Scripture · Sanskrit Bible with the King James Version · the Pāli Canon
Nātha Yoga texts नाथयोग
Book: Siddha-Siddhānta-Paddhati · 1. Piṇḍotpatti (origin of the body) Siddha-Siddhānta-Paddhati · 2. Piṇḍa-vicāra (the nine cakras etc.) Siddha-Siddhānta-Paddhati · 3. Piṇḍa-saṃvitti (knowing the body) Siddha-Siddhānta-Paddhati · 4. Piṇḍādhāra (support of the body) Siddha-Siddhānta-Paddhati · 5. Piṇḍa-pada samarasa (body and Absolute made one) Siddha-Siddhānta-Paddhati · 6. Avadhūta-yogi-lakṣaṇa (marks of the avadhūta) Amaraugha-prabodha Yoga-mārtaṇḍa
Siddha-Siddhānta-Paddhati and other works of the Nātha yogis, ed. Kalyani Mallik (Poona, 1954). Sanskrit OCR'd from the scanned book (Digital Library of India copy), cleaned lightly; spelling and grammar left as printed and as OCR'd — unusual forms are kept, not corrected. Latin-letter fragments inside the Devanagari are OCR misreads of damaged glyphs. English renderings are loose (… marks words lost to OCR) and provisional; [?] marks uncertain lines. Note: this scan (84 pp.) contains only Siddha-Siddhānta-Paddhati, Amaraugha-prabodha and Yoga-mārtaṇḍa. English renderings come from Karm’s app data and are provisional.
Tap a heading to open or close it. Each verse: English (where there is one), the Sanskrit, its transliteration (IAST), then how to say it, syllable by syllable (ṃ = nasal hum, ḥ = soft breath echoing the vowel). Tap a Sanskrit word to look it up. · Hide pronunciation
Siddha-Siddhānta-Paddhati · 2. Piṇḍa-vicāra (the nine cakras etc.)
verses 1–10 10 verses
- 1
Second teaching. Now the inquiry into the body. Nine cakras in the body. At the base the brahma-cakra, three-coiled, like a yoni; meditate there on śakti in fire-shape; there the Kāmarūpa seat grants all desires. The second, svādhiṣṭhāna: in its middle meditate on the west-facing liṅga like coral; there the Uḍḍiyāna seat draws the world.
दवितीयोपदेराः अथ पिण्डविचारः कथ्यते | पिण्डे नवचक्राणि || जधारे ब्रह्मचक्रं Aad ATS AT Towed: तत्र शक्ति पानाकारां ध्यायेत् तत्रव कामरूपं पीठे सवेकामगप्रदे भवति tl 2 | दवितीयं स्वाधिष्ठानचक्र तन्मध्ये Gee लिङ्क प्रवा- सदशं ध्यायेत् तत्रेबोड्यानषीठं जगदाकर्षणं भवति । २॥
davitīyopaderāḥ atha piṇḍavicāraḥ kathyate | piṇḍe navacakrāṇi || jadhāre brahmacakraṃ Aad ATS AT Towed: tatra śakti pānākārāṃ dhyāyet tatrava kāmarūpaṃ pīṭhe savekāmagaprade bhavati tl 2 | davitīyaṃ svādhiṣṭhānacakra tanmadhye Gee liṅka pravā- sadaśaṃ dhyāyet tatreboḍyānaṣīṭhaṃ jagadākarṣaṇaṃ bhavati | 2||
da·vi·tī·yo·pa·de·rāḥ a·tha piṇ·ḍa·vi·cā·raḥ kath·ya·te | piṇ·ḍe na·va·cak·rā·ṇi || ja·dhā·re brah·ma·cak·raṃ A·ad ATS AT To·wed: tat·ra śak·ti pā·nā·kā·rāṃ dhyā·yet tat·ra·va kā·ma·rū·paṃ pī·ṭhe sa·ve·kā·ma·gap·ra·de bha·va·ti tl 2 | da·vi·tī·yaṃ svā·dhiṣ·ṭhā·na·cak·ra tan·madh·ye Ge·e liṅ·ka pra·vā- sa·da·śaṃ dhyā·yet tat·re·boḍ·yā·na·ṣī·ṭhaṃ ja·ga·dā·kar·ṣa·ṇaṃ bha·va·ti | 2||
- 2
Third, the navel cakra, five-turned, coiled like a snake; in its middle meditate on kuṇḍalinī, like millions of rising suns; that middle śakti grants all siddhis.
ततीयं नाभिचक्र पश्चावतं सपवत्कुण्डलाकारं तन्मध्ये कुण्डलिनीं शक्ति बालाकेकोटिसदशीं ध्यायेत् सा मध्या शाक्तिः सवसिद्धिदा भवति 1 ३॥
tatīyaṃ nābhicakra paścāvataṃ sapavatkuṇḍalākāraṃ tanmadhye kuṇḍalinīṃ śakti bālākekoṭisadaśīṃ dhyāyet sā madhyā śāktiḥ savasiddhidā bhavati 1 3||
ta·tī·yaṃ nā·bhi·cak·ra paś·cā·va·taṃ sa·pa·vat·kuṇ·ḍa·lā·kā·raṃ tan·madh·ye kuṇ·ḍa·li·nīṃ śak·ti bā·lā·ke·ko·ṭi·sa·da·śīṃ dhyā·yet sā madh·yā śāk·tiḥ sa·va·sid·dhi·dā bha·va·ti 1 3||
- 3
Fourth, the heart-base, eight-petalled lotus face-down; in its pericarp meditate on light in liṅga-form; it brings all senses under sway.
तुथ हदयाधारमष्टदलकमलमधोघ्रुखं तन्मध्ये कार्णिकायां लिङ्गाकारां ज्योतिध्यीयेत् सेव dane सर्वन्द्ियवश्या भवति ॥ ४।।
tutha hadayādhāramaṣṭadalakamalamadhoghrukhaṃ tanmadhye kārṇikāyāṃ liṅgākārāṃ jyotidhyīyet seva dane sarvandiyavaśyā bhavati || 4||
tu·tha ha·da·yā·dhā·ra·maṣ·ṭa·da·la·ka·ma·la·ma·dhogh·ru·khaṃ tan·madh·ye kār·ṇi·kā·yāṃ liṅ·gā·kā·rāṃ jyo·tidh·yī·yet se·va da·ne sar·van·di·ya·vaś·yā bha·va·ti || 4||
- 4
Fifth, the throat cakra, four-fingered; left iḍā the moon-channel, right piṅgalā the sun-channel; meditate on suṣumnā between — the unstruck digit, unstruck siddhi.
पञ्चमं कण्टचक्रं चतुरंग तत्र वामे इडा चन्द्रनाडी दक्षिण पिङ्गा सूयेनाडी तन्मध्ये सुषुम्नां ध्यायेत् सेवानाहतकला भनाहतसिद्धिभेवति ॥ ५॥
pañcamaṃ kaṇṭacakraṃ caturaṃga tatra vāme iḍā candranāḍī dakṣiṇa piṅgā sūyenāḍī tanmadhye suṣumnāṃ dhyāyet sevānāhatakalā bhanāhatasiddhibhevati || 5||
pañ·ca·maṃ kaṇ·ṭa·cak·raṃ ca·tu·raṃ·ga tat·ra vā·me i·ḍā can·dra·nā·ḍī dak·ṣi·ṇa piṅ·gā sū·ye·nā·ḍī tan·madh·ye su·ṣum·nāṃ dhyā·yet se·vā·nā·ha·ta·ka·lā bha·nā·ha·ta·sid·dhi·bhe·va·ti || 5||
- 5
Sixth, the palate cakra: where the nectar-stream flows, the bell-liṅga, the root-hole, the royal tooth, the śaṅkhinī hollow, the tenth door; meditate on void there — the mind dissolves.
GTS तत्रागतधाराप्रवाहः ष॑टिकारिङ्गं मूलरन्धं राजदन्त शंखिनीविवरं दशमदारं तत्र शूल्यं ध्यायेत् चित्त- खयो भवति ॥ ६॥।
GTS tatrāgatadhārāpravāhaḥ ṣa॑ṭikāriṅgaṃ mūlarandhaṃ rājadanta śaṃkhinīvivaraṃ daśamadāraṃ tatra śūlyaṃ dhyāyet citta- khayo bhavati || 6|||
GTS tat·rā·ga·ta·dhā·rāp·ra·vā·haḥ ṣa॑ṭi·kā·riṅ·gaṃ mū·la·ran·dhaṃ rā·ja·dan·ta śaṃ·khi·nī·vi·va·raṃ da·śa·ma·dā·raṃ tat·ra śūl·yaṃ dhyā·yet cit·ta- kha·yo bha·va·ti || 6|||
- 6
Seventh, the brow cakra, thumb-sized, the knowledge-eye like a lamp-flame; meditate — speech becomes perfected.
सप्तम भूचक्रं TAA ज्ञाननेत्रं दीपरिखाकारं ध्यायेत् वाचां सिद्धिभवति ॥ ७॥
saptama bhūcakraṃ TAA jñānanetraṃ dīparikhākāraṃ dhyāyet vācāṃ siddhibhavati || 7||
sap·ta·ma bhū·cak·raṃ TA·A jñā·na·net·raṃ dī·pa·ri·khā·kā·raṃ dhyā·yet vā·cāṃ sid·dhi·bha·va·ti || 7||
- 7
Eighth, the brahmarandhra nirvāṇa cakra, fine as a needle-point, like a smoke-flame; there the Jālandhara seat grants liberation.
अष्टम बरह्मर्धनिवोणचक्र सूचिकाग्रवेध्यं धूमशिखाकारं ध्यायेत् तत्र जालन्धरपीटं मोक्षप्रदं भवति ॥ ८ |
aṣṭama barahmardhanivoṇacakra sūcikāgravedhyaṃ dhūmaśikhākāraṃ dhyāyet tatra jālandharapīṭaṃ mokṣapradaṃ bhavati || 8 |
aṣ·ṭa·ma ba·rah·mar·dha·ni·vo·ṇa·cak·ra sū·ci·kāg·ra·vedh·yaṃ dhū·ma·śi·khā·kā·raṃ dhyā·yet tat·ra jā·lan·dha·ra·pī·ṭaṃ mok·ṣap·ra·daṃ bha·va·ti || 8 |
- 8
Ninth, the sky cakra, sixteen-petalled lotus face-up; in its pericarp, the triple-peaked; above it that śakti, the supreme void — meditate; there the Pūrṇagiri seat fulfils all wishes.
व्यानि (द. ) नवममाकाश्चचक्रं षोडशदलकमलमूध्वयुखं तन्मध्ये कणिकायां त्रिङक्टाकारां तदृध्व॑शक्तिं तां परमशन्यां ध्यायेत तत्रैव पणगिरिपीःं सर्वेच्छासिद्धिभवति ॥ ९॥।
vyāni (da. ) navamamākāścacakraṃ ṣoḍaśadalakamalamūdhvayukhaṃ tanmadhye kaṇikāyāṃ triṅakṭākārāṃ tadṛdhva॑śaktiṃ tāṃ paramaśanyāṃ dhyāyeta tatraiva paṇagiripīḥṃ sarvecchāsiddhibhavati || 9|||
vyā·ni (da. ) na·va·ma·mā·kāś·ca·cak·raṃ ṣo·ḍa·śa·da·la·ka·ma·la·mūdh·va·yu·khaṃ tan·madh·ye ka·ṇi·kā·yāṃ tri·ṅak·ṭā·kā·rāṃ ta·dṛdh·va॑śak·tiṃ tāṃ pa·ra·ma·śan·yāṃ dhyā·ye·ta tat·rai·va pa·ṇa·gi·ri·pīḥṃ sar·vec·chā·sid·dhi·bha·va·ti || 9|||
- 9
Thus the nine cakras. Now the sixteen supports. First the big-toe support: meditate on light before it — the gaze becomes steady.
इति नवचक्रस्य विचारः | अथ षोडश्चाधारः कथ्यते । तत्र प्रथमं पादाङ्कषटाधारं तत्राग्रतस्तेजोमयं ध्यायेत् दृष्टिः स्थिरा भवति 11 Lo |
iti navacakrasya vicāraḥ | atha ṣoḍaścādhāraḥ kathyate | tatra prathamaṃ pādāṅkaṣaṭādhāraṃ tatrāgratastejomayaṃ dhyāyet dṛṣṭiḥ sthirā bhavati 11 Lo |
i·ti na·va·cak·ras·ya vi·cā·raḥ | a·tha ṣo·ḍaś·cā·dhā·raḥ kath·ya·te | tat·ra pra·tha·maṃ pā·dāṅ·ka·ṣa·ṭā·dhā·raṃ tat·rāg·ra·tas·te·jo·ma·yaṃ dhyā·yet dṛṣ·ṭiḥ sthi·rā bha·va·ti 11 Lo |
- 10
Second, the …: press with the left heel and stay — fire kindles.
दितीयं qorae at वामपाष्णिना Frater स्थातव्यं तत्रापि- दीपनं भवति ॥ ११॥
ditīyaṃ qorae at vāmapāṣṇinā Frater sthātavyaṃ tatrāpi- dīpanaṃ bhavati || 11||
di·tī·yaṃ qo·ra·e at vā·ma·pāṣ·ṇi·nā Fra·ter sthā·tav·yaṃ tat·rā·pi- dī·pa·naṃ bha·va·ti || 11||
verses 11–20 10 verses
- 1
Third, the anus support: contract by expanding and contracting — apāna becomes steady.
ततीयं गुदाधारं विकाससंकोचं निराङृश्चयेत् अपानवायुः स्थिरो भवति ॥ १२॥
tatīyaṃ gudādhāraṃ vikāsasaṃkocaṃ nirāṅṛścayet apānavāyuḥ sthiro bhavati || 12||
ta·tī·yaṃ gu·dā·dhā·raṃ vi·kā·sa·saṃ·ko·caṃ ni·rā·ṅṛś·ca·yet a·pā·na·vā·yuḥ sthi·ro bha·va·ti || 12||
- 2
Fourth, the penis support: by contracting the liṅga, piercing…, resting in the …, then the bindu is held. This is well known [as vajrolī].
चतुथं मेद्राधारं लि ङ्गसंकोचनेन seekers भित्वा मर - गुहायां विश्रम्य तत wage बिन्द्स्तम्भनं भवति | एषा TAY प्रसिद्धा Ut १२॥
catuthaṃ medrādhāraṃ li ṅgasaṃkocanena seekers bhitvā mara - guhāyāṃ viśramya tata wage bindstambhanaṃ bhavati | eṣā TAY prasiddhā Ut 12||
ca·tu·thaṃ med·rā·dhā·raṃ li ṅga·saṃ·ko·ca·ne·na se·e·kers bhit·vā ma·ra - gu·hā·yāṃ viś·ram·ya ta·ta wa·ge bin·dstam·bha·naṃ bha·va·ti | e·ṣā TAY pra·sid·dhā Ut 12||
- 3
Fifth, by binding the uḍḍiyāna support, faeces and urine lessen.
पञ्चममोड्याणाधारयो बन्धनान्मलमूत्रसंकोचनं भवति ।॥ १४॥।
pañcamamoḍyāṇādhārayo bandhanānmalamūtrasaṃkocanaṃ bhavati ||| 14|||
pañ·ca·ma·moḍ·yā·ṇā·dhā·ra·yo ban·dha·nān·ma·la·mūt·ra·saṃ·ko·ca·naṃ bha·va·ti ||| 14|||
- 4
Sixth, at the navel support, uttering Oṃkāra one-pointed, nāda dissolves.
पठे नाभ्याधारे ञ्कारमेकचित्तेनोच्चारिते नादर्टयो मवति ॥ १५।।
paṭhe nābhyādhāre ñkāramekacittenoccārite nādarṭayo mavati || 15||
pa·ṭhe nābh·yā·dhā·re ñkā·ra·me·ka·cit·te·noc·cā·ri·te nā·dar·ṭa·yo ma·va·ti || 15||
- 5
Seventh, at the heart support, restrain breath — the lotus opens.
सप्तमे हदयाधारे प्राणं निरोधयेत् कमलविकासो भवति ॥ १६।।
saptame hadayādhāre prāṇaṃ nirodhayet kamalavikāso bhavati || 16||
sap·ta·me ha·da·yā·dhā·re prā·ṇaṃ ni·ro·dha·yet ka·ma·la·vi·kā·so bha·va·ti || 16||
- 6
Eighth, press the throat-root with the chin — the wind in iḍā and piṅgalā steadies.
अष्टमे wot कण्ठमूलं चिवुकेन निरोधयेत् इडार्पिगलयोवायुः स्थिरो भवति ॥ १७॥।
aṣṭame wot kaṇṭhamūlaṃ civukena nirodhayet iḍārpigalayovāyuḥ sthiro bhavati || 17|||
aṣ·ṭa·me wot kaṇ·ṭha·mū·laṃ ci·vu·ke·na ni·ro·dha·yet i·ḍār·pi·ga·la·yo·vā·yuḥ sthi·ro bha·va·ti || 17|||
- 7
Ninth, at the bell support, hold the tongue — the nectar-digit flows.
नवमे षण्टिकाधारे Few धारयेत् असतकला सरवति Ul १८ ॥
navame ṣaṇṭikādhāre Few dhārayet asatakalā saravati Ul 18 ||
na·va·me ṣaṇ·ṭi·kā·dhā·re Few dhā·ra·yet a·sa·ta·ka·lā sa·ra·va·ti Ul 18 ||
- 8
Tenth, at the palate support: lengthening the tongue by moving and milking, insert it reversed — [it becomes like wood]. [?]
दृश्चमे AAI Tera sat चालनदोहनाभ्यां दीर्धीकृत्वा विपरीतेन प्रवेशयेत् Best भवति ॥ 23 1
dṛścame AAI Tera sat cālanadohanābhyāṃ dīrdhīkṛtvā viparītena praveśayet Best bhavati || 23 1
dṛś·ca·me A·AI Te·ra sat cā·la·na·do·ha·nābh·yāṃ dīr·dhī·kṛt·vā vi·pa·rī·te·na pra·ve·śa·yet Best bha·va·ti || 23 1
- 9
Eleventh, the tongue support: hold the tongue-tip — all disease perishes.
एकादश्षमथ जिद्वाधारं तत्र जिहाग्रं धारयत् सर्वरोगनाश्ो मबति॥।२०॥
ekādaśṣamatha jidvādhāraṃ tatra jihāgraṃ dhārayat sarvaroganāśo mabati|||20||
e·kā·daś·ṣa·ma·tha jid·vā·dhā·raṃ tat·ra ji·hāg·raṃ dhā·ra·yat sar·va·ro·ga·nā·śo ma·ba·ti|||20||
- 10
Twelfth, the brow-centre: meditate on the moon-orb — one grows cool.
slag श्रूमध्याधारं तत्र चन्द्रमन्डरं ध्यायेत् शीतलतां याति ॥ २१॥
slag śrūmadhyādhāraṃ tatra candramanḍaraṃ dhyāyet śītalatāṃ yāti || 21||
slag śrū·madh·yā·dhā·raṃ tat·ra can·dra·man·ḍa·raṃ dhyā·yet śī·ta·la·tāṃ yā·ti || 21||
verses 21–30 10 verses
- 1
Thirteenth, the nose support: watch its tip — the mind steadies.
त्रयोदशं नासाधारं तस्याग्रं लक्षयेत् मनः स्थिरं भवति ॥ २२॥
trayodaśaṃ nāsādhāraṃ tasyāgraṃ lakṣayet manaḥ sthiraṃ bhavati || 22||
tra·yo·da·śaṃ nā·sā·dhā·raṃ tas·yāg·raṃ lak·ṣa·yet ma·naḥ sthi·raṃ bha·va·ti || 22||
- 2
Fourteenth, the nose-root door support: fix the gaze — in six months one sees a mass of light.
चतुदेशे नासामूलं कवाटाधारं तत्र दृष्टिं धारयेत् षष्मासाज्ज्योतिः- पूजं प्यति ॥ २२॥
catudeśe nāsāmūlaṃ kavāṭādhāraṃ tatra dṛṣṭiṃ dhārayet ṣaṣmāsājjyotiḥ- pūjaṃ pyati || 22||
ca·tu·de·śe nā·sā·mū·laṃ ka·vā·ṭā·dhā·raṃ tat·ra dṛṣ·ṭiṃ dhā·ra·yet ṣaṣ·mā·sāj·jyo·tiḥ- pū·jaṃ pya·ti || 22||
- 3
Fifteenth, the forehead: watch the mass of light — one becomes radiant.
पञ्चदशे SUTIN तत्र ज्योतिःपंजं लक्षयेत् तेजस्वी भवति ॥ २४॥
pañcadaśe SUTIN tatra jyotiḥpaṃjaṃ lakṣayet tejasvī bhavati || 24||
pañ·ca·da·śe SU·TIN tat·ra jyo·tiḥ·paṃ·jaṃ lak·ṣa·yet te·jas·vī bha·va·ti || 24||
- 4
Sixteenth, the sky cakra: ever behold the guru's two lotus feet — one becomes full like space. Thus the sixteen supports.
अवरिष्ट FAA आकादाचक्रं तत्र श्रीगुरूचरणाम्बुजयुग्मं सदावलोकयेत् आकाश्चवत्य्णो भवति | इतिषोडश्ाधारः ॥ २५५॥।
avariṣṭa FAA ākādācakraṃ tatra śrīgurūcaraṇāmbujayugmaṃ sadāvalokayet ākāścavatyṇo bhavati | itiṣoḍaśādhāraḥ || 255|||
a·va·riṣ·ṭa FA·A ā·kā·dā·cak·raṃ tat·ra śrī·gu·rū·ca·ra·ṇām·bu·ja·yug·maṃ sa·dā·va·lo·ka·yet ā·kāś·ca·vat·yṇo bha·va·ti | i·ti·ṣo·ḍa·śā·dhā·raḥ || 255|||
- 5
Now the three marks. Recall [the śakti] from the root-bulb up to the brahmarandhra like a staff; in it, fine as lotus fibre, bright as a million lightnings, rising — see that form in mind; it grants all siddhis.
अथ RATT | मूलकन्दादण्डलम्रां ANAT ATT ्रह्म- रन्धपयेतं गतां संस्मरेत् | तन्मध्ये कमलतन्तुनिमां विद्युत्कोटि- प्रभामूध्वैगामिनीं तां मूर्तिं मनसा क्षयेत् तत्र सर्व - सिद्धिदा भवति ॥ २६॥
atha RATT | mūlakandādaṇḍalamrāṃ ANAT ATT rahma- randhapayetaṃ gatāṃ saṃsmaret | tanmadhye kamalatantunimāṃ vidyutkoṭi- prabhāmūdhvaigāminīṃ tāṃ mūrtiṃ manasā kṣayet tatra sarva - siddhidā bhavati || 26||
a·tha RATT | mū·la·kan·dā·daṇ·ḍa·lam·rāṃ A·NAT ATT rah·ma- ran·dha·pa·ye·taṃ ga·tāṃ saṃs·ma·ret | tan·madh·ye ka·ma·la·tan·tu·ni·māṃ vid·yut·ko·ṭi- pra·bhā·mūdh·vai·gā·mi·nīṃ tāṃ mūr·tiṃ ma·na·sā kṣa·yet tat·ra sar·va - sid·dhi·dā bha·va·ti || 26||
- 6
Or see in the skull-hall a flashing star-form; or a reddish bee-form…; or close the ears with forefingers and hear in the head the sound 'dhum dhum'; or see between the eyes a blue light like a pupil — the inner mark.
अथवा Bora कोल्काटमण्डपे स्फुरत्काराकारं लक्षयेत् | अथवा VATE आरक्त्रमराकारं रक्षयेदथवा asd तजनीभ्यां निरोधयेत् ततः शिरो - मध्ये धं धूं कारं नादं श्रुणोति अथवा चक्षुमध्ये नीलज्योति- रूपं पुतल्याकारं क्षयेदित्यन्तरेक््यम् ॥ Vo I
athavā Bora kolkāṭamaṇḍape sphuratkārākāraṃ lakṣayet | athavā VATE āraktramarākāraṃ rakṣayedathavā asd tajanībhyāṃ nirodhayet tataḥ śiro - madhye dhaṃ dhūṃ kāraṃ nādaṃ śruṇoti athavā cakṣumadhye nīlajyoti- rūpaṃ putalyākāraṃ kṣayedityantarekyam || Vo I
a·tha·vā Bo·ra kol·kā·ṭa·maṇ·ḍa·pe sphu·rat·kā·rā·kā·raṃ lak·ṣa·yet | a·tha·vā VA·TE ā·rak·tra·ma·rā·kā·raṃ rak·ṣa·ye·da·tha·vā asd ta·ja·nībh·yāṃ ni·ro·dha·yet ta·taḥ śi·ro - madh·ye dhaṃ dhūṃ kā·raṃ nā·daṃ śru·ṇo·ti a·tha·vā cak·ṣu·madh·ye nī·laj·yo·ti- rū·paṃ pu·tal·yā·kā·raṃ kṣa·ye·dit·yan·ta·rek·yam || Vo I
- 7
The outer mark: four fingers from the nose-tip see blue light; or six fingers, smoky wind-element; eight fingers, reddish fire; ten, wave-like water; twelve, yellow earth; or gaze at the sky and see it sprouting rays — purification; or see above…; or see space wherever, and the mind becomes like space; or see within ground like molten gold — the gaze steadies. Many kinds of outer mark.
बहिरंक्षयं कथ्यते It नासाग्रात् बहिरंगुलचरतष्टये नीरज्योतिः- संकाशं रक्षयेत् | अथवा नासाग्रात् TES अधोवायु- तत्व धूम्रवणं लक्षयेदथवा अष्टँगुले आरक्तं तेजस्त्वं लक्षयेत् अथवा TAS कल्टोलवदापस्तत्वं लक्षयेत् | अथवा नासाग्रात् दादशाङ्खले पीतवर्ण पार्थिवतत्वं लक्षयेदथवा आकाश्चञ्ुखं दष्वावलोकयेत् तेजस्तत्वं ( ह.र्व. ). कफिरणानाकुरितं प्यति एवं निमेलीकरणम् | अथवोध्वे- IRS लक्षयेत् Sagara पतयति अथवा यतर तव्राकारशं रश्षयेदाकाश्सदयं चित्तं gears भवति अथवा दष्टयान्तस्तश्रकांचनसंनिभां भूमिं लक्षयेत् Ze: स्थिरा भवति | इत्यनेकविधं TREAT २८ ॥
bahiraṃkṣayaṃ kathyate It nāsāgrāt bahiraṃgulacarataṣṭaye nīrajyotiḥ- saṃkāśaṃ rakṣayet | athavā nāsāgrāt TES adhovāyu- tatva dhūmravaṇaṃ lakṣayedathavā aṣṭam̐gule āraktaṃ tejastvaṃ lakṣayet athavā TAS kalṭolavadāpastatvaṃ lakṣayet | athavā nāsāgrāt dādaśāṅkhale pītavarṇa pārthivatatvaṃ lakṣayedathavā ākāścañukhaṃ daṣvāvalokayet tejastatvaṃ ( ha.rva. ). kaphiraṇānākuritaṃ pyati evaṃ nimelīkaraṇam | athavodhve- IRS lakṣayet Sagara patayati athavā yatara tavrākāraśaṃ raśṣayedākāśsadayaṃ cittaṃ gears bhavati athavā daṣṭayāntastaśrakāṃcanasaṃnibhāṃ bhūmiṃ lakṣayet Ze: sthirā bhavati | ityanekavidhaṃ TREAT 28 ||
ba·hi·raṃk·ṣa·yaṃ kath·ya·te It nā·sāg·rāt ba·hi·raṃ·gu·la·ca·ra·taṣ·ṭa·ye nī·raj·yo·tiḥ- saṃ·kā·śaṃ rak·ṣa·yet | a·tha·vā nā·sāg·rāt TES a·dho·vā·yu- tat·va dhūm·ra·va·ṇaṃ lak·ṣa·ye·da·tha·vā aṣ·ṭam̐gu·le ā·rak·taṃ te·jas·tvaṃ lak·ṣa·yet a·tha·vā TAS kal·ṭo·la·va·dā·pas·tat·vaṃ lak·ṣa·yet | a·tha·vā nā·sāg·rāt dā·da·śāṅ·kha·le pī·ta·var·ṇa pār·thi·va·tat·vaṃ lak·ṣa·ye·da·tha·vā ā·kāś·ca·ñu·khaṃ daṣ·vā·va·lo·ka·yet te·jas·tat·vaṃ ( ha.rva. ). ka·phi·ra·ṇā·nā·ku·ri·taṃ pya·ti e·vaṃ ni·me·lī·ka·ra·ṇam | a·tha·vodh·ve- IRS lak·ṣa·yet Sa·ga·ra pa·ta·ya·ti a·tha·vā ya·ta·ra tav·rā·kā·ra·śaṃ raś·ṣa·ye·dā·kāś·sa·da·yaṃ cit·taṃ ge·ars bha·va·ti a·tha·vā daṣ·ṭa·yān·tas·taś·ra·kāṃ·ca·na·saṃ·ni·bhāṃ bhū·miṃ lak·ṣa·yet Ze: sthi·rā bha·va·ti | it·ya·ne·ka·vi·dhaṃ TRE·AT 28 ||
- 8
Now the middle mark: white, or red, or black, or flame-like, or light-form, or lightning, sun-orb or half-moon — whatever one likes, without place, see in mind; many kinds.
अथ मध्यमं Sey कथ्यते II ATT वा CHAT वा FMA वा अभिरिखाकारं वा ञ्योतिरूपं वा विद्युदाकारं म्रयेमण्डलाकारं वा अद्धंचन्द्राकारं वा यथेषटस्वपिण्डमातर स्थानवजितं मनसा रक्षयेत् इत्यनेकविधं मध्यमं लक्ष्यम् ।। २९॥।
atha madhyamaṃ Sey kathyate II ATT vā CHAT vā FMA vā abhirikhākāraṃ vā ñyotirūpaṃ vā vidyudākāraṃ mrayemaṇḍalākāraṃ vā addhaṃcandrākāraṃ vā yatheṣaṭasvapiṇḍamātara sthānavajitaṃ manasā rakṣayet ityanekavidhaṃ madhyamaṃ lakṣyam || 29|||
a·tha madh·ya·maṃ Sey kath·ya·te I·I ATT vā CHAT vā FMA vā a·bhi·ri·khā·kā·raṃ vā ñyo·ti·rū·paṃ vā vid·yu·dā·kā·raṃ mra·ye·maṇ·ḍa·lā·kā·raṃ vā ad·dhaṃ·can·drā·kā·raṃ vā ya·the·ṣa·ṭas·va·piṇ·ḍa·mā·ta·ra sthā·na·va·ji·taṃ ma·na·sā rak·ṣa·yet it·ya·ne·ka·vi·dhaṃ madh·ya·maṃ lak·ṣyam || 29|||
- 9
Now the five skies: sky, supreme sky, great sky, principle-sky, sun-sky. Within and without see utterly clear formless space; or utterly dark supreme space; or great space like the fire of time; or one's own principle; or sun-space like millions of suns — by seeing these five one becomes like sky.
अथ व्योमपश्चकं लक्षयेत् | APH पराकारं महाकाशच Tara सूयाकाश्चमिति व्योमपञ्चकम् | बाह्याभ्यन्तरेऽत्यन्तं Padé निराकारमाकादं लक्षयेत् | अथवा बाद्याभ्यन्तरेऽ- त्यन्तान्धकारनिभ पराकाश्चमवलोकयेत् | बाह्याभ्यग्हनरे कालानरसंकाशं महाकाशमवलोकयेत् | बाह्याभ्यन्तर निजतत्वखरूपं तत्वाकाशवलोकयेत् | अथवा बाह्याभ्यन्तरे PAA मूयाकाञशमवलोक्रयेत् | एवं न्योम- पश्चकावलोकनेन व्योमसदशचो भवति । ३० ॥
atha vyomapaścakaṃ lakṣayet | APH parākāraṃ mahākāśaca Tara sūyākāścamiti vyomapañcakam | bāhyābhyantare'tyantaṃ Padé nirākāramākādaṃ lakṣayet | athavā bādyābhyantare'- tyantāndhakāranibha parākāścamavalokayet | bāhyābhyaghanare kālānarasaṃkāśaṃ mahākāśamavalokayet | bāhyābhyantara nijatatvakharūpaṃ tatvākāśavalokayet | athavā bāhyābhyantare PAA mūyākāñaśamavalokrayet | evaṃ nyoma- paścakāvalokanena vyomasadaśaco bhavati | 30 ||
a·tha vyo·ma·paś·ca·kaṃ lak·ṣa·yet | APH pa·rā·kā·raṃ ma·hā·kā·śa·ca Ta·ra sū·yā·kāś·ca·mi·ti vyo·ma·pañ·ca·kam | bāh·yābh·yan·ta·re'tyan·taṃ Padé ni·rā·kā·ra·mā·kā·daṃ lak·ṣa·yet | a·tha·vā bād·yābh·yan·ta·re'- tyan·tān·dha·kā·ra·ni·bha pa·rā·kāś·ca·ma·va·lo·ka·yet | bāh·yābh·ya·gha·na·re kā·lā·na·ra·saṃ·kā·śaṃ ma·hā·kā·śa·ma·va·lo·ka·yet | bāh·yābh·yan·ta·ra ni·ja·tat·va·kha·rū·paṃ tat·vā·kā·śa·va·lo·ka·yet | a·tha·vā bāh·yābh·yan·ta·re PA·A mū·yā·kā·ña·śa·ma·va·lok·ra·yet | e·vaṃ nyo·ma- paś·ca·kā·va·lo·ka·ne·na vyo·ma·sa·da·śa·co bha·va·ti | 30 ||
- 10
It is said: nine cakras, the supports, three marks, five skies — who does not know these rightly is a yogi in name only.
उक्तश्च :- नवचक्रं कलाधारं त्रिरक्त्यं व्योमपश्चकम् | सम्यगेतन्न जानाति स योगी नामधारकः ।॥ २३१ ॥
uktaśca :- navacakraṃ kalādhāraṃ triraktyaṃ vyomapaścakam | samyagetanna jānāti sa yogī nāmadhārakaḥ ||| 231 ||
uk·taś·ca :- na·va·cak·raṃ ka·lā·dhā·raṃ tri·rak·tyaṃ vyo·ma·paś·ca·kam | sam·ya·ge·tan·na jā·nā·ti sa yo·gī nā·ma·dhā·ra·kaḥ ||| 231 ||
verses 31–38 8 verses
- 1
Now eight-limbed yoga: yama, niyama, āsana, prāṇāyāma, pratyāhāra, dhāraṇā, dhyāna, samādhi. Yama: calm, conquest of all senses; perfect food, sleep, cold and wind slowly. Niyama: restraint of mind-movements — solitude, non-attachment, indifference, content with what comes, dispassion, resting at the guru's feet.
अथ AS योगः | यमनियमासनग्राणायामप्रत्याहार- धारणाध्यानसमाधयोज्छाङ्कानि | यम इति TIAA: - किरणा sped तटं ( त॑. ). १ ०-तत्र ( ह.). सर्वेन्द्रियजयः आहार - निद्रा - ata - aaa शनैः शने साधयेत् | 32M नियम इति मनोव्त्तीनां नियमनमिति एकान्तवासो निःसंगतो- दासीन्य यथा - प्रापि - सन्तुष्टर्वेरस्थं गुरूचरणावरूढत्वमिति नियमरक्षणम् |) २३ ॥
atha AS yogaḥ | yamaniyamāsanagrāṇāyāmapratyāhāra- dhāraṇādhyānasamādhayojchāṅkāni | yama iti TIAA: - kiraṇā sped taṭaṃ ( ta॑. ). 1 0-tatra ( ha.). sarvendriyajayaḥ āhāra - nidrā - ata - aaa śanaiḥ śane sādhayet | 32M niyama iti manovttīnāṃ niyamanamiti ekāntavāso niḥsaṃgato- dāsīnya yathā - prāpi - santuṣṭarverasthaṃ gurūcaraṇāvarūḍhatvamiti niyamarakṣaṇam |) 23 ||
a·tha AS yo·gaḥ | ya·ma·ni·ya·mā·sa·nag·rā·ṇā·yā·map·rat·yā·hā·ra- dhā·ra·ṇādh·yā·na·sa·mā·dha·yoj·chāṅ·kā·ni | ya·ma i·ti TI·A·A: - ki·ra·ṇā sped ta·ṭaṃ ( ta॑. ). 1 0-tat·ra ( ha.). sar·ven·dri·ya·ja·yaḥ ā·hā·ra - nid·rā - a·ta - a·a·a śa·naiḥ śa·ne sā·dha·yet | 32M ni·ya·ma i·ti ma·nov·ttī·nāṃ ni·ya·ma·na·mi·ti e·kān·ta·vā·so niḥ·saṃ·ga·to- dā·sīn·ya ya·thā - prā·pi - san·tuṣ·ṭar·ve·ras·thaṃ gu·rū·ca·ra·ṇā·va·rū·ḍhat·va·mi·ti ni·ya·ma·rak·ṣa·ṇam |) 23 ||
- 2
Āsana: nearness to one's own form; svastika, padma, siddha — choose one and sit alert.
आसनमिति स्वस्वरूपे समासन्नता | स्वस्तिकासन पद्मासनं सिद्धासनमेतेषां मध्ये यथेष्टमेकं विधाय सावधानेन स्थातव्यं इत्यासनलक्षणम् 11-32
āsanamiti svasvarūpe samāsannatā | svastikāsana padmāsanaṃ siddhāsanameteṣāṃ madhye yatheṣṭamekaṃ vidhāya sāvadhānena sthātavyaṃ ityāsanalakṣaṇam 11-32
ā·sa·na·mi·ti svas·va·rū·pe sa·mā·san·na·tā | svas·ti·kā·sa·na pad·mā·sa·naṃ sid·dhā·sa·na·me·te·ṣāṃ madh·ye ya·theṣ·ṭa·me·kaṃ vi·dhā·ya sā·va·dhā·ne·na sthā·tav·yaṃ it·yā·sa·na·lak·ṣa·ṇam 11-32
- 3
Prāṇāyāma: steadiness of breath — exhale, inhale, retain, and joining: four marks.
प्राणायाम इति प्राणस्य स्थिरता रेचक - पूरक - कुम्भक- संषटकरणानि चत्वारि प्राणायाम - लक्षणम् ।। २५॥
prāṇāyāma iti prāṇasya sthiratā recaka - pūraka - kumbhaka- saṃṣaṭakaraṇāni catvāri prāṇāyāma - lakṣaṇam || 25||
prā·ṇā·yā·ma i·ti prā·ṇas·ya sthi·ra·tā re·ca·ka - pū·ra·ka - kum·bha·ka- saṃ·ṣa·ṭa·ka·ra·ṇā·ni cat·vā·ri prā·ṇā·yā·ma - lak·ṣa·ṇam || 25||
- 4
Pratyāhāra: drawing back the citta; though changes arise from many stirrings, it is unmoved.
प्त्याहारमिति AT ASO प्रत्याहरणं यथा नानाविकारग्रमनोत्पन्न- विकारस्यापि fat: निभोतीति प्रत्यादारलक्षणम् ।। ३६ 1
ptyāhāramiti AT ASO pratyāharaṇaṃ yathā nānāvikāragramanotpanna- vikārasyāpi fat: nibhotīti pratyādāralakṣaṇam || 36 1
ptyā·hā·ra·mi·ti AT A·SO prat·yā·ha·ra·ṇaṃ ya·thā nā·nā·vi·kā·rag·ra·ma·not·pan·na- vi·kā·ras·yā·pi fat: ni·bho·tī·ti prat·yā·dā·ra·lak·ṣa·ṇam || 36 1
- 5
Dhāraṇā: within and without, realise with the inner faculty one's own principle alone; hold oneself like a windless lamp.
धारणेति सब्राह्याभ्यन्तर एकमेव निजतत्वस्वरूपमेवान्तः- करणेन साधयत् यथा PIT तत्तक्िराकारे धारयेत् स्वात्मानं निवोतदीपमिव धारयेदिति धारणालक्षणम् 1 ३७॥
dhāraṇeti sabrāhyābhyantara ekameva nijatatvasvarūpamevāntaḥ- karaṇena sādhayat yathā PIT tattakirākāre dhārayet svātmānaṃ nivotadīpamiva dhārayediti dhāraṇālakṣaṇam 1 37||
dhā·ra·ṇe·ti sab·rāh·yābh·yan·ta·ra e·ka·me·va ni·ja·tat·vas·va·rū·pa·me·vān·taḥ- ka·ra·ṇe·na sā·dha·yat ya·thā PIT tat·ta·ki·rā·kā·re dhā·ra·yet svāt·mā·naṃ ni·vo·ta·dī·pa·mi·va dhā·ra·ye·di·ti dhā·ra·ṇā·lak·ṣa·ṇam 1 37||
- 6
Dhyāna: there is the state of supreme non-duality; that is the self; whatever flashes, feel it as that form, in all beings — meditation.
अथ ध्यानमिति ॥ अस्ति कठ्चन परमादेतस्य भावः स एव आत्मेति यथा यद्यत्सफुरति तत्तत्सरूपमेवेति भावयेत् सवभूतेषु TAA ध्यानलक्षणम् ॥ ३८ |
atha dhyānamiti || asti kaṭhcana paramādetasya bhāvaḥ sa eva ātmeti yathā yadyatsaphurati tattatsarūpameveti bhāvayet savabhūteṣu TAA dhyānalakṣaṇam || 38 |
a·tha dhyā·na·mi·ti || as·ti kaṭh·ca·na pa·ra·mā·de·tas·ya bhā·vaḥ sa e·va āt·me·ti ya·thā yad·yat·sa·phu·ra·ti tat·tat·sa·rū·pa·me·ve·ti bhā·va·yet sa·va·bhū·te·ṣu TA·A dhyā·na·lak·ṣa·ṇam || 38 |
- 7
The mark of samādhi: the even state of all principles, effortlessness, easy abiding. Thus the eight limbs. Thus in the Siddha-Siddhānta-Paddhati —
अथ समाधिलक्षणम् | सवेतत्वानां सावस्था निरुद्यमत्वमनायास- स्थितिमत्त्वमिति समाधिलक्षणम् i इति अष्टाङ्गयोगरक्षणम् | || इति श्रीगोरक्षनाथकृतो सिष्दसिध्ान्तपद्रतौ
atha samādhilakṣaṇam | savetatvānāṃ sāvasthā nirudyamatvamanāyāsa- sthitimattvamiti samādhilakṣaṇam i iti aṣṭāṅgayogarakṣaṇam | || iti śrīgorakṣanāthakṛto siṣdasidhāntapadratau
a·tha sa·mā·dhi·lak·ṣa·ṇam | sa·ve·tat·vā·nāṃ sā·vas·thā ni·rud·ya·mat·va·ma·nā·yā·sa- sthi·ti·mat·tva·mi·ti sa·mā·dhi·lak·ṣa·ṇam i i·ti aṣ·ṭāṅ·ga·yo·ga·rak·ṣa·ṇam | || i·ti śrī·go·rak·ṣa·nā·tha·kṛ·to siṣ·da·si·dhān·ta·pad·ra·tau
- 8
the second teaching, called inquiry into the body.
पिण्डविचारो नाम दितीयोपदेश्ः ॥ 2 1
piṇḍavicāro nāma ditīyopadeśḥ || 2 1
piṇ·ḍa·vi·cā·ro nā·ma di·tī·yo·pa·deśḥ || 2 1
Sources. Sanskrit: Satyavedaḥ, the New Testament in Sanskrit (Calcutta Baptist Missionaries, 1851; J. Wenger’s revision of W. Carey’s version). Digital text © 2018 SanskritBible.in, via eBible.org, licensed CC BY-SA 4.0; changed here: arranged by verse and every word linked to the dictionary (links made automatically). Old Testament Sanskrit: the Old Testament in Sanskrit, Calcutta Baptist Mission Press, 1848–1852 (public domain), read by OCR from the Internet Archive scans of the Boston University School of Theology copy; unproofread, with machine clean-up only. Pāli Canon: Mahāsaṅgīti Tipiṭaka Buddhavasse 2500 (based on the Vipassana Research Institute’s Chaṭṭha Saṅgāyana edition), from SuttaCentral bilara-data, CC0; Devanagari and pronunciation made automatically from the Roman text. Pāli English: Bhikkhu Sujato (suttas) and Bhikkhu Brahmali (Vinaya), SuttaCentral, CC0. Pāli word meanings: the Pali Text Society’s Pali-English Dictionary (Rhys Davids & Stede), corrected reprint © The Pali Text Society, CC BY-NC 3.0, digital text from BuddhaDust; word matching automatic. English: King James Version (1769), public domain; words the translators added are in italics. Word meanings and pronunciations: Monier-Williams, Sanskrit–English Dictionary (1872), via this site’s Sanskrit dictionary (CC BY-SA 4.0); English↔Sanskrit word matches made automatically and may need checking.