣam ut·pād·ya sad·yaḥ / śaṅ·kās·pṛṣ·ṭā i·va ja·la·mu·cas tvā·dṛ·śā yat·ra jā·lair dhū·mod·gā·rā·nu·kṛ·ti·ni·pu·ṇā jar·ja·rā niṣ·pa·tan·ti ॥68॥

नीवीबन्धोच्छ्वसितशिथिलं यत्र यक्षाङ्गनानां वासः कामाद् अनिभृतकरेष्व् आक्षिपत्सु प्रियेषु / अर्चिस्तुङ्गान् अभिमुखम् अपि प्राप्य रत्नप्रदीपान् ह्रीमूढानां भवति विफलप्रेरणा चूर्णमुष्टिः ॥69॥ nīvībandhocchvasitaśithilaṃ yatra yakṣāṅganānāṃ vāsaḥ kāmād anibhṛtakareṣv ākṣipatsu priyeṣu / arcistuṅgān abhimukham api prāpya ratnapradīpān hrīmūḍhānāṃ bhavati viphalapreraṇā cūrṇamuṣṭiḥ ॥69॥

नीवीबन्धोच्छ्वसितशिथिलं यत्र यक्षाङ्गनानां वासः कामाद् अनिभृतकरेष्व् आक्षिपत्सु प्रियेषु / अर्चिस्तुङ्गान् अभिमुखम् अपि प्राप्य रत्नप्रदीपान् ह्रीमूढानां भवति विफलप्रेरणा चूर्णमुष्टिः ॥69॥ nī·vī·ban·dhoc·chva·si·ta·śi·thi·laṃ yat·ra yak·ṣāṅ·ga·nā·nāṃ vā·saḥ kā·mād a·ni·bhṛ·ta·ka·reṣv āk·ṣi·pat·su pri·ye·ṣu / ar·cis·tuṅ·gān a·bhi·mu·kham a·pi prāp·ya rat·nap·ra·dī·pān hrī·mū·ḍhā·nāṃ bha·va·ti vi·pha·lap·re·ra·ṇā cūr·ṇa·muṣ·ṭiḥ ॥69॥

गत्युत्कम्पाद् अलकपतितैर् यत्र मन्दारपुष्पैः पत्रच्छेदैः कनककमलैः कर्णविभ्रंशिभिश् च / मुक्ताजालैः स्तनपरिचितच्छिन्नसूत्रैश् च हारैर् नैशो मार्गः सवितुर् उदये सूच्यते कामिनीनाम् ॥70॥ gatyutkampād alakapatitair yatra mandārapuṣpaiḥ patracchedaiḥ kanakakamalaiḥ karṇavibhraṃśibhiś ca / muktājālaiḥ stanaparicitacchinnasūtraiś ca hārair naiśo mārgaḥ savitur udaye sūcyate kāminīnām ॥70॥

गत्युत्कम्पाद् अलकपतितैर् यत्र मन्दारपुष्पैः पत्रच्छेदैः कनककमलैः कर्णविभ्रंशिभिश् च / मुक्ताजालैः स्तनपरिचितच्छिन्नसूत्रैश् च हारैर् नैशो मार्गः सवितुर् उदये सूच्यते कामिनीनाम् ॥70॥ gat·yut·kam·pād a·la·ka·pa·ti·tair yat·ra man·dā·ra·puṣ·paiḥ pat·rac·che·daiḥ ka·na·ka·ka·ma·laiḥ kar·ṇa·vibh·raṃ·śi·bhiś ca / muk·tā·jā·laiḥ sta·na·pa·ri·ci·tac·chin·na·sūt·raiś ca hā·rair nai·śo mār·gaḥ sa·vi·tur u·da·ye sūc·ya·te kā·mi·nī·nām ॥70॥

मत्वा देवं धनपतिसखं यत्र साक्षाद् वसन्तं प्रायश् चापं न वहति भयान् मन्मथः षट्पदज्यम् / सभ्रूभङ्गप्रहितनयनैः कामिलक्ष्येष्व् अमोघैस् तस्यारम्भश् चतुरवनिताविभ्रमैर् एव सिद्धः ॥71॥ matvā devaṃ dhanapatisakhaṃ yatra sākṣād vasantaṃ prāyaś cāpaṃ na vahati bhayān manmathaḥ ṣaṭpadajyam / sabhrūbhaṅgaprahitanayanaiḥ kāmilakṣyeṣv amoghais tasyārambhaś caturavanitāvibhramair eva siddhaḥ ॥71॥

मत्वा देवं धनपतिसखं यत्र साक्षाद् वसन्तं प्रायश् चापं न वहति भयान् मन्मथः षट्पदज्यम् / सभ्रूभङ्गप्रहितनयनैः कामिलक्ष्येष्व् अमोघैस् तस्यारम्भश् चतुरवनिताविभ्रमैर् एव सिद्धः ॥71॥ mat·vā de·vaṃ dha·na·pa·ti·sa·khaṃ yat·ra sāk·ṣād va·san·taṃ prā·yaś cā·paṃ na va·ha·ti bha·yān man·ma·thaḥ ṣaṭ·pa·daj·yam / sabh·rū·bhaṅ·gap·ra·hi·ta·na·ya·naiḥ kā·mi·lak·ṣyeṣv a·mo·ghais tas·yā·ram·bhaś ca·tu·ra·va·ni·tā·vibh·ra·mair e·va sid·dhaḥ ॥71॥

तत्रागारं धनपतिगृहाद् उत्तरेणास्मदीयं दूराल् लक्ष्यं तद् अमरधनुश् चारुणा तोरणेन / यस्योद्याने कृतकतनयः कान्तया वर्धितो मे हस्तप्राप्यस्तबकनमितो बालमन्दारवृक्षः ॥72॥ tatrāgāraṃ dhanapatigṛhād uttareṇāsmadīyaṃ dūrāl lakṣyaṃ tad amaradhanuś cāruṇā toraṇena / yasyodyāne kṛtakatanayaḥ kāntayā vardhito me hastaprāpyastabakanamito bālamandāravṛkṣaḥ ॥72॥

तत्रागारं धनपतिगृहाद् उत्तरेणास्मदीयं दूराल् लक्ष्यं तद् अमरधनुश् चारुणा तोरणेन / यस्योद्याने कृतकतनयः कान्तया वर्धितो मे हस्तप्राप्यस्तबकनमितो बालमन्दारवृक्षः ॥72॥ tat·rā·gā·raṃ dha·na·pa·ti·gṛ·hād ut·ta·re·ṇās·ma·dī·yaṃ dū·rāl lak·ṣyaṃ tad a·ma·ra·dha·nuś cā·ru·ṇā to·ra·ṇe·na / yas·yod·yā·ne kṛ·ta·ka·ta·na·yaḥ kān·ta·yā var·dhi·to me has·tap·rāp·yas·ta·ba·ka·na·mi·to bā·la·man·dā·ra·vṛk·ṣaḥ ॥72॥

वापी चास्मिन् मरकतशिलाबद्धसोपानमार्गा हैमैः स्यूता कमलमुकुलैः स्निग्धवैडूर्यनालैः / यस्यास् तोये कृतवसतयो मानसं संनिकृष्टं नाध्यास्यन्ति व्यपगतशुचस् त्वाम् अपि प्रेक्ष्य हंसाः ॥73॥ vāpī cāsmin marakataśilābaddhasopānamārgā haimaiḥ syūtā kamalamukulaiḥ snigdhavaiḍūryanālaiḥ / yasyās toye kṛtavasatayo mānasaṃ saṃnikṛṣṭaṃ nādhyāsyanti vyapagataśucas tvām api prekṣya haṃsāḥ ॥73॥

वापी चास्मिन् मरकतशिलाबद्धसोपानमार्गा हैमैः स्यूता कमलमुकुलैः स्निग्धवैडूर्यनालैः / यस्यास् तोये कृतवसतयो मानसं संनिकृष्टं नाध्यास्यन्ति व्यपगतशुचस् त्वाम् अपि प्रेक्ष्य हंसाः ॥73॥ vā·pī cās·min ma·ra·ka·ta·śi·lā·bad·dha·so·pā·na·mār·gā hai·maiḥ syū·tā ka·ma·la·mu·ku·laiḥ snig·dha·vai·ḍūr·ya·nā·laiḥ / yas·yās to·ye kṛ·ta·va·sa·ta·yo mā·na·saṃ saṃ·ni·kṛṣ·ṭaṃ nādh·yās·yan·ti vya·pa·ga·ta·śu·cas tvām a·pi prek·ṣya haṃ·sāḥ ॥73॥

तस्यास् तीरे रचितशिखरः पेशलैर् इन्द्रनीलैः क्रीडाशैलः कनककदलीवेष्टनप्रेक्षणीयः / मद्गेहिन्याः प्रिय इति सखे चेतसा कातरेण प्रेक्ष्योपान्तस्फुरिततडितं त्वां तम् एव स्मरामि ॥74॥ tasyās tīre racitaśikharaḥ peśalair indranīlaiḥ krīḍāśailaḥ kanakakadalīveṣṭanaprekṣaṇīyaḥ / madgehinyāḥ priya iti sakhe cetasā kātareṇa prekṣyopāntasphuritataḍitaṃ tvāṃ tam eva smarāmi ॥74॥

तस्यास् तीरे रचितशिखरः पेशलैर् इन्द्रनीलैः क्रीडाशैलः कनककदलीवेष्टनप्रेक्षणीयः / मद्गेहिन्याः प्रिय इति सखे चेतसा कातरेण प्रेक्ष्योपान्तस्फुरिततडितं त्वां तम् एव स्मरामि ॥74॥ tas·yās tī·re ra·ci·ta·śi·kha·raḥ pe·śa·lair in·dra·nī·laiḥ krī·ḍā·śai·laḥ ka·na·ka·ka·da·lī·veṣ·ṭa·nap·rek·ṣa·ṇī·yaḥ / mad·ge·hin·yāḥ pri·ya i·ti sa·khe ce·ta·sā kā·ta·re·ṇa prek·ṣyo·pān·tas·phu·ri·ta·ta·ḍi·taṃ tvāṃ tam e·va sma·rā·mi ॥74॥

रक्ताशोकश् चलकिसलयः केसरश् चात्र कान्तः प्रत्यासन्नौ कुरवकवृतेर् माधवीमण्डपस्य / एकः सख्यास् तव सह मया वामपादाभिलाषी काङ्क्षत्य् अन्यो वदनमदिरां दोहदच्छद्मनास्याः ॥75॥ raktāśokaś calakisalayaḥ kesaraś cātra kāntaḥ pratyāsannau kuravakavṛter mādhavīmaṇḍapasya / ekaḥ sakhyās tava saha mayā vāmapādābhilāṣī kāṅkṣaty anyo vadanamadirāṃ dohadacchadmanāsyāḥ ॥75॥

रक्ताशोकश् चलकिसलयः केसरश् चात्र कान्तः प्रत्यासन्नौ कुरवकवृतेर् माधवीमण्डपस्य / एकः सख्यास् तव सह मया वामपादाभिलाषी काङ्क्षत्य् अन्यो वदनमदिरां दोहदच्छद्मनास्याः ॥75॥ rak·tā·śo·kaś ca·la·ki·sa·la·yaḥ ke·sa·raś cāt·ra kān·taḥ prat·yā·san·nau ku·ra·va·ka·vṛ·ter mā·dha·vī·maṇ·ḍa·pas·ya / e·kaḥ sakh·yās ta·va sa·ha ma·yā vā·ma·pā·dā·bhi·lā·ṣī kāṅ·kṣaty an·yo va·da·na·ma·di·rāṃ do·ha·dac·chad·ma·nās·yāḥ ॥75॥

तन्मध्ये च स्फटिकफलका काञ्चनी वासयष्टिर् मूले बद्धा मणिभिर् अनतिप्रौढवंशप्रकाशैः / तालैः शिञ्जद्वलयसुभगैर् नर्तितः कान्तया मे याम् अध्यास्ते दिवसविगमे नीलकण्ठः सुहृद् वः ॥76॥ tanmadhye ca sphaṭikaphalakā kāñcanī vāsayaṣṭir mūle baddhā maṇibhir anatiprauḍhavaṃśaprakāśaiḥ / tālaiḥ śiñjadvalayasubhagair nartitaḥ kāntayā me yām adhyāste divasavigame nīlakaṇṭhaḥ suhṛd vaḥ ॥76॥

तन्मध्ये च स्फटिकफलका काञ्चनी वासयष्टिर् मूले बद्धा मणिभिर् अनतिप्रौढवंशप्रकाशैः / तालैः शिञ्जद्वलयसुभगैर् नर्तितः कान्तया मे याम् अध्यास्ते दिवसविगमे नीलकण्ठः सुहृद् वः ॥76॥ tan·madh·ye ca spha·ṭi·ka·pha·la·kā kāñ·ca·nī vā·sa·yaṣ·ṭir mū·le bad·dhā ma·ṇi·bhir a·na·tip·rau·ḍha·vaṃ·śap·ra·kā·śaiḥ / tā·laiḥ śiñ·jad·va·la·ya·su·bha·gair nar·ti·taḥ kān·ta·yā me yām adh·yās·te di·va·sa·vi·ga·me nī·la·kaṇ·ṭhaḥ su·hṛd vaḥ ॥76॥

एभिः साधो हृदयनिहितैर् लक्षणैर् लक्षयेथा द्वारोपान्ते लिखितवपुषौ शङ्खपद्मौ च दृष्ट्वा / क्षामच्छायं भवनम् अधुना मद्वियोगेन नूनं सूर्यापाये न खलु कमलं पुष्यति स्वाम् अभिख्याम् ॥77॥ ebhiḥ sādho hṛdayanihitair lakṣaṇair lakṣayethā dvāropānte likhitavapuṣau śaṅkhapadmau ca dṛṣṭvā / kṣāmacchāyaṃ bhavanam adhunā madviyogena nūnaṃ sūryāpāye na khalu kamalaṃ puṣyati svām abhikhyām ॥77॥

एभिः साधो हृदयनिहितैर् लक्षणैर् लक्षयेथा द्वारोपान्ते लिखितवपुषौ शङ्खपद्मौ च दृष्ट्वा / क्षामच्छायं भवनम् अधुना मद्वियोगेन नूनं सूर्यापाये न खलु कमलं पुष्यति स्वाम् अभिख्याम् ॥77॥ e·bhiḥ sā·dho hṛ·da·ya·ni·hi·tair lak·ṣa·ṇair lak·ṣa·ye·thā dvā·ro·pān·te li·khi·ta·va·pu·ṣau śaṅ·kha·pad·mau ca dṛṣ·ṭvā / kṣā·mac·chā·yaṃ bha·va·nam a·dhu·nā mad·vi·yo·ge·na nū·naṃ sūr·yā·pā·ye na kha·lu ka·ma·laṃ puṣ·ya·ti svām a·bhikh·yām ॥77॥

गत्वा सद्यः कलभतनुतां शीघ्रसंपातहेतोः क्रीडाशैले प्रथमकथिते रम्यसानौ निषण्णः / अर्हस्य् अन्तर्भवनपतितां कर्तुम् अल्पाल्पभासं खद्योतालीविलसितनिभां विद्युदुन्मेषदृष्टिम् ॥78॥ gatvā sadyaḥ kalabhatanutāṃ śīghrasaṃpātahetoḥ krīḍāśaile prathamakathite ramyasānau niṣaṇṇaḥ / arhasy antarbhavanapatitāṃ kartum alpālpabhāsaṃ khadyotālīvilasitanibhāṃ vidyudunmeṣadṛṣṭim ॥78॥

गत्वा सद्यः कलभतनुतां शीघ्रसंपातहेतोः क्रीडाशैले प्रथमकथिते रम्यसानौ निषण्णः / अर्हस्य् अन्तर्भवनपतितां कर्तुम् अल्पाल्पभासं खद्योतालीविलसितनिभां विद्युदुन्मेषदृष्टिम् ॥78॥ gat·vā sad·yaḥ ka·la·bha·ta·nu·tāṃ śīgh·ra·saṃ·pā·ta·he·toḥ krī·ḍā·śai·le pra·tha·ma·ka·thi·te ram·ya·sā·nau ni·ṣaṇ·ṇaḥ / ar·hasy an·tar·bha·va·na·pa·ti·tāṃ kar·tum al·pāl·pa·bhā·saṃ khad·yo·tā·lī·vi·la·si·ta·ni·bhāṃ vid·yu·dun·me·ṣa·dṛṣ·ṭim ॥78॥

तन्वी श्यामा शिखरदशना पक्वबिम्बाधरोष्ठी मध्ये क्षामा चकितहरिणीप्रेक्षणा निम्ननाभिः / श्रोणीभाराद् अलसगमना स्तोकनम्रा स्तनाभ्यां या तत्र स्याद् युवतिविषये सृष्टिर् आद्येव धातुः ॥79॥ tanvī śyāmā śikharadaśanā pakvabimbādharoṣṭhī madhye kṣāmā cakitahariṇīprekṣaṇā nimnanābhiḥ / śroṇībhārād alasagamanā stokanamrā stanābhyāṃ yā tatra syād yuvativiṣaye sṛṣṭir ādyeva dhātuḥ ॥79॥

तन्वी श्यामा शिखरदशना पक्वबिम्बाधरोष्ठी मध्ये क्षामा चकितहरिणीप्रेक्षणा निम्ननाभिः / श्रोणीभाराद् अलसगमना स्तोकनम्रा स्तनाभ्यां या तत्र स्याद् युवतिविषये सृष्टिर् आद्येव धातुः ॥79॥ tan·vī śyā·mā śi·kha·ra·da·śa·nā pak·va·bim·bā·dha·roṣ·ṭhī madh·ye kṣā·mā ca·ki·ta·ha·ri·ṇīp·rek·ṣa·ṇā nim·na·nā·bhiḥ / śro·ṇī·bhā·rād a·la·sa·ga·ma·nā sto·ka·nam·rā sta·nābh·yāṃ yā tat·ra syād yu·va·ti·vi·ṣa·ye sṛṣ·ṭir ād·ye·va dhā·tuḥ ॥79॥

तां जानीयाः परिमितकथां जीवितं मे द्वितीयं दूरीभूते मयि सहचरे चक्रवाकीम् इवैकाम् / गाढोत्कण्ठां गुरुषु दिवसेष्व् एषु गच्छत्सु बालां जातां मन्ये शिशिरमथितां पद्मिनीं वान्यरूपाम् ॥80॥ tāṃ jānīyāḥ parimitakathāṃ jīvitaṃ me dvitīyaṃ dūrībhūte mayi sahacare cakravākīm ivaikām / gāḍhotkaṇṭhāṃ guruṣu divaseṣv eṣu gacchatsu bālāṃ jātāṃ manye śiśiramathitāṃ padminīṃ vānyarūpām ॥80॥

तां जानीयाः परिमितकथां जीवितं मे द्वितीयं दूरीभूते मयि सहचरे चक्रवाकीम् इवैकाम् / गाढोत्कण्ठां गुरुषु दिवसेष्व् एषु गच्छत्सु बालां जातां मन्ये शिशिरमथितां पद्मिनीं वान्यरूपाम् ॥80॥ tāṃ jā·nī·yāḥ pa·ri·mi·ta·ka·thāṃ jī·vi·taṃ me dvi·tī·yaṃ dū·rī·bhū·te ma·yi sa·ha·ca·re cak·ra·vā·kīm i·vai·kām / gā·ḍhot·kaṇ·ṭhāṃ gu·ru·ṣu di·va·seṣv e·ṣu gac·chat·su bā·lāṃ jā·tāṃ man·ye śi·śi·ra·ma·thi·tāṃ pad·mi·nīṃ vān·ya·rū·pām ॥80॥

नूनं तस्याः प्रबलरुदितोच्छूननेत्रं बहूनां निःश्वासानाम् अशिशिरतया भिन्नवर्णाधरोष्ठम् / हस्तन्यस्तं मुखम् असकलव्यक्ति लम्बालकत्वाद् इन्दोर् दैन्यं त्वदुपसरणक्लिष्टकान्तेर् बिभर्ति ॥81॥ nūnaṃ tasyāḥ prabalaruditocchūnanetraṃ bahūnāṃ niḥśvāsānām aśiśiratayā bhinnavarṇādharoṣṭham / hastanyastaṃ mukham asakalavyakti lambālakatvād indor dainyaṃ tvadupasaraṇakliṣṭakānter bibharti ॥81॥

नूनं तस्याः प्रबलरुदितोच्छूननेत्रं बहूनां निःश्वासानाम् अशिशिरतया भिन्नवर्णाधरोष्ठम् / हस्तन्यस्तं मुखम् असकलव्यक्ति लम्बालकत्वाद् इन्दोर् दैन्यं त्वदुपसरणक्लिष्टकान्तेर् बिभर्ति ॥81॥ nū·naṃ tas·yāḥ pra·ba·la·ru·di·toc·chū·na·net·raṃ ba·hū·nāṃ niḥś·vā·sā·nām a·śi·śi·ra·ta·yā bhin·na·var·ṇā·dha·roṣ·ṭham / has·tan·yas·taṃ mu·kham a·sa·ka·lav·yak·ti lam·bā·la·kat·vād in·dor dain·yaṃ tva·du·pa·sa·ra·ṇak·liṣ·ṭa·kān·ter bi·bhar·ti ॥81॥

आलोके ते निपतति पुरा सा बलिव्याकुला वा मत्सादृश्यं विरहतनु वा भावगम्यं लिखन्ती / पृच्छन्ती वा मधुरवचनां सारिकां पञ्जरस्थां कच् चिद् भर्तुः स्मरसि रसिके त्वं हि तस्य प्रियेति ॥82॥ āloke te nipatati purā sā balivyākulā vā matsādṛśyaṃ virahatanu vā bhāvagamyaṃ likhantī / pṛcchantī vā madhuravacanāṃ sārikāṃ pañjarasthāṃ kac cid bhartuḥ smarasi rasike tvaṃ hi tasya priyeti ॥82॥

आलोके ते निपतति पुरा सा बलिव्याकुला वा मत्सादृश्यं विरहतनु वा भावगम्यं लिखन्ती / पृच्छन्ती वा मधुरवचनां सारिकां पञ्जरस्थां कच् चिद् भर्तुः स्मरसि रसिके त्वं हि तस्य प्रियेति ॥82॥ ā·lo·ke te ni·pa·ta·ti pu·rā sā ba·liv·yā·ku·lā vā mat·sā·dṛś·yaṃ vi·ra·ha·ta·nu vā bhā·va·gam·yaṃ li·khan·tī / pṛc·chan·tī vā ma·dhu·ra·va·ca·nāṃ sā·ri·kāṃ pañ·ja·ras·thāṃ kac cid bhar·tuḥ sma·ra·si ra·si·ke tvaṃ hi tas·ya pri·ye·ti ॥82॥

उत्सङ्गे वा मलिनवसने सौम्य निक्षिप्य वीणां मद्गोत्राङ्कं विरचितपदं गेयम् उद्गातुकामा / तन्त्रीर् आर्द्रा नयनसलिलैः सारयित्वा कथं चिद् भूयो भूयः स्वयम् अपि कृतां मूर्च्छनां विस्मरन्ती ॥83॥ utsaṅge vā malinavasane saumya nikṣipya vīṇāṃ madgotrāṅkaṃ viracitapadaṃ geyam udgātukāmā / tantrīr ārdrā nayanasalilaiḥ sārayitvā kathaṃ cid bhūyo bhūyaḥ svayam api kṛtāṃ mūrcchanāṃ vismarantī ॥83॥

उत्सङ्गे वा मलिनवसने सौम्य निक्षिप्य वीणां मद्गोत्राङ्कं विरचितपदं गेयम् उद्गातुकामा / तन्त्रीर् आर्द्रा नयनसलिलैः सारयित्वा कथं चिद् भूयो भूयः स्वयम् अपि कृतां मूर्च्छनां विस्मरन्ती ॥83॥ ut·saṅ·ge vā ma·li·na·va·sa·ne saum·ya nik·ṣip·ya vī·ṇāṃ mad·got·rāṅ·kaṃ vi·ra·ci·ta·pa·daṃ ge·yam ud·gā·tu·kā·mā / tan·trīr ār·drā na·ya·na·sa·li·laiḥ sā·ra·yit·vā ka·thaṃ cid bhū·yo bhū·yaḥ sva·yam a·pi kṛ·tāṃ mūr·ccha·nāṃ vis·ma·ran·tī ॥83॥

शेषान् मासान् विरहदिवसस्थापितस्यावधेर् वा विन्यस्यन्ती भुवि गणनया देहलीमुक्तपुष्पैः / सम्भोगं वा हृदयनिहितारम्भम् आस्वादयन्ती प्रायेणैते रमणविरहेष्व् अङ्गनानां विनोदाः ॥84॥ śeṣān māsān virahadivasasthāpitasyāvadher vā vinyasyantī bhuvi gaṇanayā dehalīmuktapuṣpaiḥ / sambhogaṃ vā hṛdayanihitārambham āsvādayantī prāyeṇaite ramaṇaviraheṣv aṅganānāṃ vinodāḥ ॥84॥

शेषान् मासान् विरहदिवसस्थापितस्यावधेर् वा विन्यस्यन्ती भुवि गणनया देहलीमुक्तपुष्पैः / सम्भोगं वा हृदयनिहितारम्भम् आस्वादयन्ती प्रायेणैते रमणविरहेष्व् अङ्गनानां विनोदाः ॥84॥ śe·ṣān mā·sān vi·ra·ha·di·va·sas·thā·pi·tas·yā·va·dher vā vin·yas·yan·tī bhu·vi ga·ṇa·na·yā de·ha·lī·muk·ta·puṣ·paiḥ / sam·bho·gaṃ vā hṛ·da·ya·ni·hi·tā·ram·bham ās·vā·da·yan·tī prā·ye·ṇai·te ra·ma·ṇa·vi·ra·heṣv aṅ·ga·nā·nāṃ vi·no·dāḥ ॥84॥

सव्यापाराम् अहनि न तथा पीडयेद् विप्रयोगः शङ्के रात्रौ गुरुतरशुचं निर्विनोदां सखीं ते / मत्संदेशैः सुखयितुम् अतः पश्य साध्वीं निशीथे ताम् उन्निद्राम् अवनिशयनासन्नवातायनस्थः ॥85॥ savyāpārām ahani na tathā pīḍayed viprayogaḥ śaṅke rātrau gurutaraśucaṃ nirvinodāṃ sakhīṃ te / matsaṃdeśaiḥ sukhayitum ataḥ paśya sādhvīṃ niśīthe tām unnidrām avaniśayanāsannavātāyanasthaḥ ॥85॥

सव्यापाराम् अहनि न तथा पीडयेद् विप्रयोगः शङ्के रात्रौ गुरुतरशुचं निर्विनोदां सखीं ते / मत्संदेशैः सुखयितुम् अतः पश्य साध्वीं निशीथे ताम् उन्निद्राम् अवनिशयनासन्नवातायनस्थः ॥85॥ sav·yā·pā·rām a·ha·ni na ta·thā pī·ḍa·yed vip·ra·yo·gaḥ śaṅ·ke rāt·rau gu·ru·ta·ra·śu·caṃ nir·vi·no·dāṃ sa·khīṃ te / mat·saṃ·de·śaiḥ su·kha·yi·tum a·taḥ paś·ya sādh·vīṃ ni·śī·the tām un·nid·rām a·va·ni·śa·ya·nā·san·na·vā·tā·ya·nas·thaḥ ॥85॥

आधिक्षामां विरहशयने संनिषण्णैकपार्श्वां प्राचीमूले तनुम् इव कलामात्रशेषां हिमांशोः / नीता रात्रिः क्षण इव मया सार्धम् इच्छारतैर् या ताम् एवोष्णैर् विरहमहतीम् अश्रुभिर् यापयन्तीम् ॥86॥ ādhikṣāmāṃ virahaśayane saṃniṣaṇṇaikapārśvāṃ prācīmūle tanum iva kalāmātraśeṣāṃ himāṃśoḥ / nītā rātriḥ kṣaṇa iva mayā sārdham icchāratair yā tām evoṣṇair virahamahatīm aśrubhir yāpayantīm ॥86॥

आधिक्षामां विरहशयने संनिषण्णैकपार्श्वां प्राचीमूले तनुम् इव कलामात्रशेषां हिमांशोः / नीता रात्रिः क्षण इव मया सार्धम् इच्छारतैर् या ताम् एवोष्णैर् विरहमहतीम् अश्रुभिर् यापयन्तीम् ॥86॥ ā·dhik·ṣā·māṃ vi·ra·ha·śa·ya·ne saṃ·ni·ṣaṇ·ṇai·ka·pār·śvāṃ prā·cī·mū·le ta·num i·va ka·lā·māt·ra·śe·ṣāṃ hi·māṃ·śoḥ / nī·tā rāt·riḥ kṣa·ṇa i·va ma·yā sār·dham ic·chā·ra·tair yā tām e·voṣ·ṇair vi·ra·ha·ma·ha·tīm aś·ru·bhir yā·pa·yan·tīm ॥86॥

निःश्वासेनाधरकिसलयक्लेशिना विक्षिपन्तीं शुद्धस्नानात् परुषमलकं नूनम् आगण्डलम्बम् / मत्संयोगः कथम् उपनमेत् स्वप्नजो ऽपीति निद्राम् आकाङ्क्षन्तीं नयनसलिलोत्पीडरुद्धावकाशाम् ॥87॥ niḥśvāsenādharakisalayakleśinā vikṣipantīṃ śuddhasnānāt paruṣamalakaṃ nūnam āgaṇḍalambam / matsaṃyogaḥ katham upanamet svapnajo 'pīti nidrām ākāṅkṣantīṃ nayanasalilotpīḍaruddhāvakāśām ॥87॥

निःश्वासेनाधरकिसलयक्लेशिना विक्षिपन्तीं शुद्धस्नानात् परुषमलकं नूनम् आगण्डलम्बम् / मत्संयोगः कथम् उपनमेत् स्वप्नजो ऽपीति निद्राम् आकाङ्क्षन्तीं नयनसलिलोत्पीडरुद्धावकाशाम् ॥87॥ niḥś·vā·se·nā·dha·ra·ki·sa·la·yak·le·śi·nā vik·ṣi·pan·tīṃ śud·dhas·nā·nāt pa·ru·ṣa·ma·la·kaṃ nū·nam ā·gaṇ·ḍa·lam·bam / mat·saṃ·yo·gaḥ ka·tham u·pa·na·met svap·na·jo 'pī·ti nid·rām ā·kāṅ·kṣan·tīṃ na·ya·na·sa·li·lot·pī·ḍa·rud·dhā·va·kā·śām ॥87॥

आद्ये बद्धा विरहदिवसे या शिखा दाम हित्वा शापस्यान्ते विगलितशुचा तां मयोद्वेष्टनीयाम् / स्पर्शक्लिष्टाम् अयमितनखेनासकृत् सारयन्तीं गण्डाभोगात् कठिनविषमाम् एकवेणीं करेण ॥88॥ ādye baddhā virahadivase yā śikhā dāma hitvā śāpasyānte vigalitaśucā tāṃ mayodveṣṭanīyām / sparśakliṣṭām ayamitanakhenāsakṛt sārayantīṃ gaṇḍābhogāt kaṭhinaviṣamām ekaveṇīṃ kareṇa ॥88॥

आद्ये बद्धा विरहदिवसे या शिखा दाम हित्वा शापस्यान्ते विगलितशुचा तां मयोद्वेष्टनीयाम् / स्पर्शक्लिष्टाम् अयमितनखेनासकृत् सारयन्तीं गण्डाभोगात् कठिनविषमाम् एकवेणीं करेण ॥88॥ ād·ye bad·dhā vi·ra·ha·di·va·se yā śi·khā dā·ma hit·vā śā·pas·yān·te vi·ga·li·ta·śu·cā tāṃ ma·yod·veṣ·ṭa·nī·yām / spar·śak·liṣ·ṭām a·ya·mi·ta·na·khe·nā·sa·kṛt sā·ra·yan·tīṃ gaṇ·ḍā·bho·gāt ka·ṭhi·na·vi·ṣa·mām e·ka·ve·ṇīṃ ka·re·ṇa ॥88॥

पादान् इन्दोर् अमृतशिशिराञ्जालमार्गप्रविष्टान् पूर्वप्रीत्या गतम् अभिमुखं संनिवृत्तं तथैव / चक्षुः खेदात् सलिलगुरुभिः पक्ष्मभिश् छादयन्तीं साभ्रे ऽह्नीव स्थलकमलिनीं न प्रबुद्धां न सुप्ताम् ॥89॥ pādān indor amṛtaśiśirāñjālamārgapraviṣṭān pūrvaprītyā gatam abhimukhaṃ saṃnivṛttaṃ tathaiva / cakṣuḥ khedāt salilagurubhiḥ pakṣmabhiś chādayantīṃ sābhre 'hnīva sthalakamalinīṃ na prabuddhāṃ na suptām ॥89॥

पादान् इन्दोर् अमृतशिशिराञ्जालमार्गप्रविष्टान् पूर्वप्रीत्या गतम् अभिमुखं संनिवृत्तं तथैव / चक्षुः खेदात् सलिलगुरुभिः पक्ष्मभिश् छादयन्तीं साभ्रे ऽह्नीव स्थलकमलिनीं न प्रबुद्धां न सुप्ताम् ॥89॥ pā·dān in·dor a·mṛ·ta·śi·śi·rāñ·jā·la·mār·gap·ra·viṣ·ṭān pūr·vap·rīt·yā ga·tam a·bhi·mu·khaṃ saṃ·ni·vṛt·taṃ ta·thai·va / cak·ṣuḥ khe·dāt sa·li·la·gu·ru·bhiḥ pak·ṣma·bhiś chā·da·yan·tīṃ sābh·re 'hnī·va stha·la·ka·ma·li·nīṃ na pra·bud·dhāṃ na sup·tām ॥89॥

सा संन्यस्ताभरणम् अबला पेलवं धारयन्ती शय्योत्सङ्गे निहितम् असकृद् दुःखदुःखेन गात्रम् / त्वाम् अप्य् अस्रं नवजलमयं मोचयिष्यत्य् अवश्यं प्रायः सर्वो भवति करुणावृत्तिर् आर्द्रान्तरात्मा ॥90॥ sā saṃnyastābharaṇam abalā pelavaṃ dhārayantī śayyotsaṅge nihitam asakṛd duḥkhaduḥkhena gātram / tvām apy asraṃ navajalamayaṃ mocayiṣyaty avaśyaṃ prāyaḥ sarvo bhavati karuṇāvṛttir ārdrāntarātmā ॥90॥

सा संन्यस्ताभरणम् अबला पेलवं धारयन्ती शय्योत्सङ्गे निहितम् असकृद् दुःखदुःखेन गात्रम् / त्वाम् अप्य् अस्रं नवजलमयं मोचयिष्यत्य् अवश्यं प्रायः सर्वो भवति करुणावृत्तिर् आर्द्रान्तरात्मा ॥90॥ sā saṃn·yas·tā·bha·ra·ṇam a·ba·lā pe·la·vaṃ dhā·ra·yan·tī śay·yot·saṅ·ge ni·hi·tam a·sa·kṛd duḥ·kha·duḥ·khe·na gāt·ram / tvām apy as·raṃ na·va·ja·la·ma·yaṃ mo·ca·yiṣ·yaty a·vaś·yaṃ prā·yaḥ sar·vo bha·va·ti ka·ru·ṇā·vṛt·tir ār·drān·ta·rāt·mā ॥90॥

जाने सख्यास् तव मयि मनः संभृतस्नेहम् अस्माद् इत्थंभूतां प्रथमविरहे ताम् अहं तर्कयामि / वाचालं मां न खलु सुभगंमन्यभावः करोति प्रत्यक्षं ते निखिलम् अचिराद् भ्रातर् उक्तं मया यत् ॥91॥ jāne sakhyās tava mayi manaḥ saṃbhṛtasneham asmād itthaṃbhūtāṃ prathamavirahe tām ahaṃ tarkayāmi / vācālaṃ māṃ na khalu subhagaṃmanyabhāvaḥ karoti pratyakṣaṃ te nikhilam acirād bhrātar uktaṃ mayā yat ॥91॥

जाने सख्यास् तव मयि मनः संभृतस्नेहम् अस्माद् इत्थंभूतां प्रथमविरहे ताम् अहं तर्कयामि / वाचालं मां न खलु सुभगंमन्यभावः करोति प्रत्यक्षं ते निखिलम् अचिराद् भ्रातर् उक्तं मया यत् ॥91॥ jā·ne sakh·yās ta·va ma·yi ma·naḥ saṃ·bhṛ·tas·ne·ham as·mād it·thaṃ·bhū·tāṃ pra·tha·ma·vi·ra·he tām a·haṃ tar·ka·yā·mi / vā·cā·laṃ māṃ na kha·lu su·bha·gaṃ·man·ya·bhā·vaḥ ka·ro·ti prat·yak·ṣaṃ te ni·khi·lam a·ci·rād bhrā·tar uk·taṃ ma·yā yat ॥91॥

रुद्धापाङ्गप्रसरम् अलकैर् अञ्जनस्नेहशून्यं प्रत्यादेशाद् अपि च मधुनो विस्मृतभ्रूविलासम् / त्वय्य् आसन्ने नयनम् उपरिस्पन्दि शङ्के मृगाक्ष्या मीनक्षोभाच् चलकुवलयश्रीतुलाम् एष्यतीति ॥92॥ ruddhāpāṅgaprasaram alakair añjanasnehaśūnyaṃ pratyādeśād api ca madhuno vismṛtabhrūvilāsam / tvayy āsanne nayanam uparispandi śaṅke mṛgākṣyā mīnakṣobhāc calakuvalayaśrītulām eṣyatīti ॥92॥

रुद्धापाङ्गप्रसरम् अलकैर् अञ्जनस्नेहशून्यं प्रत्यादेशाद् अपि च मधुनो विस्मृतभ्रूविलासम् / त्वय्य् आसन्ने नयनम् उपरिस्पन्दि शङ्के मृगाक्ष्या मीनक्षोभाच् चलकुवलयश्रीतुलाम् एष्यतीति ॥92॥ rud·dhā·pāṅ·gap·ra·sa·ram a·la·kair añ·ja·nas·ne·ha·śūn·yaṃ prat·yā·de·śād a·pi ca ma·dhu·no vis·mṛ·tabh·rū·vi·lā·sam / tvayy ā·san·ne na·ya·nam u·pa·ris·pan·di śaṅ·ke mṛ·gāk·ṣyā mī·nak·ṣo·bhāc ca·la·ku·va·la·yaś·rī·tu·lām eṣ·ya·tī·ti ॥92॥

वामश् चास्याः कररुहपदैर् मुच्यमानो मदीयैर् मुक्ताजालं चिरपरिचितं त्याजितो दैवगत्या / संभोगान्ते मम समुचितो हस्तसंवाहनानां यास्यत्य् ऊरुः सरसकदलीस्तम्भगौरश् चलत्वम् ॥93॥ vāmaś cāsyāḥ kararuhapadair mucyamāno madīyair muktājālaṃ ciraparicitaṃ tyājito daivagatyā / saṃbhogānte mama samucito hastasaṃvāhanānāṃ yāsyaty ūruḥ sarasakadalīstambhagauraś calatvam ॥93॥

वामश् चास्याः कररुहपदैर् मुच्यमानो मदीयैर् मुक्ताजालं चिरपरिचितं त्याजितो दैवगत्या / संभोगान्ते मम समुचितो हस्तसंवाहनानां यास्यत्य् ऊरुः सरसकदलीस्तम्भगौरश् चलत्वम् ॥93॥ vā·maś cās·yāḥ ka·ra·ru·ha·pa·dair muc·ya·mā·no ma·dī·yair muk·tā·jā·laṃ ci·ra·pa·ri·ci·taṃ tyā·ji·to dai·va·gat·yā / saṃ·bho·gān·te ma·ma sa·mu·ci·to has·ta·saṃ·vā·ha·nā·nāṃ yās·yaty ū·ruḥ sa·ra·sa·ka·da·līs·tam·bha·gau·raś ca·lat·vam ॥93॥

तस्मिन् काले जलद यदि सा लब्धनिद्रासुखा स्याद् अन्वास्यैनां स्तनितविमुखो याममात्रं सहस्व / मा भूद् अस्याः प्रणयिनि मयि स्वप्नलब्धे कथं चित् सद्यः कण्ठच्युतभुजलताग्रन्थि गाढोपगूढम् ॥94॥ tasmin kāle jalada yadi sā labdhanidrāsukhā syād anvāsyaināṃ stanitavimukho yāmamātraṃ sahasva / mā bhūd asyāḥ praṇayini mayi svapnalabdhe kathaṃ cit sadyaḥ kaṇṭhacyutabhujalatāgranthi gāḍhopagūḍham ॥94॥

तस्मिन् काले जलद यदि सा लब्धनिद्रासुखा स्याद् अन्वास्यैनां स्तनितविमुखो याममात्रं सहस्व / मा भूद् अस्याः प्रणयिनि मयि स्वप्नलब्धे कथं चित् सद्यः कण्ठच्युतभुजलताग्रन्थि गाढोपगूढम् ॥94॥ tas·min kā·le ja·la·da ya·di sā lab·dha·nid·rā·su·khā syād an·vās·yai·nāṃ sta·ni·ta·vi·mu·kho yā·ma·māt·raṃ sa·has·va / mā bhūd as·yāḥ pra·ṇa·yi·ni ma·yi svap·na·lab·dhe ka·thaṃ cit sad·yaḥ kaṇ·ṭhac·yu·ta·bhu·ja·la·tāg·ran·thi gā·ḍho·pa·gū·ḍham ॥94॥

ताम् उत्थाप्य स्वजलकणिकाशीतलेनानिलेन प्रत्याश्वस्तां समम् अभिनवैर् जालकैर् मालतीनाम् / विद्युद्गर्भे स्तिमितनयनां त्वत्सनाथे गवाक्षे वक्तुं धीरस्तनितवचनैर् मानिनीं प्रक्रमेथाः ॥95॥ tām utthāpya svajalakaṇikāśītalenānilena pratyāśvastāṃ samam abhinavair jālakair mālatīnām / vidyudgarbhe stimitanayanāṃ tvatsanāthe gavākṣe vaktuṃ dhīrastanitavacanair māninīṃ prakramethāḥ ॥95॥

ताम् उत्थाप्य स्वजलकणिकाशीतलेनानिलेन प्रत्याश्वस्तां समम् अभिनवैर् जालकैर् मालतीनाम् / विद्युद्गर्भे स्तिमितनयनां त्वत्सनाथे गवाक्षे वक्तुं धीरस्तनितवचनैर् मानिनीं प्रक्रमेथाः ॥95॥ tām ut·thāp·ya sva·ja·la·ka·ṇi·kā·śī·ta·le·nā·ni·le·na prat·yāś·vas·tāṃ sa·mam a·bhi·na·vair jā·la·kair mā·la·tī·nām / vid·yud·gar·bhe sti·mi·ta·na·ya·nāṃ tvat·sa·nā·the ga·vāk·ṣe vak·tuṃ dhī·ras·ta·ni·ta·va·ca·nair mā·ni·nīṃ prak·ra·me·thāḥ ॥95॥

भर्तुर् मित्रं प्रियम् अविधवे विद्धि माम् अम्बुवाहं तत्संदेशान् मनसि निहिताद् आगतं त्वत्समीपम् / यो वृन्दानि त्वरयति पथि श्राम्यतां प्रोषितानां मन्द्रस्निग्धैर् ध्वनिभिर् अबलावेणिमोक्षोत्सुकानि ॥96॥ bhartur mitraṃ priyam avidhave viddhi mām ambuvāhaṃ tatsaṃdeśān manasi nihitād āgataṃ tvatsamīpam / yo vṛndāni tvarayati pathi śrāmyatāṃ proṣitānāṃ mandrasnigdhair dhvanibhir abalāveṇimokṣotsukāni ॥96॥

भर्तुर् मित्रं प्रियम् अविधवे विद्धि माम् अम्बुवाहं तत्संदेशान् मनसि निहिताद् आगतं त्वत्समीपम् / यो वृन्दानि त्वरयति पथि श्राम्यतां प्रोषितानां मन्द्रस्निग्धैर् ध्वनिभिर् अबलावेणिमोक्षोत्सुकानि ॥96॥ bhar·tur mit·raṃ pri·yam a·vi·dha·ve vid·dhi mām am·bu·vā·haṃ tat·saṃ·de·śān ma·na·si ni·hi·tād ā·ga·taṃ tvat·sa·mī·pam / yo vṛn·dā·ni tva·ra·ya·ti pa·thi śrām·ya·tāṃ pro·ṣi·tā·nāṃ man·dras·nig·dhair dhva·ni·bhir a·ba·lā·ve·ṇi·mok·ṣot·su·kā·ni ॥96॥

इत्य् आख्याते पवनतनयं मैथिलीवोन्मुखी सा त्वाम् उत्कण्ठोच्छ्वसितहृदया वीक्ष्य संभाव्य चैव / श्रोष्यत्य् अस्मात् परम् अवहिता सौम्य सीमन्तिनीनां कान्तोदन्तः सुहृदुपनतः संगमात् किं चिद् ऊनः ॥97॥ ity ākhyāte pavanatanayaṃ maithilīvonmukhī sā tvām utkaṇṭhocchvasitahṛdayā vīkṣya saṃbhāvya caiva / śroṣyaty asmāt param avahitā saumya sīmantinīnāṃ kāntodantaḥ suhṛdupanataḥ saṃgamāt kiṃ cid ūnaḥ ॥97॥

इत्य् आख्याते पवनतनयं मैथिलीवोन्मुखी सा त्वाम् उत्कण्ठोच्छ्वसितहृदया वीक्ष्य संभाव्य चैव / श्रोष्यत्य् अस्मात् परम् अवहिता सौम्य सीमन्तिनीनां कान्तोदन्तः सुहृदुपनतः संगमात् किं चिद् ऊनः ॥97॥ ity ākh·yā·te pa·va·na·ta·na·yaṃ mai·thi·lī·von·mu·khī sā tvām ut·kaṇ·ṭhoc·chva·si·ta·hṛ·da·yā vīk·ṣya saṃ·bhāv·ya cai·va / śroṣ·yaty as·māt pa·ram a·va·hi·tā saum·ya sī·man·ti·nī·nāṃ kān·to·dan·taḥ su·hṛ·du·pa·na·taḥ saṃ·ga·māt kiṃ cid ū·naḥ ॥97॥

ताम् आयुष्मन् मम च वचनाद् आत्मनश् चोपकर्तुं ब्रूया एवं तव सहचरो रामगिर्याश्रमस्थः / अव्यापन्नः कुशलम् अबले पृच्छति त्वां वियुक्तः पूर्वाशास्यं सुलभविपदां प्राणिनाम् एतद् एव ॥98॥ tām āyuṣman mama ca vacanād ātmanaś copakartuṃ brūyā evaṃ tava sahacaro rāmagiryāśramasthaḥ / avyāpannaḥ kuśalam abale pṛcchati tvāṃ viyuktaḥ pūrvāśāsyaṃ sulabhavipadāṃ prāṇinām etad eva ॥98॥

ताम् आयुष्मन् मम च वचनाद् आत्मनश् चोपकर्तुं ब्रूया एवं तव सहचरो रामगिर्याश्रमस्थः / अव्यापन्नः कुशलम् अबले पृच्छति त्वां वियुक्तः पूर्वाशास्यं सुलभविपदां प्राणिनाम् एतद् एव ॥98॥ tām ā·yuṣ·man ma·ma ca va·ca·nād āt·ma·naś co·pa·kar·tuṃ brū·yā e·vaṃ ta·va sa·ha·ca·ro rā·ma·gir·yāś·ra·mas·thaḥ / av·yā·pan·naḥ ku·śa·lam a·ba·le pṛc·cha·ti tvāṃ vi·yuk·taḥ pūr·vā·śās·yaṃ su·la·bha·vi·pa·dāṃ prā·ṇi·nām e·tad e·va ॥98॥

अङ्गेनाङ्गं तनु च तनुना गाढतप्तेन तप्तं सास्रेणास्रद्रवम् अविरतोत्कण्ठम् उत्कण्ठितेन / उष्णोच्छ्वासं समधिकतरोच्छ्वासिना दूरवर्ती संकल्पैस् तैर् विशति विधिना वैरिणा रुद्धमार्गः ॥99॥ aṅgenāṅgaṃ tanu ca tanunā gāḍhataptena taptaṃ sāsreṇāsradravam aviratotkaṇṭham utkaṇṭhitena / uṣṇocchvāsaṃ samadhikatarocchvāsinā dūravartī saṃkalpais tair viśati vidhinā vairiṇā ruddhamārgaḥ ॥99॥

अङ्गेनाङ्गं तनु च तनुना गाढतप्तेन तप्तं सास्रेणास्रद्रवम् अविरतोत्कण्ठम् उत्कण्ठितेन / उष्णोच्छ्वासं समधिकतरोच्छ्वासिना दूरवर्ती संकल्पैस् तैर् विशति विधिना वैरिणा रुद्धमार्गः ॥99॥ aṅ·ge·nāṅ·gaṃ ta·nu ca ta·nu·nā gā·ḍha·tap·te·na tap·taṃ sās·re·ṇās·rad·ra·vam a·vi·ra·tot·kaṇ·ṭham ut·kaṇ·ṭhi·te·na / uṣ·ṇoc·chvā·saṃ sa·ma·dhi·ka·ta·roc·chvā·si·nā dū·ra·var·tī saṃ·kal·pais tair vi·śa·ti vi·dhi·nā vai·ri·ṇā rud·dha·mār·gaḥ ॥99॥

शब्दाख्येयं यद् अपि किल ते यः सखीनां पुरस्तात् कर्णे लोलः कथयितुम् अभूद् आननस्पर्शलोभात् / सो ऽतिक्रान्तः श्रवणविषयं लोचनाभ्याम् अदृष्टस् त्वाम् उत्कण्ठाविरचितपदं मन्मुखेनेदम् आह ॥100॥ śabdākhyeyaṃ yad api kila te yaḥ sakhīnāṃ purastāt karṇe lolaḥ kathayitum abhūd ānanasparśalobhāt / so 'tikrāntaḥ śravaṇaviṣayaṃ locanābhyām adṛṣṭas tvām utkaṇṭhāviracitapadaṃ manmukhenedam āha ॥100॥

शब्दाख्येयं यद् अपि किल ते यः सखीनां पुरस्तात् कर्णे लोलः कथयितुम् अभूद् आननस्पर्शलोभात् / सो ऽतिक्रान्तः श्रवणविषयं लोचनाभ्याम् अदृष्टस् त्वाम् उत्कण्ठाविरचितपदं मन्मुखेनेदम् आह ॥100॥ śab·dākh·ye·yaṃ yad a·pi ki·la te yaḥ sa·khī·nāṃ pu·ras·tāt kar·ṇe lo·laḥ ka·tha·yi·tum a·bhūd ā·na·nas·par·śa·lo·bhāt / so 'tik·rān·taḥ śra·va·ṇa·vi·ṣa·yaṃ lo·ca·nābh·yām a·dṛṣ·ṭas tvām ut·kaṇ·ṭhā·vi·ra·ci·ta·pa·daṃ man·mu·khe·ne·dam ā·ha ॥100॥

श्यामास्व् अङ्गं चकितहरिणीप्रेक्षिते दृष्टिपातं वक्त्रच्छायां शशिनि शिखिनां बर्हभारेषु केशान् / उत्पश्यामि प्रतनुषु नदीवीचिषु भ्रूविलासान् हन्तैकस्थं क्व चिद् अपि न ते चण्डि सादृश्यम् अस्ति ॥101॥ śyāmāsv aṅgaṃ cakitahariṇīprekṣite dṛṣṭipātaṃ vaktracchāyāṃ śaśini śikhināṃ barhabhāreṣu keśān / utpaśyāmi pratanuṣu nadīvīciṣu bhrūvilāsān hantaikasthaṃ kva cid api na te caṇḍi sādṛśyam asti ॥101॥

श्यामास्व् अङ्गं चकितहरिणीप्रेक्षिते दृष्टिपातं वक्त्रच्छायां शशिनि शिखिनां बर्हभारेषु केशान् / उत्पश्यामि प्रतनुषु नदीवीचिषु भ्रूविलासान् हन्तैकस्थं क्व चिद् अपि न ते चण्डि सादृश्यम् अस्ति ॥101॥ śyā·māsv aṅ·gaṃ ca·ki·ta·ha·ri·ṇīp·rek·ṣi·te dṛṣ·ṭi·pā·taṃ vak·trac·chā·yāṃ śa·śi·ni śi·khi·nāṃ bar·ha·bhā·re·ṣu ke·śān / ut·paś·yā·mi pra·ta·nu·ṣu na·dī·vī·ci·ṣu bhrū·vi·lā·sān han·tai·kas·thaṃ kva cid a·pi na te caṇ·ḍi sā·dṛś·yam as·ti ॥101॥

त्वाम् आलिख्य प्रणयकुपितां धातुरागैः शिलायाम् आत्मानं ते चरणपतितं यावद् इच्छामि कर्तुम् / अस्रैस् तावन् मुहुर् उपचितैर् दृष्टिर् आलुप्यते मे क्रूरस् तस्मिन्न् अपि न सहते संगमं नौ कृतान्तः ॥102॥ tvām ālikhya praṇayakupitāṃ dhāturāgaiḥ śilāyām ātmānaṃ te caraṇapatitaṃ yāvad icchāmi kartum / asrais tāvan muhur upacitair dṛṣṭir ālupyate me krūras tasminn api na sahate saṃgamaṃ nau kṛtāntaḥ ॥102॥

त्वाम् आलिख्य प्रणयकुपितां धातुरागैः शिलायाम् आत्मानं ते चरणपतितं यावद् इच्छामि कर्तुम् / अस्रैस् तावन् मुहुर् उपचितैर् दृष्टिर् आलुप्यते मे क्रूरस् तस्मिन्न् अपि न सहते संगमं नौ कृतान्तः ॥102॥ tvām ā·likh·ya pra·ṇa·ya·ku·pi·tāṃ dhā·tu·rā·gaiḥ śi·lā·yām āt·mā·naṃ te ca·ra·ṇa·pa·ti·taṃ yā·vad ic·chā·mi kar·tum / as·rais tā·van mu·hur u·pa·ci·tair dṛṣ·ṭir ā·lup·ya·te me krū·ras tas·minn a·pi na sa·ha·te saṃ·ga·maṃ nau kṛ·tān·taḥ ॥102॥

माम् आकाशप्रणिहितभुजं निर्दयाश्लेषहेतोर् लब्धायास् ते कथम् अपि मया स्वप्नसंदर्शनेषु / पश्यन्तीनां न खलु बहुशो न स्थलीदेवतानां मुक्तास्थूलास् तरुकिसलयेष्व् अश्रुलेशाः पतन्ति ॥103॥ mām ākāśapraṇihitabhujaṃ nirdayāśleṣahetor labdhāyās te katham api mayā svapnasaṃdarśaneṣu / paśyantīnāṃ na khalu bahuśo na sthalīdevatānāṃ muktāsthūlās tarukisalayeṣv aśruleśāḥ patanti ॥103॥

माम् आकाशप्रणिहितभुजं निर्दयाश्लेषहेतोर् लब्धायास् ते कथम् अपि मया स्वप्नसंदर्शनेषु / पश्यन्तीनां न खलु बहुशो न स्थलीदेवतानां मुक्तास्थूलास् तरुकिसलयेष्व् अश्रुलेशाः पतन्ति ॥103॥ mām ā·kā·śap·ra·ṇi·hi·ta·bhu·jaṃ nir·da·yāś·le·ṣa·he·tor lab·dhā·yās te ka·tham a·pi ma·yā svap·na·saṃ·dar·śa·ne·ṣu / paś·yan·tī·nāṃ na kha·lu ba·hu·śo na stha·lī·de·va·tā·nāṃ muk·tās·thū·lās ta·ru·ki·sa·la·yeṣv aś·ru·le·śāḥ pa·tan·ti ॥103॥

भित्त्वा सद्यः किसलयपुटान् देवदारुद्रुमाणां ये तत्क्षीरस्रुतिसुरभयो दक्षिणेन प्रवृत्ताः / आलिङ्ग्यन्ते गुणवति मया ते तुषाराद्रिवाताः पूर्वं स्पृष्टं यदि किल भवेद् अङ्गम् एभिस् तवेति ॥104॥ bhittvā sadyaḥ kisalayapuṭān devadārudrumāṇāṃ ye tatkṣīrasrutisurabhayo dakṣiṇena pravṛttāḥ / āliṅgyante guṇavati mayā te tuṣārādrivātāḥ pūrvaṃ spṛṣṭaṃ yadi kila bhaved aṅgam ebhis taveti ॥104॥

भित्त्वा सद्यः किसलयपुटान् देवदारुद्रुमाणां ये तत्क्षीरस्रुतिसुरभयो दक्षिणेन प्रवृत्ताः / आलिङ्ग्यन्ते गुणवति मया ते तुषाराद्रिवाताः पूर्वं स्पृष्टं यदि किल भवेद् अङ्गम् एभिस् तवेति ॥104॥ bhit·tvā sad·yaḥ ki·sa·la·ya·pu·ṭān de·va·dā·rud·ru·mā·ṇāṃ ye tat·kṣī·ras·ru·ti·su·ra·bha·yo dak·ṣi·ṇe·na pra·vṛt·tāḥ / ā·liṅ·gyan·te gu·ṇa·va·ti ma·yā te tu·ṣā·rād·ri·vā·tāḥ pūr·vaṃ spṛṣ·ṭaṃ ya·di ki·la bha·ved aṅ·gam e·bhis ta·ve·ti ॥104॥

संक्षिप्येत क्षण इव कथं दीर्घयामा त्रियामा सर्वावस्थास्व् अहर् अपि कथं मन्दमन्दातपं स्यात् / इत्थं चेतश् चटुलनयने दुर्लभप्रार्थनं मे गाढोष्माभिः कृतम् अशरणं त्वद्वियोगव्यथाभिः ॥105॥ saṃkṣipyeta kṣaṇa iva kathaṃ dīrghayāmā triyāmā sarvāvasthāsv ahar api kathaṃ mandamandātapaṃ syāt / itthaṃ cetaś caṭulanayane durlabhaprārthanaṃ me gāḍhoṣmābhiḥ kṛtam aśaraṇaṃ tvadviyogavyathābhiḥ ॥105॥

संक्षिप्येत क्षण इव कथं दीर्घयामा त्रियामा सर्वावस्थास्व् अहर् अपि कथं मन्दमन्दातपं स्यात् / इत्थं चेतश् चटुलनयने दुर्लभप्रार्थनं मे गाढोष्माभिः कृतम् अशरणं त्वद्वियोगव्यथाभिः ॥105॥ saṃk·ṣip·ye·ta kṣa·ṇa i·va ka·thaṃ dīr·gha·yā·mā tri·yā·mā sar·vā·vas·thāsv a·har a·pi ka·thaṃ man·da·man·dā·ta·paṃ syāt / it·thaṃ ce·taś ca·ṭu·la·na·ya·ne dur·la·bhap·rār·tha·naṃ me gā·ḍhoṣ·mā·bhiḥ kṛ·tam a·śa·ra·ṇaṃ tvad·vi·yo·gav·ya·thā·bhiḥ ॥105॥

नन्व् आत्मानं बहु विगणयन्न् आत्मना नावलम्बे तत् कल्याणि त्वम् अपि सुतरां मा गमः कातरत्वम् / कस्यात्यन्तं सुखम् उपनतं दुःखम् एकान्ततो वा नीचैर् गच्छत्य् उपरि च दशा चक्रनेमिक्रमेण ॥106॥ nanv ātmānaṃ bahu vigaṇayann ātmanā nāvalambe tat kalyāṇi tvam api sutarāṃ mā gamaḥ kātaratvam / kasyātyantaṃ sukham upanataṃ duḥkham ekāntato vā nīcair gacchaty upari ca daśā cakranemikrameṇa ॥106॥

नन्व् आत्मानं बहु विगणयन्न् आत्मना नावलम्बे तत् कल्याणि त्वम् अपि सुतरां मा गमः कातरत्वम् / कस्यात्यन्तं सुखम् उपनतं दुःखम् एकान्ततो वा नीचैर् गच्छत्य् उपरि च दशा चक्रनेमिक्रमेण ॥106॥ nanv āt·mā·naṃ ba·hu vi·ga·ṇa·yann āt·ma·nā nā·va·lam·be tat kal·yā·ṇi tvam a·pi su·ta·rāṃ mā ga·maḥ kā·ta·rat·vam / kas·yāt·yan·taṃ su·kham u·pa·na·taṃ duḥ·kham e·kān·ta·to vā nī·cair gac·chaty u·pa·ri ca da·śā cak·ra·ne·mik·ra·me·ṇa ॥106॥

शापान्तो मे भुजगशयनाद् उत्थिते शार्ङ्गपाणौ मासान् अन्यान् गमय चतुरो लोचने मीलयित्वा / पश्चाद् आवां विरहगुणितं तं तम् आत्माभिलाषं निर्वेक्ष्यावः परिणतशरच्चन्द्रिकासु क्षपासु ॥107॥ śāpānto me bhujagaśayanād utthite śārṅgapāṇau māsān anyān gamaya caturo locane mīlayitvā / paścād āvāṃ virahaguṇitaṃ taṃ tam ātmābhilāṣaṃ nirvekṣyāvaḥ pariṇataśaraccandrikāsu kṣapāsu ॥107॥

शापान्तो मे भुजगशयनाद् उत्थिते शार्ङ्गपाणौ मासान् अन्यान् गमय चतुरो लोचने मीलयित्वा / पश्चाद् आवां विरहगुणितं तं तम् आत्माभिलाषं निर्वेक्ष्यावः परिणतशरच्चन्द्रिकासु क्षपासु ॥107॥ śā·pān·to me bhu·ja·ga·śa·ya·nād ut·thi·te śār·ṅga·pā·ṇau mā·sān an·yān ga·ma·ya ca·tu·ro lo·ca·ne mī·la·yit·vā / paś·cād ā·vāṃ vi·ra·ha·gu·ṇi·taṃ taṃ tam āt·mā·bhi·lā·ṣaṃ nir·vek·ṣyā·vaḥ pa·ri·ṇa·ta·śa·rac·can·dri·kā·su kṣa·pā·su ॥107॥

भूयश् चाह त्वम् असि शयने कण्ठलग्ना पुरा मे निद्रां गत्वा किम् अपि रुदती सस्वरं विप्रबुद्धा / सान्तर्हासं कथितम् असकृत् पृच्छतश् च त्वया मे दृष्टः स्वप्ने कितव रमयन् काम् अपि त्वं मयेति ॥108॥ bhūyaś cāha tvam asi śayane kaṇṭhalagnā purā me nidrāṃ gatvā kim api rudatī sasvaraṃ viprabuddhā / sāntarhāsaṃ kathitam asakṛt pṛcchataś ca tvayā me dṛṣṭaḥ svapne kitava ramayan kām api tvaṃ mayeti ॥108॥

भूयश् चाह त्वम् असि शयने कण्ठलग्ना पुरा मे निद्रां गत्वा किम् अपि रुदती सस्वरं विप्रबुद्धा / सान्तर्हासं कथितम् असकृत् पृच्छतश् च त्वया मे दृष्टः स्वप्ने कितव रमयन् काम् अपि त्वं मयेति ॥108॥ bhū·yaś cā·ha tvam a·si śa·ya·ne kaṇ·ṭha·lag·nā pu·rā me nid·rāṃ gat·vā kim a·pi ru·da·tī sas·va·raṃ vip·ra·bud·dhā / sān·tar·hā·saṃ ka·thi·tam a·sa·kṛt pṛc·cha·taś ca tva·yā me dṛṣ·ṭaḥ svap·ne ki·ta·va ra·ma·yan kām a·pi tvaṃ ma·ye·ti ॥108॥

एतस्मान् मां कुशलिनम् अभिज्ञानदानाद् विदित्वा मा कौलीनाद् असितनयने मय्य् अविश्वासिनी भूः / स्नेहान् आहुः किम् अपि विरहे ह्रासिनस् ते ह्य् अभोगाद् इष्टे वस्तुन्य् उपचितरसाः प्रेमराशीभवन्ति ॥109॥ etasmān māṃ kuśalinam abhijñānadānād viditvā mā kaulīnād asitanayane mayy aviśvāsinī bhūḥ / snehān āhuḥ kim api virahe hrāsinas te hy abhogād iṣṭe vastuny upacitarasāḥ premarāśībhavanti ॥109॥

एतस्मान् मां कुशलिनम् अभिज्ञानदानाद् विदित्वा मा कौलीनाद् असितनयने मय्य् अविश्वासिनी भूः / स्नेहान् आहुः किम् अपि विरहे ह्रासिनस् ते ह्य् अभोगाद् इष्टे वस्तुन्य् उपचितरसाः प्रेमराशीभवन्ति ॥109॥ e·tas·mān māṃ ku·śa·li·nam a·bhij·ñā·na·dā·nād vi·dit·vā mā kau·lī·nād a·si·ta·na·ya·ne mayy a·viś·vā·si·nī bhūḥ / sne·hān ā·huḥ kim a·pi vi·ra·he hrā·si·nas te hy a·bho·gād iṣ·ṭe vas·tuny u·pa·ci·ta·ra·sāḥ pre·ma·rā·śī·bha·van·ti ॥109॥

कच् चित् सौम्य व्यवसितम् इदं बन्धुकृत्यं त्वया मे प्रत्यादेशान् न खलु भवतो धीरतां कल्पयामि / निःशब्दो ऽपि प्रदिशसि जलं याचितश् चातकेभ्यः प्रत्युक्तं हि प्रणयिषु सताम् ईप्सितार्थक्रियैव ॥110॥ kac cit saumya vyavasitam idaṃ bandhukṛtyaṃ tvayā me pratyādeśān na khalu bhavato dhīratāṃ kalpayāmi / niḥśabdo 'pi pradiśasi jalaṃ yācitaś cātakebhyaḥ pratyuktaṃ hi praṇayiṣu satām īpsitārthakriyaiva ॥110॥

कच् चित् सौम्य व्यवसितम् इदं बन्धुकृत्यं त्वया मे प्रत्यादेशान् न खलु भवतो धीरतां कल्पयामि / निःशब्दो ऽपि प्रदिशसि जलं याचितश् चातकेभ्यः प्रत्युक्तं हि प्रणयिषु सताम् ईप्सितार्थक्रियैव ॥110॥ kac cit saum·ya vya·va·si·tam i·daṃ ban·dhu·kṛt·yaṃ tva·yā me prat·yā·de·śān na kha·lu bha·va·to dhī·ra·tāṃ kal·pa·yā·mi / niḥ·śab·do 'pi pra·di·śa·si ja·laṃ yā·ci·taś cā·ta·kebh·yaḥ prat·yuk·taṃ hi pra·ṇa·yi·ṣu sa·tām īp·si·tār·thak·ri·yai·va ॥110॥

एतत् कृत्वा प्रियम् अनुचितप्रार्थनावर्त्मनो मे सौहार्दाद् वा विधुर इति वा मय्य् अनुक्रोशबुद्ध्या / इष्टान् देशान् विचर जलद प्रावृषा संभृतश्रीर् मा भूद् एवं क्षणम् अपि च ते विद्युता विप्रयोगः ॥111॥ etat kṛtvā priyam anucitaprārthanāvartmano me sauhārdād vā vidhura iti vā mayy anukrośabuddhyā / iṣṭān deśān vicara jalada prāvṛṣā saṃbhṛtaśrīr mā bhūd evaṃ kṣaṇam api ca te vidyutā viprayogaḥ ॥111॥

एतत् कृत्वा प्रियम् अनुचितप्रार्थनावर्त्मनो मे सौहार्दाद् वा विधुर इति वा मय्य् अनुक्रोशबुद्ध्या / इष्टान् देशान् विचर जलद प्रावृषा संभृतश्रीर् मा भूद् एवं क्षणम् अपि च ते विद्युता विप्रयोगः ॥111॥ e·tat kṛt·vā pri·yam a·nu·ci·tap·rār·tha·nā·var·tma·no me sau·hār·dād vā vi·dhu·ra i·ti vā mayy a·nuk·ro·śa·bud·dhyā / iṣ·ṭān de·śān vi·ca·ra ja·la·da prā·vṛ·ṣā saṃ·bhṛ·taś·rīr mā bhūd e·vaṃ kṣa·ṇam a·pi ca te vid·yu·tā vip·ra·yo·gaḥ ॥111॥