Vālmīki Rāmāyaṇa रामायणम्

praviśya tu mahāraṇyaṃ daṇḍakāraṇyam ātmavān / dadarśa rāmo durdharṣas tāpasāśramamaṇḍalam

pra·viś·ya tu ma·hā·raṇ·yaṃ daṇ·ḍa·kā·raṇ·yam āt·ma·vān / da·dar·śa rā·mo dur·dhar·ṣas tā·pa·sāś·ra·ma·maṇ·ḍa·lam

kuśacīraparikṣiptaṃ brāhmyā lakṣmyā samāvṛtam / yathā pradīptaṃ durdharśaṃ gagane sūryamaṇḍalam

ku·śa·cī·ra·pa·rik·ṣip·taṃ brāh·myā lak·ṣmyā sa·mā·vṛ·tam / ya·thā pra·dīp·taṃ dur·dhar·śaṃ ga·ga·ne sūr·ya·maṇ·ḍa·lam

śaraṇyaṃ sarvabhūtānāṃ susamṛṣṭājiraṃ sadā / pūjitaṃ copanṛttaṃ ca nityam apsarasāṃ gaṇaiḥ

śa·raṇ·yaṃ sar·va·bhū·tā·nāṃ su·sa·mṛṣ·ṭā·ji·raṃ sa·dā / pū·ji·taṃ co·pa·nṛt·taṃ ca nit·yam ap·sa·ra·sāṃ ga·ṇaiḥ

viśālair agniśaraṇaiḥ srugbhāṇḍair ajinaiḥ kuśaiḥ / samidbhis toyakalaśaiḥ phalamūlaiś ca śobhitam

vi·śā·lair ag·ni·śa·ra·ṇaiḥ srug·bhāṇ·ḍair a·ji·naiḥ ku·śaiḥ / sa·mid·bhis to·ya·ka·la·śaiḥ pha·la·mū·laiś ca śo·bhi·tam

āraṇyaiś ca mahāvṛkṣaiḥ puṇyaiḥ svāduphalair vṛtam / balihomārcitaṃ puṇyaṃ brahmaghoṣanināditam

ā·raṇ·yaiś ca ma·hā·vṛk·ṣaiḥ puṇ·yaiḥ svā·du·pha·lair vṛ·tam / ba·li·ho·mār·ci·taṃ puṇ·yaṃ brah·ma·gho·ṣa·ni·nā·di·tam

puṣpair vanyaiḥ parikṣiptaṃ padminyā ca sapadmayā / phalamūlāśanair dāntaiś cīrakṛṣṇājināmbaraiḥ

puṣ·pair van·yaiḥ pa·rik·ṣip·taṃ pad·min·yā ca sa·pad·ma·yā / pha·la·mū·lā·śa·nair dān·taiś cī·ra·kṛṣ·ṇā·ji·nām·ba·raiḥ

sūryavaiśvānarābhaiś ca purāṇair munibhir vṛtam / puṇyaiś a niyatāhāraiḥ śobhitaṃ paramarṣibhiḥ

sūr·ya·vaiś·vā·na·rā·bhaiś ca pu·rā·ṇair mu·ni·bhir vṛ·tam / puṇ·yaiś a ni·ya·tā·hā·raiḥ śo·bhi·taṃ pa·ra·mar·ṣi·bhiḥ

tad brahmabhavanaprakhyaṃ brahmaghoṣanināditam / brahmavidbhir mahābhāgair brāhmaṇair upaśobhitam

tad brah·ma·bha·va·nap·rakh·yaṃ brah·ma·gho·ṣa·ni·nā·di·tam / brah·ma·vid·bhir ma·hā·bhā·gair brāh·ma·ṇair u·pa·śo·bhi·tam

tad dṛṣṭvā rāghavaḥ śrīmāṃs tāpasāśramamaṇḍalam / abhyagacchan mahātejā vijyaṃ kṛtvā mahad dhanuḥ

tad dṛṣ·ṭvā rā·gha·vaḥ śrī·māṃs tā·pa·sāś·ra·ma·maṇ·ḍa·lam / abh·ya·gac·chan ma·hā·te·jā vij·yaṃ kṛt·vā ma·had dha·nuḥ

divyajñānopapannās te rāmaṃ dṛṣṭvā maharṣayaḥ / abhyagacchaṃs tadā prītā vaidehīṃ ca yaśasvinīm

div·yaj·ñā·no·pa·pan·nās te rā·maṃ dṛṣ·ṭvā ma·har·ṣa·yaḥ / abh·ya·gac·chaṃs ta·dā prī·tā vai·de·hīṃ ca ya·śas·vi·nīm

te taṃ somam ivodyantaṃ dṛṣṭvā vai dharmacāriṇaḥ / maṅgalāni prayuñjānāḥ pratyagṛhṇan dṛḍhavratāḥ

te taṃ so·mam i·vod·yan·taṃ dṛṣ·ṭvā vai dhar·ma·cā·ri·ṇaḥ / maṅ·ga·lā·ni pra·yuñ·jā·nāḥ prat·ya·gṛh·ṇan dṛ·ḍhav·ra·tāḥ

rūpasaṃhananaṃ lakṣmīṃ saukumāryaṃ suveṣatām / dadṛśur vismitākārā rāmasya vanavāsinaḥ

rū·pa·saṃ·ha·na·naṃ lak·ṣmīṃ sau·ku·mār·yaṃ su·ve·ṣa·tām / da·dṛ·śur vis·mi·tā·kā·rā rā·mas·ya va·na·vā·si·naḥ

vaidehīṃ lakṣmaṇaṃ rāmaṃ netrair animiṣair iva / āścaryabhūtān dadṛśuḥ sarve te vanacāriṇaḥ

vai·de·hīṃ lak·ṣma·ṇaṃ rā·maṃ net·rair a·ni·mi·ṣair i·va / āś·car·ya·bhū·tān da·dṛ·śuḥ sar·ve te va·na·cā·ri·ṇaḥ

atrainaṃ hi mahābhāgāḥ sarvabhūtahite ratāḥ / atithiṃ parṇaśālāyāṃ rāghavaṃ saṃnyaveśayan

at·rai·naṃ hi ma·hā·bhā·gāḥ sar·va·bhū·ta·hi·te ra·tāḥ / a·ti·thiṃ par·ṇa·śā·lā·yāṃ rā·gha·vaṃ saṃn·ya·ve·śa·yan

tato rāmasya satkṛtya vidhinā pāvakopamāḥ / ājahrus te mahābhāgāḥ salilaṃ dharmacāriṇaḥ

ta·to rā·mas·ya sat·kṛt·ya vi·dhi·nā pā·va·ko·pa·māḥ / ā·jah·rus te ma·hā·bhā·gāḥ sa·li·laṃ dhar·ma·cā·ri·ṇaḥ

mūlaṃ puṣpaṃ phalaṃ vanyam āśramaṃ ca mahātmanaḥ / nivedayītvā dharmajñās tataḥ prāñjalayo 'bruvan

mū·laṃ puṣ·paṃ pha·laṃ van·yam āś·ra·maṃ ca ma·hāt·ma·naḥ / ni·ve·da·yīt·vā dhar·maj·ñās ta·taḥ prāñ·ja·la·yo 'bru·van

dharmapālo janasyāsya śaraṇyaś ca mahāyaśāḥ / pūjanīyaś ca mānyaś ca rājā daṇḍadharo guruḥ

dhar·ma·pā·lo ja·nas·yās·ya śa·raṇ·yaś ca ma·hā·ya·śāḥ / pū·ja·nī·yaś ca mān·yaś ca rā·jā daṇ·ḍa·dha·ro gu·ruḥ

indrasyaiva caturbhāgaḥ prajā rakṣati rāghava / rājā tasmād vanān bhogān bhuṅkte lokanamaskṛtaḥ

in·dras·yai·va ca·tur·bhā·gaḥ pra·jā rak·ṣa·ti rā·gha·va / rā·jā tas·mād va·nān bho·gān bhuṅ·kte lo·ka·na·mas·kṛ·taḥ

te vayaṃ bhavatā rakṣyā bhavadviṣayavāsinaḥ / nagarastho vanastho vā tvaṃ no rājā janeśvaraḥ

te va·yaṃ bha·va·tā rak·ṣyā bha·vad·vi·ṣa·ya·vā·si·naḥ / na·ga·ras·tho va·nas·tho vā tvaṃ no rā·jā ja·neś·va·raḥ

nyastadaṇḍā vayaṃ rājañ jitakrodhā jitendriyāḥ / rakṣitavyās tvayā śaśvad garbhabhūtās tapodhanāḥ

nyas·ta·daṇ·ḍā va·yaṃ rā·jañ ji·tak·ro·dhā ji·ten·dri·yāḥ / rak·ṣi·tav·yās tva·yā śaś·vad gar·bha·bhū·tās ta·po·dha·nāḥ

evam uktvā phalair mūlaiḥ puṣpair vanyaiś ca rāghavam / anyaiś ca vividhāhāraiḥ salakṣmaṇam apūjayan

e·vam uk·tvā pha·lair mū·laiḥ puṣ·pair van·yaiś ca rā·gha·vam / an·yaiś ca vi·vi·dhā·hā·raiḥ sa·lak·ṣma·ṇam a·pū·ja·yan

tathānye tāpasāḥ siddhā rāmaṃ vaiśvānaropamāḥ / nyāyavṛttā yathānyāyaṃ tarpayām āsur īśvaram

ta·thān·ye tā·pa·sāḥ sid·dhā rā·maṃ vaiś·vā·na·ro·pa·māḥ / nyā·ya·vṛt·tā ya·thān·yā·yaṃ tar·pa·yām ā·sur īś·va·ram

kṛtātithyo 'tha rāmas tu sūryasyodayanaṃ prati / āmantrya sa munīn sarvān vanam evānvagāhata

kṛ·tā·tith·yo 'tha rā·mas tu sūr·yas·yo·da·ya·naṃ pra·ti / ā·man·trya sa mu·nīn sar·vān va·nam e·vān·va·gā·ha·ta

nānāmṛgagaṇākīrṇaṃ śārdūlavṛkasevitam / dhvastavṛkṣalatāgulmaṃ durdarśa salilāśayam

nā·nā·mṛ·ga·ga·ṇā·kīr·ṇaṃ śār·dū·la·vṛ·ka·se·vi·tam / dhvas·ta·vṛk·ṣa·la·tā·gul·maṃ dur·dar·śa sa·li·lā·śa·yam

niṣkūjanānāśakuni jhillikā gaṇanāditam / lakṣmaṇānugato rāmo vanamadhyaṃ dadarśa ha

niṣ·kū·ja·nā·nā·śa·ku·ni jhil·li·kā ga·ṇa·nā·di·tam / lak·ṣma·ṇā·nu·ga·to rā·mo va·na·madh·yaṃ da·dar·śa ha

vanamadhye tu kākutsthas tasmin ghoramṛgāyute / dadarśa giriśṛṅgābhaṃ puruṣādaṃ mahāsvanam

va·na·madh·ye tu kā·kut·sthas tas·min gho·ra·mṛ·gā·yu·te / da·dar·śa gi·ri·śṛṅ·gā·bhaṃ pu·ru·ṣā·daṃ ma·hās·va·nam

gabhīrākṣaṃ mahāvaktraṃ vikaṭaṃ viṣamodaram / bībhatsaṃ viṣamaṃ dīrghaṃ vikṛtaṃ ghoradarśanam

ga·bhī·rāk·ṣaṃ ma·hā·vak·traṃ vi·ka·ṭaṃ vi·ṣa·mo·da·ram / bī·bhat·saṃ vi·ṣa·maṃ dīr·ghaṃ vi·kṛ·taṃ gho·ra·dar·śa·nam

vasānaṃ carmavaiyāghraṃ vasārdraṃ rudhirokṣitam / trāsanaṃ sarvabhūtānāṃ vyāditāsyam ivāntakam

va·sā·naṃ car·ma·vai·yāgh·raṃ va·sār·draṃ ru·dhi·rok·ṣi·tam / trā·sa·naṃ sar·va·bhū·tā·nāṃ vyā·di·tās·yam i·vān·ta·kam

trīn siṃhāṃś caturo vyāghrān dvau vṛkau pṛṣatān daśa / saviṣāṇaṃ vasādigdhaṃ gajasya ca śiro mahat

trīn siṃ·hāṃś ca·tu·ro vyāgh·rān dvau vṛ·kau pṛ·ṣa·tān da·śa / sa·vi·ṣā·ṇaṃ va·sā·dig·dhaṃ ga·jas·ya ca śi·ro ma·hat

avasajyāyase śūle vinadantaṃ mahāsvanam / sa rāmaṃ lakṣmaṇaṃ caiva sītāṃ dṛṣṭvā ca maithilīm

a·va·saj·yā·ya·se śū·le vi·na·dan·taṃ ma·hās·va·nam / sa rā·maṃ lak·ṣma·ṇaṃ cai·va sī·tāṃ dṛṣ·ṭvā ca mai·thi·līm

abhyadhāvat susaṃkruddhaḥ prajāḥ kāla ivāntakaḥ / sa kṛtvā bhairavaṃ nādaṃ cālayann iva medinīm

abh·ya·dhā·vat su·saṃk·rud·dhaḥ pra·jāḥ kā·la i·vān·ta·kaḥ / sa kṛt·vā bhai·ra·vaṃ nā·daṃ cā·la·yann i·va me·di·nīm

aṅgenādāya vaidehīm apakramya tato 'bravīt / yuvāṃ jaṭācīradharau sabhāryau kṣīṇajīvitau

aṅ·ge·nā·dā·ya vai·de·hīm a·pak·ram·ya ta·to 'bra·vīt / yu·vāṃ ja·ṭā·cī·ra·dha·rau sa·bhār·yau kṣī·ṇa·jī·vi·tau

praviṣṭau daṇḍakāraṇyaṃ śaracāpāsidhāriṇau / kathaṃ tāpasayor vāṃ ca vāsaḥ pramadayā saha

pra·viṣ·ṭau daṇ·ḍa·kā·raṇ·yaṃ śa·ra·cā·pā·si·dhā·ri·ṇau / ka·thaṃ tā·pa·sa·yor vāṃ ca vā·saḥ pra·ma·da·yā sa·ha

adharmacāriṇau pāpau kau yuvāṃ munidūṣakau / ahaṃ vanam idaṃ durgaṃ virāgho nāma rākṣasaḥ

a·dhar·ma·cā·ri·ṇau pā·pau kau yu·vāṃ mu·ni·dū·ṣa·kau / a·haṃ va·nam i·daṃ dur·gaṃ vi·rā·gho nā·ma rāk·ṣa·saḥ

carāmi sāyudho nityam ṛṣimāṃsāni bhakṣayan / iyaṃ nārī varārohā mama bharyā bhaviṣyati / yuvayoḥ pāpayoś cāhaṃ pāsyāmi rudhiraṃ mṛdhe

ca·rā·mi sā·yu·dho nit·yam ṛ·ṣi·māṃ·sā·ni bhak·ṣa·yan / i·yaṃ nā·rī va·rā·ro·hā ma·ma bhar·yā bha·viṣ·ya·ti / yu·va·yoḥ pā·pa·yoś cā·haṃ pās·yā·mi ru·dhi·raṃ mṛ·dhe

tasyaivaṃ bruvato dhṛṣṭaṃ virādhasya durātmanaḥ / śrutvā sagarvitaṃ vākyaṃ saṃbhrāntā janakātmajā / sītā prāvepatodvegāt pravāte kadalī yathā

tas·yai·vaṃ bru·va·to dhṛṣ·ṭaṃ vi·rā·dhas·ya du·rāt·ma·naḥ / śrut·vā sa·gar·vi·taṃ vāk·yaṃ saṃbh·rān·tā ja·na·kāt·ma·jā / sī·tā prā·ve·pa·tod·ve·gāt pra·vā·te ka·da·lī ya·thā

tāṃ dṛṣṭvā rāghavaḥ sītāṃ virādhāṅkagatāṃ śubhām / abravīl lakṣmaṇaṃ vākyaṃ mukhena pariśuṣyatā

tāṃ dṛṣ·ṭvā rā·gha·vaḥ sī·tāṃ vi·rā·dhāṅ·ka·ga·tāṃ śu·bhām / ab·ra·vīl lak·ṣma·ṇaṃ vāk·yaṃ mu·khe·na pa·ri·śuṣ·ya·tā

paśya saumya narendrasya janakasyātmasaṃbhavām / mama bhāryāṃ śubhācārāṃ virādhāṅke praveśitām / atyanta sukhasaṃvṛddhāṃ rājaputrīṃ yaśasvinīm

paś·ya saum·ya na·ren·dras·ya ja·na·kas·yāt·ma·saṃ·bha·vām / ma·ma bhār·yāṃ śu·bhā·cā·rāṃ vi·rā·dhāṅ·ke pra·ve·śi·tām / at·yan·ta su·kha·saṃ·vṛd·dhāṃ rā·ja·put·rīṃ ya·śas·vi·nīm

yad abhipretam asmāsu priyaṃ vara vṛtaṃ ca yat / kaikeyyās tu susaṃvṛttaṃ kṣipram adyaiva lakṣmaṇa

yad a·bhip·re·tam as·mā·su pri·yaṃ va·ra vṛ·taṃ ca yat / kai·key·yās tu su·saṃ·vṛt·taṃ kṣip·ram ad·yai·va lak·ṣma·ṇa

yā na tuṣyati rājyena putrārthe dīrghadarśinī / yayāhaṃ sarvabhūtānāṃ hitaḥ prasthāpito vanam / adyedānīṃ sakāmā sā yā mātā mama madhyamā

yā na tuṣ·ya·ti rāj·ye·na put·rār·the dīr·gha·dar·śi·nī / ya·yā·haṃ sar·va·bhū·tā·nāṃ hi·taḥ pras·thā·pi·to va·nam / ad·ye·dā·nīṃ sa·kā·mā sā yā mā·tā ma·ma madh·ya·mā

parasparśāt tu vaidehyā na duḥkhataram asti me / pitur vināśāt saumitre svarājyaharaṇāt tathā

pa·ras·par·śāt tu vai·deh·yā na duḥ·kha·ta·ram as·ti me / pi·tur vi·nā·śāt sau·mit·re sva·rāj·ya·ha·ra·ṇāt ta·thā

iti bruvati kākutsthe bāṣpaśokapariplute / abravīl lakṣmaṇaḥ kruddho ruddho nāga iva śvasan

i·ti bru·va·ti kā·kut·sthe bāṣ·pa·śo·ka·pa·rip·lu·te / ab·ra·vīl lak·ṣma·ṇaḥ krud·dho rud·dho nā·ga i·va śva·san

anātha iva bhūtānāṃ nāthas tvaṃ vāsavopamaḥ / mayā preṣyeṇa kākutstha kimarthaṃ paritapsyase

a·nā·tha i·va bhū·tā·nāṃ nā·thas tvaṃ vā·sa·vo·pa·maḥ / ma·yā preṣ·ye·ṇa kā·kut·stha ki·mar·thaṃ pa·ri·tap·sya·se

śareṇa nihatasyādya mayā kruddhena rakṣasaḥ / virādhasya gatāsor hi mahī pāsyati śoṇitam

śa·re·ṇa ni·ha·tas·yād·ya ma·yā krud·dhe·na rak·ṣa·saḥ / vi·rā·dhas·ya ga·tā·sor hi ma·hī pās·ya·ti śo·ṇi·tam

rājyakāme mama krodho bharate yo babhūva ha / taṃ virādhe vimokṣyāmi vajrī vajram ivācale

rāj·ya·kā·me ma·ma kro·dho bha·ra·te yo ba·bhū·va ha / taṃ vi·rā·dhe vi·mok·ṣyā·mi vaj·rī vaj·ram i·vā·ca·le

mama bhujabalavegavegitaḥ patatu śaro 'sya mahān mahorasi / vyapanayatu tanoś ca jīvitaṃ patatu tataś ca mahīṃ vighūrṇitaḥ

ma·ma bhu·ja·ba·la·ve·ga·ve·gi·taḥ pa·ta·tu śa·ro 'sya ma·hān ma·ho·ra·si / vya·pa·na·ya·tu ta·noś ca jī·vi·taṃ pa·ta·tu ta·taś ca ma·hīṃ vi·ghūr·ṇi·taḥ

athovāca punar vākyaṃ virādhaḥ pūrayan vanam / ātmānaṃ pṛcchate brūtaṃ kau yuvāṃ kva gamiṣyathaḥ

a·tho·vā·ca pu·nar vāk·yaṃ vi·rā·dhaḥ pū·ra·yan va·nam / āt·mā·naṃ pṛc·cha·te brū·taṃ kau yu·vāṃ kva ga·miṣ·ya·thaḥ

tam uvāca tato rāmo rākṣasaṃ jvalitānanam / pṛcchantaṃ sumahātejā ikṣvākukulam ātmanaḥ

tam u·vā·ca ta·to rā·mo rāk·ṣa·saṃ jva·li·tā·na·nam / pṛc·chan·taṃ su·ma·hā·te·jā ik·ṣvā·ku·ku·lam āt·ma·naḥ

kṣatriyo vṛttasaṃpannau viddhi nau vanagocarau / tvāṃ tu veditum icchāvaḥ kas tvaṃ carasi daṇḍakān

kṣat·ri·yo vṛt·ta·saṃ·pan·nau vid·dhi nau va·na·go·ca·rau / tvāṃ tu ve·di·tum ic·chā·vaḥ kas tvaṃ ca·ra·si daṇ·ḍa·kān

tam uvāca virādhas tu rāmaṃ satyaparākramam / hanta vakṣyāmi te rājan nibodha mama rāghava

tam u·vā·ca vi·rā·dhas tu rā·maṃ sat·ya·pa·rāk·ra·mam / han·ta vak·ṣyā·mi te rā·jan ni·bo·dha ma·ma rā·gha·va

putraḥ kila jayasyāhaṃ mātā mama śatahradā / virādha iti mām āhuḥ pṛthivyāṃ sarvarākṣasāḥ

put·raḥ ki·la ja·yas·yā·haṃ mā·tā ma·ma śa·tah·ra·dā / vi·rā·dha i·ti mām ā·huḥ pṛ·thiv·yāṃ sar·va·rāk·ṣa·sāḥ

tapasā cāpi me prāptā brahmaṇo hi prasādajā / śastreṇāvadhyatā loke 'cchedyābhedyatvam eva ca

ta·pa·sā cā·pi me prāp·tā brah·ma·ṇo hi pra·sā·da·jā / śas·tre·ṇā·vadh·ya·tā lo·ke 'cched·yā·bhed·yat·vam e·va ca

utsṛjya pramadām enām anapekṣau yathāgatam / tvaramāṇau pālayethāṃ na vāṃ jīvitam ādade

ut·sṛj·ya pra·ma·dām e·nām a·na·pek·ṣau ya·thā·ga·tam / tva·ra·mā·ṇau pā·la·ye·thāṃ na vāṃ jī·vi·tam ā·da·de

taṃ rāmaḥ pratyuvācedaṃ kopasaṃraktalocanaḥ / rākṣasaṃ vikṛtākāraṃ virādhaṃ pāpacetasaṃ

taṃ rā·maḥ prat·yu·vā·ce·daṃ ko·pa·saṃ·rak·ta·lo·ca·naḥ / rāk·ṣa·saṃ vi·kṛ·tā·kā·raṃ vi·rā·dhaṃ pā·pa·ce·ta·saṃ

kṣudra dhik tvāṃ tu hīnārthaṃ mṛtyum anveṣase dhruvam / raṇe saṃprāpsyase tiṣṭha na me jīvan gamiṣyasi

kṣud·ra dhik tvāṃ tu hī·nār·thaṃ mṛt·yum an·ve·ṣa·se dhru·vam / ra·ṇe saṃp·rāp·sya·se tiṣ·ṭha na me jī·van ga·miṣ·ya·si

tataḥ sajyaṃ dhanuḥ kṛtvā rāmaḥ suniśitāñ śarān / suśīghram abhisaṃdhāya rākṣasaṃ nijaghāna ha

ta·taḥ saj·yaṃ dha·nuḥ kṛt·vā rā·maḥ su·ni·śi·tāñ śa·rān / su·śīgh·ram a·bhi·saṃ·dhā·ya rāk·ṣa·saṃ ni·ja·ghā·na ha

dhanuṣā jyāguṇavatā saptabāṇān mumoca ha / rukmapuṅkhān mahāvegān suparṇānilatulyagān

dha·nu·ṣā jyā·gu·ṇa·va·tā sap·ta·bā·ṇān mu·mo·ca ha / ruk·ma·puṅ·khān ma·hā·ve·gān su·par·ṇā·ni·la·tul·ya·gān

te śarīraṃ virādhasya bhittvā barhiṇavāsasaḥ / nipetuḥ śoṇitādigdhā dharaṇyāṃ pāvakopamāḥ

te śa·rī·raṃ vi·rā·dhas·ya bhit·tvā bar·hi·ṇa·vā·sa·saḥ / ni·pe·tuḥ śo·ṇi·tā·dig·dhā dha·raṇ·yāṃ pā·va·ko·pa·māḥ

sa vinadya mahānādaṃ śūlaṃ śakradhvajopamam / pragṛhyāśobhata tadā vyāttānana ivāntakaḥ

sa vi·nad·ya ma·hā·nā·daṃ śū·laṃ śak·radh·va·jo·pa·mam / pra·gṛh·yā·śo·bha·ta ta·dā vyāt·tā·na·na i·vān·ta·kaḥ

tac chūlaṃ vajrasaṃkāśaṃ gagane jvalanopamam / dvābhyāṃ śarābhyāṃ ciccheda rāmaḥ śastrabhṛtāṃ varaḥ

tac chū·laṃ vaj·ra·saṃ·kā·śaṃ ga·ga·ne jva·la·no·pa·mam / dvābh·yāṃ śa·rābh·yāṃ cic·che·da rā·maḥ śas·tra·bhṛ·tāṃ va·raḥ

tasya raudrasya saumitrir bāhuṃ savyaṃ babhañja ha / rāmas tu dakṣiṇaṃ bāhuṃ tarasā tasya rakṣasaḥ

tas·ya raud·ras·ya sau·mit·rir bā·huṃ sav·yaṃ ba·bhañ·ja ha / rā·mas tu dak·ṣi·ṇaṃ bā·huṃ ta·ra·sā tas·ya rak·ṣa·saḥ

sa bhagnabāhuḥ saṃvigno nipapātāśu rākṣasaḥ / dharaṇyāṃ meghasaṃkāśo vajrabhinna ivācalaḥ / idaṃ provāca kākutsthaṃ virādhaḥ puruṣarṣabham

sa bhag·na·bā·huḥ saṃ·vig·no ni·pa·pā·tā·śu rāk·ṣa·saḥ / dha·raṇ·yāṃ me·gha·saṃ·kā·śo vaj·ra·bhin·na i·vā·ca·laḥ / i·daṃ pro·vā·ca kā·kut·sthaṃ vi·rā·dhaḥ pu·ru·ṣar·ṣa·bham

kausalyā suprajās tāta rāmas tvaṃ vidito mayā / vaidehī ca mahābhāgā lakṣmaṇaś ca mahāyaśāḥ

kau·sal·yā sup·ra·jās tā·ta rā·mas tvaṃ vi·di·to ma·yā / vai·de·hī ca ma·hā·bhā·gā lak·ṣma·ṇaś ca ma·hā·ya·śāḥ

abhiśāpād ahaṃ ghorāṃ praviṣṭo rākṣasīṃ tanum / tumburur nāma gandharvaḥ śapto vaiśvaraṇena hi

a·bhi·śā·pād a·haṃ gho·rāṃ pra·viṣ·ṭo rāk·ṣa·sīṃ ta·num / tum·bu·rur nā·ma gan·dhar·vaḥ śap·to vaiś·va·ra·ṇe·na hi

prasādyamānaś ca mayā so 'bravīn māṃ mahāyaśāḥ / yadā dāśarathī rāmas tvāṃ vadhiṣyati saṃyuge

pra·sād·ya·mā·naś ca ma·yā so 'bra·vīn māṃ ma·hā·ya·śāḥ / ya·dā dā·śa·ra·thī rā·mas tvāṃ va·dhiṣ·ya·ti saṃ·yu·ge

tadā prakṛtim āpanno bhavān svargaṃ gamiṣyati / iti vaiśravaṇo rājā rambhāsaktam uvāca ha

ta·dā pra·kṛ·tim ā·pan·no bha·vān svar·gaṃ ga·miṣ·ya·ti / i·ti vaiś·ra·va·ṇo rā·jā ram·bhā·sak·tam u·vā·ca ha

anupasthīyamāno māṃ saṃkruddho vyajahāra ha / tava prasādān mukto 'ham abhiśāpāt sudāruṇāt / bhavanaṃ svaṃ gamiṣyāmi svasti vo 'stu paraṃtapa

a·nu·pas·thī·ya·mā·no māṃ saṃk·rud·dho vya·ja·hā·ra ha / ta·va pra·sā·dān muk·to 'ham a·bhi·śā·pāt su·dā·ru·ṇāt / bha·va·naṃ svaṃ ga·miṣ·yā·mi svas·ti vo 'stu pa·raṃ·ta·pa

ito vasati dharmātmā śarabhaṅgaḥ pratāpavān / adhyardhayojane tāta maharṣiḥ sūryasaṃnibhaḥ

i·to va·sa·ti dhar·māt·mā śa·ra·bhaṅ·gaḥ pra·tā·pa·vān / adh·yar·dha·yo·ja·ne tā·ta ma·har·ṣiḥ sūr·ya·saṃ·ni·bhaḥ

taṃ kṣipram abhigaccha tvaṃ sa te śreyo vidhāsyati / avaṭe cāpi māṃ rāma nikṣipya kuśalī vraja

taṃ kṣip·ram a·bhi·gac·cha tvaṃ sa te śre·yo vi·dhās·ya·ti / a·va·ṭe cā·pi māṃ rā·ma nik·ṣip·ya ku·śa·lī vra·ja

rakṣasāṃ gatasattvānām eṣa dharmaḥ sanātanaḥ / avaṭe ye nidhīyante teṣāṃ lokāḥ sanātanāḥ

rak·ṣa·sāṃ ga·ta·sat·tvā·nām e·ṣa dhar·maḥ sa·nā·ta·naḥ / a·va·ṭe ye ni·dhī·yan·te te·ṣāṃ lo·kāḥ sa·nā·ta·nāḥ

evam uktvā tu kākutsthaṃ virādhaḥ śarapīḍitaḥ / babhūva svargasaṃprāpto nyastadeho mahābalaḥ

e·vam uk·tvā tu kā·kut·sthaṃ vi·rā·dhaḥ śa·ra·pī·ḍi·taḥ / ba·bhū·va svar·ga·saṃp·rāp·to nyas·ta·de·ho ma·hā·ba·laḥ

taṃ muktakaṇṭham utkṣipya śaṅkukarṇaṃ mahāsvanam / virādhaṃ prākṣipac chvabhre nadantaṃ bhairavasvanam

taṃ muk·ta·kaṇ·ṭham ut·kṣip·ya śaṅ·ku·kar·ṇaṃ ma·hās·va·nam / vi·rā·dhaṃ prāk·ṣi·pac chvabh·re na·dan·taṃ bhai·ra·vas·va·nam

tatas tu tau kāñcanacitrakārmukau nihatya rakṣaḥ parigṛhya maithilīm / vijahratus tau muditau mahāvane divi sthitau candradivākarāv iva

ta·tas tu tau kāñ·ca·na·cit·ra·kār·mu·kau ni·hat·ya rak·ṣaḥ pa·ri·gṛh·ya mai·thi·līm / vi·jah·ra·tus tau mu·di·tau ma·hā·va·ne di·vi sthi·tau can·dra·di·vā·ka·rāv i·va

hatvā tu taṃ bhīmabalaṃ virādhaṃ rākṣasaṃ vane / tataḥ sītāṃ pariṣvajya samāśvāsya ca vīryavān / abravīl lakṣmaṇāṃ rāmo bhrātaraṃ dīptatejasaṃ

hat·vā tu taṃ bhī·ma·ba·laṃ vi·rā·dhaṃ rāk·ṣa·saṃ va·ne / ta·taḥ sī·tāṃ pa·riṣ·vaj·ya sa·māś·vās·ya ca vīr·ya·vān / ab·ra·vīl lak·ṣma·ṇāṃ rā·mo bhrā·ta·raṃ dīp·ta·te·ja·saṃ

kaṣṭaṃ vanam idaṃ durgaṃ na ca smo vanagocarāḥ / abhigacchāmahe śīghraṃ śarabhaṅgaṃ tapodhanam

kaṣ·ṭaṃ va·nam i·daṃ dur·gaṃ na ca smo va·na·go·ca·rāḥ / a·bhi·gac·chā·ma·he śīgh·raṃ śa·ra·bhaṅ·gaṃ ta·po·dha·nam

āśramaṃ śarabhaṅgasya rāghavo 'bhijagāma ha

āś·ra·maṃ śa·ra·bhaṅ·gas·ya rā·gha·vo 'bhi·ja·gā·ma ha

tasya devaprabhāvasya tapasā bhāvitātmanaḥ / samīpe śarabhaṅgasya dadarśa mahad adbhutam

tas·ya de·vap·ra·bhā·vas·ya ta·pa·sā bhā·vi·tāt·ma·naḥ / sa·mī·pe śa·ra·bhaṅ·gas·ya da·dar·śa ma·had ad·bhu·tam

vibhrājamānaṃ vapuṣā sūryavaiśvānaropamam / asaṃspṛśantaṃ vasudhāṃ dadarśa vibudheśvaram

vibh·rā·ja·mā·naṃ va·pu·ṣā sūr·ya·vaiś·vā·na·ro·pa·mam / a·saṃs·pṛ·śan·taṃ va·su·dhāṃ da·dar·śa vi·bu·dheś·va·ram

suprabhābharaṇaṃ devaṃ virajo 'mbaradhāriṇam / tadvidhair eva bahubhiḥ pūjyamānaṃ mahātmabhiḥ

sup·ra·bhā·bha·ra·ṇaṃ de·vaṃ vi·ra·jo 'mba·ra·dhā·ri·ṇam / tad·vi·dhair e·va ba·hu·bhiḥ pūj·ya·mā·naṃ ma·hāt·ma·bhiḥ

haribhir vājibhir yuktam antarikṣagataṃ ratham / dadarśādūratas tasya taruṇādityasaṃnibham

ha·ri·bhir vā·ji·bhir yuk·tam an·ta·rik·ṣa·ga·taṃ ra·tham / da·dar·śā·dū·ra·tas tas·ya ta·ru·ṇā·dit·ya·saṃ·ni·bham

pāṇḍurābhraghanaprakhyaṃ candramaṇḍalasaṃnibham / apaśyad vimalaṃ chatraṃ citramālyopaśobhitam

pāṇ·ḍu·rābh·ra·gha·nap·rakh·yaṃ can·dra·maṇ·ḍa·la·saṃ·ni·bham / a·paś·yad vi·ma·laṃ chat·raṃ cit·ra·māl·yo·pa·śo·bhi·tam

cāmaravyajane cāgrye rukmadaṇḍe mahādhane / gṛhīte vananārībhyāṃ dhūyamāne ca mūrdhani

cā·ma·rav·ya·ja·ne cāg·rye ruk·ma·daṇ·ḍe ma·hā·dha·ne / gṛ·hī·te va·na·nā·rībh·yāṃ dhū·ya·mā·ne ca mūr·dha·ni

gandharvāmarasiddhāś ca bahavaḥ paramarṣayaḥ / antarikṣagataṃ devaṃ vāgbhir agryābhir īḍire

gan·dhar·vā·ma·ra·sid·dhāś ca ba·ha·vaḥ pa·ra·mar·ṣa·yaḥ / an·ta·rik·ṣa·ga·taṃ de·vaṃ vāg·bhir ag·ryā·bhir ī·ḍi·re

dṛṣṭvā śatakratuṃ tatra rāmo lakṣmaṇam abravīt / ye hayāḥ puruhūtasya purā śakrasya naḥ śrutāḥ / antarikṣagatā divyās ta ime harayo dhruvam

dṛṣ·ṭvā śa·tak·ra·tuṃ tat·ra rā·mo lak·ṣma·ṇam ab·ra·vīt / ye ha·yāḥ pu·ru·hū·tas·ya pu·rā śak·ras·ya naḥ śru·tāḥ / an·ta·rik·ṣa·ga·tā div·yās ta i·me ha·ra·yo dhru·vam

ime ca puruṣavyāghra ye tiṣṭhanty abhito ratham / śataṃ śataṃ kuṇḍalino yuvānaḥ khaḍgapāṇayaḥ

i·me ca pu·ru·ṣav·yāgh·ra ye tiṣ·ṭhanty a·bhi·to ra·tham / śa·taṃ śa·taṃ kuṇ·ḍa·li·no yu·vā·naḥ khaḍ·ga·pā·ṇa·yaḥ

urodeśeṣu sarveṣāṃ hārā jvalanasaṃnibhāḥ / rūpaṃ bibhrati saumitre pañcaviṃśativārṣikam

u·ro·de·śe·ṣu sar·ve·ṣāṃ hā·rā jva·la·na·saṃ·ni·bhāḥ / rū·paṃ bibh·ra·ti sau·mit·re pañ·ca·viṃ·śa·ti·vār·ṣi·kam

etad dhi kila devānāṃ vayo bhavati nityadā / yatheme puruṣavyāghrā dṛśyante priyadarśanāḥ

e·tad dhi ki·la de·vā·nāṃ va·yo bha·va·ti nit·ya·dā / ya·the·me pu·ru·ṣav·yāgh·rā dṛś·yan·te pri·ya·dar·śa·nāḥ

ihaiva saha vaidehyā muhūrtaṃ tiṣṭha lakṣmaṇa / yāvaj janāmy ahaṃ vyaktaṃ ka eṣa dyutimān rathe

i·hai·va sa·ha vai·deh·yā mu·hūr·taṃ tiṣ·ṭha lak·ṣma·ṇa / yā·vaj ja·nāmy a·haṃ vyak·taṃ ka e·ṣa dyu·ti·mān ra·the

tam evam uktvā saumitrim ihaiva sthīyatām iti / abhicakrāma kākutsthaḥ śarabhaṅgāśramaṃ prati

tam e·vam uk·tvā sau·mit·rim i·hai·va sthī·ya·tām i·ti / a·bhi·cak·rā·ma kā·kut·sthaḥ śa·ra·bhaṅ·gāś·ra·maṃ pra·ti

tataḥ samabhigacchantaṃ prekṣya rāmaṃ śacīpatiḥ / śarabhaṅgam anujñāpya vibudhān idam abravīt

ta·taḥ sa·ma·bhi·gac·chan·taṃ prek·ṣya rā·maṃ śa·cī·pa·tiḥ / śa·ra·bhaṅ·gam a·nuj·ñāp·ya vi·bu·dhān i·dam ab·ra·vīt

ihopayāty asau rāmo yāvan māṃ nābhibhāṣate / niṣṭhāṃ nayata tāvat tu tato māṃ draṣṭum arhati

i·ho·pa·yāty a·sau rā·mo yā·van māṃ nā·bhi·bhā·ṣa·te / niṣ·ṭhāṃ na·ya·ta tā·vat tu ta·to māṃ draṣ·ṭum ar·ha·ti

jitavantaṃ kṛtārthaṃ ca draṣṭāham acirād imam / karma hy anena kartavyaṃ mahad anyaiḥ suduṣkaram

ji·ta·van·taṃ kṛ·tār·thaṃ ca draṣ·ṭā·ham a·ci·rād i·mam / kar·ma hy a·ne·na kar·tav·yaṃ ma·had an·yaiḥ su·duṣ·ka·ram

iti vajrī tam āmantrya mānayitvā ca tāpasaṃ / rathena hariyuktena yayau divam ariṃdamaḥ

i·ti vaj·rī tam ā·man·trya mā·na·yit·vā ca tā·pa·saṃ / ra·the·na ha·ri·yuk·te·na ya·yau di·vam a·riṃ·da·maḥ

prayāte tu sahasrākṣe rāghavaḥ saparicchadaḥ / agnihotram upāsīnaṃ śarabhaṅgam upāgamat

pra·yā·te tu sa·has·rāk·ṣe rā·gha·vaḥ sa·pa·ric·cha·daḥ / ag·ni·hot·ram u·pā·sī·naṃ śa·ra·bhaṅ·gam u·pā·ga·mat

tasya pādau ca saṃgṛhya rāmaḥ sītā ca lakṣmaṇaḥ / niṣedus tadanujñātā labdhavāsā nimantritāḥ

tas·ya pā·dau ca saṃ·gṛh·ya rā·maḥ sī·tā ca lak·ṣma·ṇaḥ / ni·ṣe·dus ta·da·nuj·ñā·tā lab·dha·vā·sā ni·man·tri·tāḥ

tataḥ śakropayānaṃ tu paryapṛcchat sa rāghavaḥ / śarabhaṅgaś ca tat sarvaṃ rāghavāya nyavedayat

ta·taḥ śak·ro·pa·yā·naṃ tu par·ya·pṛc·chat sa rā·gha·vaḥ / śa·ra·bhaṅ·gaś ca tat sar·vaṃ rā·gha·vā·ya nya·ve·da·yat

mām eṣa varado rāma brahmalokaṃ ninīṣati / jitam ugreṇa tapasā duṣprāpam akṛtātmabhiḥ

mām e·ṣa va·ra·do rā·ma brah·ma·lo·kaṃ ni·nī·ṣa·ti / ji·tam ug·re·ṇa ta·pa·sā duṣ·prā·pam a·kṛ·tāt·ma·bhiḥ

ahaṃ jñātvā naravyāghra vartamānam adūrataḥ / brahmalokaṃ na gacchāmi tvām adṛṣṭvā priyātithim

a·haṃ jñāt·vā na·rav·yāgh·ra var·ta·mā·nam a·dū·ra·taḥ / brah·ma·lo·kaṃ na gac·chā·mi tvām a·dṛṣ·ṭvā pri·yā·ti·thim

samāgamya gamiṣyāmi tridivaṃ devasevitam / akṣayā naraśārdūla jitā lokā mayā śubhāḥ / brāhmyāś ca nākapṛṣṭhyāś ca pratigṛhṇīṣva māmakān

sa·mā·gam·ya ga·miṣ·yā·mi tri·di·vaṃ de·va·se·vi·tam / ak·ṣa·yā na·ra·śār·dū·la ji·tā lo·kā ma·yā śu·bhāḥ / brāh·myāś ca nā·ka·pṛṣ·ṭhyāś ca pra·ti·gṛh·ṇīṣ·va mā·ma·kān

evam ukto naravyāghraḥ sarvaśāstraviśāradaḥ / ṛṣiṇā śarabhaṅgena rāghavo vākyam abravīt

e·vam uk·to na·rav·yāgh·raḥ sar·va·śās·tra·vi·śā·ra·daḥ / ṛ·ṣi·ṇā śa·ra·bhaṅ·ge·na rā·gha·vo vāk·yam ab·ra·vīt

aham evāhariṣyāmi sarvāṃl lokān mahāmune / āvāsaṃ tv aham icchāmi pradiṣṭam iha kānane

a·ham e·vā·ha·riṣ·yā·mi sar·vāṃl lo·kān ma·hā·mu·ne / ā·vā·saṃ tv a·ham ic·chā·mi pra·diṣ·ṭam i·ha kā·na·ne

rāghaveṇaivam uktas tu śakratulyabalena vai / śarabhaṅgo mahāprājñaḥ punar evābravīd vacaḥ

rā·gha·ve·ṇai·vam uk·tas tu śak·ra·tul·ya·ba·le·na vai / śa·ra·bhaṅ·go ma·hāp·rāj·ñaḥ pu·nar e·vāb·ra·vīd va·caḥ

sutīkṣṇam abhigaccha tvaṃ śucau deśe tapasvinam / ramaṇīye vanoddeśe sa te vāsaṃ vidhāsyati

su·tīk·ṣṇam a·bhi·gac·cha tvaṃ śu·cau de·śe ta·pas·vi·nam / ra·ma·ṇī·ye va·nod·de·śe sa te vā·saṃ vi·dhās·ya·ti

eṣa panthā naravyāghra muhūrtaṃ paśya tāta mām / yāvaj jahāmi gātrāṇi jīrṇaṃ tvacam ivoragaḥ

e·ṣa pan·thā na·rav·yāgh·ra mu·hūr·taṃ paś·ya tā·ta mām / yā·vaj ja·hā·mi gāt·rā·ṇi jīr·ṇaṃ tva·cam i·vo·ra·gaḥ

tato 'gniṃ sa samādhāya hutvā cājyena mantravit / śarabhaṅgo mahātejāḥ praviveśa hutāśanam

ta·to 'gniṃ sa sa·mā·dhā·ya hut·vā cāj·ye·na man·tra·vit / śa·ra·bhaṅ·go ma·hā·te·jāḥ pra·vi·ve·śa hu·tā·śa·nam

tasya romāṇi keśāṃś ca dadāhāgnir mahātmanaḥ / jīrṇaṃ tvacaṃ tathāsthīni yac ca māṃsaṃ ca śoṇitam

tas·ya ro·mā·ṇi ke·śāṃś ca da·dā·hāg·nir ma·hāt·ma·naḥ / jīr·ṇaṃ tva·caṃ ta·thās·thī·ni yac ca māṃ·saṃ ca śo·ṇi·tam

sa ca pāvakasaṃkāśaḥ kumāraḥ samapadyata / utthāyāgnicayāt tasmāc charabhaṅgo vyarocata

sa ca pā·va·ka·saṃ·kā·śaḥ ku·mā·raḥ sa·ma·pad·ya·ta / ut·thā·yāg·ni·ca·yāt tas·māc cha·ra·bhaṅ·go vya·ro·ca·ta

sa lokān āhitāgnīnām ṛṣīṇāṃ ca mahātmanām / devānāṃ ca vyatikramya brahmalokaṃ vyarohata

sa lo·kān ā·hi·tāg·nī·nām ṛ·ṣī·ṇāṃ ca ma·hāt·ma·nām / de·vā·nāṃ ca vya·tik·ram·ya brah·ma·lo·kaṃ vya·ro·ha·ta

sa puṇyakarmā bhuvane dvijarṣabhaḥ pitāmahaṃ sānucaraṃ dadarśa ha / pitāmahaś cāpi samīkṣya taṃ dvijaṃ nananda susvāgatam ity uvāca ha

sa puṇ·ya·kar·mā bhu·va·ne dvi·jar·ṣa·bhaḥ pi·tā·ma·haṃ sā·nu·ca·raṃ da·dar·śa ha / pi·tā·ma·haś cā·pi sa·mīk·ṣya taṃ dvi·jaṃ na·nan·da sus·vā·ga·tam ity u·vā·ca ha

śarabhaṅge divaṃ prāpte munisaṃghāḥ samāgatāḥ / abhyagacchanta kākutsthaṃ rāmaṃ jvalitatejasaṃ

śa·ra·bhaṅ·ge di·vaṃ prāp·te mu·ni·saṃ·ghāḥ sa·mā·ga·tāḥ / abh·ya·gac·chan·ta kā·kut·sthaṃ rā·maṃ jva·li·ta·te·ja·saṃ

vaikhānasā vālakhilyāḥ saṃprakṣālā marīcipāḥ / aśmakuṭṭāś ca bahavaḥ patrāhārāś ca tāpasāḥ

vai·khā·na·sā vā·la·khil·yāḥ saṃp·rak·ṣā·lā ma·rī·ci·pāḥ / aś·ma·kuṭ·ṭāś ca ba·ha·vaḥ pat·rā·hā·rāś ca tā·pa·sāḥ

dantolūkhalinaś caiva tathaivonmajjakāḥ pare / munayaḥ salilāhārā vāyubhakṣās tathāpare

dan·to·lū·kha·li·naś cai·va ta·thai·von·maj·ja·kāḥ pa·re / mu·na·yaḥ sa·li·lā·hā·rā vā·yu·bhak·ṣās ta·thā·pa·re

ākāśanilayāś caiva tathā sthaṇḍilaśāyinaḥ / tathordhvavāsino dāntās tathārdrapaṭavāsasaḥ

ā·kā·śa·ni·la·yāś cai·va ta·thā sthaṇ·ḍi·la·śā·yi·naḥ / ta·thor·dhva·vā·si·no dān·tās ta·thār·dra·pa·ṭa·vā·sa·saḥ

sajapāś ca taponityās tathā pañcatapo'nvitāḥ / sarve brāhmyā śriyā juṣṭā dṛḍhayogasamāhitāḥ / śarabhaṅgāśrame rāmam abhijagmuś ca tāpasāḥ

sa·ja·pāś ca ta·po·nit·yās ta·thā pañ·ca·ta·po'nvi·tāḥ / sar·ve brāh·myā śri·yā juṣ·ṭā dṛ·ḍha·yo·ga·sa·mā·hi·tāḥ / śa·ra·bhaṅ·gāś·ra·me rā·mam a·bhi·jag·muś ca tā·pa·sāḥ

abhigamya ca dharmajñā rāmaṃ dharmabhṛtāṃ varam / ūcuḥ paramadharmajñam ṛṣisaṃghāḥ samāhitāḥ

a·bhi·gam·ya ca dhar·maj·ñā rā·maṃ dhar·ma·bhṛ·tāṃ va·ram / ū·cuḥ pa·ra·ma·dhar·maj·ñam ṛ·ṣi·saṃ·ghāḥ sa·mā·hi·tāḥ

tvam ikṣvākukulasyāsya pṛthivyāś ca mahārathaḥ / pradhānaś cāsi nāthaś ca devānāṃ maghavān iva

tvam ik·ṣvā·ku·ku·las·yās·ya pṛ·thiv·yāś ca ma·hā·ra·thaḥ / pra·dhā·naś cā·si nā·thaś ca de·vā·nāṃ ma·gha·vān i·va

viśrutas triṣu lokeṣu yaśasā vikrameṇa ca / pitṛvratatvaṃ satyaṃ ca tvayi dharmaś ca puṣkalaḥ

viś·ru·tas tri·ṣu lo·ke·ṣu ya·śa·sā vik·ra·me·ṇa ca / pi·tṛv·ra·tat·vaṃ sat·yaṃ ca tva·yi dhar·maś ca puṣ·ka·laḥ

tvām āsādya mahātmānaṃ dharmajñaṃ dharmavatsalam / arthitvān nātha vakṣyāmas tac ca naḥ kṣantum arhasi

tvām ā·sād·ya ma·hāt·mā·naṃ dhar·maj·ñaṃ dhar·ma·vat·sa·lam / ar·thit·vān nā·tha vak·ṣyā·mas tac ca naḥ kṣan·tum ar·ha·si

adhārmas tu mahāṃs tāta bhavet tasya mahīpateḥ / yo hared baliṣaḍbhāgaṃ na ca rakṣati putravat

a·dhār·mas tu ma·hāṃs tā·ta bha·vet tas·ya ma·hī·pa·teḥ / yo ha·red ba·li·ṣaḍ·bhā·gaṃ na ca rak·ṣa·ti put·ra·vat

yuñjānaḥ svān iva prāṇān prāṇair iṣṭān sutān iva / nityayuktaḥ sadā rakṣan sarvān viṣayavāsinaḥ

yuñ·jā·naḥ svān i·va prā·ṇān prā·ṇair iṣ·ṭān su·tān i·va / nit·ya·yuk·taḥ sa·dā rak·ṣan sar·vān vi·ṣa·ya·vā·si·naḥ

prāpnoti śāśvatīṃ rāma kīrtiṃ sa bahuvārṣikīm / brahmaṇaḥ sthānam āsādya tatra cāpi mahīyate

prāp·no·ti śāś·va·tīṃ rā·ma kīr·tiṃ sa ba·hu·vār·ṣi·kīm / brah·ma·ṇaḥ sthā·nam ā·sād·ya tat·ra cā·pi ma·hī·ya·te

yat karoti paraṃ dharmaṃ munir mūlaphalāśanaḥ / tatra rājñaś caturbhāgaḥ prajā dharmeṇa rakṣataḥ

yat ka·ro·ti pa·raṃ dhar·maṃ mu·nir mū·la·pha·lā·śa·naḥ / tat·ra rāj·ñaś ca·tur·bhā·gaḥ pra·jā dhar·me·ṇa rak·ṣa·taḥ

so 'yaṃ brāhmaṇabhūyiṣṭho vānaprasthagaṇo mahān / tvan nātho 'nāthavad rāma rākṣasair vadhyate bhṛśam

so 'yaṃ brāh·ma·ṇa·bhū·yiṣ·ṭho vā·nap·ras·tha·ga·ṇo ma·hān / tvan nā·tho 'nā·tha·vad rā·ma rāk·ṣa·sair vadh·ya·te bhṛ·śam

ehi paśya śarīrāṇi munīnāṃ bhāvitātmanām / hatānāṃ rākṣasair ghorair bahūnāṃ bahudhā vane

e·hi paś·ya śa·rī·rā·ṇi mu·nī·nāṃ bhā·vi·tāt·ma·nām / ha·tā·nāṃ rāk·ṣa·sair gho·rair ba·hū·nāṃ ba·hu·dhā va·ne

pampānadīnivāsānām anumandākinīm api / citrakūṭālayānāṃ ca kriyate kadanaṃ mahat

pam·pā·na·dī·ni·vā·sā·nām a·nu·man·dā·ki·nīm a·pi / cit·ra·kū·ṭā·la·yā·nāṃ ca kri·ya·te ka·da·naṃ ma·hat

evaṃ vayaṃ na mṛṣyāmo viprakāraṃ tapasvinam / kriyamāṇaṃ vane ghoraṃ rakṣobhir bhīmakarmabhiḥ

e·vaṃ va·yaṃ na mṛṣ·yā·mo vip·ra·kā·raṃ ta·pas·vi·nam / kri·ya·mā·ṇaṃ va·ne gho·raṃ rak·ṣo·bhir bhī·ma·kar·ma·bhiḥ

tatas tvāṃ śaraṇārthaṃ ca śaraṇyaṃ samupasthitāḥ / paripālaya no rāma vadhyamānān niśācaraiḥ

ta·tas tvāṃ śa·ra·ṇār·thaṃ ca śa·raṇ·yaṃ sa·mu·pas·thi·tāḥ / pa·ri·pā·la·ya no rā·ma vadh·ya·mā·nān ni·śā·ca·raiḥ

etac chrutvā tu kākutsthas tāpasānāṃ tapasvinām / idaṃ provāca dharmātmā sarvān eva tapasvinaḥ / naivam arhatha māṃ vaktum ājñāpyo 'haṃ tapasvinam

e·tac chrut·vā tu kā·kut·sthas tā·pa·sā·nāṃ ta·pas·vi·nām / i·daṃ pro·vā·ca dhar·māt·mā sar·vān e·va ta·pas·vi·naḥ / nai·vam ar·ha·tha māṃ vak·tum āj·ñāp·yo 'haṃ ta·pas·vi·nam

bhavatām arthasiddhyartham āgato 'haṃ yadṛcchayā / tasya me 'yaṃ vane vāso bhaviṣyati mahāphalaḥ / tapasvināṃ raṇe śatrūn hantum icchāmi rākṣasān

bha·va·tām ar·tha·sid·dhyar·tham ā·ga·to 'haṃ ya·dṛc·cha·yā / tas·ya me 'yaṃ va·ne vā·so bha·viṣ·ya·ti ma·hā·pha·laḥ / ta·pas·vi·nāṃ ra·ṇe śat·rūn han·tum ic·chā·mi rāk·ṣa·sān

dattvā varaṃ cāpi tapodhanānāṃ dharme dhṛtātmā sahalakṣmaṇena / tapodhanaiś cāpi sahārya vṛttaḥ sutīṣkṇam evābhijagāma vīraḥ

dat·tvā va·raṃ cā·pi ta·po·dha·nā·nāṃ dhar·me dhṛ·tāt·mā sa·ha·lak·ṣma·ṇe·na / ta·po·dha·naiś cā·pi sa·hār·ya vṛt·taḥ su·tīṣ·kṇam e·vā·bhi·ja·gā·ma vī·raḥ

rāmas tu sahito bhrātrā sītayā ca paraṃtapaḥ / sutīkṣṇasyāśramapadaṃ jagāma saha tair dvijaiḥ

rā·mas tu sa·hi·to bhrāt·rā sī·ta·yā ca pa·raṃ·ta·paḥ / su·tīk·ṣṇas·yāś·ra·ma·pa·daṃ ja·gā·ma sa·ha tair dvi·jaiḥ

sa gatvā dūram adhvānaṃ nadīs tīrtva bahūdakāḥ / dadarśa vipulaṃ śailaṃ mahāmegham ivonnatam

sa gat·vā dū·ram adh·vā·naṃ na·dīs tīr·tva ba·hū·da·kāḥ / da·dar·śa vi·pu·laṃ śai·laṃ ma·hā·me·gham i·von·na·tam

tatas tad ikṣvākuvarau satataṃ vividhair drumaiḥ / kānanaṃ tau viviśatuḥ sītayā saha rāghavau

ta·tas tad ik·ṣvā·ku·va·rau sa·ta·taṃ vi·vi·dhair dru·maiḥ / kā·na·naṃ tau vi·vi·śa·tuḥ sī·ta·yā sa·ha rā·gha·vau

praviṣṭas tu vanaṃ ghoraṃ bahupuṣpaphaladrumam / dadarśāśramam ekānte cīramālāpariṣkṛtam

pra·viṣ·ṭas tu va·naṃ gho·raṃ ba·hu·puṣ·pa·pha·lad·ru·mam / da·dar·śāś·ra·mam e·kān·te cī·ra·mā·lā·pa·riṣ·kṛ·tam

tatra tāpasam āsīnaṃ malapaṅkajaṭādharam / rāmaḥ sutīkṣṇaṃ vidhivat tapovṛddham abhāṣata

tat·ra tā·pa·sam ā·sī·naṃ ma·la·paṅ·ka·ja·ṭā·dha·ram / rā·maḥ su·tīk·ṣṇaṃ vi·dhi·vat ta·po·vṛd·dham a·bhā·ṣa·ta

rāmo 'ham asmi bhagavan bhavantaṃ draṣṭum āgataḥ / tan mābhivada dharmajña maharṣe satyavikrama

rā·mo 'ham as·mi bha·ga·van bha·van·taṃ draṣ·ṭum ā·ga·taḥ / tan mā·bhi·va·da dhar·maj·ña ma·har·ṣe sat·ya·vik·ra·ma

sa nirīkṣya tato vīraṃ rāmaṃ dharmabhṛtāṃ varam / samāśliṣya ca bāhubhyām idaṃ vacanam abravīt

sa ni·rīk·ṣya ta·to vī·raṃ rā·maṃ dhar·ma·bhṛ·tāṃ va·ram / sa·māś·liṣ·ya ca bā·hubh·yām i·daṃ va·ca·nam ab·ra·vīt

svāgataṃ khalu te vīra rāma dharmabhṛtāṃ vara / āśramo 'yaṃ tvayākrāntaḥ sanātha iva sāmpratam

svā·ga·taṃ kha·lu te vī·ra rā·ma dhar·ma·bhṛ·tāṃ va·ra / āś·ra·mo 'yaṃ tva·yāk·rān·taḥ sa·nā·tha i·va sām·pra·tam

pratīkṣamāṇas tvām eva nārohe 'haṃ mahāyaśaḥ / devalokam ito vīra dehaṃ tyaktvā mahītale

pra·tīk·ṣa·mā·ṇas tvām e·va nā·ro·he 'haṃ ma·hā·ya·śaḥ / de·va·lo·kam i·to vī·ra de·haṃ tyak·tvā ma·hī·ta·le

citrakūṭam upādāya rājyabhraṣṭo 'si me śrutaḥ / ihopayātaḥ kākutstho devarājaḥ śatakratuḥ / sarvāṃl lokāñ jitān āha mama puṇyena karmaṇā

cit·ra·kū·ṭam u·pā·dā·ya rāj·yabh·raṣ·ṭo 'si me śru·taḥ / i·ho·pa·yā·taḥ kā·kut·stho de·va·rā·jaḥ śa·tak·ra·tuḥ / sar·vāṃl lo·kāñ ji·tān ā·ha ma·ma puṇ·ye·na kar·ma·ṇā

teṣu devarṣijuṣṭeṣu jiteṣu tapasā mayā / matprasādāt sabhāryas tvaṃ viharasva salakṣmaṇaḥ

te·ṣu de·var·ṣi·juṣ·ṭe·ṣu ji·te·ṣu ta·pa·sā ma·yā / mat·pra·sā·dāt sa·bhār·yas tvaṃ vi·ha·ras·va sa·lak·ṣma·ṇaḥ

tam ugratapasaṃ dīptaṃ maharṣiṃ satyavādinam / pratyuvācātmavān rāmo brahmāṇam iva vāsavaḥ

tam ug·ra·ta·pa·saṃ dīp·taṃ ma·har·ṣiṃ sat·ya·vā·di·nam / prat·yu·vā·cāt·ma·vān rā·mo brah·mā·ṇam i·va vā·sa·vaḥ

aham evāhariṣyāmi svayaṃ lokān mahāmune / āvāsaṃ tv aham icchāmi pradiṣṭam iha kānane

a·ham e·vā·ha·riṣ·yā·mi sva·yaṃ lo·kān ma·hā·mu·ne / ā·vā·saṃ tv a·ham ic·chā·mi pra·diṣ·ṭam i·ha kā·na·ne

bhavān sarvatra kuśalaḥ sarvabhūtahite rataḥ / ākhyātaḥ śarabhaṅgena gautamena mahātmanā

bha·vān sar·vat·ra ku·śa·laḥ sar·va·bhū·ta·hi·te ra·taḥ / ākh·yā·taḥ śa·ra·bhaṅ·ge·na gau·ta·me·na ma·hāt·ma·nā

evam uktas tu rāmeṇa maharṣir lokaviśrutaḥ / abravīn madhuraṃ vākyaṃ harṣeṇa mahatāplutaḥ

e·vam uk·tas tu rā·me·ṇa ma·har·ṣir lo·ka·viś·ru·taḥ / ab·ra·vīn ma·dhu·raṃ vāk·yaṃ har·ṣe·ṇa ma·ha·tāp·lu·taḥ

ayam evāśramo rāma guṇavān ramyatām iha / ṛṣisaṃghānucaritaḥ sadā mūlaphalair yutaḥ

a·yam e·vāś·ra·mo rā·ma gu·ṇa·vān ram·ya·tām i·ha / ṛ·ṣi·saṃ·ghā·nu·ca·ri·taḥ sa·dā mū·la·pha·lair yu·taḥ

imam āśramam āgamya mṛgasaṃghā mahāyaśāḥ / aṭitvā pratigacchanti lobhayitvākutobhayāḥ

i·mam āś·ra·mam ā·gam·ya mṛ·ga·saṃ·ghā ma·hā·ya·śāḥ / a·ṭit·vā pra·ti·gac·chan·ti lo·bha·yit·vā·ku·to·bha·yāḥ

tac chrutvā vacanaṃ tasya maharṣer lakṣmaṇāgrajaḥ / uvāca vacanaṃ dhīro vikṛṣya saśaraṃ dhanuḥ

tac chrut·vā va·ca·naṃ tas·ya ma·har·ṣer lak·ṣma·ṇāg·ra·jaḥ / u·vā·ca va·ca·naṃ dhī·ro vi·kṛṣ·ya sa·śa·raṃ dha·nuḥ

tān ahaṃ sumahābhāga mṛgasaṃghān samāgatān / hanyāṃ niśitadhāreṇa śareṇāśanivarcasā

tān a·haṃ su·ma·hā·bhā·ga mṛ·ga·saṃ·ghān sa·mā·ga·tān / han·yāṃ ni·śi·ta·dhā·re·ṇa śa·re·ṇā·śa·ni·var·ca·sā

bhavāṃs tatrābhiṣajyeta kiṃ syāt kṛcchrataraṃ tataḥ / etasminn āśrame vāsaṃ ciraṃ tu na samarthaye

bha·vāṃs tat·rā·bhi·ṣaj·ye·ta kiṃ syāt kṛc·chra·ta·raṃ ta·taḥ / e·tas·minn āś·ra·me vā·saṃ ci·raṃ tu na sa·mar·tha·ye

tam evam uktvā varadaṃ rāmaḥ saṃdhyām upāgamat / anvāsya paścimāṃ saṃdhyāṃ tatra vāsam akalpayat

tam e·vam uk·tvā va·ra·daṃ rā·maḥ saṃdh·yām u·pā·ga·mat / an·vās·ya paś·ci·māṃ saṃdh·yāṃ tat·ra vā·sam a·kal·pa·yat

tataḥ śubhaṃ tāpasabhojyam annaṃ svayaṃ sutīkṣṇaḥ puruṣarṣabhābhyām / tābhyāṃ susatkṛtya dadau mahātmā saṃdhyānivṛttau rajanīṃ samīkṣya

ta·taḥ śu·bhaṃ tā·pa·sa·bhoj·yam an·naṃ sva·yaṃ su·tīk·ṣṇaḥ pu·ru·ṣar·ṣa·bhābh·yām / tābh·yāṃ su·sat·kṛt·ya da·dau ma·hāt·mā saṃdh·yā·ni·vṛt·tau ra·ja·nīṃ sa·mīk·ṣya

rāmas tu sahasaumitriḥ sutīkṣṇenābhipūjitaḥ / pariṇamya niśāṃ tatra prabhāte pratyabudhyata

rā·mas tu sa·ha·sau·mit·riḥ su·tīk·ṣṇe·nā·bhi·pū·ji·taḥ / pa·ri·ṇam·ya ni·śāṃ tat·ra pra·bhā·te prat·ya·budh·ya·ta

utthāya tu yathākālaṃ rāghavaḥ saha sītayā / upāspṛśat suśītena jalenotpalagandhinā

ut·thā·ya tu ya·thā·kā·laṃ rā·gha·vaḥ sa·ha sī·ta·yā / u·pās·pṛ·śat su·śī·te·na ja·le·not·pa·la·gan·dhi·nā

atha te 'gniṃ surāṃś caiva vaidehī rāmalakṣmaṇau / kālyaṃ vidhivad abhyarcya tapasviśaraṇe vane

a·tha te 'gniṃ su·rāṃś cai·va vai·de·hī rā·ma·lak·ṣma·ṇau / kāl·yaṃ vi·dhi·vad abh·yar·cya ta·pas·vi·śa·ra·ṇe va·ne

udayanntaṃ dinakaraṃ dṛṣṭvā vigatakalmaṣāḥ / sutīkṣṇam abhigamyedaṃ ślakṣṇaṃ vacanam abruvan

u·da·yan·ntaṃ di·na·ka·raṃ dṛṣ·ṭvā vi·ga·ta·kal·ma·ṣāḥ / su·tīk·ṣṇam a·bhi·gam·ye·daṃ ślak·ṣṇaṃ va·ca·nam ab·ru·van

sukhoṣitāḥ sma bhagavaṃs tvayā pūjyena pūjitāḥ / āpṛcchāmaḥ prayāsyāmo munayas tvarayanti naḥ

su·kho·ṣi·tāḥ sma bha·ga·vaṃs tva·yā pūj·ye·na pū·ji·tāḥ / ā·pṛc·chā·maḥ pra·yās·yā·mo mu·na·yas tva·ra·yan·ti naḥ

tvarāmahe vayaṃ draṣṭuṃ kṛtsnam āśramamaṇḍalam / ṛṣīṇāṃ puṇyaśīlānāṃ daṇḍakāraṇyavāsinām

tva·rā·ma·he va·yaṃ draṣ·ṭuṃ kṛt·snam āś·ra·ma·maṇ·ḍa·lam / ṛ·ṣī·ṇāṃ puṇ·ya·śī·lā·nāṃ daṇ·ḍa·kā·raṇ·ya·vā·si·nām

abhyanujñātum icchāmaḥ sahaibhir munipuṅgavaiḥ / dharmanityais tapodāntair viśikhair iva pāvakaiḥ

abh·ya·nuj·ñā·tum ic·chā·maḥ sa·hai·bhir mu·ni·puṅ·ga·vaiḥ / dhar·ma·nit·yais ta·po·dān·tair vi·śi·khair i·va pā·va·kaiḥ

aviṣahyātapo yāvat sūryo nātivirājite / amārgeṇāgatāṃ lakṣmīṃ prāpyevānvayavarjitaḥ

a·vi·ṣah·yā·ta·po yā·vat sūr·yo nā·ti·vi·rā·ji·te / a·mār·ge·ṇā·ga·tāṃ lak·ṣmīṃ prāp·ye·vān·va·ya·var·ji·taḥ

tāvad icchāmahe gantum ity uktvā caraṇau muneḥ / vavande sahasaumitriḥ sītayā saha rāghavaḥ

tā·vad ic·chā·ma·he gan·tum ity uk·tvā ca·ra·ṇau mu·neḥ / va·van·de sa·ha·sau·mit·riḥ sī·ta·yā sa·ha rā·gha·vaḥ

tau saṃspṛśantau caraṇāv utthāpya munipuṃgavaḥ / gāḍham āliṅgya sasneham idaṃ vacanam abravīt

tau saṃs·pṛ·śan·tau ca·ra·ṇāv ut·thāp·ya mu·ni·puṃ·ga·vaḥ / gā·ḍham ā·liṅ·gya sas·ne·ham i·daṃ va·ca·nam ab·ra·vīt

ariṣṭaṃ gaccha panthānaṃ rāma saumitriṇā saha / sītayā cānayā sārdhaṃ chāyayevānuvṛttayā

a·riṣ·ṭaṃ gac·cha pan·thā·naṃ rā·ma sau·mit·ri·ṇā sa·ha / sī·ta·yā cā·na·yā sār·dhaṃ chā·ya·ye·vā·nu·vṛt·ta·yā

paśyāśramapadaṃ ramyaṃ daṇḍakāraṇyavāsinām / eṣāṃ tapasvināṃ vīra tapasā bhāvitātmanām

paś·yāś·ra·ma·pa·daṃ ram·yaṃ daṇ·ḍa·kā·raṇ·ya·vā·si·nām / e·ṣāṃ ta·pas·vi·nāṃ vī·ra ta·pa·sā bhā·vi·tāt·ma·nām

suprājyaphalamūlāni puṣpitāni vanāni ca / praśāntamṛgayūthāni śāntapakṣigaṇāni ca

sup·rāj·ya·pha·la·mū·lā·ni puṣ·pi·tā·ni va·nā·ni ca / pra·śān·ta·mṛ·ga·yū·thā·ni śān·ta·pak·ṣi·ga·ṇā·ni ca

phullapaṅkajaṣaḍāni prasannasalilāni ca / kāraṇḍavavikīrṇāni taṭākāni sarāṃsi ca

phul·la·paṅ·ka·ja·ṣa·ḍā·ni pra·san·na·sa·li·lā·ni ca / kā·raṇ·ḍa·va·vi·kīr·ṇā·ni ta·ṭā·kā·ni sa·rāṃ·si ca

drakṣyase dṛṣṭiramyāṇi giriprasravaṇāni ca / ramaṇīyāny araṇyāni mayūrābhirutāni ca

drak·ṣya·se dṛṣ·ṭi·ram·yā·ṇi gi·rip·ras·ra·va·ṇā·ni ca / ra·ma·ṇī·yāny a·raṇ·yā·ni ma·yū·rā·bhi·ru·tā·ni ca

gamyatāṃ vatsa saumitre bhavān api ca gacchatu / āgantavyaṃ ca te dṛṣṭvā punar evāśramaṃ mama

gam·ya·tāṃ vat·sa sau·mit·re bha·vān a·pi ca gac·cha·tu / ā·gan·tav·yaṃ ca te dṛṣ·ṭvā pu·nar e·vāś·ra·maṃ ma·ma

evam uktas tathety uktvā kākutsthaḥ sahalakṣmaṇaḥ / pradakṣiṇaṃ muniṃ kṛtā prasthātum upacakrame

e·vam uk·tas ta·thety uk·tvā kā·kut·sthaḥ sa·ha·lak·ṣma·ṇaḥ / pra·dak·ṣi·ṇaṃ mu·niṃ kṛ·tā pras·thā·tum u·pa·cak·ra·me

tataḥ śubhatare tūṇī dhanuṣī cāyatekṣaṇā / dadau sītā tayor bhrātroḥ khaḍgau ca vimalau tataḥ

ta·taḥ śu·bha·ta·re tū·ṇī dha·nu·ṣī cā·ya·tek·ṣa·ṇā / da·dau sī·tā ta·yor bhrāt·roḥ khaḍ·gau ca vi·ma·lau ta·taḥ

ābadhya ca śubhe tūṇī cāpe cādāya sasvane / niṣkrāntāv āśramād gantum ubhau tau rāmalakṣmaṇau

ā·badh·ya ca śu·bhe tū·ṇī cā·pe cā·dā·ya sas·va·ne / niṣ·krān·tāv āś·ra·mād gan·tum u·bhau tau rā·ma·lak·ṣma·ṇau

sutīkṣṇenābhyanujñātaṃ prasthitaṃ raghunandanam / vaidehī snigdhayā vācā bhartāram idam abravīt

su·tīk·ṣṇe·nābh·ya·nuj·ñā·taṃ pras·thi·taṃ ra·ghu·nan·da·nam / vai·de·hī snig·dha·yā vā·cā bhar·tā·ram i·dam ab·ra·vīt

ayaṃ dharmaḥ susūkṣmeṇa vidhinā prāpyate mahān / nivṛttena ca śakyo 'yaṃ vyasanāt kāmajād iha

a·yaṃ dhar·maḥ su·sūk·ṣme·ṇa vi·dhi·nā prāp·ya·te ma·hān / ni·vṛt·te·na ca śak·yo 'yaṃ vya·sa·nāt kā·ma·jād i·ha

trīṇy eva vyasanāny atra kāmajāni bhavanty uta / mithyā vākyaṃ paramakaṃ tasmād gurutarāv ubhau / paradārābhigamanaṃ vinā vairaṃ ca raudratā

trīṇy e·va vya·sa·nāny at·ra kā·ma·jā·ni bha·vanty u·ta / mith·yā vāk·yaṃ pa·ra·ma·kaṃ tas·mād gu·ru·ta·rāv u·bhau / pa·ra·dā·rā·bhi·ga·ma·naṃ vi·nā vai·raṃ ca raud·ra·tā

mithyāvākyaṃ na te bhūtaṃ na bhaviṣyati rāghava / kuto 'bhilaṣaṇaṃ strīṇāṃ pareṣāṃ dharmanāśanam

mith·yā·vāk·yaṃ na te bhū·taṃ na bha·viṣ·ya·ti rā·gha·va / ku·to 'bhi·la·ṣa·ṇaṃ strī·ṇāṃ pa·re·ṣāṃ dhar·ma·nā·śa·nam

tac ca sarvaṃ mahābāho śakyaṃ voḍhuṃ jitendriyaiḥ / tava vaśyendriyatvaṃ ca jānāmi śubhadarśana

tac ca sar·vaṃ ma·hā·bā·ho śak·yaṃ vo·ḍhuṃ ji·ten·dri·yaiḥ / ta·va vaś·yen·dri·yat·vaṃ ca jā·nā·mi śu·bha·dar·śa·na

tṛtīyaṃ yad idaṃ raudraṃ paraprāṇābhihiṃsanam / nirvairaṃ kriyate mohāt tac ca te samupasthitam

tṛ·tī·yaṃ yad i·daṃ raud·raṃ pa·rap·rā·ṇā·bhi·hiṃ·sa·nam / nir·vai·raṃ kri·ya·te mo·hāt tac ca te sa·mu·pas·thi·tam

pratijñātas tvayā vīra daṇḍakāraṇyavāsinām / ṛṣīṇāṃ rakṣaṇārthāya vadhaḥ saṃyati rakṣasām

pra·tij·ñā·tas tva·yā vī·ra daṇ·ḍa·kā·raṇ·ya·vā·si·nām / ṛ·ṣī·ṇāṃ rak·ṣa·ṇār·thā·ya va·dhaḥ saṃ·ya·ti rak·ṣa·sām

etannimittaṃ ca vanaṃ daṇḍakā iti viśrutam / prasthitas tvaṃ saha bhrātrā dhṛtabāṇaśarāsanaḥ

e·tan·ni·mit·taṃ ca va·naṃ daṇ·ḍa·kā i·ti viś·ru·tam / pras·thi·tas tvaṃ sa·ha bhrāt·rā dhṛ·ta·bā·ṇa·śa·rā·sa·naḥ

tatas tvāṃ prasthitaṃ dṛṣṭvā mama cintākulaṃ manaḥ / tvad vṛttaṃ cintayantyā vai bhaven niḥśreyasaṃ hitam

ta·tas tvāṃ pras·thi·taṃ dṛṣ·ṭvā ma·ma cin·tā·ku·laṃ ma·naḥ / tvad vṛt·taṃ cin·ta·yan·tyā vai bha·ven niḥś·re·ya·saṃ hi·tam

na hi me rocate vīra gamanaṃ daṇḍakān prati / kāraṇaṃ tatra vakṣyāmi vadantyāḥ śrūyatāṃ mama

na hi me ro·ca·te vī·ra ga·ma·naṃ daṇ·ḍa·kān pra·ti / kā·ra·ṇaṃ tat·ra vak·ṣyā·mi va·dan·tyāḥ śrū·ya·tāṃ ma·ma

tvaṃ hi bāṇadhanuṣpāṇir bhrātrā saha vanaṃ gataḥ / dṛṣṭvā vanacarān sarvān kaccit kuryāḥ śaravyayam

tvaṃ hi bā·ṇa·dha·nuṣ·pā·ṇir bhrāt·rā sa·ha va·naṃ ga·taḥ / dṛṣ·ṭvā va·na·ca·rān sar·vān kac·cit kur·yāḥ śa·rav·ya·yam

kṣatriyāṇām iha dhanur hutāśasyendhanāni ca / samīpataḥ sthitaṃ tejobalam ucchrayate bhṛśam

kṣat·ri·yā·ṇām i·ha dha·nur hu·tā·śas·yen·dha·nā·ni ca / sa·mī·pa·taḥ sthi·taṃ te·jo·ba·lam uc·chra·ya·te bhṛ·śam

purā kila mahābāho tapasvī satyavāk śuciḥ / kasmiṃś cid abhavat puṇye vane ratamṛgadvije

pu·rā ki·la ma·hā·bā·ho ta·pas·vī sat·ya·vāk śu·ciḥ / kas·miṃś cid a·bha·vat puṇ·ye va·ne ra·ta·mṛ·gad·vi·je

tasyaiva tapaso vighnaṃ kartum indraḥ śacīpatiḥ / khaḍgapāṇir athāgacchad āśramaṃ bhaṭa rūpadhṛk

tas·yai·va ta·pa·so vigh·naṃ kar·tum in·draḥ śa·cī·pa·tiḥ / khaḍ·ga·pā·ṇir a·thā·gac·chad āś·ra·maṃ bha·ṭa rū·pa·dhṛk

tasmiṃs tad āśramapade nihitaḥ khaḍga uttamaḥ / sa nyāsavidhinā dattaḥ puṇye tapasi tiṣṭhataḥ

tas·miṃs tad āś·ra·ma·pa·de ni·hi·taḥ khaḍ·ga ut·ta·maḥ / sa nyā·sa·vi·dhi·nā dat·taḥ puṇ·ye ta·pa·si tiṣ·ṭha·taḥ

sa tac chastram anuprāpya nyāsarakṣaṇatatparaḥ / vane tu vicaraty eva rakṣan pratyayam ātmanaḥ

sa tac chas·tram a·nup·rāp·ya nyā·sa·rak·ṣa·ṇa·tat·pa·raḥ / va·ne tu vi·ca·raty e·va rak·ṣan prat·ya·yam āt·ma·naḥ

yatra gacchaty upādātuṃ mūlāni ca phalāni ca / na vinā yāti taṃ khaḍgaṃ nyāsarakṣaṇatatparaḥ

yat·ra gac·chaty u·pā·dā·tuṃ mū·lā·ni ca pha·lā·ni ca / na vi·nā yā·ti taṃ khaḍ·gaṃ nyā·sa·rak·ṣa·ṇa·tat·pa·raḥ

nityaṃ śastraṃ parivahan krameṇa sa tapodhanaḥ / cakāra raudrīṃ svāṃ buddhiṃ tyaktvā tapasi niścayam

nit·yaṃ śas·traṃ pa·ri·va·han kra·me·ṇa sa ta·po·dha·naḥ / ca·kā·ra raud·rīṃ svāṃ bud·dhiṃ tyak·tvā ta·pa·si niś·ca·yam

tataḥ sa raudrābhirataḥ pramatto 'dharmakarṣitaḥ / tasya śastrasya saṃvāsāj jagāma narakaṃ muniḥ

ta·taḥ sa raud·rā·bhi·ra·taḥ pra·mat·to 'dhar·ma·kar·ṣi·taḥ / tas·ya śas·tras·ya saṃ·vā·sāj ja·gā·ma na·ra·kaṃ mu·niḥ

snehāc ca bahumānāc ca smāraye tvāṃ na śikṣaye / na kathaṃ cana sā kāryā hṛhītadhanuṣā tvayā

sne·hāc ca ba·hu·mā·nāc ca smā·ra·ye tvāṃ na śik·ṣa·ye / na ka·thaṃ ca·na sā kār·yā hṛ·hī·ta·dha·nu·ṣā tva·yā

buddhir vairaṃ vinā hantuṃ rākṣasān daṇḍakāśritān / aparādhaṃ vinā hantuṃ lokān vīra na kāmaye

bud·dhir vai·raṃ vi·nā han·tuṃ rāk·ṣa·sān daṇ·ḍa·kāś·ri·tān / a·pa·rā·dhaṃ vi·nā han·tuṃ lo·kān vī·ra na kā·ma·ye

kṣatriyāṇāṃ tu vīrāṇāṃ vaneṣu niyatātmanām / dhanuṣā kāryam etāvad ārtānām abhirakṣaṇam

kṣat·ri·yā·ṇāṃ tu vī·rā·ṇāṃ va·ne·ṣu ni·ya·tāt·ma·nām / dha·nu·ṣā kār·yam e·tā·vad ār·tā·nām a·bhi·rak·ṣa·ṇam

kva ca śastraṃ kva ca vanaṃ kva ca kṣātraṃ tapaḥ kva ca / vyāviddham idam asmābhir deśadharmas tu pūjyatām

kva ca śas·traṃ kva ca va·naṃ kva ca kṣāt·raṃ ta·paḥ kva ca / vyā·vid·dham i·dam as·mā·bhir de·śa·dhar·mas tu pūj·ya·tām

tad āryakaluṣā buddhir jāyate śastrasevanāt / punar gatvā tv ayodhyāyāṃ kṣatradharmaṃ cariṣyasi

tad ār·ya·ka·lu·ṣā bud·dhir jā·ya·te śas·tra·se·va·nāt / pu·nar gat·vā tv a·yodh·yā·yāṃ kṣat·ra·dhar·maṃ ca·riṣ·ya·si

akṣayā tu bhavet prītiḥ śvaśrū śvaśurayor mama / yadi rājyaṃ hi saṃnyasya bhaves tvaṃ nirato muniḥ

ak·ṣa·yā tu bha·vet prī·tiḥ śvaś·rū śva·śu·ra·yor ma·ma / ya·di rāj·yaṃ hi saṃn·yas·ya bha·ves tvaṃ ni·ra·to mu·niḥ

dharmād arthaḥ prabhavati dharmāt prabhavate sukham / dharmeṇa labhate sarvaṃ dharmasāram idaṃ jagat

dhar·mād ar·thaḥ pra·bha·va·ti dhar·māt pra·bha·va·te su·kham / dhar·me·ṇa la·bha·te sar·vaṃ dhar·ma·sā·ram i·daṃ ja·gat

ātmānaṃ niyamais tais taiḥ karṣayitvā prayatnataḥ / prāpyate nipuṇair dharmo na sukhāl labhyate sukham

āt·mā·naṃ ni·ya·mais tais taiḥ kar·ṣa·yit·vā pra·yat·na·taḥ / prāp·ya·te ni·pu·ṇair dhar·mo na su·khāl labh·ya·te su·kham

nityaṃ śucimatiḥ saumya cara dharmaṃ tapovane / sarvaṃ hi viditaṃ tubhyaṃ trailokyam api tattvataḥ

nit·yaṃ śu·ci·ma·tiḥ saum·ya ca·ra dhar·maṃ ta·po·va·ne / sar·vaṃ hi vi·di·taṃ tubh·yaṃ trai·lok·yam a·pi tat·tva·taḥ

strīcāpalād etad udāhṛtaṃ me dharmaṃ ca vaktuṃ tava kaḥ samarthaḥ / vicārya buddhyā tu sahānujena yad rocate tat kuru mācireṇa

strī·cā·pa·lād e·tad u·dā·hṛ·taṃ me dhar·maṃ ca vak·tuṃ ta·va kaḥ sa·mar·thaḥ / vi·cār·ya bud·dhyā tu sa·hā·nu·je·na yad ro·ca·te tat ku·ru mā·ci·re·ṇa

vākyam etat tu vaidehyā vyāhṛtaṃ bhartṛbhaktayā / śrutvā dharme sthito rāmaḥ pratyuvācātha maithilīm

vāk·yam e·tat tu vai·deh·yā vyā·hṛ·taṃ bhar·tṛ·bhak·ta·yā / śrut·vā dhar·me sthi·to rā·maḥ prat·yu·vā·cā·tha mai·thi·līm

hitam uktaṃ tvayā devi snigdhayā sadṛśaṃ vacaḥ / kulaṃ vyapadiśantyā ca dharmajñe janakātmaje

hi·tam uk·taṃ tva·yā de·vi snig·dha·yā sa·dṛ·śaṃ va·caḥ / ku·laṃ vya·pa·di·śan·tyā ca dhar·maj·ñe ja·na·kāt·ma·je

kiṃ tu vakṣyāmy ahaṃ devi tvayaivoktam idaṃ vacaḥ / kṣatriyair dhāryate cāpo nārtaśabdo bhaved iti

kiṃ tu vak·ṣyāmy a·haṃ de·vi tva·yai·vok·tam i·daṃ va·caḥ / kṣat·ri·yair dhār·ya·te cā·po nār·ta·śab·do bha·ved i·ti

te cārtā daṇḍakāraṇye munayaḥ saṃśitavratāḥ / māṃ sīte svayam āgamya śaraṇyāḥ śaraṇaṃ gatāḥ

te cār·tā daṇ·ḍa·kā·raṇ·ye mu·na·yaḥ saṃ·śi·tav·ra·tāḥ / māṃ sī·te sva·yam ā·gam·ya śa·raṇ·yāḥ śa·ra·ṇaṃ ga·tāḥ

vasanto dharmaniratā vane mūlaphalāśanāḥ / na labhante sukhaṃ bhītā rākṣasaiḥ krūrakarmabhiḥ

va·san·to dhar·ma·ni·ra·tā va·ne mū·la·pha·lā·śa·nāḥ / na la·bhan·te su·khaṃ bhī·tā rāk·ṣa·saiḥ krū·ra·kar·ma·bhiḥ

kāle kāle ca niratā niyamair vividhair vane / bhakṣyante rākṣasair bhīmair naramāṃsopajīvibhiḥ

kā·le kā·le ca ni·ra·tā ni·ya·mair vi·vi·dhair va·ne / bhak·ṣyan·te rāk·ṣa·sair bhī·mair na·ra·māṃ·so·pa·jī·vi·bhiḥ

te bhakṣyamāṇā munayo daṇḍakāraṇyavāsinaḥ / asmān abhyavapadyeti mām ūcur dvijasattamāḥ

te bhak·ṣya·mā·ṇā mu·na·yo daṇ·ḍa·kā·raṇ·ya·vā·si·naḥ / as·mān abh·ya·va·pad·ye·ti mām ū·cur dvi·ja·sat·ta·māḥ

mayā tu vacanaṃ śrutvā teṣām evaṃ mukhāc cyutam / kṛtvā caraṇaśuśrūṣāṃ vākyam etad udāhṛtam

ma·yā tu va·ca·naṃ śrut·vā te·ṣām e·vaṃ mu·khāc cyu·tam / kṛt·vā ca·ra·ṇa·śuś·rū·ṣāṃ vāk·yam e·tad u·dā·hṛ·tam

prasīdantu bhavanto me hrīr eṣā hi mamātulā / yadīdṛśair ahaṃ viprair upastheyair upasthitaḥ / kiṃ karomīti ca mayā vyāhṛtaṃ dvijasaṃnidhau

pra·sī·dan·tu bha·van·to me hrīr e·ṣā hi ma·mā·tu·lā / ya·dī·dṛ·śair a·haṃ vip·rair u·pas·the·yair u·pas·thi·taḥ / kiṃ ka·ro·mī·ti ca ma·yā vyā·hṛ·taṃ dvi·ja·saṃ·ni·dhau

sarvair eva samāgamya vāg iyaṃ samudāhṛtā / rākṣasair daṇḍakāraṇye bahubhiḥ kāmarūpibhiḥ / arditāḥ sma bhṛśaṃ rāma bhavān nas trātum arhati

sar·vair e·va sa·mā·gam·ya vāg i·yaṃ sa·mu·dā·hṛ·tā / rāk·ṣa·sair daṇ·ḍa·kā·raṇ·ye ba·hu·bhiḥ kā·ma·rū·pi·bhiḥ / ar·di·tāḥ sma bhṛ·śaṃ rā·ma bha·vān nas trā·tum ar·ha·ti

homakāle tu saṃprāpte parvakāleṣu cānagha / dharṣayanti sma durdharṣā rākṣasāḥ piśitāśanāḥ

ho·ma·kā·le tu saṃp·rāp·te par·va·kā·le·ṣu cā·na·gha / dhar·ṣa·yan·ti sma dur·dhar·ṣā rāk·ṣa·sāḥ pi·śi·tā·śa·nāḥ

rākṣasair dharṣitānāṃ ca tāpasānāṃ tapasvinām / gatiṃ mṛgayamāṇānāṃ bhavān naḥ paramā gatiḥ

rāk·ṣa·sair dhar·ṣi·tā·nāṃ ca tā·pa·sā·nāṃ ta·pas·vi·nām / ga·tiṃ mṛ·ga·ya·mā·ṇā·nāṃ bha·vān naḥ pa·ra·mā ga·tiḥ

kāmaṃ tapaḥ prabhāvena śaktā hantuṃ niśācarān / cirārjitaṃ tu necchāmas tapaḥ khaṇḍayituṃ vayam

kā·maṃ ta·paḥ pra·bhā·ve·na śak·tā han·tuṃ ni·śā·ca·rān / ci·rār·ji·taṃ tu nec·chā·mas ta·paḥ khaṇ·ḍa·yi·tuṃ va·yam

bahuvighnaṃ taponityaṃ duścaraṃ caiva rāghava / tena śāpaṃ na muñcāmo bhakṣyamāṇāś ca rākṣasaiḥ

ba·hu·vigh·naṃ ta·po·nit·yaṃ duś·ca·raṃ cai·va rā·gha·va / te·na śā·paṃ na muñ·cā·mo bhak·ṣya·mā·ṇāś ca rāk·ṣa·saiḥ

tad ardyamānān rakṣobhir daṇḍakāraṇyavāsibhiḥ / rakṣanas tvaṃ saha bhrātrā tvannāthā hi vayaṃ vane

tad ar·dya·mā·nān rak·ṣo·bhir daṇ·ḍa·kā·raṇ·ya·vā·si·bhiḥ / rak·ṣa·nas tvaṃ sa·ha bhrāt·rā tvan·nā·thā hi va·yaṃ va·ne

mayā caitad vacaḥ śrutvā kārtsnyena paripālanam / ṛṣīṇāṃ daṇḍakāraṇye saṃśrutaṃ janakātmaje

ma·yā cai·tad va·caḥ śrut·vā kār·tsnye·na pa·ri·pā·la·nam / ṛ·ṣī·ṇāṃ daṇ·ḍa·kā·raṇ·ye saṃś·ru·taṃ ja·na·kāt·ma·je

saṃśrutya ca na śakṣyāmi jīvamānaḥ pratiśravam / munīnām anyathā kartuṃ satyam iṣṭaṃ hi me sadā

saṃś·rut·ya ca na śak·ṣyā·mi jī·va·mā·naḥ pra·tiś·ra·vam / mu·nī·nām an·ya·thā kar·tuṃ sat·yam iṣ·ṭaṃ hi me sa·dā

apy ahaṃ jīvitaṃ jahyāṃ tvāṃ vā sīte salakṣmaṇām / na tu pratijñāṃ saṃśrutya brāhmaṇebhyo viśeṣataḥ

apy a·haṃ jī·vi·taṃ jah·yāṃ tvāṃ vā sī·te sa·lak·ṣma·ṇām / na tu pra·tij·ñāṃ saṃś·rut·ya brāh·ma·ṇebh·yo vi·śe·ṣa·taḥ

tad avaśyaṃ mayā kāryam ṛṣīṇāṃ paripālanam / anuktenāpi vaidehi pratijñāya tu kiṃ punaḥ

tad a·vaś·yaṃ ma·yā kār·yam ṛ·ṣī·ṇāṃ pa·ri·pā·la·nam / a·nuk·te·nā·pi vai·de·hi pra·tij·ñā·ya tu kiṃ pu·naḥ

mama snehāc ca sauhārdād idam uktaṃ tvayā vacaḥ / parituṣṭo 'smy ahaṃ sīte na hy aniṣṭo 'nuśiṣyate / sadṛśaṃ cānurūpaṃ ca kulasya tava śobhane

ma·ma sne·hāc ca sau·hār·dād i·dam uk·taṃ tva·yā va·caḥ / pa·ri·tuṣ·ṭo 'smy a·haṃ sī·te na hy a·niṣ·ṭo 'nu·śiṣ·ya·te / sa·dṛ·śaṃ cā·nu·rū·paṃ ca ku·las·ya ta·va śo·bha·ne

ity evam uktvā vacanaṃ mahātmā sītāṃ priyāṃ maithila rājaputrīm / rāmo dhanuṣmān sahalakṣmaṇena jagāma ramyāṇi tapovanāni

ity e·vam uk·tvā va·ca·naṃ ma·hāt·mā sī·tāṃ pri·yāṃ mai·thi·la rā·ja·put·rīm / rā·mo dha·nuṣ·mān sa·ha·lak·ṣma·ṇe·na ja·gā·ma ram·yā·ṇi ta·po·va·nā·ni

agrataḥ prayayau rāmaḥ sītā madhye sumadhyamā / pṛṣṭhatas tu dhanuṣpāṇir lakṣmaṇo 'nujagāma ha

ag·ra·taḥ pra·ya·yau rā·maḥ sī·tā madh·ye su·madh·ya·mā / pṛṣ·ṭha·tas tu dha·nuṣ·pā·ṇir lak·ṣma·ṇo 'nu·ja·gā·ma ha

tau paśyamānau vividhāñ śailaprasthān vanāni ca / nadīś ca vividhā ramyā jagmatuḥ saha sītayā

tau paś·ya·mā·nau vi·vi·dhāñ śai·lap·ras·thān va·nā·ni ca / na·dīś ca vi·vi·dhā ram·yā jag·ma·tuḥ sa·ha sī·ta·yā

sārasāṃś cakravākāṃś ca nadīpulinacāriṇaḥ / sarāṃsi ca sapadmāni yutāni jalajaiḥ khagaiḥ

sā·ra·sāṃś cak·ra·vā·kāṃś ca na·dī·pu·li·na·cā·ri·ṇaḥ / sa·rāṃ·si ca sa·pad·mā·ni yu·tā·ni ja·la·jaiḥ kha·gaiḥ

yūthabaddhāṃś ca pṛṣatān madonmattān viṣāṇinaḥ / mahiṣāṃś ca varāhāṃś ca gajāṃś ca drumavairiṇaḥ

yū·tha·bad·dhāṃś ca pṛ·ṣa·tān ma·don·mat·tān vi·ṣā·ṇi·naḥ / ma·hi·ṣāṃś ca va·rā·hāṃś ca ga·jāṃś ca dru·ma·vai·ri·ṇaḥ

te gatvā dūram adhvānaṃ lambamāne divākare / dadṛśuḥ sahitā ramyaṃ taṭākaṃ yojanāyatam

te gat·vā dū·ram adh·vā·naṃ lam·ba·mā·ne di·vā·ka·re / da·dṛ·śuḥ sa·hi·tā ram·yaṃ ta·ṭā·kaṃ yo·ja·nā·ya·tam

padmapuṣkarasaṃbādhaṃ gajayūthair alaṃkṛtam / sārasair haṃsakādambaiḥ saṃkulaṃ jalacāribhiḥ

pad·ma·puṣ·ka·ra·saṃ·bā·dhaṃ ga·ja·yū·thair a·laṃ·kṛ·tam / sā·ra·sair haṃ·sa·kā·dam·baiḥ saṃ·ku·laṃ ja·la·cā·ri·bhiḥ

prasannasalile ramyatasmin sarasi śuśruve / gītavāditranirghoṣo na tu kaś cana dṛśyate

pra·san·na·sa·li·le ram·ya·tas·min sa·ra·si śuś·ru·ve / gī·ta·vā·dit·ra·nir·gho·ṣo na tu kaś ca·na dṛś·ya·te

tataḥ kautūhalād rāmo lakṣmaṇaś ca mahārathaḥ / muniṃ dharmabhṛtaṃ nāma praṣṭuṃ samupacakrame

ta·taḥ kau·tū·ha·lād rā·mo lak·ṣma·ṇaś ca ma·hā·ra·thaḥ / mu·niṃ dhar·ma·bhṛ·taṃ nā·ma praṣ·ṭuṃ sa·mu·pa·cak·ra·me

idam atyadbhutaṃ śrutvā sarveṣāṃ no mahāmune / kautūhalaṃ mahaj jātaṃ kim idaṃ sādhu kathyatām

i·dam at·yad·bhu·taṃ śrut·vā sar·ve·ṣāṃ no ma·hā·mu·ne / kau·tū·ha·laṃ ma·haj jā·taṃ kim i·daṃ sā·dhu kath·ya·tām

tenaivam ukto dharmātmā rāghaveṇa munis tadā / prabhāvaṃ sarasaḥ kṛtsnam ākhyātum upacakrame

te·nai·vam uk·to dhar·māt·mā rā·gha·ve·ṇa mu·nis ta·dā / pra·bhā·vaṃ sa·ra·saḥ kṛt·snam ākh·yā·tum u·pa·cak·ra·me

idaṃ pañcāpsaro nāma taṭākaṃ sārvakālikam / nirmitaṃ tapasā rāma muninā māṇḍakarṇinā

i·daṃ pañ·cāp·sa·ro nā·ma ta·ṭā·kaṃ sār·va·kā·li·kam / nir·mi·taṃ ta·pa·sā rā·ma mu·ni·nā māṇ·ḍa·kar·ṇi·nā

sa hi tepe tapas tīvraṃ māṇḍakarṇir mahāmuniḥ / daśavarṣasahasrāṇi vāyubhakṣo jalāśraya

sa hi te·pe ta·pas tīv·raṃ māṇ·ḍa·kar·ṇir ma·hā·mu·niḥ / da·śa·var·ṣa·sa·has·rā·ṇi vā·yu·bhak·ṣo ja·lāś·ra·ya

tataḥ pravyathitāḥ sarve devāḥ sāgnipurogamāḥ / abruvan vacanaṃ sarve paraspara samāgatāḥ / asmakaṃ kasya cit sthānam eṣa prārthayate muniḥ

ta·taḥ prav·ya·thi·tāḥ sar·ve de·vāḥ sāg·ni·pu·ro·ga·māḥ / ab·ru·van va·ca·naṃ sar·ve pa·ras·pa·ra sa·mā·ga·tāḥ / as·ma·kaṃ kas·ya cit sthā·nam e·ṣa prār·tha·ya·te mu·niḥ

tataḥ kartuṃ tapovighnaṃ sarvair devair niyojitāḥ / pradhānāpsarasaḥ pañcavidyuccalitavarcasaḥ

ta·taḥ kar·tuṃ ta·po·vigh·naṃ sar·vair de·vair ni·yo·ji·tāḥ / pra·dhā·nāp·sa·ra·saḥ pañ·ca·vid·yuc·ca·li·ta·var·ca·saḥ

apsarobhis tatas tābhir munir dṛṣṭaparāvaraḥ / nīto madanavaśyatvaṃ surāṇāṃ kāryasiddhaye

ap·sa·ro·bhis ta·tas tā·bhir mu·nir dṛṣ·ṭa·pa·rā·va·raḥ / nī·to ma·da·na·vaś·yat·vaṃ su·rā·ṇāṃ kār·ya·sid·dha·ye

tāś caivāpsarasaḥ pañcamuneḥ patnītvam āgatāḥ / taṭāke nirmitaṃ tāsām asminn antarhitaṃ gṛham

tāś cai·vāp·sa·ra·saḥ pañ·ca·mu·neḥ pat·nīt·vam ā·ga·tāḥ / ta·ṭā·ke nir·mi·taṃ tā·sām as·minn an·tar·hi·taṃ gṛ·ham

tatraivāpsarasaḥ pañcanivasantyo yathāsukham / ramayanti tapoyogān muniṃ yauvanam āsthitam

tat·rai·vāp·sa·ra·saḥ pañ·ca·ni·va·san·tyo ya·thā·su·kham / ra·ma·yan·ti ta·po·yo·gān mu·niṃ yau·va·nam ās·thi·tam

tāsāṃ saṃkrīḍamānānām eṣa vāditraniḥsvanaḥ / śrūyate bhūṣaṇonmiśro gītaśabdo manoharaḥ

tā·sāṃ saṃk·rī·ḍa·mā·nā·nām e·ṣa vā·dit·ra·niḥs·va·naḥ / śrū·ya·te bhū·ṣa·ṇon·miś·ro gī·ta·śab·do ma·no·ha·raḥ

āścaryam iti tasyaitad vacanaṃ bhāvitātmanaḥ / rāghavaḥ pratijagrāha saha bhrātrā mahāyaśāḥ

āś·car·yam i·ti tas·yai·tad va·ca·naṃ bhā·vi·tāt·ma·naḥ / rā·gha·vaḥ pra·ti·jag·rā·ha sa·ha bhrāt·rā ma·hā·ya·śāḥ

evaṃ kathayamānasya dadarśāśramamaṇḍalam / kuśacīraparikṣiptaṃ nānāvṛkṣasamāvṛtam

e·vaṃ ka·tha·ya·mā·nas·ya da·dar·śāś·ra·ma·maṇ·ḍa·lam / ku·śa·cī·ra·pa·rik·ṣip·taṃ nā·nā·vṛk·ṣa·sa·mā·vṛ·tam

praviśya saha vaidehyā lakṣmaṇena ca rāghavaḥ / tadā tasmin sa kākutsthaḥ śrīmaty āśramamaṇḍale

pra·viś·ya sa·ha vai·deh·yā lak·ṣma·ṇe·na ca rā·gha·vaḥ / ta·dā tas·min sa kā·kut·sthaḥ śrī·maty āś·ra·ma·maṇ·ḍa·le

uṣitvā susukhaṃ tatra pūrjyamāno maharṣibhiḥ / jagāma cāśramāṃs teṣāṃ paryāyeṇa tapasvinām

u·ṣit·vā su·su·khaṃ tat·ra pūr·jya·mā·no ma·har·ṣi·bhiḥ / ja·gā·ma cāś·ra·māṃs te·ṣāṃ par·yā·ye·ṇa ta·pas·vi·nām

yeṣām uṣitavān pūrvaṃ sakāśe sa mahāstravit / kva cit paridaśān māsān ekaṃ saṃvatsaraṃ kva cit

ye·ṣām u·ṣi·ta·vān pūr·vaṃ sa·kā·śe sa ma·hās·tra·vit / kva cit pa·ri·da·śān mā·sān e·kaṃ saṃ·vat·sa·raṃ kva cit

kva cic ca caturo māsān pañcaṣaṭ cāparān kva cit / aparatrādhikān māsān adhyardham adhikaṃ kva cit

kva cic ca ca·tu·ro mā·sān pañ·ca·ṣaṭ cā·pa·rān kva cit / a·pa·rat·rā·dhi·kān mā·sān adh·yar·dham a·dhi·kaṃ kva cit

trīn māsān aṣṭamāsāṃś ca rāghavo nyavasat sukham / tathā saṃvasatas tasya munīnām āśrameṣu vai / ramataś cānukulyena yayuḥ saṃvatsarā daśa

trīn mā·sān aṣ·ṭa·mā·sāṃś ca rā·gha·vo nya·va·sat su·kham / ta·thā saṃ·va·sa·tas tas·ya mu·nī·nām āś·ra·me·ṣu vai / ra·ma·taś cā·nu·kul·ye·na ya·yuḥ saṃ·vat·sa·rā da·śa

parisṛtya ca dharmajño rāghavaḥ saha sītayā / sutīkṣṇasyāśramaṃ śrīmān punar evājagāma ha

pa·ri·sṛt·ya ca dhar·maj·ño rā·gha·vaḥ sa·ha sī·ta·yā / su·tīk·ṣṇas·yāś·ra·maṃ śrī·mān pu·nar e·vā·ja·gā·ma ha

sa tam āśramam āgamya munibhiḥ pratipūjitaḥ / tatrāpi nyavasad rāmaḥ kaṃ cit kālam ariṃdamaḥ

sa tam āś·ra·mam ā·gam·ya mu·ni·bhiḥ pra·ti·pū·ji·taḥ / tat·rā·pi nya·va·sad rā·maḥ kaṃ cit kā·lam a·riṃ·da·maḥ

athāśramastho vinayāt kadā cit taṃ mahāmunim / upāsīnaḥ sa kākutsthaḥ sutīkṣṇam idam abravīt

a·thāś·ra·mas·tho vi·na·yāt ka·dā cit taṃ ma·hā·mu·nim / u·pā·sī·naḥ sa kā·kut·sthaḥ su·tīk·ṣṇam i·dam ab·ra·vīt

asminn araṇye bhagavann agastyo munisattamaḥ / vasatīti mayā nityaṃ kathāḥ kathayatāṃ śrutam

as·minn a·raṇ·ye bha·ga·vann a·gas·tyo mu·ni·sat·ta·maḥ / va·sa·tī·ti ma·yā nit·yaṃ ka·thāḥ ka·tha·ya·tāṃ śru·tam

na tu jānāmi taṃ deśaṃ vanasyāsya mahattayā / kutrāśramapadaṃ puṇyaṃ maharṣes tasya dhīmataḥ

na tu jā·nā·mi taṃ de·śaṃ va·nas·yās·ya ma·hat·ta·yā / kut·rāś·ra·ma·pa·daṃ puṇ·yaṃ ma·har·ṣes tas·ya dhī·ma·taḥ

prasādāt tatra bhavataḥ sānujaḥ saha sītayā / agastyam abhigaccheyam abhivādayituṃ munim

pra·sā·dāt tat·ra bha·va·taḥ sā·nu·jaḥ sa·ha sī·ta·yā / a·gas·tyam a·bhi·gac·che·yam a·bhi·vā·da·yi·tuṃ mu·nim

manoratho mahān eṣa hṛdi saṃparivartate / yad ahaṃ taṃ munivaraṃ śuśrūṣeyam api svayam

ma·no·ra·tho ma·hān e·ṣa hṛ·di saṃ·pa·ri·var·ta·te / yad a·haṃ taṃ mu·ni·va·raṃ śuś·rū·ṣe·yam a·pi sva·yam

iti rāmasya sa muniḥ śrutvā dharmātmano vacaḥ / sutīkṣṇaḥ pratyuvācedaṃ prīto daśarathātmajam

i·ti rā·mas·ya sa mu·niḥ śrut·vā dhar·māt·ma·no va·caḥ / su·tīk·ṣṇaḥ prat·yu·vā·ce·daṃ prī·to da·śa·ra·thāt·ma·jam

aham apy etad eva tvāṃ vaktukāmaḥ salakṣmaṇam / agastyam abhigaccheti sītayā saha rāghava

a·ham apy e·tad e·va tvāṃ vak·tu·kā·maḥ sa·lak·ṣma·ṇam / a·gas·tyam a·bhi·gac·che·ti sī·ta·yā sa·ha rā·gha·va

diṣṭyā tv idānīm arthe 'smin svayam eva bravīṣi mām / aham ākhyāmi te vatsa yatrāgastyo mahāmuniḥ

diṣ·ṭyā tv i·dā·nīm ar·the 'smin sva·yam e·va bra·vī·ṣi mām / a·ham ākh·yā·mi te vat·sa yat·rā·gas·tyo ma·hā·mu·niḥ

yojanāny āśramāt tāta yāhi catvāri vai tataḥ / dakṣiṇena mahāñ śrīmān agastyabhrātur āśramaḥ

yo·ja·nāny āś·ra·māt tā·ta yā·hi cat·vā·ri vai ta·taḥ / dak·ṣi·ṇe·na ma·hāñ śrī·mān a·gas·tyabh·rā·tur āś·ra·maḥ

sthalaprāye vanoddeśe pippalīvanaśobhite / bahupuṣpaphale ramye nānāśakuninādite

stha·lap·rā·ye va·nod·de·śe pip·pa·lī·va·na·śo·bhi·te / ba·hu·puṣ·pa·pha·le ram·ye nā·nā·śa·ku·ni·nā·di·te

padminyo vividhās tatra prasannasalilāḥ śivāḥ / haṃsakāraṇḍavākīrṇāś cakravākopaśobhitāḥ

pad·min·yo vi·vi·dhās tat·ra pra·san·na·sa·li·lāḥ śi·vāḥ / haṃ·sa·kā·raṇ·ḍa·vā·kīr·ṇāś cak·ra·vā·ko·pa·śo·bhi·tāḥ

tatraikāṃ rajanīm uṣya prabhāte rāma gamyatām / dakṣiṇāṃ diśam āsthāya vanakhaṇḍasya pārśvataḥ

tat·rai·kāṃ ra·ja·nīm uṣ·ya pra·bhā·te rā·ma gam·ya·tām / dak·ṣi·ṇāṃ di·śam ās·thā·ya va·na·khaṇ·ḍas·ya pār·śva·taḥ

tatrāgastyāśramapadaṃ gatvā yojanam antaram / ramaṇīye vanoddeśe bahupādapa saṃvṛte / raṃsyate tatra vaidehī lakṣmaṇaś ca tvayā saha

tat·rā·gas·tyāś·ra·ma·pa·daṃ gat·vā yo·ja·nam an·ta·ram / ra·ma·ṇī·ye va·nod·de·śe ba·hu·pā·da·pa saṃ·vṛ·te / raṃs·ya·te tat·ra vai·de·hī lak·ṣma·ṇaś ca tva·yā sa·ha

sa hi ramyo vanoddeśo bahupādapasaṃkulaḥ / yadi buddhiḥ kṛtā draṣṭum agastyaṃ taṃ mahāmunim / adyaiva gamane buddhiṃ rocayasva mahāyaśaḥ

sa hi ram·yo va·nod·de·śo ba·hu·pā·da·pa·saṃ·ku·laḥ / ya·di bud·dhiḥ kṛ·tā draṣ·ṭum a·gas·tyaṃ taṃ ma·hā·mu·nim / ad·yai·va ga·ma·ne bud·dhiṃ ro·ca·yas·va ma·hā·ya·śaḥ

iti rāmo muneḥ śrutvā saha bhrātrābhivādya ca / pratasthe 'gastyam uddiśya sānujaḥ saha sītayā

i·ti rā·mo mu·neḥ śrut·vā sa·ha bhrāt·rā·bhi·vād·ya ca / pra·tas·the 'gas·tyam ud·diś·ya sā·nu·jaḥ sa·ha sī·ta·yā

paśyan vanāni citrāṇi parvapāṃś cābhrasaṃnibhān / sarāṃsi saritaś caiva pathi mārgavaśānugāḥ

paś·yan va·nā·ni cit·rā·ṇi par·va·pāṃś cābh·ra·saṃ·ni·bhān / sa·rāṃ·si sa·ri·taś cai·va pa·thi mār·ga·va·śā·nu·gāḥ

sutīkṣṇenopadiṣṭena gatvā tena pathā sukham / idaṃ paramasaṃhṛṣṭo vākyaṃ lakṣmaṇam abravīt

su·tīk·ṣṇe·no·pa·diṣ·ṭe·na gat·vā te·na pa·thā su·kham / i·daṃ pa·ra·ma·saṃ·hṛṣ·ṭo vāk·yaṃ lak·ṣma·ṇam ab·ra·vīt

etad evāśramapadaṃ nūnaṃ tasya mahātmanaḥ / agastyasya muner bhrātur dṛśyate puṇyakarmaṇaḥ

e·tad e·vāś·ra·ma·pa·daṃ nū·naṃ tas·ya ma·hāt·ma·naḥ / a·gas·tyas·ya mu·ner bhrā·tur dṛś·ya·te puṇ·ya·kar·ma·ṇaḥ

yathā hīme vanasyāsya jñātāḥ pathi sahasraśaḥ / saṃnatāḥ phalabhareṇa puṣpabhāreṇa ca drumāḥ

ya·thā hī·me va·nas·yās·ya jñā·tāḥ pa·thi sa·has·ra·śaḥ / saṃ·na·tāḥ pha·la·bha·re·ṇa puṣ·pa·bhā·re·ṇa ca dru·māḥ

pippalīnāṃ ca pakvānāṃ vanād asmād upāgataḥ / gandho 'yaṃ pavanotkṣiptaḥ sahasā kaṭukodayaḥ

pip·pa·lī·nāṃ ca pak·vā·nāṃ va·nād as·mād u·pā·ga·taḥ / gan·dho 'yaṃ pa·va·not·kṣip·taḥ sa·ha·sā ka·ṭu·ko·da·yaḥ

tatra tatra ca dṛśyante saṃkṣiptāḥ kāṣṭhasaṃcayāḥ / lūnāś ca pathi dṛśyante darbhā vaidūryavarcasaḥ

tat·ra tat·ra ca dṛś·yan·te saṃk·ṣip·tāḥ kāṣ·ṭha·saṃ·ca·yāḥ / lū·nāś ca pa·thi dṛś·yan·te dar·bhā vai·dūr·ya·var·ca·saḥ

etac ca vanamadhyasthaṃ kṛṣṇābhraśikharopamam / pāvakasyāśramasthasya dhūmāgraṃ saṃpradṛśyate

e·tac ca va·na·madh·yas·thaṃ kṛṣ·ṇābh·ra·śi·kha·ro·pa·mam / pā·va·kas·yāś·ra·mas·thas·ya dhū·māg·raṃ saṃp·ra·dṛś·ya·te

vivikteṣu ca tīrtheṣu kṛtasnānā dvijātayaḥ / puṣpopahāraṃ kurvanti kusumaiḥ svayam ārjitaiḥ

vi·vik·te·ṣu ca tīr·the·ṣu kṛ·tas·nā·nā dvi·jā·ta·yaḥ / puṣ·po·pa·hā·raṃ kur·van·ti ku·su·maiḥ sva·yam ār·ji·taiḥ

tat sutīkṣṇasya vacanaṃ yathā saumya mayā śrutam / agastyasyāśramo bhrātur nūnam eṣa bhaviṣyati

tat su·tīk·ṣṇas·ya va·ca·naṃ ya·thā saum·ya ma·yā śru·tam / a·gas·tyas·yāś·ra·mo bhrā·tur nū·nam e·ṣa bha·viṣ·ya·ti

nigṛhya tarasā mṛtyuṃ lokānāṃ hitakāmyayā / yasya bhrātrā kṛteyaṃ dik śaraṇyā puṇyakarmaṇā

ni·gṛh·ya ta·ra·sā mṛt·yuṃ lo·kā·nāṃ hi·ta·kām·ya·yā / yas·ya bhrāt·rā kṛ·te·yaṃ dik śa·raṇ·yā puṇ·ya·kar·ma·ṇā

ihaikadā kila krūro vātāpir api celvalaḥ / bhrātarau sahitāv āstāṃ brāhmaṇaghnau mahāsurau

i·hai·ka·dā ki·la krū·ro vā·tā·pir a·pi cel·va·laḥ / bhrā·ta·rau sa·hi·tāv ās·tāṃ brāh·ma·ṇagh·nau ma·hā·su·rau

dhārayan brāhmaṇaṃ rūpam ilvalaḥ saṃskṛtaṃ vadan / āmantrayati viprān sa śrāddham uddiśya nirghṛṇaḥ

dhā·ra·yan brāh·ma·ṇaṃ rū·pam il·va·laḥ saṃs·kṛ·taṃ va·dan / ā·man·tra·ya·ti vip·rān sa śrād·dham ud·diś·ya nir·ghṛ·ṇaḥ

bhrātaraṃ saṃskṛtaṃ bhrātā tatas taṃ meṣarūpiṇam / tān dvijān bhojayām āsa śrāddhadṛṣṭena karmaṇā

bhrā·ta·raṃ saṃs·kṛ·taṃ bhrā·tā ta·tas taṃ me·ṣa·rū·pi·ṇam / tān dvi·jān bho·ja·yām ā·sa śrād·dha·dṛṣ·ṭe·na kar·ma·ṇā

tato bhuktavatāṃ teṣāṃ viprāṇām ilvalo 'bravīt / vātāpe niṣkramasveti svareṇa mahatā vadan

ta·to bhuk·ta·va·tāṃ te·ṣāṃ vip·rā·ṇām il·va·lo 'bra·vīt / vā·tā·pe niṣ·kra·mas·ve·ti sva·re·ṇa ma·ha·tā va·dan

tato bhrātur vacaḥ śrutvā vātāpir meṣavan nadan / bhittvā bhitvā śarīrāṇi brāhmaṇānāṃ viniṣpatat

ta·to bhrā·tur va·caḥ śrut·vā vā·tā·pir me·ṣa·van na·dan / bhit·tvā bhit·vā śa·rī·rā·ṇi brāh·ma·ṇā·nāṃ vi·niṣ·pa·tat

brāhmaṇānāṃ sahasrāṇi tair evaṃ kāmarūpibhiḥ / vināśitāni saṃhatya nityaśaḥ piśitāśanaiḥ

brāh·ma·ṇā·nāṃ sa·has·rā·ṇi tair e·vaṃ kā·ma·rū·pi·bhiḥ / vi·nā·śi·tā·ni saṃ·hat·ya nit·ya·śaḥ pi·śi·tā·śa·naiḥ

agastyena tadā devaiḥ prārthitena maharṣiṇā / anubhūya kila śrāddhe bhakṣitaḥ sa mahāsuraḥ

a·gas·tye·na ta·dā de·vaiḥ prār·thi·te·na ma·har·ṣi·ṇā / a·nu·bhū·ya ki·la śrād·dhe bhak·ṣi·taḥ sa ma·hā·su·raḥ

tataḥ saṃpannam ity uktvā dattvā hastāvasecanam / bhrātaraṃ niṣkramasveti ilvalaḥ so 'bhyabhāṣata

ta·taḥ saṃ·pan·nam ity uk·tvā dat·tvā has·tā·va·se·ca·nam / bhrā·ta·raṃ niṣ·kra·mas·ve·ti il·va·laḥ so 'bhya·bhā·ṣa·ta

taṃ tathā bhāṣamāṇaṃ tu bhrātaraṃ vipraghātinam / abravīt prahasan dhīmān agastyo munisattamaḥ

taṃ ta·thā bhā·ṣa·mā·ṇaṃ tu bhrā·ta·raṃ vip·ra·ghā·ti·nam / ab·ra·vīt pra·ha·san dhī·mān a·gas·tyo mu·ni·sat·ta·maḥ

kuto niṣkramituṃ śaktir mayā jīrṇasya rakṣasaḥ / bhrātus te meṣa rūpasya gatasya yamasādanam

ku·to niṣ·kra·mi·tuṃ śak·tir ma·yā jīr·ṇas·ya rak·ṣa·saḥ / bhrā·tus te me·ṣa rū·pas·ya ga·tas·ya ya·ma·sā·da·nam

atha tasya vacaḥ śrutvā bhrātur nidhanasaṃśritam / pradharṣayitum ārebhe muniṃ krodhān niśācaraḥ

a·tha tas·ya va·caḥ śrut·vā bhrā·tur ni·dha·na·saṃś·ri·tam / pra·dhar·ṣa·yi·tum ā·re·bhe mu·niṃ kro·dhān ni·śā·ca·raḥ

so 'bhyadravad dvijendraṃ taṃ muninā dīptatejasā / cakṣuṣānalakalpena nirdagdho nidhanaṃ gataḥ

so 'bhyad·ra·vad dvi·jen·draṃ taṃ mu·ni·nā dīp·ta·te·ja·sā / cak·ṣu·ṣā·na·la·kal·pe·na nir·dag·dho ni·dha·naṃ ga·taḥ

tasyāyam āśramo bhrātus taṭākavanaśobhitaḥ / viprānukampayā yena karmedaṃ duṣkaraṃ kṛtam

tas·yā·yam āś·ra·mo bhrā·tus ta·ṭā·ka·va·na·śo·bhi·taḥ / vip·rā·nu·kam·pa·yā ye·na kar·me·daṃ duṣ·ka·raṃ kṛ·tam

evaṃ kathayamānasya tasya saumitriṇā saha / rāmasyāstaṃ gataḥ sūryaḥ saṃdhyākālo 'bhyavartata

e·vaṃ ka·tha·ya·mā·nas·ya tas·ya sau·mit·ri·ṇā sa·ha / rā·mas·yās·taṃ ga·taḥ sūr·yaḥ saṃdh·yā·kā·lo 'bhya·var·ta·ta

upāsya paścimāṃ saṃdhyāṃ saha bhrātrā yathāvidhi / praviveśāśramapadaṃ tam ṛṣiṃ cābhyavādayan

u·pās·ya paś·ci·māṃ saṃdh·yāṃ sa·ha bhrāt·rā ya·thā·vi·dhi / pra·vi·ve·śāś·ra·ma·pa·daṃ tam ṛ·ṣiṃ cābh·ya·vā·da·yan

samyak pratigṛhītas tu muninā tena rāghavaḥ / nyavasat tāṃ niśām ekāṃ prāśya mūlaphalāni ca

sam·yak pra·ti·gṛ·hī·tas tu mu·ni·nā te·na rā·gha·vaḥ / nya·va·sat tāṃ ni·śām e·kāṃ prāś·ya mū·la·pha·lā·ni ca

tasyāṃ rātryāṃ vyatītāyāṃ vimale sūryamaṇḍale / bhrātaraṃ tam agastyasya āmantrayata rāghavaḥ

tas·yāṃ rāt·ryāṃ vya·tī·tā·yāṃ vi·ma·le sūr·ya·maṇ·ḍa·le / bhrā·ta·raṃ tam a·gas·tyas·ya ā·man·tra·ya·ta rā·gha·vaḥ

abhivādaye tvā bhagavan sukham adhyuṣito niśām / āmantraye tvāṃ gacchāmi guruṃ te draṣṭum agrajam

a·bhi·vā·da·ye tvā bha·ga·van su·kham adh·yu·ṣi·to ni·śām / ā·man·tra·ye tvāṃ gac·chā·mi gu·ruṃ te draṣ·ṭum ag·ra·jam

gamyatām iti tenokto jagāma raghunandanaḥ / yathoddiṣṭena mārgeṇa vanaṃ tac cāvalokayan

gam·ya·tām i·ti te·nok·to ja·gā·ma ra·ghu·nan·da·naḥ / ya·thod·diṣ·ṭe·na mār·ge·ṇa va·naṃ tac cā·va·lo·ka·yan

nīvārān panasāṃs tālāṃs timiśān vañjulān dhavān / ciribilvān madhūkāṃś ca bilvān api ca tindukān

nī·vā·rān pa·na·sāṃs tā·lāṃs ti·mi·śān vañ·ju·lān dha·vān / ci·ri·bil·vān ma·dhū·kāṃś ca bil·vān a·pi ca tin·du·kān

puṣpitān puṣpitāgrābhir latābhir anuveṣṭitān / dadarśa rāmaḥ śataśas tatra kāntārapādapān

puṣ·pi·tān puṣ·pi·tāg·rā·bhir la·tā·bhir a·nu·veṣ·ṭi·tān / da·dar·śa rā·maḥ śa·ta·śas tat·ra kān·tā·ra·pā·da·pān

hastihastair vimṛditān vānarair upaśobhitān / mattaiḥ śakunisaṃghaiś ca śataśaḥ pratināditān

has·ti·has·tair vi·mṛ·di·tān vā·na·rair u·pa·śo·bhi·tān / mat·taiḥ śa·ku·ni·saṃ·ghaiś ca śa·ta·śaḥ pra·ti·nā·di·tān

tato 'bravīt samīpasthaṃ rāmo rājīvalocanaḥ / pṛṣṭhato 'nugataṃ vīraṃ lakṣmaṇaṃ lakṣmivardhanam

ta·to 'bra·vīt sa·mī·pas·thaṃ rā·mo rā·jī·va·lo·ca·naḥ / pṛṣ·ṭha·to 'nu·ga·taṃ vī·raṃ lak·ṣma·ṇaṃ lak·ṣmi·var·dha·nam

snigdhapatrā yathā vṛkṣā yathā kṣāntā mṛgadvijāḥ / āśramo nātidūrastho maharṣer bhāvitātmanaḥ

snig·dha·pat·rā ya·thā vṛk·ṣā ya·thā kṣān·tā mṛ·gad·vi·jāḥ / āś·ra·mo nā·ti·dū·ras·tho ma·har·ṣer bhā·vi·tāt·ma·naḥ

agastya iti vikhyāto loke svenaiva karmaṇā / āśramo dṛśyate tasya pariśrānta śramāpahaḥ

a·gas·tya i·ti vikh·yā·to lo·ke sve·nai·va kar·ma·ṇā / āś·ra·mo dṛś·ya·te tas·ya pa·riś·rān·ta śra·mā·pa·haḥ

prājyadhūmākulavanaś cīramālāpariṣkṛtaḥ / praśāntamṛgayūthaś ca nānāśakunināditaḥ

prāj·ya·dhū·mā·ku·la·va·naś cī·ra·mā·lā·pa·riṣ·kṛ·taḥ / pra·śān·ta·mṛ·ga·yū·thaś ca nā·nā·śa·ku·ni·nā·di·taḥ

nigṛhya tarasā mṛtyuṃ lokānāṃ hitakāmyayā / dakṣiṇā dik kṛtā yena śaraṇyā puṇyakarmaṇā

ni·gṛh·ya ta·ra·sā mṛt·yuṃ lo·kā·nāṃ hi·ta·kām·ya·yā / dak·ṣi·ṇā dik kṛ·tā ye·na śa·raṇ·yā puṇ·ya·kar·ma·ṇā

tasyedam āśramapadaṃ prabhāvād yasya rākṣasaiḥ / dig iyaṃ dakṣiṇā trāsād dṛśyate nopabhujyate

tas·ye·dam āś·ra·ma·pa·daṃ pra·bhā·vād yas·ya rāk·ṣa·saiḥ / dig i·yaṃ dak·ṣi·ṇā trā·sād dṛś·ya·te no·pa·bhuj·ya·te

yadā prabhṛti cākrāntā dig iyaṃ puṇyakarmaṇā / tadā prabhṛti nirvairāḥ praśāntā rajanīcarāḥ

ya·dā pra·bhṛ·ti cāk·rān·tā dig i·yaṃ puṇ·ya·kar·ma·ṇā / ta·dā pra·bhṛ·ti nir·vai·rāḥ pra·śān·tā ra·ja·nī·ca·rāḥ

nāmnā ceyaṃ bhagavato dakṣiṇā dik pradakṣiṇā / prathitā triṣu lokeṣu durdharṣā krūrakarmabhiḥ

nām·nā ce·yaṃ bha·ga·va·to dak·ṣi·ṇā dik pra·dak·ṣi·ṇā / pra·thi·tā tri·ṣu lo·ke·ṣu dur·dhar·ṣā krū·ra·kar·ma·bhiḥ

mārgaṃ niroddhuṃ satataṃ bhāskarasyācalottamaḥ / saṃdeśaṃ pālayaṃs tasya vindhyaśaulo na vardhate

mār·gaṃ ni·rod·dhuṃ sa·ta·taṃ bhās·ka·ras·yā·ca·lot·ta·maḥ / saṃ·de·śaṃ pā·la·yaṃs tas·ya vin·dhya·śau·lo na var·dha·te

ayaṃ dīrghāyuṣas tasya loke viśrutakarmaṇaḥ / agastyasyāśramaḥ śrīmān vinītamṛgasevitaḥ

a·yaṃ dīr·ghā·yu·ṣas tas·ya lo·ke viś·ru·ta·kar·ma·ṇaḥ / a·gas·tyas·yāś·ra·maḥ śrī·mān vi·nī·ta·mṛ·ga·se·vi·taḥ

eṣa lokārcitaḥ sādhur hite nityaṃ rataḥ satām / asmān adhigatān eṣa śreyasā yojayiṣyati

e·ṣa lo·kār·ci·taḥ sā·dhur hi·te nit·yaṃ ra·taḥ sa·tām / as·mān a·dhi·ga·tān e·ṣa śre·ya·sā yo·ja·yiṣ·ya·ti

ārādhayiṣyāmy atrāham agastyaṃ taṃ mahāmunim / śeṣaṃ ca vanavāsasya saumya vatsyāmy ahaṃ prabho

ā·rā·dha·yiṣ·yāmy at·rā·ham a·gas·tyaṃ taṃ ma·hā·mu·nim / śe·ṣaṃ ca va·na·vā·sas·ya saum·ya vat·syāmy a·haṃ pra·bho

atra devāḥ sagandharvāḥ siddhāś ca paramarṣayaḥ / agastyaṃ niyatāhāraṃ satataṃ paryupāsate

at·ra de·vāḥ sa·gan·dhar·vāḥ sid·dhāś ca pa·ra·mar·ṣa·yaḥ / a·gas·tyaṃ ni·ya·tā·hā·raṃ sa·ta·taṃ par·yu·pā·sa·te

nātra jīven mṛṣāvādī krūro vā yadi vā śaṭhaḥ / nṛśaṃsaḥ kāmavṛtto vā munir eṣa tathāvidhaḥ

nāt·ra jī·ven mṛ·ṣā·vā·dī krū·ro vā ya·di vā śa·ṭhaḥ / nṛ·śaṃ·saḥ kā·ma·vṛt·to vā mu·nir e·ṣa ta·thā·vi·dhaḥ

atra devāś ca yakṣāś ca nāgāś ca patagaiḥ saha / vasanti niyatāhārā dharmam ārādhayiṣṇavaḥ

at·ra de·vāś ca yak·ṣāś ca nā·gāś ca pa·ta·gaiḥ sa·ha / va·san·ti ni·ya·tā·hā·rā dhar·mam ā·rā·dha·yiṣ·ṇa·vaḥ

atra siddhā mahātmāno vimānaiḥ sūryasaṃnibhaiḥ / tyaktvā dehān navair dehaiḥ svaryātāḥ paramarṣayaḥ

at·ra sid·dhā ma·hāt·mā·no vi·mā·naiḥ sūr·ya·saṃ·ni·bhaiḥ / tyak·tvā de·hān na·vair de·haiḥ svar·yā·tāḥ pa·ra·mar·ṣa·yaḥ

yakṣatvam amaratvaṃ ca rājyāni vividhāni ca / atra devāḥ prayacchanti bhūtair ārādhitāḥ śubhaiḥ

yak·ṣat·vam a·ma·rat·vaṃ ca rāj·yā·ni vi·vi·dhā·ni ca / at·ra de·vāḥ pra·yac·chan·ti bhū·tair ā·rā·dhi·tāḥ śu·bhaiḥ

āgatāḥ smāśramapadaṃ saumitre praviśāgrataḥ / nivedayeha māṃ prāptam ṛṣaye saha sītayā

ā·ga·tāḥ smāś·ra·ma·pa·daṃ sau·mit·re pra·vi·śāg·ra·taḥ / ni·ve·da·ye·ha māṃ prāp·tam ṛ·ṣa·ye sa·ha sī·ta·yā

sa praviśyāśramapadaṃ lakṣmaṇo rāghavānujaḥ / agastyaśiṣyam āsādya vākyam etad uvāca ha

sa pra·viś·yāś·ra·ma·pa·daṃ lak·ṣma·ṇo rā·gha·vā·nu·jaḥ / a·gas·tya·śiṣ·yam ā·sād·ya vāk·yam e·tad u·vā·ca ha

rājā daśaratho nāma jyeṣṭhas tasya suto balī / rāmaḥ prāpto muniṃ draṣṭuṃ bhāryayā saha sītayā

rā·jā da·śa·ra·tho nā·ma jyeṣ·ṭhas tas·ya su·to ba·lī / rā·maḥ prāp·to mu·niṃ draṣ·ṭuṃ bhār·ya·yā sa·ha sī·ta·yā

lakṣmaṇo nāma tasyāhaṃ bhrātā tv avarajo hitaḥ / anukūlaś ca bhaktaś ca yadi te śrotram āgataḥ

lak·ṣma·ṇo nā·ma tas·yā·haṃ bhrā·tā tv a·va·ra·jo hi·taḥ / a·nu·kū·laś ca bhak·taś ca ya·di te śrot·ram ā·ga·taḥ

te vayaṃ vanam atyugraṃ praviṣṭāḥ pitṛśāsanāt / draṣṭum icchāmahe sarve bhagavantaṃ nivedyatām

te va·yaṃ va·nam at·yug·raṃ pra·viṣ·ṭāḥ pi·tṛ·śā·sa·nāt / draṣ·ṭum ic·chā·ma·he sar·ve bha·ga·van·taṃ ni·ved·ya·tām

tasya tad vacanaṃ śrutvā lakṣmaṇasya tapodhanaḥ / tathety uktvāgniśaraṇaṃ praviveśa niveditum

tas·ya tad va·ca·naṃ śrut·vā lak·ṣma·ṇas·ya ta·po·dha·naḥ / ta·thety uk·tvāg·ni·śa·ra·ṇaṃ pra·vi·ve·śa ni·ve·di·tum

sa praviśya muniśreṣṭhaṃ tapasā duṣpradharṣaṇam / kṛtāñjalir uvācedaṃ rāmāgamanam añjasā

sa pra·viś·ya mu·niś·reṣ·ṭhaṃ ta·pa·sā duṣ·pra·dhar·ṣa·ṇam / kṛ·tāñ·ja·lir u·vā·ce·daṃ rā·mā·ga·ma·nam añ·ja·sā

putrau daśarathasyemau rāmo lakṣmaṇa eva ca / praviṣṭāv āśramapadaṃ sītayā saha bhāryayā

put·rau da·śa·ra·thas·ye·mau rā·mo lak·ṣma·ṇa e·va ca / pra·viṣ·ṭāv āś·ra·ma·pa·daṃ sī·ta·yā sa·ha bhār·ya·yā

draṣṭuṃ bhavantam āyātau śuśrūṣārtham ariṃdamau / yad atrānantaraṃ tattvam ājñāpayitum arhasi

draṣ·ṭuṃ bha·van·tam ā·yā·tau śuś·rū·ṣār·tham a·riṃ·da·mau / yad at·rā·nan·ta·raṃ tat·tvam āj·ñā·pa·yi·tum ar·ha·si

tataḥ śiṣyād upaśrutya prāptaṃ rāmaṃ salakṣmaṇam / vaidehīṃ ca mahābhāgām idaṃ vacanam abravīt

ta·taḥ śiṣ·yād u·paś·rut·ya prāp·taṃ rā·maṃ sa·lak·ṣma·ṇam / vai·de·hīṃ ca ma·hā·bhā·gām i·daṃ va·ca·nam ab·ra·vīt

diṣṭyā rāmaś cirasyādya draṣṭuṃ māṃ samupāgataḥ / manasā kāṅkṣitaṃ hy asya mayāpy āgamanaṃ prati

diṣ·ṭyā rā·maś ci·ras·yād·ya draṣ·ṭuṃ māṃ sa·mu·pā·ga·taḥ / ma·na·sā kāṅ·kṣi·taṃ hy as·ya ma·yāpy ā·ga·ma·naṃ pra·ti

gamyatāṃ satkṛto rāmaḥ sabhāryaḥ sahalakṣmaṇaḥ / praveśyatāṃ samīpaṃ me kiṃ cāsau na praveśitaḥ

gam·ya·tāṃ sat·kṛ·to rā·maḥ sa·bhār·yaḥ sa·ha·lak·ṣma·ṇaḥ / pra·veś·ya·tāṃ sa·mī·paṃ me kiṃ cā·sau na pra·ve·śi·taḥ

evam uktas tu muninā dharmajñena mahātmanā / abhivādyābravīc chiṣyas tatheti niyatāñjaliḥ

e·vam uk·tas tu mu·ni·nā dhar·maj·ñe·na ma·hāt·ma·nā / a·bhi·vād·yāb·ra·vīc chiṣ·yas ta·the·ti ni·ya·tāñ·ja·liḥ

tato niṣkramya saṃbhrāntaḥ śiṣyo lakṣmaṇam abravīt / kvāsau rāmo muniṃ draṣṭum etu praviśatu svayam

ta·to niṣ·kram·ya saṃbh·rān·taḥ śiṣ·yo lak·ṣma·ṇam ab·ra·vīt / kvā·sau rā·mo mu·niṃ draṣ·ṭum e·tu pra·vi·śa·tu sva·yam

tato gatvāśramapadaṃ śiṣyeṇa saha lakṣmaṇaḥ / darśayām āsa kākutsthaṃ sītāṃ ca janakātmajām

ta·to gat·vāś·ra·ma·pa·daṃ śiṣ·ye·ṇa sa·ha lak·ṣma·ṇaḥ / dar·śa·yām ā·sa kā·kut·sthaṃ sī·tāṃ ca ja·na·kāt·ma·jām

taṃ śiṣyaḥ praśritaṃ vākyam agastyavacanaṃ bruvan / prāveśayad yathānyāyaṃ satkārārthaṃ susatkṛtam

taṃ śiṣ·yaḥ praś·ri·taṃ vāk·yam a·gas·tya·va·ca·naṃ bru·van / prā·ve·śa·yad ya·thān·yā·yaṃ sat·kā·rār·thaṃ su·sat·kṛ·tam

praviveśa tato rāmaḥ sītayā sahalakṣmaṇaḥ / praśāntahariṇākīrṇam āśramaṃ hy avalokayan

pra·vi·ve·śa ta·to rā·maḥ sī·ta·yā sa·ha·lak·ṣma·ṇaḥ / pra·śān·ta·ha·ri·ṇā·kīr·ṇam āś·ra·maṃ hy a·va·lo·ka·yan

sa tatra brahmaṇaḥ sthānam agneḥ sthānaṃ tathaiva ca / viṣṇoḥ sthānaṃ mahendrasya sthānaṃ caiva vivasvataḥ

sa tat·ra brah·ma·ṇaḥ sthā·nam ag·neḥ sthā·naṃ ta·thai·va ca / viṣ·ṇoḥ sthā·naṃ ma·hen·dras·ya sthā·naṃ cai·va vi·vas·va·taḥ

somasthānaṃ bhagasthānaṃ sthānaṃ kauberam eva ca / dhātur vidhātuḥ sthānaṃ ca vāyoḥ sthānaṃ tathaiva ca

so·mas·thā·naṃ bha·gas·thā·naṃ sthā·naṃ kau·be·ram e·va ca / dhā·tur vi·dhā·tuḥ sthā·naṃ ca vā·yoḥ sthā·naṃ ta·thai·va ca

tataḥ śiṣyaiḥ parivṛto munir apy abhiniṣpatat / taṃ dadarśāgrato rāmo munīnāṃ dīptatejasaṃ / abravīd vacanaṃ vīro lakṣmaṇaṃ lakṣmivardhanam

ta·taḥ śiṣ·yaiḥ pa·ri·vṛ·to mu·nir apy a·bhi·niṣ·pa·tat / taṃ da·dar·śāg·ra·to rā·mo mu·nī·nāṃ dīp·ta·te·ja·saṃ / ab·ra·vīd va·ca·naṃ vī·ro lak·ṣma·ṇaṃ lak·ṣmi·var·dha·nam

eṣa lakṣmaṇa niṣkrāmaty agastyo bhagavān ṛṣiḥ / audāryeṇāvagacchāmi nidhānaṃ tapasām imam

e·ṣa lak·ṣma·ṇa niṣ·krā·maty a·gas·tyo bha·ga·vān ṛ·ṣiḥ / au·dār·ye·ṇā·va·gac·chā·mi ni·dhā·naṃ ta·pa·sām i·mam

evam uktvā mahābāhur agastyaṃ sūryavarcasaṃ / jagrāha paramaprītas tasya pādau paraṃtapaḥ

e·vam uk·tvā ma·hā·bā·hur a·gas·tyaṃ sūr·ya·var·ca·saṃ / jag·rā·ha pa·ra·map·rī·tas tas·ya pā·dau pa·raṃ·ta·paḥ

abhivādya tu dharmātmā tasthau rāmaḥ kṛtāñjaliḥ / sītayā saha vaidehyā tadā rāma salakṣmaṇaḥ

a·bhi·vād·ya tu dhar·māt·mā tas·thau rā·maḥ kṛ·tāñ·ja·liḥ / sī·ta·yā sa·ha vai·deh·yā ta·dā rā·ma sa·lak·ṣma·ṇaḥ

pratigṛhya ca kākutstham arcayitvāsanodakaiḥ / kuśalapraśnam uktvā ca āsyatām iti so 'bravīt

pra·ti·gṛh·ya ca kā·kut·stham ar·ca·yit·vā·sa·no·da·kaiḥ / ku·śa·lap·raś·nam uk·tvā ca ās·ya·tām i·ti so 'bra·vīt

agniṃ hutvā pradāyārghyam atithiṃ pratipūjya ca / vānaprasthena dharmeṇa sa teṣāṃ bhojanaṃ dadau

ag·niṃ hut·vā pra·dā·yār·ghyam a·ti·thiṃ pra·ti·pūj·ya ca / vā·nap·ras·the·na dhar·me·ṇa sa te·ṣāṃ bho·ja·naṃ da·dau

prathamaṃ copaviśyātha dharmajño munipuṃgavaḥ / uvāca rāmam āsīnaṃ prāñjaliṃ dharmakovidam

pra·tha·maṃ co·pa·viś·yā·tha dhar·maj·ño mu·ni·puṃ·ga·vaḥ / u·vā·ca rā·mam ā·sī·naṃ prāñ·ja·liṃ dhar·ma·ko·vi·dam

anyathā khalu kākutstha tapasvī samudācaran / duḥsākṣīva pare loke svāni māṃsāni bhakṣayet

an·ya·thā kha·lu kā·kut·stha ta·pas·vī sa·mu·dā·ca·ran / duḥ·sāk·ṣī·va pa·re lo·ke svā·ni māṃ·sā·ni bhak·ṣa·yet

rājā sarvasya lokasya dharmacārī mahārathaḥ / pūjanīyaś ca mānyaś ca bhavān prāptaḥ priyātithiḥ

rā·jā sar·vas·ya lo·kas·ya dhar·ma·cā·rī ma·hā·ra·thaḥ / pū·ja·nī·yaś ca mān·yaś ca bha·vān prāp·taḥ pri·yā·ti·thiḥ

evam uktvā phalair mūlaiḥ puṣpaiś cānyaiś ca rāghavam / pūjayitvā yathākāmaṃ punar eva tato 'bravīt

e·vam uk·tvā pha·lair mū·laiḥ puṣ·paiś cān·yaiś ca rā·gha·vam / pū·ja·yit·vā ya·thā·kā·maṃ pu·nar e·va ta·to 'bra·vīt

idaṃ divyaṃ mahac cāpaṃ hemavajravibhūṣitam / vaiṣṇavaṃ puruṣavyāghra nirmitaṃ viśvakarmaṇā

i·daṃ div·yaṃ ma·hac cā·paṃ he·ma·vaj·ra·vi·bhū·ṣi·tam / vaiṣ·ṇa·vaṃ pu·ru·ṣav·yāgh·ra nir·mi·taṃ viś·va·kar·ma·ṇā

amoghaḥ sūryasaṃkāśo brahmadattaḥ śarottamaḥ / datto mama mahendreṇa tūṇī cākṣayasāyakau

a·mo·ghaḥ sūr·ya·saṃ·kā·śo brah·ma·dat·taḥ śa·rot·ta·maḥ / dat·to ma·ma ma·hen·dre·ṇa tū·ṇī cāk·ṣa·ya·sā·ya·kau

saṃpūrṇau niśitair bāṇair jvaladbhir iva pāvakaiḥ / mahārājata kośo 'yam asir hemavibhūṣitaḥ

saṃ·pūr·ṇau ni·śi·tair bā·ṇair jva·lad·bhir i·va pā·va·kaiḥ / ma·hā·rā·ja·ta ko·śo 'yam a·sir he·ma·vi·bhū·ṣi·taḥ

anena dhanuṣā rāma hatvā saṃkhye mahāsurān / ājahāra śriyaṃ dīptāṃ purā viṣṇur divaukasām

a·ne·na dha·nu·ṣā rā·ma hat·vā saṃkh·ye ma·hā·su·rān / ā·ja·hā·ra śri·yaṃ dīp·tāṃ pu·rā viṣ·ṇur di·vau·ka·sām

tad dhanus tau ca tūṇīrau śaraṃ khaḍgaṃ ca mānada / jayāya pratigṛhṇīṣva vajraṃ vajradharo yathā

tad dha·nus tau ca tū·ṇī·rau śa·raṃ khaḍ·gaṃ ca mā·na·da / ja·yā·ya pra·ti·gṛh·ṇīṣ·va vaj·raṃ vaj·ra·dha·ro ya·thā

evam uktvā mahātejāḥ samastaṃ tad varāyudham / dattvā rāmāya bhagavān agastyaḥ punar abravīt

e·vam uk·tvā ma·hā·te·jāḥ sa·mas·taṃ tad va·rā·yu·dham / dat·tvā rā·mā·ya bha·ga·vān a·gas·tyaḥ pu·nar ab·ra·vīt

rāma prīto 'smi bhadraṃ te parituṣṭo 'smi lakṣmaṇa / abhivādayituṃ yan māṃ prāptau sthaḥ saha sītayā

rā·ma prī·to 'smi bhad·raṃ te pa·ri·tuṣ·ṭo 'smi lak·ṣma·ṇa / a·bhi·vā·da·yi·tuṃ yan māṃ prāp·tau sthaḥ sa·ha sī·ta·yā

adhvaśrameṇa vāṃ khedo bādhate pracuraśramaḥ / vyaktam utkaṇṭhate cāpi maithilī janakātmajā

adh·vaś·ra·me·ṇa vāṃ khe·do bā·dha·te pra·cu·raś·ra·maḥ / vyak·tam ut·kaṇ·ṭha·te cā·pi mai·thi·lī ja·na·kāt·ma·jā

eṣā hi sukumārī ca duḥkhaiś ca na vimānitā / prājyadoṣaṃ vanaṃ praptā bhartṛsnehapracoditā

e·ṣā hi su·ku·mā·rī ca duḥ·khaiś ca na vi·mā·ni·tā / prāj·ya·do·ṣaṃ va·naṃ prap·tā bhar·tṛs·ne·hap·ra·co·di·tā

yathaiṣā ramate rāma iha sītā tathā kuru / duṣkaraṃ kṛtavaty eṣā vane tvām anugacchatī

ya·thai·ṣā ra·ma·te rā·ma i·ha sī·tā ta·thā ku·ru / duṣ·ka·raṃ kṛ·ta·vaty e·ṣā va·ne tvām a·nu·gac·cha·tī

eṣā hi prakṛtiḥ strīṇām āsṛṣṭe raghunandana / samastham anurajyante viṣamasthaṃ tyajanti ca

e·ṣā hi pra·kṛ·tiḥ strī·ṇām ā·sṛṣ·ṭe ra·ghu·nan·da·na / sa·mas·tham a·nu·raj·yan·te vi·ṣa·mas·thaṃ tya·jan·ti ca

śatahradānāṃ lolatvaṃ śastrāṇāṃ tīkṣṇatāṃ tathā / garuḍānilayoḥ śaighryam anugacchanti yoṣitaḥ

śa·tah·ra·dā·nāṃ lo·lat·vaṃ śas·trā·ṇāṃ tīk·ṣṇa·tāṃ ta·thā / ga·ru·ḍā·ni·la·yoḥ śaigh·ryam a·nu·gac·chan·ti yo·ṣi·taḥ

iyaṃ tu bhavato bhāryā doṣair etair vivarjitāḥ / ślāghyā ca vyapadeśyā ca yathā devī hy arundhatī

i·yaṃ tu bha·va·to bhār·yā do·ṣair e·tair vi·var·ji·tāḥ / ślāgh·yā ca vya·pa·deś·yā ca ya·thā de·vī hy a·run·dha·tī

alaṃkṛto 'yaṃ deśaś ca yatra saumitriṇā saha / vaidehyā cānayā rāma vatsyasi tvam ariṃdama

a·laṃ·kṛ·to 'yaṃ de·śaś ca yat·ra sau·mit·ri·ṇā sa·ha / vai·deh·yā cā·na·yā rā·ma vat·sya·si tvam a·riṃ·da·ma

evam uktas tu muninā rāghavaḥ saṃyatāñjaliḥ / uvāca praśritaṃ vākyam ṛṣiṃ dīptam ivānalam

e·vam uk·tas tu mu·ni·nā rā·gha·vaḥ saṃ·ya·tāñ·ja·liḥ / u·vā·ca praś·ri·taṃ vāk·yam ṛ·ṣiṃ dīp·tam i·vā·na·lam

dhanyo 'smy anugṛhīto 'smi yasya me munipuṃgavaḥ / guṇaiḥ sabhrātṛbhāryasya varadaḥ parituṣyati

dhan·yo 'smy a·nu·gṛ·hī·to 'smi yas·ya me mu·ni·puṃ·ga·vaḥ / gu·ṇaiḥ sabh·rā·tṛ·bhār·yas·ya va·ra·daḥ pa·ri·tuṣ·ya·ti

kiṃ tu vyādiśa me deśaṃ sodakaṃ bahukānanam / yatrāśramapadaṃ kṛtvā vaseyaṃ nirataḥ sukham

kiṃ tu vyā·di·śa me de·śaṃ so·da·kaṃ ba·hu·kā·na·nam / yat·rāś·ra·ma·pa·daṃ kṛt·vā va·se·yaṃ ni·ra·taḥ su·kham

tato 'bravīn muni śreṣṭhaḥ śrutvā rāmasya bhāṣitam / dhyātvā muhūrtaṃ dharmātmā dhīro dhīrataraṃ vacaḥ

ta·to 'bra·vīn mu·ni śreṣ·ṭhaḥ śrut·vā rā·mas·ya bhā·ṣi·tam / dhyāt·vā mu·hūr·taṃ dhar·māt·mā dhī·ro dhī·ra·ta·raṃ va·caḥ

ito dviyojane tāta bahumūlaphalodakaḥ / deśo bahumṛgaḥ śrīmān pañcavaṭy abhiviśrutaḥ

i·to dvi·yo·ja·ne tā·ta ba·hu·mū·la·pha·lo·da·kaḥ / de·śo ba·hu·mṛ·gaḥ śrī·mān pañ·ca·vaṭy a·bhi·viś·ru·taḥ

tatra gatvāśramapadaṃ kṛtvā saumitriṇā saha / ramasva tvaṃ pitur vākyaṃ yathoktam anupālayan

tat·ra gat·vāś·ra·ma·pa·daṃ kṛt·vā sau·mit·ri·ṇā sa·ha / ra·mas·va tvaṃ pi·tur vāk·yaṃ ya·thok·tam a·nu·pā·la·yan

vidito hy eṣa vṛttānto mama sarvas tavānagha / tapasaś ca prabhāvena snehād daśarathasya ca

vi·di·to hy e·ṣa vṛt·tān·to ma·ma sar·vas ta·vā·na·gha / ta·pa·saś ca pra·bhā·ve·na sne·hād da·śa·ra·thas·ya ca

hṛdayasthaś ca te chando vijñātas tapasā mayā / iha vāsaṃ pratijñāya mayā saha tapovane

hṛ·da·yas·thaś ca te chan·do vij·ñā·tas ta·pa·sā ma·yā / i·ha vā·saṃ pra·tij·ñā·ya ma·yā sa·ha ta·po·va·ne

ataś ca tvām ahaṃ brūmi gaccha pañcavaṭīm iti / sa hi ramyo vanoddeśo maithilī tatra raṃsyate

a·taś ca tvām a·haṃ brū·mi gac·cha pañ·ca·va·ṭīm i·ti / sa hi ram·yo va·nod·de·śo mai·thi·lī tat·ra raṃs·ya·te

sa deśaḥ ślāghanīyaś ca nātidūre ca rāghava / godāvaryāḥ samīpe ca maithilī tatra raṃsyate

sa de·śaḥ ślā·gha·nī·yaś ca nā·ti·dū·re ca rā·gha·va / go·dā·var·yāḥ sa·mī·pe ca mai·thi·lī tat·ra raṃs·ya·te

prājyamūlaphalaiś caiva nānādvija gaṇair yutaḥ / viviktaś ca mahābāho puṇyo ramyas tathaiva ca

prāj·ya·mū·la·pha·laiś cai·va nā·nād·vi·ja ga·ṇair yu·taḥ / vi·vik·taś ca ma·hā·bā·ho puṇ·yo ram·yas ta·thai·va ca

bhavān api sadāraś ca śaktaś ca parirakṣaṇe / api cātra vasan rāmas tāpasān pālayiṣyasi

bha·vān a·pi sa·dā·raś ca śak·taś ca pa·ri·rak·ṣa·ṇe / a·pi cāt·ra va·san rā·mas tā·pa·sān pā·la·yiṣ·ya·si

etad ālakṣyate vīra madhukānāṃ mahad vanam / uttareṇāsya gantavyaṃ nyagrodham abhigacchatā

e·tad ā·lak·ṣya·te vī·ra ma·dhu·kā·nāṃ ma·had va·nam / ut·ta·re·ṇās·ya gan·tav·yaṃ nyag·ro·dham a·bhi·gac·cha·tā

tataḥ sthalam upāruhya parvatasyāvidūrataḥ / khyātaḥ pañcavaṭīty eva nityapuṣpitakānanaḥ

ta·taḥ stha·lam u·pā·ruh·ya par·va·tas·yā·vi·dū·ra·taḥ / khyā·taḥ pañ·ca·va·ṭīty e·va nit·ya·puṣ·pi·ta·kā·na·naḥ

agastyenaivam uktas tu rāmaḥ saumitriṇā saha / sātkṛtyāmantrayām āsa tam ṛṣiṃ satyavādinam

a·gas·tye·nai·vam uk·tas tu rā·maḥ sau·mit·ri·ṇā sa·ha / sāt·kṛt·yā·man·tra·yām ā·sa tam ṛ·ṣiṃ sat·ya·vā·di·nam

tau tu tenābhyanujñātau kṛtapādābhivandanau / tadāśramāt pañcavaṭīṃ jagmatuḥ saha sītayā

tau tu te·nābh·ya·nuj·ñā·tau kṛ·ta·pā·dā·bhi·van·da·nau / ta·dāś·ra·māt pañ·ca·va·ṭīṃ jag·ma·tuḥ sa·ha sī·ta·yā

gṛhītacāpau tu narādhipātmajau viṣaktatūṇī samareṣv akātarau / yathopadiṣṭena pathā maharṣiṇā prajagmatuḥ pañcavaṭīṃ samāhitau

gṛ·hī·ta·cā·pau tu na·rā·dhi·pāt·ma·jau vi·ṣak·ta·tū·ṇī sa·ma·reṣv a·kā·ta·rau / ya·tho·pa·diṣ·ṭe·na pa·thā ma·har·ṣi·ṇā pra·jag·ma·tuḥ pañ·ca·va·ṭīṃ sa·mā·hi·tau

atha pañcavaṭīṃ gacchann antarā raghunandanaḥ / āsasāda mahākāyaṃ gṛdhraṃ bhīmaparākramam

a·tha pañ·ca·va·ṭīṃ gac·chann an·ta·rā ra·ghu·nan·da·naḥ / ā·sa·sā·da ma·hā·kā·yaṃ gṛdh·raṃ bhī·ma·pa·rāk·ra·mam

taṃ dṛṣṭvā tau mahābhāgau vanasthaṃ rāmalakṣmaṇau / menāte rākṣasaṃ pakṣiṃ bruvāṇau ko bhavān iti

taṃ dṛṣ·ṭvā tau ma·hā·bhā·gau va·nas·thaṃ rā·ma·lak·ṣma·ṇau / me·nā·te rāk·ṣa·saṃ pak·ṣiṃ bru·vā·ṇau ko bha·vān i·ti

sa tau madhurayā vācā saumyayā prīṇayann iva / uvāca vatsa māṃ viddhi vayasyaṃ pitur ātmanaḥ

sa tau ma·dhu·ra·yā vā·cā saum·ya·yā prī·ṇa·yann i·va / u·vā·ca vat·sa māṃ vid·dhi va·yas·yaṃ pi·tur āt·ma·naḥ

sa taṃ pitṛsakhaṃ buddhvā pūjayām āsa rāghavaḥ / sa tasya kulam avyagram atha papraccha nāma ca

sa taṃ pi·tṛ·sa·khaṃ bud·dhvā pū·ja·yām ā·sa rā·gha·vaḥ / sa tas·ya ku·lam av·yag·ram a·tha pap·rac·cha nā·ma ca

rāmasya vacanaṃ śrutvā kulam ātmānam eva ca / ācacakṣe dvijas tasmai sarvabhūtasamudbhavam

rā·mas·ya va·ca·naṃ śrut·vā ku·lam āt·mā·nam e·va ca / ā·ca·cak·ṣe dvi·jas tas·mai sar·va·bhū·ta·sa·mud·bha·vam

pūrvakāle mahābāho ye prajāpatayo 'bhavan / tān me nigadataḥ sarvān āditaḥ śṛṇu rāghava

pūr·va·kā·le ma·hā·bā·ho ye pra·jā·pa·ta·yo 'bha·van / tān me ni·ga·da·taḥ sar·vān ā·di·taḥ śṛ·ṇu rā·gha·va

kardamaḥ prathamas teṣāṃ vikṛtas tadanantaram / śeṣaś ca saṃśrayaś caiva bahuputraś ca vīryavān

kar·da·maḥ pra·tha·mas te·ṣāṃ vi·kṛ·tas ta·da·nan·ta·ram / śe·ṣaś ca saṃś·ra·yaś cai·va ba·hu·put·raś ca vīr·ya·vān

sthāṇur marīcir atriś ca kratuś caiva mahābalaḥ / pulastyaś cāṅgirāś caiva pracetāḥ pulahas tathā

sthā·ṇur ma·rī·cir at·riś ca kra·tuś cai·va ma·hā·ba·laḥ / pu·las·tyaś cāṅ·gi·rāś cai·va pra·ce·tāḥ pu·la·has ta·thā

dakṣo vivasvān aparo 'riṣṭanemiś ca rāghava / kaśyapaś ca mahātejās teṣām āsīc ca paścimaḥ

dak·ṣo vi·vas·vān a·pa·ro 'riṣ·ṭa·ne·miś ca rā·gha·va / kaś·ya·paś ca ma·hā·te·jās te·ṣām ā·sīc ca paś·ci·maḥ

prajāpates tu dakṣasya babhūvur iti naḥ śrutam / ṣaṣṭir duhitaro rāma yaśasvinyo mahāyaśaḥ

pra·jā·pa·tes tu dak·ṣas·ya ba·bhū·vur i·ti naḥ śru·tam / ṣaṣ·ṭir du·hi·ta·ro rā·ma ya·śas·vin·yo ma·hā·ya·śaḥ

kaśyapaḥ pratijagrāha tāsām aṣṭau sumadhyamāḥ / aditiṃ ca ditiṃ caiva danūm api ca kālakām

kaś·ya·paḥ pra·ti·jag·rā·ha tā·sām aṣ·ṭau su·madh·ya·māḥ / a·di·tiṃ ca di·tiṃ cai·va da·nūm a·pi ca kā·la·kām

tāmrāṃ krodhavaśāṃ caiva manuṃ cāpy analām api / tās tu kanyās tataḥ prītaḥ kaśyapaḥ punar abravīt

tām·rāṃ kro·dha·va·śāṃ cai·va ma·nuṃ cāpy a·na·lām a·pi / tās tu kan·yās ta·taḥ prī·taḥ kaś·ya·paḥ pu·nar ab·ra·vīt

putrāṃs trailokyabhartṝn vai janayiṣyatha mat samān / aditis tan manā rāma ditiś ca danur eva ca

put·rāṃs trai·lok·ya·bhar·tṝn vai ja·na·yiṣ·ya·tha mat sa·mān / a·di·tis tan ma·nā rā·ma di·tiś ca da·nur e·va ca

kālakā ca mahābāho śeṣās tv amanaso 'bhavan / adityāṃ jajñire devās trayastriṃśad ariṃdama

kā·la·kā ca ma·hā·bā·ho śe·ṣās tv a·ma·na·so 'bha·van / a·dit·yāṃ jaj·ñi·re de·vās tra·yas·triṃ·śad a·riṃ·da·ma

ādityā vasavo rudrā aśvinau ca paraṃtapa / ditis tv ajanayat putrān daityāṃs tāta yaśasvinaḥ

ā·dit·yā va·sa·vo rud·rā aś·vi·nau ca pa·raṃ·ta·pa / di·tis tv a·ja·na·yat put·rān dait·yāṃs tā·ta ya·śas·vi·naḥ

teṣām iyaṃ vasumatī purāsīt savanārṇavā / danus tv ajanayat putram aśvagrīvam ariṃdama

te·ṣām i·yaṃ va·su·ma·tī pu·rā·sīt sa·va·nār·ṇa·vā / da·nus tv a·ja·na·yat put·ram aś·vag·rī·vam a·riṃ·da·ma

narakaṃ kālakaṃ caiva kālakāpi vyajāyata / krauñcīṃ bhāsīṃ tathā śyenīṃ dhṛtarāṣṭrīṃ tathā śukīm

na·ra·kaṃ kā·la·kaṃ cai·va kā·la·kā·pi vya·jā·ya·ta / krauñ·cīṃ bhā·sīṃ ta·thā śye·nīṃ dhṛ·ta·rāṣ·ṭrīṃ ta·thā śu·kīm

tāmrāpi suṣuve kanyāḥ pañcaitā lokaviśrutāḥ / ulūkāñ janayat krauñcī bhāsī bhāsān vyajāyata

tām·rā·pi su·ṣu·ve kan·yāḥ pañ·cai·tā lo·ka·viś·ru·tāḥ / u·lū·kāñ ja·na·yat krauñ·cī bhā·sī bhā·sān vya·jā·ya·ta

śyenī śyenāṃś ca gṛdhrāṃś ca vyajāyata sutejasaḥ / dhṛtarāṣṭrī tu haṃsāṃś ca kalahaṃsāṃś ca sarvaśaḥ

śye·nī śye·nāṃś ca gṛdh·rāṃś ca vya·jā·ya·ta su·te·ja·saḥ / dhṛ·ta·rāṣ·ṭrī tu haṃ·sāṃś ca ka·la·haṃ·sāṃś ca sar·va·śaḥ

cakravākāṃś ca bhadraṃ te vijajñe sāpi bhāminī / śukī natāṃ vijajñe tu natāyā vinatā sutā

cak·ra·vā·kāṃś ca bhad·raṃ te vi·jaj·ñe sā·pi bhā·mi·nī / śu·kī na·tāṃ vi·jaj·ñe tu na·tā·yā vi·na·tā su·tā

daśakrodhavaśā rāma vijajñe 'py ātmasaṃbhavāḥ / mṛgīṃ ca mṛgamandāṃ ca harīṃ bhadramadām api

da·śak·ro·dha·va·śā rā·ma vi·jaj·ñe 'py āt·ma·saṃ·bha·vāḥ / mṛ·gīṃ ca mṛ·ga·man·dāṃ ca ha·rīṃ bhad·ra·ma·dām a·pi

mātaṅgīm atha śārdūlīṃ śvetāṃ ca surabhīṃ tathā / sarvalakṣaṇasaṃpannāṃ surasāṃ kadrukām api

mā·taṅ·gīm a·tha śār·dū·līṃ śve·tāṃ ca su·ra·bhīṃ ta·thā / sar·va·lak·ṣa·ṇa·saṃ·pan·nāṃ su·ra·sāṃ kad·ru·kām a·pi

apatyaṃ tu mṛgāḥ sarve mṛgyā naravarottama / ṛṣkāś ca mṛgamandāyāḥ sṛmarāś camarās tathā

a·pat·yaṃ tu mṛ·gāḥ sar·ve mṛg·yā na·ra·va·rot·ta·ma / ṛṣ·kāś ca mṛ·ga·man·dā·yāḥ sṛ·ma·rāś ca·ma·rās ta·thā

tatas tv irāvatīṃ nāma jajñe bhadramadā sutām / tasyās tv airāvataḥ putro lokanātho mahāgajaḥ

ta·tas tv i·rā·va·tīṃ nā·ma jaj·ñe bhad·ra·ma·dā su·tām / tas·yās tv ai·rā·va·taḥ put·ro lo·ka·nā·tho ma·hā·ga·jaḥ

haryāś ca harayo 'patyaṃ vānarāś ca tapasvinaḥ / golāṅgūlāṃś ca śārdūlī vyāghrāṃś cājanayat sutān

har·yāś ca ha·ra·yo 'pat·yaṃ vā·na·rāś ca ta·pas·vi·naḥ / go·lāṅ·gū·lāṃś ca śār·dū·lī vyāgh·rāṃś cā·ja·na·yat su·tān

mātaṅgyās tv atha mātaṅgā apatyaṃ manujarṣabha / diśāgajaṃ tu śvetākṣaṃ śvetā vyajanayat sutam

mā·taṅ·gyās tv a·tha mā·taṅ·gā a·pat·yaṃ ma·nu·jar·ṣa·bha / di·śā·ga·jaṃ tu śve·tāk·ṣaṃ śve·tā vya·ja·na·yat su·tam

tato duhitarau rāma surabhir devy ajāyata / rohiṇīṃ nāma bhadraṃ te gandharvīṃ ca yaśasvinīm

ta·to du·hi·ta·rau rā·ma su·ra·bhir devy a·jā·ya·ta / ro·hi·ṇīṃ nā·ma bhad·raṃ te gan·dhar·vīṃ ca ya·śas·vi·nīm

rohiṇy ajanayad gā vai gandharvī vājinaḥ sutān / surasājanayan nāgān rāma kadrūś ca pannagān

ro·hiṇy a·ja·na·yad gā vai gan·dhar·vī vā·ji·naḥ su·tān / su·ra·sā·ja·na·yan nā·gān rā·ma kad·rūś ca pan·na·gān

manur manuṣyāñ janayat kaśyapasya mahātmanaḥ / brāhmaṇān kṣatriyān vaiśyāñ śūdrāṃś ca manujarṣabha

ma·nur ma·nuṣ·yāñ ja·na·yat kaś·ya·pas·ya ma·hāt·ma·naḥ / brāh·ma·ṇān kṣat·ri·yān vaiś·yāñ śūd·rāṃś ca ma·nu·jar·ṣa·bha

mukhato brāhmaṇā jātā urasaḥ kṣatriyās tathā / ūrubhyāṃ jajñire vaiśyāḥ padbhyāṃ śūdrā iti śrutiḥ

mu·kha·to brāh·ma·ṇā jā·tā u·ra·saḥ kṣat·ri·yās ta·thā / ū·rubh·yāṃ jaj·ñi·re vaiś·yāḥ pad·bhyāṃ śūd·rā i·ti śru·tiḥ

sarvān puṇyaphalān vṛkṣān analāpi vyajāyata / vinatā ca śukī pautrī kadrūś ca surasā svasā

sar·vān puṇ·ya·pha·lān vṛk·ṣān a·na·lā·pi vya·jā·ya·ta / vi·na·tā ca śu·kī paut·rī kad·rūś ca su·ra·sā sva·sā

kadrūr nāgasahaskraṃ tu vijajñe dharaṇīdharam / dvau putrau vinatāyās tu garuḍo 'ruṇa eva ca

kad·rūr nā·ga·sa·has·kraṃ tu vi·jaj·ñe dha·ra·ṇī·dha·ram / dvau put·rau vi·na·tā·yās tu ga·ru·ḍo 'ru·ṇa e·va ca

tasmāj jāto 'ham aruṇāt saṃpātiś ca mamāgrajaḥ / jaṭāyur iti māṃ viddhi śyenīputram ariṃdama

tas·māj jā·to 'ham a·ru·ṇāt saṃ·pā·tiś ca ma·māg·ra·jaḥ / ja·ṭā·yur i·ti māṃ vid·dhi śye·nī·put·ram a·riṃ·da·ma

so 'haṃ vāsasahāyas te bhaviṣyāmi yadīcchasi / sītāṃ ca tāta rakṣiṣye tvayi yāte salakṣmaṇe

so 'haṃ vā·sa·sa·hā·yas te bha·viṣ·yā·mi ya·dīc·cha·si / sī·tāṃ ca tā·ta rak·ṣiṣ·ye tva·yi yā·te sa·lak·ṣma·ṇe

jaṭāyuṣaṃ tu pratipūjya rāghavo mudā pariṣvajya ca saṃnato 'bhavat / pitur hi śuśrāva sakhitvam ātmavāñ jaṭāyuṣā saṃkathitaṃ punaḥ punaḥ

ja·ṭā·yu·ṣaṃ tu pra·ti·pūj·ya rā·gha·vo mu·dā pa·riṣ·vaj·ya ca saṃ·na·to 'bha·vat / pi·tur hi śuś·rā·va sa·khit·vam āt·ma·vāñ ja·ṭā·yu·ṣā saṃ·ka·thi·taṃ pu·naḥ pu·naḥ

sa tatra sītāṃ paridāya maithilīṃ sahaiva tenātibalena pakṣiṇā / jagāma tāṃ pañcavaṭīṃ salakṣmaṇo ripūn didhakṣañ śalabhān ivānalaḥ

sa tat·ra sī·tāṃ pa·ri·dā·ya mai·thi·līṃ sa·hai·va te·nā·ti·ba·le·na pak·ṣi·ṇā / ja·gā·ma tāṃ pañ·ca·va·ṭīṃ sa·lak·ṣma·ṇo ri·pūn di·dhak·ṣañ śa·la·bhān i·vā·na·laḥ

tataḥ pañcavaṭīṃ gatvā nānāvyālamṛgāyutām / uvāca bhrātaraṃ rāmo lakṣmaṇaṃ dīptatejasaṃ

ta·taḥ pañ·ca·va·ṭīṃ gat·vā nā·nāv·yā·la·mṛ·gā·yu·tām / u·vā·ca bhrā·ta·raṃ rā·mo lak·ṣma·ṇaṃ dīp·ta·te·ja·saṃ

āgatāḥ sma yathoddiṣṭam amuṃ deśaṃ maharṣiṇā / ayaṃ pañcavaṭī deśaḥ saumya puṣpitakānanaḥ

ā·ga·tāḥ sma ya·thod·diṣ·ṭam a·muṃ de·śaṃ ma·har·ṣi·ṇā / a·yaṃ pañ·ca·va·ṭī de·śaḥ saum·ya puṣ·pi·ta·kā·na·naḥ

sarvataś cāryatāṃ dṛṣṭiḥ kānane nipuṇo hy asi / āśramaḥ katarasmin no deśe bhavati saṃmataḥ

sar·va·taś cār·ya·tāṃ dṛṣ·ṭiḥ kā·na·ne ni·pu·ṇo hy a·si / āś·ra·maḥ ka·ta·ras·min no de·śe bha·va·ti saṃ·ma·taḥ

ramate yatra vaidehī tvam ahaṃ caiva lakṣmaṇa / tādṛśo dṛśyatāṃ deśaḥ saṃnikṛṣṭajalāśayaḥ

ra·ma·te yat·ra vai·de·hī tvam a·haṃ cai·va lak·ṣma·ṇa / tā·dṛ·śo dṛś·ya·tāṃ de·śaḥ saṃ·ni·kṛṣ·ṭa·ja·lā·śa·yaḥ

vanarāmaṇyakaṃ yatra jalarāmaṇyakaṃ tathā / saṃnikṛṣṭaṃ ca yatra syāt samitpuṣpakuśodakam

va·na·rā·maṇ·ya·kaṃ yat·ra ja·la·rā·maṇ·ya·kaṃ ta·thā / saṃ·ni·kṛṣ·ṭaṃ ca yat·ra syāt sa·mit·puṣ·pa·ku·śo·da·kam

evam uktas tu rāmeṇa lakmaṇaḥ saṃyatāñjaliḥ / sītā samakṣaṃ kākutstham idaṃ vacanam abravīt

e·vam uk·tas tu rā·me·ṇa lak·ma·ṇaḥ saṃ·ya·tāñ·ja·liḥ / sī·tā sa·mak·ṣaṃ kā·kut·stham i·daṃ va·ca·nam ab·ra·vīt

paravān asmi kākutstha tvayi varṣaśataṃ sthite / svayaṃ tu rucire deśe kriyatām iti māṃ vada

pa·ra·vān as·mi kā·kut·stha tva·yi var·ṣa·śa·taṃ sthi·te / sva·yaṃ tu ru·ci·re de·śe kri·ya·tām i·ti māṃ va·da

suprītas tena vākyena lakṣmaṇasya mahādyutiḥ / vimṛśan rocayām āsa deśaṃ sarvaguṇānvitam

sup·rī·tas te·na vāk·ye·na lak·ṣma·ṇas·ya ma·hād·yu·tiḥ / vi·mṛ·śan ro·ca·yām ā·sa de·śaṃ sar·va·gu·ṇān·vi·tam

sa taṃ ruciram ākramya deśam āśramakarmaṇi / haste gṛhītvā hastena rāmaḥ saumitrim abravīt

sa taṃ ru·ci·ram āk·ram·ya de·śam āś·ra·ma·kar·ma·ṇi / has·te gṛ·hīt·vā has·te·na rā·maḥ sau·mit·rim ab·ra·vīt

ayaṃ deśaḥ samaḥ śrīmān puṣpitair tarubhir vṛtaḥ / ihāśramapadaṃ saumya yathāvat kartum arhasi

a·yaṃ de·śaḥ sa·maḥ śrī·mān puṣ·pi·tair ta·ru·bhir vṛ·taḥ / i·hāś·ra·ma·pa·daṃ saum·ya ya·thā·vat kar·tum ar·ha·si

iyam ādityasaṃkāśaiḥ padmaiḥ surabhigandhibhiḥ / adūre dṛśyate ramyā padminī padmaśobhitā

i·yam ā·dit·ya·saṃ·kā·śaiḥ pad·maiḥ su·ra·bhi·gan·dhi·bhiḥ / a·dū·re dṛś·ya·te ram·yā pad·mi·nī pad·ma·śo·bhi·tā

yathākhyātam agastyena muninā bhāvitātmanā / iyaṃ godāvarī ramyā puṣpitais tarubhir vṛtā

ya·thākh·yā·tam a·gas·tye·na mu·ni·nā bhā·vi·tāt·ma·nā / i·yaṃ go·dā·va·rī ram·yā puṣ·pi·tais ta·ru·bhir vṛ·tā

haṃsakāraṇḍavākīrṇā cakravākopaśobhitā / nātidūre na cāsanne mṛgayūthanipīḍitā

haṃ·sa·kā·raṇ·ḍa·vā·kīr·ṇā cak·ra·vā·ko·pa·śo·bhi·tā / nā·ti·dū·re na cā·san·ne mṛ·ga·yū·tha·ni·pī·ḍi·tā

mayūranāditā ramyāḥ prāṃśavo bahukandarāḥ / dṛśyante girayaḥ saumya phullais tarubhir āvṛtāḥ

ma·yū·ra·nā·di·tā ram·yāḥ prāṃ·śa·vo ba·hu·kan·da·rāḥ / dṛś·yan·te gi·ra·yaḥ saum·ya phul·lais ta·ru·bhir ā·vṛ·tāḥ

sauvarṇe rājatais tāmrair deśe deśe ca dhātubhiḥ / gavākṣitā ivābhānti gajāḥ paramabhaktibhiḥ

sau·var·ṇe rā·ja·tais tām·rair de·śe de·śe ca dhā·tu·bhiḥ / ga·vāk·ṣi·tā i·vā·bhān·ti ga·jāḥ pa·ra·ma·bhak·ti·bhiḥ

sālais tālais tamālaiś ca kharjūraiḥ panasāmrakaiḥ / nīvārais timiśaiś caiva puṃnāgaiś copaśobhitāḥ

sā·lais tā·lais ta·mā·laiś ca khar·jū·raiḥ pa·na·sām·ra·kaiḥ / nī·vā·rais ti·mi·śaiś cai·va puṃ·nā·gaiś co·pa·śo·bhi·tāḥ

cūtair aśokais tilakaiś campakaiḥ ketakair api / puṣpagulmalatopetais tais tais tarubhir āvṛtāḥ

cū·tair a·śo·kais ti·la·kaiś cam·pa·kaiḥ ke·ta·kair a·pi / puṣ·pa·gul·ma·la·to·pe·tais tais tais ta·ru·bhir ā·vṛ·tāḥ

candanaiḥ syandanair nīpaiḥ panasair lakucair api / dhavāśvakarṇakhadiraiḥ śamīkiṃśukapāṭalaiḥ

can·da·naiḥ syan·da·nair nī·paiḥ pa·na·sair la·ku·cair a·pi / dha·vāś·va·kar·ṇa·kha·di·raiḥ śa·mī·kiṃ·śu·ka·pā·ṭa·laiḥ

idaṃ puṇyam idaṃ medhyam idaṃ bahumṛgadvijam / iha vatsyāma saumitre sārdham etena pakṣiṇā

i·daṃ puṇ·yam i·daṃ medh·yam i·daṃ ba·hu·mṛ·gad·vi·jam / i·ha vat·syā·ma sau·mit·re sār·dham e·te·na pak·ṣi·ṇā

evam uktas tu rāmeṇa lakṣmaṇaḥ paravīrahā / acireṇāśramaṃ bhrātuś cakāra sumahābalaḥ

e·vam uk·tas tu rā·me·ṇa lak·ṣma·ṇaḥ pa·ra·vī·ra·hā / a·ci·re·ṇāś·ra·maṃ bhrā·tuś ca·kā·ra su·ma·hā·ba·laḥ

parṇaśālāṃ suvipulāṃ tatra saṃghātamṛttikām / sustambhāṃ maskarair dīrghaiḥ kṛtavaṃśāṃ suśobhanām

par·ṇa·śā·lāṃ su·vi·pu·lāṃ tat·ra saṃ·ghā·ta·mṛt·ti·kām / sus·tam·bhāṃ mas·ka·rair dīr·ghaiḥ kṛ·ta·vaṃ·śāṃ su·śo·bha·nām

sa gatvā lakṣmaṇaḥ śrīmān nadīṃ godāvarīṃ tadā / snātvā padmāni cādāya saphalaḥ punar āgataḥ

sa gat·vā lak·ṣma·ṇaḥ śrī·mān na·dīṃ go·dā·va·rīṃ ta·dā / snāt·vā pad·mā·ni cā·dā·ya sa·pha·laḥ pu·nar ā·ga·taḥ

tataḥ puṣpabaliṃ kṛtvā śāntiṃ ca sa yathāvidhi / darśayām āsa rāmāya tad āśramapadaṃ kṛtam

ta·taḥ puṣ·pa·ba·liṃ kṛt·vā śān·tiṃ ca sa ya·thā·vi·dhi / dar·śa·yām ā·sa rā·mā·ya tad āś·ra·ma·pa·daṃ kṛ·tam

sa taṃ dṛṣṭvā kṛtaṃ saumyam āśramaṃ saha sītayā / rāghavaḥ parṇaśālāyāṃ harṣam āhārayat param

sa taṃ dṛṣ·ṭvā kṛ·taṃ saum·yam āś·ra·maṃ sa·ha sī·ta·yā / rā·gha·vaḥ par·ṇa·śā·lā·yāṃ har·ṣam ā·hā·ra·yat pa·ram

susaṃhṛṣṭaḥ pariṣvajya bāhubhyāṃ lakṣmaṇaṃ tadā / atisnigdhaṃ ca gāḍhaṃ ca vacanaṃ cedam abravīt

su·saṃ·hṛṣ·ṭaḥ pa·riṣ·vaj·ya bā·hubh·yāṃ lak·ṣma·ṇaṃ ta·dā / a·tis·nig·dhaṃ ca gā·ḍhaṃ ca va·ca·naṃ ce·dam ab·ra·vīt

prīto 'smi te mahat karma tvayā kṛtam idaṃ prabho / pradeyo yannimittaṃ te pariṣvaṅgo mayā kṛtaḥ

prī·to 'smi te ma·hat kar·ma tva·yā kṛ·tam i·daṃ pra·bho / pra·de·yo yan·ni·mit·taṃ te pa·riṣ·vaṅ·go ma·yā kṛ·taḥ

bhāvajñena kṛtajñena dharmajñena ca lakṣmaṇa / tvayā putreṇa dharmātmā na saṃvṛttaḥ pitā mama

bhā·vaj·ñe·na kṛ·taj·ñe·na dhar·maj·ñe·na ca lak·ṣma·ṇa / tva·yā put·re·ṇa dhar·māt·mā na saṃ·vṛt·taḥ pi·tā ma·ma

evaṃ lakṣmaṇam uktvā tu rāghavo lakṣmivardhanaḥ / tasmin deśe bahuphale nyavasat sa sukhaṃ vaśī

e·vaṃ lak·ṣma·ṇam uk·tvā tu rā·gha·vo lak·ṣmi·var·dha·naḥ / tas·min de·śe ba·hu·pha·le nya·va·sat sa su·khaṃ va·śī

kaṃ cit kālaṃ sa dharmātmā sītayā lakṣmaṇena ca / anvāsyamāno nyavasat svargaloke yathāmaraḥ

kaṃ cit kā·laṃ sa dhar·māt·mā sī·ta·yā lak·ṣma·ṇe·na ca / an·vās·ya·mā·no nya·va·sat svar·ga·lo·ke ya·thā·ma·raḥ

vasatas tasya tu sukhaṃ rāghavasya mahātmanaḥ / śaradvyapāye hemanta ṛtur iṣṭaḥ pravartate

va·sa·tas tas·ya tu su·khaṃ rā·gha·vas·ya ma·hāt·ma·naḥ / śa·rad·vya·pā·ye he·man·ta ṛ·tur iṣ·ṭaḥ pra·var·ta·te

sa kadā cit prabhātāyāṃ śarvaryāṃ raghunandanaḥ / prayayāv abhiṣekārthaṃ ramyāṃ godāvarīṃ nadīm

sa ka·dā cit pra·bhā·tā·yāṃ śar·var·yāṃ ra·ghu·nan·da·naḥ / pra·ya·yāv a·bhi·ṣe·kār·thaṃ ram·yāṃ go·dā·va·rīṃ na·dīm

prahvaḥ kalaśahastas taṃ sītayā saha vīryavān / pṛṣṭhato 'nuvrajan bhrātā saumitrir idam abravīt

prah·vaḥ ka·la·śa·has·tas taṃ sī·ta·yā sa·ha vīr·ya·vān / pṛṣ·ṭha·to 'nuv·ra·jan bhrā·tā sau·mit·rir i·dam ab·ra·vīt

ayaṃ sa kālaḥ saṃprāptaḥ priyo yas te priyaṃvada / alaṃkṛta ivābhāti yena saṃvatsaraḥ śubhaḥ

a·yaṃ sa kā·laḥ saṃp·rāp·taḥ pri·yo yas te pri·yaṃ·va·da / a·laṃ·kṛ·ta i·vā·bhā·ti ye·na saṃ·vat·sa·raḥ śu·bhaḥ

nīhāraparuṣo lokaḥ pṛthivī sasyamālinī / jalāny anupabhogyāni subhago havyavāhanaḥ

nī·hā·ra·pa·ru·ṣo lo·kaḥ pṛ·thi·vī sas·ya·mā·li·nī / ja·lāny a·nu·pa·bhog·yā·ni su·bha·go hav·ya·vā·ha·naḥ

navāgrayaṇapūjābhir abhyarcya pitṛdevatāḥ / kṛtāgrayaṇakāḥ kāle santo vigatakalmaṣāḥ

na·vāg·ra·ya·ṇa·pū·jā·bhir abh·yar·cya pi·tṛ·de·va·tāḥ / kṛ·tāg·ra·ya·ṇa·kāḥ kā·le san·to vi·ga·ta·kal·ma·ṣāḥ

prājyakāmā janapadāḥ saṃpannataragorasāḥ / vicaranti mahīpālā yātrārthaṃ vijigīṣavaḥ

prāj·ya·kā·mā ja·na·pa·dāḥ saṃ·pan·na·ta·ra·go·ra·sāḥ / vi·ca·ran·ti ma·hī·pā·lā yāt·rār·thaṃ vi·ji·gī·ṣa·vaḥ

sevamāne dṛḍhaṃ sūrye diśam antakasevitām / vihīnatilakeva strī nottarā dik prakāśate

se·va·mā·ne dṛ·ḍhaṃ sūr·ye di·śam an·ta·ka·se·vi·tām / vi·hī·na·ti·la·ke·va strī not·ta·rā dik pra·kā·śa·te

prakṛtyā himakośāḍhyo dūrasūryaś ca sāmpratam / yathārthanāmā suvyaktaṃ himavān himavān giriḥ

pra·kṛt·yā hi·ma·ko·śāḍh·yo dū·ra·sūr·yaś ca sām·pra·tam / ya·thār·tha·nā·mā suv·yak·taṃ hi·ma·vān hi·ma·vān gi·riḥ

atyantasukhasaṃcārā madhyāhne sparśataḥ sukhāḥ / divasāḥ subhagādityāś chāyāsaliladurbhagāḥ

at·yan·ta·su·kha·saṃ·cā·rā madh·yāh·ne spar·śa·taḥ su·khāḥ / di·va·sāḥ su·bha·gā·dit·yāś chā·yā·sa·li·la·dur·bha·gāḥ

mṛdusūryāḥ sanīhārāḥ paṭuśītāḥ samārutāḥ / śūnyāraṇyā himadhvastā divasā bhānti sāmpratam

mṛ·du·sūr·yāḥ sa·nī·hā·rāḥ pa·ṭu·śī·tāḥ sa·mā·ru·tāḥ / śūn·yā·raṇ·yā hi·madh·vas·tā di·va·sā bhān·ti sām·pra·tam

nivṛttākāśaśayanāḥ puṣyanītā himāruṇāḥ / śītā vṛddhatarāyāmās triyāmā yānti sāmpratam

ni·vṛt·tā·kā·śa·śa·ya·nāḥ puṣ·ya·nī·tā hi·mā·ru·ṇāḥ / śī·tā vṛd·dha·ta·rā·yā·mās tri·yā·mā yān·ti sām·pra·tam

ravisaṃkrāntasaubhāgyas tuṣārāruṇamaṇḍalaḥ / niḥśvāsāndha ivādarśaś candramā na prakāśate

ra·vi·saṃk·rān·ta·sau·bhāg·yas tu·ṣā·rā·ru·ṇa·maṇ·ḍa·laḥ / niḥś·vā·sān·dha i·vā·dar·śaś can·dra·mā na pra·kā·śa·te

jyotsnā tuṣāramalinā paurṇamāsyāṃ na rājate / sīteva cātapaśyāmā lakṣyate na tu śobhate

jyot·snā tu·ṣā·ra·ma·li·nā paur·ṇa·mās·yāṃ na rā·ja·te / sī·te·va cā·ta·paś·yā·mā lak·ṣya·te na tu śo·bha·te

prakṛtyā śītalasparśo himaviddhaś ca sāmpratam / pravāti paścimo vāyuḥ kāle dviguṇaśītalaḥ

pra·kṛt·yā śī·ta·las·par·śo hi·ma·vid·dhaś ca sām·pra·tam / pra·vā·ti paś·ci·mo vā·yuḥ kā·le dvi·gu·ṇa·śī·ta·laḥ

bāṣpacchannāny araṇyāni yavagodhūmavanti ca / śobhante 'bhyudite sūrye nadadbhiḥ krauñcasārasaiḥ

bāṣ·pac·chan·nāny a·raṇ·yā·ni ya·va·go·dhū·ma·van·ti ca / śo·bhan·te 'bhyu·di·te sūr·ye na·dad·bhiḥ krauñ·ca·sā·ra·saiḥ

kharjūrapuṣpākṛtibhiḥ śirobhiḥ pūrṇataṇḍulaiḥ / śobhante kiṃ cidālambāḥ śālayaḥ kanakaprabhāḥ

khar·jū·ra·puṣ·pā·kṛ·ti·bhiḥ śi·ro·bhiḥ pūr·ṇa·taṇ·ḍu·laiḥ / śo·bhan·te kiṃ ci·dā·lam·bāḥ śā·la·yaḥ ka·na·kap·ra·bhāḥ

mayūkhair upasarpadbhir himanīhārasaṃvṛtaiḥ / dūram abhyuditaḥ sūryaḥ śaśāṅka iva lakṣyate

ma·yū·khair u·pa·sar·pad·bhir hi·ma·nī·hā·ra·saṃ·vṛ·taiḥ / dū·ram abh·yu·di·taḥ sūr·yaḥ śa·śāṅ·ka i·va lak·ṣya·te

agrāhyavīryaḥ pūrvāhṇe madhyāhne sparśataḥ sukhaḥ / saṃraktaḥ kiṃ cid āpāṇḍur ātapaḥ śobhate kṣitau

ag·rāh·ya·vīr·yaḥ pūr·vāh·ṇe madh·yāh·ne spar·śa·taḥ su·khaḥ / saṃ·rak·taḥ kiṃ cid ā·pāṇ·ḍur ā·ta·paḥ śo·bha·te kṣi·tau

avaśyāyanipātena kiṃ cit praklinnaśādvalā / vanānāṃ śobhate bhūmir niviṣṭataruṇātapā

a·vaś·yā·ya·ni·pā·te·na kiṃ cit prak·lin·na·śād·va·lā / va·nā·nāṃ śo·bha·te bhū·mir ni·viṣ·ṭa·ta·ru·ṇā·ta·pā

avaśyāyatamonaddhā nīhāratamasāvṛtāḥ / prasuptā iva lakṣyante vipuṣpā vanarājayaḥ

a·vaś·yā·ya·ta·mo·nad·dhā nī·hā·ra·ta·ma·sā·vṛ·tāḥ / pra·sup·tā i·va lak·ṣyan·te vi·puṣ·pā va·na·rā·ja·yaḥ

bāṣpasaṃchannasalilā rutavijñeyasārasāḥ / himārdravālukais tīraiḥ sarito bhānti sāmpratam

bāṣ·pa·saṃ·chan·na·sa·li·lā ru·ta·vij·ñe·ya·sā·ra·sāḥ / hi·mār·dra·vā·lu·kais tī·raiḥ sa·ri·to bhān·ti sām·pra·tam

tuṣārapatanāc caiva mṛdutvād bhāskarasya ca / śaityād agāgrastham api prāyeṇa rasavaj jalam

tu·ṣā·ra·pa·ta·nāc cai·va mṛ·dut·vād bhās·ka·ras·ya ca / śait·yād a·gāg·ras·tham a·pi prā·ye·ṇa ra·sa·vaj ja·lam

jarājarjaritaiḥ parṇaiḥ śīrṇakesarakarṇikaiḥ / nālaśeṣā himadhvastā na bhānti kamalākarāḥ

ja·rā·jar·ja·ri·taiḥ par·ṇaiḥ śīr·ṇa·ke·sa·ra·kar·ṇi·kaiḥ / nā·la·śe·ṣā hi·madh·vas·tā na bhān·ti ka·ma·lā·ka·rāḥ

asmiṃs tu puruṣavyāghra kāle duḥkhasamanvitaḥ / tapaś carati dharmātmā tvadbhaktyā bharataḥ pure

as·miṃs tu pu·ru·ṣav·yāgh·ra kā·le duḥ·kha·sa·man·vi·taḥ / ta·paś ca·ra·ti dhar·māt·mā tvad·bhak·tyā bha·ra·taḥ pu·re

tyaktvā rājyaṃ ca mānaṃ ca bhogāṃś ca vividhān bahūn / tapasvī niyatāhāraḥ śete śīte mahītale

tyak·tvā rāj·yaṃ ca mā·naṃ ca bho·gāṃś ca vi·vi·dhān ba·hūn / ta·pas·vī ni·ya·tā·hā·raḥ śe·te śī·te ma·hī·ta·le

so 'pi velām imāṃ nūnam abhiṣekārtham udyataḥ / vṛtaḥ prakṛtibhir nityaṃ prayāti sarayūṃ nadīm

so 'pi ve·lām i·māṃ nū·nam a·bhi·ṣe·kār·tham ud·ya·taḥ / vṛ·taḥ pra·kṛ·ti·bhir nit·yaṃ pra·yā·ti sa·ra·yūṃ na·dīm

atyantasukhasaṃvṛddhaḥ sukumāro himārditaḥ / kathaṃ tv apararātreṣu sarayūm avagāhate

at·yan·ta·su·kha·saṃ·vṛd·dhaḥ su·ku·mā·ro hi·mār·di·taḥ / ka·thaṃ tv a·pa·ra·rāt·re·ṣu sa·ra·yūm a·va·gā·ha·te

padmapatrekṣaṇaḥ śyāmaḥ śrīmān nirudaro mahān / dharmajñaḥ satyavādī ca hrīniṣedho jitendriyaḥ

pad·ma·pat·rek·ṣa·ṇaḥ śyā·maḥ śrī·mān ni·ru·da·ro ma·hān / dhar·maj·ñaḥ sat·ya·vā·dī ca hrī·ni·ṣe·dho ji·ten·dri·yaḥ

priyābhibhāṣī madhuro dīrghabāhur ariṃdamaḥ / saṃtyajya vividhān saukhyān āryaṃ sarvātmanāśritaḥ

pri·yā·bhi·bhā·ṣī ma·dhu·ro dīr·gha·bā·hur a·riṃ·da·maḥ / saṃt·yaj·ya vi·vi·dhān saukh·yān ār·yaṃ sar·vāt·ma·nāś·ri·taḥ

jitaḥ svargas tava bhrātrā bharatena mahātmanā / vanastham api tāpasye yas tvām anuvidhīyate

ji·taḥ svar·gas ta·va bhrāt·rā bha·ra·te·na ma·hāt·ma·nā / va·nas·tham a·pi tā·pas·ye yas tvām a·nu·vi·dhī·ya·te

na pitryam anuvarntante mātṛkaṃ dvipadā iti / khyāto lokapravādo 'yaṃ bharatenānyathākṛtaḥ

na pit·ryam a·nu·var·ntan·te mā·tṛ·kaṃ dvi·pa·dā i·ti / khyā·to lo·kap·ra·vā·do 'yaṃ bha·ra·te·nān·ya·thā·kṛ·taḥ

bhartā daśaratho yasyāḥ sādhuś ca bharataḥ sutaḥ / kathaṃ nu sāmbā kaikeyī tādṛśī krūradarśinī

bhar·tā da·śa·ra·tho yas·yāḥ sā·dhuś ca bha·ra·taḥ su·taḥ / ka·thaṃ nu sām·bā kai·ke·yī tā·dṛ·śī krū·ra·dar·śi·nī

ity evaṃ lakṣmaṇe vākyaṃ snehād bruvati dhārmike / parivādaṃ jananyās tam asahan rāghavo 'bravīt

ity e·vaṃ lak·ṣma·ṇe vāk·yaṃ sne·hād bru·va·ti dhār·mi·ke / pa·ri·vā·daṃ ja·nan·yās tam a·sa·han rā·gha·vo 'bra·vīt

na te 'mbā madhyamā tāta garhitavyā kathaṃ cana / tām evekṣvākunāthasya bharatasya kathāṃ kuru

na te 'mbā madh·ya·mā tā·ta gar·hi·tav·yā ka·thaṃ ca·na / tām e·vek·ṣvā·ku·nā·thas·ya bha·ra·tas·ya ka·thāṃ ku·ru

niścitāpi hi me buddhir vanavāse dṛḍhavratā / bharatasnehasaṃtaptā bāliśīkriyate punaḥ

niś·ci·tā·pi hi me bud·dhir va·na·vā·se dṛ·ḍhav·ra·tā / bha·ra·tas·ne·ha·saṃ·tap·tā bā·li·śīk·ri·ya·te pu·naḥ

ity evaṃ vilapaṃs tatra prāpya godāvarīṃ nadīm / cakre 'bhiṣekaṃ kākutsthaḥ sānujaḥ saha sītayā

ity e·vaṃ vi·la·paṃs tat·ra prāp·ya go·dā·va·rīṃ na·dīm / cak·re 'bhi·ṣe·kaṃ kā·kut·sthaḥ sā·nu·jaḥ sa·ha sī·ta·yā

tarpayitvātha salilais te pitṝn daivatāni ca / stuvanti smoditaṃ sūryaṃ devatāś ca samāhitāḥ

tar·pa·yit·vā·tha sa·li·lais te pi·tṝn dai·va·tā·ni ca / stu·van·ti smo·di·taṃ sūr·yaṃ de·va·tāś ca sa·mā·hi·tāḥ

kṛtābhiṣekaḥ sa rarāja rāmaḥ sītādvitīyaḥ saha lakṣmaṇena / kṛtābhiṣekas tv agarājaputryā rudraḥ sanandir bhagavān iveśaḥ

kṛ·tā·bhi·ṣe·kaḥ sa ra·rā·ja rā·maḥ sī·tād·vi·tī·yaḥ sa·ha lak·ṣma·ṇe·na / kṛ·tā·bhi·ṣe·kas tv a·ga·rā·ja·put·ryā rud·raḥ sa·nan·dir bha·ga·vān i·ve·śaḥ

kṛtābhiṣeko rāmas tu sītā saumitrir eva ca / tasmād godāvarītīrāt tato jagmuḥ svam āśramam

kṛ·tā·bhi·ṣe·ko rā·mas tu sī·tā sau·mit·rir e·va ca / tas·mād go·dā·va·rī·tī·rāt ta·to jag·muḥ svam āś·ra·mam

āśramaṃ tam upāgamya rāghavaḥ sahalakṣmaṇaḥ / kṛtvā paurvāhṇikaṃ karma parṇaśālām upāgamat

āś·ra·maṃ tam u·pā·gam·ya rā·gha·vaḥ sa·ha·lak·ṣma·ṇaḥ / kṛt·vā paur·vāh·ṇi·kaṃ kar·ma par·ṇa·śā·lām u·pā·ga·mat

sa rāmaḥ parṇaśālāyām āsīnaḥ saha sītayā / virarāja mahābāhuś citrayā candramā iva / lakṣmaṇena saha bhrātrā cakāra vividhāḥ kathāḥ

sa rā·maḥ par·ṇa·śā·lā·yām ā·sī·naḥ sa·ha sī·ta·yā / vi·ra·rā·ja ma·hā·bā·huś cit·ra·yā can·dra·mā i·va / lak·ṣma·ṇe·na sa·ha bhrāt·rā ca·kā·ra vi·vi·dhāḥ ka·thāḥ

tadāsīnasya rāmasya kathāsaṃsaktacetasaḥ / taṃ deśaṃ rākṣasī kā cid ājagāma yadṛcchayā

ta·dā·sī·nas·ya rā·mas·ya ka·thā·saṃ·sak·ta·ce·ta·saḥ / taṃ de·śaṃ rāk·ṣa·sī kā cid ā·ja·gā·ma ya·dṛc·cha·yā

sā tu śūrpaṇakhā nāma daśagrīvasya rakṣasaḥ / bhaginī rāmam āsādya dadarśa tridaśopamam

sā tu śūr·pa·ṇa·khā nā·ma da·śag·rī·vas·ya rak·ṣa·saḥ / bha·gi·nī rā·mam ā·sād·ya da·dar·śa tri·da·śo·pa·mam

siṃhoraskaṃ mahābāhuṃ padmapatranibhekṣaṇam / sukumāraṃ mahāsattvaṃ pārthivavyañjanānvitam

siṃ·ho·ras·kaṃ ma·hā·bā·huṃ pad·ma·pat·ra·ni·bhek·ṣa·ṇam / su·ku·mā·raṃ ma·hā·sat·tvaṃ pār·thi·vav·yañ·ja·nān·vi·tam

rāmam indīvaraśyāmaṃ kandarpasadṛśaprabham / babhūvendropamaṃ dṛṣṭvā rākṣasī kāmamohitā

rā·mam in·dī·va·raś·yā·maṃ kan·dar·pa·sa·dṛ·śap·ra·bham / ba·bhū·ven·dro·pa·maṃ dṛṣ·ṭvā rāk·ṣa·sī kā·ma·mo·hi·tā

sumukhaṃ durmukhī rāmaṃ vṛttamadhyaṃ mahodarī / viśālākṣaṃ virūpākṣī sukeśaṃ tāmramūrdhajā

su·mu·khaṃ dur·mu·khī rā·maṃ vṛt·ta·madh·yaṃ ma·ho·da·rī / vi·śā·lāk·ṣaṃ vi·rū·pāk·ṣī su·ke·śaṃ tām·ra·mūr·dha·jā

priyarūpaṃ virūpā sā susvaraṃ bhairavasvanā / taruṇaṃ dāruṇā vṛddhā dakṣiṇaṃ vāmabhāṣiṇī

pri·ya·rū·paṃ vi·rū·pā sā sus·va·raṃ bhai·ra·vas·va·nā / ta·ru·ṇaṃ dā·ru·ṇā vṛd·dhā dak·ṣi·ṇaṃ vā·ma·bhā·ṣi·ṇī

nyāyavṛttaṃ sudurvṛttā priyam apriyadarśanā / śarīrajasamāviṣṭā rākṣasī rāmam abravīt

nyā·ya·vṛt·taṃ su·dur·vṛt·tā pri·yam ap·ri·ya·dar·śa·nā / śa·rī·ra·ja·sa·mā·viṣ·ṭā rāk·ṣa·sī rā·mam ab·ra·vīt

jaṭī tāpasarūpeṇa sabhāryaḥ śaracāpadhṛk / āgatas tvam imaṃ deśaṃ kathaṃ rākṣasasevitam

ja·ṭī tā·pa·sa·rū·pe·ṇa sa·bhār·yaḥ śa·ra·cā·pa·dhṛk / ā·ga·tas tvam i·maṃ de·śaṃ ka·thaṃ rāk·ṣa·sa·se·vi·tam

evam uktas tu rākṣasyā śūrpaṇakhyā paraṃtapaḥ / ṛjubuddhitayā sarvam ākhyātum upacakrame

e·vam uk·tas tu rāk·ṣas·yā śūr·pa·ṇakh·yā pa·raṃ·ta·paḥ / ṛ·ju·bud·dhi·ta·yā sar·vam ākh·yā·tum u·pa·cak·ra·me

āsīd daśaratho nāma rājā tridaśavikramaḥ / tasyāham agrajaḥ putro rāmo nāma janaiḥ śrutaḥ

ā·sīd da·śa·ra·tho nā·ma rā·jā tri·da·śa·vik·ra·maḥ / tas·yā·ham ag·ra·jaḥ put·ro rā·mo nā·ma ja·naiḥ śru·taḥ

bhrātāyaṃ lakṣmaṇo nāma yavīyān mām anuvrataḥ / iyaṃ bhāryā ca vaidehī mama sīteti viśrutā

bhrā·tā·yaṃ lak·ṣma·ṇo nā·ma ya·vī·yān mām a·nuv·ra·taḥ / i·yaṃ bhār·yā ca vai·de·hī ma·ma sī·te·ti viś·ru·tā

niyogāt tu narendrasya pitur mātuś ca yantritaḥ / dharmārthaṃ dharmakāṅkṣī ca vanaṃ vastum ihāgataḥ

ni·yo·gāt tu na·ren·dras·ya pi·tur mā·tuś ca yan·tri·taḥ / dhar·mār·thaṃ dhar·ma·kāṅ·kṣī ca va·naṃ vas·tum i·hā·ga·taḥ

tvāṃ tu veditum icchāmi kathyatāṃ kāsi kasya vā / iha vā kiṃnimittaṃ tvam āgatā brūhi tattvataḥ

tvāṃ tu ve·di·tum ic·chā·mi kath·ya·tāṃ kā·si kas·ya vā / i·ha vā kiṃ·ni·mit·taṃ tvam ā·ga·tā brū·hi tat·tva·taḥ

sābravīd vacanaṃ śrutvā rākṣasī madanārditā / śrūyatāṃ rāma vakṣyāmi tattvārthaṃ vacanaṃ mama

sāb·ra·vīd va·ca·naṃ śrut·vā rāk·ṣa·sī ma·da·nār·di·tā / śrū·ya·tāṃ rā·ma vak·ṣyā·mi tat·tvār·thaṃ va·ca·naṃ ma·ma

ahaṃ śūrpaṇakhā nāma rākṣasī kāmarūpiṇī / araṇyaṃ vicarāmīdam ekā sarvabhayaṃkarā

a·haṃ śūr·pa·ṇa·khā nā·ma rāk·ṣa·sī kā·ma·rū·pi·ṇī / a·raṇ·yaṃ vi·ca·rā·mī·dam e·kā sar·va·bha·yaṃ·ka·rā

rāvaṇo nāma me bhrātā rākṣaso rākṣaseśvaraḥ / pravṛddhanidraś ca sadā kumbhakarṇo mahābalaḥ

rā·va·ṇo nā·ma me bhrā·tā rāk·ṣa·so rāk·ṣa·seś·va·raḥ / pra·vṛd·dha·nid·raś ca sa·dā kum·bha·kar·ṇo ma·hā·ba·laḥ

vibhīṣaṇas tu dharmātmā na tu rākṣasaceṣṭitaḥ / prakhyātavīryau ca raṇe bhrātarau kharadūṣaṇau

vi·bhī·ṣa·ṇas tu dhar·māt·mā na tu rāk·ṣa·sa·ceṣ·ṭi·taḥ / prakh·yā·ta·vīr·yau ca ra·ṇe bhrā·ta·rau kha·ra·dū·ṣa·ṇau

tān ahaṃ samatikrāntā rāma tvāpūrvadarśanāt / samupetāsmi bhāvena bhartāraṃ puruṣottamam / cirāya bhava bhartā me sītayā kiṃ kariṣyasi

tān a·haṃ sa·ma·tik·rān·tā rā·ma tvā·pūr·va·dar·śa·nāt / sa·mu·pe·tās·mi bhā·ve·na bhar·tā·raṃ pu·ru·ṣot·ta·mam / ci·rā·ya bha·va bhar·tā me sī·ta·yā kiṃ ka·riṣ·ya·si

vikṛtā ca virūpā ca na seyaṃ sadṛśī tava / aham evānurūpā te bhāryārūpeṇa paśya mām

vi·kṛ·tā ca vi·rū·pā ca na se·yaṃ sa·dṛ·śī ta·va / a·ham e·vā·nu·rū·pā te bhār·yā·rū·pe·ṇa paś·ya mām

imāṃ virūpām asatīṃ karālāṃ nirṇatodarīm / anena saha te bhrātrā bhakṣayiṣyāmi mānuṣīm

i·māṃ vi·rū·pām a·sa·tīṃ ka·rā·lāṃ nir·ṇa·to·da·rīm / a·ne·na sa·ha te bhrāt·rā bhak·ṣa·yiṣ·yā·mi mā·nu·ṣīm

tataḥ parvataśṛṅgāṇi vanāni vividhāni ca / paśyan saha mayā kānta daṇḍakān vicariṣyasi

ta·taḥ par·va·ta·śṛṅ·gā·ṇi va·nā·ni vi·vi·dhā·ni ca / paś·yan sa·ha ma·yā kān·ta daṇ·ḍa·kān vi·ca·riṣ·ya·si

ity evam uktaḥ kākutsthaḥ prahasya madirekṣaṇām / idaṃ vacanam ārebhe vaktuṃ vākyaviśāradaḥ

ity e·vam uk·taḥ kā·kut·sthaḥ pra·has·ya ma·di·rek·ṣa·ṇām / i·daṃ va·ca·nam ā·re·bhe vak·tuṃ vāk·ya·vi·śā·ra·daḥ

tāṃ tu śūrpaṇakhāṃ rāmaḥ kāmapāśāvapāśitām / svecchayā ślakṣṇayā vācā smitapūrvam athābravīt

tāṃ tu śūr·pa·ṇa·khāṃ rā·maḥ kā·ma·pā·śā·va·pā·śi·tām / svec·cha·yā ślak·ṣṇa·yā vā·cā smi·ta·pūr·vam a·thāb·ra·vīt

kṛtadāro 'smi bhavati bhāryeyaṃ dayitā mama / tvadvidhānāṃ tu nārīṇāṃ suduḥkhā sasapatnatā

kṛ·ta·dā·ro 'smi bha·va·ti bhār·ye·yaṃ da·yi·tā ma·ma / tvad·vi·dhā·nāṃ tu nā·rī·ṇāṃ su·duḥ·khā sa·sa·pat·na·tā

anujas tv eṣa me bhrātā śīlavān priyadarśanaḥ / śrīmān akṛtadāraś ca lakṣmaṇo nāma vīryavān

a·nu·jas tv e·ṣa me bhrā·tā śī·la·vān pri·ya·dar·śa·naḥ / śrī·mān a·kṛ·ta·dā·raś ca lak·ṣma·ṇo nā·ma vīr·ya·vān

apūrvī bhāryayā cārthī taruṇaḥ priyadarśanaḥ / anurūpaś ca te bhartā rūpasyāsya bhaviṣyati

a·pūr·vī bhār·ya·yā cār·thī ta·ru·ṇaḥ pri·ya·dar·śa·naḥ / a·nu·rū·paś ca te bhar·tā rū·pas·yās·ya bha·viṣ·ya·ti

enaṃ bhaja viśālākṣi bhartāraṃ bhrātaraṃ mama / asapatnā varārohe merum arkaprabhā yathā

e·naṃ bha·ja vi·śā·lāk·ṣi bhar·tā·raṃ bhrā·ta·raṃ ma·ma / a·sa·pat·nā va·rā·ro·he me·rum ar·kap·ra·bhā ya·thā

iti rāmeṇa sā proktā rākṣasī kāmamohitā / visṛjya rāmaṃ sahasā tato lakṣmaṇam abravīt

i·ti rā·me·ṇa sā prok·tā rāk·ṣa·sī kā·ma·mo·hi·tā / vi·sṛj·ya rā·maṃ sa·ha·sā ta·to lak·ṣma·ṇam ab·ra·vīt

asya rūpasya te yuktā bhāryāhaṃ varavarṇinī / mayā saha sukhaṃ sarvān daṇḍakān vicariṣyasi

as·ya rū·pas·ya te yuk·tā bhār·yā·haṃ va·ra·var·ṇi·nī / ma·yā sa·ha su·khaṃ sar·vān daṇ·ḍa·kān vi·ca·riṣ·ya·si

evam uktas tu saumitrī rākṣasyā vākyakovidaḥ / tataḥ śūrpaṇakhīṃ smitvā lakṣmaṇo yuktam abravīt

e·vam uk·tas tu sau·mit·rī rāk·ṣas·yā vāk·ya·ko·vi·daḥ / ta·taḥ śūr·pa·ṇa·khīṃ smit·vā lak·ṣma·ṇo yuk·tam ab·ra·vīt

kathaṃ dāsasya me dāsī bhāryā bhavitum icchasi / so 'ham āryeṇa paravān bhrātrā kamalavarṇinī

ka·thaṃ dā·sas·ya me dā·sī bhār·yā bha·vi·tum ic·cha·si / so 'ham ār·ye·ṇa pa·ra·vān bhrāt·rā ka·ma·la·var·ṇi·nī

samṛddhārthasya siddhārthā muditāmalavarṇinī / āryasya tvaṃ viśālākṣi bhāryā bhava yavīyasī

sa·mṛd·dhār·thas·ya sid·dhār·thā mu·di·tā·ma·la·var·ṇi·nī / ār·yas·ya tvaṃ vi·śā·lāk·ṣi bhār·yā bha·va ya·vī·ya·sī

etāṃ virūpām asatīṃ karālāṃ nirṇatodarīm / bhāryāṃ vṛddhāṃ parityajya tvām evaiṣa bhajiṣyati

e·tāṃ vi·rū·pām a·sa·tīṃ ka·rā·lāṃ nir·ṇa·to·da·rīm / bhār·yāṃ vṛd·dhāṃ pa·rit·yaj·ya tvām e·vai·ṣa bha·jiṣ·ya·ti

ko hi rūpam idaṃ śreṣṭhaṃ saṃtyajya varavarṇini / mānuṣeṣu varārohe kuryād bhāvaṃ vicakṣaṇaḥ

ko hi rū·pam i·daṃ śreṣ·ṭhaṃ saṃt·yaj·ya va·ra·var·ṇi·ni / mā·nu·ṣe·ṣu va·rā·ro·he kur·yād bhā·vaṃ vi·cak·ṣa·ṇaḥ

iti sā lakṣmaṇenoktā karālā nirṇatodarī / manyate tad vacaḥ satyaṃ parihāsāvicakṣaṇā

i·ti sā lak·ṣma·ṇe·nok·tā ka·rā·lā nir·ṇa·to·da·rī / man·ya·te tad va·caḥ sat·yaṃ pa·ri·hā·sā·vi·cak·ṣa·ṇā

sā rāmaṃ parṇaśālāyām upaviṣṭaṃ paraṃtapam / sītayā saha durdharṣam abravīt kāmamohitā

sā rā·maṃ par·ṇa·śā·lā·yām u·pa·viṣ·ṭaṃ pa·raṃ·ta·pam / sī·ta·yā sa·ha dur·dhar·ṣam ab·ra·vīt kā·ma·mo·hi·tā

imāṃ virūpām asatīṃ karālāṃ nirṇatodarīm / vṛddhāṃ bhāryām avaṣṭabhya na māṃ tvaṃ bahu manyase

i·māṃ vi·rū·pām a·sa·tīṃ ka·rā·lāṃ nir·ṇa·to·da·rīm / vṛd·dhāṃ bhār·yām a·vaṣ·ṭabh·ya na māṃ tvaṃ ba·hu man·ya·se

adyemāṃ bhakṣayiṣyāmi paśyatas tava mānuṣīm / tvayā saha cariṣyāmi niḥsapatnā yathāsukham

ad·ye·māṃ bhak·ṣa·yiṣ·yā·mi paś·ya·tas ta·va mā·nu·ṣīm / tva·yā sa·ha ca·riṣ·yā·mi niḥ·sa·pat·nā ya·thā·su·kham

ity uktvā mṛgaśāvākṣīm alātasadṛśekṣaṇā / abhyadhāvat susaṃkruddhā maholkā rohiṇīm iva

ity uk·tvā mṛ·ga·śā·vāk·ṣīm a·lā·ta·sa·dṛ·śek·ṣa·ṇā / abh·ya·dhā·vat su·saṃk·rud·dhā ma·hol·kā ro·hi·ṇīm i·va

tāṃ mṛtyupāśapratimām āpatantīṃ mahābalaḥ / nigṛhya rāmaḥ kupitas tato lakṣmaṇam abravīt

tāṃ mṛt·yu·pā·śap·ra·ti·mām ā·pa·tan·tīṃ ma·hā·ba·laḥ / ni·gṛh·ya rā·maḥ ku·pi·tas ta·to lak·ṣma·ṇam ab·ra·vīt

krūrair anāryaiḥ saumitre parihāsaḥ kathaṃ cana / na kāryaḥ paśya vaidehīṃ kathaṃ cit saumya jīvatīm

krū·rair a·nār·yaiḥ sau·mit·re pa·ri·hā·saḥ ka·thaṃ ca·na / na kār·yaḥ paś·ya vai·de·hīṃ ka·thaṃ cit saum·ya jī·va·tīm

imāṃ virūpām asatīm atimattāṃ mahodarīm / rākṣasīṃ puruṣavyāghra virūpayitum arhasi

i·māṃ vi·rū·pām a·sa·tīm a·ti·mat·tāṃ ma·ho·da·rīm / rāk·ṣa·sīṃ pu·ru·ṣav·yāgh·ra vi·rū·pa·yi·tum ar·ha·si

ity ukto lakṣmaṇas tasyāḥ kruddho rāmasya paśyataḥ / uddhṛtya khaḍgaṃ ciccheda karṇanāsaṃ mahābalaḥ

ity uk·to lak·ṣma·ṇas tas·yāḥ krud·dho rā·mas·ya paś·ya·taḥ / ud·dhṛt·ya khaḍ·gaṃ cic·che·da kar·ṇa·nā·saṃ ma·hā·ba·laḥ

nikṛttakarṇanāsā tu visvaraṃ sā vinadya ca / yathāgataṃ pradudrāva ghorā śūrpaṇakhā vanam

ni·kṛt·ta·kar·ṇa·nā·sā tu vis·va·raṃ sā vi·nad·ya ca / ya·thā·ga·taṃ pra·dud·rā·va gho·rā śūr·pa·ṇa·khā va·nam

sā virūpā mahāghorā rākṣasī śoṇitokṣitā / nanāda vividhān nādān yathā prāvṛṣi toyadaḥ

sā vi·rū·pā ma·hā·gho·rā rāk·ṣa·sī śo·ṇi·tok·ṣi·tā / na·nā·da vi·vi·dhān nā·dān ya·thā prā·vṛ·ṣi to·ya·daḥ

sā vikṣarantī rudhiraṃ bahudhā ghoradarśanā / pragṛhya bāhū garjantī praviveśa mahāvanam

sā vik·ṣa·ran·tī ru·dhi·raṃ ba·hu·dhā gho·ra·dar·śa·nā / pra·gṛh·ya bā·hū gar·jan·tī pra·vi·ve·śa ma·hā·va·nam

tatas tu sā rākṣasasaṃghasaṃvṛtaṃ kharaṃ janasthānagataṃ virūpitā / upetya taṃ bhrātaram ugratejasaṃ papāta bhūmau gaganād yathāśaniḥ

ta·tas tu sā rāk·ṣa·sa·saṃ·gha·saṃ·vṛ·taṃ kha·raṃ ja·nas·thā·na·ga·taṃ vi·rū·pi·tā / u·pet·ya taṃ bhrā·ta·ram ug·ra·te·ja·saṃ pa·pā·ta bhū·mau ga·ga·nād ya·thā·śa·niḥ

tataḥ sabhāryaṃ bhayamohamūrchitā salakṣmaṇaṃ rāghavam āgataṃ vanam / virūpaṇaṃ cātmani śoṇitokṣitā śaśaṃsa sarvaṃ bhaginī kharasya sā

ta·taḥ sa·bhār·yaṃ bha·ya·mo·ha·mūr·chi·tā sa·lak·ṣma·ṇaṃ rā·gha·vam ā·ga·taṃ va·nam / vi·rū·pa·ṇaṃ cāt·ma·ni śo·ṇi·tok·ṣi·tā śa·śaṃ·sa sar·vaṃ bha·gi·nī kha·ras·ya sā

tāṃ tathā patitāṃ dṛṣṭvā virūpāṃ śoṇitokṣitām / bhaginīṃ krodhasaṃtaptaḥ kharaḥ papraccha rākṣasaḥ

tāṃ ta·thā pa·ti·tāṃ dṛṣ·ṭvā vi·rū·pāṃ śo·ṇi·tok·ṣi·tām / bha·gi·nīṃ kro·dha·saṃ·tap·taḥ kha·raḥ pap·rac·cha rāk·ṣa·saḥ

balavikramasaṃpannā kāmagā kāmarūpiṇī / imām avasthāṃ nītā tvaṃ kenāntakasamā gatā

ba·la·vik·ra·ma·saṃ·pan·nā kā·ma·gā kā·ma·rū·pi·ṇī / i·mām a·vas·thāṃ nī·tā tvaṃ ke·nān·ta·ka·sa·mā ga·tā

devagandharvabhūtānām ṛṣīṇāṃ ca mahātmanām / ko 'yam evaṃ mahāvīryas tvāṃ virūpāṃ cakāra ha

de·va·gan·dhar·va·bhū·tā·nām ṛ·ṣī·ṇāṃ ca ma·hāt·ma·nām / ko 'yam e·vaṃ ma·hā·vīr·yas tvāṃ vi·rū·pāṃ ca·kā·ra ha

na hi paśyāmy ahaṃ loke yaḥ kuryān mama vipriyam / antarena sahasrākṣaṃ mahendraṃ pākaśāsanam

na hi paś·yāmy a·haṃ lo·ke yaḥ kur·yān ma·ma vip·ri·yam / an·ta·re·na sa·has·rāk·ṣaṃ ma·hen·draṃ pā·ka·śā·sa·nam

adyāhaṃ mārgaṇaiḥ prāṇān ādāsye jīvitāntakaiḥ / salile kṣīram āsaktaṃ niṣpibann iva sārasaḥ

ad·yā·haṃ mār·ga·ṇaiḥ prā·ṇān ā·dās·ye jī·vi·tān·ta·kaiḥ / sa·li·le kṣī·ram ā·sak·taṃ niṣ·pi·bann i·va sā·ra·saḥ

nihatasya mayā saṃkhye śarasaṃkṛttamarmaṇaḥ / saphenaṃ rudhiraṃ raktaṃ medinī kasya pāsyati

ni·ha·tas·ya ma·yā saṃkh·ye śa·ra·saṃ·kṛt·ta·mar·ma·ṇaḥ / sa·phe·naṃ ru·dhi·raṃ rak·taṃ me·di·nī kas·ya pās·ya·ti

kasya patrarathāḥ kāyān māṃsam utkṛtya saṃgatāḥ / prahṛṣṭā bhakṣayiṣyanti nihatasya mayā raṇe

kas·ya pat·ra·ra·thāḥ kā·yān māṃ·sam ut·kṛt·ya saṃ·ga·tāḥ / pra·hṛṣ·ṭā bhak·ṣa·yiṣ·yan·ti ni·ha·tas·ya ma·yā ra·ṇe

taṃ na devā na gandharvā na piśācā na rākṣasāḥ / mayāpakṛṣṭaṃ kṛpaṇaṃ śaktās trātuṃ mahāhave

taṃ na de·vā na gan·dhar·vā na pi·śā·cā na rāk·ṣa·sāḥ / ma·yā·pa·kṛṣ·ṭaṃ kṛ·pa·ṇaṃ śak·tās trā·tuṃ ma·hā·ha·ve

upalabhya śanaiḥ saṃjñāṃ taṃ me śaṃsitum arhasi / yena tvaṃ durvinītena vane vikramya nirjitā

u·pa·labh·ya śa·naiḥ saṃj·ñāṃ taṃ me śaṃ·si·tum ar·ha·si / ye·na tvaṃ dur·vi·nī·te·na va·ne vik·ram·ya nir·ji·tā

iti bhrātur vacaḥ śrutvā kruddhasya ca viśeṣataḥ / tataḥ śūrpaṇakhā vākyaṃ sabāṣpam idam abravīt

i·ti bhrā·tur va·caḥ śrut·vā krud·dhas·ya ca vi·śe·ṣa·taḥ / ta·taḥ śūr·pa·ṇa·khā vāk·yaṃ sa·bāṣ·pam i·dam ab·ra·vīt

taruṇau rūpasaṃpannau sukūmārau mahābalau / puṇḍarīkaviśālākṣau cīrakṛṣṇājināmbarau

ta·ru·ṇau rū·pa·saṃ·pan·nau su·kū·mā·rau ma·hā·ba·lau / puṇ·ḍa·rī·ka·vi·śā·lāk·ṣau cī·ra·kṛṣ·ṇā·ji·nām·ba·rau

gandharvarājapratimau pārthivavyañjanānvitau / devau vā mānuṣau vā tau na tarkayitum utsahe

gan·dhar·va·rā·jap·ra·ti·mau pār·thi·vav·yañ·ja·nān·vi·tau / de·vau vā mā·nu·ṣau vā tau na tar·ka·yi·tum ut·sa·he

taruṇī rūpasaṃpannā sarvābharaṇabhūṣitā / dṛṣṭā tatra mayā nārī tayor madhye sumadhyamā

ta·ru·ṇī rū·pa·saṃ·pan·nā sar·vā·bha·ra·ṇa·bhū·ṣi·tā / dṛṣ·ṭā tat·ra ma·yā nā·rī ta·yor madh·ye su·madh·ya·mā

tābhyām ubhābhyāṃ saṃbhūya pramadām adhikṛtya tām / imām avasthāṃ nītāhaṃ yathānāthāsatī tathā

tābh·yām u·bhābh·yāṃ saṃ·bhū·ya pra·ma·dām a·dhi·kṛt·ya tām / i·mām a·vas·thāṃ nī·tā·haṃ ya·thā·nā·thā·sa·tī ta·thā

tasyāś cānṛjuvṛttāyās tayoś ca hatayor aham / saphenaṃ pātum icchāmi rudhiraṃ raṇamūrdhani

tas·yāś cā·nṛ·ju·vṛt·tā·yās ta·yoś ca ha·ta·yor a·ham / sa·phe·naṃ pā·tum ic·chā·mi ru·dhi·raṃ ra·ṇa·mūr·dha·ni

eṣa me prathamaḥ kāmaḥ kṛtas tāta tvayā bhavet / tasyās tayoś ca rudhiraṃ pibeyam aham āhave

e·ṣa me pra·tha·maḥ kā·maḥ kṛ·tas tā·ta tva·yā bha·vet / tas·yās ta·yoś ca ru·dhi·raṃ pi·be·yam a·ham ā·ha·ve

iti tasyāṃ bruvāṇāyāṃ caturdaśa mahābalān / vyādideśa kharaḥ kruddho rākṣasān antakopamān

i·ti tas·yāṃ bru·vā·ṇā·yāṃ ca·tur·da·śa ma·hā·ba·lān / vyā·di·de·śa kha·raḥ krud·dho rāk·ṣa·sān an·ta·ko·pa·mān

mānuṣau śastrasaṃpannau cīrakṛṣṇājināmbarau / praviṣṭau daṇḍakāraṇyaṃ ghoraṃ pramadayā saha

mā·nu·ṣau śas·tra·saṃ·pan·nau cī·ra·kṛṣ·ṇā·ji·nām·ba·rau / pra·viṣ·ṭau daṇ·ḍa·kā·raṇ·yaṃ gho·raṃ pra·ma·da·yā sa·ha

tau hatvā tāṃ ca durvṛttām upāvartitum arhatha / iyaṃ ca rudhiraṃ teṣāṃ bhaginī mama pāsyati

tau hat·vā tāṃ ca dur·vṛt·tām u·pā·var·ti·tum ar·ha·tha / i·yaṃ ca ru·dhi·raṃ te·ṣāṃ bha·gi·nī ma·ma pās·ya·ti

manoratho 'yam iṣṭo 'syā bhaginyā mama rākṣasāḥ / śīghraṃ saṃpadyatāṃ gatvā tau pramathya svatejasā

ma·no·ra·tho 'yam iṣ·ṭo 'syā bha·gin·yā ma·ma rāk·ṣa·sāḥ / śīgh·raṃ saṃ·pad·ya·tāṃ gat·vā tau pra·math·ya sva·te·ja·sā

iti pratisamādiṣṭā rākṣasās te caturdaśa / tatra jagmus tayā sārdhaṃ ghanā vāteritā yathā

i·ti pra·ti·sa·mā·diṣ·ṭā rāk·ṣa·sās te ca·tur·da·śa / tat·ra jag·mus ta·yā sār·dhaṃ gha·nā vā·te·ri·tā ya·thā

tataḥ śūrpaṇakhā ghorā rāghavāśramam āgatā / rakṣasām ācacakṣe tau bhrātarau saha sītayā

ta·taḥ śūr·pa·ṇa·khā gho·rā rā·gha·vāś·ra·mam ā·ga·tā / rak·ṣa·sām ā·ca·cak·ṣe tau bhrā·ta·rau sa·ha sī·ta·yā

te rāmaṃ parṇaśālāyām upaviṣṭaṃ mahābalam / dadṛśuḥ sītayā sārdhaṃ vaidehyā lakṣmaṇena ca

te rā·maṃ par·ṇa·śā·lā·yām u·pa·viṣ·ṭaṃ ma·hā·ba·lam / da·dṛ·śuḥ sī·ta·yā sār·dhaṃ vai·deh·yā lak·ṣma·ṇe·na ca

tān dṛṣṭvā rāghavaḥ śrīmān āgatāṃ tāṃ ca rākṣasīm / abravīd bhrātaraṃ rāmo lakṣmaṇaṃ dīptatejasaṃ

tān dṛṣ·ṭvā rā·gha·vaḥ śrī·mān ā·ga·tāṃ tāṃ ca rāk·ṣa·sīm / ab·ra·vīd bhrā·ta·raṃ rā·mo lak·ṣma·ṇaṃ dīp·ta·te·ja·saṃ

muhūrtaṃ bhava saumitre sītāyāḥ pratyanantaraḥ / imān asyā vadhiṣyāmi padavīm āgatān iha

mu·hūr·taṃ bha·va sau·mit·re sī·tā·yāḥ prat·ya·nan·ta·raḥ / i·mān as·yā va·dhiṣ·yā·mi pa·da·vīm ā·ga·tān i·ha

vākyam etat tataḥ śrutvā rāmasya viditātmanaḥ / tatheti lakṣmaṇo vākyaṃ rāmasya pratyapūjayat

vāk·yam e·tat ta·taḥ śrut·vā rā·mas·ya vi·di·tāt·ma·naḥ / ta·the·ti lak·ṣma·ṇo vāk·yaṃ rā·mas·ya prat·ya·pū·ja·yat

rāghavo 'pi mahac cāpaṃ cāmīkaravibhūṣitam / cakāra sajyaṃ dharmātmā tāni rakṣāṃsi cābravīt

rā·gha·vo 'pi ma·hac cā·paṃ cā·mī·ka·ra·vi·bhū·ṣi·tam / ca·kā·ra saj·yaṃ dhar·māt·mā tā·ni rak·ṣāṃ·si cāb·ra·vīt

putrau daśarathasyāvāṃ bhrātarau rāmalakṣmaṇau / praviṣṭau sītayā sārdhaṃ duścaraṃ daṇḍakāvanam

put·rau da·śa·ra·thas·yā·vāṃ bhrā·ta·rau rā·ma·lak·ṣma·ṇau / pra·viṣ·ṭau sī·ta·yā sār·dhaṃ duś·ca·raṃ daṇ·ḍa·kā·va·nam

phalamūlāśanau dāntau tāpasau dharmacāriṇau / vasantau daṇḍakāraṇye kimartham upahiṃsatha

pha·la·mū·lā·śa·nau dān·tau tā·pa·sau dhar·ma·cā·ri·ṇau / va·san·tau daṇ·ḍa·kā·raṇ·ye ki·mar·tham u·pa·hiṃ·sa·tha

yuṣmān pāpātmakān hantuṃ viprakārān mahāvane / ṛṣīṇāṃ tu niyogena prāpto 'haṃ saśarāsanaḥ

yuṣ·mān pā·pāt·ma·kān han·tuṃ vip·ra·kā·rān ma·hā·va·ne / ṛ·ṣī·ṇāṃ tu ni·yo·ge·na prāp·to 'haṃ sa·śa·rā·sa·naḥ

tiṣṭhataivātra saṃtuṣṭā nopasarpitum arhatha / yadi prāṇair ihārtho vo nivartadhvaṃ niśācarāḥ

tiṣ·ṭha·tai·vāt·ra saṃ·tuṣ·ṭā no·pa·sar·pi·tum ar·ha·tha / ya·di prā·ṇair i·hār·tho vo ni·var·tadh·vaṃ ni·śā·ca·rāḥ

tasya tad vacanaṃ śrutvā rākṣasās te caturdaśa / ūcur vācaṃ susaṃkruddhā brahmaghnaḥ śūlapāṇayaḥ

tas·ya tad va·ca·naṃ śrut·vā rāk·ṣa·sās te ca·tur·da·śa / ū·cur vā·caṃ su·saṃk·rud·dhā brah·magh·naḥ śū·la·pā·ṇa·yaḥ

saṃraktanayanā ghorā rāmaṃ raktāntalocanam / paruṣā madhurābhāṣaṃ hṛṣṭādṛṣṭaparākramam

saṃ·rak·ta·na·ya·nā gho·rā rā·maṃ rak·tān·ta·lo·ca·nam / pa·ru·ṣā ma·dhu·rā·bhā·ṣaṃ hṛṣ·ṭā·dṛṣ·ṭa·pa·rāk·ra·mam

krodham utpādya no bhartuḥ kharasya sumahātmanaḥ / tvam eva hāsyase prāṇān adyāsmābhir hato yudhi

kro·dham ut·pād·ya no bhar·tuḥ kha·ras·ya su·ma·hāt·ma·naḥ / tvam e·va hās·ya·se prā·ṇān ad·yās·mā·bhir ha·to yu·dhi

kā hi te śaktir ekasya bahūnāṃ raṇamūrdhani / asmākam agrataḥ sthātuṃ kiṃ punar yoddhum āhave

kā hi te śak·tir e·kas·ya ba·hū·nāṃ ra·ṇa·mūr·dha·ni / as·mā·kam ag·ra·taḥ sthā·tuṃ kiṃ pu·nar yod·dhum ā·ha·ve

ebhir bāhuprayuktair naḥ parighaiḥ śūlapaṭṭiśaiḥ / prāṇāṃs tyakṣyasi vīryaṃ ca dhanuś ca karapīḍitam

e·bhir bā·hup·ra·yuk·tair naḥ pa·ri·ghaiḥ śū·la·paṭ·ṭi·śaiḥ / prā·ṇāṃs tyak·ṣya·si vīr·yaṃ ca dha·nuś ca ka·ra·pī·ḍi·tam

ity evam uktvā saṃrabdhā rākṣasās te caturdaśa / udyatāyudhanistriṃśā rāmam evābhidudruvuḥ / cikṣipus tāni śūlāni rāghavaṃ prati durjayam

ity e·vam uk·tvā saṃ·rab·dhā rāk·ṣa·sās te ca·tur·da·śa / ud·ya·tā·yu·dha·nis·triṃ·śā rā·mam e·vā·bhi·dud·ru·vuḥ / cik·ṣi·pus tā·ni śū·lā·ni rā·gha·vaṃ pra·ti dur·ja·yam

tāni śūlāni kākutsthaḥ samastāni caturdaśa / tāvadbhir eva ciccheda śaraiḥ kāñcanabhūṣaṇaiḥ

tā·ni śū·lā·ni kā·kut·sthaḥ sa·mas·tā·ni ca·tur·da·śa / tā·vad·bhir e·va cic·che·da śa·raiḥ kāñ·ca·na·bhū·ṣa·ṇaiḥ

tataḥ paścān mahātejā nārācān sūryasaṃnibhān / jagrāha paramakruddhaś caturdaśa śilāśitān

ta·taḥ paś·cān ma·hā·te·jā nā·rā·cān sūr·ya·saṃ·ni·bhān / jag·rā·ha pa·ra·mak·rud·dhaś ca·tur·da·śa śi·lā·śi·tān

gṛhītvā dhanur āyamya lakṣyān uddiśya rākṣasān / mumoca rāghavo bāṇān vajrān iva śatakratuḥ

gṛ·hīt·vā dha·nur ā·yam·ya lak·ṣyān ud·diś·ya rāk·ṣa·sān / mu·mo·ca rā·gha·vo bā·ṇān vaj·rān i·va śa·tak·ra·tuḥ

rukmapuṅkhāś ca viśikhāḥ pradīptā hemabhūṣaṇāḥ / antarikṣe maholkānāṃ babhūvus tulyavarcasaḥ

ruk·ma·puṅ·khāś ca vi·śi·khāḥ pra·dīp·tā he·ma·bhū·ṣa·ṇāḥ / an·ta·rik·ṣe ma·hol·kā·nāṃ ba·bhū·vus tul·ya·var·ca·saḥ

te bhittvā rakṣasāṃ vegād vakṣāṃsi rudhirāplutāḥ / viniṣpetus tadā bhūmau nyamajjantāśanisvanāḥ

te bhit·tvā rak·ṣa·sāṃ ve·gād vak·ṣāṃ·si ru·dhi·rāp·lu·tāḥ / vi·niṣ·pe·tus ta·dā bhū·mau nya·maj·jan·tā·śa·nis·va·nāḥ

te bhinnahṛdayā bhūmau chinnamūlā iva drumāḥ / nipetuḥ śoṇitārdrāṅgā vikṛtā vigatāsavaḥ

te bhin·na·hṛ·da·yā bhū·mau chin·na·mū·lā i·va dru·māḥ / ni·pe·tuḥ śo·ṇi·tār·drāṅ·gā vi·kṛ·tā vi·ga·tā·sa·vaḥ

tān bhūmau patitān dṛṣṭvā rākṣasī krodhamūrchitā / paritrastā punas tatra vyasṛjad bhairavaṃ ravam

tān bhū·mau pa·ti·tān dṛṣ·ṭvā rāk·ṣa·sī kro·dha·mūr·chi·tā / pa·rit·ras·tā pu·nas tat·ra vya·sṛ·jad bhai·ra·vaṃ ra·vam

sā nadantī mahānādaṃ javāc chūrpaṇakhā punaḥ / upagamya kharaṃ sā tu kiṃ cit saṃśuṣka śoṇitā / papāta punar evārtā saniryāseva vallarī

sā na·dan·tī ma·hā·nā·daṃ ja·vāc chūr·pa·ṇa·khā pu·naḥ / u·pa·gam·ya kha·raṃ sā tu kiṃ cit saṃ·śuṣ·ka śo·ṇi·tā / pa·pā·ta pu·nar e·vār·tā sa·nir·yā·se·va val·la·rī

nipātitān prekṣya raṇe tu rākṣasān pradhāvitā śūrpaṇakhā punas tataḥ / vadhaṃ ca teṣāṃ nikhilena rakṣasāṃ śaśaṃsa sarvaṃ bhaginī kharasya sā

ni·pā·ti·tān prek·ṣya ra·ṇe tu rāk·ṣa·sān pra·dhā·vi·tā śūr·pa·ṇa·khā pu·nas ta·taḥ / va·dhaṃ ca te·ṣāṃ ni·khi·le·na rak·ṣa·sāṃ śa·śaṃ·sa sar·vaṃ bha·gi·nī kha·ras·ya sā

sa punaḥ patitāṃ dṛṣṭvā krodhāc chūrpaṇakhāṃ kharaḥ / uvāca vyaktatā vācā tām anarthārtham āgatām

sa pu·naḥ pa·ti·tāṃ dṛṣ·ṭvā kro·dhāc chūr·pa·ṇa·khāṃ kha·raḥ / u·vā·ca vyak·ta·tā vā·cā tām a·nar·thār·tham ā·ga·tām

mayā tv idānīṃ śūrās te rākṣasā rudhirāśanāḥ / tvatpriyārthaṃ vinirdiṣṭāḥ kimarthaṃ rudyate punaḥ

ma·yā tv i·dā·nīṃ śū·rās te rāk·ṣa·sā ru·dhi·rā·śa·nāḥ / tvat·pri·yār·thaṃ vi·nir·diṣ·ṭāḥ ki·mar·thaṃ rud·ya·te pu·naḥ

bhaktāś caivānuraktāś ca hitāś ca mama nityaśaḥ / ghnanto 'pi na nihantavyā na na kuryur vaco mama

bhak·tāś cai·vā·nu·rak·tāś ca hi·tāś ca ma·ma nit·ya·śaḥ / ghnan·to 'pi na ni·han·tav·yā na na kur·yur va·co ma·ma

kim etac chrotum icchāmi kāraṇaṃ yatkṛte punaḥ / hā nātheti vinardantī sarpavad veṣṭase kṣitau

kim e·tac chro·tum ic·chā·mi kā·ra·ṇaṃ yat·kṛ·te pu·naḥ / hā nā·the·ti vi·nar·dan·tī sar·pa·vad veṣ·ṭa·se kṣi·tau

anāthavad vilapasi kiṃ nu nāthe mayi sthite / uttiṣṭhottiṣṭha mā bhaiṣīr vaiklavyaṃ tyajyatām iha

a·nā·tha·vad vi·la·pa·si kiṃ nu nā·the ma·yi sthi·te / ut·tiṣ·ṭhot·tiṣ·ṭha mā bhai·ṣīr vaik·lav·yaṃ tyaj·ya·tām i·ha

ity evam uktā durdharṣā khareṇa parisāntvitā / vimṛjya nayane sāsre kharaṃ bhrātaram abravīt

ity e·vam uk·tā dur·dhar·ṣā kha·re·ṇa pa·ri·sān·tvi·tā / vi·mṛj·ya na·ya·ne sās·re kha·raṃ bhrā·ta·ram ab·ra·vīt

preṣitāś ca tvayā śūrā rākṣasās te caturdaśa / nihantuṃ rāghavaṃ ghorā matpriyārthaṃ salakṣmaṇam

pre·ṣi·tāś ca tva·yā śū·rā rāk·ṣa·sās te ca·tur·da·śa / ni·han·tuṃ rā·gha·vaṃ gho·rā mat·pri·yār·thaṃ sa·lak·ṣma·ṇam

te tu rāmeṇa sāmarṣāḥ śūlapaṭṭiśapāṇayaḥ / samare nihatāḥ sarve sāyakair marmabhedibhiḥ

te tu rā·me·ṇa sā·mar·ṣāḥ śū·la·paṭ·ṭi·śa·pā·ṇa·yaḥ / sa·ma·re ni·ha·tāḥ sar·ve sā·ya·kair mar·ma·bhe·di·bhiḥ

tān bhūmau patitān dṛṣṭvā kṣaṇenaiva mahābalān / rāmasya ca mahat karma mahāṃs trāso 'bhavan mama

tān bhū·mau pa·ti·tān dṛṣ·ṭvā kṣa·ṇe·nai·va ma·hā·ba·lān / rā·mas·ya ca ma·hat kar·ma ma·hāṃs trā·so 'bha·van ma·ma

sāsmi bhītā samudvignā viṣaṇṇā ca niśācara / śaraṇaṃ tvāṃ punaḥ prāptā sarvato bhayadarśinī

sās·mi bhī·tā sa·mud·vig·nā vi·ṣaṇ·ṇā ca ni·śā·ca·ra / śa·ra·ṇaṃ tvāṃ pu·naḥ prāp·tā sar·va·to bha·ya·dar·śi·nī

viṣādanakrādhyuṣite paritrāsormimālini / kiṃ māṃ na trāyase magnāṃ vipule śokasāgare

vi·ṣā·da·nak·rādh·yu·ṣi·te pa·rit·rā·sor·mi·mā·li·ni / kiṃ māṃ na trā·ya·se mag·nāṃ vi·pu·le śo·ka·sā·ga·re

ete ca nihatā bhūmau rāmeṇa niśitaiḥ śaraiḥ / ye ca me padavīṃ prāptā rākṣasāḥ piśitāśanāḥ

e·te ca ni·ha·tā bhū·mau rā·me·ṇa ni·śi·taiḥ śa·raiḥ / ye ca me pa·da·vīṃ prāp·tā rāk·ṣa·sāḥ pi·śi·tā·śa·nāḥ

mayi te yady anukrośo yadi rakṣaḥsu teṣu ca / rāmeṇa yadi śaktis te tejo vāsti niśācara / daṇḍakāraṇyanilayaṃ jahi rākṣasakaṇṭakam

ma·yi te yady a·nuk·ro·śo ya·di rak·ṣaḥ·su te·ṣu ca / rā·me·ṇa ya·di śak·tis te te·jo vās·ti ni·śā·ca·ra / daṇ·ḍa·kā·raṇ·ya·ni·la·yaṃ ja·hi rāk·ṣa·sa·kaṇ·ṭa·kam

yadi rāmaṃ mamāmitram adya tvaṃ na vadhiṣyasi / tava caivāgrataḥ prāṇāṃs tyakṣyāmi nirapatrapā

ya·di rā·maṃ ma·mā·mit·ram ad·ya tvaṃ na va·dhiṣ·ya·si / ta·va cai·vāg·ra·taḥ prā·ṇāṃs tyak·ṣyā·mi ni·ra·pat·ra·pā

buddhyāham anupaśyāmi na tvaṃ rāmasya saṃyuge / sthātuṃ pratimukhe śaktaḥ sacāpasya mahāraṇe

bud·dhyā·ham a·nu·paś·yā·mi na tvaṃ rā·mas·ya saṃ·yu·ge / sthā·tuṃ pra·ti·mu·khe śak·taḥ sa·cā·pas·ya ma·hā·ra·ṇe

śūramānī na śūras tvaṃ mithyāropitavikramaḥ / mānuṣau yan na śaknoṣi hantuṃ tau rāmalakṣmaṇau

śū·ra·mā·nī na śū·ras tvaṃ mith·yā·ro·pi·ta·vik·ra·maḥ / mā·nu·ṣau yan na śak·no·ṣi han·tuṃ tau rā·ma·lak·ṣma·ṇau

apayāhi janasthānāt tvaritaḥ sahabāndhavaḥ / niḥsattvasyālpavīryasya vāsas te kīdṛśas tv iha

a·pa·yā·hi ja·nas·thā·nāt tva·ri·taḥ sa·ha·bān·dha·vaḥ / niḥ·sat·tvas·yāl·pa·vīr·yas·ya vā·sas te kī·dṛ·śas tv i·ha

rāmatejo'bhibhūto hi tvaṃ kṣipraṃ vinaśiṣyasi / sa hi tejaḥsamāyukto rāmo daśarathātmajaḥ / bhrātā cāsya mahāvīryo yena cāsmi virūpitā

rā·ma·te·jo'bhi·bhū·to hi tvaṃ kṣip·raṃ vi·na·śiṣ·ya·si / sa hi te·jaḥ·sa·mā·yuk·to rā·mo da·śa·ra·thāt·ma·jaḥ / bhrā·tā cās·ya ma·hā·vīr·yo ye·na cās·mi vi·rū·pi·tā

evam ādharṣitaḥ śūraḥ śūrpaṇakhyā kharas tadā / uvāca rakṣasāṃ madhye kharaḥ kharataraṃ vacaḥ

e·vam ā·dhar·ṣi·taḥ śū·raḥ śūr·pa·ṇakh·yā kha·ras ta·dā / u·vā·ca rak·ṣa·sāṃ madh·ye kha·raḥ kha·ra·ta·raṃ va·caḥ

tavāpamānaprabhavaḥ krodho 'yam atulo mama / na śakyate dhārayituṃ lavaṇāmbha ivotthitam

ta·vā·pa·mā·nap·ra·bha·vaḥ kro·dho 'yam a·tu·lo ma·ma / na śak·ya·te dhā·ra·yi·tuṃ la·va·ṇām·bha i·vot·thi·tam

na rāmaṃ gaṇaye vīryān mānuṣaṃ kṣīṇajīvitam / ātmā duścaritaiḥ prāṇān hato yo 'dya vimokṣyati

na rā·maṃ ga·ṇa·ye vīr·yān mā·nu·ṣaṃ kṣī·ṇa·jī·vi·tam / āt·mā duś·ca·ri·taiḥ prā·ṇān ha·to yo 'dya vi·mok·ṣya·ti

bāṣpaḥ saṃhriyatām eṣa saṃbhramaś ca vimucyatām / ahaṃ rāmaḥ saha bhrātrā nayāmi yamasādanam

bāṣ·paḥ saṃh·ri·ya·tām e·ṣa saṃbh·ra·maś ca vi·muc·ya·tām / a·haṃ rā·maḥ sa·ha bhrāt·rā na·yā·mi ya·ma·sā·da·nam

paraśvadhahatasyādya mandaprāṇasya bhūtale / rāmasya rudhiraṃ raktam uṣṇaṃ pāsyasi rākṣasi

pa·raś·va·dha·ha·tas·yād·ya man·dap·rā·ṇas·ya bhū·ta·le / rā·mas·ya ru·dhi·raṃ rak·tam uṣ·ṇaṃ pās·ya·si rāk·ṣa·si

sā prahṛṣṭvā vacaḥ śrutvā kharasya vadanāc cyutam / praśaśaṃsa punar maurkhyād bhrātaraṃ rakṣasāṃ varam

sā pra·hṛṣ·ṭvā va·caḥ śrut·vā kha·ras·ya va·da·nāc cyu·tam / pra·śa·śaṃ·sa pu·nar maur·khyād bhrā·ta·raṃ rak·ṣa·sāṃ va·ram

tayā paruṣitaḥ pūrvaṃ punar eva praśaṃsitaḥ / abravīd dūṣaṇaṃ nāma kharaḥ senāpatiṃ tadā

ta·yā pa·ru·ṣi·taḥ pūr·vaṃ pu·nar e·va pra·śaṃ·si·taḥ / ab·ra·vīd dū·ṣa·ṇaṃ nā·ma kha·raḥ se·nā·pa·tiṃ ta·dā

caturdaśa sahasrāṇi mama cittānuvartinām / rakṣasīṃ bhīmavegānāṃ samareṣv anivartinām

ca·tur·da·śa sa·has·rā·ṇi ma·ma cit·tā·nu·var·ti·nām / rak·ṣa·sīṃ bhī·ma·ve·gā·nāṃ sa·ma·reṣv a·ni·var·ti·nām

nīlajīmūtavarṇānāṃ ghorāṇāṃ krūrakarmaṇām / lokasiṃhāvihārāṇāṃ balinām ugratejasām

nī·la·jī·mū·ta·var·ṇā·nāṃ gho·rā·ṇāṃ krū·ra·kar·ma·ṇām / lo·ka·siṃ·hā·vi·hā·rā·ṇāṃ ba·li·nām ug·ra·te·ja·sām

teṣāṃ śārdūladarpāṇāṃ mahāsyānāṃ mahaujasām / sarvodyogam udīrṇānāṃ rakṣasāṃ saumya kāraya

te·ṣāṃ śār·dū·la·dar·pā·ṇāṃ ma·hās·yā·nāṃ ma·hau·ja·sām / sar·vod·yo·gam u·dīr·ṇā·nāṃ rak·ṣa·sāṃ saum·ya kā·ra·ya

upasthāpaya me kṣipraṃ rathaṃ saumya dhanūṃṣi ca / śarāṃś ca citrān khaḍgāṃś ca śaktīś ca vividhāḥ śitāḥ

u·pas·thā·pa·ya me kṣip·raṃ ra·thaṃ saum·ya dha·nūṃ·ṣi ca / śa·rāṃś ca cit·rān khaḍ·gāṃś ca śak·tīś ca vi·vi·dhāḥ śi·tāḥ

agre niryātum icchāmi paulastyānāṃ mahātmanām / vadhārthaṃ durvinītasya rāmasya raṇakovidaḥ

ag·re nir·yā·tum ic·chā·mi pau·las·tyā·nāṃ ma·hāt·ma·nām / va·dhār·thaṃ dur·vi·nī·tas·ya rā·mas·ya ra·ṇa·ko·vi·daḥ

iti tasya bruvāṇasya sūryavarṇaṃ mahāratham / sadaśvaiḥ śabalair yuktam ācacakṣe 'tha dūṣaṇaḥ

i·ti tas·ya bru·vā·ṇas·ya sūr·ya·var·ṇaṃ ma·hā·ra·tham / sa·daś·vaiḥ śa·ba·lair yuk·tam ā·ca·cak·ṣe 'tha dū·ṣa·ṇaḥ

taṃ meruśikharākāraṃ taptakāñcanabhūṣaṇam / hemacakram asaṃbādhaṃ vaidūryamaya kūbaram

taṃ me·ru·śi·kha·rā·kā·raṃ tap·ta·kāñ·ca·na·bhū·ṣa·ṇam / he·ma·cak·ram a·saṃ·bā·dhaṃ vai·dūr·ya·ma·ya kū·ba·ram

matsyaiḥ puṣpair drumaiḥ śailaiś candrasūryaiś ca kāñcanaiḥ / māṅgalyaiḥ pakṣisaṃghaiś ca tārābhiś ca samāvṛtam

mat·syaiḥ puṣ·pair dru·maiḥ śai·laiś can·dra·sūr·yaiś ca kāñ·ca·naiḥ / māṅ·gal·yaiḥ pak·ṣi·saṃ·ghaiś ca tā·rā·bhiś ca sa·mā·vṛ·tam

dhvajanistriṃśasaṃpannaṃ kiṅkiṇīkavibhūṣitam / sadaśvayuktaṃ so 'marṣād āruroha rathaṃ kharaḥ

dhva·ja·nis·triṃ·śa·saṃ·pan·naṃ kiṅ·ki·ṇī·ka·vi·bhū·ṣi·tam / sa·daś·va·yuk·taṃ so 'mar·ṣād ā·ru·ro·ha ra·thaṃ kha·raḥ

niśāmya taṃ rathagataṃ rākṣasā bhīmavikramāḥ / tasthuḥ saṃparivāryainaṃ dūṣaṇaṃ ca mahābalam

ni·śām·ya taṃ ra·tha·ga·taṃ rāk·ṣa·sā bhī·ma·vik·ra·māḥ / tas·thuḥ saṃ·pa·ri·vār·yai·naṃ dū·ṣa·ṇaṃ ca ma·hā·ba·lam

kharas tu tān maheṣvāsān ghoracarmāyudhadhvajān / niryātety abravīd dṛṣṭvā rathasthaḥ sarvarākṣasān

kha·ras tu tān ma·heṣ·vā·sān gho·ra·car·mā·yu·dhadh·va·jān / nir·yā·tety ab·ra·vīd dṛṣ·ṭvā ra·thas·thaḥ sar·va·rāk·ṣa·sān

tatas tad rākṣasaṃ sainyaṃ ghoracarmāyudhadhvajam / nirjagāma janasthānān mahānādaṃ mahājavam

ta·tas tad rāk·ṣa·saṃ sain·yaṃ gho·ra·car·mā·yu·dhadh·va·jam / nir·ja·gā·ma ja·nas·thā·nān ma·hā·nā·daṃ ma·hā·ja·vam

mudgaraiḥ paṭṭiśaiḥ śūlaiḥ sutīkṣṇaiś ca paraśvadhaiḥ / khaḍgaiś cakraiś ca hastasthair bhrājamānaiś ca tomaraiḥ

mud·ga·raiḥ paṭ·ṭi·śaiḥ śū·laiḥ su·tīk·ṣṇaiś ca pa·raś·va·dhaiḥ / khaḍ·gaiś cak·raiś ca has·tas·thair bhrā·ja·mā·naiś ca to·ma·raiḥ

śaktibhiḥ patighair ghorair atimātraiś ca kārmukaiḥ / gadāsimusalair vajrair gṛhītair bhīmadarśanaiḥ

śak·ti·bhiḥ pa·ti·ghair gho·rair a·ti·māt·raiś ca kār·mu·kaiḥ / ga·dā·si·mu·sa·lair vaj·rair gṛ·hī·tair bhī·ma·dar·śa·naiḥ

rākṣasānāṃ sughorāṇāṃ sahasrāṇi caturdaśa / niryātāni janasthānāt kharacittānuvartinām

rāk·ṣa·sā·nāṃ su·gho·rā·ṇāṃ sa·has·rā·ṇi ca·tur·da·śa / nir·yā·tā·ni ja·nas·thā·nāt kha·ra·cit·tā·nu·var·ti·nām

tāṃs tv abhidravato dṛṣṭvā rākṣasān bhīmavikramān / kharasyāpi rathaḥ kiṃ cij jagāma tadanantaram

tāṃs tv a·bhid·ra·va·to dṛṣ·ṭvā rāk·ṣa·sān bhī·ma·vik·ra·mān / kha·ras·yā·pi ra·thaḥ kiṃ cij ja·gā·ma ta·da·nan·ta·ram

tatas tāñ śabalān aśvāṃs taptakāñcanabhūṣitān / kharasya matam ājñāya sārathiḥ samacodayat

ta·tas tāñ śa·ba·lān aś·vāṃs tap·ta·kāñ·ca·na·bhū·ṣi·tān / kha·ras·ya ma·tam āj·ñā·ya sā·ra·thiḥ sa·ma·co·da·yat

sa codito rathaḥ śīghraṃ kharasya ripughātinaḥ / śabdenāpūrayām āsa diśaś ca pratiśas tathā

sa co·di·to ra·thaḥ śīgh·raṃ kha·ras·ya ri·pu·ghā·ti·naḥ / śab·de·nā·pū·ra·yām ā·sa di·śaś ca pra·ti·śas ta·thā

pravṛddhamanyus tu kharaḥ kharasvano ripor vadhārthaṃ tvarito yathāntakaḥ / acūcudat sārathim unnadan punar mahābalo megha ivāśmavarṣavān

pra·vṛd·dha·man·yus tu kha·raḥ kha·ras·va·no ri·por va·dhār·thaṃ tva·ri·to ya·thān·ta·kaḥ / a·cū·cu·dat sā·ra·thim un·na·dan pu·nar ma·hā·ba·lo me·gha i·vāś·ma·var·ṣa·vān

tat prayātaṃ balaṃ ghoram aśivaṃ śoṇitodakam / abhyavarṣan mahāmeghas tumulo gardabhāruṇaḥ

tat pra·yā·taṃ ba·laṃ gho·ram a·śi·vaṃ śo·ṇi·to·da·kam / abh·ya·var·ṣan ma·hā·me·ghas tu·mu·lo gar·da·bhā·ru·ṇaḥ

nipetus turagās tasya rathayuktā mahājavāḥ / same puṣpacite deśe rājamārge yadṛcchayā

ni·pe·tus tu·ra·gās tas·ya ra·tha·yuk·tā ma·hā·ja·vāḥ / sa·me puṣ·pa·ci·te de·śe rā·ja·mār·ge ya·dṛc·cha·yā

śyāmaṃ rudhiraparyantaṃ babhūva pariveṣaṇam / alātacakrapratimaṃ pratigṛhya divākaram

śyā·maṃ ru·dhi·ra·par·yan·taṃ ba·bhū·va pa·ri·ve·ṣa·ṇam / a·lā·ta·cak·rap·ra·ti·maṃ pra·ti·gṛh·ya di·vā·ka·ram

tato dhvajam upāgamya hemadaṇḍaṃ samucchritam / samākramya mahākāyas tasthau gṛdhraḥ sudāruṇaḥ

ta·to dhva·jam u·pā·gam·ya he·ma·daṇ·ḍaṃ sa·muc·chri·tam / sa·māk·ram·ya ma·hā·kā·yas tas·thau gṛdh·raḥ su·dā·ru·ṇaḥ

janasthānasamīpe ca samākramya kharasvanāḥ / visvarān vividhāṃś cakrur māṃsādā mṛgapakṣiṇaḥ

ja·nas·thā·na·sa·mī·pe ca sa·māk·ram·ya kha·ras·va·nāḥ / vis·va·rān vi·vi·dhāṃś cak·rur māṃ·sā·dā mṛ·ga·pak·ṣi·ṇaḥ

vyājahruś ca padīptāyāṃ diśi vai bhairavasvanam / aśivā yātu dāhānāṃ śivā ghorā mahāsvanāḥ

vyā·jah·ruś ca pa·dīp·tā·yāṃ di·śi vai bhai·ra·vas·va·nam / a·śi·vā yā·tu dā·hā·nāṃ śi·vā gho·rā ma·hās·va·nāḥ

prabhinnagirisaṃkāśās toyaśoṣitadhāriṇaḥ / ākāśaṃ tad anākāśaṃ cakrur bhīmā balāhakāḥ

pra·bhin·na·gi·ri·saṃ·kā·śās to·ya·śo·ṣi·ta·dhā·ri·ṇaḥ / ā·kā·śaṃ tad a·nā·kā·śaṃ cak·rur bhī·mā ba·lā·ha·kāḥ

babhūva timiraṃ ghoram uddhataṃ romaharṣaṇam / diśo vā vidiśo vāpi suvyaktaṃ na cakāśire

ba·bhū·va ti·mi·raṃ gho·ram ud·dha·taṃ ro·ma·har·ṣa·ṇam / di·śo vā vi·di·śo vā·pi suv·yak·taṃ na ca·kā·śi·re

kṣatajārdrasavarṇābhā saṃdhyākālaṃ vinā babhau / kharasyābhimukhaṃ nedus tadā ghorā mṛgāḥ khagāḥ

kṣa·ta·jār·dra·sa·var·ṇā·bhā saṃdh·yā·kā·laṃ vi·nā ba·bhau / kha·ras·yā·bhi·mu·khaṃ ne·dus ta·dā gho·rā mṛ·gāḥ kha·gāḥ

nityāśivakarā yuddhe śivā ghoranidarśanāḥ / nedur balasyābhimukhaṃ jvālodgāribhir ānanaiḥ

nit·yā·śi·va·ka·rā yud·dhe śi·vā gho·ra·ni·dar·śa·nāḥ / ne·dur ba·las·yā·bhi·mu·khaṃ jvā·lod·gā·ri·bhir ā·na·naiḥ

kabandhaḥ parighābhāso dṛśyate bhāskarāntike / jagrāha sūryaṃ svarbhānur aparvaṇi mahāgrahaḥ

ka·ban·dhaḥ pa·ri·ghā·bhā·so dṛś·ya·te bhās·ka·rān·ti·ke / jag·rā·ha sūr·yaṃ svar·bhā·nur a·par·va·ṇi ma·hāg·ra·haḥ

pravāti mārutaḥ śīghraṃ niṣprabho 'bhūd divākaraḥ / utpetuś ca vinā rātriṃ tārāḥ khadyotasaprabhāḥ

pra·vā·ti mā·ru·taḥ śīgh·raṃ niṣ·pra·bho 'bhūd di·vā·ka·raḥ / ut·pe·tuś ca vi·nā rāt·riṃ tā·rāḥ khad·yo·ta·sap·ra·bhāḥ

saṃlīnamīnavihagā nalinyaḥ puṣpapaṅkajāḥ / tasmin kṣaṇe babhūvuś ca vinā puṣpaphalair drumāḥ

saṃ·lī·na·mī·na·vi·ha·gā na·lin·yaḥ puṣ·pa·paṅ·ka·jāḥ / tas·min kṣa·ṇe ba·bhū·vuś ca vi·nā puṣ·pa·pha·lair dru·māḥ

uddhūtaś ca vinā vātaṃ reṇur jaladharāruṇaḥ / vīcīkūcīti vāśyanto babhūvus tatra sārikāḥ

ud·dhū·taś ca vi·nā vā·taṃ re·ṇur ja·la·dha·rā·ru·ṇaḥ / vī·cī·kū·cī·ti vāś·yan·to ba·bhū·vus tat·ra sā·ri·kāḥ

ulkāś cāpi sanirghoṣā nipetur ghoradarśanāḥ / pracacāla mahī cāpi saśailavanakānanā

ul·kāś cā·pi sa·nir·gho·ṣā ni·pe·tur gho·ra·dar·śa·nāḥ / pra·ca·cā·la ma·hī cā·pi sa·śai·la·va·na·kā·na·nā

kharasya ca rathasthasya nardamānasya dhīmataḥ / prākampata bhujaḥ savyaḥ kharaś cāsyāvasajjata

kha·ras·ya ca ra·thas·thas·ya nar·da·mā·nas·ya dhī·ma·taḥ / prā·kam·pa·ta bhu·jaḥ sav·yaḥ kha·raś cās·yā·va·saj·ja·ta

sāsrā saṃpadyate dṛṣṭiḥ paśyamānasya sarvataḥ / lalāṭe ca rujā jātā na ca mohān nyavartata

sās·rā saṃ·pad·ya·te dṛṣ·ṭiḥ paś·ya·mā·nas·ya sar·va·taḥ / la·lā·ṭe ca ru·jā jā·tā na ca mo·hān nya·var·ta·ta

tān samīkṣya mahotpātān utthitān romaharṣaṇān / abravīd rākṣasān sarvān prahasan sa kharas tadā

tān sa·mīk·ṣya ma·hot·pā·tān ut·thi·tān ro·ma·har·ṣa·ṇān / ab·ra·vīd rāk·ṣa·sān sar·vān pra·ha·san sa kha·ras ta·dā

mahotpātān imān sarvān utthitān ghoradarśanān / na cintayāmy ahaṃ vīryād balavān durbalān iva

ma·hot·pā·tān i·mān sar·vān ut·thi·tān gho·ra·dar·śa·nān / na cin·ta·yāmy a·haṃ vīr·yād ba·la·vān dur·ba·lān i·va

tārā api śarais tīkṣṇaiḥ pātayeyaṃ nabhastalāt / mṛtyuṃ maraṇadharmeṇa saṃkruddho yojayāmy aham

tā·rā a·pi śa·rais tīk·ṣṇaiḥ pā·ta·ye·yaṃ na·bhas·ta·lāt / mṛt·yuṃ ma·ra·ṇa·dhar·me·ṇa saṃk·rud·dho yo·ja·yāmy a·ham

rāghavaṃ taṃ balotsiktaṃ bhrātaraṃ cāpi lakṣmaṇam / ahatvā sāyakais tīkṣṇair nopāvartitum utsahe

rā·gha·vaṃ taṃ ba·lot·sik·taṃ bhrā·ta·raṃ cā·pi lak·ṣma·ṇam / a·hat·vā sā·ya·kais tīk·ṣṇair no·pā·var·ti·tum ut·sa·he

sakāmā bhaginī me 'stu pītvā tu rudhiraṃ tayoḥ / yannimittaṃ tu rāmasya lakṣmaṇasya viparyayaḥ

sa·kā·mā bha·gi·nī me 'stu pīt·vā tu ru·dhi·raṃ ta·yoḥ / yan·ni·mit·taṃ tu rā·mas·ya lak·ṣma·ṇas·ya vi·par·ya·yaḥ

na kva cit prāptapūrvo me saṃyugeṣu parājayaḥ / yuṣmākam etat pratyakṣaṃ nānṛtaṃ kathayāmy aham

na kva cit prāp·ta·pūr·vo me saṃ·yu·ge·ṣu pa·rā·ja·yaḥ / yuṣ·mā·kam e·tat prat·yak·ṣaṃ nā·nṛ·taṃ ka·tha·yāmy a·ham

devarājam api kruddho mattairāvatayāyinam / vajrahastaṃ raṇe hanyāṃ kiṃ punas tau ca mānuṣau

de·va·rā·jam a·pi krud·dho mat·tai·rā·va·ta·yā·yi·nam / vaj·ra·has·taṃ ra·ṇe han·yāṃ kiṃ pu·nas tau ca mā·nu·ṣau

sā tasya garjitaṃ śrutvā rākṣasasya mahācamūḥ / praharṣam atulaṃ lebhe mṛtyupāśāvapāśitā

sā tas·ya gar·ji·taṃ śrut·vā rāk·ṣa·sas·ya ma·hā·ca·mūḥ / pra·har·ṣam a·tu·laṃ le·bhe mṛt·yu·pā·śā·va·pā·śi·tā

sameyuś ca mahātmāno yuddhadarśanakāṅkṣiṇaḥ / ṛṣayo devagandharvāḥ siddhāś ca saha cāraṇaiḥ

sa·me·yuś ca ma·hāt·mā·no yud·dha·dar·śa·na·kāṅ·kṣi·ṇaḥ / ṛ·ṣa·yo de·va·gan·dhar·vāḥ sid·dhāś ca sa·ha cā·ra·ṇaiḥ

sametya coruḥ sahitās te 'nyāyaṃ puṇyakarmaṇaḥ / svasti gobrāhmaṇebhyo 'stu lokānāṃ ye ca saṃmatāḥ

sa·met·ya co·ruḥ sa·hi·tās te 'nyā·yaṃ puṇ·ya·kar·ma·ṇaḥ / svas·ti gob·rāh·ma·ṇebh·yo 'stu lo·kā·nāṃ ye ca saṃ·ma·tāḥ

jayatāṃ rāghavo yuddhe paulastyān rajanīcarān / cakrā hasto yathā yuddhe sarvān asurapuṃgavān

ja·ya·tāṃ rā·gha·vo yud·dhe pau·las·tyān ra·ja·nī·ca·rān / cak·rā has·to ya·thā yud·dhe sar·vān a·su·ra·puṃ·ga·vān

etac cānyac ca bahuśo bruvāṇāḥ paramarṣayaḥ / dadṛśur vāhinīṃ teṣāṃ rākṣasānāṃ gatāyuṣām

e·tac cān·yac ca ba·hu·śo bru·vā·ṇāḥ pa·ra·mar·ṣa·yaḥ / da·dṛ·śur vā·hi·nīṃ te·ṣāṃ rāk·ṣa·sā·nāṃ ga·tā·yu·ṣām

rathena tu kharo vegāt sainyasyāgrād viniḥsṛtaḥ / taṃ dṛṣṭvā rākṣasaṃ bhūyo rākṣasāś ca viniḥsṛtāḥ

ra·the·na tu kha·ro ve·gāt sain·yas·yāg·rād vi·niḥ·sṛ·taḥ / taṃ dṛṣ·ṭvā rāk·ṣa·saṃ bhū·yo rāk·ṣa·sāś ca vi·niḥ·sṛ·tāḥ

śyena gāmī pṛthugrīvo yajñaśatrur vihaṃgamaḥ / durjayaḥ karavīrākṣaḥ paruṣaḥ kālakārmukaḥ

śye·na gā·mī pṛ·thug·rī·vo yaj·ña·śat·rur vi·haṃ·ga·maḥ / dur·ja·yaḥ ka·ra·vī·rāk·ṣaḥ pa·ru·ṣaḥ kā·la·kār·mu·kaḥ

meghamālī mahāmālī sarpāsyo rudhirāśanaḥ / dvādaśaite mahāvīryāḥ pratasthur abhitaḥ kharam

me·gha·mā·lī ma·hā·mā·lī sar·pās·yo ru·dhi·rā·śa·naḥ / dvā·da·śai·te ma·hā·vīr·yāḥ pra·tas·thur a·bhi·taḥ kha·ram

mahākapālaḥ sthūlākṣaḥ pramāthī triśirās tathā / catvāra ete senāgryā dūṣaṇaṃ pṛṣṭhato 'nvayuḥ

ma·hā·ka·pā·laḥ sthū·lāk·ṣaḥ pra·mā·thī tri·śi·rās ta·thā / cat·vā·ra e·te se·nāg·ryā dū·ṣa·ṇaṃ pṛṣ·ṭha·to 'nva·yuḥ

sā bhīmavegā samarābhikāmā sudāruṇā rākṣasavīra senā / tau rājaputrau sahasābhyupetā mālāgrahāṇām iva candrasūryau

sā bhī·ma·ve·gā sa·ma·rā·bhi·kā·mā su·dā·ru·ṇā rāk·ṣa·sa·vī·ra se·nā / tau rā·ja·put·rau sa·ha·sābh·yu·pe·tā mā·lāg·ra·hā·ṇām i·va can·dra·sūr·yau

āśramaṃ prati yāte tu khare kharaparākrame / tān evautpātikān rāmaḥ saha bhrātrā dadarśa ha

āś·ra·maṃ pra·ti yā·te tu kha·re kha·ra·pa·rāk·ra·me / tān e·vaut·pā·ti·kān rā·maḥ sa·ha bhrāt·rā da·dar·śa ha

tān utpātān mahāghorān utthitān romaharṣaṇān / prajānām ahitān dṛṣṭvā vākyaṃ lakṣmaṇam abravīt

tān ut·pā·tān ma·hā·gho·rān ut·thi·tān ro·ma·har·ṣa·ṇān / pra·jā·nām a·hi·tān dṛṣ·ṭvā vāk·yaṃ lak·ṣma·ṇam ab·ra·vīt

imān paśya mahābāho sarvabhūtāpahāriṇaḥ / samutthitān mahotpātān saṃhartuṃ sarvarākṣasān

i·mān paś·ya ma·hā·bā·ho sar·va·bhū·tā·pa·hā·ri·ṇaḥ / sa·mut·thi·tān ma·hot·pā·tān saṃ·har·tuṃ sar·va·rāk·ṣa·sān

amī rudhiradhārās tu visṛjantaḥ kharasvanān / vyomni meghā vivartante paruṣā gardabhāruṇāḥ

a·mī ru·dhi·ra·dhā·rās tu vi·sṛ·jan·taḥ kha·ras·va·nān / vyom·ni me·ghā vi·var·tan·te pa·ru·ṣā gar·da·bhā·ru·ṇāḥ

sadhūmāś ca śarāḥ sarve mama yuddhābhinandinaḥ / rukmapṛṣṭhāni cāpāni viveṣṭante ca lakṣmaṇa

sa·dhū·māś ca śa·rāḥ sar·ve ma·ma yud·dhā·bhi·nan·di·naḥ / ruk·ma·pṛṣ·ṭhā·ni cā·pā·ni vi·veṣ·ṭan·te ca lak·ṣma·ṇa

yādṛśā iha kūjanti pakṣiṇo vanacāriṇaḥ / agrato no bhayaṃ prāptaṃ saṃśayo jīvitasya ca

yā·dṛ·śā i·ha kū·jan·ti pak·ṣi·ṇo va·na·cā·ri·ṇaḥ / ag·ra·to no bha·yaṃ prāp·taṃ saṃ·śa·yo jī·vi·tas·ya ca

saṃprahāras tu sumahān bhaviṣyati na saṃśayaḥ / ayam ākhyāti me bāhuḥ sphuramāṇo muhur muhuḥ

saṃp·ra·hā·ras tu su·ma·hān bha·viṣ·ya·ti na saṃ·śa·yaḥ / a·yam ākh·yā·ti me bā·huḥ sphu·ra·mā·ṇo mu·hur mu·huḥ

saṃnikarṣe tu naḥ śūra jayaṃ śatroḥ parājayam / suprabhaṃ ca prasannaṃ ca tava vaktraṃ hi lakṣyate

saṃ·ni·kar·ṣe tu naḥ śū·ra ja·yaṃ śat·roḥ pa·rā·ja·yam / sup·ra·bhaṃ ca pra·san·naṃ ca ta·va vak·traṃ hi lak·ṣya·te

udyatānāṃ hi yuddhārthaṃ yeṣāṃ bhavati lakṣmaṇaḥ / niṣprabhaṃ vadanaṃ teṣāṃ bhavaty āyuḥ parikṣayaḥ

ud·ya·tā·nāṃ hi yud·dhār·thaṃ ye·ṣāṃ bha·va·ti lak·ṣma·ṇaḥ / niṣ·pra·bhaṃ va·da·naṃ te·ṣāṃ bha·vaty ā·yuḥ pa·rik·ṣa·yaḥ

anāgatavidhānaṃ tu kartavyaṃ śubham icchatā / āpadaṃ śaṅkamānena puruṣeṇa vipaścitā

a·nā·ga·ta·vi·dhā·naṃ tu kar·tav·yaṃ śu·bham ic·cha·tā / ā·pa·daṃ śaṅ·ka·mā·ne·na pu·ru·ṣe·ṇa vi·paś·ci·tā

tasmād gṛhītvā vaidehīṃ śarapāṇir dhanurdharaḥ / guhām āśrayaśailasya durgāṃ pādapasaṃkulām

tas·mād gṛ·hīt·vā vai·de·hīṃ śa·ra·pā·ṇir dha·nur·dha·raḥ / gu·hām āś·ra·ya·śai·las·ya dur·gāṃ pā·da·pa·saṃ·ku·lām

pratikūlitum icchāmi na hi vākyam idaṃ tvayā / śāpito mama pādābhyāṃ gamyatāṃ vatsa māciram

pra·ti·kū·li·tum ic·chā·mi na hi vāk·yam i·daṃ tva·yā / śā·pi·to ma·ma pā·dābh·yāṃ gam·ya·tāṃ vat·sa mā·ci·ram

evam uktas tu rāmeṇa lakṣmaṇaḥ saha sītayā / śarān ādāya cāpaṃ ca guhāṃ durgāṃ samāśrayat

e·vam uk·tas tu rā·me·ṇa lak·ṣma·ṇaḥ sa·ha sī·ta·yā / śa·rān ā·dā·ya cā·paṃ ca gu·hāṃ dur·gāṃ sa·māś·ra·yat

tasmin praviṣṭe tu guhāṃ lakṣmaṇe saha sītayā / hanta niryuktam ity uktvā rāmaḥ kavacam āviśat

tas·min pra·viṣ·ṭe tu gu·hāṃ lak·ṣma·ṇe sa·ha sī·ta·yā / han·ta nir·yuk·tam ity uk·tvā rā·maḥ ka·va·cam ā·vi·śat

sā tenāgninikāśena kavacena vibhūṣitaḥ / babhūva rāmas timire vidhūmo 'gnir ivotthitaḥ

sā te·nāg·ni·ni·kā·śe·na ka·va·ce·na vi·bhū·ṣi·taḥ / ba·bhū·va rā·mas ti·mi·re vi·dhū·mo 'gnir i·vot·thi·taḥ

sa cāpam udyamya mahac charān ādāya vīryavān / babhūvāvasthitas tatra jyāsvanaiḥ pūrayan diśaḥ

sa cā·pam ud·yam·ya ma·hac cha·rān ā·dā·ya vīr·ya·vān / ba·bhū·vā·vas·thi·tas tat·ra jyās·va·naiḥ pū·ra·yan di·śaḥ

tato devāḥ sagandharvāḥ siddhāś ca saha cāraṇaiḥ / ūcuḥ paramasaṃtrastā guhyakāś ca parasparam

ta·to de·vāḥ sa·gan·dhar·vāḥ sid·dhāś ca sa·ha cā·ra·ṇaiḥ / ū·cuḥ pa·ra·ma·saṃt·ras·tā guh·ya·kāś ca pa·ras·pa·ram

caturdaśa sahasrāṇi rakṣasāṃ bhīmakarmaṇām / ekaś ca rāmo dharmātmā kathaṃ yuddhaṃ bhaviṣyati

ca·tur·da·śa sa·has·rā·ṇi rak·ṣa·sāṃ bhī·ma·kar·ma·ṇām / e·kaś ca rā·mo dhar·māt·mā ka·thaṃ yud·dhaṃ bha·viṣ·ya·ti

tato gambhīranirhrādaṃ ghoravarmāyudhadhvajam / anīkaṃ yātudhānānāṃ samantāt pratyadṛśyata

ta·to gam·bhī·ra·nir·hrā·daṃ gho·ra·var·mā·yu·dhadh·va·jam / a·nī·kaṃ yā·tu·dhā·nā·nāṃ sa·man·tāt prat·ya·dṛś·ya·ta

siṃhanādaṃ visṛjatām anyonyam abhigarjatām / cāpāni vispharayatāṃ jṛmbhatāṃ cāpy abhīkṣṇaśaḥ

siṃ·ha·nā·daṃ vi·sṛ·ja·tām an·yon·yam a·bhi·gar·ja·tām / cā·pā·ni vis·pha·ra·ya·tāṃ jṛm·bha·tāṃ cāpy a·bhīk·ṣṇa·śaḥ

vipraghuṣṭasvanānāṃ ca dundubhīṃś cāpi nighnatām / teṣāṃ sutumulaḥ śabdaḥ pūrayām āsa tad vanam

vip·ra·ghuṣ·ṭas·va·nā·nāṃ ca dun·du·bhīṃś cā·pi nigh·na·tām / te·ṣāṃ su·tu·mu·laḥ śab·daḥ pū·ra·yām ā·sa tad va·nam

tena śabdena vitrastāḥ śvāpadā vanacāriṇaḥ / dudruvur yatra niḥśabdaṃ pṛṣṭhato nāvalokayan

te·na śab·de·na vit·ras·tāḥ śvā·pa·dā va·na·cā·ri·ṇaḥ / dud·ru·vur yat·ra niḥ·śab·daṃ pṛṣ·ṭha·to nā·va·lo·ka·yan

tat tv anīkaṃ mahāvegaṃ rāmaṃ samupasarpata / ghṛtanānāpraharaṇaṃ gambhīraṃ sāgaropamam

tat tv a·nī·kaṃ ma·hā·ve·gaṃ rā·maṃ sa·mu·pa·sar·pa·ta / ghṛ·ta·nā·nāp·ra·ha·ra·ṇaṃ gam·bhī·raṃ sā·ga·ro·pa·mam

rāmo 'pi cārayaṃś cakṣuḥ sarvato raṇapaṇḍitaḥ / dadarśa kharasainyaṃ tad yuddhābhimukham udyatam

rā·mo 'pi cā·ra·yaṃś cak·ṣuḥ sar·va·to ra·ṇa·paṇ·ḍi·taḥ / da·dar·śa kha·ra·sain·yaṃ tad yud·dhā·bhi·mu·kham ud·ya·tam

vitatya ca dhanur bhīmaṃ tūṇyāś coddhṛtya sāyakān / krodham āhārayat tīvraṃ vadhārthaṃ sarvarakṣasām

vi·tat·ya ca dha·nur bhī·maṃ tūṇ·yāś cod·dhṛt·ya sā·ya·kān / kro·dham ā·hā·ra·yat tīv·raṃ va·dhār·thaṃ sar·va·rak·ṣa·sām

duṣprekṣyaḥ so 'bhavat kruddho yugāntāgnir iva jvalan / taṃ dṛṣṭvā tejasāviṣṭaṃ prāvyathan vanadevatāḥ

duṣ·prek·ṣyaḥ so 'bha·vat krud·dho yu·gān·tāg·nir i·va jva·lan / taṃ dṛṣ·ṭvā te·ja·sā·viṣ·ṭaṃ prāv·ya·than va·na·de·va·tāḥ

tasya kruddhasya rūpaṃ tu rāmasya dadṛśe tadā / dakṣasyeva kratuṃ hantum udyatasya pinākinaḥ

tas·ya krud·dhas·ya rū·paṃ tu rā·mas·ya da·dṛ·śe ta·dā / dak·ṣas·ye·va kra·tuṃ han·tum ud·ya·tas·ya pi·nā·ki·naḥ

avaṣṭabdhadhanuṃ rāmaṃ kruddhaṃ ca ripughātinam / dadarśāśramam āgamya kharaḥ saha puraḥsaraiḥ

a·vaṣ·ṭab·dha·dha·nuṃ rā·maṃ krud·dhaṃ ca ri·pu·ghā·ti·nam / da·dar·śāś·ra·mam ā·gam·ya kha·raḥ sa·ha pu·raḥ·sa·raiḥ

taṃ dṛṣṭvā saguṇaṃ cāpam udyamya kharaniḥsvanam / rāmasyābhimukhaṃ sūtaṃ codyatām ity acodayat

taṃ dṛṣ·ṭvā sa·gu·ṇaṃ cā·pam ud·yam·ya kha·ra·niḥs·va·nam / rā·mas·yā·bhi·mu·khaṃ sū·taṃ cod·ya·tām ity a·co·da·yat

sa kharasyājñayā sūtas turagān samacodayat / yatra rāmo mahābāhur eko dhunvan dhanuḥ sthitaḥ

sa kha·ras·yāj·ña·yā sū·tas tu·ra·gān sa·ma·co·da·yat / yat·ra rā·mo ma·hā·bā·hur e·ko dhun·van dha·nuḥ sthi·taḥ

taṃ tu niṣpatitaṃ dṛṣṭvā sarve te rajanīcarāḥ / nardamānā mahānādaṃ sacivāḥ paryavārayan

taṃ tu niṣ·pa·ti·taṃ dṛṣ·ṭvā sar·ve te ra·ja·nī·ca·rāḥ / nar·da·mā·nā ma·hā·nā·daṃ sa·ci·vāḥ par·ya·vā·ra·yan

sa teṣāṃ yātudhānānāṃ madhye rato gataḥ kharaḥ / babhūva madhye tārāṇāṃ lohitāṅga ivoditaḥ

sa te·ṣāṃ yā·tu·dhā·nā·nāṃ madh·ye ra·to ga·taḥ kha·raḥ / ba·bhū·va madh·ye tā·rā·ṇāṃ lo·hi·tāṅ·ga i·vo·di·taḥ

tatas taṃ bhīmadhanvānaṃ kruddhāḥ sarve niśācarāḥ / rāmaṃ nānāvidhaiḥ śastrair abhyavarṣanta durjayam

ta·tas taṃ bhī·ma·dhan·vā·naṃ krud·dhāḥ sar·ve ni·śā·ca·rāḥ / rā·maṃ nā·nā·vi·dhaiḥ śas·trair abh·ya·var·ṣan·ta dur·ja·yam

mudgarair āyasaiḥ śūlaiḥ prāsaiḥ khaḍgaiḥ paraśvadhaiḥ / rākṣasāḥ samare rāmaṃ nijaghnū roṣatatparāḥ

mud·ga·rair ā·ya·saiḥ śū·laiḥ prā·saiḥ khaḍ·gaiḥ pa·raś·va·dhaiḥ / rāk·ṣa·sāḥ sa·ma·re rā·maṃ ni·jagh·nū ro·ṣa·tat·pa·rāḥ

te balāhakasaṃkāśā mahānādā mahābalāḥ / abhyadhāvanta kākutsthaṃ rāmaṃ yuddhe jighāṃsavaḥ

te ba·lā·ha·ka·saṃ·kā·śā ma·hā·nā·dā ma·hā·ba·lāḥ / abh·ya·dhā·van·ta kā·kut·sthaṃ rā·maṃ yud·dhe ji·ghāṃ·sa·vaḥ

te rāme śaravarṣāṇi vyasṛjan rakṣasāṃ guṇāḥ / śailendram iva dhārābhir varṣamāṇā mahādhanāḥ

te rā·me śa·ra·var·ṣā·ṇi vya·sṛ·jan rak·ṣa·sāṃ gu·ṇāḥ / śai·len·dram i·va dhā·rā·bhir var·ṣa·mā·ṇā ma·hā·dha·nāḥ

sa taiḥ parivṛto ghorai rāghavo rakṣasāṃ gaṇaiḥ / tithiṣv iva mahādevo vṛtaḥ pāriṣadāṃ gaṇaiḥ

sa taiḥ pa·ri·vṛ·to gho·rai rā·gha·vo rak·ṣa·sāṃ ga·ṇaiḥ / ti·thiṣv i·va ma·hā·de·vo vṛ·taḥ pā·ri·ṣa·dāṃ ga·ṇaiḥ

tāni muktāni śastrāṇi yātudhānaiḥ sa rāghavaḥ / pratijagrāha viśikhair nadyoghān iva sāgaraḥ

tā·ni muk·tā·ni śas·trā·ṇi yā·tu·dhā·naiḥ sa rā·gha·vaḥ / pra·ti·jag·rā·ha vi·śi·khair nad·yo·ghān i·va sā·ga·raḥ

sa taiḥ praharaṇair ghorair bhinnagātro na vivyathe / rāmaḥ pradīptair bahubhir vajrair iva mahācalaḥ

sa taiḥ pra·ha·ra·ṇair gho·rair bhin·na·gāt·ro na viv·ya·the / rā·maḥ pra·dīp·tair ba·hu·bhir vaj·rair i·va ma·hā·ca·laḥ

sa viddhaḥ kṣatajādigdhaḥ sarvagātreṣu rāghavaḥ / babhūva rāmaḥ saṃdhyābhrair divākara ivāvṛtaḥ

sa vid·dhaḥ kṣa·ta·jā·dig·dhaḥ sar·va·gāt·re·ṣu rā·gha·vaḥ / ba·bhū·va rā·maḥ saṃdh·yābh·rair di·vā·ka·ra i·vā·vṛ·taḥ

viṣedur devagandharvāḥ siddhāś ca paramarṣayaḥ / ekaṃ sahastrair bahubhis tadā dṛṣṭvā samāvṛtam

vi·ṣe·dur de·va·gan·dhar·vāḥ sid·dhāś ca pa·ra·mar·ṣa·yaḥ / e·kaṃ sa·has·trair ba·hu·bhis ta·dā dṛṣ·ṭvā sa·mā·vṛ·tam

tato rāmaḥ susaṃkruddho maṇḍalīkṛtakārmukaḥ / sasarja niśitān bāṇāñ śataśo 'tha sahasraśaḥ

ta·to rā·maḥ su·saṃk·rud·dho maṇ·ḍa·lī·kṛ·ta·kār·mu·kaḥ / sa·sar·ja ni·śi·tān bā·ṇāñ śa·ta·śo 'tha sa·has·ra·śaḥ

durāvārān durviṣahān kālapāśopamān raṇe / mumoca līlayā rāmaḥ kaṅkapatrān ajihmagān

du·rā·vā·rān dur·vi·ṣa·hān kā·la·pā·śo·pa·mān ra·ṇe / mu·mo·ca lī·la·yā rā·maḥ kaṅ·ka·pat·rān a·jih·ma·gān

te śarāḥ śatrusainyeṣu muktā rāmeṇa līlayā / ādadū rakṣasāṃ prāṇān pāśāḥ kālakṛtā iva

te śa·rāḥ śat·ru·sain·ye·ṣu muk·tā rā·me·ṇa lī·la·yā / ā·da·dū rak·ṣa·sāṃ prā·ṇān pā·śāḥ kā·la·kṛ·tā i·va

bhittvā rākṣasadehāṃs tāṃs te śarā rudhirāplutāḥ / antarikṣagatā rejur dīptāgnisamatejasaḥ

bhit·tvā rāk·ṣa·sa·de·hāṃs tāṃs te śa·rā ru·dhi·rāp·lu·tāḥ / an·ta·rik·ṣa·ga·tā re·jur dīp·tāg·ni·sa·ma·te·ja·saḥ

asaṃkhyeyās tu rāmasya sāyakāś cāpamaṇḍalāt / viniṣpetur atīvogrā rakṣaḥ prāṇāpahāriṇaḥ

a·saṃkh·ye·yās tu rā·mas·ya sā·ya·kāś cā·pa·maṇ·ḍa·lāt / vi·niṣ·pe·tur a·tī·vog·rā rak·ṣaḥ prā·ṇā·pa·hā·ri·ṇaḥ

tair dhanūṃṣi dhvajāgrāṇi varmāṇi ca śirāṃsi ca / bahūn sahastābharaṇān ūrūn karikaropamān

tair dha·nūṃ·ṣi dhva·jāg·rā·ṇi var·mā·ṇi ca śi·rāṃ·si ca / ba·hūn sa·has·tā·bha·ra·ṇān ū·rūn ka·ri·ka·ro·pa·mān

tato nālīkanārācais tīkṣṇāgraiś ca vikarṇibhiḥ / bhīmam ārtasvaraṃ cakrur bhidyamānā niśācarāḥ

ta·to nā·lī·ka·nā·rā·cais tīk·ṣṇāg·raiś ca vi·kar·ṇi·bhiḥ / bhī·mam ār·tas·va·raṃ cak·rur bhid·ya·mā·nā ni·śā·ca·rāḥ

tat sainyaṃ niśitair bāṇair arditaṃ marmabhedibhiḥ / rāmeṇa na sukhaṃ lebhe śuṣkaṃ vanam ivāgninā

tat sain·yaṃ ni·śi·tair bā·ṇair ar·di·taṃ mar·ma·bhe·di·bhiḥ / rā·me·ṇa na su·khaṃ le·bhe śuṣ·kaṃ va·nam i·vāg·ni·nā

ke cid bhīmabalāḥ śūrāḥ śūlān khaḍgān paraśvadhān / cikṣipuḥ paramakruddhā rāmāya rajanīcarāḥ

ke cid bhī·ma·ba·lāḥ śū·rāḥ śū·lān khaḍ·gān pa·raś·va·dhān / cik·ṣi·puḥ pa·ra·mak·rud·dhā rā·mā·ya ra·ja·nī·ca·rāḥ

tāni bāṇair mahābāhuḥ śastrāṇy āvārya rāghavaḥ / jahāra samare prāṇāṃś ciccheda ca śirodharān

tā·ni bā·ṇair ma·hā·bā·huḥ śas·trāṇy ā·vār·ya rā·gha·vaḥ / ja·hā·ra sa·ma·re prā·ṇāṃś cic·che·da ca śi·ro·dha·rān

avaśiṣṭāś ca ye tatra viṣaṇṇāś ca niśācarāḥ / kharam evābhyadhāvanta śaraṇārthaṃ śarārditāḥ

a·va·śiṣ·ṭāś ca ye tat·ra vi·ṣaṇ·ṇāś ca ni·śā·ca·rāḥ / kha·ram e·vābh·ya·dhā·van·ta śa·ra·ṇār·thaṃ śa·rār·di·tāḥ

tān sarvān punar ādāya samāśvāsya ca dūṣaṇaḥ / abhyadhāvata kākutsthaṃ kruddho rudram ivāntakaḥ

tān sar·vān pu·nar ā·dā·ya sa·māś·vās·ya ca dū·ṣa·ṇaḥ / abh·ya·dhā·va·ta kā·kut·sthaṃ krud·dho rud·ram i·vān·ta·kaḥ

nivṛttās tu punaḥ sarve dūṣaṇāśrayanirbhayāḥ / rāmam evābhyadhāvanta sālatālaśilāyudhāḥ

ni·vṛt·tās tu pu·naḥ sar·ve dū·ṣa·ṇāś·ra·ya·nir·bha·yāḥ / rā·mam e·vābh·ya·dhā·van·ta sā·la·tā·la·śi·lā·yu·dhāḥ

tad babhūvādbhutaṃ yuddhaṃ tumulaṃ romaharṣaṇam / rāmasyāsya mahāghoraṃ punas teṣāṃ ca rakṣasām

tad ba·bhū·vād·bhu·taṃ yud·dhaṃ tu·mu·laṃ ro·ma·har·ṣa·ṇam / rā·mas·yās·ya ma·hā·gho·raṃ pu·nas te·ṣāṃ ca rak·ṣa·sām

tad drumāṇāṃ śilānāṃ ca varṣaṃ prāṇaharaṃ mahat / pratijagrāha dharmātmā rāghavas tīkṣṇasāyakaiḥ

tad dru·mā·ṇāṃ śi·lā·nāṃ ca var·ṣaṃ prā·ṇa·ha·raṃ ma·hat / pra·ti·jag·rā·ha dhar·māt·mā rā·gha·vas tīk·ṣṇa·sā·ya·kaiḥ

pratigṛhya ca tad varaṃ nimīlita ivarṣabhaḥ / rāmaḥ krodhaṃ paraṃ bheje vadhārthaṃ sarvarakṣasām

pra·ti·gṛh·ya ca tad va·raṃ ni·mī·li·ta i·var·ṣa·bhaḥ / rā·maḥ kro·dhaṃ pa·raṃ bhe·je va·dhār·thaṃ sar·va·rak·ṣa·sām

tataḥ krodhasamāviṣṭaḥ pradīpta iva tejasā / śarair abhyakirat sainyaṃ sarvataḥ sahadūṣaṇam

ta·taḥ kro·dha·sa·mā·viṣ·ṭaḥ pra·dīp·ta i·va te·ja·sā / śa·rair abh·ya·ki·rat sain·yaṃ sar·va·taḥ sa·ha·dū·ṣa·ṇam

tataḥ senāpatiḥ kruddho dūṣaṇaḥ śatrudūṣaṇaḥ / jagrāha giriśṛṅgābhaṃ parighaṃ romaharṣaṇam

ta·taḥ se·nā·pa·tiḥ krud·dho dū·ṣa·ṇaḥ śat·ru·dū·ṣa·ṇaḥ / jag·rā·ha gi·ri·śṛṅ·gā·bhaṃ pa·ri·ghaṃ ro·ma·har·ṣa·ṇam

veṣṭitaṃ kāñcanaiḥ paṭṭair devasainyābhimardanam / āyasaiḥ śaṅkubhis tīkṣṇaiḥ kīrṇaṃ paravasokṣitām

veṣ·ṭi·taṃ kāñ·ca·naiḥ paṭ·ṭair de·va·sain·yā·bhi·mar·da·nam / ā·ya·saiḥ śaṅ·ku·bhis tīk·ṣṇaiḥ kīr·ṇaṃ pa·ra·va·sok·ṣi·tām

vajrāśanisamasparśaṃ paragopuradāraṇam / taṃ mahoragasaṃkāśaṃ pragṛhya parighaṃ raṇe / dūṣaṇo 'bhyapatad rāmaṃ krūrakarmā niśācaraḥ

vaj·rā·śa·ni·sa·mas·par·śaṃ pa·ra·go·pu·ra·dā·ra·ṇam / taṃ ma·ho·ra·ga·saṃ·kā·śaṃ pra·gṛh·ya pa·ri·ghaṃ ra·ṇe / dū·ṣa·ṇo 'bhya·pa·tad rā·maṃ krū·ra·kar·mā ni·śā·ca·raḥ

tasyābhipatamānasya dūṣaṇasya sa rāghavaḥ / dvābhyāṃ śarābhyāṃ ciccheda sahastābharaṇau bhujau

tas·yā·bhi·pa·ta·mā·nas·ya dū·ṣa·ṇas·ya sa rā·gha·vaḥ / dvābh·yāṃ śa·rābh·yāṃ cic·che·da sa·has·tā·bha·ra·ṇau bhu·jau

bhraṣṭas tasya mahākāyaḥ papāta raṇamūrdhani / parighaś chinnahastasya śakradhvaja ivāgrataḥ

bhraṣ·ṭas tas·ya ma·hā·kā·yaḥ pa·pā·ta ra·ṇa·mūr·dha·ni / pa·ri·ghaś chin·na·has·tas·ya śak·radh·va·ja i·vāg·ra·taḥ

sa karābhyāṃ vikīrṇābhyāṃ papāta bhuvi dūṣaṇaḥ / viṣāṇābhyāṃ viśīrṇābhyāṃ manasvīva mahāgajaḥ

sa ka·rābh·yāṃ vi·kīr·ṇābh·yāṃ pa·pā·ta bhu·vi dū·ṣa·ṇaḥ / vi·ṣā·ṇābh·yāṃ vi·śīr·ṇābh·yāṃ ma·nas·vī·va ma·hā·ga·jaḥ

dṛṣṭvā taṃ patitaṃ bhūmau dūṣaṇaṃ nihataṃ raṇe / sādhu sādhv iti kākutsthaṃ sarvabhūtāny apūjayan

dṛṣ·ṭvā taṃ pa·ti·taṃ bhū·mau dū·ṣa·ṇaṃ ni·ha·taṃ ra·ṇe / sā·dhu sādhv i·ti kā·kut·sthaṃ sar·va·bhū·tāny a·pū·ja·yan

etasminn antare kruddhās trayaḥ senāgrayāyinaḥ / saṃhatyābhyadravan rāmaṃ mṛtyupāśāvapāśitāḥ / mahākapālaḥ sthūlākṣaḥ pramāthī ca mahābalaḥ

e·tas·minn an·ta·re krud·dhās tra·yaḥ se·nāg·ra·yā·yi·naḥ / saṃ·hat·yābh·yad·ra·van rā·maṃ mṛt·yu·pā·śā·va·pā·śi·tāḥ / ma·hā·ka·pā·laḥ sthū·lāk·ṣaḥ pra·mā·thī ca ma·hā·ba·laḥ

mahākapālo vipulaṃ śūlam udyamya rākṣasaḥ / sthūlākṣaḥ paṭṭiśaṃ gṛhya pramāthī ca paraśvadham

ma·hā·ka·pā·lo vi·pu·laṃ śū·lam ud·yam·ya rāk·ṣa·saḥ / sthū·lāk·ṣaḥ paṭ·ṭi·śaṃ gṛh·ya pra·mā·thī ca pa·raś·va·dham

dṛṣṭvaivāpatatas tāṃs tu rāghavaḥ sāyakaiḥ śitaiḥ / tīkṣṇāgraiḥ pratijagrāha saṃprāptān atithīn iva

dṛṣ·ṭvai·vā·pa·ta·tas tāṃs tu rā·gha·vaḥ sā·ya·kaiḥ śi·taiḥ / tīk·ṣṇāg·raiḥ pra·ti·jag·rā·ha saṃp·rāp·tān a·ti·thīn i·va

mahākapālasya śiraś ciccheda raghunaṅganaḥ / asaṃkhyeyais tu bāṇaughaiḥ pramamātha pramāthinam

ma·hā·ka·pā·las·ya śi·raś cic·che·da ra·ghu·naṅ·ga·naḥ / a·saṃkh·ye·yais tu bā·ṇau·ghaiḥ pra·ma·mā·tha pra·mā·thi·nam

sthūlākṣasyākṣiṇī tīkṣṇaiḥ pūrayām āsa sāyakaiḥ / sa papāta hato bhūmau viṭapīva mahādrumaḥ

sthū·lāk·ṣas·yāk·ṣi·ṇī tīk·ṣṇaiḥ pū·ra·yām ā·sa sā·ya·kaiḥ / sa pa·pā·ta ha·to bhū·mau vi·ṭa·pī·va ma·hād·ru·maḥ

tataḥ pāvakasaṃkāśair hemavajravibhūṣitaiḥ / jaghanaśeṣaṃ tejasvī tasya sainyasya sāyakaiḥ

ta·taḥ pā·va·ka·saṃ·kā·śair he·ma·vaj·ra·vi·bhū·ṣi·taiḥ / ja·gha·na·śe·ṣaṃ te·jas·vī tas·ya sain·yas·ya sā·ya·kaiḥ

te rukmapuṅkhā viśikhāḥ sadhūmā iva pāvakāḥ / nijaghnus tāni rakṣāṃsi vajrā iva mahādrumān

te ruk·ma·puṅ·khā vi·śi·khāḥ sa·dhū·mā i·va pā·va·kāḥ / ni·jagh·nus tā·ni rak·ṣāṃ·si vaj·rā i·va ma·hād·ru·mān

rakṣasāṃ tu śataṃ rāmaḥ śatenaikena karṇinā / sahasraṃ ca sahasreṇa jaghāna raṇamūrdhani

rak·ṣa·sāṃ tu śa·taṃ rā·maḥ śa·te·nai·ke·na kar·ṇi·nā / sa·has·raṃ ca sa·has·re·ṇa ja·ghā·na ra·ṇa·mūr·dha·ni

tair bhinnavarmābharaṇāś chinnabhinnaśarāsanāḥ / nipetuḥ śoṇitādigdhā dharaṇyāṃ rajanīcarāḥ

tair bhin·na·var·mā·bha·ra·ṇāś chin·na·bhin·na·śa·rā·sa·nāḥ / ni·pe·tuḥ śo·ṇi·tā·dig·dhā dha·raṇ·yāṃ ra·ja·nī·ca·rāḥ

tair muktakeśaiḥ samare patitaiḥ śoṇitokṣitaiḥ / āstīrṇā vasudhā kṛtsnā mahāvediḥ kuśair iva

tair muk·ta·ke·śaiḥ sa·ma·re pa·ti·taiḥ śo·ṇi·tok·ṣi·taiḥ / ās·tīr·ṇā va·su·dhā kṛt·snā ma·hā·ve·diḥ ku·śair i·va

kṣaṇena tu mahāghoraṃ vanaṃ nihatarākṣasaṃ / babhūva niraya prakhyaṃ māṃsaśoṇitakardamam

kṣa·ṇe·na tu ma·hā·gho·raṃ va·naṃ ni·ha·ta·rāk·ṣa·saṃ / ba·bhū·va ni·ra·ya prakh·yaṃ māṃ·sa·śo·ṇi·ta·kar·da·mam

caturdaśa sahasrāṇi rakṣasāṃ bhīmakarmaṇām / hatāny ekena rāmeṇa mānuṣeṇa padātinā

ca·tur·da·śa sa·has·rā·ṇi rak·ṣa·sāṃ bhī·ma·kar·ma·ṇām / ha·tāny e·ke·na rā·me·ṇa mā·nu·ṣe·ṇa pa·dā·ti·nā

tasya sainyasya sarvasya kharaḥ śeṣo mahārathaḥ / rākṣasas triśirāś caiva rāmaś ca ripusūdanaḥ

tas·ya sain·yas·ya sar·vas·ya kha·raḥ śe·ṣo ma·hā·ra·thaḥ / rāk·ṣa·sas tri·śi·rāś cai·va rā·maś ca ri·pu·sū·da·naḥ

tatas tu tad bhīmabalaṃ mahāhave samīkṣya rāmeṇa hataṃ balīyasā / rathena rāmaṃ mahatā kharas tataḥ samāsasādendra ivodyatāśaniḥ

ta·tas tu tad bhī·ma·ba·laṃ ma·hā·ha·ve sa·mīk·ṣya rā·me·ṇa ha·taṃ ba·lī·ya·sā / ra·the·na rā·maṃ ma·ha·tā kha·ras ta·taḥ sa·mā·sa·sā·den·dra i·vod·ya·tā·śa·niḥ

kharaṃ tu rāmābhimukhaṃ prayāntaṃ vāhinīpatiḥ / rākṣasas triśirā nāma saṃnipatyedam abravīt

kha·raṃ tu rā·mā·bhi·mu·khaṃ pra·yān·taṃ vā·hi·nī·pa·tiḥ / rāk·ṣa·sas tri·śi·rā nā·ma saṃ·ni·pat·ye·dam ab·ra·vīt

māṃ niyojaya vikrānta saṃnivartasva sāhasāt / paśya rāmaṃ mahābāhuṃ saṃyuge vinipātitam

māṃ ni·yo·ja·ya vik·rān·ta saṃ·ni·var·tas·va sā·ha·sāt / paś·ya rā·maṃ ma·hā·bā·huṃ saṃ·yu·ge vi·ni·pā·ti·tam

pratijānāmi te satyam āyudhaṃ cāham ālabhe / yathā rāmaṃ vadhiṣyāmi vadhārhaṃ sarvarakṣasām

pra·ti·jā·nā·mi te sat·yam ā·yu·dhaṃ cā·ham ā·la·bhe / ya·thā rā·maṃ va·dhiṣ·yā·mi va·dhār·haṃ sar·va·rak·ṣa·sām

ahaṃ vāsya raṇe mṛtyur eṣa vā samare mama / vinivartya raṇotsāhaṃ muhūrtaṃ prāśniko bhava

a·haṃ vās·ya ra·ṇe mṛt·yur e·ṣa vā sa·ma·re ma·ma / vi·ni·var·tya ra·ṇot·sā·haṃ mu·hūr·taṃ prāś·ni·ko bha·va

prahṛṣṭo vā hate rāme janasthānaṃ prayāsyasi / mayi vā nihate rāmaṃ saṃyugāyopayāsyasi

pra·hṛṣ·ṭo vā ha·te rā·me ja·nas·thā·naṃ pra·yās·ya·si / ma·yi vā ni·ha·te rā·maṃ saṃ·yu·gā·yo·pa·yās·ya·si

kharas triśirasā tena mṛtyulobhāt prasāditaḥ / gaccha yudhyety anujñāto rāghavābhimukho yayau

kha·ras tri·śi·ra·sā te·na mṛt·yu·lo·bhāt pra·sā·di·taḥ / gac·cha yudh·yety a·nuj·ñā·to rā·gha·vā·bhi·mu·kho ya·yau

triśirāś ca rathenaiva vājiyuktena bhāsvatā / abhyadravad raṇe rāmaṃ triśṛṅga iva parvataḥ

tri·śi·rāś ca ra·the·nai·va vā·ji·yuk·te·na bhās·va·tā / abh·yad·ra·vad ra·ṇe rā·maṃ tri·śṛṅ·ga i·va par·va·taḥ

śaradhārā samūhān sa mahāmegha ivotsṛjan / vyasṛjat sadṛśaṃ nādaṃ jalārdrasyeva dundubheḥ

śa·ra·dhā·rā sa·mū·hān sa ma·hā·me·gha i·vot·sṛ·jan / vya·sṛ·jat sa·dṛ·śaṃ nā·daṃ ja·lār·dras·ye·va dun·du·bheḥ

āgacchantaṃ triśirasaṃ rākṣasaṃ prekṣya rāghavaḥ / dhanuṣā pratijagrāha vidhunvan sāyakāñ śitān

ā·gac·chan·taṃ tri·śi·ra·saṃ rāk·ṣa·saṃ prek·ṣya rā·gha·vaḥ / dha·nu·ṣā pra·ti·jag·rā·ha vi·dhun·van sā·ya·kāñ śi·tān

sa saṃprahāras tumulo rāma triśirasor mahān / babhūvātīva balinoḥ siṃhakuñjarayor iva

sa saṃp·ra·hā·ras tu·mu·lo rā·ma tri·śi·ra·sor ma·hān / ba·bhū·vā·tī·va ba·li·noḥ siṃ·ha·kuñ·ja·ra·yor i·va

tatas triśirasā bāṇair lalāṭe tāḍitas tribhiḥ / amarṣī kupito rāmaḥ saṃrabdham idam abravīt

ta·tas tri·śi·ra·sā bā·ṇair la·lā·ṭe tā·ḍi·tas tri·bhiḥ / a·mar·ṣī ku·pi·to rā·maḥ saṃ·rab·dham i·dam ab·ra·vīt

aho vikramaśūrasya rākṣasasyedṛśaṃ balam / puṣpair iva śarair yasya lalāṭe 'smi parikṣataḥ / mamāpi pratigṛhṇīṣva śarāṃś cāpaguṇacyutān

a·ho vik·ra·ma·śū·ras·ya rāk·ṣa·sas·ye·dṛ·śaṃ ba·lam / puṣ·pair i·va śa·rair yas·ya la·lā·ṭe 'smi pa·rik·ṣa·taḥ / ma·mā·pi pra·ti·gṛh·ṇīṣ·va śa·rāṃś cā·pa·gu·ṇac·yu·tān

evam uktvā tu saṃrabdhaḥ śarān āśīviṣopamān / triśiro vakṣasi kruddho nijaghāna caturdaśa

e·vam uk·tvā tu saṃ·rab·dhaḥ śa·rān ā·śī·vi·ṣo·pa·mān / tri·śi·ro vak·ṣa·si krud·dho ni·ja·ghā·na ca·tur·da·śa

caturbhis turagān asya śaraiḥ saṃnataparvabhiḥ / nyapātayata tejasvī caturas tasya vājinaḥ

ca·tur·bhis tu·ra·gān as·ya śa·raiḥ saṃ·na·ta·par·va·bhiḥ / nya·pā·ta·ya·ta te·jas·vī ca·tu·ras tas·ya vā·ji·naḥ

aṣṭabhiḥ sāyakaiḥ sūtaṃ rathopasthe nyapātayat / rāmaś ciccheda bāṇena dhvajaṃ cāsya samucchritam

aṣ·ṭa·bhiḥ sā·ya·kaiḥ sū·taṃ ra·tho·pas·the nya·pā·ta·yat / rā·maś cic·che·da bā·ṇe·na dhva·jaṃ cās·ya sa·muc·chri·tam

tato hatarathāt tasmād utpatantaṃ niśācaram / bibheda rāmas taṃ bāṇair hṛdaye so 'bhavaj jaḍaḥ

ta·to ha·ta·ra·thāt tas·mād ut·pa·tan·taṃ ni·śā·ca·ram / bi·bhe·da rā·mas taṃ bā·ṇair hṛ·da·ye so 'bha·vaj ja·ḍaḥ

sāyakaiś cāprameyātmā sāmarṣas tasya rakṣasaḥ / śirāṃsy apātayat trīṇi vegavadbhis tribhiḥ śataiḥ

sā·ya·kaiś cāp·ra·me·yāt·mā sā·mar·ṣas tas·ya rak·ṣa·saḥ / śi·rāṃsy a·pā·ta·yat trī·ṇi ve·ga·vad·bhis tri·bhiḥ śa·taiḥ

sa bhūmau śoṇitodgārī rāmabāṇābhipīḍitaḥ / nyapatat patitaiḥ pūrvaṃ svaśirobhir niśācaraḥ

sa bhū·mau śo·ṇi·tod·gā·rī rā·ma·bā·ṇā·bhi·pī·ḍi·taḥ / nya·pa·tat pa·ti·taiḥ pūr·vaṃ sva·śi·ro·bhir ni·śā·ca·raḥ

hataśeṣās tato bhagnā rākṣasāḥ kharasaṃśrayāḥ / dravanti sma na tiṣṭhanti vyāghratrastā mṛgā iva

ha·ta·śe·ṣās ta·to bhag·nā rāk·ṣa·sāḥ kha·ra·saṃś·ra·yāḥ / dra·van·ti sma na tiṣ·ṭhan·ti vyāgh·rat·ras·tā mṛ·gā i·va

tān kharo dravato dṛṣṭvā nivartya ruṣitaḥ svayam / rāmam evābhidudrāva rāhuś candramasaṃ yathā

tān kha·ro dra·va·to dṛṣ·ṭvā ni·var·tya ru·ṣi·taḥ sva·yam / rā·mam e·vā·bhi·dud·rā·va rā·huś can·dra·ma·saṃ ya·thā

nihataṃ dūṣaṇaṃ dṛṣṭvā raṇe triśirasā saha / kharasyāpy abhavat trāso dṛṣṭvā rāmasya vikramam

ni·ha·taṃ dū·ṣa·ṇaṃ dṛṣ·ṭvā ra·ṇe tri·śi·ra·sā sa·ha / kha·ras·yāpy a·bha·vat trā·so dṛṣ·ṭvā rā·mas·ya vik·ra·mam

sa dṛṣṭvā rākṣasaṃ sainyam aviṣahyaṃ mahābalam / hatam ekena rāmeṇa dūṣaṇas triśirā api

sa dṛṣ·ṭvā rāk·ṣa·saṃ sain·yam a·vi·ṣah·yaṃ ma·hā·ba·lam / ha·tam e·ke·na rā·me·ṇa dū·ṣa·ṇas tri·śi·rā a·pi

tad balaṃ hatabhūyiṣṭhaṃ vimanāḥ prekṣya rākṣasaḥ / āsasāda kharo rāmaṃ namucir vāsavaṃ yathā

tad ba·laṃ ha·ta·bhū·yiṣ·ṭhaṃ vi·ma·nāḥ prek·ṣya rāk·ṣa·saḥ / ā·sa·sā·da kha·ro rā·maṃ na·mu·cir vā·sa·vaṃ ya·thā

vikṛṣya balavac cāpaṃ nārācān raktabhojanān / kharaś cikṣepa rāmāya kruddhān āśīviṣān iva

vi·kṛṣ·ya ba·la·vac cā·paṃ nā·rā·cān rak·ta·bho·ja·nān / kha·raś cik·ṣe·pa rā·mā·ya krud·dhān ā·śī·vi·ṣān i·va

jyāṃ vidhunvan subahuśaḥ śikṣayāstrāṇi darśayan / cacāra samare mārgāñ śarai rathagataḥ kharaḥ

jyāṃ vi·dhun·van su·ba·hu·śaḥ śik·ṣa·yās·trā·ṇi dar·śa·yan / ca·cā·ra sa·ma·re mār·gāñ śa·rai ra·tha·ga·taḥ kha·raḥ

sa sarvāś ca diśo bāṇaiḥ pradiśaś ca mahārathaḥ / pūrayām āsa taṃ dṛṣṭvā rāmo 'pi sumahad dhanuḥ

sa sar·vāś ca di·śo bā·ṇaiḥ pra·di·śaś ca ma·hā·ra·thaḥ / pū·ra·yām ā·sa taṃ dṛṣ·ṭvā rā·mo 'pi su·ma·had dha·nuḥ

sa sāyakair durviṣahaiḥ sasphuliṅgair ivāgnibhiḥ / nabhaś cakārāvivaraṃ parjanya iva vṛṣṭibhiḥ

sa sā·ya·kair dur·vi·ṣa·haiḥ sas·phu·liṅ·gair i·vāg·ni·bhiḥ / na·bhaś ca·kā·rā·vi·va·raṃ par·jan·ya i·va vṛṣ·ṭi·bhiḥ

tad babhūva śitair bāṇaiḥ khararāmavisarjitaiḥ / paryākāśam anākāśaṃ sarvataḥ śarasaṃkulam

tad ba·bhū·va śi·tair bā·ṇaiḥ kha·ra·rā·ma·vi·sar·ji·taiḥ / par·yā·kā·śam a·nā·kā·śaṃ sar·va·taḥ śa·ra·saṃ·ku·lam

śarajālāvṛtaḥ sūryo na tadā sma prakāśate / anyonyavadhasaṃrambhād ubhayoḥ saṃprayudhyatoḥ

śa·ra·jā·lā·vṛ·taḥ sūr·yo na ta·dā sma pra·kā·śa·te / an·yon·ya·va·dha·saṃ·ram·bhād u·bha·yoḥ saṃp·ra·yudh·ya·toḥ

tato nālīkanārācais tīkṣṇāgraiś ca vikarṇibhiḥ / ājaghāna raṇe rāmaṃ totrair iva mahādvipam

ta·to nā·lī·ka·nā·rā·cais tīk·ṣṇāg·raiś ca vi·kar·ṇi·bhiḥ / ā·ja·ghā·na ra·ṇe rā·maṃ tot·rair i·va ma·hād·vi·pam

taṃ rathasthaṃ dhanuṣpāṇiṃ rākṣasaṃ paryavasthitam / dadṛśuḥ sarvabhūtāni pāśahastam ivāntakam

taṃ ra·thas·thaṃ dha·nuṣ·pā·ṇiṃ rāk·ṣa·saṃ par·ya·vas·thi·tam / da·dṛ·śuḥ sar·va·bhū·tā·ni pā·śa·has·tam i·vān·ta·kam

taṃ siṃham iva vikrāntaṃ siṃhavikrāntagāminam / dṛṣṭvā nodvijate rāmaḥ siṃhaḥ kṣudramṛgaṃ yathā

taṃ siṃ·ham i·va vik·rān·taṃ siṃ·ha·vik·rān·ta·gā·mi·nam / dṛṣ·ṭvā nod·vi·ja·te rā·maḥ siṃ·haḥ kṣud·ra·mṛ·gaṃ ya·thā

tataḥ sūryanikāśena rathena mahatā kharaḥ / āsasāda raṇe rāmaṃ pataṅga iva pāvakam

ta·taḥ sūr·ya·ni·kā·śe·na ra·the·na ma·ha·tā kha·raḥ / ā·sa·sā·da ra·ṇe rā·maṃ pa·taṅ·ga i·va pā·va·kam

tato 'sya saśaraṃ cāpaṃ muṣṭideśe mahātmanaḥ / kharaś ciccheda rāmasya darśayan pāṇilāghavam

ta·to 'sya sa·śa·raṃ cā·paṃ muṣ·ṭi·de·śe ma·hāt·ma·naḥ / kha·raś cic·che·da rā·mas·ya dar·śa·yan pā·ṇi·lā·gha·vam

sa punas tv aparān sapta śarān ādāya varmaṇi / nijaghāna raṇe kruddhaḥ śakrāśanisamaprabhān

sa pu·nas tv a·pa·rān sap·ta śa·rān ā·dā·ya var·ma·ṇi / ni·ja·ghā·na ra·ṇe krud·dhaḥ śak·rā·śa·ni·sa·map·ra·bhān

tatas tat prahataṃ bāṇaiḥ kharamuktaiḥ suparvabhiḥ / papāta kavacaṃ bhūmau rāmasyādityavarcasaḥ

ta·tas tat pra·ha·taṃ bā·ṇaiḥ kha·ra·muk·taiḥ su·par·va·bhiḥ / pa·pā·ta ka·va·caṃ bhū·mau rā·mas·yā·dit·ya·var·ca·saḥ

sa śarair arpitaḥ kruddhaḥ sarvagātreṣu rāghavaḥ / rarāja samare rāmo vidhūmo 'gnir iva jvalan

sa śa·rair ar·pi·taḥ krud·dhaḥ sar·va·gāt·re·ṣu rā·gha·vaḥ / ra·rā·ja sa·ma·re rā·mo vi·dhū·mo 'gnir i·va jva·lan

tato gambhīranirhrādaṃ rāmaḥ śatrunibarhaṇaḥ / cakārāntāya sa ripoḥ sajyam anyan mahad dhanuḥ

ta·to gam·bhī·ra·nir·hrā·daṃ rā·maḥ śat·ru·ni·bar·ha·ṇaḥ / ca·kā·rān·tā·ya sa ri·poḥ saj·yam an·yan ma·had dha·nuḥ

sumahad vaiṣṇavaṃ yat tad atisṛṣṭaṃ maharṣiṇā / varaṃ tad dhanur udyamya kharaṃ samabhidhāvata

su·ma·had vaiṣ·ṇa·vaṃ yat tad a·ti·sṛṣ·ṭaṃ ma·har·ṣi·ṇā / va·raṃ tad dha·nur ud·yam·ya kha·raṃ sa·ma·bhi·dhā·va·ta

tataḥ kanakapuṅkhais tu śaraiḥ saṃnataparvabhiḥ / ciccheda rāmaḥ saṃkruddhaḥ kharasya samare dhvajam

ta·taḥ ka·na·ka·puṅ·khais tu śa·raiḥ saṃ·na·ta·par·va·bhiḥ / cic·che·da rā·maḥ saṃk·rud·dhaḥ kha·ras·ya sa·ma·re dhva·jam

sa darśanīyo bahudhā vicchinnaḥ kāñcano dhvajaḥ / jagāma dharaṇīṃ sūryo devatānām ivājñayā

sa dar·śa·nī·yo ba·hu·dhā vic·chin·naḥ kāñ·ca·no dhva·jaḥ / ja·gā·ma dha·ra·ṇīṃ sūr·yo de·va·tā·nām i·vāj·ña·yā

taṃ caturbhiḥ kharaḥ kruddho rāmaṃ gātreṣu mārgaṇaiḥ / vivyādha hṛdi marmajño mātaṅgam iva tomaraiḥ

taṃ ca·tur·bhiḥ kha·raḥ krud·dho rā·maṃ gāt·re·ṣu mār·ga·ṇaiḥ / viv·yā·dha hṛ·di mar·maj·ño mā·taṅ·gam i·va to·ma·raiḥ

sa rāmo bahubhir bāṇaiḥ kharakārmukaniḥsṛtaiḥ / viddho rudhirasiktāṅgo babhūva ruṣito bhṛśam

sa rā·mo ba·hu·bhir bā·ṇaiḥ kha·ra·kār·mu·ka·niḥ·sṛ·taiḥ / vid·dho ru·dhi·ra·sik·tāṅ·go ba·bhū·va ru·ṣi·to bhṛ·śam

sa dhanur dhanvināṃ śreṣṭhaḥ pragṛhya paramāhave / mumoca parameṣvāsaḥ ṣaṭ śarān abhilakṣitān

sa dha·nur dhan·vi·nāṃ śreṣ·ṭhaḥ pra·gṛh·ya pa·ra·mā·ha·ve / mu·mo·ca pa·ra·meṣ·vā·saḥ ṣaṭ śa·rān a·bhi·lak·ṣi·tān

śirasy ekena bāṇena dvābhyāṃ bāhvor athārpayat / tribhiś candrārdhavaktraiś ca vakṣasy abhijaghāna ha

śi·rasy e·ke·na bā·ṇe·na dvābh·yāṃ bāh·vor a·thār·pa·yat / tri·bhiś can·drār·dha·vak·traiś ca vak·ṣasy a·bhi·ja·ghā·na ha

tataḥ paścān mahātejā nārācān bhāskaropamān / jighāṃsū rākṣasaṃ kruddhas trayodaśa śilāśitān

ta·taḥ paś·cān ma·hā·te·jā nā·rā·cān bhās·ka·ro·pa·mān / ji·ghāṃ·sū rāk·ṣa·saṃ krud·dhas tra·yo·da·śa śi·lā·śi·tān

tato 'sya yugam ekena caturbhiś caturo hayān / ṣaṣṭhena ca śiraḥ saṃkhye ciccheda kharasāratheḥ

ta·to 'sya yu·gam e·ke·na ca·tur·bhiś ca·tu·ro ha·yān / ṣaṣ·ṭhe·na ca śi·raḥ saṃkh·ye cic·che·da kha·ra·sā·ra·theḥ

tribhis triveṇuṃ balavān dvābhyām akṣaṃ mahābalaḥ / dvādaśena tu bāṇena kharasya saśaraṃ dhanuḥ / chittvā vajranikāśena rāghavaḥ prahasann iva / trayodaśenendrasamo bibheda samare kharam

tri·bhis tri·ve·ṇuṃ ba·la·vān dvābh·yām ak·ṣaṃ ma·hā·ba·laḥ / dvā·da·śe·na tu bā·ṇe·na kha·ras·ya sa·śa·raṃ dha·nuḥ / chit·tvā vaj·ra·ni·kā·śe·na rā·gha·vaḥ pra·ha·sann i·va / tra·yo·da·śe·nen·dra·sa·mo bi·bhe·da sa·ma·re kha·ram

prabhagnadhanvā viratho hatāśvo hatasārathiḥ / gadāpāṇir avaplutya tasthau bhūmau kharas tadā

pra·bhag·na·dhan·vā vi·ra·tho ha·tāś·vo ha·ta·sā·ra·thiḥ / ga·dā·pā·ṇir a·vap·lut·ya tas·thau bhū·mau kha·ras ta·dā

tat karma rāmasya mahārathasya sametya devāś ca maharṣayaś ca / apūjayan prāñjalayaḥ prahṛṣṭās tadā vimānāgragatāḥ sametāḥ

tat kar·ma rā·mas·ya ma·hā·ra·thas·ya sa·met·ya de·vāś ca ma·har·ṣa·yaś ca / a·pū·ja·yan prāñ·ja·la·yaḥ pra·hṛṣ·ṭās ta·dā vi·mā·nāg·ra·ga·tāḥ sa·me·tāḥ

kharaṃ tu virathaṃ rāmo gadāpāṇim avasthitam / mṛdupūrvaṃ mahātejāḥ paruṣaṃ vākyam abravīt

kha·raṃ tu vi·ra·thaṃ rā·mo ga·dā·pā·ṇim a·vas·thi·tam / mṛ·du·pūr·vaṃ ma·hā·te·jāḥ pa·ru·ṣaṃ vāk·yam ab·ra·vīt

gajāśvarathasaṃbādhe bale mahati tiṣṭhatā / kṛtaṃ sudāruṇaṃ karma sarvalokajugupsitam

ga·jāś·va·ra·tha·saṃ·bā·dhe ba·le ma·ha·ti tiṣ·ṭha·tā / kṛ·taṃ su·dā·ru·ṇaṃ kar·ma sar·va·lo·ka·ju·gup·si·tam

udvejanīyo bhūtānāṃ nṛśaṃsaḥ pāpakarmakṛt / trayāṇām api lokānām īśvaro 'pi na tiṣṭhati

ud·ve·ja·nī·yo bhū·tā·nāṃ nṛ·śaṃ·saḥ pā·pa·kar·ma·kṛt / tra·yā·ṇām a·pi lo·kā·nām īś·va·ro 'pi na tiṣ·ṭha·ti

karma lokaviruddhaṃ tu kurvāṇaṃ kṣaṇadācara / tīkṣṇaṃ sarvajano hanti sarpaṃ duṣṭam ivāgatam

kar·ma lo·ka·vi·rud·dhaṃ tu kur·vā·ṇaṃ kṣa·ṇa·dā·ca·ra / tīk·ṣṇaṃ sar·va·ja·no han·ti sar·paṃ duṣ·ṭam i·vā·ga·tam

lobhāt pāpāni kurvāṇaḥ kāmād vā yo na budhyate / bhraṣṭaḥ paśyati tasyāntaṃ brāhmaṇī karakād iva

lo·bhāt pā·pā·ni kur·vā·ṇaḥ kā·mād vā yo na budh·ya·te / bhraṣ·ṭaḥ paś·ya·ti tas·yān·taṃ brāh·ma·ṇī ka·ra·kād i·va

vasato daṇḍakāraṇye tāpasān dharmacāriṇaḥ / kiṃ nu hatvā mahābhāgān phalaṃ prāpsyasi rākṣasa

va·sa·to daṇ·ḍa·kā·raṇ·ye tā·pa·sān dhar·ma·cā·ri·ṇaḥ / kiṃ nu hat·vā ma·hā·bhā·gān pha·laṃ prāp·sya·si rāk·ṣa·sa

na ciraṃ pāpakarmāṇaḥ krūrā lokajugupsitāḥ / aiśvaryaṃ prāpya tiṣṭhanti śīrṇamūlā iva drumāḥ

na ci·raṃ pā·pa·kar·mā·ṇaḥ krū·rā lo·ka·ju·gup·si·tāḥ / aiś·var·yaṃ prāp·ya tiṣ·ṭhan·ti śīr·ṇa·mū·lā i·va dru·māḥ

avaśyaṃ labhate kartā phalaṃ pāpasya karmaṇaḥ / ghoraṃ paryāgate kāle drumaḥ puṣpam ivārtavam

a·vaś·yaṃ la·bha·te kar·tā pha·laṃ pā·pas·ya kar·ma·ṇaḥ / gho·raṃ par·yā·ga·te kā·le dru·maḥ puṣ·pam i·vār·ta·vam

nacirāt prāpyate loke pāpānāṃ karmaṇāṃ phalam / saviṣāṇām ivānnānāṃ bhuktānāṃ kṣaṇadācara

na·ci·rāt prāp·ya·te lo·ke pā·pā·nāṃ kar·ma·ṇāṃ pha·lam / sa·vi·ṣā·ṇām i·vān·nā·nāṃ bhuk·tā·nāṃ kṣa·ṇa·dā·ca·ra

pāpam āccaratāṃ ghoraṃ lokasyāpriyam icchatām / aham āsādito rājā prāṇān hantuṃ niśācara

pā·pam āc·ca·ra·tāṃ gho·raṃ lo·kas·yāp·ri·yam ic·cha·tām / a·ham ā·sā·di·to rā·jā prā·ṇān han·tuṃ ni·śā·ca·ra

adya hi tvāṃ mayā muktāḥ śarāḥ kāñcanabhūṣaṇāḥ / vidārya nipatiṣyanti valmīkam iva pannagāḥ

ad·ya hi tvāṃ ma·yā muk·tāḥ śa·rāḥ kāñ·ca·na·bhū·ṣa·ṇāḥ / vi·dār·ya ni·pa·tiṣ·yan·ti val·mī·kam i·va pan·na·gāḥ

ye tvayā daṇḍakāraṇye bhakṣitā dharmacāriṇaḥ / tān adya nihataḥ saṃkhye sasainyo 'nugamiṣyasi

ye tva·yā daṇ·ḍa·kā·raṇ·ye bhak·ṣi·tā dhar·ma·cā·ri·ṇaḥ / tān ad·ya ni·ha·taḥ saṃkh·ye sa·sain·yo 'nu·ga·miṣ·ya·si

adya tvāṃ nihataṃ bāṇaiḥ paśyantu paramarṣayaḥ / nirayasthaṃ vimānasthā ye tvayā hiṃsitāḥ purā

ad·ya tvāṃ ni·ha·taṃ bā·ṇaiḥ paś·yan·tu pa·ra·mar·ṣa·yaḥ / ni·ra·yas·thaṃ vi·mā·nas·thā ye tva·yā hiṃ·si·tāḥ pu·rā

prahara tvaṃ yathākāmaṃ kuru yatnaṃ kulādhama / adya te pātayiṣyāmi śiras tālaphalaṃ yathā

pra·ha·ra tvaṃ ya·thā·kā·maṃ ku·ru yat·naṃ ku·lā·dha·ma / ad·ya te pā·ta·yiṣ·yā·mi śi·ras tā·la·pha·laṃ ya·thā

evam uktas tu rāmeṇa kruddhaḥ saṃraktalocanaḥ / pratyuvāca tato rāmaṃ prahasan krodhamūrchitaḥ

e·vam uk·tas tu rā·me·ṇa krud·dhaḥ saṃ·rak·ta·lo·ca·naḥ / prat·yu·vā·ca ta·to rā·maṃ pra·ha·san kro·dha·mūr·chi·taḥ

prākṛtān rākṣasān hatvā yuddhe daśarathātmaja / ātmanā katham ātmānam apraśasyaṃ praśaṃsasi

prā·kṛ·tān rāk·ṣa·sān hat·vā yud·dhe da·śa·ra·thāt·ma·ja / āt·ma·nā ka·tham āt·mā·nam ap·ra·śas·yaṃ pra·śaṃ·sa·si

vikrāntā balavanto vā ye bhavanti nararṣabhāḥ / kathayanti na te kiṃ cit tejasā svena garvitāḥ

vik·rān·tā ba·la·van·to vā ye bha·van·ti na·rar·ṣa·bhāḥ / ka·tha·yan·ti na te kiṃ cit te·ja·sā sve·na gar·vi·tāḥ

prākṛtās tv akṛtātmāno loke kṣatriyapāṃsanāḥ / nirarthakaṃ vikatthante yathā rāma vikatthase

prā·kṛ·tās tv a·kṛ·tāt·mā·no lo·ke kṣat·ri·ya·pāṃ·sa·nāḥ / ni·rar·tha·kaṃ vi·kat·than·te ya·thā rā·ma vi·kat·tha·se

kulaṃ vyapadiśan vīraḥ samare ko 'bhidhāsyati / mṛtyukāle hi saṃprāpte svayam aprastave stavam

ku·laṃ vya·pa·di·śan vī·raḥ sa·ma·re ko 'bhi·dhās·ya·ti / mṛt·yu·kā·le hi saṃp·rāp·te sva·yam ap·ras·ta·ve sta·vam

sarvathā tu laghutvaṃ te katthanena vidarśitam / suvarṇapratirūpeṇa tapteneva kuśāgninā

sar·va·thā tu la·ghut·vaṃ te kat·tha·ne·na vi·dar·śi·tam / su·var·ṇap·ra·ti·rū·pe·ṇa tap·te·ne·va ku·śāg·ni·nā

na tu mām iha tiṣṭhantaṃ paśyasi tvaṃ gadādharam / dharādharam ivākampyaṃ parvataṃ dhātubhiś citam

na tu mām i·ha tiṣ·ṭhan·taṃ paś·ya·si tvaṃ ga·dā·dha·ram / dha·rā·dha·ram i·vā·kam·pyaṃ par·va·taṃ dhā·tu·bhiś ci·tam

paryāpto 'haṃ gadāpāṇir hantuṃ prāṇān raṇe tava / trayāṇām api lokānāṃ pāśahasta ivāntakaḥ

par·yāp·to 'haṃ ga·dā·pā·ṇir han·tuṃ prā·ṇān ra·ṇe ta·va / tra·yā·ṇām a·pi lo·kā·nāṃ pā·śa·has·ta i·vān·ta·kaḥ

kāmaṃ bahv api vaktavyaṃ tvayi vakṣyāmi na tv aham / astaṃ gacched dhi savitā yuddhavighras tato bhavet

kā·maṃ bahv a·pi vak·tav·yaṃ tva·yi vak·ṣyā·mi na tv a·ham / as·taṃ gac·ched dhi sa·vi·tā yud·dha·vigh·ras ta·to bha·vet

caturdaśa sahasrāṇi rākṣasānāṃ hatāni te / tvadvināśāt karomy adya teṣām aśrupramārjanam

ca·tur·da·śa sa·has·rā·ṇi rāk·ṣa·sā·nāṃ ha·tā·ni te / tvad·vi·nā·śāt ka·romy ad·ya te·ṣām aś·rup·ra·mār·ja·nam

ity uktvā paramakruddhas tāṃ gadāṃ paramāṅgadām / kharaś cikṣepa rāmāya pradīptām aśaniṃ yathā

ity uk·tvā pa·ra·mak·rud·dhas tāṃ ga·dāṃ pa·ra·māṅ·ga·dām / kha·raś cik·ṣe·pa rā·mā·ya pra·dīp·tām a·śa·niṃ ya·thā

kharabāhupramuktā sā pradīptā mahatī gadā / bhasmavṛkṣāṃś ca gulmāṃś ca kṛtvāgāt tatsamīpataḥ

kha·ra·bā·hup·ra·muk·tā sā pra·dīp·tā ma·ha·tī ga·dā / bhas·ma·vṛk·ṣāṃś ca gul·māṃś ca kṛt·vā·gāt tat·sa·mī·pa·taḥ

tām āpatantīṃ jvalitāṃ mṛtyupāśopamāṃ gadā / antarikṣagatāṃ rāmaś ciccheda bahudhā śaraiḥ

tām ā·pa·tan·tīṃ jva·li·tāṃ mṛt·yu·pā·śo·pa·māṃ ga·dā / an·ta·rik·ṣa·ga·tāṃ rā·maś cic·che·da ba·hu·dhā śa·raiḥ

sā viśīrṇā śarair bhinnā papāta dharaṇītale / gadāmantrauṣadhibalair vyālīva vinipātitā

sā vi·śīr·ṇā śa·rair bhin·nā pa·pā·ta dha·ra·ṇī·ta·le / ga·dā·man·trau·ṣa·dhi·ba·lair vyā·lī·va vi·ni·pā·ti·tā

bhittvā tu tāṃ gadāṃ bāṇai rāghavo dharmavatsalaḥ / smayamānaḥ kharaṃ vākyaṃ saṃrabdham idam abravīt

bhit·tvā tu tāṃ ga·dāṃ bā·ṇai rā·gha·vo dhar·ma·vat·sa·laḥ / sma·ya·mā·naḥ kha·raṃ vāk·yaṃ saṃ·rab·dham i·dam ab·ra·vīt

etat te balasarvasvaṃ darśitaṃ rākṣasādhama / śaktihīnataro matto vṛthā tvam upagarjitam

e·tat te ba·la·sar·vas·vaṃ dar·śi·taṃ rāk·ṣa·sā·dha·ma / śak·ti·hī·na·ta·ro mat·to vṛ·thā tvam u·pa·gar·ji·tam

eṣā bāṇavinirbhinnā gadā bhūmitalaṃ gatā / abhidhānapragalbhasya tava pratyayaghātinī

e·ṣā bā·ṇa·vi·nir·bhin·nā ga·dā bhū·mi·ta·laṃ ga·tā / a·bhi·dhā·nap·ra·gal·bhas·ya ta·va prat·ya·ya·ghā·ti·nī

yat tvayoktaṃ vinaṣṭānām idam aśrupramārjanam / rākṣasānāṃ karomīti mithyā tad api te vacaḥ

yat tva·yok·taṃ vi·naṣ·ṭā·nām i·dam aś·rup·ra·mār·ja·nam / rāk·ṣa·sā·nāṃ ka·ro·mī·ti mith·yā tad a·pi te va·caḥ

nīcasya kṣudraśīlasya mithyāvṛttasya rakṣasaḥ / prāṇān apahariṣyāmi garutmān amṛtaṃ yathā

nī·cas·ya kṣud·ra·śī·las·ya mith·yā·vṛt·tas·ya rak·ṣa·saḥ / prā·ṇān a·pa·ha·riṣ·yā·mi ga·rut·mān a·mṛ·taṃ ya·thā

adya te bhinnakaṇṭhasya phenabudbudabhūṣitam / vidāritasya madbāṇair mahī pāsyati śoṇitam

ad·ya te bhin·na·kaṇ·ṭhas·ya phe·na·bud·bu·da·bhū·ṣi·tam / vi·dā·ri·tas·ya mad·bā·ṇair ma·hī pās·ya·ti śo·ṇi·tam

pāṃsurūṣitasarvāṅgaḥ srastanyastabhujadvayaḥ / svapsyase gāṃ samāśliṣya durlabhāṃ pramadām iva

pāṃ·su·rū·ṣi·ta·sar·vāṅ·gaḥ sras·tan·yas·ta·bhu·jad·va·yaḥ / svap·sya·se gāṃ sa·māś·liṣ·ya dur·la·bhāṃ pra·ma·dām i·va

pravṛddhanidre śayite tvayi rākṣasapāṃsane / bhaviṣyanty aśaraṇyānāṃ śaraṇyā daṇḍakā ime

pra·vṛd·dha·nid·re śa·yi·te tva·yi rāk·ṣa·sa·pāṃ·sa·ne / bha·viṣ·yanty a·śa·raṇ·yā·nāṃ śa·raṇ·yā daṇ·ḍa·kā i·me

janasthāne hatasthāne tava rākṣasamaccharaiḥ / nirbhayā vicariṣyanti sarvato munayo vane

ja·nas·thā·ne ha·tas·thā·ne ta·va rāk·ṣa·sa·mac·cha·raiḥ / nir·bha·yā vi·ca·riṣ·yan·ti sar·va·to mu·na·yo va·ne

adya viprasariṣyanti rākṣasyo hatabāndhavāḥ / bāṣpārdravadanā dīnā bhayād anyabhayāvahāḥ

ad·ya vip·ra·sa·riṣ·yan·ti rāk·ṣas·yo ha·ta·bān·dha·vāḥ / bāṣ·pār·dra·va·da·nā dī·nā bha·yād an·ya·bha·yā·va·hāḥ

adya śokarasajñās tā bhaviṣyanti niśācara / anurūpakulāḥ patnyo yāsāṃ tvaṃ patir īdṛśaḥ

ad·ya śo·ka·ra·saj·ñās tā bha·viṣ·yan·ti ni·śā·ca·ra / a·nu·rū·pa·ku·lāḥ pat·nyo yā·sāṃ tvaṃ pa·tir ī·dṛ·śaḥ

nṛśaṃsaśīla kṣudrātman nityaṃ brāhmaṇakaṇṭaka / tvatkṛte śaṅkitair agnau munibhiḥ pātyate haviḥ

nṛ·śaṃ·sa·śī·la kṣud·rāt·man nit·yaṃ brāh·ma·ṇa·kaṇ·ṭa·ka / tvat·kṛ·te śaṅ·ki·tair ag·nau mu·ni·bhiḥ pāt·ya·te ha·viḥ

tam evam abhisaṃrabdhaṃ bruvāṇaṃ rāghavaṃ raṇe / kharo nirbhartsayām āsa roṣāt kharatara svanaḥ

tam e·vam a·bhi·saṃ·rab·dhaṃ bru·vā·ṇaṃ rā·gha·vaṃ ra·ṇe / kha·ro nir·bhar·tsa·yām ā·sa ro·ṣāt kha·ra·ta·ra sva·naḥ

dṛḍhaṃ khalv avalipto 'si bhayeṣv api ca nirbhayaḥ / vācyāvācyaṃ tato hi tvaṃ mṛtyuvaśyo na budhyase

dṛ·ḍhaṃ khalv a·va·lip·to 'si bha·yeṣv a·pi ca nir·bha·yaḥ / vāc·yā·vāc·yaṃ ta·to hi tvaṃ mṛt·yu·vaś·yo na budh·ya·se

kālapāśaparikṣiptā bhavanti puruṣā hi ye / kāryākāryaṃ na jānanti te nirastaṣaḍindriyāḥ

kā·la·pā·śa·pa·rik·ṣip·tā bha·van·ti pu·ru·ṣā hi ye / kār·yā·kār·yaṃ na jā·nan·ti te ni·ras·ta·ṣa·ḍin·dri·yāḥ

evam uktvā tato rāmaṃ saṃrudhya bhṛkuṭiṃ tataḥ / sa dadarśa mahāsālam avidūre niśācaraḥ

e·vam uk·tvā ta·to rā·maṃ saṃ·rudh·ya bhṛ·ku·ṭiṃ ta·taḥ / sa da·dar·śa ma·hā·sā·lam a·vi·dū·re ni·śā·ca·raḥ

raṇe praharaṇasyārthe sarvato hy avalokayan / sa tam utpāṭayām āsa saṃdṛśya daśanacchadam

ra·ṇe pra·ha·ra·ṇas·yār·the sar·va·to hy a·va·lo·ka·yan / sa tam ut·pā·ṭa·yām ā·sa saṃ·dṛś·ya da·śa·nac·cha·dam

taṃ samutkṣipya bāhubhyāṃ vinarditvā mahābalaḥ / rāmam uddiśya cikṣepa hatas tvam iti cābravīt

taṃ sa·mut·kṣip·ya bā·hubh·yāṃ vi·nar·dit·vā ma·hā·ba·laḥ / rā·mam ud·diś·ya cik·ṣe·pa ha·tas tvam i·ti cāb·ra·vīt

tam āpatantaṃ bāṇaughaiś chittvā rāmaḥ pratāpavān / roṣam āhārayat tīvraṃ nihantuṃ samare kharam

tam ā·pa·tan·taṃ bā·ṇau·ghaiś chit·tvā rā·maḥ pra·tā·pa·vān / ro·ṣam ā·hā·ra·yat tīv·raṃ ni·han·tuṃ sa·ma·re kha·ram

jātasvedas tato rāmo roṣād raktāntalocanaḥ / nirbibheda sahasreṇa bāṇānāṃ samare kharam

jā·tas·ve·das ta·to rā·mo ro·ṣād rak·tān·ta·lo·ca·naḥ / nir·bi·bhe·da sa·has·re·ṇa bā·ṇā·nāṃ sa·ma·re kha·ram

tasya bāṇāntarād raktaṃ bahu susrāva phenilam / gireḥ prasravaṇasyeva toyadhārāparisravaḥ

tas·ya bā·ṇān·ta·rād rak·taṃ ba·hu sus·rā·va phe·ni·lam / gi·reḥ pras·ra·va·ṇas·ye·va to·ya·dhā·rā·pa·ris·ra·vaḥ

vihvalaḥ sa kṛto bāṇaiḥ kharo rāmeṇa saṃyuge / matto rudhiragandhena tam evābhyadravad drutam

vih·va·laḥ sa kṛ·to bā·ṇaiḥ kha·ro rā·me·ṇa saṃ·yu·ge / mat·to ru·dhi·ra·gan·dhe·na tam e·vābh·yad·ra·vad dru·tam

tam āpatantaṃ saṃrabdhaṃ kṛtāstro rudhirāplutam / apasarpat pratipadaṃ kiṃ cit tvaritavikramaḥ

tam ā·pa·tan·taṃ saṃ·rab·dhaṃ kṛ·tās·tro ru·dhi·rāp·lu·tam / a·pa·sar·pat pra·ti·pa·daṃ kiṃ cit tva·ri·ta·vik·ra·maḥ

tataḥ pāvakasaṃkāśaṃ badhāya samare śaram / kharasya rāmo jagrāha brahmadaṇḍam ivāparam

ta·taḥ pā·va·ka·saṃ·kā·śaṃ ba·dhā·ya sa·ma·re śa·ram / kha·ras·ya rā·mo jag·rā·ha brah·ma·daṇ·ḍam i·vā·pa·ram

sa tad dattaṃ maghavatā surarājena dhīmatā / saṃdadhe ca sa dharmātmā mumoca ca kharaṃ prati

sa tad dat·taṃ ma·gha·va·tā su·ra·rā·je·na dhī·ma·tā / saṃ·da·dhe ca sa dhar·māt·mā mu·mo·ca ca kha·raṃ pra·ti

sa vimukto mahābāṇo nirghātasamaniḥsvanaḥ / rāmeṇa dhanur udyamya kharasyorasi cāpatat

sa vi·muk·to ma·hā·bā·ṇo nir·ghā·ta·sa·ma·niḥs·va·naḥ / rā·me·ṇa dha·nur ud·yam·ya kha·ras·yo·ra·si cā·pa·tat

sa papāta kharo bhūmau dahyamānaḥ śarāgninā / rudreṇaiva vinirdagdhaḥ śvetāraṇye yathāndhakaḥ

sa pa·pā·ta kha·ro bhū·mau dah·ya·mā·naḥ śa·rāg·ni·nā / rud·re·ṇai·va vi·nir·dag·dhaḥ śve·tā·raṇ·ye ya·thān·dha·kaḥ

sa vṛtra iva vajreṇa phenena namucir yathā / balo vendrāśanihato nipapāta hataḥ kharaḥ

sa vṛt·ra i·va vaj·re·ṇa phe·ne·na na·mu·cir ya·thā / ba·lo ven·drā·śa·ni·ha·to ni·pa·pā·ta ha·taḥ kha·raḥ

tato rājarṣayaḥ sarve saṃgatāḥ paramarṣayaḥ / sabhājya muditā rāmam idaṃ vacanam abruvan

ta·to rā·jar·ṣa·yaḥ sar·ve saṃ·ga·tāḥ pa·ra·mar·ṣa·yaḥ / sa·bhāj·ya mu·di·tā rā·mam i·daṃ va·ca·nam ab·ru·van

etadarthaṃ mahātejā mahendraḥ pākaśāsanaḥ / śarabhaṅgāśramaṃ puṇyam ājagāma puraṃdaraḥ

e·ta·dar·thaṃ ma·hā·te·jā ma·hen·draḥ pā·ka·śā·sa·naḥ / śa·ra·bhaṅ·gāś·ra·maṃ puṇ·yam ā·ja·gā·ma pu·raṃ·da·raḥ

ānītas tvam imaṃ deśam upāyena maharṣibhiḥ / eṣāṃ vadhārthaṃ krūrāṇāṃ rakṣasāṃ pāpakarmaṇām

ā·nī·tas tvam i·maṃ de·śam u·pā·ye·na ma·har·ṣi·bhiḥ / e·ṣāṃ va·dhār·thaṃ krū·rā·ṇāṃ rak·ṣa·sāṃ pā·pa·kar·ma·ṇām

tad idaṃ naḥ kṛtaṃ kāryaṃ tvayā daśarathātmaja / sukhaṃ dharmaṃ cariṣyanti daṇḍakeṣu maharṣayaḥ

tad i·daṃ naḥ kṛ·taṃ kār·yaṃ tva·yā da·śa·ra·thāt·ma·ja / su·khaṃ dhar·maṃ ca·riṣ·yan·ti daṇ·ḍa·ke·ṣu ma·har·ṣa·yaḥ

etasminn antare vīro lakṣmaṇaḥ saha sītayā / giridurgād viniṣkramya saṃviveśāśramaṃ sukhī

e·tas·minn an·ta·re vī·ro lak·ṣma·ṇaḥ sa·ha sī·ta·yā / gi·ri·dur·gād vi·niṣ·kram·ya saṃ·vi·ve·śāś·ra·maṃ su·khī

tato rāmas tu vijayī pūjyamāno maharṣibhiḥ / praviveśāśramaṃ vīro lakṣmaṇenābhivāditaḥ

ta·to rā·mas tu vi·ja·yī pūj·ya·mā·no ma·har·ṣi·bhiḥ / pra·vi·ve·śāś·ra·maṃ vī·ro lak·ṣma·ṇe·nā·bhi·vā·di·taḥ

taṃ dṛṣṭvā śatruhantāraṃ maharṣīṇāṃ sukhāvaham / babhūva hṛṣṭā vaidehī bhartāraṃ pariṣasvaje

taṃ dṛṣ·ṭvā śat·ru·han·tā·raṃ ma·har·ṣī·ṇāṃ su·khā·va·ham / ba·bhū·va hṛṣ·ṭā vai·de·hī bhar·tā·raṃ pa·ri·ṣas·va·je

tataḥ śūrpaṇakhā dṛṣṭvā sahasrāṇi caturdaśa / hatāny ekena rāmeṇa rakṣasāṃ bhīmakarmaṇām

ta·taḥ śūr·pa·ṇa·khā dṛṣ·ṭvā sa·has·rā·ṇi ca·tur·da·śa / ha·tāny e·ke·na rā·me·ṇa rak·ṣa·sāṃ bhī·ma·kar·ma·ṇām

dūṣaṇaṃ ca kharaṃ caiva hataṃ triśirasaṃ raṇe / dṛṣṭvā punar mahānādaṃ nanāda jaladopamā

dū·ṣa·ṇaṃ ca kha·raṃ cai·va ha·taṃ tri·śi·ra·saṃ ra·ṇe / dṛṣ·ṭvā pu·nar ma·hā·nā·daṃ na·nā·da ja·la·do·pa·mā

sā dṛṣṭvā karma rāmasya kṛtam anyaiḥ suduṣkaram / jagāma paramaudvignā laṅkāṃ rāvaṇapālitām

sā dṛṣ·ṭvā kar·ma rā·mas·ya kṛ·tam an·yaiḥ su·duṣ·ka·ram / ja·gā·ma pa·ra·maud·vig·nā laṅ·kāṃ rā·va·ṇa·pā·li·tām

sa dadarśa vimānāgre rāvaṇaṃ dīptatejasaṃ / upopaviṣṭaṃ sacivair marudbhir iva vāsavam

sa da·dar·śa vi·mā·nāg·re rā·va·ṇaṃ dīp·ta·te·ja·saṃ / u·po·pa·viṣ·ṭaṃ sa·ci·vair ma·rud·bhir i·va vā·sa·vam

āsīnaṃ sūryasaṃkāśe kāñcane paramāsane / rukmavedigataṃ prājyaṃ jvalantam iva pāvakam

ā·sī·naṃ sūr·ya·saṃ·kā·śe kāñ·ca·ne pa·ra·mā·sa·ne / ruk·ma·ve·di·ga·taṃ prāj·yaṃ jva·lan·tam i·va pā·va·kam

devagandharvabhūtānām ṛṣīṇāṃ ca mahātmanām / ajeyaṃ samare śūraṃ vyāttānanam ivāntakam

de·va·gan·dhar·va·bhū·tā·nām ṛ·ṣī·ṇāṃ ca ma·hāt·ma·nām / a·je·yaṃ sa·ma·re śū·raṃ vyāt·tā·na·nam i·vān·ta·kam

devāsuravimardeṣu vajrāśanikṛtavraṇam / airāvataviṣāṇāgrair utkṛṣṭakiṇavakṣasaṃ

de·vā·su·ra·vi·mar·de·ṣu vaj·rā·śa·ni·kṛ·tav·ra·ṇam / ai·rā·va·ta·vi·ṣā·ṇāg·rair ut·kṛṣ·ṭa·ki·ṇa·vak·ṣa·saṃ

viṃśadbhujaṃ daśagrīvaṃ darśanīyaparicchadam / viśālavakṣasaṃ vīraṃ rājalakṣmaṇalakṣitam

viṃ·śad·bhu·jaṃ da·śag·rī·vaṃ dar·śa·nī·ya·pa·ric·cha·dam / vi·śā·la·vak·ṣa·saṃ vī·raṃ rā·ja·lak·ṣma·ṇa·lak·ṣi·tam

snigdhavaidūryasaṃkāśaṃ taptakāñcanakuṇḍalam / subhujaṃ śukladaśanaṃ mahāsyaṃ parvatopamam

snig·dha·vai·dūr·ya·saṃ·kā·śaṃ tap·ta·kāñ·ca·na·kuṇ·ḍa·lam / su·bhu·jaṃ śuk·la·da·śa·naṃ ma·hās·yaṃ par·va·to·pa·mam

viṣṇucakranipātaiś ca śataśo devasaṃyuge / āhatāṅgaṃ samastaiś ca devapraharaṇais tathā

viṣ·ṇu·cak·ra·ni·pā·taiś ca śa·ta·śo de·va·saṃ·yu·ge / ā·ha·tāṅ·gaṃ sa·mas·taiś ca de·vap·ra·ha·ra·ṇais ta·thā

akṣobhyāṇāṃ samudrāṇāṃ kṣobhaṇaṃ kṣiprakāriṇam / kṣeptāraṃ parvatāgrāṇāṃ surāṇāṃ ca pramardanam

ak·ṣobh·yā·ṇāṃ sa·mud·rā·ṇāṃ kṣo·bha·ṇaṃ kṣip·ra·kā·ri·ṇam / kṣep·tā·raṃ par·va·tāg·rā·ṇāṃ su·rā·ṇāṃ ca pra·mar·da·nam

ucchettāraṃ ca dharmāṇāṃ paradārābhimarśanam / sarvadivyāstrayoktāraṃ yajñavighnakaraṃ sadā

uc·chet·tā·raṃ ca dhar·mā·ṇāṃ pa·ra·dā·rā·bhi·mar·śa·nam / sar·va·div·yās·tra·yok·tā·raṃ yaj·ña·vigh·na·ka·raṃ sa·dā

purīṃ bhogavatīṃ gatvā parājitya ca vāsukim / takṣakasya priyāṃ bhāryāṃ parājitya jahāra yaḥ

pu·rīṃ bho·ga·va·tīṃ gat·vā pa·rā·jit·ya ca vā·su·kim / tak·ṣa·kas·ya pri·yāṃ bhār·yāṃ pa·rā·jit·ya ja·hā·ra yaḥ

kailāsaṃ parvataṃ gatvā vijitya naravāhanam / vimānaṃ puṣpakaṃ tasya kāmagaṃ vai jahāra yaḥ

kai·lā·saṃ par·va·taṃ gat·vā vi·jit·ya na·ra·vā·ha·nam / vi·mā·naṃ puṣ·pa·kaṃ tas·ya kā·ma·gaṃ vai ja·hā·ra yaḥ

vanaṃ caitrarathaṃ divyaṃ nalinīṃ nandanaṃ vanam / vināśayati yaḥ krodhād devodyānāni vīryavān

va·naṃ cait·ra·ra·thaṃ div·yaṃ na·li·nīṃ nan·da·naṃ va·nam / vi·nā·śa·ya·ti yaḥ kro·dhād de·vod·yā·nā·ni vīr·ya·vān

candrasūryau mahābhāgāv uttiṣṭhantau paraṃtapau / nivārayati bāhubhyāṃ yaḥ śailaśikharopamaḥ

can·dra·sūr·yau ma·hā·bhā·gāv ut·tiṣ·ṭhan·tau pa·raṃ·ta·pau / ni·vā·ra·ya·ti bā·hubh·yāṃ yaḥ śai·la·śi·kha·ro·pa·maḥ

daśavarṣasahasrāṇi tapas taptvā mahāvane / purā svayambhuve dhīraḥ śirāṃsy upajahāra yaḥ

da·śa·var·ṣa·sa·has·rā·ṇi ta·pas tap·tvā ma·hā·va·ne / pu·rā sva·yam·bhu·ve dhī·raḥ śi·rāṃsy u·pa·ja·hā·ra yaḥ

devadānavagandharvapiśācapatagoragaiḥ / abhayaṃ yasya saṃgrāme mṛtyuto mānuṣād ṛte

de·va·dā·na·va·gan·dhar·va·pi·śā·ca·pa·ta·go·ra·gaiḥ / a·bha·yaṃ yas·ya saṃg·rā·me mṛt·yu·to mā·nu·ṣād ṛ·te

mantrar abhituṣṭaṃ puṇyam adhvareṣu dvijātibhiḥ / havirdhāneṣu yaḥ somam upahanti mahābalaḥ

man·trar a·bhi·tuṣ·ṭaṃ puṇ·yam adh·va·re·ṣu dvi·jā·ti·bhiḥ / ha·vir·dhā·ne·ṣu yaḥ so·mam u·pa·han·ti ma·hā·ba·laḥ

āptayajñaharaṃ krūraṃ brahmaghnaṃ duṣṭacāriṇam / karkaśaṃ niranukrośaṃ prajānām ahite ratam / rāvaṇaṃ sarvabhūtānāṃ sarvalokabhayāvaham

āp·ta·yaj·ña·ha·raṃ krū·raṃ brah·magh·naṃ duṣ·ṭa·cā·ri·ṇam / kar·ka·śaṃ ni·ra·nuk·ro·śaṃ pra·jā·nām a·hi·te ra·tam / rā·va·ṇaṃ sar·va·bhū·tā·nāṃ sar·va·lo·ka·bha·yā·va·ham

rākṣasī bhrātaraṃ krūraṃ sā dadarśa mahābalam / taṃ divyavastrābharaṇaṃ divyamālyopaśobhitam / rākṣasendraṃ mahābhāgaṃ paulastya kulanandanam

rāk·ṣa·sī bhrā·ta·raṃ krū·raṃ sā da·dar·śa ma·hā·ba·lam / taṃ div·ya·vas·trā·bha·ra·ṇaṃ div·ya·māl·yo·pa·śo·bhi·tam / rāk·ṣa·sen·draṃ ma·hā·bhā·gaṃ pau·las·tya ku·la·nan·da·nam

tam abravīd dīptaviśālalocanaṃ pradarśayitvā bhayamohamūrchitā / sudāruṇaṃ vākyam abhītacāriṇī mahātmanā śūrpaṇakhā virūpitā

tam ab·ra·vīd dīp·ta·vi·śā·la·lo·ca·naṃ pra·dar·śa·yit·vā bha·ya·mo·ha·mūr·chi·tā / su·dā·ru·ṇaṃ vāk·yam a·bhī·ta·cā·ri·ṇī ma·hāt·ma·nā śūr·pa·ṇa·khā vi·rū·pi·tā

tataḥ śūrpaṇakhā dīnā rāvaṇaṃ lokarāvaṇam / amātyamadhye saṃkruddhā paruṣaṃ vākyam abravīt

ta·taḥ śūr·pa·ṇa·khā dī·nā rā·va·ṇaṃ lo·ka·rā·va·ṇam / a·māt·ya·madh·ye saṃk·rud·dhā pa·ru·ṣaṃ vāk·yam ab·ra·vīt

pramattaḥ kāmabhogeṣu svairavṛtto niraṅkuśaḥ / samutpannaṃ bhayaṃ ghoraṃ boddhavyaṃ nāvabudhyase

pra·mat·taḥ kā·ma·bho·ge·ṣu svai·ra·vṛt·to ni·raṅ·ku·śaḥ / sa·mut·pan·naṃ bha·yaṃ gho·raṃ bod·dhav·yaṃ nā·va·budh·ya·se

saktaṃ grāmyeṣu bhogeṣu kāmavṛttaṃ mahīpatim / lubdhaṃ na bahu manyante śmaśānāgnim iva prajāḥ

sak·taṃ grām·ye·ṣu bho·ge·ṣu kā·ma·vṛt·taṃ ma·hī·pa·tim / lub·dhaṃ na ba·hu man·yan·te śma·śā·nāg·nim i·va pra·jāḥ

svayaṃ kāryāṇi yaḥ kāle nānutiṣṭhati pārthivaḥ / sa tu vai saha rājyena taiś ca kāryair vinaśyati

sva·yaṃ kār·yā·ṇi yaḥ kā·le nā·nu·tiṣ·ṭha·ti pār·thi·vaḥ / sa tu vai sa·ha rāj·ye·na taiś ca kār·yair vi·naś·ya·ti

ayuktacāraṃ durdarśam asvādhīnaṃ narādhipam / varjayanti narā dūrān nadīpaṅkam iva dvipāḥ

a·yuk·ta·cā·raṃ dur·dar·śam as·vā·dhī·naṃ na·rā·dhi·pam / var·ja·yan·ti na·rā dū·rān na·dī·paṅ·kam i·va dvi·pāḥ

ye na rakṣanti viṣayam asvādhīnā narādhipaḥ / te na vṛddhyā prakāśante girayaḥ sāgare yathā

ye na rak·ṣan·ti vi·ṣa·yam as·vā·dhī·nā na·rā·dhi·paḥ / te na vṛd·dhyā pra·kā·śan·te gi·ra·yaḥ sā·ga·re ya·thā

ātmavadbhir vigṛhya tvaṃ devagandharvadānavaiḥ / ayuktacāraś capalaḥ kathaṃ rājā bhaviṣyasi

āt·ma·vad·bhir vi·gṛh·ya tvaṃ de·va·gan·dhar·va·dā·na·vaiḥ / a·yuk·ta·cā·raś ca·pa·laḥ ka·thaṃ rā·jā bha·viṣ·ya·si

yeṣāṃ cāraś ca kośaś ca nayaś ca jayatāṃ vara / asvādhīnā narendrāṇāṃ prākṛtais te janaiḥ samāḥ

ye·ṣāṃ cā·raś ca ko·śaś ca na·yaś ca ja·ya·tāṃ va·ra / as·vā·dhī·nā na·ren·drā·ṇāṃ prā·kṛ·tais te ja·naiḥ sa·māḥ

yasmāt paśyanti dūrasthān sarvān arthān narādhipāḥ / cāreṇa tasmād ucyante rājāno dīrghacakṣuṣaḥ

yas·māt paś·yan·ti dū·ras·thān sar·vān ar·thān na·rā·dhi·pāḥ / cā·re·ṇa tas·mād uc·yan·te rā·jā·no dīr·gha·cak·ṣu·ṣaḥ

ayuktacāraṃ manye tvāṃ prākṛtaiḥ sacivair vṛtam / svajanaṃ ca janasthānaṃ hataṃ yo nāvabudhyase

a·yuk·ta·cā·raṃ man·ye tvāṃ prā·kṛ·taiḥ sa·ci·vair vṛ·tam / sva·ja·naṃ ca ja·nas·thā·naṃ ha·taṃ yo nā·va·budh·ya·se

caturdaśa sahasrāṇi rakṣasāṃ bhīmakarmaṇām / hatāny ekena rāmeṇa kharaś ca sahadūṣaṇaḥ

ca·tur·da·śa sa·has·rā·ṇi rak·ṣa·sāṃ bhī·ma·kar·ma·ṇām / ha·tāny e·ke·na rā·me·ṇa kha·raś ca sa·ha·dū·ṣa·ṇaḥ

ṛṣīṇām abhayaṃ dattaṃ kṛtakṣemāś ca daṇḍakāḥ / dharṣitaṃ ca janasthānaṃ rāmeṇākliṣṭakarmaṇā

ṛ·ṣī·ṇām a·bha·yaṃ dat·taṃ kṛ·tak·ṣe·māś ca daṇ·ḍa·kāḥ / dhar·ṣi·taṃ ca ja·nas·thā·naṃ rā·me·ṇāk·liṣ·ṭa·kar·ma·ṇā

tvaṃ tu lubdhaḥ pramattaś ca parādhīnaś ca rāvaṇa / viṣaye sve samutpannaṃ bhayaṃ yo nāvabudhyase

tvaṃ tu lub·dhaḥ pra·mat·taś ca pa·rā·dhī·naś ca rā·va·ṇa / vi·ṣa·ye sve sa·mut·pan·naṃ bha·yaṃ yo nā·va·budh·ya·se

tīkṣṇam alpapradātāraṃ pramattaṃ garvitaṃ śaṭham / vyasane sarvabhūtāni nābhidhāvanti pārthivam

tīk·ṣṇam al·pap·ra·dā·tā·raṃ pra·mat·taṃ gar·vi·taṃ śa·ṭham / vya·sa·ne sar·va·bhū·tā·ni nā·bhi·dhā·van·ti pār·thi·vam

atimāninam agrāhyam ātmasaṃbhāvitaṃ naram / krodhanaṃ vyasane hanti svajano 'pi narādhipam

a·ti·mā·ni·nam ag·rāh·yam āt·ma·saṃ·bhā·vi·taṃ na·ram / kro·dha·naṃ vya·sa·ne han·ti sva·ja·no 'pi na·rā·dhi·pam

nānutiṣṭhati kāryāṇi bhayeṣu na bibheti ca / kṣipraṃ rājyāc cyuto dīnas tṛṇais tulyo bhaviṣyati

nā·nu·tiṣ·ṭha·ti kār·yā·ṇi bha·ye·ṣu na bi·bhe·ti ca / kṣip·raṃ rāj·yāc cyu·to dī·nas tṛ·ṇais tul·yo bha·viṣ·ya·ti

śuṣkakāṣṭhair bhavet kāryaṃ loṣṭair api ca pāṃsubhiḥ / na tu sthānāt paribhraṣṭaiḥ kāryaṃ syād vasudhādhipaiḥ

śuṣ·ka·kāṣ·ṭhair bha·vet kār·yaṃ loṣ·ṭair a·pi ca pāṃ·su·bhiḥ / na tu sthā·nāt pa·ribh·raṣ·ṭaiḥ kār·yaṃ syād va·su·dhā·dhi·paiḥ

upabhuktaṃ yathā vāsaḥ srajo vā mṛditā yathā / evaṃ rājyāt paribhraṣṭaḥ samartho 'pi nirarthakaḥ

u·pa·bhuk·taṃ ya·thā vā·saḥ sra·jo vā mṛ·di·tā ya·thā / e·vaṃ rāj·yāt pa·ribh·raṣ·ṭaḥ sa·mar·tho 'pi ni·rar·tha·kaḥ

apramattaś ca yo rājā sarvajño vijitendriyaḥ / kṛtajño dharmaśīlaś ca sa rājā tiṣṭhate ciram

ap·ra·mat·taś ca yo rā·jā sar·vaj·ño vi·ji·ten·dri·yaḥ / kṛ·taj·ño dhar·ma·śī·laś ca sa rā·jā tiṣ·ṭha·te ci·ram

nayanābhyāṃ prasupto 'pi jāgarti nayacakṣuṣā / vyaktakrodhaprasādaś ca sa rājā pūjyate janaiḥ

na·ya·nābh·yāṃ pra·sup·to 'pi jā·gar·ti na·ya·cak·ṣu·ṣā / vyak·tak·ro·dhap·ra·sā·daś ca sa rā·jā pūj·ya·te ja·naiḥ

tvaṃ tu rāvaṇadurbuddhir guṇair etair vivarjitaḥ / yasya te 'viditaś cārai rakṣasāṃ sumahān vadhaḥ

tvaṃ tu rā·va·ṇa·dur·bud·dhir gu·ṇair e·tair vi·var·ji·taḥ / yas·ya te 'vi·di·taś cā·rai rak·ṣa·sāṃ su·ma·hān va·dhaḥ

parāvamantā viṣayeṣu saṃgato nadeśa kālapravibhāga tattvavit / ayuktabuddhir guṇadoṣaniścaye vipannarājyo na cirād vipatsyate

pa·rā·va·man·tā vi·ṣa·ye·ṣu saṃ·ga·to na·de·śa kā·lap·ra·vi·bhā·ga tat·tva·vit / a·yuk·ta·bud·dhir gu·ṇa·do·ṣa·niś·ca·ye vi·pan·na·rāj·yo na ci·rād vi·pat·sya·te

iti svadoṣān parikīrtitāṃs tayā samīkṣya buddhyā kṣaṇadācareśvaraḥ / dhanena darpeṇa balena cānvito vicintayām āsa ciraṃ sa rāvaṇaḥ

i·ti sva·do·ṣān pa·ri·kīr·ti·tāṃs ta·yā sa·mīk·ṣya bud·dhyā kṣa·ṇa·dā·ca·reś·va·raḥ / dha·ne·na dar·pe·ṇa ba·le·na cān·vi·to vi·cin·ta·yām ā·sa ci·raṃ sa rā·va·ṇaḥ

tataḥ śūrpaṇakhāṃ kruddhāṃ bruvatīṃ paruṣaṃ vacaḥ / amātyamadhye saṃkruddhaḥ paripapraccha rāvaṇaḥ

ta·taḥ śūr·pa·ṇa·khāṃ krud·dhāṃ bru·va·tīṃ pa·ru·ṣaṃ va·caḥ / a·māt·ya·madh·ye saṃk·rud·dhaḥ pa·ri·pap·rac·cha rā·va·ṇaḥ

kaś ca rāmaḥ kathaṃ vīryaḥ kiṃ rūpaḥ kiṃ parākramaḥ / kimarthaṃ daṇḍakāraṇyaṃ praviṣṭaś ca suduścaram

kaś ca rā·maḥ ka·thaṃ vīr·yaḥ kiṃ rū·paḥ kiṃ pa·rāk·ra·maḥ / ki·mar·thaṃ daṇ·ḍa·kā·raṇ·yaṃ pra·viṣ·ṭaś ca su·duś·ca·ram

āyudhaṃ kiṃ ca rāmasya nihatā yena rākṣasāḥ / kharaś ca nihataṃ saṃkhye dūṣaṇas triśirās tathā

ā·yu·dhaṃ kiṃ ca rā·mas·ya ni·ha·tā ye·na rāk·ṣa·sāḥ / kha·raś ca ni·ha·taṃ saṃkh·ye dū·ṣa·ṇas tri·śi·rās ta·thā

ity uktā rākṣasendreṇa rākṣasī krodhamūrchitā / tato rāmaṃ yathānyāyam ākhyātum upacakrame

ity uk·tā rāk·ṣa·sen·dre·ṇa rāk·ṣa·sī kro·dha·mūr·chi·tā / ta·to rā·maṃ ya·thān·yā·yam ākh·yā·tum u·pa·cak·ra·me

dīrghabāhur viśālākṣaś cīrakṛṣṇājināmbaraḥ / kandarpasamarūpaś ca rāmo daśarathātmajaḥ

dīr·gha·bā·hur vi·śā·lāk·ṣaś cī·ra·kṛṣ·ṇā·ji·nām·ba·raḥ / kan·dar·pa·sa·ma·rū·paś ca rā·mo da·śa·ra·thāt·ma·jaḥ

śakracāpanibhaṃ cāpaṃ vikṛṣya kanakāṅgadam / dīptān kṣipati nārācān sarpān iva mahāviṣān

śak·ra·cā·pa·ni·bhaṃ cā·paṃ vi·kṛṣ·ya ka·na·kāṅ·ga·dam / dīp·tān kṣi·pa·ti nā·rā·cān sar·pān i·va ma·hā·vi·ṣān

nādadānaṃ śarān ghorān na muñcantaṃ mahābalam / na kārmukaṃ vikarṣantaṃ rāmaṃ paśyāmi saṃyuge

nā·da·dā·naṃ śa·rān gho·rān na muñ·can·taṃ ma·hā·ba·lam / na kār·mu·kaṃ vi·kar·ṣan·taṃ rā·maṃ paś·yā·mi saṃ·yu·ge

hanyamānaṃ tu tat sainyaṃ paśyāmi śaravṛṣṭibhiḥ / indreṇaivottamaṃ sasyam āhataṃ tv aśmavṛṣṭibhiḥ

han·ya·mā·naṃ tu tat sain·yaṃ paś·yā·mi śa·ra·vṛṣ·ṭi·bhiḥ / in·dre·ṇai·vot·ta·maṃ sas·yam ā·ha·taṃ tv aś·ma·vṛṣ·ṭi·bhiḥ

rakṣasāṃ bhīmavīryāṇāṃ sahasrāṇi caturdaśa / nihatāni śarais tīkṣṇais tenaikena padātinā

rak·ṣa·sāṃ bhī·ma·vīr·yā·ṇāṃ sa·has·rā·ṇi ca·tur·da·śa / ni·ha·tā·ni śa·rais tīk·ṣṇais te·nai·ke·na pa·dā·ti·nā

ardhādhikamuhūrtena kharaś ca sahadūṣaṇaḥ / ṛṣīṇām abhayaṃ dattaṃ kṛtakṣemāś ca daṇḍakāḥ

ar·dhā·dhi·ka·mu·hūr·te·na kha·raś ca sa·ha·dū·ṣa·ṇaḥ / ṛ·ṣī·ṇām a·bha·yaṃ dat·taṃ kṛ·tak·ṣe·māś ca daṇ·ḍa·kāḥ

ekā kathaṃ cin muktāhaṃ paribhūya mahātmanā / strīvadhaṃ śaṅkamānena rāmeṇa viditātmanā

e·kā ka·thaṃ cin muk·tā·haṃ pa·ri·bhū·ya ma·hāt·ma·nā / strī·va·dhaṃ śaṅ·ka·mā·ne·na rā·me·ṇa vi·di·tāt·ma·nā

bhrātā cāsya mahātejā guṇatas tulyavikramaḥ / anuraktaś ca bhaktaś ca lakṣmaṇo nāma vīryavān

bhrā·tā cās·ya ma·hā·te·jā gu·ṇa·tas tul·ya·vik·ra·maḥ / a·nu·rak·taś ca bhak·taś ca lak·ṣma·ṇo nā·ma vīr·ya·vān

amarṣī durjayo jetā vikrānto buddhimān balī / rāmasya dakṣiṇe bāhur nityaṃ prāṇo bahiṣcaraḥ

a·mar·ṣī dur·ja·yo je·tā vik·rān·to bud·dhi·mān ba·lī / rā·mas·ya dak·ṣi·ṇe bā·hur nit·yaṃ prā·ṇo ba·hiṣ·ca·raḥ

rāmasya tu viśālākṣī dharmapatnī yaśasvinī / sītā nāma varārohā vaidehī tanumadhyamā

rā·mas·ya tu vi·śā·lāk·ṣī dhar·ma·pat·nī ya·śas·vi·nī / sī·tā nā·ma va·rā·ro·hā vai·de·hī ta·nu·madh·ya·mā

naiva devī na gandharvā na yakṣī na ca kiṃnarī / tathārūpā mayā nārī dṛṣṭapūrvā mahītale

nai·va de·vī na gan·dhar·vā na yak·ṣī na ca kiṃ·na·rī / ta·thā·rū·pā ma·yā nā·rī dṛṣ·ṭa·pūr·vā ma·hī·ta·le

yasya sītā bhaved bhāryā yaṃ ca hṛṣṭā pariṣvajet / atijīvet sa sarveṣu lokeṣv api puraṃdarāt

yas·ya sī·tā bha·ved bhār·yā yaṃ ca hṛṣ·ṭā pa·riṣ·va·jet / a·ti·jī·vet sa sar·ve·ṣu lo·keṣv a·pi pu·raṃ·da·rāt

sā suśīlā vapuḥślāghyā rūpeṇāpratimā bhuvi / tavānurūpā bhāryā sā tvaṃ ca tasyās tathā patiḥ

sā su·śī·lā va·puḥś·lāgh·yā rū·pe·ṇāp·ra·ti·mā bhu·vi / ta·vā·nu·rū·pā bhār·yā sā tvaṃ ca tas·yās ta·thā pa·tiḥ

tāṃ tu vistīrṇajaghanāṃ pīnottuṅgapayodharām / bhāryārthe tu tavānetum udyatāhaṃ varānanām

tāṃ tu vis·tīr·ṇa·ja·gha·nāṃ pī·not·tuṅ·ga·pa·yo·dha·rām / bhār·yār·the tu ta·vā·ne·tum ud·ya·tā·haṃ va·rā·na·nām

tāṃ tu dṛṣṭvādya vaidehīṃ pūrṇacandranibhānanām / manmathasya śarāṇāṃ ca tvaṃ vidheyo bhaviṣyasi

tāṃ tu dṛṣ·ṭvād·ya vai·de·hīṃ pūr·ṇa·can·dra·ni·bhā·na·nām / man·ma·thas·ya śa·rā·ṇāṃ ca tvaṃ vi·dhe·yo bha·viṣ·ya·si

yadi tasyām abhiprāyo bhāryārthe tava jāyate / śīghram uddhriyatāṃ pādo jayārtham iha dakṣiṇaḥ

ya·di tas·yām a·bhip·rā·yo bhār·yār·the ta·va jā·ya·te / śīgh·ram ud·dhri·ya·tāṃ pā·do ja·yār·tham i·ha dak·ṣi·ṇaḥ

kuru priyaṃ tathā teṣāṃ rakṣasāṃ rākṣaseśvara / vadhāt tasya nṛśaṃsasya rāmasyāśramavāsinaḥ

ku·ru pri·yaṃ ta·thā te·ṣāṃ rak·ṣa·sāṃ rāk·ṣa·seś·va·ra / va·dhāt tas·ya nṛ·śaṃ·sas·ya rā·mas·yāś·ra·ma·vā·si·naḥ

taṃ śarair niśitair hatvā lakṣmaṇaṃ ca mahāratham / hatanāthāṃ sukhaṃ sītāṃ yathāvad upabhokṣyase

taṃ śa·rair ni·śi·tair hat·vā lak·ṣma·ṇaṃ ca ma·hā·ra·tham / ha·ta·nā·thāṃ su·khaṃ sī·tāṃ ya·thā·vad u·pa·bhok·ṣya·se

rocate yadi te vākyaṃ mamaitad rākṣaseśvara / kriyatāṃ nirviśaṅkena vacanaṃ mama rāghava

ro·ca·te ya·di te vāk·yaṃ ma·mai·tad rāk·ṣa·seś·va·ra / kri·ya·tāṃ nir·vi·śaṅ·ke·na va·ca·naṃ ma·ma rā·gha·va

niśamya rāmeṇa śarair ajihmagair hatāñ janasthānagatān niśācarān / kharaṃ ca buddhvā nihataṃ ca dūṣaṇaṃ tvam adya kṛtyaṃ pratipattum arhasi

ni·śam·ya rā·me·ṇa śa·rair a·jih·ma·gair ha·tāñ ja·nas·thā·na·ga·tān ni·śā·ca·rān / kha·raṃ ca bud·dhvā ni·ha·taṃ ca dū·ṣa·ṇaṃ tvam ad·ya kṛt·yaṃ pra·ti·pat·tum ar·ha·si

tataḥ śūrpaṇakhā vākyaṃ tac chrutvā romaharṣaṇam / sacivān abhyanujñāya kāryaṃ buddhvā jagāma ha

ta·taḥ śūr·pa·ṇa·khā vāk·yaṃ tac chrut·vā ro·ma·har·ṣa·ṇam / sa·ci·vān abh·ya·nuj·ñā·ya kār·yaṃ bud·dhvā ja·gā·ma ha

tat kāryam anugamyātha yathāvad upalabhya ca / doṣāṇāṃ ca guṇānāṃ ca saṃpradhārya balābalam

tat kār·yam a·nu·gam·yā·tha ya·thā·vad u·pa·labh·ya ca / do·ṣā·ṇāṃ ca gu·ṇā·nāṃ ca saṃp·ra·dhār·ya ba·lā·ba·lam

iti kartavyam ity eva kṛtvā niścayam ātmanaḥ / sthirabuddhis tato ramyāṃ yānaśālāṃ jagāma ha

i·ti kar·tav·yam ity e·va kṛt·vā niś·ca·yam āt·ma·naḥ / sthi·ra·bud·dhis ta·to ram·yāṃ yā·na·śā·lāṃ ja·gā·ma ha

yānaśālāṃ tato gatvā pracchannaṃ rākṣasādhipaḥ / sūtaṃ saṃcodayām āsa rathaḥ saṃyujyatām iti

yā·na·śā·lāṃ ta·to gat·vā prac·chan·naṃ rāk·ṣa·sā·dhi·paḥ / sū·taṃ saṃ·co·da·yām ā·sa ra·thaḥ saṃ·yuj·ya·tām i·ti

evam uktaḥ kṣaṇenaiva sārathir laghuvikramaḥ / rathaṃ saṃyojayām āsa tasyābhimatam uttamam

e·vam uk·taḥ kṣa·ṇe·nai·va sā·ra·thir la·ghu·vik·ra·maḥ / ra·thaṃ saṃ·yo·ja·yām ā·sa tas·yā·bhi·ma·tam ut·ta·mam

kāñcanaṃ ratham āsthāya kāmagaṃ ratnabhūṣitam / piśācavadanair yuktaṃ kharaiḥ kanakabhūṣaṇaiḥ

kāñ·ca·naṃ ra·tham ās·thā·ya kā·ma·gaṃ rat·na·bhū·ṣi·tam / pi·śā·ca·va·da·nair yuk·taṃ kha·raiḥ ka·na·ka·bhū·ṣa·ṇaiḥ

meghapratimanādena sa tena dhanadānujaḥ / rākṣasādhipatiḥ śrīmān yayau nadanadīpatim

me·ghap·ra·ti·ma·nā·de·na sa te·na dha·na·dā·nu·jaḥ / rāk·ṣa·sā·dhi·pa·tiḥ śrī·mān ya·yau na·da·na·dī·pa·tim

sa śvetabālavyasanaḥ śvetacchatro daśānanaḥ / snigdhavaidūryasaṃkāśas taptakāñcanabhūṣaṇaḥ

sa śve·ta·bā·lav·ya·sa·naḥ śve·tac·chat·ro da·śā·na·naḥ / snig·dha·vai·dūr·ya·saṃ·kā·śas tap·ta·kāñ·ca·na·bhū·ṣa·ṇaḥ

daśāsyo viṃśatibhujo darśanīya paricchadaḥ / tridaśārir munīndraghno daśaśīrṣa ivādrirāṭ

da·śās·yo viṃ·śa·ti·bhu·jo dar·śa·nī·ya pa·ric·cha·daḥ / tri·da·śā·rir mu·nīn·dragh·no da·śa·śīr·ṣa i·vād·ri·rāṭ

kāmagaṃ ratham āsthāya śuśubhe rākṣasādhipaḥ / vidyunmaṇḍalavān meghaḥ sabalāka ivāmbare

kā·ma·gaṃ ra·tham ās·thā·ya śu·śu·bhe rāk·ṣa·sā·dhi·paḥ / vid·yun·maṇ·ḍa·la·vān me·ghaḥ sa·ba·lā·ka i·vām·ba·re

saśailaṃ sāgarānūpaṃ vīryavān avalokayan / nānāpuṣpaphalair vṛkṣair anukīrṇaṃ sahasraśaḥ

sa·śai·laṃ sā·ga·rā·nū·paṃ vīr·ya·vān a·va·lo·ka·yan / nā·nā·puṣ·pa·pha·lair vṛk·ṣair a·nu·kīr·ṇaṃ sa·has·ra·śaḥ

śītamaṅgalatoyābhiḥ padminībhiḥ samantataḥ / viśālair āśramapadair vedimadbhiḥ samāvṛtam

śī·ta·maṅ·ga·la·to·yā·bhiḥ pad·mi·nī·bhiḥ sa·man·ta·taḥ / vi·śā·lair āś·ra·ma·pa·dair ve·di·mad·bhiḥ sa·mā·vṛ·tam

kadaly āḍhakisaṃbādhaṃ nālikeropaśobhitam / sālais tālais tamālaiś ca tarubhiś ca supuṣpitaiḥ

ka·daly ā·ḍha·ki·saṃ·bā·dhaṃ nā·li·ke·ro·pa·śo·bhi·tam / sā·lais tā·lais ta·mā·laiś ca ta·ru·bhiś ca su·puṣ·pi·taiḥ

atyantaniyatāhāraiḥ śobhitaṃ paramarṣibhiḥ / nāgaiḥ suparṇair gandharvaiḥ kiṃnaraiś ca sahasraśaḥ

at·yan·ta·ni·ya·tā·hā·raiḥ śo·bhi·taṃ pa·ra·mar·ṣi·bhiḥ / nā·gaiḥ su·par·ṇair gan·dhar·vaiḥ kiṃ·na·raiś ca sa·has·ra·śaḥ

jitakāmaiś ca siddhaiś ca cāmaṇaiś copaśobhitam / ājair vaikhānasair māṣair vālakhilyair marīcipaiḥ

ji·ta·kā·maiś ca sid·dhaiś ca cā·ma·ṇaiś co·pa·śo·bhi·tam / ā·jair vai·khā·na·sair mā·ṣair vā·la·khil·yair ma·rī·ci·paiḥ

divyābharaṇamālyābhir divyarūpābhir āvṛtam / krīḍā ratividhijñābhir apsarobhiḥ sahasraśaḥ

div·yā·bha·ra·ṇa·māl·yā·bhir div·ya·rū·pā·bhir ā·vṛ·tam / krī·ḍā ra·ti·vi·dhij·ñā·bhir ap·sa·ro·bhiḥ sa·has·ra·śaḥ

sevitaṃ devapatnībhiḥ śrīmatībhiḥ śriyā vṛtam / devadānavasaṃghaiś ca caritaṃ tv amṛtāśibhiḥ

se·vi·taṃ de·va·pat·nī·bhiḥ śrī·ma·tī·bhiḥ śri·yā vṛ·tam / de·va·dā·na·va·saṃ·ghaiś ca ca·ri·taṃ tv a·mṛ·tā·śi·bhiḥ

haṃsakrauñcaplavākīrṇaṃ sārasaiḥ saṃpraṇāditam / vaidūryaprastaraṃ ramyaṃ snigdhaṃ sāgaratejasā

haṃ·sak·rauñ·cap·la·vā·kīr·ṇaṃ sā·ra·saiḥ saṃp·ra·ṇā·di·tam / vai·dūr·yap·ras·ta·raṃ ram·yaṃ snig·dhaṃ sā·ga·ra·te·ja·sā

pāṇḍurāṇi viśālāni divyamālyayutāni ca / tūryagītābhijuṣṭāni vimānāni samantataḥ

pāṇ·ḍu·rā·ṇi vi·śā·lā·ni div·ya·māl·ya·yu·tā·ni ca / tūr·ya·gī·tā·bhi·juṣ·ṭā·ni vi·mā·nā·ni sa·man·ta·taḥ

tapasā jitalokānāṃ kāmagāny abhisaṃpatan / gandharvāpsarasaś caiva dadarśa dhanadānujaḥ

ta·pa·sā ji·ta·lo·kā·nāṃ kā·ma·gāny a·bhi·saṃ·pa·tan / gan·dhar·vāp·sa·ra·saś cai·va da·dar·śa dha·na·dā·nu·jaḥ

niryāsarasamūlānāṃ candanānāṃ sahasraśaḥ / vanāni paśyan saumyāni ghrāṇatṛptikarāṇi ca

nir·yā·sa·ra·sa·mū·lā·nāṃ can·da·nā·nāṃ sa·has·ra·śaḥ / va·nā·ni paś·yan saum·yā·ni ghrā·ṇa·tṛp·ti·ka·rā·ṇi ca

agarūṇāṃ ca mukhyānāṃ vanāny upavanāni ca / takkolānāṃ ca jātyānāṃ phalānāṃ ca sugandhinām

a·ga·rū·ṇāṃ ca mukh·yā·nāṃ va·nāny u·pa·va·nā·ni ca / tak·ko·lā·nāṃ ca jāt·yā·nāṃ pha·lā·nāṃ ca su·gan·dhi·nām

puṣpāṇi ca tamālasya gulmāni maricasya ca / muktānāṃ ca samūhāni śuṣyamāṇāni tīrataḥ

puṣ·pā·ṇi ca ta·mā·las·ya gul·mā·ni ma·ri·cas·ya ca / muk·tā·nāṃ ca sa·mū·hā·ni śuṣ·ya·mā·ṇā·ni tī·ra·taḥ

śaṅkhānāṃ prastaraṃ caiva pravālanicayaṃ tathā / kāñcanāni ca śailāni rājatāni ca sarvaśaḥ

śaṅ·khā·nāṃ pras·ta·raṃ cai·va pra·vā·la·ni·ca·yaṃ ta·thā / kāñ·ca·nā·ni ca śai·lā·ni rā·ja·tā·ni ca sar·va·śaḥ

prasravāṇi manojñāni prasannāni hradāni ca / dhanadhānyopapannāni strīratnair āvṛtāni ca

pras·ra·vā·ṇi ma·noj·ñā·ni pra·san·nā·ni hra·dā·ni ca / dha·na·dhān·yo·pa·pan·nā·ni strī·rat·nair ā·vṛ·tā·ni ca

hastyaśvarathagāḍhāni nagarāṇy avalokayan / taṃ samaṃ sarvataḥ snigdhaṃ mṛdusaṃsparśamārutam

has·tyaś·va·ra·tha·gā·ḍhā·ni na·ga·rāṇy a·va·lo·ka·yan / taṃ sa·maṃ sar·va·taḥ snig·dhaṃ mṛ·du·saṃs·par·śa·mā·ru·tam

anūpaṃ sindhurājasya dadarśa tridivopamam / tatrāpaśyat sa meghābhaṃ nyagrodham ṛṣibhir vṛtam

a·nū·paṃ sin·dhu·rā·jas·ya da·dar·śa tri·di·vo·pa·mam / tat·rā·paś·yat sa me·ghā·bhaṃ nyag·ro·dham ṛ·ṣi·bhir vṛ·tam

samantād yasya tāḥ śākhāḥ śatayojanam āyatāḥ / yasya hastinam ādāya mahākāyaṃ ca kaccapam / bhakṣārthaṃ garuḍaḥ śākhām ājagāma mahābalaḥ

sa·man·tād yas·ya tāḥ śā·khāḥ śa·ta·yo·ja·nam ā·ya·tāḥ / yas·ya has·ti·nam ā·dā·ya ma·hā·kā·yaṃ ca kac·ca·pam / bhak·ṣār·thaṃ ga·ru·ḍaḥ śā·khām ā·ja·gā·ma ma·hā·ba·laḥ

tasya tāṃ sahasā śākhāṃ bhāreṇa patagottamaḥ / suparṇaḥ parṇabahulāṃ babhañjātha mahābalaḥ

tas·ya tāṃ sa·ha·sā śā·khāṃ bhā·re·ṇa pa·ta·got·ta·maḥ / su·par·ṇaḥ par·ṇa·ba·hu·lāṃ ba·bhañ·jā·tha ma·hā·ba·laḥ

tatra vaikhānasā māṣā vālakhilyā marīcipāḥ / ajā babhūvur dhūmrāś ca saṃgatāḥ paramarṣayaḥ

tat·ra vai·khā·na·sā mā·ṣā vā·la·khil·yā ma·rī·ci·pāḥ / a·jā ba·bhū·vur dhūm·rāś ca saṃ·ga·tāḥ pa·ra·mar·ṣa·yaḥ

teṣāṃ dayārthaṃ garuḍas tāṃ śākhāṃ śatayojanām / jagāmādāya vegena tau cobhau gajakacchapau

te·ṣāṃ da·yār·thaṃ ga·ru·ḍas tāṃ śā·khāṃ śa·ta·yo·ja·nām / ja·gā·mā·dā·ya ve·ge·na tau co·bhau ga·ja·kac·cha·pau

ekapādena dharmātmā bhakṣayitvā tad āmiṣam / niṣādaviṣayaṃ hatvā śākhayā patagottamaḥ / praharṣam atulaṃ lebhe mokṣayitvā mahāmunīn

e·ka·pā·de·na dhar·māt·mā bhak·ṣa·yit·vā tad ā·mi·ṣam / ni·ṣā·da·vi·ṣa·yaṃ hat·vā śā·kha·yā pa·ta·got·ta·maḥ / pra·har·ṣam a·tu·laṃ le·bhe mok·ṣa·yit·vā ma·hā·mu·nīn

sa tenaiva praharṣeṇa dviguṇīkṛtavikramaḥ / amṛtānayanārthaṃ vai cakāra matimān matim

sa te·nai·va pra·har·ṣe·ṇa dvi·gu·ṇī·kṛ·ta·vik·ra·maḥ / a·mṛ·tā·na·ya·nār·thaṃ vai ca·kā·ra ma·ti·mān ma·tim

ayojālāni nirmathya bhittvā ratnagṛhaṃ varam / mahendrabhavanād guptam ājahārāmṛtaṃ tataḥ

a·yo·jā·lā·ni nir·math·ya bhit·tvā rat·na·gṛ·haṃ va·ram / ma·hen·dra·bha·va·nād gup·tam ā·ja·hā·rā·mṛ·taṃ ta·taḥ

taṃ maharṣigaṇair juṣṭaṃ suparṇakṛtalakṣaṇam / nāmnā subhadraṃ nyagrodhaṃ dadarśa dhanadānujaḥ

taṃ ma·har·ṣi·ga·ṇair juṣ·ṭaṃ su·par·ṇa·kṛ·ta·lak·ṣa·ṇam / nām·nā su·bhad·raṃ nyag·ro·dhaṃ da·dar·śa dha·na·dā·nu·jaḥ

taṃ tu gatvā paraṃ pāraṃ samudrasya nadīpateḥ / dadarśāśramam ekānte puṇye ramye vanāntare

taṃ tu gat·vā pa·raṃ pā·raṃ sa·mud·ras·ya na·dī·pa·teḥ / da·dar·śāś·ra·mam e·kān·te puṇ·ye ram·ye va·nān·ta·re

tatra kṛṣṇājinadharaṃ jaṭāvalkaladhāriṇam / dadarśa niyatāhāraṃ mārīcaṃ nāma rākṣasaṃ

tat·ra kṛṣ·ṇā·ji·na·dha·raṃ ja·ṭā·val·ka·la·dhā·ri·ṇam / da·dar·śa ni·ya·tā·hā·raṃ mā·rī·caṃ nā·ma rāk·ṣa·saṃ

sa rāvaṇaḥ samāgamya vidhivat tena rakṣasā / tataḥ paścād idaṃ vākyam abravīd vākyakovidaḥ

sa rā·va·ṇaḥ sa·mā·gam·ya vi·dhi·vat te·na rak·ṣa·sā / ta·taḥ paś·cād i·daṃ vāk·yam ab·ra·vīd vāk·ya·ko·vi·daḥ

mārīca śrūyatāṃ tāta vacanaṃ mama bhāṣataḥ / ārto 'smi mama cārtasya bhavān hi paramā gatiḥ

mā·rī·ca śrū·ya·tāṃ tā·ta va·ca·naṃ ma·ma bhā·ṣa·taḥ / ār·to 'smi ma·ma cār·tas·ya bha·vān hi pa·ra·mā ga·tiḥ

jānīṣe tvaṃ janasthānaṃ bhrātā yatra kharo mama / dūṣaṇaś ca mahābāhuḥ svasā śūrpaṇakhā ca me

jā·nī·ṣe tvaṃ ja·nas·thā·naṃ bhrā·tā yat·ra kha·ro ma·ma / dū·ṣa·ṇaś ca ma·hā·bā·huḥ sva·sā śūr·pa·ṇa·khā ca me

triśirāś ca mahātejā rākṣasaḥ piśitāśanaḥ / anye ca bahavaḥ śūrā labdhalakṣā niśācarāḥ

tri·śi·rāś ca ma·hā·te·jā rāk·ṣa·saḥ pi·śi·tā·śa·naḥ / an·ye ca ba·ha·vaḥ śū·rā lab·dha·lak·ṣā ni·śā·ca·rāḥ

vasanti manniyogena adhivāsaṃ ca rākṣasaḥ / bādhamānā mahāraṇye munīn ye dharmacāriṇaḥ

va·san·ti man·ni·yo·ge·na a·dhi·vā·saṃ ca rāk·ṣa·saḥ / bā·dha·mā·nā ma·hā·raṇ·ye mu·nīn ye dhar·ma·cā·ri·ṇaḥ

caturdaśa sahasrāṇi rakṣasāṃ bhīmakarmaṇām / śūrāṇāṃ labdhalakṣāṇāṃ kharacittānuvartinām

ca·tur·da·śa sa·has·rā·ṇi rak·ṣa·sāṃ bhī·ma·kar·ma·ṇām / śū·rā·ṇāṃ lab·dha·lak·ṣā·ṇāṃ kha·ra·cit·tā·nu·var·ti·nām

te tv idānīṃ janasthāne vasamānā mahābalāḥ / saṃgatāḥ param āyattā rāmeṇa saha saṃyuge

te tv i·dā·nīṃ ja·nas·thā·ne va·sa·mā·nā ma·hā·ba·lāḥ / saṃ·ga·tāḥ pa·ram ā·yat·tā rā·me·ṇa sa·ha saṃ·yu·ge

tena saṃjātaroṣeṇa rāmeṇa raṇamūrdhani / anuktvā paruṣaṃ kiṃ cic charair vyāpāritaṃ dhanuḥ

te·na saṃ·jā·ta·ro·ṣe·ṇa rā·me·ṇa ra·ṇa·mūr·dha·ni / a·nuk·tvā pa·ru·ṣaṃ kiṃ cic cha·rair vyā·pā·ri·taṃ dha·nuḥ

caturdaśa sahasrāṇi rakṣasāṃ bhīmakarmaṇām / nihatāni śarais tīkṣṇair mānuṣeṇa padātinā

ca·tur·da·śa sa·has·rā·ṇi rak·ṣa·sāṃ bhī·ma·kar·ma·ṇām / ni·ha·tā·ni śa·rais tīk·ṣṇair mā·nu·ṣe·ṇa pa·dā·ti·nā

kharaś ca nihataḥ saṃkhye dūṣaṇaś ca nipātitaḥ / hatvā triśirasaṃ cāpi nirbhayā daṇḍakāḥ kṛtāḥ

kha·raś ca ni·ha·taḥ saṃkh·ye dū·ṣa·ṇaś ca ni·pā·ti·taḥ / hat·vā tri·śi·ra·saṃ cā·pi nir·bha·yā daṇ·ḍa·kāḥ kṛ·tāḥ

pitrā nirastaḥ kruddhena sabhāryaḥ kṣīṇajīvitaḥ / sa hantā tasya sainyasya rāmaḥ kṣatriyapāṃsanaḥ

pit·rā ni·ras·taḥ krud·dhe·na sa·bhār·yaḥ kṣī·ṇa·jī·vi·taḥ / sa han·tā tas·ya sain·yas·ya rā·maḥ kṣat·ri·ya·pāṃ·sa·naḥ

aśīlaḥ karkaśas tīkṣṇo mūrkho lubdho 'jitendriyaḥ / tyaktadharmas tv adharmātmā bhūtānām ahite rataḥ

a·śī·laḥ kar·ka·śas tīk·ṣṇo mūr·kho lub·dho 'ji·ten·dri·yaḥ / tyak·ta·dhar·mas tv a·dhar·māt·mā bhū·tā·nām a·hi·te ra·taḥ

yena vairaṃ vināraṇye sattvam āśritya kevalam / karṇanāsāpahāreṇa bhaginī me virūpitā

ye·na vai·raṃ vi·nā·raṇ·ye sat·tvam āś·rit·ya ke·va·lam / kar·ṇa·nā·sā·pa·hā·re·ṇa bha·gi·nī me vi·rū·pi·tā

tasya bhāryāṃ janasthānāt sītāṃ surasutopamām / ānayiṣyāmi vikramya sahāyas tatra me bhava

tas·ya bhār·yāṃ ja·nas·thā·nāt sī·tāṃ su·ra·su·to·pa·mām / ā·na·yiṣ·yā·mi vik·ram·ya sa·hā·yas tat·ra me bha·va

tvayā hy ahaṃ sahāyena pārśvasthena mahābala / bhrātṛbhiś ca surān yuddhe samagrān nābhicintaye

tva·yā hy a·haṃ sa·hā·ye·na pār·śvas·the·na ma·hā·ba·la / bhrā·tṛ·bhiś ca su·rān yud·dhe sa·mag·rān nā·bhi·cin·ta·ye

tat sahāyo bhava tvaṃ me samartho hy asi rākṣasa / vīrye yuddhe ca darpe ca na hy asti sadṛśas tava

tat sa·hā·yo bha·va tvaṃ me sa·mar·tho hy a·si rāk·ṣa·sa / vīr·ye yud·dhe ca dar·pe ca na hy as·ti sa·dṛ·śas ta·va

etadartham ahaṃ prāptas tvatsamīpaṃ niśācara / śṛṇu tat karma sāhāyye yat kāryaṃ vacanān mama

e·ta·dar·tham a·haṃ prāp·tas tvat·sa·mī·paṃ ni·śā·ca·ra / śṛ·ṇu tat kar·ma sā·hāy·ye yat kār·yaṃ va·ca·nān ma·ma

sauvarṇas tvaṃ mṛgo bhūtvā citro rajatabindubhiḥ / āśrame tasya rāmasya sītāyāḥ pramukhe cara

sau·var·ṇas tvaṃ mṛ·go bhūt·vā cit·ro ra·ja·ta·bin·du·bhiḥ / āś·ra·me tas·ya rā·mas·ya sī·tā·yāḥ pra·mu·khe ca·ra

tvāṃ tu niḥsaṃśayaṃ sītā dṛṣṭvā tu mṛgarūpiṇam / gṛhyatām iti bhartāraṃ lakṣmaṇaṃ cābhidhāsyati

tvāṃ tu niḥ·saṃ·śa·yaṃ sī·tā dṛṣ·ṭvā tu mṛ·ga·rū·pi·ṇam / gṛh·ya·tām i·ti bhar·tā·raṃ lak·ṣma·ṇaṃ cā·bhi·dhās·ya·ti

tatas tayor apāye tu śūnye sītāṃ yathāsukham / nirābādho hariṣyāmi rāhuś candraprabhām iva

ta·tas ta·yor a·pā·ye tu śūn·ye sī·tāṃ ya·thā·su·kham / ni·rā·bā·dho ha·riṣ·yā·mi rā·huś can·drap·ra·bhām i·va

tataḥ paścāt sukhaṃ rāme bhāryāharaṇakarśite / visrabdhaṃ prahariṣyāmi kṛtārthenāntarātmanā

ta·taḥ paś·cāt su·khaṃ rā·me bhār·yā·ha·ra·ṇa·kar·śi·te / vis·rab·dhaṃ pra·ha·riṣ·yā·mi kṛ·tār·the·nān·ta·rāt·ma·nā

tasya rāmakathāṃ śrutvā mārīcasya mahātmanaḥ / śuṣkaṃ samabhavad vaktraṃ paritrasto babhūva ca

tas·ya rā·ma·ka·thāṃ śrut·vā mā·rī·cas·ya ma·hāt·ma·naḥ / śuṣ·kaṃ sa·ma·bha·vad vak·traṃ pa·rit·ras·to ba·bhū·va ca

sa rāvaṇaṃ trastaviṣaṇṇacetā mahāvane rāmaparākramajñaḥ / kṛtāñjalis tattvam uvāca vākyaṃ hitaṃ ca tasmai hitam ātmanaś ca

sa rā·va·ṇaṃ tras·ta·vi·ṣaṇ·ṇa·ce·tā ma·hā·va·ne rā·ma·pa·rāk·ra·maj·ñaḥ / kṛ·tāñ·ja·lis tat·tvam u·vā·ca vāk·yaṃ hi·taṃ ca tas·mai hi·tam āt·ma·naś ca

tac chrutvā rākṣasendrasya vākyaṃ vākyaviśāradaḥ / pratyuvāca mahāprājño mārīco rākṣaseśvaram

tac chrut·vā rāk·ṣa·sen·dras·ya vāk·yaṃ vāk·ya·vi·śā·ra·daḥ / prat·yu·vā·ca ma·hāp·rāj·ño mā·rī·co rāk·ṣa·seś·va·ram

sulabhāḥ puruṣā rājan satataṃ priyavādinaḥ / apriyasya ca pathyasya vaktā śrotā ca durlabhaḥ

su·la·bhāḥ pu·ru·ṣā rā·jan sa·ta·taṃ pri·ya·vā·di·naḥ / ap·ri·yas·ya ca path·yas·ya vak·tā śro·tā ca dur·la·bhaḥ

na nūnaṃ budhyase rāmaṃ mahāvīryaṃ guṇonnatam / ayuktacāraś capalo mahendravaruṇopamam

na nū·naṃ budh·ya·se rā·maṃ ma·hā·vīr·yaṃ gu·ṇon·na·tam / a·yuk·ta·cā·raś ca·pa·lo ma·hen·dra·va·ru·ṇo·pa·mam

api svasti bhavet tāta sarveṣāṃ bhuvi rakṣasām / api rāmo na saṃkruddhaḥ kuryāl lokam arākṣasaṃ

a·pi svas·ti bha·vet tā·ta sar·ve·ṣāṃ bhu·vi rak·ṣa·sām / a·pi rā·mo na saṃk·rud·dhaḥ kur·yāl lo·kam a·rāk·ṣa·saṃ

api te jīvitāntāya notpannā janakātmajā / api sītā nimittaṃ ca na bhaved vyasanaṃ mahat

a·pi te jī·vi·tān·tā·ya not·pan·nā ja·na·kāt·ma·jā / a·pi sī·tā ni·mit·taṃ ca na bha·ved vya·sa·naṃ ma·hat

api tvām īśvaraṃ prāpya kāmavṛttaṃ niraṅkuśam / na vinaśyet purī laṅkā tvayā saha sarākṣasā

a·pi tvām īś·va·raṃ prāp·ya kā·ma·vṛt·taṃ ni·raṅ·ku·śam / na vi·naś·yet pu·rī laṅ·kā tva·yā sa·ha sa·rāk·ṣa·sā

tvadvidhaḥ kāmavṛtto hi duḥśīlaḥ pāpamantritaḥ / ātmānaṃ svajanaṃ rāṣṭraṃ sa rājā hanti durmatiḥ

tvad·vi·dhaḥ kā·ma·vṛt·to hi duḥ·śī·laḥ pā·pa·man·tri·taḥ / āt·mā·naṃ sva·ja·naṃ rāṣ·ṭraṃ sa rā·jā han·ti dur·ma·tiḥ

na ca pitrā parityakto nāmaryādaḥ kathaṃ cana / na lubdho na ca duḥśīlo na ca kṣatriyapāṃsanaḥ

na ca pit·rā pa·rit·yak·to nā·mar·yā·daḥ ka·thaṃ ca·na / na lub·dho na ca duḥ·śī·lo na ca kṣat·ri·ya·pāṃ·sa·naḥ

na ca dharmaguṇair hīnaiḥ kausalyānandavardhanaḥ / na ca tīkṣṇo hi bhūtānāṃ sarveṣāṃ ca hite rataḥ

na ca dhar·ma·gu·ṇair hī·naiḥ kau·sal·yā·nan·da·var·dha·naḥ / na ca tīk·ṣṇo hi bhū·tā·nāṃ sar·ve·ṣāṃ ca hi·te ra·taḥ

vañcitaṃ pitaraṃ dṛṣṭvā kaikeyyā satyavādinam / kariṣyāmīti dharmātmā tataḥ pravrajito vanam

vañ·ci·taṃ pi·ta·raṃ dṛṣ·ṭvā kai·key·yā sat·ya·vā·di·nam / ka·riṣ·yā·mī·ti dhar·māt·mā ta·taḥ prav·ra·ji·to va·nam

kaikeyyāḥ priyakāmārthaṃ pitur daśarathasya ca / hitvā rājyaṃ ca bhogāṃś ca praviṣṭo daṇḍakāvanam

kai·key·yāḥ pri·ya·kā·mār·thaṃ pi·tur da·śa·ra·thas·ya ca / hit·vā rāj·yaṃ ca bho·gāṃś ca pra·viṣ·ṭo daṇ·ḍa·kā·va·nam

na rāmaḥ karkaśas tāta nāvidvān nājitendriyaḥ / anṛtaṃ na śrutaṃ caiva naiva tvaṃ vaktum arhasi

na rā·maḥ kar·ka·śas tā·ta nā·vid·vān nā·ji·ten·dri·yaḥ / a·nṛ·taṃ na śru·taṃ cai·va nai·va tvaṃ vak·tum ar·ha·si

rāmo vigrahavān dharmaḥ sādhuḥ satyaparākramaḥ / rājā sarvasya lokasya devānām iva vāsavaḥ

rā·mo vig·ra·ha·vān dhar·maḥ sā·dhuḥ sat·ya·pa·rāk·ra·maḥ / rā·jā sar·vas·ya lo·kas·ya de·vā·nām i·va vā·sa·vaḥ

kathaṃ tvaṃ tasya vaidehīṃ rakṣitāṃ svena tejasā / icchasi prasabhaṃ hartuṃ prabhām iva vivasvataḥ

ka·thaṃ tvaṃ tas·ya vai·de·hīṃ rak·ṣi·tāṃ sve·na te·ja·sā / ic·cha·si pra·sa·bhaṃ har·tuṃ pra·bhām i·va vi·vas·va·taḥ

śarārciṣam anādhṛṣyaṃ cāpakhaḍgendhanaṃ raṇe / rāmāgniṃ sahasā dīptaṃ na praveṣṭuṃ tvam arhasi

śa·rār·ci·ṣam a·nā·dhṛṣ·yaṃ cā·pa·khaḍ·gen·dha·naṃ ra·ṇe / rā·māg·niṃ sa·ha·sā dīp·taṃ na pra·veṣ·ṭuṃ tvam ar·ha·si

dhanurvyāditadīptāsyaṃ śarārciṣam amarṣaṇam / cāpabāṇadharaṃ vīraṃ śatrusenāpahāriṇam

dha·nur·vyā·di·ta·dīp·tās·yaṃ śa·rār·ci·ṣam a·mar·ṣa·ṇam / cā·pa·bā·ṇa·dha·raṃ vī·raṃ śat·ru·se·nā·pa·hā·ri·ṇam

rājyaṃ sukhaṃ ca saṃtyajya jīvitaṃ ceṣṭam ātmanaḥ / nātyāsādayituṃ tāta rāmāntakam ihārhasi

rāj·yaṃ su·khaṃ ca saṃt·yaj·ya jī·vi·taṃ ceṣ·ṭam āt·ma·naḥ / nāt·yā·sā·da·yi·tuṃ tā·ta rā·mān·ta·kam i·hār·ha·si

aprameyaṃ hi tat tejo yasya sā janakātmajā / na tvaṃ samarthas tāṃ hartuṃ rāmacāpāśrayāṃ vane

ap·ra·me·yaṃ hi tat te·jo yas·ya sā ja·na·kāt·ma·jā / na tvaṃ sa·mar·thas tāṃ har·tuṃ rā·ma·cā·pāś·ra·yāṃ va·ne

prāṇebhyo 'pi priyatarā bhāryā nityam anuvratā / dīptasyeva hutāśasya śikhā sītā sumadhyamā

prā·ṇebh·yo 'pi pri·ya·ta·rā bhār·yā nit·yam a·nuv·ra·tā / dīp·tas·ye·va hu·tā·śas·ya śi·khā sī·tā su·madh·ya·mā

kim udyamaṃ vyartham imaṃ kṛtvā te rākṣasādhipa / dṛṣṭaś cet tvaṃ raṇe tena tad antaṃ tava jīvitam / jīvitaṃ ca sukhaṃ caiva rājyaṃ caiva sudurlabham

kim ud·ya·maṃ vyar·tham i·maṃ kṛt·vā te rāk·ṣa·sā·dhi·pa / dṛṣ·ṭaś cet tvaṃ ra·ṇe te·na tad an·taṃ ta·va jī·vi·tam / jī·vi·taṃ ca su·khaṃ cai·va rāj·yaṃ cai·va su·dur·la·bham

sa sarvaiḥ sacivaiḥ sārdhaṃ vibhīṣaṇapuraskṛtaiḥ / mantrayitvā tu dharmiṣṭhaiḥ kṛtvā niścayam ātmanaḥ

sa sar·vaiḥ sa·ci·vaiḥ sār·dhaṃ vi·bhī·ṣa·ṇa·pu·ras·kṛ·taiḥ / man·tra·yit·vā tu dhar·miṣ·ṭhaiḥ kṛt·vā niś·ca·yam āt·ma·naḥ

doṣāṇāṃ ca guṇānāṃ ca saṃpradhārya balābalam / ātmanaś ca balaṃ jñātvā rāghavasya ca tattvataḥ / hitaṃ hi tava niścitya kṣamaṃ tvaṃ kartum arhasi

do·ṣā·ṇāṃ ca gu·ṇā·nāṃ ca saṃp·ra·dhār·ya ba·lā·ba·lam / āt·ma·naś ca ba·laṃ jñāt·vā rā·gha·vas·ya ca tat·tva·taḥ / hi·taṃ hi ta·va niś·cit·ya kṣa·maṃ tvaṃ kar·tum ar·ha·si

ahaṃ tu manye tava na kṣamaṃ raṇe samāgamaṃ kosalarājasūnunā / idaṃ hi bhūyaḥ śṛṇu vākyam uttamaṃ kṣamaṃ ca yuktaṃ ca niśācarādhipa

a·haṃ tu man·ye ta·va na kṣa·maṃ ra·ṇe sa·mā·ga·maṃ ko·sa·la·rā·ja·sū·nu·nā / i·daṃ hi bhū·yaḥ śṛ·ṇu vāk·yam ut·ta·maṃ kṣa·maṃ ca yuk·taṃ ca ni·śā·ca·rā·dhi·pa

kadā cid apy ahaṃ vīryāt paryaṭan pṛthivīm imām / balaṃ nāgasahasrasya dhārayan parvatopamaḥ

ka·dā cid apy a·haṃ vīr·yāt par·ya·ṭan pṛ·thi·vīm i·mām / ba·laṃ nā·ga·sa·has·ras·ya dhā·ra·yan par·va·to·pa·maḥ

nīlajīmūtasaṃkāśas taptakāñcanakuṇḍalaḥ / bhayaṃ lokasya janayan kirīṭī parighāyudhaḥ / vyacaraṃ daṇḍakāraṇyam ṛṣimāṃsāni bhakṣayan

nī·la·jī·mū·ta·saṃ·kā·śas tap·ta·kāñ·ca·na·kuṇ·ḍa·laḥ / bha·yaṃ lo·kas·ya ja·na·yan ki·rī·ṭī pa·ri·ghā·yu·dhaḥ / vya·ca·raṃ daṇ·ḍa·kā·raṇ·yam ṛ·ṣi·māṃ·sā·ni bhak·ṣa·yan

viśvāmitro 'tha dharmātmā madvitrasto mahāmuniḥ / svayaṃ gatvā daśarathaṃ narendram idam abravīt

viś·vā·mit·ro 'tha dhar·māt·mā mad·vit·ras·to ma·hā·mu·niḥ / sva·yaṃ gat·vā da·śa·ra·thaṃ na·ren·dram i·dam ab·ra·vīt

ayaṃ rakṣatu māṃ rāmaḥ parvakāle samāhitaḥ / mārīcān me bhayaṃ ghoraṃ samutpannaṃ nareśvara

a·yaṃ rak·ṣa·tu māṃ rā·maḥ par·va·kā·le sa·mā·hi·taḥ / mā·rī·cān me bha·yaṃ gho·raṃ sa·mut·pan·naṃ na·reś·va·ra

ity evam ukto dharmātmā rājā daśarathas tadā / pratyuvāca mahābhāgaṃ viśvāmitraṃ mahāmunim

ity e·vam uk·to dhar·māt·mā rā·jā da·śa·ra·thas ta·dā / prat·yu·vā·ca ma·hā·bhā·gaṃ viś·vā·mit·raṃ ma·hā·mu·nim

ūna ṣoḍaśa varṣo 'yam akṛtāstraś ca rāghavaḥ / kāmaṃ tu mama yat sainyaṃ mayā saha gamiṣyati / badhiṣyāmi muniśreṣṭha śatruṃ tava yathepsitam

ū·na ṣo·ḍa·śa var·ṣo 'yam a·kṛ·tās·traś ca rā·gha·vaḥ / kā·maṃ tu ma·ma yat sain·yaṃ ma·yā sa·ha ga·miṣ·ya·ti / ba·dhiṣ·yā·mi mu·niś·reṣ·ṭha śat·ruṃ ta·va ya·thep·si·tam

ity evam uktaḥ sa munī rājānaṃ punar abravīt / rāmān nānyad balaṃ loke paryāptaṃ tasya rakṣasaḥ

ity e·vam uk·taḥ sa mu·nī rā·jā·naṃ pu·nar ab·ra·vīt / rā·mān nān·yad ba·laṃ lo·ke par·yāp·taṃ tas·ya rak·ṣa·saḥ

bālo 'py eṣa mahātejāḥ samarthas tasya nigrahe / gamiṣye rāmam ādāya svasti te 'stu paraṃtapaḥ

bā·lo 'py e·ṣa ma·hā·te·jāḥ sa·mar·thas tas·ya nig·ra·he / ga·miṣ·ye rā·mam ā·dā·ya svas·ti te 'stu pa·raṃ·ta·paḥ

ity evam uktvā sa munis tam ādāya nṛpātmajam / jagāma paramaprīto viśvāmitraḥ svam āśramam

ity e·vam uk·tvā sa mu·nis tam ā·dā·ya nṛ·pāt·ma·jam / ja·gā·ma pa·ra·map·rī·to viś·vā·mit·raḥ svam āś·ra·mam

taṃ tadā daṇḍakāraṇye yajñam uddiśya dīkṣitam / babhūvāvasthito rāmaś citraṃ visphārayan dhanuḥ

taṃ ta·dā daṇ·ḍa·kā·raṇ·ye yaj·ñam ud·diś·ya dīk·ṣi·tam / ba·bhū·vā·vas·thi·to rā·maś cit·raṃ vis·phā·ra·yan dha·nuḥ

ajātavyañjanaḥ śrīmān bālaḥ śyāmaḥ śubhekṣaṇaḥ / ekavastradharo dhanvī śikhī kanakamālayā

a·jā·tav·yañ·ja·naḥ śrī·mān bā·laḥ śyā·maḥ śu·bhek·ṣa·ṇaḥ / e·ka·vas·tra·dha·ro dhan·vī śi·khī ka·na·ka·mā·la·yā

śobhayan daṇḍakāraṇyaṃ dīptena svena tejasā / adṛśyata tadā rāmo bālacandra ivoditaḥ

śo·bha·yan daṇ·ḍa·kā·raṇ·yaṃ dīp·te·na sve·na te·ja·sā / a·dṛś·ya·ta ta·dā rā·mo bā·la·can·dra i·vo·di·taḥ

tato 'haṃ meghasaṃkāśas taptakāñcanakuṇḍalaḥ / balī dattavaro darpād ājagāma tadāśramam

ta·to 'haṃ me·gha·saṃ·kā·śas tap·ta·kāñ·ca·na·kuṇ·ḍa·laḥ / ba·lī dat·ta·va·ro dar·pād ā·ja·gā·ma ta·dāś·ra·mam

tena dṛṣṭaḥ praviṣṭo 'haṃ sahasaivodyatāyudhaḥ / māṃ tu dṛṣṭvā dhanuḥ sajyam asaṃbhrāntaś cakāra ha

te·na dṛṣ·ṭaḥ pra·viṣ·ṭo 'haṃ sa·ha·sai·vod·ya·tā·yu·dhaḥ / māṃ tu dṛṣ·ṭvā dha·nuḥ saj·yam a·saṃbh·rān·taś ca·kā·ra ha

avajānann ahaṃ mohād bālo 'yam iti rāghavam / viśvāmitrasya tāṃ vedim adhyadhāvaṃ kṛtatvaraḥ

a·va·jā·nann a·haṃ mo·hād bā·lo 'yam i·ti rā·gha·vam / viś·vā·mit·ras·ya tāṃ ve·dim adh·ya·dhā·vaṃ kṛ·tat·va·raḥ

tena muktas tato bāṇaḥ śitaḥ śatrunibarhaṇaḥ / tenāhaṃ tāḍitaḥ kṣiptaḥ samudre śatayojane

te·na muk·tas ta·to bā·ṇaḥ śi·taḥ śat·ru·ni·bar·ha·ṇaḥ / te·nā·haṃ tā·ḍi·taḥ kṣip·taḥ sa·mud·re śa·ta·yo·ja·ne

rāmasya śaravegena nirasto bhrāntacetanaḥ / pātito 'haṃ tadā tena gambhīre sāgarāmbhasi / prāpya saṃjñāṃ cirāt tāta laṅkāṃ prati gataḥ purīm

rā·mas·ya śa·ra·ve·ge·na ni·ras·to bhrān·ta·ce·ta·naḥ / pā·ti·to 'haṃ ta·dā te·na gam·bhī·re sā·ga·rām·bha·si / prāp·ya saṃj·ñāṃ ci·rāt tā·ta laṅ·kāṃ pra·ti ga·taḥ pu·rīm

evam asmi tadā muktaḥ sahāyās te nipātitāḥ / akṛtāstreṇa rāmeṇa bālenākliṣṭakarmaṇā

e·vam as·mi ta·dā muk·taḥ sa·hā·yās te ni·pā·ti·tāḥ / a·kṛ·tās·tre·ṇa rā·me·ṇa bā·le·nāk·liṣ·ṭa·kar·ma·ṇā

tan mayā vāryamāṇas tvaṃ yadi rāmeṇa vigraham / kariṣyasy āpadaṃ ghorāṃ kṣipraṃ prāpya naśiṣyasi

tan ma·yā vār·ya·mā·ṇas tvaṃ ya·di rā·me·ṇa vig·ra·ham / ka·riṣ·yasy ā·pa·daṃ gho·rāṃ kṣip·raṃ prāp·ya na·śiṣ·ya·si

krīḍā ratividhijñānāṃ samājotsavaśālinām / rakṣasāṃ caiva saṃtāpam anarthaṃ cāhariṣyasi

krī·ḍā ra·ti·vi·dhij·ñā·nāṃ sa·mā·jot·sa·va·śā·li·nām / rak·ṣa·sāṃ cai·va saṃ·tā·pam a·nar·thaṃ cā·ha·riṣ·ya·si

harmyaprāsādasaṃbādhāṃ nānāratnavibhūṣitām / drakṣyasi tvaṃ purīṃ laṅkāṃ vinaṣṭāṃ maithilīkṛte

har·myap·rā·sā·da·saṃ·bā·dhāṃ nā·nā·rat·na·vi·bhū·ṣi·tām / drak·ṣya·si tvaṃ pu·rīṃ laṅ·kāṃ vi·naṣ·ṭāṃ mai·thi·lī·kṛ·te

akurvanto 'pi pāpāni śucayaḥ pāpasaṃśrayāt / parapāpair vinaśyanti matsyā nāgahrade yathā

a·kur·van·to 'pi pā·pā·ni śu·ca·yaḥ pā·pa·saṃś·ra·yāt / pa·ra·pā·pair vi·naś·yan·ti mat·syā nā·gah·ra·de ya·thā

divyacandanadigdhāṅgān divyābharaṇabhūṣitān / drakṣyasy abhihatān bhūmau tava doṣāt tu rākṣasān

div·ya·can·da·na·dig·dhāṅ·gān div·yā·bha·ra·ṇa·bhū·ṣi·tān / drak·ṣyasy a·bhi·ha·tān bhū·mau ta·va do·ṣāt tu rāk·ṣa·sān

hṛtadārān sadārāṃś ca daśavidravato diśaḥ / hataśeṣān aśaraṇān drakṣyasi tvaṃ niśācarān

hṛ·ta·dā·rān sa·dā·rāṃś ca da·śa·vid·ra·va·to di·śaḥ / ha·ta·śe·ṣān a·śa·ra·ṇān drak·ṣya·si tvaṃ ni·śā·ca·rān

śarajālaparikṣiptām agnijvālāsamāvṛtām / pradagdhabhavanāṃ laṅkāṃ drakṣyasi tvam asaṃśayam

śa·ra·jā·la·pa·rik·ṣip·tām ag·nij·vā·lā·sa·mā·vṛ·tām / pra·dag·dha·bha·va·nāṃ laṅ·kāṃ drak·ṣya·si tvam a·saṃ·śa·yam

pramadānāṃ sahasrāṇi tava rājan parigrahaḥ / bhava svadāranirataḥ svakulaṃ rakṣarākṣasa

pra·ma·dā·nāṃ sa·has·rā·ṇi ta·va rā·jan pa·rig·ra·haḥ / bha·va sva·dā·ra·ni·ra·taḥ sva·ku·laṃ rak·ṣa·rāk·ṣa·sa

mānaṃ vṛddhiṃ ca rājyaṃ ca jīvitaṃ ceṣṭam ātmanaḥ / yadīcchasi ciraṃ bhoktuṃ mā kṛthā rāma vipriyam

mā·naṃ vṛd·dhiṃ ca rāj·yaṃ ca jī·vi·taṃ ceṣ·ṭam āt·ma·naḥ / ya·dīc·cha·si ci·raṃ bhok·tuṃ mā kṛ·thā rā·ma vip·ri·yam

nivāryamāṇaḥ suhṛdā mayā bhṛśaṃ prasahya sītāṃ yadi dharṣayiṣyasi / gamiṣyasi kṣīṇabalaḥ sabāndhavo yamakṣayaṃ rāmaśarāttajīvitaḥ

ni·vār·ya·mā·ṇaḥ su·hṛ·dā ma·yā bhṛ·śaṃ pra·sah·ya sī·tāṃ ya·di dhar·ṣa·yiṣ·ya·si / ga·miṣ·ya·si kṣī·ṇa·ba·laḥ sa·bān·dha·vo ya·mak·ṣa·yaṃ rā·ma·śa·rāt·ta·jī·vi·taḥ

evam asmi tadā muktaḥ kathaṃ cit tena saṃyuge / idānīm api yad vṛttaṃ tac chṛṇuṣva yad uttaram

e·vam as·mi ta·dā muk·taḥ ka·thaṃ cit te·na saṃ·yu·ge / i·dā·nīm a·pi yad vṛt·taṃ tac chṛ·ṇuṣ·va yad ut·ta·ram

rākṣasābhyām ahaṃ dvābhyām anirviṇṇas tathā kṛtaḥ / sahito mṛgarūpābhyāṃ praviṣṭo daṇḍakāvanam

rāk·ṣa·sābh·yām a·haṃ dvābh·yām a·nir·viṇ·ṇas ta·thā kṛ·taḥ / sa·hi·to mṛ·ga·rū·pābh·yāṃ pra·viṣ·ṭo daṇ·ḍa·kā·va·nam

dīptajihvo mahākāyas tīkṣṇaśṛṇgo mahābalaḥ / vyacaran daṇḍakāraṇyaṃ māṃsabhakṣo mahāmṛgaḥ

dīp·ta·jih·vo ma·hā·kā·yas tīk·ṣṇa·śṛṇ·go ma·hā·ba·laḥ / vya·ca·ran daṇ·ḍa·kā·raṇ·yaṃ māṃ·sa·bhak·ṣo ma·hā·mṛ·gaḥ

agnihotreṣu tīrtheṣu caityavṛkṣeṣu rāvaṇa / atyantaghoro vyacaraṃs tāpasāṃs tān pradharṣayan

ag·ni·hot·re·ṣu tīr·the·ṣu cait·ya·vṛk·ṣe·ṣu rā·va·ṇa / at·yan·ta·gho·ro vya·ca·raṃs tā·pa·sāṃs tān pra·dhar·ṣa·yan

nihatya daṇḍakāraṇye tāpasān dharmacāriṇaḥ / rudhirāṇi pibaṃs teṣāṃ tathā māṃsāni bhakṣayan

ni·hat·ya daṇ·ḍa·kā·raṇ·ye tā·pa·sān dhar·ma·cā·ri·ṇaḥ / ru·dhi·rā·ṇi pi·baṃs te·ṣāṃ ta·thā māṃ·sā·ni bhak·ṣa·yan

ṛṣimāṃsāśanaḥ krūras trāsayan vanagocarān / tadā rudhiramatto 'haṃ vyacaraṃ daṇḍakāvanam

ṛ·ṣi·māṃ·sā·śa·naḥ krū·ras trā·sa·yan va·na·go·ca·rān / ta·dā ru·dhi·ra·mat·to 'haṃ vya·ca·raṃ daṇ·ḍa·kā·va·nam

tadāhaṃ daṇḍakāraṇye vicaran dharmadūṣakaḥ / āsādayaṃ tadā rāmaṃ tāpasaṃ dharmam āśritam

ta·dā·haṃ daṇ·ḍa·kā·raṇ·ye vi·ca·ran dhar·ma·dū·ṣa·kaḥ / ā·sā·da·yaṃ ta·dā rā·maṃ tā·pa·saṃ dhar·mam āś·ri·tam

vaidehīṃ ca mahābhāgāṃ lakṣmaṇaṃ ca mahāratham / tāpasaṃ niyatāhāraṃ sarvabhūtahite ratam

vai·de·hīṃ ca ma·hā·bhā·gāṃ lak·ṣma·ṇaṃ ca ma·hā·ra·tham / tā·pa·saṃ ni·ya·tā·hā·raṃ sar·va·bhū·ta·hi·te ra·tam

so 'haṃ vanagataṃ rāmaṃ paribhūya mahābalam / tāpaso 'yam iti jñātvā pūrvavairam anusmaran

so 'haṃ va·na·ga·taṃ rā·maṃ pa·ri·bhū·ya ma·hā·ba·lam / tā·pa·so 'yam i·ti jñāt·vā pūr·va·vai·ram a·nus·ma·ran

abhyadhāvaṃ susaṃkruddhas tīkṣṇaśṛṅgo mṛgākṛtiḥ / jighāṃsur akṛtaprajñas taṃ prahāram anusmaran

abh·ya·dhā·vaṃ su·saṃk·rud·dhas tīk·ṣṇa·śṛṅ·go mṛ·gā·kṛ·tiḥ / ji·ghāṃ·sur a·kṛ·tap·raj·ñas taṃ pra·hā·ram a·nus·ma·ran

tena muktās trayo bāṇāḥ śitāḥ śatrunibarhaṇāḥ / vikṛṣya balavac cāpaṃ suparṇānilatulyagāḥ

te·na muk·tās tra·yo bā·ṇāḥ śi·tāḥ śat·ru·ni·bar·ha·ṇāḥ / vi·kṛṣ·ya ba·la·vac cā·paṃ su·par·ṇā·ni·la·tul·ya·gāḥ

te bāṇā vajrasaṃkāśāḥ sughorā raktabhojanāḥ / ājagmuḥ sahitāḥ sarve trayaḥ saṃnataparvaṇaḥ

te bā·ṇā vaj·ra·saṃ·kā·śāḥ su·gho·rā rak·ta·bho·ja·nāḥ / ā·jag·muḥ sa·hi·tāḥ sar·ve tra·yaḥ saṃ·na·ta·par·va·ṇaḥ

parākramajño rāmasya śaṭho dṛṣṭabhayaḥ purā / samutkrāntas tato muktas tāv ubhau rākṣasau hatau

pa·rāk·ra·maj·ño rā·mas·ya śa·ṭho dṛṣ·ṭa·bha·yaḥ pu·rā / sa·mut·krān·tas ta·to muk·tas tāv u·bhau rāk·ṣa·sau ha·tau

śareṇa mukto rāmasya kathaṃ cit prāpya jīvitam / iha pravrājito yuktas tāpaso 'haṃ samāhitaḥ

śa·re·ṇa muk·to rā·mas·ya ka·thaṃ cit prāp·ya jī·vi·tam / i·ha prav·rā·ji·to yuk·tas tā·pa·so 'haṃ sa·mā·hi·taḥ

vṛkṣe vṛkṣe hi paśyāmi cīrakṛṣṇājināmbaram / gṛhītadhanuṣaṃ rāmaṃ pāśahastam ivāntakam

vṛk·ṣe vṛk·ṣe hi paś·yā·mi cī·ra·kṛṣ·ṇā·ji·nām·ba·ram / gṛ·hī·ta·dha·nu·ṣaṃ rā·maṃ pā·śa·has·tam i·vān·ta·kam

api rāmasahasrāṇi bhītaḥ paśyāmi rāvaṇa / rāmabhūtam idaṃ sarvam araṇyaṃ pratibhāti me

a·pi rā·ma·sa·has·rā·ṇi bhī·taḥ paś·yā·mi rā·va·ṇa / rā·ma·bhū·tam i·daṃ sar·vam a·raṇ·yaṃ pra·ti·bhā·ti me

rāmam eva hi paśyāmi rahite rākṣaseśvara / dṛṣṭvā svapnagataṃ rāmam udbhramāmi vicetanaḥ

rā·mam e·va hi paś·yā·mi ra·hi·te rāk·ṣa·seś·va·ra / dṛṣ·ṭvā svap·na·ga·taṃ rā·mam ud·bhra·mā·mi vi·ce·ta·naḥ

rakārādīni nāmāni rāmatrastasya rāvaṇa / ratnāni ca rathāś caiva trāsaṃ saṃjanayanti me

ra·kā·rā·dī·ni nā·mā·ni rā·mat·ras·tas·ya rā·va·ṇa / rat·nā·ni ca ra·thāś cai·va trā·saṃ saṃ·ja·na·yan·ti me

ahaṃ tasya prabhāvajño na yuddhaṃ tena te kṣamam / raṇe rāmeṇa yudhyasva kṣamāṃ vā kuru rākṣasa / na te rāmakathā kāryā yadi māṃ draṣṭum icchasi

a·haṃ tas·ya pra·bhā·vaj·ño na yud·dhaṃ te·na te kṣa·mam / ra·ṇe rā·me·ṇa yudh·yas·va kṣa·māṃ vā ku·ru rāk·ṣa·sa / na te rā·ma·ka·thā kār·yā ya·di māṃ draṣ·ṭum ic·cha·si

idaṃ vaco bandhuhitārthinā mayā yathocyamānaṃ yadi nābhipatsyase / sabāndhavas tyakṣyasi jīvitaṃ raṇe hato 'dya rāmeṇa śarair ajihmagaiḥ

i·daṃ va·co ban·dhu·hi·tār·thi·nā ma·yā ya·thoc·ya·mā·naṃ ya·di nā·bhi·pat·sya·se / sa·bān·dha·vas tyak·ṣya·si jī·vi·taṃ ra·ṇe ha·to 'dya rā·me·ṇa śa·rair a·jih·ma·gaiḥ

mārīcena tu tad vākyaṃ kṣamaṃ yuktaṃ ca rāvaṇaḥ / ukto na pratijagrāha martukāma ivauṣadham

mā·rī·ce·na tu tad vāk·yaṃ kṣa·maṃ yuk·taṃ ca rā·va·ṇaḥ / uk·to na pra·ti·jag·rā·ha mar·tu·kā·ma i·vau·ṣa·dham

taṃ pathyahitavaktāraṃ mārīcaṃ rākṣasādhipaḥ / abravīt paruṣaṃ vākyam ayuktaṃ kālacoditaḥ

taṃ path·ya·hi·ta·vak·tā·raṃ mā·rī·caṃ rāk·ṣa·sā·dhi·paḥ / ab·ra·vīt pa·ru·ṣaṃ vāk·yam a·yuk·taṃ kā·la·co·di·taḥ

yat kilaitad ayuktārthaṃ mārīca mayi kathyate / vākyaṃ niṣphalam atyarthaṃ bījam uptam ivoṣare

yat ki·lai·tad a·yuk·tār·thaṃ mā·rī·ca ma·yi kath·ya·te / vāk·yaṃ niṣ·pha·lam at·yar·thaṃ bī·jam up·tam i·vo·ṣa·re

tvadvākyair na tu māṃ śakyaṃ bhettuṃ rāmasya saṃyuge / pāpaśīlasya mūrkhasya mānuṣasya viśeṣataḥ

tvad·vāk·yair na tu māṃ śak·yaṃ bhet·tuṃ rā·mas·ya saṃ·yu·ge / pā·pa·śī·las·ya mūr·khas·ya mā·nu·ṣas·ya vi·śe·ṣa·taḥ

yas tyaktvā suhṛdo rājyaṃ mātaraṃ pitaraṃ tathā / strīvākyaṃ prākṛtaṃ śrutvā vanam ekapade gataḥ

yas tyak·tvā su·hṛ·do rāj·yaṃ mā·ta·raṃ pi·ta·raṃ ta·thā / strī·vāk·yaṃ prā·kṛ·taṃ śrut·vā va·nam e·ka·pa·de ga·taḥ

avaśyaṃ tu mayā tasya saṃyuge kharaghātinaḥ / prāṇaiḥ priyatarā sītā hartavyā tava saṃnidhau

a·vaś·yaṃ tu ma·yā tas·ya saṃ·yu·ge kha·ra·ghā·ti·naḥ / prā·ṇaiḥ pri·ya·ta·rā sī·tā har·tav·yā ta·va saṃ·ni·dhau

evaṃ me niścitā buddhir hṛdi mārīca vartate / na vyāvartayituṃ śakyā sendrair api surāsuraiḥ

e·vaṃ me niś·ci·tā bud·dhir hṛ·di mā·rī·ca var·ta·te / na vyā·var·ta·yi·tuṃ śak·yā sen·drair a·pi su·rā·su·raiḥ

doṣaṃ guṇaṃ vā saṃpṛṣṭas tvam evaṃ vaktum arhasi / apāyaṃ vāpy upāyaṃ vā kāryasyāsya viniścaye

do·ṣaṃ gu·ṇaṃ vā saṃ·pṛṣ·ṭas tvam e·vaṃ vak·tum ar·ha·si / a·pā·yaṃ vāpy u·pā·yaṃ vā kār·yas·yās·ya vi·niś·ca·ye

saṃpṛṣṭena tu vaktavyaṃ sacivena vipaścitā / udyatāñjalinā rājño ya icched bhūtim ātmanaḥ

saṃ·pṛṣ·ṭe·na tu vak·tav·yaṃ sa·ci·ve·na vi·paś·ci·tā / ud·ya·tāñ·ja·li·nā rāj·ño ya ic·ched bhū·tim āt·ma·naḥ

vākyam apratikūlaṃ tu mṛdupūrvaṃ śubhaṃ hitam / upacāreṇa yuktaṃ ca vaktavyo vasudhādhipaḥ

vāk·yam ap·ra·ti·kū·laṃ tu mṛ·du·pūr·vaṃ śu·bhaṃ hi·tam / u·pa·cā·re·ṇa yuk·taṃ ca vak·tav·yo va·su·dhā·dhi·paḥ

sāvamardaṃ tu yad vākyaṃ mārīca hitam ucyate / nābhinandati tad rājā mānārho mānavarjitam

sā·va·mar·daṃ tu yad vāk·yaṃ mā·rī·ca hi·tam uc·ya·te / nā·bhi·nan·da·ti tad rā·jā mā·nār·ho mā·na·var·ji·tam

pañcarūpāṇi rājāno dhārayanty amitaujasaḥ / agner indrasya somasya yamasya varuṇasya ca / auṣṇyaṃ tathā vikramaṃ ca saumyaṃ daṇḍaṃ prasannatām

pañ·ca·rū·pā·ṇi rā·jā·no dhā·ra·yanty a·mi·tau·ja·saḥ / ag·ner in·dras·ya so·mas·ya ya·mas·ya va·ru·ṇas·ya ca / auṣ·ṇyaṃ ta·thā vik·ra·maṃ ca saum·yaṃ daṇ·ḍaṃ pra·san·na·tām

tasmāt sarvāsv avasthāsu mānyāḥ pūjyāś ca pārthivāḥ / tvaṃ tu dharmam avijñāya kevalaṃ moham āsthitaḥ

tas·māt sar·vāsv a·vas·thā·su mān·yāḥ pūj·yāś ca pār·thi·vāḥ / tvaṃ tu dhar·mam a·vij·ñā·ya ke·va·laṃ mo·ham ās·thi·taḥ

abhyāgataṃ māṃ daurātmyāt paruṣaṃ vadasīdṛśam / guṇadoṣau na pṛcchāmi kṣamaṃ cātmani rākṣasa / asmiṃs tu sa bhavān kṛtye sāhāyyaṃ kartum arhati

abh·yā·ga·taṃ māṃ dau·rāt·myāt pa·ru·ṣaṃ va·da·sī·dṛ·śam / gu·ṇa·do·ṣau na pṛc·chā·mi kṣa·maṃ cāt·ma·ni rāk·ṣa·sa / as·miṃs tu sa bha·vān kṛt·ye sā·hāy·yaṃ kar·tum ar·ha·ti

sauvarṇas tvaṃ mṛgo bhūtvā citro rajatabindubhiḥ / pralobhayitvā vaidehīṃ yatheṣṭaṃ gantum arhasi

sau·var·ṇas tvaṃ mṛ·go bhūt·vā cit·ro ra·ja·ta·bin·du·bhiḥ / pra·lo·bha·yit·vā vai·de·hīṃ ya·theṣ·ṭaṃ gan·tum ar·ha·si

tvāṃ tu māyāmṛgaṃ dṛṣṭvā kāñcanaṃ jātavismayā / ānayainam iti kṣipraṃ rāmaṃ vakṣyati maithilī

tvāṃ tu mā·yā·mṛ·gaṃ dṛṣ·ṭvā kāñ·ca·naṃ jā·ta·vis·ma·yā / ā·na·yai·nam i·ti kṣip·raṃ rā·maṃ vak·ṣya·ti mai·thi·lī

apakrānte ca kākutsthe lakṣmaṇe ca yathāsukham / ānayiṣyāmi vaidehīṃ sahasrākṣaḥ śacīm iva

a·pak·rān·te ca kā·kut·sthe lak·ṣma·ṇe ca ya·thā·su·kham / ā·na·yiṣ·yā·mi vai·de·hīṃ sa·has·rāk·ṣaḥ śa·cīm i·va

evaṃ kṛtvā tv idaṃ kāryaṃ yatheṣṭaṃ gaccha rākṣasa / rājyasyārdhaṃ pradāsyāmi mārīca tava suvrata

e·vaṃ kṛt·vā tv i·daṃ kār·yaṃ ya·theṣ·ṭaṃ gac·cha rāk·ṣa·sa / rāj·yas·yār·dhaṃ pra·dās·yā·mi mā·rī·ca ta·va suv·ra·ta

gaccha saumya śivaṃ mārgaṃ kāryasyāsya vivṛddhaye / prāpya sītām ayuddhena vañcayitvā tu rāghavam / laṅkāṃ prati gamiṣyāmi kṛtakāryaḥ saha tvayā

gac·cha saum·ya śi·vaṃ mār·gaṃ kār·yas·yās·ya vi·vṛd·dha·ye / prāp·ya sī·tām a·yud·dhe·na vañ·ca·yit·vā tu rā·gha·vam / laṅ·kāṃ pra·ti ga·miṣ·yā·mi kṛ·ta·kār·yaḥ sa·ha tva·yā

etat kāryam avaśyaṃ me balād api kariṣyasi / rājño hi pratikūlastho na jātu sukham edhate

e·tat kār·yam a·vaś·yaṃ me ba·lād a·pi ka·riṣ·ya·si / rāj·ño hi pra·ti·kū·las·tho na jā·tu su·kham e·dha·te

āsādya taṃ jīvitasaṃśayas te mṛtyur dhruvo hy adya mayā virudhya / etad yathāvat parigṛhya buddhyā yad atra pathyaṃ kuru tat tathā tvam

ā·sād·ya taṃ jī·vi·ta·saṃ·śa·yas te mṛt·yur dhru·vo hy ad·ya ma·yā vi·rudh·ya / e·tad ya·thā·vat pa·ri·gṛh·ya bud·dhyā yad at·ra path·yaṃ ku·ru tat ta·thā tvam

ājñapto rājavad vākyaṃ pratikūlaṃ niśācaraḥ / abravīt paruṣaṃ vākyaṃ mārīco rākṣasādhipam

āj·ñap·to rā·ja·vad vāk·yaṃ pra·ti·kū·laṃ ni·śā·ca·raḥ / ab·ra·vīt pa·ru·ṣaṃ vāk·yaṃ mā·rī·co rāk·ṣa·sā·dhi·pam

kenāyam upadiṣṭas te vināśaḥ pāpakarmaṇā / saputrasya sarāṣṭrasya sāmātyasya niśācara

ke·nā·yam u·pa·diṣ·ṭas te vi·nā·śaḥ pā·pa·kar·ma·ṇā / sa·put·ras·ya sa·rāṣ·ṭras·ya sā·māt·yas·ya ni·śā·ca·ra

kas tvayā sukhinā rājan nābhinandati pāpakṛt / kenedam upadiṣṭaṃ te mṛtyudvāram upāyataḥ

kas tva·yā su·khi·nā rā·jan nā·bhi·nan·da·ti pā·pa·kṛt / ke·ne·dam u·pa·diṣ·ṭaṃ te mṛt·yud·vā·ram u·pā·ya·taḥ

śatravas tava suvyaktaṃ hīnavīryā niśācara / icchanti tvāṃ vinaśyantam uparuddhaṃ balīyasā

śat·ra·vas ta·va suv·yak·taṃ hī·na·vīr·yā ni·śā·ca·ra / ic·chan·ti tvāṃ vi·naś·yan·tam u·pa·rud·dhaṃ ba·lī·ya·sā

kenedam upadiṣṭaṃ te kṣudreṇāhitavādinā / yas tvām icchati naśyantaṃ svakṛtena niśācara

ke·ne·dam u·pa·diṣ·ṭaṃ te kṣud·re·ṇā·hi·ta·vā·di·nā / yas tvām ic·cha·ti naś·yan·taṃ sva·kṛ·te·na ni·śā·ca·ra

vadhyāḥ khalu na hanyante sacivās tava rāvaṇa / ye tvām utpatham ārūḍhaṃ na nigṛhṇanti sarvaśaḥ

vadh·yāḥ kha·lu na han·yan·te sa·ci·vās ta·va rā·va·ṇa / ye tvām ut·pa·tham ā·rū·ḍhaṃ na ni·gṛh·ṇan·ti sar·va·śaḥ

amātyaiḥ kāmavṛtto hi rājā kāpatham āśritaḥ / nigrāhyaḥ sarvathā sadbhir na nigrāhyo nigṛhyase

a·māt·yaiḥ kā·ma·vṛt·to hi rā·jā kā·pa·tham āś·ri·taḥ / nig·rāh·yaḥ sar·va·thā sad·bhir na nig·rāh·yo ni·gṛh·ya·se

dharmam arthaṃ ca kāmaṃ ca yaśaś ca jayatāṃ vara / svāmiprasādāt sacivāḥ prāpnuvanti niśācara

dhar·mam ar·thaṃ ca kā·maṃ ca ya·śaś ca ja·ya·tāṃ va·ra / svā·mip·ra·sā·dāt sa·ci·vāḥ prāp·nu·van·ti ni·śā·ca·ra

viparyaye tu tat sarvaṃ vyarthaṃ bhavati rāvaṇa / vyasanaṃ svāmivaiguṇyāt prāpnuvantītare janāḥ

vi·par·ya·ye tu tat sar·vaṃ vyar·thaṃ bha·va·ti rā·va·ṇa / vya·sa·naṃ svā·mi·vai·guṇ·yāt prāp·nu·van·tī·ta·re ja·nāḥ

rājamūlo hi dharmaś ca jayaś ca jayatāṃ vara / tasmāt sarvāsv avasthāsu rakṣitavyo narādhipaḥ

rā·ja·mū·lo hi dhar·maś ca ja·yaś ca ja·ya·tāṃ va·ra / tas·māt sar·vāsv a·vas·thā·su rak·ṣi·tav·yo na·rā·dhi·paḥ

rājyaṃ pālayituṃ śakyaṃ na tīkṣṇena niśācara / na cāpi pratikūlena nāvinītena rākṣasa

rāj·yaṃ pā·la·yi·tuṃ śak·yaṃ na tīk·ṣṇe·na ni·śā·ca·ra / na cā·pi pra·ti·kū·le·na nā·vi·nī·te·na rāk·ṣa·sa

ye tīkṣṇamantrāḥ sacivā bhajyante saha tena vai / viṣameṣu rathāḥ śīghraṃ mandasārathayo yathā

ye tīk·ṣṇa·man·trāḥ sa·ci·vā bhaj·yan·te sa·ha te·na vai / vi·ṣa·me·ṣu ra·thāḥ śīgh·raṃ man·da·sā·ra·tha·yo ya·thā

bahavaḥ sādhavo loke yuktadharmam anuṣṭhitāḥ / pareṣām aparādhena vinaṣṭāḥ saparicchadāḥ

ba·ha·vaḥ sā·dha·vo lo·ke yuk·ta·dhar·mam a·nuṣ·ṭhi·tāḥ / pa·re·ṣām a·pa·rā·dhe·na vi·naṣ·ṭāḥ sa·pa·ric·cha·dāḥ

svāminā pratikūlena prajās tīkṣṇena rāvaṇa / rakṣyamāṇā na vardhante meṣā gomāyunā yathā

svā·mi·nā pra·ti·kū·le·na pra·jās tīk·ṣṇe·na rā·va·ṇa / rak·ṣya·mā·ṇā na var·dhan·te me·ṣā go·mā·yu·nā ya·thā

avaśyaṃ vinaśiṣyanti sarve rāvaṇa rākṣasāḥ / yeṣāṃ tvaṃ karkaśo rājā durbuddhir ajitendriyaḥ

a·vaś·yaṃ vi·na·śiṣ·yan·ti sar·ve rā·va·ṇa rāk·ṣa·sāḥ / ye·ṣāṃ tvaṃ kar·ka·śo rā·jā dur·bud·dhir a·ji·ten·dri·yaḥ

tad idaṃ kākatālīyaṃ ghoram āsāditaṃ tvayā / atra kiṃ śobhanaṃ yat tvaṃ sasainyo vinaśiṣyasi

tad i·daṃ kā·ka·tā·lī·yaṃ gho·ram ā·sā·di·taṃ tva·yā / at·ra kiṃ śo·bha·naṃ yat tvaṃ sa·sain·yo vi·na·śiṣ·ya·si

māṃ nihatya tu rāmo 'sau nacirāt tvāṃ vadhiṣyati / anena kṛtakṛtyo 'smi mriye yad ariṇā hataḥ

māṃ ni·hat·ya tu rā·mo 'sau na·ci·rāt tvāṃ va·dhiṣ·ya·ti / a·ne·na kṛ·ta·kṛt·yo 'smi mri·ye yad a·ri·ṇā ha·taḥ

darśanād eva rāmasya hataṃ mām upadhāraya / ātmānaṃ ca hataṃ viddhi hṛtvā sītāṃ sabāndhavam

dar·śa·nād e·va rā·mas·ya ha·taṃ mām u·pa·dhā·ra·ya / āt·mā·naṃ ca ha·taṃ vid·dhi hṛt·vā sī·tāṃ sa·bān·dha·vam

ānayiṣyasi cet sītām āśramāt sahito mayā / naiva tvam asi naivāhaṃ naiva laṅkā na rākṣasāḥ

ā·na·yiṣ·ya·si cet sī·tām āś·ra·māt sa·hi·to ma·yā / nai·va tvam a·si nai·vā·haṃ nai·va laṅ·kā na rāk·ṣa·sāḥ

nivāryamāṇas tu mayā hitaiṣiṇā na mṛṣyase vākyam idaṃ niśācara / paretakalpā hi gatāyuṣo narā hitaṃ na gṛhṇanti suhṛdbhir īritam

ni·vār·ya·mā·ṇas tu ma·yā hi·tai·ṣi·ṇā na mṛṣ·ya·se vāk·yam i·daṃ ni·śā·ca·ra / pa·re·ta·kal·pā hi ga·tā·yu·ṣo na·rā hi·taṃ na gṛh·ṇan·ti su·hṛd·bhir ī·ri·tam

evam uktvā tu paruṣaṃ mārīco rāvaṇaṃ tataḥ / gacchāvety abravīd dīno bhayād rātriṃcaraprabhoḥ

e·vam uk·tvā tu pa·ru·ṣaṃ mā·rī·co rā·va·ṇaṃ ta·taḥ / gac·chā·vety ab·ra·vīd dī·no bha·yād rāt·riṃ·ca·rap·ra·bhoḥ

dṛṣṭaś cāhaṃ punas tena śaracāpāsidhāriṇā / madvadhodyataśastreṇa vinaṣṭaṃ jīvitaṃ ca me

dṛṣ·ṭaś cā·haṃ pu·nas te·na śa·ra·cā·pā·si·dhā·ri·ṇā / mad·va·dhod·ya·ta·śas·tre·ṇa vi·naṣ·ṭaṃ jī·vi·taṃ ca me

kiṃ tu kartuṃ mayā śakyam evaṃ tvayi durātmani / eṣa gacchāmy ahaṃ tāta svasti te 'stu niśācara

kiṃ tu kar·tuṃ ma·yā śak·yam e·vaṃ tva·yi du·rāt·ma·ni / e·ṣa gac·chāmy a·haṃ tā·ta svas·ti te 'stu ni·śā·ca·ra

prahṛṣṭas tv abhavat tena vacanena sa rākṣasaḥ / pariṣvajya susaṃśliṣṭam idaṃ vacanam abravīt

pra·hṛṣ·ṭas tv a·bha·vat te·na va·ca·ne·na sa rāk·ṣa·saḥ / pa·riṣ·vaj·ya su·saṃś·liṣ·ṭam i·daṃ va·ca·nam ab·ra·vīt

etac chauṇḍīryayuktaṃ te macchandād iva bhāṣitam / idānīm asi mārīcaḥ pūrvam anyo niśācaraḥ

e·tac chauṇ·ḍīr·ya·yuk·taṃ te mac·chan·dād i·va bhā·ṣi·tam / i·dā·nīm a·si mā·rī·caḥ pūr·vam an·yo ni·śā·ca·raḥ

āruhyatām ayaṃ śīghraṃ khago ratnavibhūṣitaḥ / mayā saha ratho yuktaḥ piśācavadanaiḥ kharaiḥ

ā·ruh·ya·tām a·yaṃ śīgh·raṃ kha·go rat·na·vi·bhū·ṣi·taḥ / ma·yā sa·ha ra·tho yuk·taḥ pi·śā·ca·va·da·naiḥ kha·raiḥ

tato rāvaṇamārīcau vimānam iva taṃ ratham / āruhya yayatuḥ śīghraṃ tasmād āśramamaṇḍalāt

ta·to rā·va·ṇa·mā·rī·cau vi·mā·nam i·va taṃ ra·tham / ā·ruh·ya ya·ya·tuḥ śīgh·raṃ tas·mād āś·ra·ma·maṇ·ḍa·lāt

tathaiva tatra paśyantau pattanāni vanāni ca / girīṃś ca saritaḥ sarvā rāṣṭrāṇi nagarāṇi ca

ta·thai·va tat·ra paś·yan·tau pat·ta·nā·ni va·nā·ni ca / gi·rīṃś ca sa·ri·taḥ sar·vā rāṣ·ṭrā·ṇi na·ga·rā·ṇi ca

sametya daṇḍakāraṇyaṃ rāghavasyāśramaṃ tataḥ / dadarśa sahamarīco rāvaṇo rākṣasādhipaḥ

sa·met·ya daṇ·ḍa·kā·raṇ·yaṃ rā·gha·vas·yāś·ra·maṃ ta·taḥ / da·dar·śa sa·ha·ma·rī·co rā·va·ṇo rāk·ṣa·sā·dhi·paḥ

avatīrya rathāt tasmāt tataḥ kāñcanabhūṣaṇāt / haste gṛhītvā mārīcaṃ rāvaṇo vākyam abravīt

a·va·tīr·ya ra·thāt tas·māt ta·taḥ kāñ·ca·na·bhū·ṣa·ṇāt / has·te gṛ·hīt·vā mā·rī·caṃ rā·va·ṇo vāk·yam ab·ra·vīt

etad rāmāśramapadaṃ dṛśyate kadalīvṛtam / kriyatāṃ tat sakhe śīghraṃ yadarthaṃ vayam āgatāḥ

e·tad rā·māś·ra·ma·pa·daṃ dṛś·ya·te ka·da·lī·vṛ·tam / kri·ya·tāṃ tat sa·khe śīgh·raṃ ya·dar·thaṃ va·yam ā·ga·tāḥ

sa rāvaṇavacaḥ śrutvā mārīco rākṣasas tadā / mṛgo bhūtvāśramadvāri rāmasya vicacāra ha

sa rā·va·ṇa·va·caḥ śrut·vā mā·rī·co rāk·ṣa·sas ta·dā / mṛ·go bhūt·vāś·ra·mad·vā·ri rā·mas·ya vi·ca·cā·ra ha

maṇipravaraśṛṅgāgraḥ sitāsitamukhākṛtiḥ / raktapadmotpalamukha indranīlotpalaśravāḥ

ma·ṇip·ra·va·ra·śṛṅ·gāg·raḥ si·tā·si·ta·mu·khā·kṛ·tiḥ / rak·ta·pad·mot·pa·la·mu·kha in·dra·nī·lot·pa·laś·ra·vāḥ

kiṃ cid abhyunnata grīva indranīlanibhodaraḥ / madhūkanibhapārśvaś ca kañjakiñjalkasaṃnibhaḥ

kiṃ cid abh·yun·na·ta grī·va in·dra·nī·la·ni·bho·da·raḥ / ma·dhū·ka·ni·bha·pār·śvaś ca kañ·ja·kiñ·jal·ka·saṃ·ni·bhaḥ

vaidūryasaṃkāśakhuras tanujaṅghaḥ susaṃhataḥ / indrāyudhasavarṇena pucchenordhvaṃ virājitaḥ

vai·dūr·ya·saṃ·kā·śa·khu·ras ta·nu·jaṅ·ghaḥ su·saṃ·ha·taḥ / in·drā·yu·dha·sa·var·ṇe·na puc·che·nor·dhvaṃ vi·rā·ji·taḥ

manoharasnigdhavarṇo ratnair nānāvidhair vṛtaḥ / kṣaṇena rākṣaso jāto mṛgaḥ paramaśobhanaḥ

ma·no·ha·ras·nig·dha·var·ṇo rat·nair nā·nā·vi·dhair vṛ·taḥ / kṣa·ṇe·na rāk·ṣa·so jā·to mṛ·gaḥ pa·ra·ma·śo·bha·naḥ

vanaṃ prajvalayan ramyaṃ rāmāśramapadaṃ ca tat / manoharaṃ darśanīyaṃ rūpaṃ kṛtvā sa rākṣasaḥ

va·naṃ praj·va·la·yan ram·yaṃ rā·māś·ra·ma·pa·daṃ ca tat / ma·no·ha·raṃ dar·śa·nī·yaṃ rū·paṃ kṛt·vā sa rāk·ṣa·saḥ

pralobhanārthaṃ vaidehyā nānādhātuvicitritam / vicaran gacchate samyak śādvalāni samantataḥ

pra·lo·bha·nār·thaṃ vai·deh·yā nā·nā·dhā·tu·vi·cit·ri·tam / vi·ca·ran gac·cha·te sam·yak śād·va·lā·ni sa·man·ta·taḥ

rūpyabinduśataiś citro bhūtvā ca priyadarśanaḥ / viṭapīnāṃ kisalayān bhaṅktvādan vicacāra ha

rūp·ya·bin·du·śa·taiś cit·ro bhūt·vā ca pri·ya·dar·śa·naḥ / vi·ṭa·pī·nāṃ ki·sa·la·yān bhaṅ·ktvā·dan vi·ca·cā·ra ha

kadalīgṛhakaṃ gatvā karṇikārān itas tataḥ / samāśrayan mandagatiḥ sītāsaṃdarśanaṃ tadā

ka·da·lī·gṛ·ha·kaṃ gat·vā kar·ṇi·kā·rān i·tas ta·taḥ / sa·māś·ra·yan man·da·ga·tiḥ sī·tā·saṃ·dar·śa·naṃ ta·dā

rājīvacitrapṛṣṭhaḥ sa virarāja mahāmṛgaḥ / rāmāśramapadābhyāśe vicacāra yathāsukham

rā·jī·va·cit·ra·pṛṣ·ṭhaḥ sa vi·ra·rā·ja ma·hā·mṛ·gaḥ / rā·māś·ra·ma·pa·dābh·yā·śe vi·ca·cā·ra ya·thā·su·kham

punar gatvā nivṛttaś ca vicacāra mṛgottamaḥ / gatvā muhūrtaṃ tvarayā punaḥ pratinivartate

pu·nar gat·vā ni·vṛt·taś ca vi·ca·cā·ra mṛ·got·ta·maḥ / gat·vā mu·hūr·taṃ tva·ra·yā pu·naḥ pra·ti·ni·var·ta·te

vikrīḍaṃś ca punar bhūmau punar eva niṣīdati / āśramadvāram āgamya mṛgayūthāni gacchati

vik·rī·ḍaṃś ca pu·nar bhū·mau pu·nar e·va ni·ṣī·da·ti / āś·ra·mad·vā·ram ā·gam·ya mṛ·ga·yū·thā·ni gac·cha·ti

mṛgayūthair anugataḥ punar eva nivartate / sītādarśanam ākāṅkṣan rākṣaso mṛgatāṃ gataḥ

mṛ·ga·yū·thair a·nu·ga·taḥ pu·nar e·va ni·var·ta·te / sī·tā·dar·śa·nam ā·kāṅ·kṣan rāk·ṣa·so mṛ·ga·tāṃ ga·taḥ

paribhramati citrāṇi maṇḍalāni viniṣpatan / samudvīkṣya ca sarve taṃ mṛgā ye 'nye vanecarāḥ

pa·ribh·ra·ma·ti cit·rā·ṇi maṇ·ḍa·lā·ni vi·niṣ·pa·tan / sa·mud·vīk·ṣya ca sar·ve taṃ mṛ·gā ye 'nye va·ne·ca·rāḥ

upagamya samāghrāya vidravanti diśo daśa / rākṣasaḥ so 'pi tān vanyān mṛgān mṛgavadhe rataḥ

u·pa·gam·ya sa·māgh·rā·ya vid·ra·van·ti di·śo da·śa / rāk·ṣa·saḥ so 'pi tān van·yān mṛ·gān mṛ·ga·va·dhe ra·taḥ

pracchādanārthaṃ bhāvasya na bhakṣayati saṃspṛśan / tasminn eva tataḥ kāle vaidehī śubhalocanā

prac·chā·da·nār·thaṃ bhā·vas·ya na bhak·ṣa·ya·ti saṃs·pṛ·śan / tas·minn e·va ta·taḥ kā·le vai·de·hī śu·bha·lo·ca·nā

kusumāpacaye vyagrā pādapān atyavartata / karṇikārān aśokāṃś ca cūṭāṃś ca madirekṣaṇā

ku·su·mā·pa·ca·ye vyag·rā pā·da·pān at·ya·var·ta·ta / kar·ṇi·kā·rān a·śo·kāṃś ca cū·ṭāṃś ca ma·di·rek·ṣa·ṇā

kusumāny apacinvantī cacāra rucirānanā / anarhāraṇyavāsasya sā taṃ ratnamayaṃ mṛgam / muktāmaṇivicitrāṅgaṃ dadarśa paramāṅganā

ku·su·māny a·pa·cin·van·tī ca·cā·ra ru·ci·rā·na·nā / a·nar·hā·raṇ·ya·vā·sas·ya sā taṃ rat·na·ma·yaṃ mṛ·gam / muk·tā·ma·ṇi·vi·cit·rāṅ·gaṃ da·dar·śa pa·ra·māṅ·ga·nā

taṃ vai ruciradaṇtauṣṭhaṃ rūpyadhātutanūruham / vismayotphullanayanā sasnehaṃ samudaikṣata

taṃ vai ru·ci·ra·daṇ·tauṣ·ṭhaṃ rūp·ya·dhā·tu·ta·nū·ru·ham / vis·ma·yot·phul·la·na·ya·nā sas·ne·haṃ sa·mu·daik·ṣa·ta

sa ca tāṃ rāmadayitāṃ paśyan māyāmayo mṛgaḥ / vicacāra tatas tatra dīpayann iva tad vanam

sa ca tāṃ rā·ma·da·yi·tāṃ paś·yan mā·yā·ma·yo mṛ·gaḥ / vi·ca·cā·ra ta·tas tat·ra dī·pa·yann i·va tad va·nam

adṛṣṭapūrvaṃ dṛṣṭvā taṃ nānāratnamayaṃ mṛgam / vismayaṃ paramaṃ sītā jagāma janakātmajā

a·dṛṣ·ṭa·pūr·vaṃ dṛṣ·ṭvā taṃ nā·nā·rat·na·ma·yaṃ mṛ·gam / vis·ma·yaṃ pa·ra·maṃ sī·tā ja·gā·ma ja·na·kāt·ma·jā

sā taṃ saṃprekṣya suśroṇī kusumāni vicinvatī / hemarājatavarṇābhyāṃ pārśvābhyām upaśobhitam

sā taṃ saṃp·rek·ṣya suś·ro·ṇī ku·su·mā·ni vi·cin·va·tī / he·ma·rā·ja·ta·var·ṇābh·yāṃ pār·śvābh·yām u·pa·śo·bhi·tam

prahṛṣṭā cānavadyāṅgī mṛṣṭahāṭakavarṇinī / bhartāram api cākrandal lakṣmaṇaṃ caiva sāyudham

pra·hṛṣ·ṭā cā·na·vad·yāṅ·gī mṛṣ·ṭa·hā·ṭa·ka·var·ṇi·nī / bhar·tā·ram a·pi cāk·ran·dal lak·ṣma·ṇaṃ cai·va sā·yu·dham

tayāhūtau naravyāghrau vaidehyā rāmalakṣmaṇau / vīkṣamāṇau tu taṃ deśaṃ tadā dadṛśatur mṛgam

ta·yā·hū·tau na·rav·yāgh·rau vai·deh·yā rā·ma·lak·ṣma·ṇau / vīk·ṣa·mā·ṇau tu taṃ de·śaṃ ta·dā da·dṛ·śa·tur mṛ·gam

śaṅkamānas tu taṃ dṛṣṭvā lakṣmaṇo rāmam abravīt / tam evainam ahaṃ manye mārīcaṃ rākṣasaṃ mṛgam

śaṅ·ka·mā·nas tu taṃ dṛṣ·ṭvā lak·ṣma·ṇo rā·mam ab·ra·vīt / tam e·vai·nam a·haṃ man·ye mā·rī·caṃ rāk·ṣa·saṃ mṛ·gam

caranto mṛgayāṃ hṛṣṭāḥ pāpenopādhinā vane / anena nihatā rāma rājānaḥ kāmarūpiṇā

ca·ran·to mṛ·ga·yāṃ hṛṣ·ṭāḥ pā·pe·no·pā·dhi·nā va·ne / a·ne·na ni·ha·tā rā·ma rā·jā·naḥ kā·ma·rū·pi·ṇā

asya māyāvido māyāmṛgarūpam idaṃ kṛtam / bhānumatpuruṣavyāghra gandharvapurasaṃnibham

as·ya mā·yā·vi·do mā·yā·mṛ·ga·rū·pam i·daṃ kṛ·tam / bhā·nu·mat·pu·ru·ṣav·yāgh·ra gan·dhar·va·pu·ra·saṃ·ni·bham

mṛgo hy evaṃvidho ratnavicitro nāsti rāghava / jagatyāṃ jagatīnātha māyaiṣā hi na saṃśayaḥ

mṛ·go hy e·vaṃ·vi·dho rat·na·vi·cit·ro nās·ti rā·gha·va / ja·gat·yāṃ ja·ga·tī·nā·tha mā·yai·ṣā hi na saṃ·śa·yaḥ

evaṃ bruvāṇaṃ kākutsthaṃ prativārya śucismitā / uvāca sītā saṃhṛṣṭā chadmanā hṛtacetanā

e·vaṃ bru·vā·ṇaṃ kā·kut·sthaṃ pra·ti·vār·ya śu·cis·mi·tā / u·vā·ca sī·tā saṃ·hṛṣ·ṭā chad·ma·nā hṛ·ta·ce·ta·nā

āryaputrābhirāmo 'sau mṛgo harati me manaḥ / ānayainaṃ mahābāho krīḍārthaṃ no bhaviṣyati

ār·ya·put·rā·bhi·rā·mo 'sau mṛ·go ha·ra·ti me ma·naḥ / ā·na·yai·naṃ ma·hā·bā·ho krī·ḍār·thaṃ no bha·viṣ·ya·ti

ihāśramapade 'smākaṃ bahavaḥ puṇyadarśanāḥ / mṛgāś caranti sahitāś camarāḥ sṛmarās tathā

i·hāś·ra·ma·pa·de 'smā·kaṃ ba·ha·vaḥ puṇ·ya·dar·śa·nāḥ / mṛ·gāś ca·ran·ti sa·hi·tāś ca·ma·rāḥ sṛ·ma·rās ta·thā

ṛkṣāḥ pṛṣatasaṃghāś ca vānarāḥ kiṃnarās tathā / vicaranti mahābāho rūpaśreṣṭhā mahābalāḥ

ṛk·ṣāḥ pṛ·ṣa·ta·saṃ·ghāś ca vā·na·rāḥ kiṃ·na·rās ta·thā / vi·ca·ran·ti ma·hā·bā·ho rū·paś·reṣ·ṭhā ma·hā·ba·lāḥ

na cāsya sadṛśo rājan dṛṣṭapūrvo mṛgaḥ purā / tejasā kṣamayā dīptyā yathāyaṃ mṛgasattamaḥ

na cās·ya sa·dṛ·śo rā·jan dṛṣ·ṭa·pūr·vo mṛ·gaḥ pu·rā / te·ja·sā kṣa·ma·yā dīp·tyā ya·thā·yaṃ mṛ·ga·sat·ta·maḥ

nānāvarṇavicitrāṅgo ratnabindusamācitaḥ / dyotayan vanam avyagraṃ śobhate śaśisaṃnibhaḥ

nā·nā·var·ṇa·vi·cit·rāṅ·go rat·na·bin·du·sa·mā·ci·taḥ / dyo·ta·yan va·nam av·yag·raṃ śo·bha·te śa·śi·saṃ·ni·bhaḥ

aho rūpam aho lakṣmīḥ svarasaṃpac ca śobhanā / mṛgo 'dbhuto vicitro 'sau hṛdayaṃ haratīva me

a·ho rū·pam a·ho lak·ṣmīḥ sva·ra·saṃ·pac ca śo·bha·nā / mṛ·go 'dbhu·to vi·cit·ro 'sau hṛ·da·yaṃ ha·ra·tī·va me

yadi grahaṇam abhyeti jīvann eva mṛgas tava / āścaryabhūtaṃ bhavati vismayaṃ janayiṣyati

ya·di gra·ha·ṇam abh·ye·ti jī·vann e·va mṛ·gas ta·va / āś·car·ya·bhū·taṃ bha·va·ti vis·ma·yaṃ ja·na·yiṣ·ya·ti

samāptavanavāsānāṃ rājyasthānāṃ ca naḥ punaḥ / antaḥpuravibhūṣārtho mṛga eṣa bhaviṣyati

sa·māp·ta·va·na·vā·sā·nāṃ rāj·yas·thā·nāṃ ca naḥ pu·naḥ / an·taḥ·pu·ra·vi·bhū·ṣār·tho mṛ·ga e·ṣa bha·viṣ·ya·ti

bharatasyāryaputrasya śvaśrūṇāṃ mama ca prabho / mṛgarūpam idaṃ divyaṃ vismayaṃ janayiṣyati

bha·ra·tas·yār·ya·put·ras·ya śvaś·rū·ṇāṃ ma·ma ca pra·bho / mṛ·ga·rū·pam i·daṃ div·yaṃ vis·ma·yaṃ ja·na·yiṣ·ya·ti

jīvan na yadi te 'bhyeti grahaṇaṃ mṛgasattamaḥ / ajinaṃ naraśārdūla ruciraṃ me bhaviṣyati

jī·van na ya·di te 'bhye·ti gra·ha·ṇaṃ mṛ·ga·sat·ta·maḥ / a·ji·naṃ na·ra·śār·dū·la ru·ci·raṃ me bha·viṣ·ya·ti

nihatasyāsya sattvasya jāmbūnadamayatvaci / śaṣpabṛsyāṃ vinītāyām icchāmy aham upāsitum

ni·ha·tas·yās·ya sat·tvas·ya jām·bū·na·da·ma·yat·va·ci / śaṣ·pa·bṛs·yāṃ vi·nī·tā·yām ic·chāmy a·ham u·pā·si·tum

kāmavṛttam idaṃ raudraṃ strīṇām asadṛśaṃ matam / vapuṣā tv asya sattvasya vismayo janito mama

kā·ma·vṛt·tam i·daṃ raud·raṃ strī·ṇām a·sa·dṛ·śaṃ ma·tam / va·pu·ṣā tv as·ya sat·tvas·ya vis·ma·yo ja·ni·to ma·ma

tena kāñcanaromṇā tu maṇipravaraśṛṅgiṇā / taruṇādityavarṇena nakṣatrapathavarcasā / babhūva rāghavasyāpi mano vismayam āgatam

te·na kāñ·ca·na·rom·ṇā tu ma·ṇip·ra·va·ra·śṛṅ·gi·ṇā / ta·ru·ṇā·dit·ya·var·ṇe·na nak·ṣat·ra·pa·tha·var·ca·sā / ba·bhū·va rā·gha·vas·yā·pi ma·no vis·ma·yam ā·ga·tam

evaṃ sītāvacaḥ śrutvā dṛṣṭvā ca mṛgam adbhutam / uvāca rāghavo hṛṣṭo bhrātaraṃ lakṣmaṇaṃ vacaḥ

e·vaṃ sī·tā·va·caḥ śrut·vā dṛṣ·ṭvā ca mṛ·gam ad·bhu·tam / u·vā·ca rā·gha·vo hṛṣ·ṭo bhrā·ta·raṃ lak·ṣma·ṇaṃ va·caḥ

paśya lakṣmaṇa vaidehyāḥ spṛhāṃ mṛgagatām imām / rūpaśreṣṭhatayā hy eṣa mṛgo 'dya na bhaviṣyati

paś·ya lak·ṣma·ṇa vai·deh·yāḥ spṛ·hāṃ mṛ·ga·ga·tām i·mām / rū·paś·reṣ·ṭha·ta·yā hy e·ṣa mṛ·go 'dya na bha·viṣ·ya·ti

na vane nandanoddeśe na caitrarathasaṃśraye / kutaḥ pṛthivyāṃ saumitre yo 'sya kaś cit samo mṛgaḥ

na va·ne nan·da·nod·de·śe na cait·ra·ra·tha·saṃś·ra·ye / ku·taḥ pṛ·thiv·yāṃ sau·mit·re yo 'sya kaś cit sa·mo mṛ·gaḥ

pratilomānulomāś ca rucirā romarājayaḥ / śobhante mṛgam āśritya citrāḥ kanakabindubhiḥ

pra·ti·lo·mā·nu·lo·māś ca ru·ci·rā ro·ma·rā·ja·yaḥ / śo·bhan·te mṛ·gam āś·rit·ya cit·rāḥ ka·na·ka·bin·du·bhiḥ

paśyāsya jṛmbhamāṇasya dīptām agniśikhopamām / jihvāṃ mukhān niḥsarantīṃ meghād iva śatahradām

paś·yās·ya jṛm·bha·mā·ṇas·ya dīp·tām ag·ni·śi·kho·pa·mām / jih·vāṃ mu·khān niḥ·sa·ran·tīṃ me·ghād i·va śa·tah·ra·dām

masāragalvarkamukhaḥ śaṅkhamuktānibhodaraḥ / kasya nāmānirūpyo 'sau na mano lobhayen mṛgaḥ

ma·sā·ra·gal·var·ka·mu·khaḥ śaṅ·kha·muk·tā·ni·bho·da·raḥ / kas·ya nā·mā·ni·rūp·yo 'sau na ma·no lo·bha·yen mṛ·gaḥ

kasya rūpam idaṃ dṛṣṭvā jāmbūnadamayaprabham / nānāratnamayaṃ divyaṃ na mano vismayaṃ vrajet

kas·ya rū·pam i·daṃ dṛṣ·ṭvā jām·bū·na·da·ma·yap·ra·bham / nā·nā·rat·na·ma·yaṃ div·yaṃ na ma·no vis·ma·yaṃ vra·jet

māṃsahetor api mṛgān vihārārthaṃ ca dhanvinaḥ / ghnanti lakṣmaṇa rājāno mṛgayāyāṃ mahāvane

māṃ·sa·he·tor a·pi mṛ·gān vi·hā·rār·thaṃ ca dhan·vi·naḥ / ghnan·ti lak·ṣma·ṇa rā·jā·no mṛ·ga·yā·yāṃ ma·hā·va·ne

dhanāni vyavasāyena vicīyante mahāvane / dhātavo vividhāś cāpi maṇiratnasuvarṇinaḥ

dha·nā·ni vya·va·sā·ye·na vi·cī·yan·te ma·hā·va·ne / dhā·ta·vo vi·vi·dhāś cā·pi ma·ṇi·rat·na·su·var·ṇi·naḥ

tat sāram akhilaṃ nṝṇāṃ dhanaṃ nicayavardhanam / manasā cintitaṃ sarvaṃ yathā śukrasya lakṣmaṇa

tat sā·ram a·khi·laṃ nṝ·ṇāṃ dha·naṃ ni·ca·ya·var·dha·nam / ma·na·sā cin·ti·taṃ sar·vaṃ ya·thā śuk·ras·ya lak·ṣma·ṇa

arthī yenārthakṛtyena saṃvrajaty avicārayan / tam artham arthaśāstrajñaḥ prāhur arthyāś ca lakṣmaṇa

ar·thī ye·nār·tha·kṛt·ye·na saṃv·ra·jaty a·vi·cā·ra·yan / tam ar·tham ar·tha·śās·traj·ñaḥ prā·hur ar·thyāś ca lak·ṣma·ṇa

etasya mṛgaratnasya parārdhye kāñcanatvaci / upavekṣyati vaidehī mayā saha sumadhyamā

e·tas·ya mṛ·ga·rat·nas·ya pa·rār·dhye kāñ·ca·nat·va·ci / u·pa·vek·ṣya·ti vai·de·hī ma·yā sa·ha su·madh·ya·mā

na kādalī na priyakī na praveṇī na cāvikī / bhaved etasya sadṛśī sparśaneneti me matiḥ

na kā·da·lī na pri·ya·kī na pra·ve·ṇī na cā·vi·kī / bha·ved e·tas·ya sa·dṛ·śī spar·śa·ne·ne·ti me ma·tiḥ

eṣa caiva mṛgaḥ śrīmān yaś ca divyo nabhaścaraḥ / ubhāv etau mṛgau divyau tārāmṛgamahīmṛgau

e·ṣa cai·va mṛ·gaḥ śrī·mān yaś ca div·yo na·bhaś·ca·raḥ / u·bhāv e·tau mṛ·gau div·yau tā·rā·mṛ·ga·ma·hī·mṛ·gau

yadi vāyaṃ tathā yan māṃ bhaved vadasi lakṣmaṇa / māyaiṣā rākṣasasyeti kartavyo 'sya vadho mayā

ya·di vā·yaṃ ta·thā yan māṃ bha·ved va·da·si lak·ṣma·ṇa / mā·yai·ṣā rāk·ṣa·sas·ye·ti kar·tav·yo 'sya va·dho ma·yā

etena hi nṛśaṃsena mārīcenākṛtātmanā / vane vicaratā pūrvaṃ hiṃsitā munipuṃgavāḥ

e·te·na hi nṛ·śaṃ·se·na mā·rī·ce·nā·kṛ·tāt·ma·nā / va·ne vi·ca·ra·tā pūr·vaṃ hiṃ·si·tā mu·ni·puṃ·ga·vāḥ

utthāya bahavo yena mṛgayāyāṃ janādhipāḥ / nihatāḥ parameṣvāsās tasmād vadhyas tv ayaṃ mṛgaḥ

ut·thā·ya ba·ha·vo ye·na mṛ·ga·yā·yāṃ ja·nā·dhi·pāḥ / ni·ha·tāḥ pa·ra·meṣ·vā·sās tas·mād vadh·yas tv a·yaṃ mṛ·gaḥ

purastād iha vātāpiḥ paribhūya tapasvinaḥ / udarastho dvijān hanti svagarbho 'śvatarīm iva

pu·ras·tād i·ha vā·tā·piḥ pa·ri·bhū·ya ta·pas·vi·naḥ / u·da·ras·tho dvi·jān han·ti sva·gar·bho 'śva·ta·rīm i·va

sa kadā cic cirāl loke āsasāda mahāmunim / agastyaṃ tejasā yuktaṃ bhakṣyas tasya babhūva ha

sa ka·dā cic ci·rāl lo·ke ā·sa·sā·da ma·hā·mu·nim / a·gas·tyaṃ te·ja·sā yuk·taṃ bhak·ṣyas tas·ya ba·bhū·va ha

samutthāne ca tad rūpaṃ kartukāmaṃ samīkṣya tam / utsmayitvā tu bhagavān vātāpim idam abravīt

sa·mut·thā·ne ca tad rū·paṃ kar·tu·kā·maṃ sa·mīk·ṣya tam / ut·sma·yit·vā tu bha·ga·vān vā·tā·pim i·dam ab·ra·vīt

tvayāvigaṇya vātāpe paribhūtāś ca tejasā / jīvaloke dvijaśreṣṭhās tasmād asi jarāṃ gataḥ

tva·yā·vi·gaṇ·ya vā·tā·pe pa·ri·bhū·tāś ca te·ja·sā / jī·va·lo·ke dvi·jaś·reṣ·ṭhās tas·mād a·si ja·rāṃ ga·taḥ

evaṃ tan na bhaved rakṣo vātāpir iva lakṣmaṇa / madvidhaṃ yo 'timanyeta dharmanityaṃ jitendriyam

e·vaṃ tan na bha·ved rak·ṣo vā·tā·pir i·va lak·ṣma·ṇa / mad·vi·dhaṃ yo 'ti·man·ye·ta dhar·ma·nit·yaṃ ji·ten·dri·yam

bhaved dhato 'yaṃ vātāpir agastyeneva mā gatiḥ / iha tvaṃ bhava saṃnaddho yantrito rakṣa maithilīm

bha·ved dha·to 'yaṃ vā·tā·pir a·gas·tye·ne·va mā ga·tiḥ / i·ha tvaṃ bha·va saṃ·nad·dho yan·tri·to rak·ṣa mai·thi·līm

asyām āyattam asmākaṃ yat kṛtyaṃ raghunandana / aham enaṃ vadhiṣyāmi grahīṣyāmy atha vā mṛgam

as·yām ā·yat·tam as·mā·kaṃ yat kṛt·yaṃ ra·ghu·nan·da·na / a·ham e·naṃ va·dhiṣ·yā·mi gra·hīṣ·yāmy a·tha vā mṛ·gam

yāvad gacchāmi saumitre mṛgam ānayituṃ drutam / paśya lakṣmaṇa vaidehīṃ mṛgatvaci gataspṛhām

yā·vad gac·chā·mi sau·mit·re mṛ·gam ā·na·yi·tuṃ dru·tam / paś·ya lak·ṣma·ṇa vai·de·hīṃ mṛ·gat·va·ci ga·tas·pṛ·hām

tvacā pradhānayā hy eṣa mṛgo 'dya na bhaviṣyati / apramattena te bhāvyam āśramasthena sītayā

tva·cā pra·dhā·na·yā hy e·ṣa mṛ·go 'dya na bha·viṣ·ya·ti / ap·ra·mat·te·na te bhāv·yam āś·ra·mas·the·na sī·ta·yā

yāvat pṛṣatam ekena sāyakena nihanmy aham / hatvaitac carma ādāya śīghram eṣyāmi lakṣmaṇa

yā·vat pṛ·ṣa·tam e·ke·na sā·ya·ke·na ni·hanmy a·ham / hat·vai·tac car·ma ā·dā·ya śīgh·ram eṣ·yā·mi lak·ṣma·ṇa

pradakṣiṇenātibalena pakṣiṇā jaṭāyuṣā buddhimatā ca lakṣmaṇa / bhavāpramattaḥ pratigṛhya maithilīṃ pratikṣaṇaṃ sarvata eva śaṅkitaḥ

pra·dak·ṣi·ṇe·nā·ti·ba·le·na pak·ṣi·ṇā ja·ṭā·yu·ṣā bud·dhi·ma·tā ca lak·ṣma·ṇa / bha·vāp·ra·mat·taḥ pra·ti·gṛh·ya mai·thi·līṃ pra·tik·ṣa·ṇaṃ sar·va·ta e·va śaṅ·ki·taḥ

tathā tu taṃ samādiśya bhrātaraṃ raghunandanaḥ / babandhāsiṃ mahātejā jāmbūnadamayatsarum

ta·thā tu taṃ sa·mā·diś·ya bhrā·ta·raṃ ra·ghu·nan·da·naḥ / ba·ban·dhā·siṃ ma·hā·te·jā jām·bū·na·da·ma·yat·sa·rum

tatas triviṇataṃ cāpam ādāyātmavibhūṣaṇam / ābadhya ca kalāpau dvau jagāmodagravikramaḥ

ta·tas tri·vi·ṇa·taṃ cā·pam ā·dā·yāt·ma·vi·bhū·ṣa·ṇam / ā·badh·ya ca ka·lā·pau dvau ja·gā·mo·dag·ra·vik·ra·maḥ

taṃ vañcayāno rājendram āpatantaṃ nirīkṣya vai / babhūvāntarhitas trāsāt punaḥ saṃdarśane 'bhavat

taṃ vañ·ca·yā·no rā·jen·dram ā·pa·tan·taṃ ni·rīk·ṣya vai / ba·bhū·vān·tar·hi·tas trā·sāt pu·naḥ saṃ·dar·śa·ne 'bha·vat

baddhāsir dhanur ādāya pradudrāva yato mṛgaḥ / taṃ sa paśyati rūpeṇa dyotamānam ivāgrataḥ

bad·dhā·sir dha·nur ā·dā·ya pra·dud·rā·va ya·to mṛ·gaḥ / taṃ sa paś·ya·ti rū·pe·ṇa dyo·ta·mā·nam i·vāg·ra·taḥ

avekṣyāvekṣya dhāvantaṃ dhanuṣpāṇir mahāvane / ativṛttam iṣoḥ pātāl lobhayānaṃ kadā cana

a·vek·ṣyā·vek·ṣya dhā·van·taṃ dha·nuṣ·pā·ṇir ma·hā·va·ne / a·ti·vṛt·tam i·ṣoḥ pā·tāl lo·bha·yā·naṃ ka·dā ca·na

śaṅkitaṃ tu samudbhrāntam utpatantam ivāmbare / daśyamānam adṛśyaṃ ca navoddeśeṣu keṣu cit

śaṅ·ki·taṃ tu sa·mud·bhrān·tam ut·pa·tan·tam i·vām·ba·re / daś·ya·mā·nam a·dṛś·yaṃ ca na·vod·de·śe·ṣu ke·ṣu cit

chinnābhrair iva saṃvītaṃ śāradaṃ candramaṇḍalam / muhūrtād eva dadṛśe muhur dūrāt prakāśate

chin·nābh·rair i·va saṃ·vī·taṃ śā·ra·daṃ can·dra·maṇ·ḍa·lam / mu·hūr·tād e·va da·dṛ·śe mu·hur dū·rāt pra·kā·śa·te

darśanādarśanenaiva so 'pākarṣata rāghavam / āsīt kruddhas tu kākutstho vivaśas tena mohitaḥ

dar·śa·nā·dar·śa·ne·nai·va so 'pā·kar·ṣa·ta rā·gha·vam / ā·sīt krud·dhas tu kā·kut·stho vi·va·śas te·na mo·hi·taḥ

athāvatasthe suśrāntaś chāyām āśritya śādvale / mṛgaiḥ parivṛto vanyair adūrāt pratyadṛśyata

a·thā·va·tas·the suś·rān·taś chā·yām āś·rit·ya śād·va·le / mṛ·gaiḥ pa·ri·vṛ·to van·yair a·dū·rāt prat·ya·dṛś·ya·ta

dṛṣṭvā rāmo mahātejās taṃ hantuṃ kṛtaniścayaḥ / saṃdhāya sudṛḍhe cāpe vikṛṣya balavad balī

dṛṣ·ṭvā rā·mo ma·hā·te·jās taṃ han·tuṃ kṛ·ta·niś·ca·yaḥ / saṃ·dhā·ya su·dṛ·ḍhe cā·pe vi·kṛṣ·ya ba·la·vad ba·lī

tam eva mṛgam uddiśya jvalantam iva pannagam / mumoca jvalitaṃ dīptam astrabrahmavinirmitam

tam e·va mṛ·gam ud·diś·ya jva·lan·tam i·va pan·na·gam / mu·mo·ca jva·li·taṃ dīp·tam as·trab·rah·ma·vi·nir·mi·tam

sa bhṛśaṃ mṛgarūpasya vinirbhidya śarottamaḥ / mārīcasyaiva hṛdayaṃ vibhedāśanisaṃnibhaḥ

sa bhṛ·śaṃ mṛ·ga·rū·pas·ya vi·nir·bhid·ya śa·rot·ta·maḥ / mā·rī·cas·yai·va hṛ·da·yaṃ vi·bhe·dā·śa·ni·saṃ·ni·bhaḥ

tālamātram athotpatya nyapatat sa śarāturaḥ / vyanadad bhairavaṃ nādaṃ dharaṇyām alpajīvitaḥ / mriyamāṇas tu mārīco jahau tāṃ kṛtrimāṃ tanum

tā·la·māt·ram a·thot·pat·ya nya·pa·tat sa śa·rā·tu·raḥ / vya·na·dad bhai·ra·vaṃ nā·daṃ dha·raṇ·yām al·pa·jī·vi·taḥ / mri·ya·mā·ṇas tu mā·rī·co ja·hau tāṃ kṛt·ri·māṃ ta·num

saṃprāptakālam ājñāya cakāra ca tataḥ svaram / sadṛśaṃ rāghavasyaiva hā sīte lakṣmaṇeti ca

saṃp·rāp·ta·kā·lam āj·ñā·ya ca·kā·ra ca ta·taḥ sva·ram / sa·dṛ·śaṃ rā·gha·vas·yai·va hā sī·te lak·ṣma·ṇe·ti ca

tena marmaṇi nirviddhaḥ śareṇānupamena hi / mṛgarūpaṃ tu tat tyaktvā rākṣasaṃ rūpam ātmanaḥ / cakre sa sumahākāyo mārīco jīvitaṃ tyajan

te·na mar·ma·ṇi nir·vid·dhaḥ śa·re·ṇā·nu·pa·me·na hi / mṛ·ga·rū·paṃ tu tat tyak·tvā rāk·ṣa·saṃ rū·pam āt·ma·naḥ / cak·re sa su·ma·hā·kā·yo mā·rī·co jī·vi·taṃ tya·jan

tato vicitrakeyūraḥ sarvābharaṇabhūṣitaḥ / hemamālī mahādaṃṣṭro rākṣaso 'bhūc charāhataḥ

ta·to vi·cit·ra·ke·yū·raḥ sar·vā·bha·ra·ṇa·bhū·ṣi·taḥ / he·ma·mā·lī ma·hā·daṃṣ·ṭro rāk·ṣa·so 'bhūc cha·rā·ha·taḥ

taṃ dṛṣṭvā patitaṃ bhūmau rākṣasaṃ ghoradarśanam / jagāma manasā sītāṃ lakṣmaṇasya vacaḥ smaran

taṃ dṛṣ·ṭvā pa·ti·taṃ bhū·mau rāk·ṣa·saṃ gho·ra·dar·śa·nam / ja·gā·ma ma·na·sā sī·tāṃ lak·ṣma·ṇas·ya va·caḥ sma·ran

hā sīte lakṣmaṇety evam ākruśya tu mahāsvaram / mamāra rākṣasaḥ so 'yaṃ śrutvā sītā kathaṃ bhavet

hā sī·te lak·ṣma·ṇety e·vam āk·ruś·ya tu ma·hās·va·ram / ma·mā·ra rāk·ṣa·saḥ so 'yaṃ śrut·vā sī·tā ka·thaṃ bha·vet

lakṣmaṇaś ca mahābāhuḥ kām avasthāṃ gamiṣyati / iti saṃcintya dharmātmā rāmo hṛṣṭatanūruhaḥ

lak·ṣma·ṇaś ca ma·hā·bā·huḥ kām a·vas·thāṃ ga·miṣ·ya·ti / i·ti saṃ·cin·tya dhar·māt·mā rā·mo hṛṣ·ṭa·ta·nū·ru·haḥ

tatra rāmaṃ bhayaṃ tīvram āviveśa viṣādajam / rākṣasaṃ mṛgarūpaṃ taṃ hatvā śrutvā ca tat svaram

tat·ra rā·maṃ bha·yaṃ tīv·ram ā·vi·ve·śa vi·ṣā·da·jam / rāk·ṣa·saṃ mṛ·ga·rū·paṃ taṃ hat·vā śrut·vā ca tat sva·ram

nihatya pṛṣataṃ cānyaṃ māṃsam ādāya rāghavaḥ / tvaramāṇo janasthānaṃ sasārābhimukhas tadā

ni·hat·ya pṛ·ṣa·taṃ cān·yaṃ māṃ·sam ā·dā·ya rā·gha·vaḥ / tva·ra·mā·ṇo ja·nas·thā·naṃ sa·sā·rā·bhi·mu·khas ta·dā

ārtasvaraṃ tu taṃ bhartur vijñāya sadṛśaṃ vane / uvāca lakṣmaṇaṃ sītā gaccha jānīhi rāghavam

ār·tas·va·raṃ tu taṃ bhar·tur vij·ñā·ya sa·dṛ·śaṃ va·ne / u·vā·ca lak·ṣma·ṇaṃ sī·tā gac·cha jā·nī·hi rā·gha·vam

na hi me jīvitaṃ sthāne hṛdayaṃ vāvatiṣṭhate / krośataḥ paramārtasya śrutaḥ śabdo mayā bhṛśam

na hi me jī·vi·taṃ sthā·ne hṛ·da·yaṃ vā·va·tiṣ·ṭha·te / kro·śa·taḥ pa·ra·mār·tas·ya śru·taḥ śab·do ma·yā bhṛ·śam

ākrandamānaṃ tu vane bhrātaraṃ trātum arhasi / taṃ kṣipram abhidhāva tvaṃ bhrātaraṃ śaraṇaiṣiṇam

āk·ran·da·mā·naṃ tu va·ne bhrā·ta·raṃ trā·tum ar·ha·si / taṃ kṣip·ram a·bhi·dhā·va tvaṃ bhrā·ta·raṃ śa·ra·ṇai·ṣi·ṇam

rakṣasāṃ vaśam āpannaṃ siṃhānām iva govṛṣam / na jagāma tathoktas tu bhrātur ājñāya śāsanam

rak·ṣa·sāṃ va·śam ā·pan·naṃ siṃ·hā·nām i·va go·vṛ·ṣam / na ja·gā·ma ta·thok·tas tu bhrā·tur āj·ñā·ya śā·sa·nam

tam uvāca tatas tatra kupitā janakātmajā / saumitre mitrarūpeṇa bhrātus tvam asi śatruvat

tam u·vā·ca ta·tas tat·ra ku·pi·tā ja·na·kāt·ma·jā / sau·mit·re mit·ra·rū·pe·ṇa bhrā·tus tvam a·si śat·ru·vat

yas tvam asyām avasthāyāṃ bhrātaraṃ nābhipadyase / icchasi tvaṃ vinaśyantaṃ rāmaṃ lakṣmaṇa matkṛte

yas tvam as·yām a·vas·thā·yāṃ bhrā·ta·raṃ nā·bhi·pad·ya·se / ic·cha·si tvaṃ vi·naś·yan·taṃ rā·maṃ lak·ṣma·ṇa mat·kṛ·te

vyasanaṃ te priyaṃ manye sneho bhrātari nāsti te / tena tiṣṭhasi visrabdhas tam apaśyan mahādyutim

vya·sa·naṃ te pri·yaṃ man·ye sne·ho bhrā·ta·ri nās·ti te / te·na tiṣ·ṭha·si vis·rab·dhas tam a·paś·yan ma·hād·yu·tim

kiṃ hi saṃśayam āpanne tasminn iha mayā bhavet / kartavyam iha tiṣṭhantyā yat pradhānas tvam āgataḥ

kiṃ hi saṃ·śa·yam ā·pan·ne tas·minn i·ha ma·yā bha·vet / kar·tav·yam i·ha tiṣ·ṭhan·tyā yat pra·dhā·nas tvam ā·ga·taḥ

iti bruvāṇaṃ vaidehīṃ bāṣpaśokapariplutām / abravīl lakṣmaṇas trastāṃ sītāṃ mṛgavadhūm iva

i·ti bru·vā·ṇaṃ vai·de·hīṃ bāṣ·pa·śo·ka·pa·rip·lu·tām / ab·ra·vīl lak·ṣma·ṇas tras·tāṃ sī·tāṃ mṛ·ga·va·dhūm i·va

devi devamanuṣyeṣu gandharveṣu patatriṣu / rākṣaseṣu piśāceṣu kiṃnareṣu mṛgeṣu ca

de·vi de·va·ma·nuṣ·ye·ṣu gan·dhar·ve·ṣu pa·tat·ri·ṣu / rāk·ṣa·se·ṣu pi·śā·ce·ṣu kiṃ·na·re·ṣu mṛ·ge·ṣu ca

dānaveṣu ca ghoreṣu na sa vidyeta śobhane / yo rāmaṃ pratiyudhyeta samare vāsavopamam

dā·na·ve·ṣu ca gho·re·ṣu na sa vid·ye·ta śo·bha·ne / yo rā·maṃ pra·ti·yudh·ye·ta sa·ma·re vā·sa·vo·pa·mam

avadhyaḥ samare rāmo naivaṃ tvaṃ vaktum arhasi / na tvām asmin vane hātum utsahe rāghavaṃ vinā

a·vadh·yaḥ sa·ma·re rā·mo nai·vaṃ tvaṃ vak·tum ar·ha·si / na tvām as·min va·ne hā·tum ut·sa·he rā·gha·vaṃ vi·nā

anivāryaṃ balaṃ tasya balair balavatām api / tribhir lokaiḥ samudyuktaiḥ seśvaraiḥ sāmarair api

a·ni·vār·yaṃ ba·laṃ tas·ya ba·lair ba·la·va·tām a·pi / tri·bhir lo·kaiḥ sa·mud·yuk·taiḥ seś·va·raiḥ sā·ma·rair a·pi

hṛdayaṃ nirvṛtaṃ te 'stu saṃtāpas tyajyatām ayam / āgamiṣyati te bhartā śīghraṃ hatvā mṛgottamam

hṛ·da·yaṃ nir·vṛ·taṃ te 'stu saṃ·tā·pas tyaj·ya·tām a·yam / ā·ga·miṣ·ya·ti te bhar·tā śīgh·raṃ hat·vā mṛ·got·ta·mam

na sa tasya svaro vyaktaṃ na kaś cid api daivataḥ / gandharvanagaraprakhyā māyā sā tasya rakṣasaḥ

na sa tas·ya sva·ro vyak·taṃ na kaś cid a·pi dai·va·taḥ / gan·dhar·va·na·ga·rap·rakh·yā mā·yā sā tas·ya rak·ṣa·saḥ

nyāsabhūtāsi vaidehi nyastā mayi mahātmanā / rāmeṇa tvaṃ varārohe na tvāṃ tyaktum ihotsahe

nyā·sa·bhū·tā·si vai·de·hi nyas·tā ma·yi ma·hāt·ma·nā / rā·me·ṇa tvaṃ va·rā·ro·he na tvāṃ tyak·tum i·hot·sa·he

kṛtavairāś ca kalyāṇi vayam etair niśācaraiḥ / kharasya nidhane devi janasthānavadhaṃ prati

kṛ·ta·vai·rāś ca kal·yā·ṇi va·yam e·tair ni·śā·ca·raiḥ / kha·ras·ya ni·dha·ne de·vi ja·nas·thā·na·va·dhaṃ pra·ti

rākṣasā vidhinā vāco visṛjanti mahāvane / hiṃsāvihārā vaidehi na cintayitum arhasi

rāk·ṣa·sā vi·dhi·nā vā·co vi·sṛ·jan·ti ma·hā·va·ne / hiṃ·sā·vi·hā·rā vai·de·hi na cin·ta·yi·tum ar·ha·si

lakṣmaṇenaivam uktā tu kruddhā saṃraktalocanā / abravīt paruṣaṃ vākyaṃ lakṣmaṇaṃ satyavādinam

lak·ṣma·ṇe·nai·vam uk·tā tu krud·dhā saṃ·rak·ta·lo·ca·nā / ab·ra·vīt pa·ru·ṣaṃ vāk·yaṃ lak·ṣma·ṇaṃ sat·ya·vā·di·nam

anārya karuṇārambha nṛśaṃsa kulapāṃsana / ahaṃ tava priyaṃ manye tenaitāni prabhāṣase

a·nār·ya ka·ru·ṇā·ram·bha nṛ·śaṃ·sa ku·la·pāṃ·sa·na / a·haṃ ta·va pri·yaṃ man·ye te·nai·tā·ni pra·bhā·ṣa·se

naitac citraṃ sapatneṣu pāpaṃ lakṣmaṇa yad bhavet / tvadvidheṣu nṛśaṃseṣu nityaṃ pracchannacāriṣu

nai·tac cit·raṃ sa·pat·ne·ṣu pā·paṃ lak·ṣma·ṇa yad bha·vet / tvad·vi·dhe·ṣu nṛ·śaṃ·se·ṣu nit·yaṃ prac·chan·na·cā·ri·ṣu

suduṣṭas tvaṃ vane rāmam ekam eko 'nugacchasi / mama hetoḥ praticchannaḥ prayukto bharatena vā

su·duṣ·ṭas tvaṃ va·ne rā·mam e·kam e·ko 'nu·gac·cha·si / ma·ma he·toḥ pra·tic·chan·naḥ pra·yuk·to bha·ra·te·na vā

katham indīvaraśyāmaṃ rāmaṃ padmanibhekṣaṇam / upasaṃśritya bhartāraṃ kāmayeyaṃ pṛthag janam

ka·tham in·dī·va·raś·yā·maṃ rā·maṃ pad·ma·ni·bhek·ṣa·ṇam / u·pa·saṃś·rit·ya bhar·tā·raṃ kā·ma·ye·yaṃ pṛ·thag ja·nam

samakṣaṃ tava saumitre prāṇāṃs tyakṣye na saṃśayaḥ / rāmaṃ vinā kṣaṇam api na hi jīvāmi bhūtale

sa·mak·ṣaṃ ta·va sau·mit·re prā·ṇāṃs tyak·ṣye na saṃ·śa·yaḥ / rā·maṃ vi·nā kṣa·ṇam a·pi na hi jī·vā·mi bhū·ta·le

ity uktaḥ paruṣaṃ vākyaṃ sītayā somaharṣaṇam / abravīl lakṣmaṇaḥ sītāṃ prāñjalir vijitendriyaḥ

ity uk·taḥ pa·ru·ṣaṃ vāk·yaṃ sī·ta·yā so·ma·har·ṣa·ṇam / ab·ra·vīl lak·ṣma·ṇaḥ sī·tāṃ prāñ·ja·lir vi·ji·ten·dri·yaḥ

uttaraṃ notsahe vaktuṃ daivataṃ bhavatī mama / vākyam apratirūpaṃ tu na citraṃ strīṣu maithili

ut·ta·raṃ not·sa·he vak·tuṃ dai·va·taṃ bha·va·tī ma·ma / vāk·yam ap·ra·ti·rū·paṃ tu na cit·raṃ strī·ṣu mai·thi·li

svabhāvas tv eṣa nārīṇām eṣu lokeṣu dṛśyate / vimuktadharmāś capalās tīkṣṇā bhedakarāḥ striyaḥ

sva·bhā·vas tv e·ṣa nā·rī·ṇām e·ṣu lo·ke·ṣu dṛś·ya·te / vi·muk·ta·dhar·māś ca·pa·lās tīk·ṣṇā bhe·da·ka·rāḥ stri·yaḥ

upaśṛṇvantu me sarve sākṣibhūtā vanecarāḥ / nyāyavādī yathā vākyam ukto 'haṃ paruṣaṃ tvayā

u·pa·śṛṇ·van·tu me sar·ve sāk·ṣi·bhū·tā va·ne·ca·rāḥ / nyā·ya·vā·dī ya·thā vāk·yam uk·to 'haṃ pa·ru·ṣaṃ tva·yā

dhik tvām adya praṇaśya tvaṃ yan mām evaṃ viśaṅkase / strītvād duṣṭasvabhāvena guruvākye vyavasthitam

dhik tvām ad·ya pra·ṇaś·ya tvaṃ yan mām e·vaṃ vi·śaṅ·ka·se / strīt·vād duṣ·ṭas·va·bhā·ve·na gu·ru·vāk·ye vya·vas·thi·tam

gamiṣye yatra kākutsthaḥ svasti te 'stu varānane / rakṣantu tvāṃ viśālākṣi samagrā vanadevatāḥ

ga·miṣ·ye yat·ra kā·kut·sthaḥ svas·ti te 'stu va·rā·na·ne / rak·ṣan·tu tvāṃ vi·śā·lāk·ṣi sa·mag·rā va·na·de·va·tāḥ

nimittāni hi ghorāṇi yāni prādurbhavanti me / api tvāṃ saha rāmeṇa paśyeyaṃ punar āgataḥ

ni·mit·tā·ni hi gho·rā·ṇi yā·ni prā·dur·bha·van·ti me / a·pi tvāṃ sa·ha rā·me·ṇa paś·ye·yaṃ pu·nar ā·ga·taḥ

lakṣmaṇenaivam uktā tu rudatī janakātmajā / pratyuvāca tato vākyaṃ tīvraṃ bāṣpapariplutā

lak·ṣma·ṇe·nai·vam uk·tā tu ru·da·tī ja·na·kāt·ma·jā / prat·yu·vā·ca ta·to vāk·yaṃ tīv·raṃ bāṣ·pa·pa·rip·lu·tā

godāvarīṃ pravekṣyāmi vinā rāmeṇa lakṣmaṇa / ābandhiṣye 'tha vā tyakṣye viṣame deham ātmanaḥ

go·dā·va·rīṃ pra·vek·ṣyā·mi vi·nā rā·me·ṇa lak·ṣma·ṇa / ā·ban·dhiṣ·ye 'tha vā tyak·ṣye vi·ṣa·me de·ham āt·ma·naḥ

pibāmi vā viṣaṃ tīkṣṇaṃ pravekṣyāmi hutāśanam / na tv ahaṃ rāghavād anyaṃ padāpi puruṣaṃ spṛśe

pi·bā·mi vā vi·ṣaṃ tīk·ṣṇaṃ pra·vek·ṣyā·mi hu·tā·śa·nam / na tv a·haṃ rā·gha·vād an·yaṃ pa·dā·pi pu·ru·ṣaṃ spṛ·śe

iti lakṣmaṇam ākruśya sītā duḥkhasamanvitā / pāṇibhyāṃ rudatī duḥkhād udaraṃ prajaghāna ha

i·ti lak·ṣma·ṇam āk·ruś·ya sī·tā duḥ·kha·sa·man·vi·tā / pā·ṇibh·yāṃ ru·da·tī duḥ·khād u·da·raṃ pra·ja·ghā·na ha

tām ārtarūpāṃ vimanā rudantīṃ saumitrir ālokya viśālanetrām / āśvāsayām āsa na caiva bhartus taṃ bhrātaraṃ kiṃ cid uvāca sītā

tām ār·ta·rū·pāṃ vi·ma·nā ru·dan·tīṃ sau·mit·rir ā·lok·ya vi·śā·la·net·rām / āś·vā·sa·yām ā·sa na cai·va bhar·tus taṃ bhrā·ta·raṃ kiṃ cid u·vā·ca sī·tā

tatas tu sītām abhivādya lakṣmaṇaḥ kṛtāñjaliḥ kiṃ cid abhipraṇamya / avekṣamāṇo bahuśaś ca maithilīṃ jagāma rāmasya samīpam ātmavān

ta·tas tu sī·tām a·bhi·vād·ya lak·ṣma·ṇaḥ kṛ·tāñ·ja·liḥ kiṃ cid a·bhip·ra·ṇam·ya / a·vek·ṣa·mā·ṇo ba·hu·śaś ca mai·thi·līṃ ja·gā·ma rā·mas·ya sa·mī·pam āt·ma·vān

tayā paruṣam uktas tu kupito rāghavānujaḥ / sa vikāṅkṣan bhṛśaṃ rāmaṃ pratasthe nacirād iva

ta·yā pa·ru·ṣam uk·tas tu ku·pi·to rā·gha·vā·nu·jaḥ / sa vi·kāṅ·kṣan bhṛ·śaṃ rā·maṃ pra·tas·the na·ci·rād i·va

tadāsādya daśagrīvaḥ kṣipram antaram āsthitaḥ / abhicakrāma vaidehīṃ parivrājakarūpadhṛk

ta·dā·sād·ya da·śag·rī·vaḥ kṣip·ram an·ta·ram ās·thi·taḥ / a·bhi·cak·rā·ma vai·de·hīṃ pa·riv·rā·ja·ka·rū·pa·dhṛk

ślakṣṇakāṣāyasaṃvītaḥ śikhī chatrī upānahī / vāme cāṃse 'vasajyātha śubhe yaṣṭikamaṇḍalū / parivrājakarūpeṇa vaidehīṃ samupāgamat

ślak·ṣṇa·kā·ṣā·ya·saṃ·vī·taḥ śi·khī chat·rī u·pā·na·hī / vā·me cāṃ·se 'va·saj·yā·tha śu·bhe yaṣ·ṭi·ka·maṇ·ḍa·lū / pa·riv·rā·ja·ka·rū·pe·ṇa vai·de·hīṃ sa·mu·pā·ga·mat

tām āsasādātibalo bhrātṛbhyāṃ rahitāṃ vane / rahitāṃ sūryacandrābhyāṃ saṃdhyām iva mahattamaḥ

tām ā·sa·sā·dā·ti·ba·lo bhrā·tṛbh·yāṃ ra·hi·tāṃ va·ne / ra·hi·tāṃ sūr·ya·can·drābh·yāṃ saṃdh·yām i·va ma·hat·ta·maḥ

tām apaśyat tato bālāṃ rājaputrīṃ yaśasvinīm / rohiṇīṃ śaśinā hīnāṃ grahavad bhṛśadāruṇaḥ

tām a·paś·yat ta·to bā·lāṃ rā·ja·put·rīṃ ya·śas·vi·nīm / ro·hi·ṇīṃ śa·śi·nā hī·nāṃ gra·ha·vad bhṛ·śa·dā·ru·ṇaḥ

tam ugraṃ pāpakarmāṇaṃ janasthānaruhā drumāḥ / samīkṣya na prakampante na pravāti ca mārutaḥ

tam ug·raṃ pā·pa·kar·mā·ṇaṃ ja·nas·thā·na·ru·hā dru·māḥ / sa·mīk·ṣya na pra·kam·pan·te na pra·vā·ti ca mā·ru·taḥ

śīghrasrotāś ca taṃ dṛṣṭvā vīkṣantaṃ raktalocanam / stimitaṃ gantum ārebhe bhayād godāvarī nadī

śīgh·ras·ro·tāś ca taṃ dṛṣ·ṭvā vīk·ṣan·taṃ rak·ta·lo·ca·nam / sti·mi·taṃ gan·tum ā·re·bhe bha·yād go·dā·va·rī na·dī

rāmasya tv antaraṃ prepsur daśagrīvas tadantare / upatasthe ca vaidehīṃ bhikṣurūpeṇa rāvaṇaḥ

rā·mas·ya tv an·ta·raṃ prep·sur da·śag·rī·vas ta·dan·ta·re / u·pa·tas·the ca vai·de·hīṃ bhik·ṣu·rū·pe·ṇa rā·va·ṇaḥ

abhavyo bhavyarūpeṇa bhartāram anuśocatīm / abhyavartata vaidehīṃ citrām iva śanaiścaraḥ

a·bhav·yo bhav·ya·rū·pe·ṇa bhar·tā·ram a·nu·śo·ca·tīm / abh·ya·var·ta·ta vai·de·hīṃ cit·rām i·va śa·naiś·ca·raḥ

sa pāpo bhavyarūpeṇa tṛṇaiḥ kūpa ivāvṛtaḥ / atiṣṭhat prekṣya vaidehīṃ rāmapatnīṃ yaśasvinīm

sa pā·po bhav·ya·rū·pe·ṇa tṛ·ṇaiḥ kū·pa i·vā·vṛ·taḥ / a·tiṣ·ṭhat prek·ṣya vai·de·hīṃ rā·ma·pat·nīṃ ya·śas·vi·nīm

śubhāṃ ruciradantauṣṭhīṃ pūrṇacandranibhānanām / āsīnāṃ parṇaśālāyāṃ bāṣpaśokābhipīḍitām

śu·bhāṃ ru·ci·ra·dan·tauṣ·ṭhīṃ pūr·ṇa·can·dra·ni·bhā·na·nām / ā·sī·nāṃ par·ṇa·śā·lā·yāṃ bāṣ·pa·śo·kā·bhi·pī·ḍi·tām

sa tāṃ padmapalāśākṣīṃ pītakauśeyavāsinīm / abhyagacchata vaidehīṃ duṣṭacetā niśācaraḥ

sa tāṃ pad·ma·pa·lā·śāk·ṣīṃ pī·ta·kau·śe·ya·vā·si·nīm / abh·ya·gac·cha·ta vai·de·hīṃ duṣ·ṭa·ce·tā ni·śā·ca·raḥ

sa manmathaśarāviṣṭo brahmaghoṣam udīrayan / abravīt praśritaṃ vākyaṃ rahite rākṣasādhipaḥ

sa man·ma·tha·śa·rā·viṣ·ṭo brah·ma·gho·ṣam u·dī·ra·yan / ab·ra·vīt praś·ri·taṃ vāk·yaṃ ra·hi·te rāk·ṣa·sā·dhi·paḥ

tām uttamāṃ trilokānāṃ padmahīnām iva śriyam / vibhrājamānāṃ vapuṣā rāvaṇaḥ praśaśaṃsa ha

tām ut·ta·māṃ tri·lo·kā·nāṃ pad·ma·hī·nām i·va śri·yam / vibh·rā·ja·mā·nāṃ va·pu·ṣā rā·va·ṇaḥ pra·śa·śaṃ·sa ha

kā tvaṃ kāñcanavarṇābhe pītakauśeyavāsini / kamalānāṃ śubhāṃ mālāṃ padminīva ca bibhratī

kā tvaṃ kāñ·ca·na·var·ṇā·bhe pī·ta·kau·śe·ya·vā·si·ni / ka·ma·lā·nāṃ śu·bhāṃ mā·lāṃ pad·mi·nī·va ca bibh·ra·tī

hrīḥ śrīḥ kīrtiḥ śubhā lakṣmīr apsarā vā śubhānane / bhūtir vā tvaṃ varārohe ratir vā svairacāriṇī

hrīḥ śrīḥ kīr·tiḥ śu·bhā lak·ṣmīr ap·sa·rā vā śu·bhā·na·ne / bhū·tir vā tvaṃ va·rā·ro·he ra·tir vā svai·ra·cā·ri·ṇī

samāḥ śikhariṇaḥ snigdhāḥ pāṇḍurā daśanās tava / viśāle vimale netre raktānte kṛṣṇatārake

sa·māḥ śi·kha·ri·ṇaḥ snig·dhāḥ pāṇ·ḍu·rā da·śa·nās ta·va / vi·śā·le vi·ma·le net·re rak·tān·te kṛṣ·ṇa·tā·ra·ke

viśālaṃ jaghanaṃ pīnam ūrū karikaropamau / etāv upacitau vṛttau sahitau saṃpragalbhitau

vi·śā·laṃ ja·gha·naṃ pī·nam ū·rū ka·ri·ka·ro·pa·mau / e·tāv u·pa·ci·tau vṛt·tau sa·hi·tau saṃp·ra·gal·bhi·tau

pīnonnatamukhau kāntau snigdhatālaphalopamau / maṇipravekābharaṇau rucirau te payodharau

pī·non·na·ta·mu·khau kān·tau snig·dha·tā·la·pha·lo·pa·mau / ma·ṇip·ra·ve·kā·bha·ra·ṇau ru·ci·rau te pa·yo·dha·rau

cārusmite cārudati cārunetre vilāsini / mano harasi me rāme nadīkūlam ivāmbhasā

cā·rus·mi·te cā·ru·da·ti cā·ru·net·re vi·lā·si·ni / ma·no ha·ra·si me rā·me na·dī·kū·lam i·vām·bha·sā

karāntamitamadhyāsi sukeśī saṃhatastanī / naiva devī na gandharvī na yakṣī na ca kiṃnarī

ka·rān·ta·mi·ta·madh·yā·si su·ke·śī saṃ·ha·tas·ta·nī / nai·va de·vī na gan·dhar·vī na yak·ṣī na ca kiṃ·na·rī

naivaṃrūpā mayā nārī dṛṣṭapūrvā mahītale / iha vāsaś ca kāntāre cittam unmāthayanti me

nai·vaṃ·rū·pā ma·yā nā·rī dṛṣ·ṭa·pūr·vā ma·hī·ta·le / i·ha vā·saś ca kān·tā·re cit·tam un·mā·tha·yan·ti me

sā pratikrāma bhadraṃ te na tvaṃ vastum ihārhasi / rākṣasānām ayaṃ vāso ghorāṇāṃ kāmarūpiṇām

sā pra·tik·rā·ma bhad·raṃ te na tvaṃ vas·tum i·hār·ha·si / rāk·ṣa·sā·nām a·yaṃ vā·so gho·rā·ṇāṃ kā·ma·rū·pi·ṇām

prāsādāgryāṇi ramyāṇi nagaropavanāni ca / saṃpannāni sugandhīni yuktāny ācarituṃ tvayā

prā·sā·dāg·ryā·ṇi ram·yā·ṇi na·ga·ro·pa·va·nā·ni ca / saṃ·pan·nā·ni su·gan·dhī·ni yuk·tāny ā·ca·ri·tuṃ tva·yā

varaṃ mālyaṃ varaṃ pānaṃ varaṃ vastraṃ ca śobhane / bhartāraṃ ca varaṃ manye tvadyuktam asitekṣaṇe

va·raṃ māl·yaṃ va·raṃ pā·naṃ va·raṃ vas·traṃ ca śo·bha·ne / bhar·tā·raṃ ca va·raṃ man·ye tvad·yuk·tam a·si·tek·ṣa·ṇe

kā tvaṃ bhavasi rudrāṇāṃ marutāṃ vā śucismite / vasūnāṃ vā varārohe devatā pratibhāsi me

kā tvaṃ bha·va·si rud·rā·ṇāṃ ma·ru·tāṃ vā śu·cis·mi·te / va·sū·nāṃ vā va·rā·ro·he de·va·tā pra·ti·bhā·si me

neha gacchantī gandharvā na devā na ca kiṃnarāḥ / rākṣasānām ayaṃ vāsaḥ kathaṃ nu tvam ihāgatā

ne·ha gac·chan·tī gan·dhar·vā na de·vā na ca kiṃ·na·rāḥ / rāk·ṣa·sā·nām a·yaṃ vā·saḥ ka·thaṃ nu tvam i·hā·ga·tā

iha śākhāmṛgāḥ siṃhā dvīpivyāghramṛgās tathā / ṛkṣās tarakṣavaḥ kaṅkāḥ kathaṃ tebhyo na bibhyase

i·ha śā·khā·mṛ·gāḥ siṃ·hā dvī·piv·yāgh·ra·mṛ·gās ta·thā / ṛk·ṣās ta·rak·ṣa·vaḥ kaṅ·kāḥ ka·thaṃ tebh·yo na bibh·ya·se

madānvitānāṃ ghorāṇāṃ kuñjarāṇāṃ tarasvinām / katham ekā mahāraṇye na bibheṣi vanānane

ma·dān·vi·tā·nāṃ gho·rā·ṇāṃ kuñ·ja·rā·ṇāṃ ta·ras·vi·nām / ka·tham e·kā ma·hā·raṇ·ye na bi·bhe·ṣi va·nā·na·ne

kāsi kasya kutaś ca tvaṃ kiṃnimittaṃ ca daṇḍakān / ekā carasi kalyāṇi ghorān rākṣasasevitān

kā·si kas·ya ku·taś ca tvaṃ kiṃ·ni·mit·taṃ ca daṇ·ḍa·kān / e·kā ca·ra·si kal·yā·ṇi gho·rān rāk·ṣa·sa·se·vi·tān

iti praśastā vaidehī rāvaṇena durātmanā / dvijātiveṣeṇa hi taṃ dṛṣṭvā rāvaṇam āgatam / sarvair atithisatkāraiḥ pūjayām āsa maithilī

i·ti pra·śas·tā vai·de·hī rā·va·ṇe·na du·rāt·ma·nā / dvi·jā·ti·ve·ṣe·ṇa hi taṃ dṛṣ·ṭvā rā·va·ṇam ā·ga·tam / sar·vair a·ti·thi·sat·kā·raiḥ pū·ja·yām ā·sa mai·thi·lī

upānīyāsanaṃ pūrvaṃ pādyenābhinimantrya ca / abravīt siddham ity eva tadā taṃ saumyadarśanam

u·pā·nī·yā·sa·naṃ pūr·vaṃ pād·ye·nā·bhi·ni·man·trya ca / ab·ra·vīt sid·dham ity e·va ta·dā taṃ saum·ya·dar·śa·nam

dvijātiveṣeṇa samīkṣya maithilī tam āgataṃ pātrakusumbhadhāriṇam / aśakyam uddveṣṭum upāyadarśanān nyamantrayad brāhmaṇavad yathāgatam

dvi·jā·ti·ve·ṣe·ṇa sa·mīk·ṣya mai·thi·lī tam ā·ga·taṃ pāt·ra·ku·sum·bha·dhā·ri·ṇam / a·śak·yam ud·dveṣ·ṭum u·pā·ya·dar·śa·nān nya·man·tra·yad brāh·ma·ṇa·vad ya·thā·ga·tam

iyaṃ bṛsī brāhmaṇa kāmam āsyatām idaṃ ca pādyaṃ pratigṛhyatām iti / idaṃ ca siddhaṃ vanajātam uttamaṃ tvadartham avyagram ihopabhujyatām

i·yaṃ bṛ·sī brāh·ma·ṇa kā·mam ās·ya·tām i·daṃ ca pād·yaṃ pra·ti·gṛh·ya·tām i·ti / i·daṃ ca sid·dhaṃ va·na·jā·tam ut·ta·maṃ tva·dar·tham av·yag·ram i·ho·pa·bhuj·ya·tām

nimantryamāṇaḥ pratipūrṇabhāṣiṇīṃ narendrapatnīṃ prasamīkṣya maithilīm / prahasya tasyā haraṇe dhṛtaṃ manaḥ samarpayām āsa vadhāya rāvaṇaḥ

ni·man·trya·mā·ṇaḥ pra·ti·pūr·ṇa·bhā·ṣi·ṇīṃ na·ren·dra·pat·nīṃ pra·sa·mīk·ṣya mai·thi·līm / pra·has·ya tas·yā ha·ra·ṇe dhṛ·taṃ ma·naḥ sa·mar·pa·yām ā·sa va·dhā·ya rā·va·ṇaḥ

tataḥ suveṣaṃ mṛgayā gataṃ patiṃ pratīkṣamāṇā sahalakṣmaṇaṃ tadā / nirīkṣamāṇā haritaṃ dadarśa tan mahad vanaṃ naiva tu rāmalakṣmaṇau

ta·taḥ su·ve·ṣaṃ mṛ·ga·yā ga·taṃ pa·tiṃ pra·tīk·ṣa·mā·ṇā sa·ha·lak·ṣma·ṇaṃ ta·dā / ni·rīk·ṣa·mā·ṇā ha·ri·taṃ da·dar·śa tan ma·had va·naṃ nai·va tu rā·ma·lak·ṣma·ṇau

rāvaṇena tu vaidehī tadā pṛṣṭā jihīrṣuṇā / parivrājakarūpeṇa śaśaṃsātmānam ātmanā

rā·va·ṇe·na tu vai·de·hī ta·dā pṛṣ·ṭā ji·hīr·ṣu·ṇā / pa·riv·rā·ja·ka·rū·pe·ṇa śa·śaṃ·sāt·mā·nam āt·ma·nā

brāhmaṇaś cātithiś caiṣa anukto hi śapeta mām / iti dhyātvā muhūrtaṃ tu sītā vacanam abravīt

brāh·ma·ṇaś cā·ti·thiś cai·ṣa a·nuk·to hi śa·pe·ta mām / i·ti dhyāt·vā mu·hūr·taṃ tu sī·tā va·ca·nam ab·ra·vīt

duhitā janakasyāhaṃ maithilasya mahātmanaḥ / sītā nāmnāsmi bhadraṃ te rāmabhāryā dvijottama

du·hi·tā ja·na·kas·yā·haṃ mai·thi·las·ya ma·hāt·ma·naḥ / sī·tā nām·nās·mi bhad·raṃ te rā·ma·bhār·yā dvi·jot·ta·ma

saṃvatsaraṃ cādhyuṣitā rāghavasya niveśane / bhuñjānā mānuṣān bhogān sarvakāmasamṛddhinī

saṃ·vat·sa·raṃ cādh·yu·ṣi·tā rā·gha·vas·ya ni·ve·śa·ne / bhuñ·jā·nā mā·nu·ṣān bho·gān sar·va·kā·ma·sa·mṛd·dhi·nī

tataḥ saṃvatsarād ūrdhvaṃ samamanyata me patim / abhiṣecayituṃ rāmaṃ sameto rājamantribhiḥ

ta·taḥ saṃ·vat·sa·rād ūr·dhvaṃ sa·ma·man·ya·ta me pa·tim / a·bhi·ṣe·ca·yi·tuṃ rā·maṃ sa·me·to rā·ja·man·tri·bhiḥ

tasmin saṃbhriyamāṇe tu rāghavasyābhiṣecane / kaikeyī nāma bhartāraṃ mamāryā yācate varam

tas·min saṃbh·ri·ya·mā·ṇe tu rā·gha·vas·yā·bhi·ṣe·ca·ne / kai·ke·yī nā·ma bhar·tā·raṃ ma·mār·yā yā·ca·te va·ram

pratigṛhya tu kaikeyī śvaśuraṃ sukṛtena me / mama pravrājanaṃ bhartur bharatasyābhiṣecanam / dvāv ayācata bhartāraṃ satyasaṃdhaṃ nṛpottamam

pra·ti·gṛh·ya tu kai·ke·yī śva·śu·raṃ su·kṛ·te·na me / ma·ma prav·rā·ja·naṃ bhar·tur bha·ra·tas·yā·bhi·ṣe·ca·nam / dvāv a·yā·ca·ta bhar·tā·raṃ sat·ya·saṃ·dhaṃ nṛ·pot·ta·mam

nādya bhokṣye na ca svapsye na pāsye 'haṃ kadā cana / eṣa me jīvitasyānto rāmo yady abhiṣicyate

nād·ya bhok·ṣye na ca svap·sye na pās·ye 'haṃ ka·dā ca·na / e·ṣa me jī·vi·tas·yān·to rā·mo yady a·bhi·ṣic·ya·te

iti bruvāṇāṃ kaikeyīṃ śvaśuro me sa mānadaḥ / ayācatārthair anvarthair na ca yācñāṃ cakāra sā

i·ti bru·vā·ṇāṃ kai·ke·yīṃ śva·śu·ro me sa mā·na·daḥ / a·yā·ca·tār·thair an·var·thair na ca yāc·ñāṃ ca·kā·ra sā

mama bhartā mahātejā vayasā pañcaviṃśakaḥ / rāmeti prathito loke guṇavān satyavāk śuciḥ / viśālākṣo mahābāhuḥ sarvabhūtahite rataḥ

ma·ma bhar·tā ma·hā·te·jā va·ya·sā pañ·ca·viṃ·śa·kaḥ / rā·me·ti pra·thi·to lo·ke gu·ṇa·vān sat·ya·vāk śu·ciḥ / vi·śā·lāk·ṣo ma·hā·bā·huḥ sar·va·bhū·ta·hi·te ra·taḥ

abhiṣekāya tu pituḥ samīpaṃ rāmam āgatam / kaikeyī mama bhartāram ity uvāca drutaṃ vacaḥ

a·bhi·ṣe·kā·ya tu pi·tuḥ sa·mī·paṃ rā·mam ā·ga·tam / kai·ke·yī ma·ma bhar·tā·ram ity u·vā·ca dru·taṃ va·caḥ

tava pitrā samājñaptaṃ mamedaṃ śṛṇu rāghava / bharatāya pradātavyam idaṃ rājyam akaṇṭakam

ta·va pit·rā sa·māj·ñap·taṃ ma·me·daṃ śṛ·ṇu rā·gha·va / bha·ra·tā·ya pra·dā·tav·yam i·daṃ rāj·yam a·kaṇ·ṭa·kam

tvayā tu khalu vastavyaṃ nava varṣāṇi pañca ca / vane pravraja kākutstha pitaraṃ mocayānṛtāt

tva·yā tu kha·lu vas·tav·yaṃ na·va var·ṣā·ṇi pañ·ca ca / va·ne prav·ra·ja kā·kut·stha pi·ta·raṃ mo·ca·yā·nṛ·tāt

tathety uvāca tāṃ rāmaḥ kaikeyīm akutobhayaḥ / cakāra tad vacas tasyā mama bhartā dṛḍhavrataḥ

ta·thety u·vā·ca tāṃ rā·maḥ kai·ke·yīm a·ku·to·bha·yaḥ / ca·kā·ra tad va·cas tas·yā ma·ma bhar·tā dṛ·ḍhav·ra·taḥ

dadyān na pratigṛhṇīyāt satyabrūyān na cānṛtam / etad brāhmaṇa rāmasya vrataṃ dhruvam anuttamam

dad·yān na pra·ti·gṛh·ṇī·yāt sat·yab·rū·yān na cā·nṛ·tam / e·tad brāh·ma·ṇa rā·mas·ya vra·taṃ dhru·vam a·nut·ta·mam

tasya bhrātā tu vaimātro lakṣmaṇo nāma vīryavān / rāmasya puruṣavyāghraḥ sahāyaḥ samare 'rihā

tas·ya bhrā·tā tu vai·māt·ro lak·ṣma·ṇo nā·ma vīr·ya·vān / rā·mas·ya pu·ru·ṣav·yāgh·raḥ sa·hā·yaḥ sa·ma·re 'ri·hā

sa bhrātā lakṣmaṇo nāma dharmacārī dṛḍhavrataḥ / anvagacchad dhanuṣpāṇiḥ pravrajantaṃ mayā saha

sa bhrā·tā lak·ṣma·ṇo nā·ma dhar·ma·cā·rī dṛ·ḍhav·ra·taḥ / an·va·gac·chad dha·nuṣ·pā·ṇiḥ prav·ra·jan·taṃ ma·yā sa·ha

te vayaṃ pracyutā rājyāt kaileyyās tu kṛte trayaḥ / vicarāma dvijaśreṣṭha vanaṃ gambhīram ojasā

te va·yaṃ prac·yu·tā rāj·yāt kai·ley·yās tu kṛ·te tra·yaḥ / vi·ca·rā·ma dvi·jaś·reṣ·ṭha va·naṃ gam·bhī·ram o·ja·sā

samāśvasa muhūrtaṃ tu śakyaṃ vastum iha tvayā / āgamiṣyati me bhartā vanyam ādāya puṣkalam

sa·māś·va·sa mu·hūr·taṃ tu śak·yaṃ vas·tum i·ha tva·yā / ā·ga·miṣ·ya·ti me bhar·tā van·yam ā·dā·ya puṣ·ka·lam

sa tvaṃ nāma ca gotraṃ ca kulam ācakṣva tattvataḥ / ekaś ca daṇḍakāraṇye kimarthaṃ carasi dvija

sa tvaṃ nā·ma ca got·raṃ ca ku·lam ā·cak·ṣva tat·tva·taḥ / e·kaś ca daṇ·ḍa·kā·raṇ·ye ki·mar·thaṃ ca·ra·si dvi·ja

evaṃ bruvatyāṃ sītāyāṃ rāmapatnyāṃ mahābalaḥ / pratyuvācottaraṃ tīvraṃ rāvaṇo rākṣasādhipaḥ

e·vaṃ bru·vat·yāṃ sī·tā·yāṃ rā·ma·pat·nyāṃ ma·hā·ba·laḥ / prat·yu·vā·cot·ta·raṃ tīv·raṃ rā·va·ṇo rāk·ṣa·sā·dhi·paḥ

yena vitrāsitā lokāḥ sadevāsurapannagāḥ / ahaṃ sa rāvaṇo nāma sīte rakṣogaṇeśvaraḥ

ye·na vit·rā·si·tā lo·kāḥ sa·de·vā·su·ra·pan·na·gāḥ / a·haṃ sa rā·va·ṇo nā·ma sī·te rak·ṣo·ga·ṇeś·va·raḥ

tvāṃ tu kāñcanavarṇābhāṃ dṛṣṭvā kauśeyavāsinīm / ratiṃ svakeṣu dāreṣu nādhigacchāmy anindite

tvāṃ tu kāñ·ca·na·var·ṇā·bhāṃ dṛṣ·ṭvā kau·śe·ya·vā·si·nīm / ra·tiṃ sva·ke·ṣu dā·re·ṣu nā·dhi·gac·chāmy a·nin·di·te

bahvīnām uttamastrīṇām āhṛtānām itas tataḥ / sarvāsām eva bhadraṃ te mamāgramahiṣī bhava

bah·vī·nām ut·ta·mas·trī·ṇām ā·hṛ·tā·nām i·tas ta·taḥ / sar·vā·sām e·va bhad·raṃ te ma·māg·ra·ma·hi·ṣī bha·va

laṅkā nāma samudrasya madhye mama mahāpurī / sāgareṇa parikṣiptā niviṣṭā girimūrdhani

laṅ·kā nā·ma sa·mud·ras·ya madh·ye ma·ma ma·hā·pu·rī / sā·ga·re·ṇa pa·rik·ṣip·tā ni·viṣ·ṭā gi·ri·mūr·dha·ni

tatra sīte mayā sārdhaṃ vaneṣu vicariṣyasi / na cāsyāraṇyavāsasya spṛhayiṣyasi bhāmini

tat·ra sī·te ma·yā sār·dhaṃ va·ne·ṣu vi·ca·riṣ·ya·si / na cās·yā·raṇ·ya·vā·sas·ya spṛ·ha·yiṣ·ya·si bhā·mi·ni

pañcadāsyaḥ sahasrāṇi sarvābharaṇabhūṣitāḥ / sīte paricariṣyanti bhāryā bhavasi me yadi

pañ·ca·dās·yaḥ sa·has·rā·ṇi sar·vā·bha·ra·ṇa·bhū·ṣi·tāḥ / sī·te pa·ri·ca·riṣ·yan·ti bhār·yā bha·va·si me ya·di

rāvaṇenaivam uktā tu kupitā janakātmajā / pratyuvācānavadyāṅgī tam anādṛtya rākṣasaṃ

rā·va·ṇe·nai·vam uk·tā tu ku·pi·tā ja·na·kāt·ma·jā / prat·yu·vā·cā·na·vad·yāṅ·gī tam a·nā·dṛt·ya rāk·ṣa·saṃ

mahāgirim ivākampyaṃ mahendrasadṛśaṃ patim / mahodadhim ivākṣobhyam ahaṃ rāmam anuvratā

ma·hā·gi·rim i·vā·kam·pyaṃ ma·hen·dra·sa·dṛ·śaṃ pa·tim / ma·ho·da·dhim i·vāk·ṣobh·yam a·haṃ rā·mam a·nuv·ra·tā

mahābāhuṃ mahoraskaṃ siṃhavikrāntagāminam / nṛsiṃhaṃ siṃhasaṃkāśam ahaṃ rāmam anuvratā

ma·hā·bā·huṃ ma·ho·ras·kaṃ siṃ·ha·vik·rān·ta·gā·mi·nam / nṛ·siṃ·haṃ siṃ·ha·saṃ·kā·śam a·haṃ rā·mam a·nuv·ra·tā

pūrṇacandrānanaṃ vīraṃ rājavatsaṃ jitendriyam / pṛthukīrtiṃ mahābāhum ahaṃ rāmam anuvratā

pūr·ṇa·can·drā·na·naṃ vī·raṃ rā·ja·vat·saṃ ji·ten·dri·yam / pṛ·thu·kīr·tiṃ ma·hā·bā·hum a·haṃ rā·mam a·nuv·ra·tā

tvaṃ punar jambukaḥ siṃhīṃ mām ihecchasi durlabhām / nāhaṃ śakyā tvayā spraṣṭum ādityasya prabhā yathā

tvaṃ pu·nar jam·bu·kaḥ siṃ·hīṃ mām i·hec·cha·si dur·la·bhām / nā·haṃ śak·yā tva·yā spraṣ·ṭum ā·dit·yas·ya pra·bhā ya·thā

pādapān kāñcanān nūnaṃ bahūn paśyasi mandabhāk / rāghavasya priyāṃ bhāryāṃ yas tvam icchasi rāvaṇa

pā·da·pān kāñ·ca·nān nū·naṃ ba·hūn paś·ya·si man·da·bhāk / rā·gha·vas·ya pri·yāṃ bhār·yāṃ yas tvam ic·cha·si rā·va·ṇa

kṣudhitasya ca siṃhasya mṛgaśatros tarasvinaḥ / āśīviṣasya vadanād daṃṣṭrām ādātum icchasi

kṣu·dhi·tas·ya ca siṃ·has·ya mṛ·ga·śat·ros ta·ras·vi·naḥ / ā·śī·vi·ṣas·ya va·da·nād daṃṣ·ṭrām ā·dā·tum ic·cha·si

mandaraṃ parvataśreṣṭhaṃ pāṇinā hartum icchasi / kālakūṭaṃ viṣaṃ pītvā svastimān gantum icchasi

man·da·raṃ par·va·taś·reṣ·ṭhaṃ pā·ṇi·nā har·tum ic·cha·si / kā·la·kū·ṭaṃ vi·ṣaṃ pīt·vā svas·ti·mān gan·tum ic·cha·si

akṣisūcyā pramṛjasi jihvayā leḍhi ca kṣuram / rāghavasya priyāṃ bhāryām adhigantuṃ tvam icchasi

ak·ṣi·sūc·yā pra·mṛ·ja·si jih·va·yā le·ḍhi ca kṣu·ram / rā·gha·vas·ya pri·yāṃ bhār·yām a·dhi·gan·tuṃ tvam ic·cha·si

avasajya śilāṃ kaṇṭhe samudraṃ tartum icchasi / sūryā candramasau cobhau prāṇibhyāṃ hartum icchasi / yo rāmasya priyāṃ bhāryāṃ pradharṣayitum icchasi

a·va·saj·ya śi·lāṃ kaṇ·ṭhe sa·mud·raṃ tar·tum ic·cha·si / sūr·yā can·dra·ma·sau co·bhau prā·ṇibh·yāṃ har·tum ic·cha·si / yo rā·mas·ya pri·yāṃ bhār·yāṃ pra·dhar·ṣa·yi·tum ic·cha·si

agniṃ prajvalitaṃ dṛṣṭvā vastreṇāhartum icchasi / kalyāṇa vṛttāṃ rāmasya yo bhāryāṃ hartum icchasi

ag·niṃ praj·va·li·taṃ dṛṣ·ṭvā vas·tre·ṇā·har·tum ic·cha·si / kal·yā·ṇa vṛt·tāṃ rā·mas·ya yo bhār·yāṃ har·tum ic·cha·si

ayomukhānāṃ śūlānām agre caritum icchasi / rāmasya sadṛśīṃ bhāryāṃ yo 'dhigantuṃ tvam icchasi

a·yo·mu·khā·nāṃ śū·lā·nām ag·re ca·ri·tum ic·cha·si / rā·mas·ya sa·dṛ·śīṃ bhār·yāṃ yo 'dhi·gan·tuṃ tvam ic·cha·si

yad antaraṃ siṃhaśṛgālayor vane yad antaraṃ syandanikāsamudrayoḥ / surāgryasauvīrakayor yad antaraṃ tad antaraṃ dāśarathes tavaiva ca

yad an·ta·raṃ siṃ·ha·śṛ·gā·la·yor va·ne yad an·ta·raṃ syan·da·ni·kā·sa·mud·ra·yoḥ / su·rāg·rya·sau·vī·ra·ka·yor yad an·ta·raṃ tad an·ta·raṃ dā·śa·ra·thes ta·vai·va ca

yad antaraṃ kāñcanasīsalohayor yad antaraṃ candanavāripaṅkayoḥ / yad antaraṃ hastibiḍālayor vane tad antaraṃ daśarathes tavaiva ca

yad an·ta·raṃ kāñ·ca·na·sī·sa·lo·ha·yor yad an·ta·raṃ can·da·na·vā·ri·paṅ·ka·yoḥ / yad an·ta·raṃ has·ti·bi·ḍā·la·yor va·ne tad an·ta·raṃ da·śa·ra·thes ta·vai·va ca

yad antaraṃ vāyasavainateyayor yad antaraṃ madgumayūrayor api / yad antaraṃ sārasagṛdhrayor vane tad antaraṃ dāśarathes tavaiva ca

yad an·ta·raṃ vā·ya·sa·vai·na·te·ya·yor yad an·ta·raṃ mad·gu·ma·yū·ra·yor a·pi / yad an·ta·raṃ sā·ra·sa·gṛdh·ra·yor va·ne tad an·ta·raṃ dā·śa·ra·thes ta·vai·va ca

tasmin sahasrākṣasamaprabhāve rāme sthite kārmukabāṇapāṇau / hṛtāpi te 'haṃ na jarāṃ gamiṣye vajraṃ yathā makṣikayāvagīrṇam

tas·min sa·has·rāk·ṣa·sa·map·ra·bhā·ve rā·me sthi·te kār·mu·ka·bā·ṇa·pā·ṇau / hṛ·tā·pi te 'haṃ na ja·rāṃ ga·miṣ·ye vaj·raṃ ya·thā mak·ṣi·ka·yā·va·gīr·ṇam

itīva tad vākyam aduṣṭabhāvā sudṛṣṭam uktvā rajanīcaraṃ tam / gātraprakampād vyathitā babhūva vātoddhatā sā kadalīva tanvī

i·tī·va tad vāk·yam a·duṣ·ṭa·bhā·vā su·dṛṣ·ṭam uk·tvā ra·ja·nī·ca·raṃ tam / gāt·rap·ra·kam·pād vya·thi·tā ba·bhū·va vā·tod·dha·tā sā ka·da·lī·va tan·vī

tāṃ vepamānām upalakṣya sītāṃ sa rāvaṇo mṛtyusamaprabhāvaḥ / kulaṃ balaṃ nāma ca karma cātmanaḥ samācacakṣe bhayakāraṇārtham

tāṃ ve·pa·mā·nām u·pa·lak·ṣya sī·tāṃ sa rā·va·ṇo mṛt·yu·sa·map·ra·bhā·vaḥ / ku·laṃ ba·laṃ nā·ma ca kar·ma cāt·ma·naḥ sa·mā·ca·cak·ṣe bha·ya·kā·ra·ṇār·tham

evaṃ bruvatyāṃ sītāyāṃ saṃrabdhaḥ paruṣākṣaram / lalāṭe bhrukuṭīṃ kṛtvā rāvaṇaḥ pratyuvāca ha

e·vaṃ bru·vat·yāṃ sī·tā·yāṃ saṃ·rab·dhaḥ pa·ru·ṣāk·ṣa·ram / la·lā·ṭe bhru·ku·ṭīṃ kṛt·vā rā·va·ṇaḥ prat·yu·vā·ca ha

bhrātā vaiśravaṇasyāhaṃ sāpatnyo varavarṇini / rāvaṇo nāma bhadraṃ te daśagrīvaḥ pratāpavān

bhrā·tā vaiś·ra·va·ṇas·yā·haṃ sā·pat·nyo va·ra·var·ṇi·ni / rā·va·ṇo nā·ma bhad·raṃ te da·śag·rī·vaḥ pra·tā·pa·vān

yasya devāḥ sagandharvāḥ piśācapatagoragāḥ / vidravanti bhayād bhītā mṛtyor iva sadā prajāḥ

yas·ya de·vāḥ sa·gan·dhar·vāḥ pi·śā·ca·pa·ta·go·ra·gāḥ / vid·ra·van·ti bha·yād bhī·tā mṛt·yor i·va sa·dā pra·jāḥ

yena vaiśravaṇo bhrātā vaimātraḥ kāraṇāntare / dvandvam āsāditaḥ krodhād raṇe vikramya nirjitaḥ

ye·na vaiś·ra·va·ṇo bhrā·tā vai·māt·raḥ kā·ra·ṇān·ta·re / dvan·dvam ā·sā·di·taḥ kro·dhād ra·ṇe vik·ram·ya nir·ji·taḥ

madbhayārtaḥ parityajya svam adhiṣṭhānam ṛddhimat / kailāsaṃ parvataśreṣṭham adhyāste naravāhanaḥ

mad·bha·yār·taḥ pa·rit·yaj·ya svam a·dhiṣ·ṭhā·nam ṛd·dhi·mat / kai·lā·saṃ par·va·taś·reṣ·ṭham adh·yās·te na·ra·vā·ha·naḥ

yasya tat puṣpakaṃ nāma vimānaṃ kāmagaṃ śubham / vīryād āvarjitaṃ bhadre yena yāmi vihāyasaṃ

yas·ya tat puṣ·pa·kaṃ nā·ma vi·mā·naṃ kā·ma·gaṃ śu·bham / vīr·yād ā·var·ji·taṃ bhad·re ye·na yā·mi vi·hā·ya·saṃ

mama saṃjātaroṣasya mukhaṃ dṛṣṭvaiva maithili / vidravanti paritrastāḥ surāḥ śakrapurogamāḥ

ma·ma saṃ·jā·ta·ro·ṣas·ya mu·khaṃ dṛṣ·ṭvai·va mai·thi·li / vid·ra·van·ti pa·rit·ras·tāḥ su·rāḥ śak·ra·pu·ro·ga·māḥ

yatra tiṣṭhāmy ahaṃ tatra māruto vāti śaṅkitaḥ / tīvrāṃśuḥ śiśirāṃśuś ca bhayāt saṃpadyate raviḥ

yat·ra tiṣ·ṭhāmy a·haṃ tat·ra mā·ru·to vā·ti śaṅ·ki·taḥ / tīv·rāṃ·śuḥ śi·śi·rāṃ·śuś ca bha·yāt saṃ·pad·ya·te ra·viḥ

niṣkampapatrās taravo nadyaś ca stimitodakāḥ / bhavanti yatra yatrāhaṃ tiṣṭhāmi ca carāmi ca

niṣ·kam·pa·pat·rās ta·ra·vo nad·yaś ca sti·mi·to·da·kāḥ / bha·van·ti yat·ra yat·rā·haṃ tiṣ·ṭhā·mi ca ca·rā·mi ca

mama pāre samudrasya laṅkā nāma purī śubhā / saṃpūrṇā rākṣasair ghorair yathendrasyāmarāvatī

ma·ma pā·re sa·mud·ras·ya laṅ·kā nā·ma pu·rī śu·bhā / saṃ·pūr·ṇā rāk·ṣa·sair gho·rair ya·then·dras·yā·ma·rā·va·tī

prākāreṇa parikṣiptā pāṇḍureṇa virājitā / hemakakṣyā purī ramyā vaidūryamaya toraṇā

prā·kā·re·ṇa pa·rik·ṣip·tā pāṇ·ḍu·re·ṇa vi·rā·ji·tā / he·ma·kak·ṣyā pu·rī ram·yā vai·dūr·ya·ma·ya to·ra·ṇā

hastyaśvarathasaṃbhādhā tūryanādavināditā / sarvakāmaphalair vṛkṣaiḥ saṃkulodyānaśobhitā

has·tyaś·va·ra·tha·saṃ·bhā·dhā tūr·ya·nā·da·vi·nā·di·tā / sar·va·kā·ma·pha·lair vṛk·ṣaiḥ saṃ·ku·lod·yā·na·śo·bhi·tā

tatra tvaṃ vasatī sīte rājaputri mayā saha / na sramiṣyasi nārīṇāṃ mānuṣīṇāṃ manasvini

tat·ra tvaṃ va·sa·tī sī·te rā·ja·put·ri ma·yā sa·ha / na sra·miṣ·ya·si nā·rī·ṇāṃ mā·nu·ṣī·ṇāṃ ma·nas·vi·ni

bhuñjānā mānuṣān bhogān divyāṃś ca varavarṇini / na smariṣyasi rāmasya mānuṣasya gatāyuṣaḥ

bhuñ·jā·nā mā·nu·ṣān bho·gān div·yāṃś ca va·ra·var·ṇi·ni / na sma·riṣ·ya·si rā·mas·ya mā·nu·ṣas·ya ga·tā·yu·ṣaḥ

sthāpayitvā priyaṃ putraṃ rājñā daśarathena yaḥ / mandavīryaḥ suto jyeṣṭhas tataḥ prasthāpito vanam

sthā·pa·yit·vā pri·yaṃ put·raṃ rāj·ñā da·śa·ra·the·na yaḥ / man·da·vīr·yaḥ su·to jyeṣ·ṭhas ta·taḥ pras·thā·pi·to va·nam

tena kiṃ bhraṣṭarājyena rāmeṇa gatacetasā / kariṣyasi viśālākṣi tāpasena tapasvinā

te·na kiṃ bhraṣ·ṭa·rāj·ye·na rā·me·ṇa ga·ta·ce·ta·sā / ka·riṣ·ya·si vi·śā·lāk·ṣi tā·pa·se·na ta·pas·vi·nā

sarvarākṣasabhartāraṃ kāmāt svayam ihāgatam / na manmathaśarāviṣṭaṃ pratyākhyātuṃ tvam arhasi

sar·va·rāk·ṣa·sa·bhar·tā·raṃ kā·māt sva·yam i·hā·ga·tam / na man·ma·tha·śa·rā·viṣ·ṭaṃ prat·yākh·yā·tuṃ tvam ar·ha·si

pratyākhyāya hi māṃ bhīru paritāpaṃ gamiṣyasi / caraṇenābhihatyeva purūravasam urvaśī

prat·yākh·yā·ya hi māṃ bhī·ru pa·ri·tā·paṃ ga·miṣ·ya·si / ca·ra·ṇe·nā·bhi·hat·ye·va pu·rū·ra·va·sam ur·va·śī

evam uktā tu vaidehī kruddhā saṃraktalocanā / abravīt paruṣaṃ vākyaṃ rahite rākṣasādhipam

e·vam uk·tā tu vai·de·hī krud·dhā saṃ·rak·ta·lo·ca·nā / ab·ra·vīt pa·ru·ṣaṃ vāk·yaṃ ra·hi·te rāk·ṣa·sā·dhi·pam

kathaṃ vaiśravaṇaṃ devaṃ sarvabhūtanamaskṛtam / bhrātaraṃ vyapadiśya tvam aśubhaṃ kartum icchasi

ka·thaṃ vaiś·ra·va·ṇaṃ de·vaṃ sar·va·bhū·ta·na·mas·kṛ·tam / bhrā·ta·raṃ vya·pa·diś·ya tvam a·śu·bhaṃ kar·tum ic·cha·si

avaśyaṃ vinaśiṣyanti sarve rāvaṇa rākṣasāḥ / yeṣāṃ tvaṃ karkaśo rājā durbuddhir ajitendriyaḥ

a·vaś·yaṃ vi·na·śiṣ·yan·ti sar·ve rā·va·ṇa rāk·ṣa·sāḥ / ye·ṣāṃ tvaṃ kar·ka·śo rā·jā dur·bud·dhir a·ji·ten·dri·yaḥ

apahṛtya śacīṃ bhāryāṃ śakyam indrasya jīvitum / na tu rāmasya bhāryāṃ mām apanīyāsti jīvitam

a·pa·hṛt·ya śa·cīṃ bhār·yāṃ śak·yam in·dras·ya jī·vi·tum / na tu rā·mas·ya bhār·yāṃ mām a·pa·nī·yās·ti jī·vi·tam

jīvec ciraṃ vajradharasya hastāc chacīṃ pradhṛṣyāpratirūparūpām / na mādṛśīṃ rākṣasadharṣayitvā pītāmṛtasyāpi tavāsti mokṣaḥ

jī·vec ci·raṃ vaj·ra·dha·ras·ya has·tāc cha·cīṃ pra·dhṛṣ·yāp·ra·ti·rū·pa·rū·pām / na mā·dṛ·śīṃ rāk·ṣa·sa·dhar·ṣa·yit·vā pī·tā·mṛ·tas·yā·pi ta·vās·ti mok·ṣaḥ

sītāyā vacanaṃ śrutvā daśagrīvaḥ pratāpavān / haste hastaṃ samāhatya cakāra sumahad vapuḥ

sī·tā·yā va·ca·naṃ śrut·vā da·śag·rī·vaḥ pra·tā·pa·vān / has·te has·taṃ sa·mā·hat·ya ca·kā·ra su·ma·had va·puḥ

sa maithilīṃ punar vākyaṃ babhāṣe ca tato bhṛśam / nonmattayā śrutau manye mama vīryaparākramau

sa mai·thi·līṃ pu·nar vāk·yaṃ ba·bhā·ṣe ca ta·to bhṛ·śam / non·mat·ta·yā śru·tau man·ye ma·ma vīr·ya·pa·rāk·ra·mau

udvaheyaṃ bhujābhyāṃ tu medinīm ambare sthitaḥ / āpibeyaṃ samudraṃ ca mṛtyuṃ hanyāṃ raṇe sthitaḥ

ud·va·he·yaṃ bhu·jābh·yāṃ tu me·di·nīm am·ba·re sthi·taḥ / ā·pi·be·yaṃ sa·mud·raṃ ca mṛt·yuṃ han·yāṃ ra·ṇe sthi·taḥ

arkaṃ rundhyāṃ śarais tīkṣṇair vibhindyāṃ hi mahītalam / kāmarūpiṇam unmatte paśya māṃ kāmadaṃ patim

ar·kaṃ run·dhyāṃ śa·rais tīk·ṣṇair vi·bhin·dyāṃ hi ma·hī·ta·lam / kā·ma·rū·pi·ṇam un·mat·te paś·ya māṃ kā·ma·daṃ pa·tim

evam uktavatas tasya rāvaṇasya śikhiprabhe / kruddhasya hariparyante rakte netre babhūvatuḥ

e·vam uk·ta·va·tas tas·ya rā·va·ṇas·ya śi·khip·ra·bhe / krud·dhas·ya ha·ri·par·yan·te rak·te net·re ba·bhū·va·tuḥ

sadyaḥ saumyaṃ parityajya bhikṣurūpaṃ sa rāvaṇaḥ / svaṃ rūpaṃ kālarūpābhaṃ bheje vaiśravaṇānujaḥ

sad·yaḥ saum·yaṃ pa·rit·yaj·ya bhik·ṣu·rū·paṃ sa rā·va·ṇaḥ / svaṃ rū·paṃ kā·la·rū·pā·bhaṃ bhe·je vaiś·ra·va·ṇā·nu·jaḥ

saṃraktanayanaḥ śrīmāṃs taptakāñcanakuṇḍalaḥ / daśāsyaḥ kārmukī bāṇī babhūva kṣaṇadācaraḥ

saṃ·rak·ta·na·ya·naḥ śrī·māṃs tap·ta·kāñ·ca·na·kuṇ·ḍa·laḥ / da·śās·yaḥ kār·mu·kī bā·ṇī ba·bhū·va kṣa·ṇa·dā·ca·raḥ

sa parivrājakacchadma mahākāyo vihāya tat / pratipede svakaṃ rūpaṃ rāvaṇo rākṣasādhipaḥ

sa pa·riv·rā·ja·kac·chad·ma ma·hā·kā·yo vi·hā·ya tat / pra·ti·pe·de sva·kaṃ rū·paṃ rā·va·ṇo rāk·ṣa·sā·dhi·paḥ

saṃraktanayanaḥ krodhāj jīmūtanicayaprabhaḥ / raktāmbaradharas tasthau strīratnaṃ prekṣya maithilīm

saṃ·rak·ta·na·ya·naḥ kro·dhāj jī·mū·ta·ni·ca·yap·ra·bhaḥ / rak·tām·ba·ra·dha·ras tas·thau strī·rat·naṃ prek·ṣya mai·thi·līm

sa tām asitakeśāntāṃ bhāskarasya prabhām iva / vasanābharaṇopetāṃ maithilīṃ rāvaṇo 'bravīt

sa tām a·si·ta·ke·śān·tāṃ bhās·ka·ras·ya pra·bhām i·va / va·sa·nā·bha·ra·ṇo·pe·tāṃ mai·thi·līṃ rā·va·ṇo 'bra·vīt

triṣu lokeṣu vikhyātaṃ yadi bhartāram icchasi / mām āśraya varārohe tavāhaṃ sadṛśaḥ patiḥ

tri·ṣu lo·ke·ṣu vikh·yā·taṃ ya·di bhar·tā·ram ic·cha·si / mām āś·ra·ya va·rā·ro·he ta·vā·haṃ sa·dṛ·śaḥ pa·tiḥ

māṃ bhajasva cirāya tvam ahaṃ ślāghyas tava priyaḥ / naiva cāhaṃ kva cid bhadre kariṣye tava vipriyam / tyajyatāṃ mānuṣo bhāvo mayi bhāvaḥ praṇīyatām

māṃ bha·jas·va ci·rā·ya tvam a·haṃ ślāgh·yas ta·va pri·yaḥ / nai·va cā·haṃ kva cid bhad·re ka·riṣ·ye ta·va vip·ri·yam / tyaj·ya·tāṃ mā·nu·ṣo bhā·vo ma·yi bhā·vaḥ pra·ṇī·ya·tām

rājyāc cyutam asiddhārthaṃ rāmaṃ parimitāyuṣam / kair guṇair anuraktāsi mūḍhe paṇḍitamānini

rāj·yāc cyu·tam a·sid·dhār·thaṃ rā·maṃ pa·ri·mi·tā·yu·ṣam / kair gu·ṇair a·nu·rak·tā·si mū·ḍhe paṇ·ḍi·ta·mā·ni·ni

yaḥ striyā vacanād rājyaṃ vihāya sasuhṛjjanam / asmin vyālānucarite vane vasati durmatiḥ

yaḥ stri·yā va·ca·nād rāj·yaṃ vi·hā·ya sa·su·hṛj·ja·nam / as·min vyā·lā·nu·ca·ri·te va·ne va·sa·ti dur·ma·tiḥ

ity uktvā maithilīṃ vākyaṃ priyārhāṃ priyavādinīm / jagrāha rāvaṇaḥ sītāṃ budhaḥ khe rohiṇīm iva

ity uk·tvā mai·thi·līṃ vāk·yaṃ pri·yār·hāṃ pri·ya·vā·di·nīm / jag·rā·ha rā·va·ṇaḥ sī·tāṃ bu·dhaḥ khe ro·hi·ṇīm i·va

vāmena sītāṃ padmākṣīṃ mūrdhajeṣu kareṇa saḥ / ūrvos tu dakṣiṇenaiva parijagrāha pāṇinā

vā·me·na sī·tāṃ pad·māk·ṣīṃ mūr·dha·je·ṣu ka·re·ṇa saḥ / ūr·vos tu dak·ṣi·ṇe·nai·va pa·ri·jag·rā·ha pā·ṇi·nā

taṃ dṛṣṭvā giriśṛṅgābhaṃ tīkṣṇadaṃṣṭraṃ mahābhujam / prādravan mṛtyusaṃkāśaṃ bhayārtā vanadevatāḥ

taṃ dṛṣ·ṭvā gi·ri·śṛṅ·gā·bhaṃ tīk·ṣṇa·daṃṣ·ṭraṃ ma·hā·bhu·jam / prād·ra·van mṛt·yu·saṃ·kā·śaṃ bha·yār·tā va·na·de·va·tāḥ

sa ca māyāmayo divyaḥ kharayuktaḥ kharasvanaḥ / pratyadṛśyata hemāṅgo rāvaṇasya mahārathaḥ

sa ca mā·yā·ma·yo div·yaḥ kha·ra·yuk·taḥ kha·ras·va·naḥ / prat·ya·dṛś·ya·ta he·māṅ·go rā·va·ṇas·ya ma·hā·ra·thaḥ

tatas tāṃ paruṣair vākyair abhitarjya mahāsvanaḥ / aṅkenādāya vaidehīṃ ratham āropayat tadā

ta·tas tāṃ pa·ru·ṣair vāk·yair a·bhi·tar·jya ma·hās·va·naḥ / aṅ·ke·nā·dā·ya vai·de·hīṃ ra·tham ā·ro·pa·yat ta·dā

sā gṛhītāticukrośa rāvaṇena yaśasvinī / rāmeti sītā duḥkhārtā rāmaṃ dūragataṃ vane

sā gṛ·hī·tā·ti·cuk·ro·śa rā·va·ṇe·na ya·śas·vi·nī / rā·me·ti sī·tā duḥ·khār·tā rā·maṃ dū·ra·ga·taṃ va·ne

tām akāmāṃ sa kāmārtaḥ pannagendravadhūm iva / viveṣṭamānām ādāya utpapāthātha rāvaṇaḥ

tām a·kā·māṃ sa kā·mār·taḥ pan·na·gen·dra·va·dhūm i·va / vi·veṣ·ṭa·mā·nām ā·dā·ya ut·pa·pā·thā·tha rā·va·ṇaḥ

tataḥ sā rākṣasendreṇa hriyamāṇā vihāyasā / bhṛśaṃ cukrośa matteva bhrāntacittā yathāturā

ta·taḥ sā rāk·ṣa·sen·dre·ṇa hri·ya·mā·ṇā vi·hā·ya·sā / bhṛ·śaṃ cuk·ro·śa mat·te·va bhrān·ta·cit·tā ya·thā·tu·rā

hā lakṣmaṇa mahābāho gurucittaprasādaka / hriyamāṇāṃ na jānīṣe rakṣasā kāmarūpiṇā

hā lak·ṣma·ṇa ma·hā·bā·ho gu·ru·cit·tap·ra·sā·da·ka / hri·ya·mā·ṇāṃ na jā·nī·ṣe rak·ṣa·sā kā·ma·rū·pi·ṇā

jīvitaṃ sukham arthāṃś ca dharmahetoḥ parityajan / hriyamāṇām adharmeṇa māṃ rāghava na paśyasi

jī·vi·taṃ su·kham ar·thāṃś ca dhar·ma·he·toḥ pa·rit·ya·jan / hri·ya·mā·ṇām a·dhar·me·ṇa māṃ rā·gha·va na paś·ya·si

nanu nāmāvinītānāṃ vinetāsi paraṃtapa / katham evaṃvidhaṃ pāpaṃ na tvaṃ śādhi hi rāvaṇam

na·nu nā·mā·vi·nī·tā·nāṃ vi·ne·tā·si pa·raṃ·ta·pa / ka·tham e·vaṃ·vi·dhaṃ pā·paṃ na tvaṃ śā·dhi hi rā·va·ṇam

nanu sadyo 'vinītasya dṛśyate karmaṇaḥ phalam / kālo 'py aṅgī bhavaty atra sasyānām iva paktaye

na·nu sad·yo 'vi·nī·tas·ya dṛś·ya·te kar·ma·ṇaḥ pha·lam / kā·lo 'py aṅ·gī bha·vaty at·ra sas·yā·nām i·va pak·ta·ye

sa karma kṛtavān etat kālopahatacetanaḥ / jīvitāntakaraṃ ghoraṃ rāmād vyasanam āpnuhi

sa kar·ma kṛ·ta·vān e·tat kā·lo·pa·ha·ta·ce·ta·naḥ / jī·vi·tān·ta·ka·raṃ gho·raṃ rā·mād vya·sa·nam āp·nu·hi

hantedānīṃ sakāmā tu kaikeyī bāndhavaiḥ saha / hriyeyaṃ dharmakāmasya dharmapatnī yaśasvinaḥ

han·te·dā·nīṃ sa·kā·mā tu kai·ke·yī bān·dha·vaiḥ sa·ha / hri·ye·yaṃ dhar·ma·kā·mas·ya dhar·ma·pat·nī ya·śas·vi·naḥ

āmantraye janasthānaṃ karṇikārāṃś ca puṣpitān / kṣipraṃ rāmāya śaṃsadhvaṃ sītāṃ harati rāvaṇaḥ

ā·man·tra·ye ja·nas·thā·naṃ kar·ṇi·kā·rāṃś ca puṣ·pi·tān / kṣip·raṃ rā·mā·ya śaṃ·sadh·vaṃ sī·tāṃ ha·ra·ti rā·va·ṇaḥ

mālyavantaṃ śikhariṇaṃ vande prasravaṇaṃ girim / kṣipraṃ rāmāya śaṃsadhvaṃ sītāṃ harati rāvaṇaḥ

māl·ya·van·taṃ śi·kha·ri·ṇaṃ van·de pras·ra·va·ṇaṃ gi·rim / kṣip·raṃ rā·mā·ya śaṃ·sadh·vaṃ sī·tāṃ ha·ra·ti rā·va·ṇaḥ

haṃsasārasasaṃghuṣṭāṃ vande godāvarīṃ nadīm / kṣipraṃ rāmāya śaṃsadhvaṃ sītāṃ harati rāvaṇaḥ

haṃ·sa·sā·ra·sa·saṃ·ghuṣ·ṭāṃ van·de go·dā·va·rīṃ na·dīm / kṣip·raṃ rā·mā·ya śaṃ·sadh·vaṃ sī·tāṃ ha·ra·ti rā·va·ṇaḥ

daivatāni ca yānty asmin vane vividhapādape / namaskaromy ahaṃ tebhyo bhartuḥ śaṃsata māṃ hṛtām

dai·va·tā·ni ca yānty as·min va·ne vi·vi·dha·pā·da·pe / na·mas·ka·romy a·haṃ tebh·yo bhar·tuḥ śaṃ·sa·ta māṃ hṛ·tām

yāni kāni cid apy atra sattvāni nivasanty uta / sarvāṇi śaraṇaṃ yāmi mṛgapakṣigaṇān api

yā·ni kā·ni cid apy at·ra sat·tvā·ni ni·va·santy u·ta / sar·vā·ṇi śa·ra·ṇaṃ yā·mi mṛ·ga·pak·ṣi·ga·ṇān a·pi

hriyamāṇāṃ priyāṃ bhartuḥ prāṇebhyo 'pi garīyasīm / vivaśāpahṛtā sītā rāvaṇeneti śaṃsata

hri·ya·mā·ṇāṃ pri·yāṃ bhar·tuḥ prā·ṇebh·yo 'pi ga·rī·ya·sīm / vi·va·śā·pa·hṛ·tā sī·tā rā·va·ṇe·ne·ti śaṃ·sa·ta

viditvā māṃ mahābāhur amutrāpi mahābalaḥ / āneṣyati parākramya vaivasvatahṛtām api

vi·dit·vā māṃ ma·hā·bā·hur a·mut·rā·pi ma·hā·ba·laḥ / ā·neṣ·ya·ti pa·rāk·ram·ya vai·vas·va·ta·hṛ·tām a·pi

rāmāya tu yathātattvaṃ jaṭāyo haraṇaṃ mama / lakṣmaṇāya ca tat sarvam ākhyātavyam aśeṣataḥ

rā·mā·ya tu ya·thā·tat·tvaṃ ja·ṭā·yo ha·ra·ṇaṃ ma·ma / lak·ṣma·ṇā·ya ca tat sar·vam ākh·yā·tav·yam a·śe·ṣa·taḥ

taṃ śabdam avasuptasya jaṭāyur atha śuśruve / niraikṣad rāvaṇaṃ kṣipraṃ vaidehīṃ ca dadarśa saḥ

taṃ śab·dam a·va·sup·tas·ya ja·ṭā·yur a·tha śuś·ru·ve / ni·raik·ṣad rā·va·ṇaṃ kṣip·raṃ vai·de·hīṃ ca da·dar·śa saḥ

tataḥ parvatakūṭābhas tīkṣṇatuṇḍaḥ khagottamaḥ / vanaspatigataḥ śrīmān vyājahāra śubhāṃ giram

ta·taḥ par·va·ta·kū·ṭā·bhas tīk·ṣṇa·tuṇ·ḍaḥ kha·got·ta·maḥ / va·nas·pa·ti·ga·taḥ śrī·mān vyā·ja·hā·ra śu·bhāṃ gi·ram

daśagrīvasthito dharme purāṇe satyasaṃśrayaḥ / jaṭāyur nāma nāmnāhaṃ gṛdhrarājo mahābalaḥ

da·śag·rī·vas·thi·to dhar·me pu·rā·ṇe sat·ya·saṃś·ra·yaḥ / ja·ṭā·yur nā·ma nām·nā·haṃ gṛdh·ra·rā·jo ma·hā·ba·laḥ

rājā sarvasya lokasya mahendravaruṇopamaḥ / lokānāṃ ca hite yukto rāmo daśarathātmajaḥ

rā·jā sar·vas·ya lo·kas·ya ma·hen·dra·va·ru·ṇo·pa·maḥ / lo·kā·nāṃ ca hi·te yuk·to rā·mo da·śa·ra·thāt·ma·jaḥ

tasyaiṣā lokanāthasya dharmapatnī yaśasvinī / sītā nāma varārohā yāṃ tvaṃ hartum ihecchasi

tas·yai·ṣā lo·ka·nā·thas·ya dhar·ma·pat·nī ya·śas·vi·nī / sī·tā nā·ma va·rā·ro·hā yāṃ tvaṃ har·tum i·hec·cha·si

kathaṃ rājā sthito dharme paradārān parāmṛśet / rakṣaṇīyā viśeṣeṇa rājadārā mahābalaḥ / nivartaya matiṃ nīcāṃ paradārābhimarśanam

ka·thaṃ rā·jā sthi·to dhar·me pa·ra·dā·rān pa·rā·mṛ·śet / rak·ṣa·ṇī·yā vi·śe·ṣe·ṇa rā·ja·dā·rā ma·hā·ba·laḥ / ni·var·ta·ya ma·tiṃ nī·cāṃ pa·ra·dā·rā·bhi·mar·śa·nam

na tat samācared dhīro yat paro 'sya vigarhayet / yathātmanas tathānyeṣāṃ dārā rakṣyā vimarśanāt

na tat sa·mā·ca·red dhī·ro yat pa·ro 'sya vi·gar·ha·yet / ya·thāt·ma·nas ta·thān·ye·ṣāṃ dā·rā rak·ṣyā vi·mar·śa·nāt

arthaṃ vā yadi vā kāmaṃ śiṣṭāḥ śāstreṣv anāgatam / vyavasyanty anu rājānaṃ dharmaṃ paurastyanandana

ar·thaṃ vā ya·di vā kā·maṃ śiṣ·ṭāḥ śās·treṣv a·nā·ga·tam / vya·vas·yanty a·nu rā·jā·naṃ dhar·maṃ pau·ras·tya·nan·da·na

rājā dharmaś ca kāmaś ca dravyāṇāṃ cottamo nidhiḥ / dharmaḥ śubhaṃ vā pāpaṃ vā rājamūlaṃ pravartate

rā·jā dhar·maś ca kā·maś ca drav·yā·ṇāṃ cot·ta·mo ni·dhiḥ / dhar·maḥ śu·bhaṃ vā pā·paṃ vā rā·ja·mū·laṃ pra·var·ta·te

pāpasvabhāvaś capalaḥ kathaṃ tvaṃ rakṣasāṃ vara / aiśvaryam abhisaṃprāpto vimānam iva duṣkṛtī

pā·pas·va·bhā·vaś ca·pa·laḥ ka·thaṃ tvaṃ rak·ṣa·sāṃ va·ra / aiś·var·yam a·bhi·saṃp·rāp·to vi·mā·nam i·va duṣ·kṛ·tī

kāmasvabhāvo yo yasya na sa śakyaḥ pramārjitum / na hi duṣṭātmanām ārya mā vasaty ālaye ciram

kā·mas·va·bhā·vo yo yas·ya na sa śak·yaḥ pra·mār·ji·tum / na hi duṣ·ṭāt·ma·nām ār·ya mā va·saty ā·la·ye ci·ram

viṣaye vā pure vā te yadā rāmo mahābalaḥ / nāparādhyati dharmātmā kathaṃ tasyāparādhyasi

vi·ṣa·ye vā pu·re vā te ya·dā rā·mo ma·hā·ba·laḥ / nā·pa·rādh·ya·ti dhar·māt·mā ka·thaṃ tas·yā·pa·rādh·ya·si

yadi śūrpaṇakhāhetor janasthānagataḥ kharaḥ / ativṛtto hataḥ pūrvaṃ rāmeṇākliṣṭakarmaṇā

ya·di śūr·pa·ṇa·khā·he·tor ja·nas·thā·na·ga·taḥ kha·raḥ / a·ti·vṛt·to ha·taḥ pūr·vaṃ rā·me·ṇāk·liṣ·ṭa·kar·ma·ṇā

atra brūhi yathāsatyaṃ ko rāmasya vyatikramaḥ / yasya tvaṃ lokanāthasya hṛtvā bhāryāṃ gamiṣyasi

at·ra brū·hi ya·thā·sat·yaṃ ko rā·mas·ya vya·tik·ra·maḥ / yas·ya tvaṃ lo·ka·nā·thas·ya hṛt·vā bhār·yāṃ ga·miṣ·ya·si

kṣipraṃ visṛja vaidehīṃ mā tvā ghoreṇa cakṣuṣā / dahed dahana bhūtena vṛtram indrāśanir yathā

kṣip·raṃ vi·sṛ·ja vai·de·hīṃ mā tvā gho·re·ṇa cak·ṣu·ṣā / da·hed da·ha·na bhū·te·na vṛt·ram in·drā·śa·nir ya·thā

sarpam āśīviṣaṃ baddhvā vastrānte nāvabudhyase / grīvāyāṃ pratimuktaṃ ca kālapāśaṃ na paśyasi

sar·pam ā·śī·vi·ṣaṃ bad·dhvā vas·trān·te nā·va·budh·ya·se / grī·vā·yāṃ pra·ti·muk·taṃ ca kā·la·pā·śaṃ na paś·ya·si

sa bhāraḥ saumya bhartavyo yo naraṃ nāvasādayet / tad annam upabhoktavyaṃ jīryate yad anāmayam

sa bhā·raḥ saum·ya bhar·tav·yo yo na·raṃ nā·va·sā·da·yet / tad an·nam u·pa·bhok·tav·yaṃ jīr·ya·te yad a·nā·ma·yam

yat kṛtvā na bhaved dharmo na kīrtir na yaśo bhuvi / śarīrasya bhavet khedaḥ kas tat karma samācaret

yat kṛt·vā na bha·ved dhar·mo na kīr·tir na ya·śo bhu·vi / śa·rī·ras·ya bha·vet khe·daḥ kas tat kar·ma sa·mā·ca·ret

ṣaṣṭivarṣasahasrāṇi mama jātasya rāvaṇa / pitṛpaitāmahaṃ rājyaṃ yathāvad anutiṣṭhataḥ

ṣaṣ·ṭi·var·ṣa·sa·has·rā·ṇi ma·ma jā·tas·ya rā·va·ṇa / pi·tṛ·pai·tā·ma·haṃ rāj·yaṃ ya·thā·vad a·nu·tiṣ·ṭha·taḥ

vṛddho 'haṃ tvaṃ yuvā dhanvī sarathaḥ kavacī śarī / tathāpy ādāya vaidehīṃ kuśalī na gamiṣyasi

vṛd·dho 'haṃ tvaṃ yu·vā dhan·vī sa·ra·thaḥ ka·va·cī śa·rī / ta·thāpy ā·dā·ya vai·de·hīṃ ku·śa·lī na ga·miṣ·ya·si

na śaktas tvaṃ balād dhartuṃ vaidehīṃ mama paśyataḥ / hetubhir nyāyasaṃyuktair dhruvāṃ vedaśrutīm iva

na śak·tas tvaṃ ba·lād dhar·tuṃ vai·de·hīṃ ma·ma paś·ya·taḥ / he·tu·bhir nyā·ya·saṃ·yuk·tair dhru·vāṃ ve·daś·ru·tīm i·va

yudhyasva yadi śūro 'si muhūrtaṃ tiṣṭha rāvaṇa / śayiṣyase hato bhūmau yathāpūrvaṃ kharas tathā

yudh·yas·va ya·di śū·ro 'si mu·hūr·taṃ tiṣ·ṭha rā·va·ṇa / śa·yiṣ·ya·se ha·to bhū·mau ya·thā·pūr·vaṃ kha·ras ta·thā

asakṛt saṃyuge yena nihatā daityadānavāḥ / nacirāc cīravāsās tvāṃ rāmo yudhi vadhiṣyati

a·sa·kṛt saṃ·yu·ge ye·na ni·ha·tā dait·ya·dā·na·vāḥ / na·ci·rāc cī·ra·vā·sās tvāṃ rā·mo yu·dhi va·dhiṣ·ya·ti

kiṃ nu śakyaṃ mayā kartuṃ gatau dūraṃ nṛpātmajau / kṣipraṃ tvaṃ naśyase nīca tayor bhīto na saṃśayaḥ

kiṃ nu śak·yaṃ ma·yā kar·tuṃ ga·tau dū·raṃ nṛ·pāt·ma·jau / kṣip·raṃ tvaṃ naś·ya·se nī·ca ta·yor bhī·to na saṃ·śa·yaḥ

na hi me jīvamānasya nayiṣyasi śubhām imām / sītāṃ kamalapatrākṣīṃ rāmasya mahaṣīṃ priyām

na hi me jī·va·mā·nas·ya na·yiṣ·ya·si śu·bhām i·mām / sī·tāṃ ka·ma·la·pat·rāk·ṣīṃ rā·mas·ya ma·ha·ṣīṃ pri·yām

avaśyaṃ tu mayā kāryaṃ priyaṃ tasya mahātmanaḥ / jīvitenāpi rāmasya tathā daśarathasya ca

a·vaś·yaṃ tu ma·yā kār·yaṃ pri·yaṃ tas·ya ma·hāt·ma·naḥ / jī·vi·te·nā·pi rā·mas·ya ta·thā da·śa·ra·thas·ya ca

tiṣṭha tiṣṭha daśagrīva muhūrtaṃ paśya rāvaṇa / yuddhātithyaṃ pradāsyāmi yathāprāṇaṃ niśācara / vṛntād iva phalaṃ tvāṃ tu pātayeyaṃ rathottamāt

tiṣ·ṭha tiṣ·ṭha da·śag·rī·va mu·hūr·taṃ paś·ya rā·va·ṇa / yud·dhā·tith·yaṃ pra·dās·yā·mi ya·thāp·rā·ṇaṃ ni·śā·ca·ra / vṛn·tād i·va pha·laṃ tvāṃ tu pā·ta·ye·yaṃ ra·thot·ta·māt

ity uktasya yathānyāyaṃ rāvaṇasya jaṭāyuṣā / kruddhasyāgninibhāḥ sarvā rejur viṃśatidṛṣṭayaḥ

ity uk·tas·ya ya·thān·yā·yaṃ rā·va·ṇas·ya ja·ṭā·yu·ṣā / krud·dhas·yāg·ni·ni·bhāḥ sar·vā re·jur viṃ·śa·ti·dṛṣ·ṭa·yaḥ

saṃraktanayanaḥ kopāt taptakāñcanakuṇḍalaḥ / rākṣasendro 'bhidudrāva patagendram amarṣaṇaḥ

saṃ·rak·ta·na·ya·naḥ ko·pāt tap·ta·kāñ·ca·na·kuṇ·ḍa·laḥ / rāk·ṣa·sen·dro 'bhi·dud·rā·va pa·ta·gen·dram a·mar·ṣa·ṇaḥ

sa saṃprahāras tumulas tayos tasmin mahāvane / babhūva vātoddhatayor meghayor gagane yathā

sa saṃp·ra·hā·ras tu·mu·las ta·yos tas·min ma·hā·va·ne / ba·bhū·va vā·tod·dha·ta·yor me·gha·yor ga·ga·ne ya·thā

tad babhūvādbhutaṃ yuddhaṃ gṛdhrarākṣasayos tadā / sapakṣayor mālyavator mahāparvatayor iva

tad ba·bhū·vād·bhu·taṃ yud·dhaṃ gṛdh·ra·rāk·ṣa·sa·yos ta·dā / sa·pak·ṣa·yor māl·ya·va·tor ma·hā·par·va·ta·yor i·va

tato nālīkanārācais tīkṣṇāgraiś ca vikarṇibhiḥ / abhyavarṣan mahāghorair gṛdhrarājaṃ mahābalaḥ

ta·to nā·lī·ka·nā·rā·cais tīk·ṣṇāg·raiś ca vi·kar·ṇi·bhiḥ / abh·ya·var·ṣan ma·hā·gho·rair gṛdh·ra·rā·jaṃ ma·hā·ba·laḥ

sa tāni śarajālāni gṛdhraḥ patraratheśvaraḥ / jaṭāyuḥ pratijagrāha rāvaṇāstrāṇi saṃyuge

sa tā·ni śa·ra·jā·lā·ni gṛdh·raḥ pat·ra·ra·theś·va·raḥ / ja·ṭā·yuḥ pra·ti·jag·rā·ha rā·va·ṇās·trā·ṇi saṃ·yu·ge

tasya tīkṣṇanakhābhyāṃ tu caraṇābhyāṃ mahābalaḥ / cakāra bahudhā gātre vraṇān patagasattamaḥ

tas·ya tīk·ṣṇa·na·khābh·yāṃ tu ca·ra·ṇābh·yāṃ ma·hā·ba·laḥ / ca·kā·ra ba·hu·dhā gāt·re vra·ṇān pa·ta·ga·sat·ta·maḥ

atha krodhād daśagrīvo jagrāha daśamārgaṇān / mṛtyudaṇḍanibhān ghorāñ śatrumardanakāṅkṣayā

a·tha kro·dhād da·śag·rī·vo jag·rā·ha da·śa·mār·ga·ṇān / mṛt·yu·daṇ·ḍa·ni·bhān gho·rāñ śat·ru·mar·da·na·kāṅ·kṣa·yā

sa tair bāṇair mahāvīryaḥ pūrṇamuktair ajihmagaiḥ / bibheda niśitais tīkṣṇair gṛdhraṃ ghoraiḥ śilīmukhaiḥ

sa tair bā·ṇair ma·hā·vīr·yaḥ pūr·ṇa·muk·tair a·jih·ma·gaiḥ / bi·bhe·da ni·śi·tais tīk·ṣṇair gṛdh·raṃ gho·raiḥ śi·lī·mu·khaiḥ

sa rākṣasarathe paśyañ jānakīṃ bāṣpalocanām / acintayitvā bāṇāṃs tān rākṣasaṃ samabhidravat

sa rāk·ṣa·sa·ra·the paś·yañ jā·na·kīṃ bāṣ·pa·lo·ca·nām / a·cin·ta·yit·vā bā·ṇāṃs tān rāk·ṣa·saṃ sa·ma·bhid·ra·vat

tato 'sya saśaraṃ cāpaṃ muktāmaṇivibhūṣitam / caraṇābhyāṃ mahātejā babhañja patageśvaraḥ

ta·to 'sya sa·śa·raṃ cā·paṃ muk·tā·ma·ṇi·vi·bhū·ṣi·tam / ca·ra·ṇābh·yāṃ ma·hā·te·jā ba·bhañ·ja pa·ta·geś·va·raḥ

tac cāgnisadṛśaṃ dīptaṃ rāvaṇasya śarāvaram / pakṣābhyāṃ ca mahātejā vyadhunot patageśvaraḥ

tac cāg·ni·sa·dṛ·śaṃ dīp·taṃ rā·va·ṇas·ya śa·rā·va·ram / pak·ṣābh·yāṃ ca ma·hā·te·jā vya·dhu·not pa·ta·geś·va·raḥ

kāñcanoraśchadān divyān piśācavadanān kharān / tāṃś cāsya javasaṃpannāñ jaghāna samare balī

kāñ·ca·no·raś·cha·dān div·yān pi·śā·ca·va·da·nān kha·rān / tāṃś cās·ya ja·va·saṃ·pan·nāñ ja·ghā·na sa·ma·re ba·lī

varaṃ triveṇusaṃpannaṃ kāmagaṃ pāvakārciṣam / maṇihemavicitrāṅgaṃ babhañja ca mahāratham / pūrṇacandrapratīkāśaṃ chatraṃ ca vyajanaiḥ saha

va·raṃ tri·ve·ṇu·saṃ·pan·naṃ kā·ma·gaṃ pā·va·kār·ci·ṣam / ma·ṇi·he·ma·vi·cit·rāṅ·gaṃ ba·bhañ·ja ca ma·hā·ra·tham / pūr·ṇa·can·drap·ra·tī·kā·śaṃ chat·raṃ ca vya·ja·naiḥ sa·ha

sa bhagnadhanvā viratho hatāśvo hatasārathiḥ / aṅkenādāya vaidehīṃ papāta bhuvi rāvaṇaḥ

sa bhag·na·dhan·vā vi·ra·tho ha·tāś·vo ha·ta·sā·ra·thiḥ / aṅ·ke·nā·dā·ya vai·de·hīṃ pa·pā·ta bhu·vi rā·va·ṇaḥ

dṛṣṭvā nipatitaṃ bhūmau rāvaṇaṃ bhagnavāhanam / sādhu sādhv iti bhūtāni gṛdhrarājam apūjayan

dṛṣ·ṭvā ni·pa·ti·taṃ bhū·mau rā·va·ṇaṃ bhag·na·vā·ha·nam / sā·dhu sādhv i·ti bhū·tā·ni gṛdh·ra·rā·jam a·pū·ja·yan

pariśrāntaṃ tu taṃ dṛṣṭvā jarayā pakṣiyūthapam / utpapāta punar hṛṣṭo maithilīṃ gṛhya rāvaṇaḥ

pa·riś·rān·taṃ tu taṃ dṛṣ·ṭvā ja·ra·yā pak·ṣi·yū·tha·pam / ut·pa·pā·ta pu·nar hṛṣ·ṭo mai·thi·līṃ gṛh·ya rā·va·ṇaḥ

taṃ prahṛṣṭaṃ nidhāyāṅke gacchantaṃ janakātmajām / gṛdhrarājaḥ samutpatya jaṭāyur idam abravīt

taṃ pra·hṛṣ·ṭaṃ ni·dhā·yāṅ·ke gac·chan·taṃ ja·na·kāt·ma·jām / gṛdh·ra·rā·jaḥ sa·mut·pat·ya ja·ṭā·yur i·dam ab·ra·vīt

vajrasaṃsparśabāṇasya bhāryāṃ rāmasya rāvaṇa / alpabuddhe harasy enāṃ vadhāya khalu rakṣasām

vaj·ra·saṃs·par·śa·bā·ṇas·ya bhār·yāṃ rā·mas·ya rā·va·ṇa / al·pa·bud·dhe ha·rasy e·nāṃ va·dhā·ya kha·lu rak·ṣa·sām

samitrabandhuḥ sāmātyaḥ sabalaḥ saparicchadaḥ / viṣapānaṃ pibasy etat pipāsita ivodakam

sa·mit·ra·ban·dhuḥ sā·māt·yaḥ sa·ba·laḥ sa·pa·ric·cha·daḥ / vi·ṣa·pā·naṃ pi·basy e·tat pi·pā·si·ta i·vo·da·kam

anubandham ajānantaḥ karmaṇām avicakṣaṇāḥ / śīghram eva vinaśyanti yathā tvaṃ vinaśiṣyasi

a·nu·ban·dham a·jā·nan·taḥ kar·ma·ṇām a·vi·cak·ṣa·ṇāḥ / śīgh·ram e·va vi·naś·yan·ti ya·thā tvaṃ vi·na·śiṣ·ya·si

baddhas tvaṃ kālapāśena kva gatas tasya mokṣyase / vadhāya baḍiśaṃ gṛhya sāmiṣaṃ jalajo yathā

bad·dhas tvaṃ kā·la·pā·śe·na kva ga·tas tas·ya mok·ṣya·se / va·dhā·ya ba·ḍi·śaṃ gṛh·ya sā·mi·ṣaṃ ja·la·jo ya·thā

na hi jātu durādharṣau kākutsthau tava rāvaṇa / dharṣaṇaṃ cāśramasyāsya kṣamiṣyete tu rāghavau

na hi jā·tu du·rā·dhar·ṣau kā·kut·sthau ta·va rā·va·ṇa / dhar·ṣa·ṇaṃ cāś·ra·mas·yās·ya kṣa·miṣ·ye·te tu rā·gha·vau

yathā tvayā kṛtaṃ karma bhīruṇā lokagarhitam / taskarācarito mārgo naiṣa vīraniṣevitaḥ

ya·thā tva·yā kṛ·taṃ kar·ma bhī·ru·ṇā lo·ka·gar·hi·tam / tas·ka·rā·ca·ri·to mār·go nai·ṣa vī·ra·ni·ṣe·vi·taḥ

yudhyasva yadi śūro 'si muhūrtaṃ tiṣṭha rāvaṇa / śayiṣyase hato bhūmau yathā bhrātā kharas tathā

yudh·yas·va ya·di śū·ro 'si mu·hūr·taṃ tiṣ·ṭha rā·va·ṇa / śa·yiṣ·ya·se ha·to bhū·mau ya·thā bhrā·tā kha·ras ta·thā

paretakāle puruṣo yat karma pratipadyate / vināśāyātmano 'dharmyaṃ pratipanno 'si karma tat

pa·re·ta·kā·le pu·ru·ṣo yat kar·ma pra·ti·pad·ya·te / vi·nā·śā·yāt·ma·no 'dhar·myaṃ pra·ti·pan·no 'si kar·ma tat

pāpānubandho vai yasya karmaṇaḥ ko nu tat pumān / kurvīta lokādhipatiḥ svayambhūr bhagavān api

pā·pā·nu·ban·dho vai yas·ya kar·ma·ṇaḥ ko nu tat pu·mān / kur·vī·ta lo·kā·dhi·pa·tiḥ sva·yam·bhūr bha·ga·vān a·pi

evam uktvā śubhaṃ vākyaṃ jaṭāyus tasya rakṣasaḥ / nipapāta bhṛśaṃ pṛṣṭhe daśagrīvasya vīryavān

e·vam uk·tvā śu·bhaṃ vāk·yaṃ ja·ṭā·yus tas·ya rak·ṣa·saḥ / ni·pa·pā·ta bhṛ·śaṃ pṛṣ·ṭhe da·śag·rī·vas·ya vīr·ya·vān

taṃ gṛhītvā nakhais tīkṣṇair virarāda samantataḥ / adhirūḍho gajārohi yathā syād duṣṭavāraṇam

taṃ gṛ·hīt·vā na·khais tīk·ṣṇair vi·ra·rā·da sa·man·ta·taḥ / a·dhi·rū·ḍho ga·jā·ro·hi ya·thā syād duṣ·ṭa·vā·ra·ṇam

virarāda nakhair asya tuṇḍaṃ pṛṣṭhe samarpayan / keśāṃś cotpāṭayām āsa nakhapakṣamukhāyudhaḥ

vi·ra·rā·da na·khair as·ya tuṇ·ḍaṃ pṛṣ·ṭhe sa·mar·pa·yan / ke·śāṃś cot·pā·ṭa·yām ā·sa na·kha·pak·ṣa·mu·khā·yu·dhaḥ

sa tathā gṛdhrarājena kliśyamāno muhur muhuḥ / amarṣasphuritauṣṭhaḥ san prākampata sa rākṣasaḥ

sa ta·thā gṛdh·ra·rā·je·na kliś·ya·mā·no mu·hur mu·huḥ / a·mar·ṣas·phu·ri·tauṣ·ṭhaḥ san prā·kam·pa·ta sa rāk·ṣa·saḥ

saṃpariṣvajya vaidehīṃ vāmenāṅkena rāvaṇaḥ / talenābhijaghānārto jaṭāyuṃ krodhamūrchitaḥ

saṃ·pa·riṣ·vaj·ya vai·de·hīṃ vā·me·nāṅ·ke·na rā·va·ṇaḥ / ta·le·nā·bhi·ja·ghā·nār·to ja·ṭā·yuṃ kro·dha·mūr·chi·taḥ

jaṭāyus tam atikramya tuṇḍenāsya kharādhipaḥ / vāmabāhūn daśa tadā vyapāharad ariṃdamaḥ

ja·ṭā·yus tam a·tik·ram·ya tuṇ·ḍe·nās·ya kha·rā·dhi·paḥ / vā·ma·bā·hūn da·śa ta·dā vya·pā·ha·rad a·riṃ·da·maḥ

tataḥ kruddho daśakrīvaḥ sītām utsṛjya vīryavān / muṣṭibhyāṃ caraṇābhyāṃ ca gṛdhrarājam apothayat

ta·taḥ krud·dho da·śak·rī·vaḥ sī·tām ut·sṛj·ya vīr·ya·vān / muṣ·ṭibh·yāṃ ca·ra·ṇābh·yāṃ ca gṛdh·ra·rā·jam a·po·tha·yat

tato muhūrtaṃ saṃgrāmo babhūvātulavīryayoḥ / rākṣasānāṃ ca mukhyasya pakṣiṇāṃ pravarasya ca

ta·to mu·hūr·taṃ saṃg·rā·mo ba·bhū·vā·tu·la·vīr·ya·yoḥ / rāk·ṣa·sā·nāṃ ca mukh·yas·ya pak·ṣi·ṇāṃ pra·va·ras·ya ca

tasya vyāyacchamānasya rāmasyārthe 'tha rāvaṇaḥ / pakṣau pādau ca pārśvau ca khaḍgam uddhṛtya so 'cchinat

tas·ya vyā·yac·cha·mā·nas·ya rā·mas·yār·the 'tha rā·va·ṇaḥ / pak·ṣau pā·dau ca pār·śvau ca khaḍ·gam ud·dhṛt·ya so 'cchi·nat

sa chinnapakṣaḥ sahasā rakṣasā raudrakarmaṇā / nipapāta hato gṛdhro dharaṇyām alpajīvitaḥ

sa chin·na·pak·ṣaḥ sa·ha·sā rak·ṣa·sā raud·ra·kar·ma·ṇā / ni·pa·pā·ta ha·to gṛdh·ro dha·raṇ·yām al·pa·jī·vi·taḥ

taṃ dṛṣṭvā patitaṃ bhūmau kṣatajārdraṃ jaṭāyuṣam / abhyadhāvata vaidehī svabandhum iva duḥkhitā

taṃ dṛṣ·ṭvā pa·ti·taṃ bhū·mau kṣa·ta·jār·draṃ ja·ṭā·yu·ṣam / abh·ya·dhā·va·ta vai·de·hī sva·ban·dhum i·va duḥ·khi·tā

taṃ nīlajīmūtanikāśakalpaṃ supāṇḍuroraskam udāravīryam / dadarśa laṅkādhipatiḥ pṛthivyāṃ jaṭāyuṣaṃ śāntam ivāgnidāvam

taṃ nī·la·jī·mū·ta·ni·kā·śa·kal·paṃ su·pāṇ·ḍu·ro·ras·kam u·dā·ra·vīr·yam / da·dar·śa laṅ·kā·dhi·pa·tiḥ pṛ·thiv·yāṃ ja·ṭā·yu·ṣaṃ śān·tam i·vāg·ni·dā·vam

tatas tu taṃ patrarathaṃ mahītale nipātitaṃ rāvaṇavegamarditam / punaḥ pariṣvajya śaśiprabhānanā ruroda sītā janakātmajā tadā

ta·tas tu taṃ pat·ra·ra·thaṃ ma·hī·ta·le ni·pā·ti·taṃ rā·va·ṇa·ve·ga·mar·di·tam / pu·naḥ pa·riṣ·vaj·ya śa·śip·ra·bhā·na·nā ru·ro·da sī·tā ja·na·kāt·ma·jā ta·dā

tam alpajīvitaṃ bhūmau sphurantaṃ rākṣasādhipaḥ / dadarśa gṛdhraṃ patitaṃ samīpe rāghavāśramāt

tam al·pa·jī·vi·taṃ bhū·mau sphu·ran·taṃ rāk·ṣa·sā·dhi·paḥ / da·dar·śa gṛdh·raṃ pa·ti·taṃ sa·mī·pe rā·gha·vāś·ra·māt

sā tu tārādhipamukhī rāvaṇena samīkṣya tam / gṛdhrarājaṃ vinihataṃ vilalāpa suduḥkhitā

sā tu tā·rā·dhi·pa·mu·khī rā·va·ṇe·na sa·mīk·ṣya tam / gṛdh·ra·rā·jaṃ vi·ni·ha·taṃ vi·la·lā·pa su·duḥ·khi·tā

nimittaṃ lakṣaṇajñānaṃ śakunisvaradarśanam / avaśyaṃ sukhaduḥkheṣu narāṇāṃ pratidṛśyate

ni·mit·taṃ lak·ṣa·ṇaj·ñā·naṃ śa·ku·nis·va·ra·dar·śa·nam / a·vaś·yaṃ su·kha·duḥ·khe·ṣu na·rā·ṇāṃ pra·ti·dṛś·ya·te

na nūnaṃ rāma jānāsi mahad vyasanam ātmajaḥ / dhāvanti nūnaṃ kākutstha madarthaṃ mṛgapakṣiṇaḥ

na nū·naṃ rā·ma jā·nā·si ma·had vya·sa·nam āt·ma·jaḥ / dhā·van·ti nū·naṃ kā·kut·stha ma·dar·thaṃ mṛ·ga·pak·ṣi·ṇaḥ

trāhi mām adya kākutstha lakṣmaṇeti varāṅganā / susaṃtrastā samākrandac chṛṇvatāṃ tu yathāntike

trā·hi mām ad·ya kā·kut·stha lak·ṣma·ṇe·ti va·rāṅ·ga·nā / su·saṃt·ras·tā sa·māk·ran·dac chṛṇ·va·tāṃ tu ya·thān·ti·ke

tāṃ kliṣṭamālyābharaṇāṃ vilapantīm anāthavat / abhyadhāvata vaidehīṃ rāvaṇo rākṣasādhipaḥ

tāṃ kliṣ·ṭa·māl·yā·bha·ra·ṇāṃ vi·la·pan·tīm a·nā·tha·vat / abh·ya·dhā·va·ta vai·de·hīṃ rā·va·ṇo rāk·ṣa·sā·dhi·paḥ

tāṃ latām iva veṣṭantīm āliṅgantīṃ mahādrumān / muñca muñceti bahuśaḥ pravadan rākṣasādhipaḥ

tāṃ la·tām i·va veṣ·ṭan·tīm ā·liṅ·gan·tīṃ ma·hād·ru·mān / muñ·ca muñ·ce·ti ba·hu·śaḥ pra·va·dan rāk·ṣa·sā·dhi·paḥ

krośantīṃ rāma rāmeti rāmeṇa rahitāṃ vane / jīvitāntāya keśeṣu jagrāhāntakasaṃnibhaḥ

kro·śan·tīṃ rā·ma rā·me·ti rā·me·ṇa ra·hi·tāṃ va·ne / jī·vi·tān·tā·ya ke·śe·ṣu jag·rā·hān·ta·ka·saṃ·ni·bhaḥ

pradharṣitāyāṃ vaidehyāṃ babhūva sacarācaram / jagat sarvam amaryādaṃ tamasāndhena saṃvṛtam

pra·dhar·ṣi·tā·yāṃ vai·deh·yāṃ ba·bhū·va sa·ca·rā·ca·ram / ja·gat sar·vam a·mar·yā·daṃ ta·ma·sān·dhe·na saṃ·vṛ·tam

dṛṣṭvā sītāṃ parāmṛṣṭāṃ dīnāṃ divyena cakṣuṣā / kṛtaṃ kāryam iti śrīmān vyājahāra pitāmahaḥ

dṛṣ·ṭvā sī·tāṃ pa·rā·mṛṣ·ṭāṃ dī·nāṃ div·ye·na cak·ṣu·ṣā / kṛ·taṃ kār·yam i·ti śrī·mān vyā·ja·hā·ra pi·tā·ma·haḥ

prahṛṣṭā vyathitāś cāsan sarve te paramarṣayaḥ / dṛṣṭvā sītāṃ parāmṛṣṭāṃ daṇḍakāraṇyavāsinaḥ

pra·hṛṣ·ṭā vya·thi·tāś cā·san sar·ve te pa·ra·mar·ṣa·yaḥ / dṛṣ·ṭvā sī·tāṃ pa·rā·mṛṣ·ṭāṃ daṇ·ḍa·kā·raṇ·ya·vā·si·naḥ

sa tu tāṃ rāma rāmeti rudantīṃ lakṣmaṇeti ca / jagāmākāśam ādāya rāvaṇo rākṣasādhipaḥ

sa tu tāṃ rā·ma rā·me·ti ru·dan·tīṃ lak·ṣma·ṇe·ti ca / ja·gā·mā·kā·śam ā·dā·ya rā·va·ṇo rāk·ṣa·sā·dhi·paḥ

taptābharaṇasarvāṅgī pītakauśeyavāsanī / rarāja rājaputrī tu vidyut saudāmanī yathā

tap·tā·bha·ra·ṇa·sar·vāṅ·gī pī·ta·kau·śe·ya·vā·sa·nī / ra·rā·ja rā·ja·put·rī tu vid·yut sau·dā·ma·nī ya·thā

uddhūtena ca vastreṇa tasyāḥ pītena rāvaṇaḥ / adhikaṃ paribabhrāja girir dīpa ivāgninā

ud·dhū·te·na ca vas·tre·ṇa tas·yāḥ pī·te·na rā·va·ṇaḥ / a·dhi·kaṃ pa·ri·babh·rā·ja gi·rir dī·pa i·vāg·ni·nā

tasyāḥ paramakalyāṇyās tāmrāṇi surabhīṇi ca / padmapatrāṇi vaidehyā abhyakīryanta rāvaṇam

tas·yāḥ pa·ra·ma·kal·yāṇ·yās tām·rā·ṇi su·ra·bhī·ṇi ca / pad·ma·pat·rā·ṇi vai·deh·yā abh·ya·kīr·yan·ta rā·va·ṇam

tasyāḥ kauśeyam uddhūtam ākāśe kanakaprabham / babhau cādityarāgeṇa tāmram abhram ivātape

tas·yāḥ kau·śe·yam ud·dhū·tam ā·kā·śe ka·na·kap·ra·bham / ba·bhau cā·dit·ya·rā·ge·ṇa tām·ram abh·ram i·vā·ta·pe

tasyās tad vimalaṃ vaktram ākāśe rāvaṇāṅkagam / na rarāja vinā rāmaṃ vinālam iva paṅkajam

tas·yās tad vi·ma·laṃ vak·tram ā·kā·śe rā·va·ṇāṅ·ka·gam / na ra·rā·ja vi·nā rā·maṃ vi·nā·lam i·va paṅ·ka·jam

babhūva jaladaṃ nīlaṃ bhittvā candra ivoditaḥ / sulalāṭaṃ sukeśāntaṃ padmagarbhābham avraṇam / śuklaiḥ suvimalair dantaiḥ prabhāvadbhir alaṃkṛtam

ba·bhū·va ja·la·daṃ nī·laṃ bhit·tvā can·dra i·vo·di·taḥ / su·la·lā·ṭaṃ su·ke·śān·taṃ pad·ma·gar·bhā·bham av·ra·ṇam / śuk·laiḥ su·vi·ma·lair dan·taiḥ pra·bhā·vad·bhir a·laṃ·kṛ·tam

ruditaṃ vyapamṛṣṭāstraṃ candravat priyadarśanam / sunāsaṃ cārutāmrauṣṭham ākāṣe hāṭakaprabham

ru·di·taṃ vya·pa·mṛṣ·ṭās·traṃ can·dra·vat pri·ya·dar·śa·nam / su·nā·saṃ cā·ru·tām·rauṣ·ṭham ā·kā·ṣe hā·ṭa·kap·ra·bham

rākṣasendrasamādhūtaṃ tasyās tad vacanaṃ śubham / śuśubhe na vinā rāmaṃ divā candra ivoditaḥ

rāk·ṣa·sen·dra·sa·mā·dhū·taṃ tas·yās tad va·ca·naṃ śu·bham / śu·śu·bhe na vi·nā rā·maṃ di·vā can·dra i·vo·di·taḥ

sā hemavarṇā nīlāṅgaṃ maithilī rākṣasādhipam / śuśubhe kāñcanī kāñcī nīlaṃ maṇim ivāśritā

sā he·ma·var·ṇā nī·lāṅ·gaṃ mai·thi·lī rāk·ṣa·sā·dhi·pam / śu·śu·bhe kāñ·ca·nī kāñ·cī nī·laṃ ma·ṇim i·vāś·ri·tā

sā padmagaurī hemābhā rāvaṇaṃ janakātmajā / vidyudghanam ivāviśya śuśubhe taptabhūṣaṇā

sā pad·ma·gau·rī he·mā·bhā rā·va·ṇaṃ ja·na·kāt·ma·jā / vid·yud·gha·nam i·vā·viś·ya śu·śu·bhe tap·ta·bhū·ṣa·ṇā

tasyā bhūṣaṇaghoṣeṇa vaidehyā rākṣasādhipaḥ / babhūva vimalo nīlaḥ saghoṣa iva toyadaḥ

tas·yā bhū·ṣa·ṇa·gho·ṣe·ṇa vai·deh·yā rāk·ṣa·sā·dhi·paḥ / ba·bhū·va vi·ma·lo nī·laḥ sa·gho·ṣa i·va to·ya·daḥ

uttamāṅgacyutā tasyāḥ puṣpavṛṣṭiḥ samantataḥ / sītāyā hriyamāṇāyāḥ papāta dharaṇītale

ut·ta·māṅ·gac·yu·tā tas·yāḥ puṣ·pa·vṛṣ·ṭiḥ sa·man·ta·taḥ / sī·tā·yā hri·ya·mā·ṇā·yāḥ pa·pā·ta dha·ra·ṇī·ta·le

sā tu rāvaṇavegena puṣpavṛṣṭiḥ samantataḥ / samādhūtā daśagrīvaṃ punar evābhyavartata

sā tu rā·va·ṇa·ve·ge·na puṣ·pa·vṛṣ·ṭiḥ sa·man·ta·taḥ / sa·mā·dhū·tā da·śag·rī·vaṃ pu·nar e·vābh·ya·var·ta·ta

abhyavartata puṣpāṇāṃ dhārā vaiśravaṇānujam / nakṣatramālāvimalā meruṃ nagam ivottamam

abh·ya·var·ta·ta puṣ·pā·ṇāṃ dhā·rā vaiś·ra·va·ṇā·nu·jam / nak·ṣat·ra·mā·lā·vi·ma·lā me·ruṃ na·gam i·vot·ta·mam

caraṇān nūpuraṃ bhraṣṭaṃ vaidehyā ratnabhūṣitam / vidyunmaṇḍalasaṃkāśaṃ papāta madhurasvanam

ca·ra·ṇān nū·pu·raṃ bhraṣ·ṭaṃ vai·deh·yā rat·na·bhū·ṣi·tam / vid·yun·maṇ·ḍa·la·saṃ·kā·śaṃ pa·pā·ta ma·dhu·ras·va·nam

tarupravālaraktā sā nīlāṅgaṃ rākṣaseśvaram / prāśobhayata vaidehī gajaṃ kaṣyeva kāñcanī

ta·rup·ra·vā·la·rak·tā sā nī·lāṅ·gaṃ rāk·ṣa·seś·va·ram / prā·śo·bha·ya·ta vai·de·hī ga·jaṃ kaṣ·ye·va kāñ·ca·nī

tāṃ maholkām ivākāśe dīpyamānāṃ svatejasā / jahārākāśam āviśya sītāṃ vaiśravaṇānujaḥ

tāṃ ma·hol·kām i·vā·kā·śe dīp·ya·mā·nāṃ sva·te·ja·sā / ja·hā·rā·kā·śam ā·viś·ya sī·tāṃ vaiś·ra·va·ṇā·nu·jaḥ

tasyās tāny agnivarṇāni bhūṣaṇāni mahītale / saghoṣāṇy avakīryanta kṣīṇās tārā ivāmbarāt

tas·yās tāny ag·ni·var·ṇā·ni bhū·ṣa·ṇā·ni ma·hī·ta·le / sa·gho·ṣāṇy a·va·kīr·yan·ta kṣī·ṇās tā·rā i·vām·ba·rāt

tasyāḥ stanāntarād bhraṣṭo hāras tārādhipadyutiḥ / vaidehyā nipatan bhāti gaṅgeva gaganāc cyutā

tas·yāḥ sta·nān·ta·rād bhraṣ·ṭo hā·ras tā·rā·dhi·pad·yu·tiḥ / vai·deh·yā ni·pa·tan bhā·ti gaṅ·ge·va ga·ga·nāc cyu·tā

utpāta vātābhihatā nānādvija gaṇāyutāḥ / mā bhair iti vidhūtāgrā vyājahrur iva pādapāḥ

ut·pā·ta vā·tā·bhi·ha·tā nā·nād·vi·ja ga·ṇā·yu·tāḥ / mā bhair i·ti vi·dhū·tāg·rā vyā·jah·rur i·va pā·da·pāḥ

nalinyo dhvastakamalās trastamīnajale carāḥ / sakhīm iva gatotsāhāṃ śocantīva sma maithilīm

na·lin·yo dhvas·ta·ka·ma·lās tras·ta·mī·na·ja·le ca·rāḥ / sa·khīm i·va ga·tot·sā·hāṃ śo·can·tī·va sma mai·thi·līm

samantād abhisaṃpatya siṃhavyāghramṛgadvijāḥ / anvadhāvaṃs tadā roṣāt sītācchāyānugāminaḥ

sa·man·tād a·bhi·saṃ·pat·ya siṃ·hav·yāgh·ra·mṛ·gad·vi·jāḥ / an·va·dhā·vaṃs ta·dā ro·ṣāt sī·tāc·chā·yā·nu·gā·mi·naḥ

jalaprapātāsramukhāḥ śṛṅgair ucchritabāhavaḥ / sītāyāṃ hriyamāṇāyāṃ vikrośantīva parvatāḥ

ja·lap·ra·pā·tās·ra·mu·khāḥ śṛṅ·gair uc·chri·ta·bā·ha·vaḥ / sī·tā·yāṃ hri·ya·mā·ṇā·yāṃ vik·ro·śan·tī·va par·va·tāḥ

hriyamāṇāṃ tu vaidehīṃ dṛṣṭvā dīno divākaraḥ / pravidhvastaprabhaḥ śrīmān āsīt pāṇḍuramaṇḍalaḥ

hri·ya·mā·ṇāṃ tu vai·de·hīṃ dṛṣ·ṭvā dī·no di·vā·ka·raḥ / pra·vidh·vas·tap·ra·bhaḥ śrī·mān ā·sīt pāṇ·ḍu·ra·maṇ·ḍa·laḥ

nāsti dharmaḥ kutaḥ satyaṃ nārjavaṃ nānṛśaṃsatā / yatra rāmasya vaidehīṃ bhāryāṃ harati rāvaṇaḥ

nās·ti dhar·maḥ ku·taḥ sat·yaṃ nār·ja·vaṃ nā·nṛ·śaṃ·sa·tā / yat·ra rā·mas·ya vai·de·hīṃ bhār·yāṃ ha·ra·ti rā·va·ṇaḥ

iti sarvāṇi bhūtāni gaṇaśaḥ paryadevayan / vitrastakā dīnamukhā rurudur mṛgapotakāḥ

i·ti sar·vā·ṇi bhū·tā·ni ga·ṇa·śaḥ par·ya·de·va·yan / vit·ras·ta·kā dī·na·mu·khā ru·ru·dur mṛ·ga·po·ta·kāḥ

udvīkṣyodvīkṣya nayanair āsrapātāvilekṣaṇāḥ / supravepitagātrāś ca babhūvur vanadevatāḥ

ud·vīk·ṣyod·vīk·ṣya na·ya·nair ās·ra·pā·tā·vi·lek·ṣa·ṇāḥ / sup·ra·ve·pi·ta·gāt·rāś ca ba·bhū·vur va·na·de·va·tāḥ

vikrośantīṃ dṛḍhaṃ sītāṃ dṛṣṭvā duḥkhaṃ tathā gatām / tāṃ tu lakṣmaṇa rāmeti krośantīṃ madhurasvarām

vik·ro·śan·tīṃ dṛ·ḍhaṃ sī·tāṃ dṛṣ·ṭvā duḥ·khaṃ ta·thā ga·tām / tāṃ tu lak·ṣma·ṇa rā·me·ti kro·śan·tīṃ ma·dhu·ras·va·rām

avekṣamāṇāṃ bahuṣo vaidehīṃ dharaṇītalam / sa tām ākulakeśāntāṃ vipramṛṣṭaviśeṣakām / jahārātmavināśāya daśagrīvo manasvinām

a·vek·ṣa·mā·ṇāṃ ba·hu·ṣo vai·de·hīṃ dha·ra·ṇī·ta·lam / sa tām ā·ku·la·ke·śān·tāṃ vip·ra·mṛṣ·ṭa·vi·śe·ṣa·kām / ja·hā·rāt·ma·vi·nā·śā·ya da·śag·rī·vo ma·nas·vi·nām

tatas tu sā cārudatī śucismitā vinākṛtā bandhujanena maithilī / apaśyatī rāghavalakṣmaṇāv ubhau vivarṇavaktrā bhayabhārapīḍitā

ta·tas tu sā cā·ru·da·tī śu·cis·mi·tā vi·nā·kṛ·tā ban·dhu·ja·ne·na mai·thi·lī / a·paś·ya·tī rā·gha·va·lak·ṣma·ṇāv u·bhau vi·var·ṇa·vak·trā bha·ya·bhā·ra·pī·ḍi·tā

kham utpatantaṃ taṃ dṛṣṭvā maithilī janakātmajā / duḥkhitā paramodvignā bhaye mahati vartinī

kham ut·pa·tan·taṃ taṃ dṛṣ·ṭvā mai·thi·lī ja·na·kāt·ma·jā / duḥ·khi·tā pa·ra·mod·vig·nā bha·ye ma·ha·ti var·ti·nī

roṣarodanatāmrākṣī bhīmākṣaṃ rākṣasādhipam / rudatī karuṇaṃ sītā hriyamāṇedam abravīt

ro·ṣa·ro·da·na·tām·rāk·ṣī bhī·māk·ṣaṃ rāk·ṣa·sā·dhi·pam / ru·da·tī ka·ru·ṇaṃ sī·tā hri·ya·mā·ṇe·dam ab·ra·vīt

na vyapatrapase nīca karmaṇānena rāvaṇa / jñātvā virahitāṃ yo māṃ corayitvā palāyase

na vya·pat·ra·pa·se nī·ca kar·ma·ṇā·ne·na rā·va·ṇa / jñāt·vā vi·ra·hi·tāṃ yo māṃ co·ra·yit·vā pa·lā·ya·se

tvayaiva nūnaṃ duṣṭātman bhīruṇā hartum icchatā / mamāpavāhito bhartā mṛgarūpeṇa māyayā / yo hi mām udyatas trātuṃ so 'py ayaṃ vinipātitaḥ

tva·yai·va nū·naṃ duṣ·ṭāt·man bhī·ru·ṇā har·tum ic·cha·tā / ma·mā·pa·vā·hi·to bhar·tā mṛ·ga·rū·pe·ṇa mā·ya·yā / yo hi mām ud·ya·tas trā·tuṃ so 'py a·yaṃ vi·ni·pā·ti·taḥ

paramaṃ khalu te vīryaṃ dṛśyate rākṣasādhama / viśrāvya nāmadheyaṃ hi yuddhe nāsti jitā tvayā

pa·ra·maṃ kha·lu te vīr·yaṃ dṛś·ya·te rāk·ṣa·sā·dha·ma / viś·rāv·ya nā·ma·dhe·yaṃ hi yud·dhe nās·ti ji·tā tva·yā

īdṛśaṃ garhitaṃ karma kathaṃ kṛtvā na lajjase / striyāś ca haraṇaṃ nīca rahite ca parasya ca

ī·dṛ·śaṃ gar·hi·taṃ kar·ma ka·thaṃ kṛt·vā na laj·ja·se / stri·yāś ca ha·ra·ṇaṃ nī·ca ra·hi·te ca pa·ras·ya ca

kathayiṣyanti lokeṣu puruṣāḥ karma kutsitam / sunṛśaṃsam adharmiṣṭhaṃ tava śauṇḍīryamāninaḥ

ka·tha·yiṣ·yan·ti lo·ke·ṣu pu·ru·ṣāḥ kar·ma kut·si·tam / su·nṛ·śaṃ·sam a·dhar·miṣ·ṭhaṃ ta·va śauṇ·ḍīr·ya·mā·ni·naḥ

dhik te śauryaṃ ca sattvaṃ ca yat tvayā kathitaṃ tadā / kulākrośakaraṃ loke dhik te cāritram īdṛśam

dhik te śaur·yaṃ ca sat·tvaṃ ca yat tva·yā ka·thi·taṃ ta·dā / ku·lāk·ro·śa·ka·raṃ lo·ke dhik te cā·rit·ram ī·dṛ·śam

kiṃ śakyaṃ kartum evaṃ hi yaj javenaiva dhāvasi / muhūrtam api tiṣṭhasva na jīvan pratiyāsyasi

kiṃ śak·yaṃ kar·tum e·vaṃ hi yaj ja·ve·nai·va dhā·va·si / mu·hūr·tam a·pi tiṣ·ṭhas·va na jī·van pra·ti·yās·ya·si

na hi cakṣuḥpathaṃ prāpya tayoḥ pārthivaputrayoḥ / sasainyo 'pi samartaḥs tvaṃ muhūrtam api jīvitum

na hi cak·ṣuḥ·pa·thaṃ prāp·ya ta·yoḥ pār·thi·va·put·ra·yoḥ / sa·sain·yo 'pi sa·mar·taḥs tvaṃ mu·hūr·tam a·pi jī·vi·tum

na tvaṃ tayoḥ śarasparśaṃ soḍhuṃ śaktaḥ kathaṃ cana / vane prajvalitasyeva sparśam agner vihaṃgamaḥ

na tvaṃ ta·yoḥ śa·ras·par·śaṃ so·ḍhuṃ śak·taḥ ka·thaṃ ca·na / va·ne praj·va·li·tas·ye·va spar·śam ag·ner vi·haṃ·ga·maḥ

sādhu kṛtvātmanaḥ pathyaṃ sādhu māṃ muñca rāvaṇa / matpradharṣaṇaruṣṭo hi bhrātrā saha patir mama / vidhāsyati vināśāya tvaṃ māṃ yadi na muñcasi

sā·dhu kṛt·vāt·ma·naḥ path·yaṃ sā·dhu māṃ muñ·ca rā·va·ṇa / mat·pra·dhar·ṣa·ṇa·ruṣ·ṭo hi bhrāt·rā sa·ha pa·tir ma·ma / vi·dhās·ya·ti vi·nā·śā·ya tvaṃ māṃ ya·di na muñ·ca·si

yena tvaṃ vyavasāyena balān māṃ hartum icchasi / vyavasāyaḥ sa te nīca bhaviṣyati nirarthakaḥ

ye·na tvaṃ vya·va·sā·ye·na ba·lān māṃ har·tum ic·cha·si / vya·va·sā·yaḥ sa te nī·ca bha·viṣ·ya·ti ni·rar·tha·kaḥ

na hy ahaṃ tam apaśyantī bhartāraṃ vibudhopamam / utsahe śatruvaśagā prāṇān dhārayituṃ ciram

na hy a·haṃ tam a·paś·yan·tī bhar·tā·raṃ vi·bu·dho·pa·mam / ut·sa·he śat·ru·va·śa·gā prā·ṇān dhā·ra·yi·tuṃ ci·ram

na nūnaṃ cātmanaḥ śreyaḥ pathyaṃ vā samavekṣase / mṛtyukāle yathā martyo viparītāni sevate

na nū·naṃ cāt·ma·naḥ śre·yaḥ path·yaṃ vā sa·ma·vek·ṣa·se / mṛt·yu·kā·le ya·thā mar·tyo vi·pa·rī·tā·ni se·va·te

mumūrṣūṇāṃ hi sarveṣāṃ yat pathyaṃ tan na rocate / paśyāmīva hi kaṇṭhe tvāṃ kālapāśāvapāśitam

mu·mūr·ṣū·ṇāṃ hi sar·ve·ṣāṃ yat path·yaṃ tan na ro·ca·te / paś·yā·mī·va hi kaṇ·ṭhe tvāṃ kā·la·pā·śā·va·pā·śi·tam

yathā cāsmin bhayasthāne na bibheṣe daśānana / vyaktaṃ hiraṇmayān hi tvaṃ saṃpaśyasi mahīruhān

ya·thā cās·min bha·yas·thā·ne na bi·bhe·ṣe da·śā·na·na / vyak·taṃ hi·raṇ·ma·yān hi tvaṃ saṃ·paś·ya·si ma·hī·ru·hān

nadīṃ vairataṇīṃ ghorāṃ rudhiraughanivāhinīm / khaḍgapatravanaṃ caiva bhīmaṃ paśyasi rāvaṇa

na·dīṃ vai·ra·ta·ṇīṃ gho·rāṃ ru·dhi·rau·gha·ni·vā·hi·nīm / khaḍ·ga·pat·ra·va·naṃ cai·va bhī·maṃ paś·ya·si rā·va·ṇa

taptakāñcanapuṣpāṃ ca vaidūryapravaracchadām / drakṣyase śālmalīṃ tīkṣṇām āyasaiḥ kaṇṭakaiś citām

tap·ta·kāñ·ca·na·puṣ·pāṃ ca vai·dūr·yap·ra·va·rac·cha·dām / drak·ṣya·se śāl·ma·līṃ tīk·ṣṇām ā·ya·saiḥ kaṇ·ṭa·kaiś ci·tām

na hi tvam īdṛśaṃ kṛtvā tasyālīkaṃ mahātmanaḥ / dhārituṃ śakṣyasi ciraṃ viṣaṃ pītveva nirghṛṇaḥ

na hi tvam ī·dṛ·śaṃ kṛt·vā tas·yā·lī·kaṃ ma·hāt·ma·naḥ / dhā·ri·tuṃ śak·ṣya·si ci·raṃ vi·ṣaṃ pīt·ve·va nir·ghṛ·ṇaḥ

baddhas tvaṃ kālapāśena durnivāreṇa rāvaṇa / kva gato lapsyase śarma bhartur mama mahātmanaḥ

bad·dhas tvaṃ kā·la·pā·śe·na dur·ni·vā·re·ṇa rā·va·ṇa / kva ga·to lap·sya·se śar·ma bhar·tur ma·ma ma·hāt·ma·naḥ

nimeṣāntaramātreṇa vinā bhrātaram āhave / rākṣasā nihatā yena sahasrāṇi caturdaśa

ni·me·ṣān·ta·ra·māt·re·ṇa vi·nā bhrā·ta·ram ā·ha·ve / rāk·ṣa·sā ni·ha·tā ye·na sa·has·rā·ṇi ca·tur·da·śa

sa kathaṃ rāghavo vīraḥ sarvāstrakuśalo balī / na tvāṃ hanyāc charais tīkṣṇair iṣṭabhāryāpahāriṇam

sa ka·thaṃ rā·gha·vo vī·raḥ sar·vās·tra·ku·śa·lo ba·lī / na tvāṃ han·yāc cha·rais tīk·ṣṇair iṣ·ṭa·bhār·yā·pa·hā·ri·ṇam

etac cānyac ca paruṣaṃ vaidehī rāvaṇāṅkagā / bhayaśokasamāviṣṭā karuṇaṃ vilalāpa ha

e·tac cān·yac ca pa·ru·ṣaṃ vai·de·hī rā·va·ṇāṅ·ka·gā / bha·ya·śo·ka·sa·mā·viṣ·ṭā ka·ru·ṇaṃ vi·la·lā·pa ha

tathā bhṛśārtāṃ bahu caiva bhāṣiṇīṃ vilalāpa pūrvaṃ karuṇaṃ ca bhāminīm / jahāra pāpas taruṇīṃ viveṣṭatīṃ nṛpātmajām āgatagātravepathum

ta·thā bhṛ·śār·tāṃ ba·hu cai·va bhā·ṣi·ṇīṃ vi·la·lā·pa pūr·vaṃ ka·ru·ṇaṃ ca bhā·mi·nīm / ja·hā·ra pā·pas ta·ru·ṇīṃ vi·veṣ·ṭa·tīṃ nṛ·pāt·ma·jām ā·ga·ta·gāt·ra·ve·pa·thum

hriyamāṇā tu vaidehī kaṃ cin nātham apaśyatī / dadarśa giriśṛṅgasthān pañcavānarapuṃgavān

hri·ya·mā·ṇā tu vai·de·hī kaṃ cin nā·tham a·paś·ya·tī / da·dar·śa gi·ri·śṛṅ·gas·thān pañ·ca·vā·na·ra·puṃ·ga·vān

teṣāṃ madhye viśālākṣī kauśeyaṃ kanakaprabham / uttarīyaṃ varārohā śubhāny ābharaṇāni ca / mumoca yadi rāmāya śaṃseyur iti maithilī

te·ṣāṃ madh·ye vi·śā·lāk·ṣī kau·śe·yaṃ ka·na·kap·ra·bham / ut·ta·rī·yaṃ va·rā·ro·hā śu·bhāny ā·bha·ra·ṇā·ni ca / mu·mo·ca ya·di rā·mā·ya śaṃ·se·yur i·ti mai·thi·lī

vastram utsṛjya tan madhye vinikṣiptaṃ sabhūṣaṇam / saṃbhramāt tu daśagrīvas tat karma na ca buddhivān

vas·tram ut·sṛj·ya tan madh·ye vi·nik·ṣip·taṃ sa·bhū·ṣa·ṇam / saṃbh·ra·māt tu da·śag·rī·vas tat kar·ma na ca bud·dhi·vān

piṅgākṣās tāṃ viśālākṣīṃ netrair animiṣair iva / vikrośantīṃ tadā sītāṃ dadṛśur vānararṣabhāḥ

piṅ·gāk·ṣās tāṃ vi·śā·lāk·ṣīṃ net·rair a·ni·mi·ṣair i·va / vik·ro·śan·tīṃ ta·dā sī·tāṃ da·dṛ·śur vā·na·rar·ṣa·bhāḥ

sa ca pampām atikramya laṅkām abhimukhaḥ purīm / jagāma rudatīṃ gṛhya maithilīṃ rākṣaseśvaraḥ

sa ca pam·pām a·tik·ram·ya laṅ·kām a·bhi·mu·khaḥ pu·rīm / ja·gā·ma ru·da·tīṃ gṛh·ya mai·thi·līṃ rāk·ṣa·seś·va·raḥ

tāṃ jahāra susaṃhṛṣṭo rāvaṇo mṛtyum ātmanaḥ / utsaṅgenaiva bhujagīṃ tīkṣṇadaṃṣṭrāṃ mahāviṣām

tāṃ ja·hā·ra su·saṃ·hṛṣ·ṭo rā·va·ṇo mṛt·yum āt·ma·naḥ / ut·saṅ·ge·nai·va bhu·ja·gīṃ tīk·ṣṇa·daṃṣ·ṭrāṃ ma·hā·vi·ṣām

vanāni saritaḥ śailān sarāṃsi ca vihāyasā / sa kṣipraṃ samatīyāya śaraś cāpād iva cyutaḥ

va·nā·ni sa·ri·taḥ śai·lān sa·rāṃ·si ca vi·hā·ya·sā / sa kṣip·raṃ sa·ma·tī·yā·ya śa·raś cā·pād i·va cyu·taḥ

timinakraniketaṃ tu varuṇālayam akṣayam / saritāṃ śaraṇaṃ gatvā samatīyāya sāgaram

ti·mi·nak·ra·ni·ke·taṃ tu va·ru·ṇā·la·yam ak·ṣa·yam / sa·ri·tāṃ śa·ra·ṇaṃ gat·vā sa·ma·tī·yā·ya sā·ga·ram

saṃbhramāt parivṛttormī ruddhamīnamahoragaḥ / vaidehyāṃ hriyamāṇāyāṃ babhūva varuṇālayaḥ

saṃbh·ra·māt pa·ri·vṛt·tor·mī rud·dha·mī·na·ma·ho·ra·gaḥ / vai·deh·yāṃ hri·ya·mā·ṇā·yāṃ ba·bhū·va va·ru·ṇā·la·yaḥ

antarikṣagatā vācaḥ sasṛjuś cāraṇās tadā / etad anto daśagrīva iti siddhās tadābruvan

an·ta·rik·ṣa·ga·tā vā·caḥ sa·sṛ·juś cā·ra·ṇās ta·dā / e·tad an·to da·śag·rī·va i·ti sid·dhās ta·dāb·ru·van

sa tu sītāṃ viveṣṭantīm aṅkenādāya rāvaṇaḥ / praviveśa purīṃ laṅkāṃ rūpiṇīṃ mṛtyum ātmanaḥ

sa tu sī·tāṃ vi·veṣ·ṭan·tīm aṅ·ke·nā·dā·ya rā·va·ṇaḥ / pra·vi·ve·śa pu·rīṃ laṅ·kāṃ rū·pi·ṇīṃ mṛt·yum āt·ma·naḥ

so 'bhigamya purīṃ laṅkāṃ suvibhaktamahāpathām / saṃrūḍhakakṣyā bahulaṃ svam antaḥpuram āviśat

so 'bhi·gam·ya pu·rīṃ laṅ·kāṃ su·vi·bhak·ta·ma·hā·pa·thām / saṃ·rū·ḍha·kak·ṣyā ba·hu·laṃ svam an·taḥ·pu·ram ā·vi·śat

tatra tām asitāpāṅgīṃ śokamohaparāyaṇām / nidadhe rāvaṇaḥ sītāṃ mayo māyām ivāsurīm

tat·ra tām a·si·tā·pāṅ·gīṃ śo·ka·mo·ha·pa·rā·ya·ṇām / ni·da·dhe rā·va·ṇaḥ sī·tāṃ ma·yo mā·yām i·vā·su·rīm

abravīc ca daśagrīvaḥ piśācīr ghoradarśanāḥ / yathā naināṃ pumān strī vā sītāṃ paśyaty asaṃmataḥ

ab·ra·vīc ca da·śag·rī·vaḥ pi·śā·cīr gho·ra·dar·śa·nāḥ / ya·thā nai·nāṃ pu·mān strī vā sī·tāṃ paś·yaty a·saṃ·ma·taḥ

muktāmaṇisuvarṇāni vastrāṇy ābharaṇāni ca / yad yad icchet tad evāsyā deyaṃ macchandato yathā

muk·tā·ma·ṇi·su·var·ṇā·ni vas·trāṇy ā·bha·ra·ṇā·ni ca / yad yad ic·chet tad e·vās·yā de·yaṃ mac·chan·da·to ya·thā

yā ca vakṣyati vaidehīṃ vacanaṃ kiṃ cid apriyam / ajñānād yadi vā jñānān na tasyā jīvitaṃ priyam

yā ca vak·ṣya·ti vai·de·hīṃ va·ca·naṃ kiṃ cid ap·ri·yam / aj·ñā·nād ya·di vā jñā·nān na tas·yā jī·vi·taṃ pri·yam

tathoktvā rākṣasīs tās tu rākṣasendraḥ pratāpavān / niṣkramyāntaḥpurāt tasmāt kiṃ kṛtyam iti cintayan / dadarśāṣṭau mahāvīryān rākṣasān piśitāśanān

ta·thok·tvā rāk·ṣa·sīs tās tu rāk·ṣa·sen·draḥ pra·tā·pa·vān / niṣ·kram·yān·taḥ·pu·rāt tas·māt kiṃ kṛt·yam i·ti cin·ta·yan / da·dar·śāṣ·ṭau ma·hā·vīr·yān rāk·ṣa·sān pi·śi·tā·śa·nān

sa tān dṛṣṭvā mahāvīryo varadānena mohitaḥ / uvācaitān idaṃ vākyaṃ praśasya balavīryataḥ

sa tān dṛṣ·ṭvā ma·hā·vīr·yo va·ra·dā·ne·na mo·hi·taḥ / u·vā·cai·tān i·daṃ vāk·yaṃ pra·śas·ya ba·la·vīr·ya·taḥ

nānāpraharaṇāḥ kṣipram ito gacchata satvarāḥ / janasthānaṃ hatasthānaṃ bhūtapūrvaṃ kharālayam

nā·nāp·ra·ha·ra·ṇāḥ kṣip·ram i·to gac·cha·ta sat·va·rāḥ / ja·nas·thā·naṃ ha·tas·thā·naṃ bhū·ta·pūr·vaṃ kha·rā·la·yam

tatroṣyatāṃ janasthāne śūnye nihatarākṣase / pauruṣaṃ balam āśritya trāsam utsṛjya dūrataḥ

tat·roṣ·ya·tāṃ ja·nas·thā·ne śūn·ye ni·ha·ta·rāk·ṣa·se / pau·ru·ṣaṃ ba·lam āś·rit·ya trā·sam ut·sṛj·ya dū·ra·taḥ

balaṃ hi sumahad yan me janasthāne niveśitam / sadūṣaṇakharaṃ yuddhe hataṃ tad rāmasāyakaiḥ

ba·laṃ hi su·ma·had yan me ja·nas·thā·ne ni·ve·śi·tam / sa·dū·ṣa·ṇa·kha·raṃ yud·dhe ha·taṃ tad rā·ma·sā·ya·kaiḥ

tataḥ krodho mamāpūrvo dhairyasyopari vardhate / vairaṃ ca sumahaj jātaṃ rāmaṃ prati sudāruṇam

ta·taḥ kro·dho ma·mā·pūr·vo dhair·yas·yo·pa·ri var·dha·te / vai·raṃ ca su·ma·haj jā·taṃ rā·maṃ pra·ti su·dā·ru·ṇam

niryātayitum icchāmi tac ca vairam ahaṃ ripoḥ / na hi lapsyāmy ahaṃ nidrām ahatvā saṃyuge ripum

nir·yā·ta·yi·tum ic·chā·mi tac ca vai·ram a·haṃ ri·poḥ / na hi lap·syāmy a·haṃ nid·rām a·hat·vā saṃ·yu·ge ri·pum

taṃ tv idānīm ahaṃ hatvā kharadūṣaṇaghātinam / rāmaṃ śarmopalapsyāmi dhanaṃ labdhveva nirdhanaḥ

taṃ tv i·dā·nīm a·haṃ hat·vā kha·ra·dū·ṣa·ṇa·ghā·ti·nam / rā·maṃ śar·mo·pa·lap·syā·mi dha·naṃ lab·dhve·va nir·dha·naḥ

janasthāne vasadbhis tu bhavadbhī rāmam āśritā / pravṛttir upanetavyā kiṃ karotīti tattvataḥ

ja·nas·thā·ne va·sad·bhis tu bha·vad·bhī rā·mam āś·ri·tā / pra·vṛt·tir u·pa·ne·tav·yā kiṃ ka·ro·tī·ti tat·tva·taḥ

apramādāc ca gantavyaṃ sarvair eva niśācaraiḥ / kartavyaś ca sadā yatno rāghavasya vadhaṃ prati

ap·ra·mā·dāc ca gan·tav·yaṃ sar·vair e·va ni·śā·ca·raiḥ / kar·tav·yaś ca sa·dā yat·no rā·gha·vas·ya va·dhaṃ pra·ti

yuṣmākaṃ hi balajño 'haṃ bahuśo raṇamūrdhani / ataś cāsmiñ janasthāne mayā yūyaṃ niyojitāḥ

yuṣ·mā·kaṃ hi ba·laj·ño 'haṃ ba·hu·śo ra·ṇa·mūr·dha·ni / a·taś cās·miñ ja·nas·thā·ne ma·yā yū·yaṃ ni·yo·ji·tāḥ

tataḥ priyaṃ vākyam upetya rākṣasā mahārtham aṣṭāv abhivādya rāvaṇam / vihāya laṅkāṃ sahitāḥ pratasthire yato janasthānam alakṣyadarśanāḥ

ta·taḥ pri·yaṃ vāk·yam u·pet·ya rāk·ṣa·sā ma·hār·tham aṣ·ṭāv a·bhi·vād·ya rā·va·ṇam / vi·hā·ya laṅ·kāṃ sa·hi·tāḥ pra·tas·thi·re ya·to ja·nas·thā·nam a·lak·ṣya·dar·śa·nāḥ

tatas tu sītām upalabhya rāvaṇaḥ susaṃprahṛṣṭaḥ parigṛhya maithilīm / prasajya rāmeṇa ca vairam uttamaṃ babhūva mohān muditaḥ sa rākṣasaḥ

ta·tas tu sī·tām u·pa·labh·ya rā·va·ṇaḥ su·saṃp·ra·hṛṣ·ṭaḥ pa·ri·gṛh·ya mai·thi·līm / pra·saj·ya rā·me·ṇa ca vai·ram ut·ta·maṃ ba·bhū·va mo·hān mu·di·taḥ sa rāk·ṣa·saḥ

saṃdiśya rākṣasān ghorān rāvaṇo 'ṣṭau mahābalān / ātmānaṃ buddhivaiklavyāt kṛtakṛtyam amanyata

saṃ·diś·ya rāk·ṣa·sān gho·rān rā·va·ṇo 'ṣṭau ma·hā·ba·lān / āt·mā·naṃ bud·dhi·vaik·lav·yāt kṛ·ta·kṛt·yam a·man·ya·ta

sa cintayāno vaidehīṃ kāmabāṇasamarpitaḥ / praviveśa gṛhaṃ ramyaṃ sītāṃ draṣṭum abhitvaran

sa cin·ta·yā·no vai·de·hīṃ kā·ma·bā·ṇa·sa·mar·pi·taḥ / pra·vi·ve·śa gṛ·haṃ ram·yaṃ sī·tāṃ draṣ·ṭum a·bhit·va·ran

sa praviśya tu tadveśma rāvaṇo rākṣasādhipaḥ / apaśyad rākṣasīmadhye sītāṃ śokaparāyaṇam

sa pra·viś·ya tu tad·veś·ma rā·va·ṇo rāk·ṣa·sā·dhi·paḥ / a·paś·yad rāk·ṣa·sī·madh·ye sī·tāṃ śo·ka·pa·rā·ya·ṇam

aśrupūrṇamukhīṃ dīnāṃ śokabhārāvapīḍitām / vāyuvegair ivākrāntāṃ majjantīṃ nāvam arṇave

aś·ru·pūr·ṇa·mu·khīṃ dī·nāṃ śo·ka·bhā·rā·va·pī·ḍi·tām / vā·yu·ve·gair i·vāk·rān·tāṃ maj·jan·tīṃ nā·vam ar·ṇa·ve

mṛgayūthaparibhraṣṭāṃ mṛgīṃ śvabhir ivāvṛtām / adhomukhamukhīṃ dīnām abhyetya ca niśācaraḥ

mṛ·ga·yū·tha·pa·ribh·raṣ·ṭāṃ mṛ·gīṃ śva·bhir i·vā·vṛ·tām / a·dho·mu·kha·mu·khīṃ dī·nām abh·yet·ya ca ni·śā·ca·raḥ

tāṃ tu śokavaśāṃ dīnām avaśāṃ rākṣasādhipaḥ / sa balād darśayām āsa gṛhaṃ devagṛhopamam

tāṃ tu śo·ka·va·śāṃ dī·nām a·va·śāṃ rāk·ṣa·sā·dhi·paḥ / sa ba·lād dar·śa·yām ā·sa gṛ·haṃ de·va·gṛ·ho·pa·mam

harmyaprāsādasaṃbadhaṃ strīsahasraniṣevitam / nānāpakṣigaṇair juṣṭaṃ nānāratnasamanvitam

har·myap·rā·sā·da·saṃ·ba·dhaṃ strī·sa·has·ra·ni·ṣe·vi·tam / nā·nā·pak·ṣi·ga·ṇair juṣ·ṭaṃ nā·nā·rat·na·sa·man·vi·tam

kāñcanais tāpanīyaiś ca sphāṭikai rājatais tathā / vajravaidūryacitraiś ca stambhair dṛṣṭimanoharaiḥ

kāñ·ca·nais tā·pa·nī·yaiś ca sphā·ṭi·kai rā·ja·tais ta·thā / vaj·ra·vai·dūr·ya·cit·raiś ca stam·bhair dṛṣ·ṭi·ma·no·ha·raiḥ

divyadundubhinirhrādaṃ taptakāñcanatoraṇam / sopānaṃ kāñcanaṃ citram āruroha tayā saha

div·ya·dun·du·bhi·nir·hrā·daṃ tap·ta·kāñ·ca·na·to·ra·ṇam / so·pā·naṃ kāñ·ca·naṃ cit·ram ā·ru·ro·ha ta·yā sa·ha

dāntakā rājatāś caiva gavākṣāḥ priyadarśanāḥ / hemajālāvṛtāś cāsaṃs tatra prāsādapaṅktayaḥ

dān·ta·kā rā·ja·tāś cai·va ga·vāk·ṣāḥ pri·ya·dar·śa·nāḥ / he·ma·jā·lā·vṛ·tāś cā·saṃs tat·ra prā·sā·da·paṅ·kta·yaḥ

sudhāmaṇivicitrāṇi bhūmibhāgāni sarvaśaḥ / daśagrīvaḥ svabhavane prādarśayata maithilīm

su·dhā·ma·ṇi·vi·cit·rā·ṇi bhū·mi·bhā·gā·ni sar·va·śaḥ / da·śag·rī·vaḥ sva·bha·va·ne prā·dar·śa·ya·ta mai·thi·līm

dīrghikāḥ puṣkariṇyaś ca nānāpuṣpasamāvṛtāḥ / rāvaṇo darśayām āsa sītāṃ śokaparāyaṇām

dīr·ghi·kāḥ puṣ·ka·riṇ·yaś ca nā·nā·puṣ·pa·sa·mā·vṛ·tāḥ / rā·va·ṇo dar·śa·yām ā·sa sī·tāṃ śo·ka·pa·rā·ya·ṇām

darśayitvā tu vaidehīṃ kṛtsnaṃ tad bhavanottamam / uvāca vākyaṃ pāpātmā rāvaṇo janakātmajām

dar·śa·yit·vā tu vai·de·hīṃ kṛt·snaṃ tad bha·va·not·ta·mam / u·vā·ca vāk·yaṃ pā·pāt·mā rā·va·ṇo ja·na·kāt·ma·jām

daśarākṣasakoṭyaś ca dvāviṃśatir athāparāḥ / varjayitvā jarā vṛddhān bālāṃś ca rajanīcarān

da·śa·rāk·ṣa·sa·koṭ·yaś ca dvā·viṃ·śa·tir a·thā·pa·rāḥ / var·ja·yit·vā ja·rā vṛd·dhān bā·lāṃś ca ra·ja·nī·ca·rān

teṣāṃ prabhur ahaṃ sīte sarveṣāṃ bhīmakarmaṇām / sahasram ekam ekasya mama kāryapuraḥsaram

te·ṣāṃ pra·bhur a·haṃ sī·te sar·ve·ṣāṃ bhī·ma·kar·ma·ṇām / sa·has·ram e·kam e·kas·ya ma·ma kār·ya·pu·raḥ·sa·ram

yad idaṃ rājyatantraṃ me tvayi sarvaṃ pratiṣṭhitam / jīvitaṃ ca viśālākṣi tvaṃ me prāṇair garīyasī

yad i·daṃ rāj·ya·tan·traṃ me tva·yi sar·vaṃ pra·tiṣ·ṭhi·tam / jī·vi·taṃ ca vi·śā·lāk·ṣi tvaṃ me prā·ṇair ga·rī·ya·sī

bahūnāṃ strīsahasrāṇāṃ mama yo 'sau parigrahaḥ / tāsāṃ tvam īśvarī sīte mama bhāryā bhava priye

ba·hū·nāṃ strī·sa·has·rā·ṇāṃ ma·ma yo 'sau pa·rig·ra·haḥ / tā·sāṃ tvam īś·va·rī sī·te ma·ma bhār·yā bha·va pri·ye

sādhu kiṃ te 'nyayā buddhyā rocayasva vaco mama / bhajasva mābhitaptasya prasādaṃ kartum arhasi

sā·dhu kiṃ te 'nya·yā bud·dhyā ro·ca·yas·va va·co ma·ma / bha·jas·va mā·bhi·tap·tas·ya pra·sā·daṃ kar·tum ar·ha·si

parikṣiptā samudreṇa laṅkeyaṃ śatayojanā / neyaṃ dharṣayituṃ śakyā sendrair api surāsuraiḥ

pa·rik·ṣip·tā sa·mud·re·ṇa laṅ·ke·yaṃ śa·ta·yo·ja·nā / ne·yaṃ dhar·ṣa·yi·tuṃ śak·yā sen·drair a·pi su·rā·su·raiḥ

na deveṣu na yakṣeṣu na gandharveṣu narṣiṣu / ahaṃ paśyāmi lokeṣu yo me vīryasamo bhavet

na de·ve·ṣu na yak·ṣe·ṣu na gan·dhar·ve·ṣu nar·ṣi·ṣu / a·haṃ paś·yā·mi lo·ke·ṣu yo me vīr·ya·sa·mo bha·vet

rājyabhraṣṭena dīnena tāpasena gatāyuṣā / kiṃ kariṣyasi rāmeṇa mānuṣeṇālpatejasā

rāj·yabh·raṣ·ṭe·na dī·ne·na tā·pa·se·na ga·tā·yu·ṣā / kiṃ ka·riṣ·ya·si rā·me·ṇa mā·nu·ṣe·ṇāl·pa·te·ja·sā

bhajasva sīte mām eva bhartāhaṃ sadṛśas tava / yauvanaṃ hy adhruvaṃ bhīru ramasveha mayā saha

bha·jas·va sī·te mām e·va bhar·tā·haṃ sa·dṛ·śas ta·va / yau·va·naṃ hy adh·ru·vaṃ bhī·ru ra·mas·ve·ha ma·yā sa·ha

darśane mā kṛthā buddhiṃ rāghavasya varānane / kāsya śaktir ihāgantum api sīte manorathaiḥ

dar·śa·ne mā kṛ·thā bud·dhiṃ rā·gha·vas·ya va·rā·na·ne / kās·ya śak·tir i·hā·gan·tum a·pi sī·te ma·no·ra·thaiḥ

na śakyo vāyur ākāśe pāśair baddhaṃ mahājavaḥ / dīpyamānasya vāpy agner grahītuṃ vimalāṃ śikhām

na śak·yo vā·yur ā·kā·śe pā·śair bad·dhaṃ ma·hā·ja·vaḥ / dīp·ya·mā·nas·ya vāpy ag·ner gra·hī·tuṃ vi·ma·lāṃ śi·khām

trayāṇām api lokānāṃ na taṃ paśyāmi śobhane / vikrameṇa nayed yas tvāṃ madbāhuparipālitām

tra·yā·ṇām a·pi lo·kā·nāṃ na taṃ paś·yā·mi śo·bha·ne / vik·ra·me·ṇa na·yed yas tvāṃ mad·bā·hu·pa·ri·pā·li·tām

laṅkāyāṃ sumahad rājyam idaṃ tvam anupālaya / abhiṣekodakaklinnā tuṣṭā ca ramayasva mām

laṅ·kā·yāṃ su·ma·had rāj·yam i·daṃ tvam a·nu·pā·la·ya / a·bhi·ṣe·ko·da·kak·lin·nā tuṣ·ṭā ca ra·ma·yas·va mām

duṣkṛtaṃ yat purā karma vanavāsena tad gatam / yaś ca te sukṛto dharmas tasyeha phalam āpnuhi

duṣ·kṛ·taṃ yat pu·rā kar·ma va·na·vā·se·na tad ga·tam / yaś ca te su·kṛ·to dhar·mas tas·ye·ha pha·lam āp·nu·hi

iha sarvāṇi mālyāni divyagandhāni maithili / bhūṣaṇāni ca mukhyāni tāni seva mayā saha

i·ha sar·vā·ṇi māl·yā·ni div·ya·gan·dhā·ni mai·thi·li / bhū·ṣa·ṇā·ni ca mukh·yā·ni tā·ni se·va ma·yā sa·ha

puṣpakaṃ nāma suśroṇi bhrātur vaiśravaṇasya me / vimānaṃ ramaṇīyaṃ ca tad vimānaṃ manojavam

puṣ·pa·kaṃ nā·ma suś·ro·ṇi bhrā·tur vaiś·ra·va·ṇas·ya me / vi·mā·naṃ ra·ma·ṇī·yaṃ ca tad vi·mā·naṃ ma·no·ja·vam

tatra sīte mayā sārdhaṃ viharasva yathāsukham / vadanaṃ padmasaṃkāśaṃ vimalaṃ cārudarśanam

tat·ra sī·te ma·yā sār·dhaṃ vi·ha·ras·va ya·thā·su·kham / va·da·naṃ pad·ma·saṃ·kā·śaṃ vi·ma·laṃ cā·ru·dar·śa·nam

śokārtaṃ tu varārohe na bhrājati varānane / alaṃ vrīḍena vaidehi dharmalopa kṛtena te

śo·kār·taṃ tu va·rā·ro·he na bhrā·ja·ti va·rā·na·ne / a·laṃ vrī·ḍe·na vai·de·hi dhar·ma·lo·pa kṛ·te·na te

ārṣo 'yaṃ daivaniṣyando yas tvām abhigamiṣyati / etau pādau mayā snigdhau śirobhiḥ paripīḍitau

ār·ṣo 'yaṃ dai·va·niṣ·yan·do yas tvām a·bhi·ga·miṣ·ya·ti / e·tau pā·dau ma·yā snig·dhau śi·ro·bhiḥ pa·ri·pī·ḍi·tau

prasādaṃ kuru me kṣipraṃ vaśyo dāso 'ham asmi te / nemāḥ śūnyā mayā vācaḥ śuṣyamāṇena bhāṣitāḥ

pra·sā·daṃ ku·ru me kṣip·raṃ vaś·yo dā·so 'ham as·mi te / ne·māḥ śūn·yā ma·yā vā·caḥ śuṣ·ya·mā·ṇe·na bhā·ṣi·tāḥ

na cāpi rāvaṇaḥ kāṃ cin mūrdhnā strīṃ praṇameta ha / evam uktvā daśagrīvo maithilīṃ janakātmajām

na cā·pi rā·va·ṇaḥ kāṃ cin mūr·dhnā strīṃ pra·ṇa·me·ta ha / e·vam uk·tvā da·śag·rī·vo mai·thi·līṃ ja·na·kāt·ma·jām

kṛtāntavaśam āpanno mameyam iti manyate

kṛ·tān·ta·va·śam ā·pan·no ma·me·yam i·ti man·ya·te

sā tathoktā tu vaidehī nirbhayā śokakarṣitā / tṛṇam antarataḥ kṛtvā rāvaṇaṃ pratyabhāṣata

sā ta·thok·tā tu vai·de·hī nir·bha·yā śo·ka·kar·ṣi·tā / tṛ·ṇam an·ta·ra·taḥ kṛt·vā rā·va·ṇaṃ prat·ya·bhā·ṣa·ta

rājā daśaratho nāma dharmasetur ivācalaḥ / satyasandhaḥ parijñāto yasya putraḥ sa rāghavaḥ

rā·jā da·śa·ra·tho nā·ma dhar·ma·se·tur i·vā·ca·laḥ / sat·ya·san·dhaḥ pa·rij·ñā·to yas·ya put·raḥ sa rā·gha·vaḥ

rāmo nāma sa dharmātmā triṣu lokeṣu viśrutaḥ / dīrghabāhur viśālākṣo daivataṃ sa patir mama

rā·mo nā·ma sa dhar·māt·mā tri·ṣu lo·ke·ṣu viś·ru·taḥ / dīr·gha·bā·hur vi·śā·lāk·ṣo dai·va·taṃ sa pa·tir ma·ma

ikṣvākūṇāṃ kule jātaḥ siṃhaskandho mahādyutiḥ / lakṣmaṇena saha bhrātrā yas te prāṇāṃ hariṣyati

ik·ṣvā·kū·ṇāṃ ku·le jā·taḥ siṃ·has·kan·dho ma·hād·yu·tiḥ / lak·ṣma·ṇe·na sa·ha bhrāt·rā yas te prā·ṇāṃ ha·riṣ·ya·ti

pratyakṣaṃ yady ahaṃ tasya tvayā syāṃ dharṣitā balāt / śayitā tvaṃ hataḥ saṃkhye janasthāne yathā kharaḥ

prat·yak·ṣaṃ yady a·haṃ tas·ya tva·yā syāṃ dhar·ṣi·tā ba·lāt / śa·yi·tā tvaṃ ha·taḥ saṃkh·ye ja·nas·thā·ne ya·thā kha·raḥ

ya ete rākṣasāḥ proktā ghorarūpā mahābalāḥ / rāghave nirviṣāḥ sarve suparṇe pannagā yathā

ya e·te rāk·ṣa·sāḥ prok·tā gho·ra·rū·pā ma·hā·ba·lāḥ / rā·gha·ve nir·vi·ṣāḥ sar·ve su·par·ṇe pan·na·gā ya·thā

tasya jyāvipramuktās te śarāḥ kāñcanabhūṣaṇāḥ / śarīraṃ vidhamiṣyanti gaṅgākūlam ivormayaḥ

tas·ya jyā·vip·ra·muk·tās te śa·rāḥ kāñ·ca·na·bhū·ṣa·ṇāḥ / śa·rī·raṃ vi·dha·miṣ·yan·ti gaṅ·gā·kū·lam i·vor·ma·yaḥ

asurair vā surair vā tvaṃ yady avadho 'si rāvaṇa / utpādya sumahad vairaṃ jīvaṃs tasya na mokṣyase

a·su·rair vā su·rair vā tvaṃ yady a·va·dho 'si rā·va·ṇa / ut·pād·ya su·ma·had vai·raṃ jī·vaṃs tas·ya na mok·ṣya·se

sa te jīvitaśeṣasya rāghavo 'ntakaro balī / paśor yūpagatasyeva jīvitaṃ tava durlabham

sa te jī·vi·ta·śe·ṣas·ya rā·gha·vo 'nta·ka·ro ba·lī / pa·śor yū·pa·ga·tas·ye·va jī·vi·taṃ ta·va dur·la·bham

yadi paśyet sa rāmas tvāṃ roṣadīptena cakṣuṣā / rakṣas tvam adya nirdagdho gaccheḥ sadyaḥ parābhavam

ya·di paś·yet sa rā·mas tvāṃ ro·ṣa·dīp·te·na cak·ṣu·ṣā / rak·ṣas tvam ad·ya nir·dag·dho gac·cheḥ sad·yaḥ pa·rā·bha·vam

yaś candraṃ nabhaso bhūmau pātayen nāśayeta vā / sāgaraṃ śoṣayed vāpi sa sītāṃ mocayed iha

yaś can·draṃ na·bha·so bhū·mau pā·ta·yen nā·śa·ye·ta vā / sā·ga·raṃ śo·ṣa·yed vā·pi sa sī·tāṃ mo·ca·yed i·ha

gatāyus tvaṃ gataśrīko gatasattvo gatendriyaḥ / laṅkā vaidhavyasaṃyuktā tvatkṛtena bhaviṣyati

ga·tā·yus tvaṃ ga·taś·rī·ko ga·ta·sat·tvo ga·ten·dri·yaḥ / laṅ·kā vai·dhav·ya·saṃ·yuk·tā tvat·kṛ·te·na bha·viṣ·ya·ti

na te pāpam idaṃ karma sukhodarkaṃ bhaviṣyati / yāhaṃ nītā vinā bhāvaṃ patipārśvāt tvayā vanāt

na te pā·pam i·daṃ kar·ma su·kho·dar·kaṃ bha·viṣ·ya·ti / yā·haṃ nī·tā vi·nā bhā·vaṃ pa·ti·pār·śvāt tva·yā va·nāt

sa hi daivatasaṃyukto mama bhartā mahādyutiḥ / nirbhayo vīryam āśritya śūnye vasati daṇḍake

sa hi dai·va·ta·saṃ·yuk·to ma·ma bhar·tā ma·hād·yu·tiḥ / nir·bha·yo vīr·yam āś·rit·ya śūn·ye va·sa·ti daṇ·ḍa·ke

sa te darpaṃ balaṃ vīryam utsekaṃ ca tathāvidham / apaneṣyati gātrebhyaḥ śaravarṣeṇa saṃyuge

sa te dar·paṃ ba·laṃ vīr·yam ut·se·kaṃ ca ta·thā·vi·dham / a·pa·neṣ·ya·ti gāt·rebh·yaḥ śa·ra·var·ṣe·ṇa saṃ·yu·ge

yadā vināśo bhūtānāṃ dṛśyate kālacoditaḥ / tadā kārye pramādyanti narāḥ kālavaśaṃ gatāḥ

ya·dā vi·nā·śo bhū·tā·nāṃ dṛś·ya·te kā·la·co·di·taḥ / ta·dā kār·ye pra·mād·yan·ti na·rāḥ kā·la·va·śaṃ ga·tāḥ

māṃ pradhṛṣya sa te kālaḥ prāpto 'yaṃ rakṣasādhama / ātmano rākṣasānāṃ ca vadhāyāntaḥpurasya ca

māṃ pra·dhṛṣ·ya sa te kā·laḥ prāp·to 'yaṃ rak·ṣa·sā·dha·ma / āt·ma·no rāk·ṣa·sā·nāṃ ca va·dhā·yān·taḥ·pu·ras·ya ca

na śakyā yajñamadhyasthā vediḥ srugbhāṇḍa maṇḍitā / dvijātimantrasaṃpūtā caṇḍālenāvamarditum

na śak·yā yaj·ña·madh·yas·thā ve·diḥ srug·bhāṇ·ḍa maṇ·ḍi·tā / dvi·jā·ti·man·tra·saṃ·pū·tā caṇ·ḍā·le·nā·va·mar·di·tum

idaṃ śarīraṃ niḥsaṃjñaṃ bandha vā ghātayasva vā / nedaṃ śarīraṃ rakṣyaṃ me jīvitaṃ vāpi rākṣasa / na hi śakṣyāmy upakrośaṃ pṛthivyāṃ dātum ātmanaḥ

i·daṃ śa·rī·raṃ niḥ·saṃj·ñaṃ ban·dha vā ghā·ta·yas·va vā / ne·daṃ śa·rī·raṃ rak·ṣyaṃ me jī·vi·taṃ vā·pi rāk·ṣa·sa / na hi śak·ṣyāmy u·pak·ro·śaṃ pṛ·thiv·yāṃ dā·tum āt·ma·naḥ

evam uktvā tu vaidehī kroddhāt suparuṣaṃ vacaḥ / rāvaṇaṃ maithilī tatra punar novāca kiṃ cana

e·vam uk·tvā tu vai·de·hī krod·dhāt su·pa·ru·ṣaṃ va·caḥ / rā·va·ṇaṃ mai·thi·lī tat·ra pu·nar no·vā·ca kiṃ ca·na

sītāyā vacanaṃ śrutvā paruṣaṃ romaharṣaṇam / pratyuvāca tataḥ sītāṃ bhayasaṃdarśanaṃ vacaḥ

sī·tā·yā va·ca·naṃ śrut·vā pa·ru·ṣaṃ ro·ma·har·ṣa·ṇam / prat·yu·vā·ca ta·taḥ sī·tāṃ bha·ya·saṃ·dar·śa·naṃ va·caḥ

śṛṇu maithili madvākyaṃ māsān dvādaśa bhāmini / kālenānena nābhyeṣi yadi māṃ cāruhāsini / tatas tvāṃ prātarāśārthaṃ sūdāś chetsyanti leśaśaḥ

śṛ·ṇu mai·thi·li mad·vāk·yaṃ mā·sān dvā·da·śa bhā·mi·ni / kā·le·nā·ne·na nābh·ye·ṣi ya·di māṃ cā·ru·hā·si·ni / ta·tas tvāṃ prā·ta·rā·śār·thaṃ sū·dāś chet·syan·ti le·śa·śaḥ

ity uktvā paruṣaṃ vākyaṃ rāvaṇaḥ śatrurāvaṇaḥ / rākṣasīś ca tataḥ kruddha idaṃ vacanam abravīt

ity uk·tvā pa·ru·ṣaṃ vāk·yaṃ rā·va·ṇaḥ śat·ru·rā·va·ṇaḥ / rāk·ṣa·sīś ca ta·taḥ krud·dha i·daṃ va·ca·nam ab·ra·vīt

śīghram evaṃ hi rākṣasyo vikṛtā ghoradarśanāḥ / darpam asyā vineṣyantu māṃsaśoṇitabhojanāḥ

śīgh·ram e·vaṃ hi rāk·ṣas·yo vi·kṛ·tā gho·ra·dar·śa·nāḥ / dar·pam as·yā vi·neṣ·yan·tu māṃ·sa·śo·ṇi·ta·bho·ja·nāḥ

vacanād eva tās tasya vikṛtā ghoradarśanāḥ / kṛtaprāñjalayo bhūtvā maithilīṃ paryavārayan

va·ca·nād e·va tās tas·ya vi·kṛ·tā gho·ra·dar·śa·nāḥ / kṛ·tap·rāñ·ja·la·yo bhūt·vā mai·thi·līṃ par·ya·vā·ra·yan

sa tāḥ provāca rājā tu rāvaṇo ghoradarśanaḥ / pracālya caraṇotkarṣair dārayann iva medinīm

sa tāḥ pro·vā·ca rā·jā tu rā·va·ṇo gho·ra·dar·śa·naḥ / pra·cāl·ya ca·ra·ṇot·kar·ṣair dā·ra·yann i·va me·di·nīm

aśokavanikāmadhye maithilī nīyatām iti / tatreyaṃ rakṣyatāṃ gūḍham uṣmābhiḥ parivāritā

a·śo·ka·va·ni·kā·madh·ye mai·thi·lī nī·ya·tām i·ti / tat·re·yaṃ rak·ṣya·tāṃ gū·ḍham uṣ·mā·bhiḥ pa·ri·vā·ri·tā

tatraināṃ tarjanair ghoraiḥ punaḥ sāntvaiś ca maithilīm / ānayadhvaṃ vaśaṃ sarvā vanyāṃ gajavadhūm iva

tat·rai·nāṃ tar·ja·nair gho·raiḥ pu·naḥ sān·tvaiś ca mai·thi·līm / ā·na·yadh·vaṃ va·śaṃ sar·vā van·yāṃ ga·ja·va·dhūm i·va

iti pratisamādiṣṭā rākṣasyo rāvaṇena tāḥ / aśokavanikāṃ jagmur maithilīṃ parigṛhya tām

i·ti pra·ti·sa·mā·diṣ·ṭā rāk·ṣas·yo rā·va·ṇe·na tāḥ / a·śo·ka·va·ni·kāṃ jag·mur mai·thi·līṃ pa·ri·gṛh·ya tām

sarvakāmaphalair vṛkṣair nānāpuṣpaphalair vṛtām / sarvakālamadaiś cāpi dvijaiḥ samupasevitām

sar·va·kā·ma·pha·lair vṛk·ṣair nā·nā·puṣ·pa·pha·lair vṛ·tām / sar·va·kā·la·ma·daiś cā·pi dvi·jaiḥ sa·mu·pa·se·vi·tām

sā tu śokaparītāṅgī maithilī janakātmajā / rākṣasī vaśam āpannā vyāghrīṇāṃ hariṇī yathā

sā tu śo·ka·pa·rī·tāṅ·gī mai·thi·lī ja·na·kāt·ma·jā / rāk·ṣa·sī va·śam ā·pan·nā vyāgh·rī·ṇāṃ ha·ri·ṇī ya·thā

na vindate tatra tu śarma maithilī virūpanetrābhir atīva tarjitā / patiṃ smarantī dayitaṃ ca devaraṃ vicetanābhūd bhayaśokapīḍitā

na vin·da·te tat·ra tu śar·ma mai·thi·lī vi·rū·pa·net·rā·bhir a·tī·va tar·ji·tā / pa·tiṃ sma·ran·tī da·yi·taṃ ca de·va·raṃ vi·ce·ta·nā·bhūd bha·ya·śo·ka·pī·ḍi·tā

rākṣasaṃ mṛgarūpeṇa carantaṃ kāmarūpiṇam / nihatya rāmo mārīcaṃ tūrṇaṃ pathi nyavartata

rāk·ṣa·saṃ mṛ·ga·rū·pe·ṇa ca·ran·taṃ kā·ma·rū·pi·ṇam / ni·hat·ya rā·mo mā·rī·caṃ tūr·ṇaṃ pa·thi nya·var·ta·ta

tasya saṃtvaramāṇasya draṣṭukāmasya maithilīm / krūrasvaro 'tha gomāyur vinanādāsya pṛṣṭhataḥ

tas·ya saṃt·va·ra·mā·ṇas·ya draṣ·ṭu·kā·mas·ya mai·thi·līm / krū·ras·va·ro 'tha go·mā·yur vi·na·nā·dās·ya pṛṣ·ṭha·taḥ

sa tasya svaram ājñāya dāruṇaṃ romaharṣaṇam / cintayām āsa gomāyoḥ svareṇa pariśaṅkitaḥ

sa tas·ya sva·ram āj·ñā·ya dā·ru·ṇaṃ ro·ma·har·ṣa·ṇam / cin·ta·yām ā·sa go·mā·yoḥ sva·re·ṇa pa·ri·śaṅ·ki·taḥ

aśubhaṃ bata manye 'haṃ gomāyur vāśyate yathā / svasti syād api vaidehyā rākṣasair bhakṣaṇaṃ vinā

a·śu·bhaṃ ba·ta man·ye 'haṃ go·mā·yur vāś·ya·te ya·thā / svas·ti syād a·pi vai·deh·yā rāk·ṣa·sair bhak·ṣa·ṇaṃ vi·nā

mārīcena tu vijñāya svaram ālakṣya māmakam / vikruṣṭaṃ mṛgarūpeṇa lakṣmaṇaḥ śṛṇuyād yadi

mā·rī·ce·na tu vij·ñā·ya sva·ram ā·lak·ṣya mā·ma·kam / vik·ruṣ·ṭaṃ mṛ·ga·rū·pe·ṇa lak·ṣma·ṇaḥ śṛ·ṇu·yād ya·di

sa saumitriḥ svaraṃ śrutvā tāṃ ca hitvātha maithilīm / tayaiva prahitaḥ kṣipraṃ matsakāśam ihaiṣyati

sa sau·mit·riḥ sva·raṃ śrut·vā tāṃ ca hit·vā·tha mai·thi·līm / ta·yai·va pra·hi·taḥ kṣip·raṃ mat·sa·kā·śam i·haiṣ·ya·ti

rākṣasaiḥ sahitair nūnaṃ sītāyā īpsito vadhaḥ / kāñcanaś ca mṛgo bhūtvā vyapanīyāśramāt tu mām

rāk·ṣa·saiḥ sa·hi·tair nū·naṃ sī·tā·yā īp·si·to va·dhaḥ / kāñ·ca·naś ca mṛ·go bhūt·vā vya·pa·nī·yāś·ra·māt tu mām

dūraṃ nītvā tu mārīco rākṣaso 'bhūc charāhataḥ / hā lakṣmaṇa hato 'smīti yad vākyaṃ vyajahāra ha

dū·raṃ nīt·vā tu mā·rī·co rāk·ṣa·so 'bhūc cha·rā·ha·taḥ / hā lak·ṣma·ṇa ha·to 'smī·ti yad vāk·yaṃ vya·ja·hā·ra ha

api svasti bhaved dvābhyāṃ rahitābhyāṃ mayā vane / janasthānanimittaṃ hi kṛtavairo 'smi rākṣasaiḥ / nimittāni ca ghorāṇi dṛśyante 'dya bahūni ca

a·pi svas·ti bha·ved dvābh·yāṃ ra·hi·tābh·yāṃ ma·yā va·ne / ja·nas·thā·na·ni·mit·taṃ hi kṛ·ta·vai·ro 'smi rāk·ṣa·saiḥ / ni·mit·tā·ni ca gho·rā·ṇi dṛś·yan·te 'dya ba·hū·ni ca

ity evaṃ cintayan rāmaḥ śrutvā gomāyuniḥsvanam / ātmanaś cāpanayanaṃ mṛgarūpeṇa rakṣasā / ājagāma janasthānaṃ rāghavaḥ pariśaṅkitaḥ

ity e·vaṃ cin·ta·yan rā·maḥ śrut·vā go·mā·yu·niḥs·va·nam / āt·ma·naś cā·pa·na·ya·naṃ mṛ·ga·rū·pe·ṇa rak·ṣa·sā / ā·ja·gā·ma ja·nas·thā·naṃ rā·gha·vaḥ pa·ri·śaṅ·ki·taḥ

taṃ dīnamānasaṃ dīnam āsedur mṛgapakṣiṇaḥ / savyaṃ kṛtvā mahātmānaṃ ghorāṃś ca sasṛjuḥ svarān

taṃ dī·na·mā·na·saṃ dī·nam ā·se·dur mṛ·ga·pak·ṣi·ṇaḥ / sav·yaṃ kṛt·vā ma·hāt·mā·naṃ gho·rāṃś ca sa·sṛ·juḥ sva·rān

tāni dṛṣṭvā nimittāni mahāghorāṇi rāghavaḥ / tato lakṣaṇam āyāntaṃ dadarśa vigataprabham

tā·ni dṛṣ·ṭvā ni·mit·tā·ni ma·hā·gho·rā·ṇi rā·gha·vaḥ / ta·to lak·ṣa·ṇam ā·yān·taṃ da·dar·śa vi·ga·tap·ra·bham

tato 'vidūre rāmeṇa samīyāya sa lakṣmaṇaḥ / viṣaṇṇaḥ sa viṣaṇṇena duḥkhito duḥkhabhāginā

ta·to 'vi·dū·re rā·me·ṇa sa·mī·yā·ya sa lak·ṣma·ṇaḥ / vi·ṣaṇ·ṇaḥ sa vi·ṣaṇ·ṇe·na duḥ·khi·to duḥ·kha·bhā·gi·nā

saṃjagarhe 'tha taṃ bhrātā jeṣṭho lakṣmaṇam āgatam / vihāya sītāṃ vijane vane rākṣasasevite

saṃ·ja·gar·he 'tha taṃ bhrā·tā jeṣ·ṭho lak·ṣma·ṇam ā·ga·tam / vi·hā·ya sī·tāṃ vi·ja·ne va·ne rāk·ṣa·sa·se·vi·te

gṛhītvā ca karaṃ savyaṃ lakṣmaṇaṃ raghunandanaḥ / uvāca madhurodarkam idaṃ paruṣam ārtavat

gṛ·hīt·vā ca ka·raṃ sav·yaṃ lak·ṣma·ṇaṃ ra·ghu·nan·da·naḥ / u·vā·ca ma·dhu·ro·dar·kam i·daṃ pa·ru·ṣam ār·ta·vat

aho lakṣmaṇa garhyaṃ te kṛtaṃ yat tvaṃ vihāya tām / sītām ihāgataḥ saumya kaccit svasti bhaved iti

a·ho lak·ṣma·ṇa gar·hyaṃ te kṛ·taṃ yat tvaṃ vi·hā·ya tām / sī·tām i·hā·ga·taḥ saum·ya kac·cit svas·ti bha·ved i·ti

na me 'sti saṃśayo vīra sarvathā janakātmajā / vinaṣṭā bhakṣitā vāpa rākṣasair vanacāribhiḥ

na me 'sti saṃ·śa·yo vī·ra sar·va·thā ja·na·kāt·ma·jā / vi·naṣ·ṭā bhak·ṣi·tā vā·pa rāk·ṣa·sair va·na·cā·ri·bhiḥ

aśubhāny eva bhūyiṣṭhaṃ yathā prādurbhavanti me / api lakṣmaṇa sītāyāḥ sāmagryaṃ prāpnuyāvahe

a·śu·bhāny e·va bhū·yiṣ·ṭhaṃ ya·thā prā·dur·bha·van·ti me / a·pi lak·ṣma·ṇa sī·tā·yāḥ sā·mag·ryaṃ prāp·nu·yā·va·he

idaṃ hi rakṣomṛgasaṃnikāśaṃ pralobhya māṃ dūram anuprayātam / hataṃ kathaṃ cin mahatā śrameṇa sa rākṣaso 'bhūn mriyamāṇa eva

i·daṃ hi rak·ṣo·mṛ·ga·saṃ·ni·kā·śaṃ pra·lobh·ya māṃ dū·ram a·nup·ra·yā·tam / ha·taṃ ka·thaṃ cin ma·ha·tā śra·me·ṇa sa rāk·ṣa·so 'bhūn mri·ya·mā·ṇa e·va

manaś ca me dīnam ihāprahṛṣṭaṃ cakṣuś ca savyaṃ kurute vikāram / asaṃśayaṃ lakṣmaṇa nāsti sītā hṛtā mṛtā vā pathi vartate vā

ma·naś ca me dī·nam i·hāp·ra·hṛṣ·ṭaṃ cak·ṣuś ca sav·yaṃ ku·ru·te vi·kā·ram / a·saṃ·śa·yaṃ lak·ṣma·ṇa nās·ti sī·tā hṛ·tā mṛ·tā vā pa·thi var·ta·te vā

sa dṛṣṭvā lakṣmaṇaṃ dīnaṃ śūnye daśarathātmajaḥ / paryapṛcchata dharmātmā vaidehīm āgataṃ vinā

sa dṛṣ·ṭvā lak·ṣma·ṇaṃ dī·naṃ śūn·ye da·śa·ra·thāt·ma·jaḥ / par·ya·pṛc·cha·ta dhar·māt·mā vai·de·hīm ā·ga·taṃ vi·nā

prasthitaṃ daṇḍakāraṇyaṃ yā mām anujagāma ha / kva sā lakṣmaṇa vaidehī yāṃ hitvā tvam ihāgataḥ

pras·thi·taṃ daṇ·ḍa·kā·raṇ·yaṃ yā mām a·nu·ja·gā·ma ha / kva sā lak·ṣma·ṇa vai·de·hī yāṃ hit·vā tvam i·hā·ga·taḥ

rājyabhraṣṭasya dīnasya daṇḍakān paridhāvataḥ / kva sā duḥkhasahāyā me vaidehī tanumadhyamā

rāj·yabh·raṣ·ṭas·ya dī·nas·ya daṇ·ḍa·kān pa·ri·dhā·va·taḥ / kva sā duḥ·kha·sa·hā·yā me vai·de·hī ta·nu·madh·ya·mā

yāṃ vinā notsahe vīra muhūrtam api jīvitum / kva sā prāṇasahāyā me sītā surasutopamā

yāṃ vi·nā not·sa·he vī·ra mu·hūr·tam a·pi jī·vi·tum / kva sā prā·ṇa·sa·hā·yā me sī·tā su·ra·su·to·pa·mā

patitvam amarāṇāṃ vā pṛthivyāś cāpi lakṣmaṇa / vinā tāṃ tapanīyābhāṃ neccheyaṃ janakātmajām

pa·tit·vam a·ma·rā·ṇāṃ vā pṛ·thiv·yāś cā·pi lak·ṣma·ṇa / vi·nā tāṃ ta·pa·nī·yā·bhāṃ nec·che·yaṃ ja·na·kāt·ma·jām

kaccij jīvati vaidehī prāṇaiḥ priyatarā mama / kaccit pravrājanaṃ saumya na me mithyā bhaviṣyati

kac·cij jī·va·ti vai·de·hī prā·ṇaiḥ pri·ya·ta·rā ma·ma / kac·cit prav·rā·ja·naṃ saum·ya na me mith·yā bha·viṣ·ya·ti

sītānimittaṃ saumitre mṛte mayi gate tvayi / kaccit sakāmā sukhitā kaikeyī sā bhaviṣyati

sī·tā·ni·mit·taṃ sau·mit·re mṛ·te ma·yi ga·te tva·yi / kac·cit sa·kā·mā su·khi·tā kai·ke·yī sā bha·viṣ·ya·ti

saputrarājyāṃ siddhārthāṃ mṛtaputrā tapasvinī / upasthāsyati kausalyā kaccin saumya na kaikayīm

sa·put·ra·rāj·yāṃ sid·dhār·thāṃ mṛ·ta·put·rā ta·pas·vi·nī / u·pas·thās·ya·ti kau·sal·yā kac·cin saum·ya na kai·ka·yīm

yadi jīvati vaidehī gamiṣyāmy āśramaṃ punaḥ / suvṛttā yadi vṛttā sā prāṇāṃs tyakṣyāmi lakṣmaṇa

ya·di jī·va·ti vai·de·hī ga·miṣ·yāmy āś·ra·maṃ pu·naḥ / su·vṛt·tā ya·di vṛt·tā sā prā·ṇāṃs tyak·ṣyā·mi lak·ṣma·ṇa

yadi mām āśramagataṃ vaidehī nābhibhāṣate / punaḥ prahasitā sītā vinaśiṣyāmi lakṣmaṇa

ya·di mām āś·ra·ma·ga·taṃ vai·de·hī nā·bhi·bhā·ṣa·te / pu·naḥ pra·ha·si·tā sī·tā vi·na·śiṣ·yā·mi lak·ṣma·ṇa

brūhi lakṣmaṇa vaidehī yadi jīvati vā na vā / tvayi pramatte rakṣobhir bhakṣitā vā tapasvinī

brū·hi lak·ṣma·ṇa vai·de·hī ya·di jī·va·ti vā na vā / tva·yi pra·mat·te rak·ṣo·bhir bhak·ṣi·tā vā ta·pas·vi·nī

sukumārī ca bālā ca nityaṃ cāduḥkhadarśinī / madviyogena vaidehī vyaktaṃ śocati durmanāḥ

su·ku·mā·rī ca bā·lā ca nit·yaṃ cā·duḥ·kha·dar·śi·nī / mad·vi·yo·ge·na vai·de·hī vyak·taṃ śo·ca·ti dur·ma·nāḥ

sarvathā rakṣasā tena jihmena sudurātmanā / vadatā lakṣmaṇety uccais tavāpi janitaṃ bhayam

sar·va·thā rak·ṣa·sā te·na jih·me·na su·du·rāt·ma·nā / va·da·tā lak·ṣma·ṇety uc·cais ta·vā·pi ja·ni·taṃ bha·yam

śrutaś ca śaṅke vaidehyā sa svaraḥ sadṛśo mama / trastayā preṣitas tvaṃ ca draṣṭuṃ māṃ śīghram āgataḥ

śru·taś ca śaṅ·ke vai·deh·yā sa sva·raḥ sa·dṛ·śo ma·ma / tras·ta·yā pre·ṣi·tas tvaṃ ca draṣ·ṭuṃ māṃ śīgh·ram ā·ga·taḥ

sarvathā tu kṛtaṃ kaṣṭaṃ sītām utsṛjatā vane / pratikartuṃ nṛśaṃsānāṃ rakṣasāṃ dattam antaram

sar·va·thā tu kṛ·taṃ kaṣ·ṭaṃ sī·tām ut·sṛ·ja·tā va·ne / pra·ti·kar·tuṃ nṛ·śaṃ·sā·nāṃ rak·ṣa·sāṃ dat·tam an·ta·ram

duḥkhitāḥ kharaghātena rākṣasāḥ piśitāśanāḥ / taiḥ sītā nihatā ghorair bhaviṣyati na saṃśayaḥ

duḥ·khi·tāḥ kha·ra·ghā·te·na rāk·ṣa·sāḥ pi·śi·tā·śa·nāḥ / taiḥ sī·tā ni·ha·tā gho·rair bha·viṣ·ya·ti na saṃ·śa·yaḥ

aho 'smi vyasane magnaḥ sarvathā ripunāśana / kiṃ tv idānīṃ kariṣyāmi śaṅke prāptavyam īdṛśam

a·ho 'smi vya·sa·ne mag·naḥ sar·va·thā ri·pu·nā·śa·na / kiṃ tv i·dā·nīṃ ka·riṣ·yā·mi śaṅ·ke prāp·tav·yam ī·dṛ·śam

iti sītāṃ varārohāṃ cintayann eva rāghavaḥ / ājagāma janasthānaṃ tvarayā sahalakṣmaṇaḥ

i·ti sī·tāṃ va·rā·ro·hāṃ cin·ta·yann e·va rā·gha·vaḥ / ā·ja·gā·ma ja·nas·thā·naṃ tva·ra·yā sa·ha·lak·ṣma·ṇaḥ

vigarhamāṇo 'nujam ārtarūpaṃ kṣudhā śramāc caiva pipāsayā ca / viniḥśvasañ śuṣkamukho viṣaṇṇaḥ pratiśrayaṃ prāpya samīkṣya śūnyam

vi·gar·ha·mā·ṇo 'nu·jam ār·ta·rū·paṃ kṣu·dhā śra·māc cai·va pi·pā·sa·yā ca / vi·niḥś·va·sañ śuṣ·ka·mu·kho vi·ṣaṇ·ṇaḥ pra·tiś·ra·yaṃ prāp·ya sa·mīk·ṣya śūn·yam

svam āśramaṃ saṃpravigāhya vīro vihāradeśān anusṛtya kāṃś cit / etat tad ity eva nivāsabhūmau prahṛṣṭaromā vyathito babhūva

svam āś·ra·maṃ saṃp·ra·vi·gāh·ya vī·ro vi·hā·ra·de·śān a·nu·sṛt·ya kāṃś cit / e·tat tad ity e·va ni·vā·sa·bhū·mau pra·hṛṣ·ṭa·ro·mā vya·thi·to ba·bhū·va

athāśramād upāvṛttam antarā raghunandanaḥ / paripapraccha saumitriṃ rāmo duḥkhārditaḥ punaḥ

a·thāś·ra·mād u·pā·vṛt·tam an·ta·rā ra·ghu·nan·da·naḥ / pa·ri·pap·rac·cha sau·mit·riṃ rā·mo duḥ·khār·di·taḥ pu·naḥ

tam uvāca kimarthaṃ tvam āgato 'pāsya maithilīm / yadā sā tava viśvāsād vane viharitā mayā

tam u·vā·ca ki·mar·thaṃ tvam ā·ga·to 'pās·ya mai·thi·līm / ya·dā sā ta·va viś·vā·sād va·ne vi·ha·ri·tā ma·yā

dṛṣṭvaivābhyāgataṃ tvāṃ me maithilīṃ tyajya lakṣmaṇa / śaṅkamānaṃ mahat pāpaṃ yat satyaṃ vyathitaṃ manaḥ

dṛṣ·ṭvai·vābh·yā·ga·taṃ tvāṃ me mai·thi·līṃ tyaj·ya lak·ṣma·ṇa / śaṅ·ka·mā·naṃ ma·hat pā·paṃ yat sat·yaṃ vya·thi·taṃ ma·naḥ

sphurate nayanaṃ savyaṃ bāhuś ca hṛdayaṃ ca me / dṛṣṭvā lakṣmaṇa dūre tvāṃ sītāvirahitaṃ pathi

sphu·ra·te na·ya·naṃ sav·yaṃ bā·huś ca hṛ·da·yaṃ ca me / dṛṣ·ṭvā lak·ṣma·ṇa dū·re tvāṃ sī·tā·vi·ra·hi·taṃ pa·thi

evam uktas tu saumitrir lakṣmaṇaḥ śubhalakṣaṇaḥ / bhūyo duḥkhasamāviṣṭo duḥkhitaṃ rāmam abravīt

e·vam uk·tas tu sau·mit·rir lak·ṣma·ṇaḥ śu·bha·lak·ṣa·ṇaḥ / bhū·yo duḥ·kha·sa·mā·viṣ·ṭo duḥ·khi·taṃ rā·mam ab·ra·vīt

na svayaṃ kāmakāreṇa tāṃ tyaktvāham ihāgataḥ / pracoditas tayaivograis tvatsakāśam ihāgataḥ

na sva·yaṃ kā·ma·kā·re·ṇa tāṃ tyak·tvā·ham i·hā·ga·taḥ / pra·co·di·tas ta·yai·vog·rais tvat·sa·kā·śam i·hā·ga·taḥ

āryeṇeva parikruṣṭaṃ hā sīte lakṣmaṇeti ca / paritrāhīti yad vākyaṃ maithilyās tac chrutiṃ gatam

ār·ye·ṇe·va pa·rik·ruṣ·ṭaṃ hā sī·te lak·ṣma·ṇe·ti ca / pa·rit·rā·hī·ti yad vāk·yaṃ mai·thil·yās tac chru·tiṃ ga·tam

sā tam ārtasvaraṃ śrutvā tava snehena maithilī / gaccha gaccheti mām āha rudantī bhayavihvalā

sā tam ār·tas·va·raṃ śrut·vā ta·va sne·he·na mai·thi·lī / gac·cha gac·che·ti mām ā·ha ru·dan·tī bha·ya·vih·va·lā

pracodyamānena mayā gaccheti bahuśas tayā / pratyuktā maithilī vākyam idaṃ tvatpratyayānvitam

pra·cod·ya·mā·ne·na ma·yā gac·che·ti ba·hu·śas ta·yā / prat·yuk·tā mai·thi·lī vāk·yam i·daṃ tvat·prat·ya·yān·vi·tam

na tat paśyāmy ahaṃ rakṣo yad asya bhayam āvahet / nirvṛtā bhava nāsty etat kenāpy evam udāhṛtam

na tat paś·yāmy a·haṃ rak·ṣo yad as·ya bha·yam ā·va·het / nir·vṛ·tā bha·va nāsty e·tat ke·nāpy e·vam u·dā·hṛ·tam

vigarhitaṃ ca nīcaṃ ca katham āryo 'bhidhāsyati / trāhīti vacanaṃ sīte yas trāyet tridaśān api

vi·gar·hi·taṃ ca nī·caṃ ca ka·tham ār·yo 'bhi·dhās·ya·ti / trā·hī·ti va·ca·naṃ sī·te yas trā·yet tri·da·śān a·pi

kiṃnimittaṃ tu kenāpi bhrātur ālambya me svaram / visvaraṃ vyāhṛtaṃ vākyaṃ lakṣmaṇa trāhi mām iti / na bhavatyā vyathā kāryā kunārījanasevitā

kiṃ·ni·mit·taṃ tu ke·nā·pi bhrā·tur ā·lam·bya me sva·ram / vis·va·raṃ vyā·hṛ·taṃ vāk·yaṃ lak·ṣma·ṇa trā·hi mām i·ti / na bha·vat·yā vya·thā kār·yā ku·nā·rī·ja·na·se·vi·tā

alaṃ vaiklavyam ālambya svasthā bhava nirutsukā / na cāsti triṣu lokeṣu pumān yo rāghavaṃ raṇe / jāto vā jāyamāno vā saṃyuge yaḥ parājayet

a·laṃ vaik·lav·yam ā·lam·bya svas·thā bha·va ni·rut·su·kā / na cās·ti tri·ṣu lo·ke·ṣu pu·mān yo rā·gha·vaṃ ra·ṇe / jā·to vā jā·ya·mā·no vā saṃ·yu·ge yaḥ pa·rā·ja·yet

evam uktā tu vaidehī parimohitacetanā / uvācāśrūṇi muñcantī dāruṇaṃ mām idaṃ vacaḥ

e·vam uk·tā tu vai·de·hī pa·ri·mo·hi·ta·ce·ta·nā / u·vā·cāś·rū·ṇi muñ·can·tī dā·ru·ṇaṃ mām i·daṃ va·caḥ

bhāvo mayi tavātyarthaṃ pāpa eva niveśitaḥ / vinaṣṭe bhrātari prāpte na ca tvaṃ mām avāpsyasi

bhā·vo ma·yi ta·vāt·yar·thaṃ pā·pa e·va ni·ve·śi·taḥ / vi·naṣ·ṭe bhrā·ta·ri prāp·te na ca tvaṃ mām a·vāp·sya·si

saṃketād bharatena tvaṃ rāmaṃ samanugacchasi / krośantaṃ hi yathātyarthaṃ nainam abhyavapadyase

saṃ·ke·tād bha·ra·te·na tvaṃ rā·maṃ sa·ma·nu·gac·cha·si / kro·śan·taṃ hi ya·thāt·yar·thaṃ nai·nam abh·ya·va·pad·ya·se

ripuḥ pracchannacārī tvaṃ madartham anugacchasi / rāghavasyāntaraprepsus tathainaṃ nābhipadyase

ri·puḥ prac·chan·na·cā·rī tvaṃ ma·dar·tham a·nu·gac·cha·si / rā·gha·vas·yān·ta·rap·rep·sus ta·thai·naṃ nā·bhi·pad·ya·se

evam ukto hi vaidehyā saṃrabdho raktalocanaḥ / krodhāt prasphuramāṇauṣṭha āśramād abhinirgataḥ

e·vam uk·to hi vai·deh·yā saṃ·rab·dho rak·ta·lo·ca·naḥ / kro·dhāt pras·phu·ra·mā·ṇauṣ·ṭha āś·ra·mād a·bhi·nir·ga·taḥ

evaṃ bruvāṇaṃ saumitriṃ rāmaḥ saṃtāpamohitaḥ / abravīd duṣkṛtaṃ saumya tāṃ vinā yat tvam āgataḥ

e·vaṃ bru·vā·ṇaṃ sau·mit·riṃ rā·maḥ saṃ·tā·pa·mo·hi·taḥ / ab·ra·vīd duṣ·kṛ·taṃ saum·ya tāṃ vi·nā yat tvam ā·ga·taḥ

jānann api samarthaṃ māṃ rakṣasāṃ vinivāraṇe / anena krodhavākyena maithilyā niḥsṛto bhavān

jā·nann a·pi sa·mar·thaṃ māṃ rak·ṣa·sāṃ vi·ni·vā·ra·ṇe / a·ne·na kro·dha·vāk·ye·na mai·thil·yā niḥ·sṛ·to bha·vān

na hi te parituṣyāmi tyaktvā yad yāsi maithilīm / kruddhāyāḥ paruṣaṃ śrutvā striyā yat tvam ihāgataḥ

na hi te pa·ri·tuṣ·yā·mi tyak·tvā yad yā·si mai·thi·līm / krud·dhā·yāḥ pa·ru·ṣaṃ śrut·vā stri·yā yat tvam i·hā·ga·taḥ

sarvathā tv apanītaṃ te sītayā yat pracoditaḥ / krodhasya vaśam āgamya nākaroḥ śāsanaṃ mama

sar·va·thā tv a·pa·nī·taṃ te sī·ta·yā yat pra·co·di·taḥ / kro·dhas·ya va·śam ā·gam·ya nā·ka·roḥ śā·sa·naṃ ma·ma

asau hi rākṣasaḥ śete śareṇābhihato mayā / mṛgarūpeṇa yenāham āśramād apavāditaḥ

a·sau hi rāk·ṣa·saḥ śe·te śa·re·ṇā·bhi·ha·to ma·yā / mṛ·ga·rū·pe·ṇa ye·nā·ham āś·ra·mād a·pa·vā·di·taḥ

vikṛṣya cāpaṃ paridhāya sāyakaṃ salīla bāṇena ca tāḍito mayā / mārgīṃ tanuṃ tyajya ca viklavasvaro babhūva keyūradharaḥ sa rākṣasaḥ

vi·kṛṣ·ya cā·paṃ pa·ri·dhā·ya sā·ya·kaṃ sa·lī·la bā·ṇe·na ca tā·ḍi·to ma·yā / mār·gīṃ ta·nuṃ tyaj·ya ca vik·la·vas·va·ro ba·bhū·va ke·yū·ra·dha·raḥ sa rāk·ṣa·saḥ

śarāhatenaiva tadārtayā girā svaraṃ mamālambya sudūrasaṃśravam / udāhṛtaṃ tad vacanaṃ sudāruṇaṃ tvam āgato yena vihāya maithilīm

śa·rā·ha·te·nai·va ta·dār·ta·yā gi·rā sva·raṃ ma·mā·lam·bya su·dū·ra·saṃś·ra·vam / u·dā·hṛ·taṃ tad va·ca·naṃ su·dā·ru·ṇaṃ tvam ā·ga·to ye·na vi·hā·ya mai·thi·līm

bhṛśam āvrajamānasya tasyādhovāmalocanam / prāsphurac cāskhalad rāmo vepathuś cāsya jāyate

bhṛ·śam āv·ra·ja·mā·nas·ya tas·yā·dho·vā·ma·lo·ca·nam / prās·phu·rac cās·kha·lad rā·mo ve·pa·thuś cās·ya jā·ya·te

upālakṣya nimittāni so 'śubhāni muhur muhuḥ / api kṣemaṃ tu sītāyā iti vai vyājahāra ha

u·pā·lak·ṣya ni·mit·tā·ni so 'śu·bhā·ni mu·hur mu·huḥ / a·pi kṣe·maṃ tu sī·tā·yā i·ti vai vyā·ja·hā·ra ha

tvaramāṇo jagāmātha sītādarśanalālasaḥ / śūnyam āvasathaṃ dṛṣṭvā babhūvodvignamānasaḥ

tva·ra·mā·ṇo ja·gā·mā·tha sī·tā·dar·śa·na·lā·la·saḥ / śūn·yam ā·va·sa·thaṃ dṛṣ·ṭvā ba·bhū·vod·vig·na·mā·na·saḥ

udbhramann iva vegena vikṣipan raghunandanaḥ / tatra tatroṭajasthānam abhivīkṣya samantataḥ

ud·bhra·mann i·va ve·ge·na vik·ṣi·pan ra·ghu·nan·da·naḥ / tat·ra tat·ro·ṭa·jas·thā·nam a·bhi·vīk·ṣya sa·man·ta·taḥ

dadarśa parṇaśālāṃ ca rahitāṃ sītayā tadā / śriyā virahitāṃ dhvastāṃ hemante padminīm iva

da·dar·śa par·ṇa·śā·lāṃ ca ra·hi·tāṃ sī·ta·yā ta·dā / śri·yā vi·ra·hi·tāṃ dhvas·tāṃ he·man·te pad·mi·nīm i·va

rudantam iva vṛkṣaiś ca mlānapuṣpamṛgadvijam / śriyā vihīnaṃ vidhvastaṃ saṃtyaktavanadaivatam

ru·dan·tam i·va vṛk·ṣaiś ca mlā·na·puṣ·pa·mṛ·gad·vi·jam / śri·yā vi·hī·naṃ vidh·vas·taṃ saṃt·yak·ta·va·na·dai·va·tam

viprakīrṇājinakuśaṃ vipraviddhabṛsīkaṭam / dṛṣṭvā śūnyoṭajasthānaṃ vilalāpa punaḥ punaḥ

vip·ra·kīr·ṇā·ji·na·ku·śaṃ vip·ra·vid·dha·bṛ·sī·ka·ṭam / dṛṣ·ṭvā śūn·yo·ṭa·jas·thā·naṃ vi·la·lā·pa pu·naḥ pu·naḥ

hṛtā mṛtā vā naṣṭā vā bhakṣitā vā bhaviṣyati / nilīnāpy atha vā bhīrur atha vā vanam āśritā

hṛ·tā mṛ·tā vā naṣ·ṭā vā bhak·ṣi·tā vā bha·viṣ·ya·ti / ni·lī·nāpy a·tha vā bhī·rur a·tha vā va·nam āś·ri·tā

gatā vicetuṃ puṣpāṇi phalāny api ca vā punaḥ / atha vā padminīṃ yātā jalārthaṃ vā nadīṃ gatā

ga·tā vi·ce·tuṃ puṣ·pā·ṇi pha·lāny a·pi ca vā pu·naḥ / a·tha vā pad·mi·nīṃ yā·tā ja·lār·thaṃ vā na·dīṃ ga·tā

yatnān mṛgayamāṇas tu nāsasāda vane priyām / śokaraktekṣaṇaḥ śokād unmatta iva lakṣyate

yat·nān mṛ·ga·ya·mā·ṇas tu nā·sa·sā·da va·ne pri·yām / śo·ka·rak·tek·ṣa·ṇaḥ śo·kād un·mat·ta i·va lak·ṣya·te

vṛkṣād vṛkṣaṃ pradhāvan sa girīṃś cāpi nadīn nadīm / babhūva vilapan rāmaḥ śokapaṅkārṇavaplutaḥ

vṛk·ṣād vṛk·ṣaṃ pra·dhā·van sa gi·rīṃś cā·pi na·dīn na·dīm / ba·bhū·va vi·la·pan rā·maḥ śo·ka·paṅ·kār·ṇa·vap·lu·taḥ

asti kaccit tvayā dṛṣṭā sā kadambapriyā priyā / kadamba yadi jānīṣe śaṃsa sītāṃ śubhānanām

as·ti kac·cit tva·yā dṛṣ·ṭā sā ka·dam·bap·ri·yā pri·yā / ka·dam·ba ya·di jā·nī·ṣe śaṃ·sa sī·tāṃ śu·bhā·na·nām

snigdhapallavasaṃkāśāṃ pītakauśeyavāsinīm / śaṃsasva yadi vā dṛṣṭā bilva bilvopamastanī

snig·dha·pal·la·va·saṃ·kā·śāṃ pī·ta·kau·śe·ya·vā·si·nīm / śaṃ·sas·va ya·di vā dṛṣ·ṭā bil·va bil·vo·pa·mas·ta·nī

atha vārjuna śaṃsa tvaṃ priyāṃ tām arjunapriyām / janakasya sutā bhīrur yadi jīvati vā na vā

a·tha vār·ju·na śaṃ·sa tvaṃ pri·yāṃ tām ar·ju·nap·ri·yām / ja·na·kas·ya su·tā bhī·rur ya·di jī·va·ti vā na vā

kakubhaḥ kakubhoruṃ tāṃ vyaktaṃ jānāti maithilīm / latāpallavapuṣpāḍhyo bhāti hy eṣa vanaspatiḥ

ka·ku·bhaḥ ka·ku·bho·ruṃ tāṃ vyak·taṃ jā·nā·ti mai·thi·līm / la·tā·pal·la·va·puṣ·pāḍh·yo bhā·ti hy e·ṣa va·nas·pa·tiḥ

bhramarair upagītaś ca yathā drumavaro hy ayam / eṣa vyaktaṃ vijānāti tilakas tilakapriyām

bhra·ma·rair u·pa·gī·taś ca ya·thā dru·ma·va·ro hy a·yam / e·ṣa vyak·taṃ vi·jā·nā·ti ti·la·kas ti·la·kap·ri·yām

aśokaśokāpanuda śokopahatacetasaṃ / tvannāmānaṃ kuru kṣipraṃ priyāsaṃdarśanena mām

a·śo·ka·śo·kā·pa·nu·da śo·ko·pa·ha·ta·ce·ta·saṃ / tvan·nā·mā·naṃ ku·ru kṣip·raṃ pri·yā·saṃ·dar·śa·ne·na mām

yadi tāla tvayā dṛṣṭā pakvatālaphalastanī / kathayasva varārohāṃ kāruṣyaṃ yadi te mayi

ya·di tā·la tva·yā dṛṣ·ṭā pak·va·tā·la·pha·las·ta·nī / ka·tha·yas·va va·rā·ro·hāṃ kā·ruṣ·yaṃ ya·di te ma·yi

yadi dṛṣṭā tvayā sītā jambujāmbūnadaprabhā / priyāṃ yadi vijānīṣe niḥśaṅkaṃ kathayasva me

ya·di dṛṣ·ṭā tva·yā sī·tā jam·bu·jām·bū·na·dap·ra·bhā / pri·yāṃ ya·di vi·jā·nī·ṣe niḥ·śaṅ·kaṃ ka·tha·yas·va me

atha vā mṛgaśāvākṣīṃ mṛga jānāsi maithilīm / mṛgaviprekṣaṇī kāntā mṛgībhiḥ sahitā bhavet

a·tha vā mṛ·ga·śā·vāk·ṣīṃ mṛ·ga jā·nā·si mai·thi·līm / mṛ·ga·vip·rek·ṣa·ṇī kān·tā mṛ·gī·bhiḥ sa·hi·tā bha·vet

gaja sā gajanāsorur yadi dṛṣṭā tvayā bhavet / tāṃ manye viditāṃ tubhyam ākhyāhi varavāraṇa

ga·ja sā ga·ja·nā·so·rur ya·di dṛṣ·ṭā tva·yā bha·vet / tāṃ man·ye vi·di·tāṃ tubh·yam ākh·yā·hi va·ra·vā·ra·ṇa

śārdūla yadi sā dṛṣṭā priyā candranibhānanā / maithilī mama visrabdhaḥ kathayasva na te bhayam

śār·dū·la ya·di sā dṛṣ·ṭā pri·yā can·dra·ni·bhā·na·nā / mai·thi·lī ma·ma vis·rab·dhaḥ ka·tha·yas·va na te bha·yam

kiṃ dhāvasi priye nūnaṃ dṛṣṭāsi kamalekṣaṇe / vṛkṣeṇācchādya cātmānaṃ kiṃ māṃ na pratibhāṣase

kiṃ dhā·va·si pri·ye nū·naṃ dṛṣ·ṭā·si ka·ma·lek·ṣa·ṇe / vṛk·ṣe·ṇāc·chād·ya cāt·mā·naṃ kiṃ māṃ na pra·ti·bhā·ṣa·se

tiṣṭha tiṣṭha varārohe na te 'sti karuṇā mayi / nātyarthaṃ hāsyaśīlāsi kimarthaṃ mām upekṣase

tiṣ·ṭha tiṣ·ṭha va·rā·ro·he na te 'sti ka·ru·ṇā ma·yi / nāt·yar·thaṃ hās·ya·śī·lā·si ki·mar·thaṃ mām u·pek·ṣa·se

pītakauśeyakenāsi sūcitā varavarṇini / dhāvanty api mayā dṛṣṭā tiṣṭha yady asti sauhṛdam

pī·ta·kau·śe·ya·ke·nā·si sū·ci·tā va·ra·var·ṇi·ni / dhā·vanty a·pi ma·yā dṛṣ·ṭā tiṣ·ṭha yady as·ti sau·hṛ·dam

naiva sā nūnam atha vā hiṃsitā cāruhāsinī / kṛcchraṃ prāptaṃ hi māṃ nūnaṃ yathopekṣitum arhati

nai·va sā nū·nam a·tha vā hiṃ·si·tā cā·ru·hā·si·nī / kṛc·chraṃ prāp·taṃ hi māṃ nū·naṃ ya·tho·pek·ṣi·tum ar·ha·ti

vyaktaṃ sā bhakṣitā bālā rākṣasaiḥ piśitāśanaiḥ / vibhajyāṅgāni sarvāṇi mayā virahitā priyā

vyak·taṃ sā bhak·ṣi·tā bā·lā rāk·ṣa·saiḥ pi·śi·tā·śa·naiḥ / vi·bhaj·yāṅ·gā·ni sar·vā·ṇi ma·yā vi·ra·hi·tā pri·yā

nūnaṃ tac chubhadantauṣṭhaṃ mukhaṃ niṣprabhatāṃ gatam / sā hi campakavarṇābhā grīvā graiveya śobhitā

nū·naṃ tac chu·bha·dan·tauṣ·ṭhaṃ mu·khaṃ niṣ·pra·bha·tāṃ ga·tam / sā hi cam·pa·ka·var·ṇā·bhā grī·vā grai·ve·ya śo·bhi·tā

komalā vilapantyās tu kāntāyā bhakṣitā śubhā / nūnaṃ vikṣipyamāṇau tau bāhū pallavakomalau

ko·ma·lā vi·la·pan·tyās tu kān·tā·yā bhak·ṣi·tā śu·bhā / nū·naṃ vik·ṣip·ya·mā·ṇau tau bā·hū pal·la·va·ko·ma·lau

bhakṣitau vepamānāgrau sahastābharaṇāṅgadau / mayā virahitā bālā rakṣasāṃ bhakṣaṇāya vai

bhak·ṣi·tau ve·pa·mā·nāg·rau sa·has·tā·bha·ra·ṇāṅ·ga·dau / ma·yā vi·ra·hi·tā bā·lā rak·ṣa·sāṃ bhak·ṣa·ṇā·ya vai

sārtheneva parityaktā bhakṣitā bahubāndhavā / hā lakṣmaṇa mahābāho paśyasi tvaṃ priyāṃ kva cit

sār·the·ne·va pa·rit·yak·tā bhak·ṣi·tā ba·hu·bān·dha·vā / hā lak·ṣma·ṇa ma·hā·bā·ho paś·ya·si tvaṃ pri·yāṃ kva cit

hā priye kva gatā bhadre hā sīteti punaḥ punaḥ / ity evaṃ vilapan rāmaḥ paridhāvan vanād vanam

hā pri·ye kva ga·tā bhad·re hā sī·te·ti pu·naḥ pu·naḥ / ity e·vaṃ vi·la·pan rā·maḥ pa·ri·dhā·van va·nād va·nam

kva cid udbhramate vegāt kva cid vibhramate balāt / kva cin matta ivābhāti kāntān veṣaṇatatparaḥ

kva cid ud·bhra·ma·te ve·gāt kva cid vibh·ra·ma·te ba·lāt / kva cin mat·ta i·vā·bhā·ti kān·tān ve·ṣa·ṇa·tat·pa·raḥ

sa vanāni nadīḥ śailān giriprasravaṇāni ca / kānanāni ca vegena bhramaty aparisaṃsthitaḥ

sa va·nā·ni na·dīḥ śai·lān gi·rip·ras·ra·va·ṇā·ni ca / kā·na·nā·ni ca ve·ge·na bhra·maty a·pa·ri·saṃs·thi·taḥ

tathā sa gatvā vipulaṃ mahad vanaṃ parītya sarvaṃ tv atha maithilīṃ prati / aniṣṭhitāśaḥ sa cakāra mārgaṇe punaḥ priyāyāḥ paramaṃ pariśramam

ta·thā sa gat·vā vi·pu·laṃ ma·had va·naṃ pa·rīt·ya sar·vaṃ tv a·tha mai·thi·līṃ pra·ti / a·niṣ·ṭhi·tā·śaḥ sa ca·kā·ra mār·ga·ṇe pu·naḥ pri·yā·yāḥ pa·ra·maṃ pa·riś·ra·mam

dṛṣṭāśramapadaṃ śūnyaṃ rāmo daśarathātmajaḥ / rahitāṃ parṇaśālāṃ ca vidhvastāny āsanāni ca

dṛṣ·ṭāś·ra·ma·pa·daṃ śūn·yaṃ rā·mo da·śa·ra·thāt·ma·jaḥ / ra·hi·tāṃ par·ṇa·śā·lāṃ ca vidh·vas·tāny ā·sa·nā·ni ca

adṛṣṭvā tatra vaidehīṃ saṃnirīkṣya ca sarvaśaḥ / uvāca rāmaḥ prākruśya pragṛhya rucirau bhujau

a·dṛṣ·ṭvā tat·ra vai·de·hīṃ saṃ·ni·rīk·ṣya ca sar·va·śaḥ / u·vā·ca rā·maḥ prāk·ruś·ya pra·gṛh·ya ru·ci·rau bhu·jau

kva nu lakṣmaṇa vaidehī kaṃ vā deśam ito gatā / kenāhṛtā vā saumitre bhakṣitā kena vā priyā

kva nu lak·ṣma·ṇa vai·de·hī kaṃ vā de·śam i·to ga·tā / ke·nā·hṛ·tā vā sau·mit·re bhak·ṣi·tā ke·na vā pri·yā

vṛṣkeṇāvārya yadi māṃ sīte hasitum icchasi / alaṃ te hasitenādya māṃ bhajasva suduḥkhitam

vṛṣ·ke·ṇā·vār·ya ya·di māṃ sī·te ha·si·tum ic·cha·si / a·laṃ te ha·si·te·nād·ya māṃ bha·jas·va su·duḥ·khi·tam

yaiḥ saha krīḍase sīte viśvastair mṛgapotakaiḥ / ete hīnās tvayā saumye dhyāyanty asrāvilekṣaṇāḥ

yaiḥ sa·ha krī·ḍa·se sī·te viś·vas·tair mṛ·ga·po·ta·kaiḥ / e·te hī·nās tva·yā saum·ye dhyā·yanty as·rā·vi·lek·ṣa·ṇāḥ

mṛtaṃ śokena mahatā sītāharaṇajena mām / paraloke mahārājo nūnaṃ drakṣyati me pitā

mṛ·taṃ śo·ke·na ma·ha·tā sī·tā·ha·ra·ṇa·je·na mām / pa·ra·lo·ke ma·hā·rā·jo nū·naṃ drak·ṣya·ti me pi·tā

kathaṃ pratijñāṃ saṃśrutya mayā tvam abhiyojitaḥ / apūrayitvā taṃ kālaṃ matsakāśam ihāgataḥ

ka·thaṃ pra·tij·ñāṃ saṃś·rut·ya ma·yā tvam a·bhi·yo·ji·taḥ / a·pū·ra·yit·vā taṃ kā·laṃ mat·sa·kā·śam i·hā·ga·taḥ

kāmavṛttam anāryaṃ māṃ mṛṣāvādinam eva ca / dhik tvām iti pare loke vyaktaṃ vakṣyati me pitā

kā·ma·vṛt·tam a·nār·yaṃ māṃ mṛ·ṣā·vā·di·nam e·va ca / dhik tvām i·ti pa·re lo·ke vyak·taṃ vak·ṣya·ti me pi·tā

vivaśaṃ śokasaṃtaptaṃ dīnaṃ bhagnamanoratham / mām ihotsṛjya karuṇaṃ kīrtir naram ivānṛjum

vi·va·śaṃ śo·ka·saṃ·tap·taṃ dī·naṃ bhag·na·ma·no·ra·tham / mām i·hot·sṛj·ya ka·ru·ṇaṃ kīr·tir na·ram i·vā·nṛ·jum

kva gacchasi varārohe mām utsṛjya sumadhyame / tvayā virahitaś cāhaṃ mokṣye jīvitam ātmanaḥ

kva gac·cha·si va·rā·ro·he mām ut·sṛj·ya su·madh·ya·me / tva·yā vi·ra·hi·taś cā·haṃ mok·ṣye jī·vi·tam āt·ma·naḥ

itīva vilapan rāmaḥ sītādarśanalālasaḥ / na dadarśa suduḥkhārto rāghavo janakātmajām

i·tī·va vi·la·pan rā·maḥ sī·tā·dar·śa·na·lā·la·saḥ / na da·dar·śa su·duḥ·khār·to rā·gha·vo ja·na·kāt·ma·jām

anāsādayamānaṃ taṃ sītāṃ daśarathātmajam / paṅkam āsādya vipulaṃ sīdantam iva kuñjaram / lakṣmaṇo rāmam atyartham uvāca hitakāmyayā

a·nā·sā·da·ya·mā·naṃ taṃ sī·tāṃ da·śa·ra·thāt·ma·jam / paṅ·kam ā·sād·ya vi·pu·laṃ sī·dan·tam i·va kuñ·ja·ram / lak·ṣma·ṇo rā·mam at·yar·tham u·vā·ca hi·ta·kām·ya·yā

mā viṣādaṃ mahābāho kuru yatnaṃ mayā saha / idaṃ ca hi vanaṃ śūra bahukandaraśobhitam

mā vi·ṣā·daṃ ma·hā·bā·ho ku·ru yat·naṃ ma·yā sa·ha / i·daṃ ca hi va·naṃ śū·ra ba·hu·kan·da·ra·śo·bhi·tam

priyakānanasaṃcārā vanonmattā ca maithilī / sā vanaṃ vā praviṣṭā syān nalinīṃ vā supuṣpitām

pri·ya·kā·na·na·saṃ·cā·rā va·non·mat·tā ca mai·thi·lī / sā va·naṃ vā pra·viṣ·ṭā syān na·li·nīṃ vā su·puṣ·pi·tām

saritaṃ vāpi saṃprāptā mīnavañjurasevitām / vitrāsayitukāmā vā līnā syāt kānane kva cit / jijñāsamānā vaidehī tvāṃ māṃ ca puruṣarṣabha

sa·ri·taṃ vā·pi saṃp·rāp·tā mī·na·vañ·ju·ra·se·vi·tām / vit·rā·sa·yi·tu·kā·mā vā lī·nā syāt kā·na·ne kva cit / jij·ñā·sa·mā·nā vai·de·hī tvāṃ māṃ ca pu·ru·ṣar·ṣa·bha

tasyā hy anveṣaṇe śrīman kṣipram eva yatāvahe / vanaṃ sarvaṃ vicinuvo yatra sā janakātmajā / manyase yadi kākutstha mā sma śoke manaḥ kṛthāḥ

tas·yā hy an·ve·ṣa·ṇe śrī·man kṣip·ram e·va ya·tā·va·he / va·naṃ sar·vaṃ vi·ci·nu·vo yat·ra sā ja·na·kāt·ma·jā / man·ya·se ya·di kā·kut·stha mā sma śo·ke ma·naḥ kṛ·thāḥ

evam uktas tu sauhārdāl lakṣmaṇena samāhitaḥ / saha saumitriṇā rāmo vicetum upacakrame / tau vanāni girīṃś caiva saritaś ca sarāṃsi ca

e·vam uk·tas tu sau·hār·dāl lak·ṣma·ṇe·na sa·mā·hi·taḥ / sa·ha sau·mit·ri·ṇā rā·mo vi·ce·tum u·pa·cak·ra·me / tau va·nā·ni gi·rīṃś cai·va sa·ri·taś ca sa·rāṃ·si ca

nikhilena vicinvantau sītāṃ daśarathātmajau / tasya śailasya sānūni guhāś ca śikharāṇi ca

ni·khi·le·na vi·cin·van·tau sī·tāṃ da·śa·ra·thāt·ma·jau / tas·ya śai·las·ya sā·nū·ni gu·hāś ca śi·kha·rā·ṇi ca

nikhilena vicinvantau naiva tām abhijagmatuḥ / vicitya sarvataḥ śailaṃ rāmo lakṣmaṇam abravīt

ni·khi·le·na vi·cin·van·tau nai·va tām a·bhi·jag·ma·tuḥ / vi·cit·ya sar·va·taḥ śai·laṃ rā·mo lak·ṣma·ṇam ab·ra·vīt

neha paśyāmi saumitre vaidehīṃ parvate śubhe / tato duḥkhābhisaṃtapto lakṣmaṇo vākyam abravīt

ne·ha paś·yā·mi sau·mit·re vai·de·hīṃ par·va·te śu·bhe / ta·to duḥ·khā·bhi·saṃ·tap·to lak·ṣma·ṇo vāk·yam ab·ra·vīt

vicaran daṇḍakāraṇyaṃ bhrātaraṃ dīptatejasaṃ / prāpsyasi tvaṃ mahāprājña maithilīṃ janakātmajām

vi·ca·ran daṇ·ḍa·kā·raṇ·yaṃ bhrā·ta·raṃ dīp·ta·te·ja·saṃ / prāp·sya·si tvaṃ ma·hāp·rāj·ña mai·thi·līṃ ja·na·kāt·ma·jām

yathā viṣṇur mahābāhur baliṃ baddhvā mahīm imām / evam uktas tu vīreṇa lakṣmaṇena sa rāghavaḥ

ya·thā viṣ·ṇur ma·hā·bā·hur ba·liṃ bad·dhvā ma·hīm i·mām / e·vam uk·tas tu vī·re·ṇa lak·ṣma·ṇe·na sa rā·gha·vaḥ

uvāca dīnayā vācā duḥkhābhihatacetanaḥ / vanaṃ sarvaṃ suvicitaṃ padminyaḥ phullapaṅkajāḥ

u·vā·ca dī·na·yā vā·cā duḥ·khā·bhi·ha·ta·ce·ta·naḥ / va·naṃ sar·vaṃ su·vi·ci·taṃ pad·min·yaḥ phul·la·paṅ·ka·jāḥ

giriś cāyaṃ mahāprājña bahukandaranirjharaḥ / na hi paśyāmi vaidehīṃ prāṇebhyo 'pi garīyasīm

gi·riś cā·yaṃ ma·hāp·rāj·ña ba·hu·kan·da·ra·nir·jha·raḥ / na hi paś·yā·mi vai·de·hīṃ prā·ṇebh·yo 'pi ga·rī·ya·sīm

evaṃ sa vilapan rāmaḥ sītāharaṇakarśitaḥ / dīnaḥ śokasamāviṣṭo muhūrtaṃ vihvalo 'bhavat

e·vaṃ sa vi·la·pan rā·maḥ sī·tā·ha·ra·ṇa·kar·śi·taḥ / dī·naḥ śo·ka·sa·mā·viṣ·ṭo mu·hūr·taṃ vih·va·lo 'bha·vat

sa vihvalitasarvāṅgo gatabuddhir vicetanaḥ / viṣasādāturo dīno niḥśvasyāśītam āyatam

sa vih·va·li·ta·sar·vāṅ·go ga·ta·bud·dhir vi·ce·ta·naḥ / vi·ṣa·sā·dā·tu·ro dī·no niḥś·vas·yā·śī·tam ā·ya·tam

bahuśaḥ sa tu niḥśvasya rāmo rājīvalocanaḥ / hā priyeti vicukrośa bahuśo bāṣpagadgadaḥ

ba·hu·śaḥ sa tu niḥś·vas·ya rā·mo rā·jī·va·lo·ca·naḥ / hā pri·ye·ti vi·cuk·ro·śa ba·hu·śo bāṣ·pa·gad·ga·daḥ

taṃ sāntvayām āsa tato lakṣmaṇaḥ priyabāndhavaḥ / bahuprakāraṃ dharmajñaḥ praśritaḥ praśritāñjaliḥ

taṃ sān·tva·yām ā·sa ta·to lak·ṣma·ṇaḥ pri·ya·bān·dha·vaḥ / ba·hup·ra·kā·raṃ dhar·maj·ñaḥ praś·ri·taḥ praś·ri·tāñ·ja·liḥ

anādṛtya tu tad vākyaṃ lakṣmaṇauṣṭhapuṭacyutam / apaśyaṃs tāṃ priyāṃ sītāṃ prākrośat sa punaḥ punaḥ

a·nā·dṛt·ya tu tad vāk·yaṃ lak·ṣma·ṇauṣ·ṭha·pu·ṭac·yu·tam / a·paś·yaṃs tāṃ pri·yāṃ sī·tāṃ prāk·ro·śat sa pu·naḥ pu·naḥ

sa dīno dīnayā vācā lakṣmaṇaṃ vākyam abravīt / śīghraṃ lakṣmaṇa jānīhi gatvā godāvarīṃ nadīm / api godāvarīṃ sītā padmāny ānayituṃ gatā

sa dī·no dī·na·yā vā·cā lak·ṣma·ṇaṃ vāk·yam ab·ra·vīt / śīgh·raṃ lak·ṣma·ṇa jā·nī·hi gat·vā go·dā·va·rīṃ na·dīm / a·pi go·dā·va·rīṃ sī·tā pad·māny ā·na·yi·tuṃ ga·tā

evam uktas tu rāmeṇa lakṣmaṇaḥ punar eva hi / nadīṃ godāvarīṃ ramyāṃ jagāma laghuvikramaḥ

e·vam uk·tas tu rā·me·ṇa lak·ṣma·ṇaḥ pu·nar e·va hi / na·dīṃ go·dā·va·rīṃ ram·yāṃ ja·gā·ma la·ghu·vik·ra·maḥ

tāṃ lakṣmaṇas tīrthavatīṃ vicitvā rāmam abravīt / naināṃ paśyāmi tīrtheṣu krośato na śṛṇoti me

tāṃ lak·ṣma·ṇas tīr·tha·va·tīṃ vi·cit·vā rā·mam ab·ra·vīt / nai·nāṃ paś·yā·mi tīr·the·ṣu kro·śa·to na śṛ·ṇo·ti me

kaṃ nu sā deśam āpannā vaidehī kleśanāśinī / na hi taṃ vedmi vai rāma yatra sā tanumadhyamā

kaṃ nu sā de·śam ā·pan·nā vai·de·hī kle·śa·nā·śi·nī / na hi taṃ ved·mi vai rā·ma yat·ra sā ta·nu·madh·ya·mā

lakṣmaṇasya vacaḥ śrutvā dīnaḥ saṃtāpa mohitaḥ / rāmaḥ samabhicakrāma svayaṃ godāvarīṃ nadīm

lak·ṣma·ṇas·ya va·caḥ śrut·vā dī·naḥ saṃ·tā·pa mo·hi·taḥ / rā·maḥ sa·ma·bhi·cak·rā·ma sva·yaṃ go·dā·va·rīṃ na·dīm

sa tām upasthito rāmaḥ kva sītety evam abravīt

sa tām u·pas·thi·to rā·maḥ kva sī·tety e·vam ab·ra·vīt

bhūtāni rākṣasendreṇa vadhārheṇa hṛtām api / na tāṃ śaśaṃsū rāmāya tathā godāvarī nadī

bhū·tā·ni rāk·ṣa·sen·dre·ṇa va·dhār·he·ṇa hṛ·tām a·pi / na tāṃ śa·śaṃ·sū rā·mā·ya ta·thā go·dā·va·rī na·dī

tataḥ pracoditā bhūtaiḥ śaṃsāsmai tāṃ priyām iti / na ca sābhyavadat sītāṃ pṛṣṭā rāmeṇa śocitā

ta·taḥ pra·co·di·tā bhū·taiḥ śaṃ·sās·mai tāṃ pri·yām i·ti / na ca sābh·ya·va·dat sī·tāṃ pṛṣ·ṭā rā·me·ṇa śo·ci·tā

rāvaṇasya ca tad rūpaṃ karmāṇi ca durātmanaḥ / dhyātvā bhayāt tu vaidehīṃ sā nadī na śaśaṃsa tām

rā·va·ṇas·ya ca tad rū·paṃ kar·mā·ṇi ca du·rāt·ma·naḥ / dhyāt·vā bha·yāt tu vai·de·hīṃ sā na·dī na śa·śaṃ·sa tām

nirāśas tu tayā nadyā sītāyā darśane kṛtaḥ / uvāca rāmaḥ saumitriṃ sītādarśanakarśitaḥ

ni·rā·śas tu ta·yā nad·yā sī·tā·yā dar·śa·ne kṛ·taḥ / u·vā·ca rā·maḥ sau·mit·riṃ sī·tā·dar·śa·na·kar·śi·taḥ

kiṃ nu lakṣmaṇa vakṣyāmi sametya janakaṃ vacaḥ / mātaraṃ caiva vaidehyā vinā tām aham apriyam

kiṃ nu lak·ṣma·ṇa vak·ṣyā·mi sa·met·ya ja·na·kaṃ va·caḥ / mā·ta·raṃ cai·va vai·deh·yā vi·nā tām a·ham ap·ri·yam

yā me rājyavihīnasya vane vanyena jīvataḥ / sarvaṃ vyapanayac chokaṃ vaidehī kva nu sā gatā

yā me rāj·ya·vi·hī·nas·ya va·ne van·ye·na jī·va·taḥ / sar·vaṃ vya·pa·na·yac cho·kaṃ vai·de·hī kva nu sā ga·tā

jñātipakṣavihīnasya rājaputrīm apaśyataḥ / manye dīrghā bhaviṣyanti rātrayo mama jāgrataḥ

jñā·ti·pak·ṣa·vi·hī·nas·ya rā·ja·put·rīm a·paś·ya·taḥ / man·ye dīr·ghā bha·viṣ·yan·ti rāt·ra·yo ma·ma jāg·ra·taḥ

godāvarīṃ janasthānam imaṃ prasravaṇaṃ girim / sarvāṇy anucariṣyāmi yadi sītā hi dṛśyate

go·dā·va·rīṃ ja·nas·thā·nam i·maṃ pras·ra·va·ṇaṃ gi·rim / sar·vāṇy a·nu·ca·riṣ·yā·mi ya·di sī·tā hi dṛś·ya·te

evaṃ saṃbhāṣamāṇau tāv anyonyaṃ bhrātarāv ubhau / vasuṃdharāyāṃ patitaṃ puṣpamārgam apaśyatām

e·vaṃ saṃ·bhā·ṣa·mā·ṇau tāv an·yon·yaṃ bhrā·ta·rāv u·bhau / va·suṃ·dha·rā·yāṃ pa·ti·taṃ puṣ·pa·mār·gam a·paś·ya·tām

tāṃ puṣpavṛṣṭiṃ patitāṃ dṛṣṭvā rāmo mahītale / uvāca lakṣmaṇaṃ vīro duḥkhito duḥkhitaṃ vacaḥ

tāṃ puṣ·pa·vṛṣ·ṭiṃ pa·ti·tāṃ dṛṣ·ṭvā rā·mo ma·hī·ta·le / u·vā·ca lak·ṣma·ṇaṃ vī·ro duḥ·khi·to duḥ·khi·taṃ va·caḥ

abhijānāmi puṣpāṇi tānīmāmīha lakṣmaṇa / apinaddhāni vaidehyā mayā dattāni kānane

a·bhi·jā·nā·mi puṣ·pā·ṇi tā·nī·mā·mī·ha lak·ṣma·ṇa / a·pi·nad·dhā·ni vai·deh·yā ma·yā dat·tā·ni kā·na·ne

evam uktvā mahābāhur lakṣmaṇaṃ puruṣarṣabham / kruddho 'bravīd giriṃ tatra siṃhaḥ kṣudramṛgaṃ yathā

e·vam uk·tvā ma·hā·bā·hur lak·ṣma·ṇaṃ pu·ru·ṣar·ṣa·bham / krud·dho 'bra·vīd gi·riṃ tat·ra siṃ·haḥ kṣud·ra·mṛ·gaṃ ya·thā

tāṃ hemavarṇāṃ hemābhāṃ sītāṃ darśaya parvata / yāvat sānūni sarvāṇi na te vidhvaṃsayāmy aham

tāṃ he·ma·var·ṇāṃ he·mā·bhāṃ sī·tāṃ dar·śa·ya par·va·ta / yā·vat sā·nū·ni sar·vā·ṇi na te vidh·vaṃ·sa·yāmy a·ham

mama bāṇāgninirdagdho bhasmībhūto bhaviṣyasi / asevyaḥ satataṃ caiva nistṛṇadrumapallavaḥ

ma·ma bā·ṇāg·ni·nir·dag·dho bhas·mī·bhū·to bha·viṣ·ya·si / a·sev·yaḥ sa·ta·taṃ cai·va nis·tṛ·ṇad·ru·ma·pal·la·vaḥ

imāṃ vā saritaṃ cādya śoṣayiṣyāmi lakṣmaṇa / yadi nākhyāti me sītām adya candranibhānanām

i·māṃ vā sa·ri·taṃ cād·ya śo·ṣa·yiṣ·yā·mi lak·ṣma·ṇa / ya·di nākh·yā·ti me sī·tām ad·ya can·dra·ni·bhā·na·nām

evaṃ sa ruṣito rāmo didhakṣann iva cakṣuṣā / dadarśa bhūmau niṣkrāntaṃ rākṣasasya padaṃ mahat

e·vaṃ sa ru·ṣi·to rā·mo di·dhak·ṣann i·va cak·ṣu·ṣā / da·dar·śa bhū·mau niṣ·krān·taṃ rāk·ṣa·sas·ya pa·daṃ ma·hat

sa samīkṣya parikrāntaṃ sītāyā rākṣasasya ca / saṃbhrāntahṛdayo rāmaḥ śaśaṃsa bhrātaraṃ priyam

sa sa·mīk·ṣya pa·rik·rān·taṃ sī·tā·yā rāk·ṣa·sas·ya ca / saṃbh·rān·ta·hṛ·da·yo rā·maḥ śa·śaṃ·sa bhrā·ta·raṃ pri·yam

paśya lakṣmaṇa vaidehyāḥ śīrṇāḥ kanakabindavaḥ / bhūṣaṇānāṃ hi saumitre mālyāni vividhāni ca

paś·ya lak·ṣma·ṇa vai·deh·yāḥ śīr·ṇāḥ ka·na·ka·bin·da·vaḥ / bhū·ṣa·ṇā·nāṃ hi sau·mit·re māl·yā·ni vi·vi·dhā·ni ca

taptabindunikāśaiś ca citraiḥ kṣatajabindubhiḥ / āvṛtaṃ paśya saumitre sarvato dharaṇītalam

tap·ta·bin·du·ni·kā·śaiś ca cit·raiḥ kṣa·ta·ja·bin·du·bhiḥ / ā·vṛ·taṃ paś·ya sau·mit·re sar·va·to dha·ra·ṇī·ta·lam

manye lakṣmaṇa vaidehī rākṣasaiḥ kāmarūpibhiḥ / bhittvā bhittvā vibhaktā vā bhakṣitā vā bhaviṣyati

man·ye lak·ṣma·ṇa vai·de·hī rāk·ṣa·saiḥ kā·ma·rū·pi·bhiḥ / bhit·tvā bhit·tvā vi·bhak·tā vā bhak·ṣi·tā vā bha·viṣ·ya·ti

tasya nimittaṃ vaidehyā dvayor vivadamānayoḥ / babhūva yuddhaṃ saumitre ghoraṃ rākṣasayor iha

tas·ya ni·mit·taṃ vai·deh·yā dva·yor vi·va·da·mā·na·yoḥ / ba·bhū·va yud·dhaṃ sau·mit·re gho·raṃ rāk·ṣa·sa·yor i·ha

muktāmaṇicitaṃ cedaṃ tapanīyavibhūṣitam / dharaṇyāṃ patitaṃ saumya kasya bhagnaṃ mahad dhanuḥ

muk·tā·ma·ṇi·ci·taṃ ce·daṃ ta·pa·nī·ya·vi·bhū·ṣi·tam / dha·raṇ·yāṃ pa·ti·taṃ saum·ya kas·ya bhag·naṃ ma·had dha·nuḥ

taruṇādityasaṃkāśaṃ vaidūryagulikācitam / viśīrṇaṃ patitaṃ bhūmau kavacaṃ kasya kāñcanam

ta·ru·ṇā·dit·ya·saṃ·kā·śaṃ vai·dūr·ya·gu·li·kā·ci·tam / vi·śīr·ṇaṃ pa·ti·taṃ bhū·mau ka·va·caṃ kas·ya kāñ·ca·nam

chatraṃ śataśalākaṃ ca divyamālyopaśobhitam / bhagnadaṇḍam idaṃ kasya bhūmau saumya nipātitam

chat·raṃ śa·ta·śa·lā·kaṃ ca div·ya·māl·yo·pa·śo·bhi·tam / bhag·na·daṇ·ḍam i·daṃ kas·ya bhū·mau saum·ya ni·pā·ti·tam

kāñcanoraśchadāś ceme piśācavadanāḥ kharāḥ / bhīmarūpā mahākāyāḥ kasya vā nihatā raṇe

kāñ·ca·no·raś·cha·dāś ce·me pi·śā·ca·va·da·nāḥ kha·rāḥ / bhī·ma·rū·pā ma·hā·kā·yāḥ kas·ya vā ni·ha·tā ra·ṇe

dīptapāvakasaṃkāśo dyutimān samaradhvajaḥ / apaviddhaś ca bhagnaś ca kasya sāṃgrāmiko rathaḥ

dīp·ta·pā·va·ka·saṃ·kā·śo dyu·ti·mān sa·ma·radh·va·jaḥ / a·pa·vid·dhaś ca bhag·naś ca kas·ya sāṃg·rā·mi·ko ra·thaḥ

rathākṣamātrā viśikhās tapanīyavibhūṣaṇāḥ / kasyeme 'bhihatā bāṇāḥ prakīrṇā ghorakarmaṇaḥ

ra·thāk·ṣa·māt·rā vi·śi·khās ta·pa·nī·ya·vi·bhū·ṣa·ṇāḥ / kas·ye·me 'bhi·ha·tā bā·ṇāḥ pra·kīr·ṇā gho·ra·kar·ma·ṇaḥ

vairaṃ śataguṇaṃ paśya mamedaṃ jīvitāntakam / sughorahṛdayaiḥ saumya rākṣasaiḥ kāmarūpibhiḥ

vai·raṃ śa·ta·gu·ṇaṃ paś·ya ma·me·daṃ jī·vi·tān·ta·kam / su·gho·ra·hṛ·da·yaiḥ saum·ya rāk·ṣa·saiḥ kā·ma·rū·pi·bhiḥ

hṛtā mṛtā vā sītā hi bhakṣitā vā tapasvinī / na dharmas trāyate sītāṃ hriyamāṇāṃ mahāvane

hṛ·tā mṛ·tā vā sī·tā hi bhak·ṣi·tā vā ta·pas·vi·nī / na dhar·mas trā·ya·te sī·tāṃ hri·ya·mā·ṇāṃ ma·hā·va·ne

bhakṣitāyāṃ hi vaidehyāṃ hṛtāyām api lakṣmaṇa / ke hi loke priyaṃ kartuṃ śaktāḥ saumya mameśvarāḥ

bhak·ṣi·tā·yāṃ hi vai·deh·yāṃ hṛ·tā·yām a·pi lak·ṣma·ṇa / ke hi lo·ke pri·yaṃ kar·tuṃ śak·tāḥ saum·ya ma·meś·va·rāḥ

kartāram api lokānāṃ śūraṃ karuṇavedinam / ajñānād avamanyeran sarvabhūtāni lakṣmaṇa

kar·tā·ram a·pi lo·kā·nāṃ śū·raṃ ka·ru·ṇa·ve·di·nam / aj·ñā·nād a·va·man·ye·ran sar·va·bhū·tā·ni lak·ṣma·ṇa

mṛduṃ lokahite yuktaṃ dāntaṃ karuṇavedinam / nirvīrya iti manyante nūnaṃ māṃ tridaśeśvarāḥ

mṛ·duṃ lo·ka·hi·te yuk·taṃ dān·taṃ ka·ru·ṇa·ve·di·nam / nir·vīr·ya i·ti man·yan·te nū·naṃ māṃ tri·da·śeś·va·rāḥ

māṃ prāpya hi guṇo doṣaḥ saṃvṛttaḥ paśya lakṣmaṇa / adyaiva sarvabhūtānāṃ rakṣasām abhavāya ca / saṃhṛtyaiva śaśijyotsnāṃ mahān sūrya ivoditaḥ

māṃ prāp·ya hi gu·ṇo do·ṣaḥ saṃ·vṛt·taḥ paś·ya lak·ṣma·ṇa / ad·yai·va sar·va·bhū·tā·nāṃ rak·ṣa·sām a·bha·vā·ya ca / saṃ·hṛt·yai·va śa·śij·yot·snāṃ ma·hān sūr·ya i·vo·di·taḥ

naiva yakṣā na gandharvā na piśācā na rākṣasāḥ / kiṃnarā vā manuṣyā vā sukhaṃ prāpsyanti lakṣmaṇa

nai·va yak·ṣā na gan·dhar·vā na pi·śā·cā na rāk·ṣa·sāḥ / kiṃ·na·rā vā ma·nuṣ·yā vā su·khaṃ prāp·syan·ti lak·ṣma·ṇa

mamāstrabāṇasaṃpūrṇam ākāśaṃ paśya lakṣmaṇa / niḥsaṃpātaṃ kariṣyāmi hy adya trailokyacāriṇām

ma·mās·tra·bā·ṇa·saṃ·pūr·ṇam ā·kā·śaṃ paś·ya lak·ṣma·ṇa / niḥ·saṃ·pā·taṃ ka·riṣ·yā·mi hy ad·ya trai·lok·ya·cā·ri·ṇām

saṃniruddhagrahagaṇam āvāritaniśākaram / vipranaṣṭānalamarudbhāskaradyutisaṃvṛtam

saṃ·ni·rud·dhag·ra·ha·ga·ṇam ā·vā·ri·ta·ni·śā·ka·ram / vip·ra·naṣ·ṭā·na·la·ma·rud·bhās·ka·rad·yu·ti·saṃ·vṛ·tam

vinirmathitaśailāgraṃ śuṣyamāṇajalāśayam / dhvastadrumalatāgulmaṃ vipraṇāśitasāgaram

vi·nir·ma·thi·ta·śai·lāg·raṃ śuṣ·ya·mā·ṇa·ja·lā·śa·yam / dhvas·tad·ru·ma·la·tā·gul·maṃ vip·ra·ṇā·śi·ta·sā·ga·ram

na tāṃ kuśalinīṃ sītāṃ pradāsyanti mameśvarāḥ / asmin muhūrte saumitre mama drakṣyanti vikramam

na tāṃ ku·śa·li·nīṃ sī·tāṃ pra·dās·yan·ti ma·meś·va·rāḥ / as·min mu·hūr·te sau·mit·re ma·ma drak·ṣyan·ti vik·ra·mam

nākāśam utpatiṣyanti sarvabhūtāni lakṣmaṇa / mama cāpaguṇān muktair bāṇajālair nirantaram

nā·kā·śam ut·pa·tiṣ·yan·ti sar·va·bhū·tā·ni lak·ṣma·ṇa / ma·ma cā·pa·gu·ṇān muk·tair bā·ṇa·jā·lair ni·ran·ta·ram

arditaṃ mama nārācair dhvastabhrāntamṛgadvijam / samākulam amaryādaṃ jagat paśyādya lakṣmaṇa

ar·di·taṃ ma·ma nā·rā·cair dhvas·tabh·rān·ta·mṛ·gad·vi·jam / sa·mā·ku·lam a·mar·yā·daṃ ja·gat paś·yād·ya lak·ṣma·ṇa

ākarṇapūrṇair iṣubhir jīvalokaṃ durāvaraiḥ / kariṣye maithilīhetor apiśācam arākṣasaṃ

ā·kar·ṇa·pūr·ṇair i·ṣu·bhir jī·va·lo·kaṃ du·rā·va·raiḥ / ka·riṣ·ye mai·thi·lī·he·tor a·pi·śā·cam a·rāk·ṣa·saṃ

mama roṣaprayuktānāṃ sāyakānāṃ balaṃ surāḥ / drakṣyanty adya vimuktānām amarṣād dūragāminām

ma·ma ro·ṣap·ra·yuk·tā·nāṃ sā·ya·kā·nāṃ ba·laṃ su·rāḥ / drak·ṣyanty ad·ya vi·muk·tā·nām a·mar·ṣād dū·ra·gā·mi·nām

naiva devā na daiteyā na piśācā na rākṣasāḥ / bhaviṣyanti mama krodhāt trailokye vipraṇāśite

nai·va de·vā na dai·te·yā na pi·śā·cā na rāk·ṣa·sāḥ / bha·viṣ·yan·ti ma·ma kro·dhāt trai·lok·ye vip·ra·ṇā·śi·te

devadānavayakṣāṇāṃ lokā ye rakṣasām api / bahudhā nipatiṣyanti bāṇaughaiḥ śakulīkṛtāḥ / nirmaryādān imāṃl lokān kariṣyāmy adya sāyakaiḥ

de·va·dā·na·va·yak·ṣā·ṇāṃ lo·kā ye rak·ṣa·sām a·pi / ba·hu·dhā ni·pa·tiṣ·yan·ti bā·ṇau·ghaiḥ śa·ku·lī·kṛ·tāḥ / nir·mar·yā·dān i·māṃl lo·kān ka·riṣ·yāmy ad·ya sā·ya·kaiḥ

yathā jarā yathā mṛtyur yathākālo yathāvidhiḥ / nityaṃ na pratihanyante sarvabhūteṣu lakṣmaṇa / tathāhaṃ krodhasaṃyukto na nivāryo 'smy asaṃśayam

ya·thā ja·rā ya·thā mṛt·yur ya·thā·kā·lo ya·thā·vi·dhiḥ / nit·yaṃ na pra·ti·han·yan·te sar·va·bhū·te·ṣu lak·ṣma·ṇa / ta·thā·haṃ kro·dha·saṃ·yuk·to na ni·vār·yo 'smy a·saṃ·śa·yam

pureva me cārudatīm aninditāṃ diśanti sītāṃ yadi nādya maithilīm / sadevagandharvamanuṣya pannagaṃ jagat saśailaṃ parivartayāmy aham

pu·re·va me cā·ru·da·tīm a·nin·di·tāṃ di·śan·ti sī·tāṃ ya·di nād·ya mai·thi·līm / sa·de·va·gan·dhar·va·ma·nuṣ·ya pan·na·gaṃ ja·gat sa·śai·laṃ pa·ri·var·ta·yāmy a·ham

tapyamānaṃ tathā rāmaṃ sītāharaṇakarśitam / lokānām abhave yuktaṃ sāmvartakam ivānalam

tap·ya·mā·naṃ ta·thā rā·maṃ sī·tā·ha·ra·ṇa·kar·śi·tam / lo·kā·nām a·bha·ve yuk·taṃ sām·var·ta·kam i·vā·na·lam

vīkṣamāṇaṃ dhanuḥ sajyaṃ niḥśvasantaṃ muhur muhuḥ / hantukāmaṃ paśuṃ rudraṃ kruddhaṃ dakṣakratau yathā

vīk·ṣa·mā·ṇaṃ dha·nuḥ saj·yaṃ niḥś·va·san·taṃ mu·hur mu·huḥ / han·tu·kā·maṃ pa·śuṃ rud·raṃ krud·dhaṃ dak·ṣak·ra·tau ya·thā

adṛṣṭapūrvaṃ saṃkruddhaṃ dṛṣṭvā rāmaṃ sa lakṣmaṇaḥ / abravīt prāñjalir vākyaṃ mukhena pariśuṣyatā

a·dṛṣ·ṭa·pūr·vaṃ saṃk·rud·dhaṃ dṛṣ·ṭvā rā·maṃ sa lak·ṣma·ṇaḥ / ab·ra·vīt prāñ·ja·lir vāk·yaṃ mu·khe·na pa·ri·śuṣ·ya·tā

purā bhūtvā mṛdur dāntaḥ sarvabhūtahite rataḥ / na krodhavaśam āpannaḥ prakṛtiṃ hātum arhasi

pu·rā bhūt·vā mṛ·dur dān·taḥ sar·va·bhū·ta·hi·te ra·taḥ / na kro·dha·va·śam ā·pan·naḥ pra·kṛ·tiṃ hā·tum ar·ha·si

candre lakṣṇīḥ prabhā sūrye gatir vāyau bhuvi kṣamā / etac ca niyataṃ sarvaṃ tvayi cānuttamaṃ yaśaḥ

can·dre lak·ṣṇīḥ pra·bhā sūr·ye ga·tir vā·yau bhu·vi kṣa·mā / e·tac ca ni·ya·taṃ sar·vaṃ tva·yi cā·nut·ta·maṃ ya·śaḥ

na tu jānāmi kasyāyaṃ bhagnaḥ sāṃgrāmiko rathaḥ / kena vā kasya vā hetoḥ sāyudhaḥ saparicchadaḥ

na tu jā·nā·mi kas·yā·yaṃ bhag·naḥ sāṃg·rā·mi·ko ra·thaḥ / ke·na vā kas·ya vā he·toḥ sā·yu·dhaḥ sa·pa·ric·cha·daḥ

khuranemikṣataś cāyaṃ sikto rudhirabindubhiḥ / deśo nivṛttasaṃgrāmaḥ sughoraḥ pārthivātmaja

khu·ra·ne·mik·ṣa·taś cā·yaṃ sik·to ru·dhi·ra·bin·du·bhiḥ / de·śo ni·vṛt·ta·saṃg·rā·maḥ su·gho·raḥ pār·thi·vāt·ma·ja

ekasya tu vimardo 'yaṃ na dvayor vadatāṃ vara / na hi vṛttaṃ hi paśyāmi balasya mahataḥ padam

e·kas·ya tu vi·mar·do 'yaṃ na dva·yor va·da·tāṃ va·ra / na hi vṛt·taṃ hi paś·yā·mi ba·las·ya ma·ha·taḥ pa·dam

naikasya tu kṛte lokān vināśayitum arhasi / yuktadaṇḍā hi mṛdavaḥ praśāntā vasudhādhipāḥ

nai·kas·ya tu kṛ·te lo·kān vi·nā·śa·yi·tum ar·ha·si / yuk·ta·daṇ·ḍā hi mṛ·da·vaḥ pra·śān·tā va·su·dhā·dhi·pāḥ

sadā tvaṃ sarvabhūtānāṃ śaraṇyaḥ paramā gatiḥ / ko nu dārapraṇāśaṃ te sādhu manyeta rāghava

sa·dā tvaṃ sar·va·bhū·tā·nāṃ śa·raṇ·yaḥ pa·ra·mā ga·tiḥ / ko nu dā·rap·ra·ṇā·śaṃ te sā·dhu man·ye·ta rā·gha·va

saritaḥ sāgarāḥ śailā devagandharvadānavāḥ / nālaṃ te vipriyaṃ kartuṃ dīkṣitasyeva sādhavaḥ

sa·ri·taḥ sā·ga·rāḥ śai·lā de·va·gan·dhar·va·dā·na·vāḥ / nā·laṃ te vip·ri·yaṃ kar·tuṃ dīk·ṣi·tas·ye·va sā·dha·vaḥ

yena rājan hṛtā sītā tam anveṣitum arhasi / maddvitīyo dhanuṣpāṇiḥ sahāyaiḥ paramarṣibhiḥ

ye·na rā·jan hṛ·tā sī·tā tam an·ve·ṣi·tum ar·ha·si / mad·dvi·tī·yo dha·nuṣ·pā·ṇiḥ sa·hā·yaiḥ pa·ra·mar·ṣi·bhiḥ

samudraṃ ca viceṣyāmaḥ parvatāṃś ca vanāni ca / guhāś ca vividhā ghorā nalinīḥ pārvatīś ca ha

sa·mud·raṃ ca vi·ceṣ·yā·maḥ par·va·tāṃś ca va·nā·ni ca / gu·hāś ca vi·vi·dhā gho·rā na·li·nīḥ pār·va·tīś ca ha

devagandharvalokāṃś ca viceṣyāmaḥ samāhitāḥ / yāvan nādhigamiṣyāmas tava bhāryāpahāriṇam

de·va·gan·dhar·va·lo·kāṃś ca vi·ceṣ·yā·maḥ sa·mā·hi·tāḥ / yā·van nā·dhi·ga·miṣ·yā·mas ta·va bhār·yā·pa·hā·ri·ṇam

na cet sāmnā pradāsyanti patnīṃ te tridaśeśvarāḥ / kosalendra tataḥ paścāt prāptakālaṃ kariṣyasi

na cet sām·nā pra·dās·yan·ti pat·nīṃ te tri·da·śeś·va·rāḥ / ko·sa·len·dra ta·taḥ paś·cāt prāp·ta·kā·laṃ ka·riṣ·ya·si

śīlena sāmnā vinayena sītāṃ nayena na prāpsyasi cen narendra / tataḥ samutsādaya hemapuṅkhair mahendravajrapratimaiḥ śaraughaiḥ

śī·le·na sām·nā vi·na·ye·na sī·tāṃ na·ye·na na prāp·sya·si cen na·ren·dra / ta·taḥ sa·mut·sā·da·ya he·ma·puṅ·khair ma·hen·dra·vaj·rap·ra·ti·maiḥ śa·rau·ghaiḥ

taṃ tathā śokasaṃtaptaṃ vilapantam anāthavat / mohena mahatāviṣṭaṃ paridyūnam acetanam

taṃ ta·thā śo·ka·saṃ·tap·taṃ vi·la·pan·tam a·nā·tha·vat / mo·he·na ma·ha·tā·viṣ·ṭaṃ pa·rid·yū·nam a·ce·ta·nam

tataḥ saumitrir āśvāsya muhūrtād iva lakṣmaṇaḥ / rāmaṃ saṃbodhayām āsa caraṇau cābhipīḍayan

ta·taḥ sau·mit·rir āś·vās·ya mu·hūr·tād i·va lak·ṣma·ṇaḥ / rā·maṃ saṃ·bo·dha·yām ā·sa ca·ra·ṇau cā·bhi·pī·ḍa·yan

mahatā tapasā rāma mahatā cāpi karmaṇā / rājñā daśarathenāsīl labdho 'mṛtam ivāmaraiḥ

ma·ha·tā ta·pa·sā rā·ma ma·ha·tā cā·pi kar·ma·ṇā / rāj·ñā da·śa·ra·the·nā·sīl lab·dho 'mṛ·tam i·vā·ma·raiḥ

tava caiva guṇair baddhas tvadviyogān mahīpatiḥ / rājā devatvam āpanno bharatasya yathā śrutam

ta·va cai·va gu·ṇair bad·dhas tvad·vi·yo·gān ma·hī·pa·tiḥ / rā·jā de·vat·vam ā·pan·no bha·ra·tas·ya ya·thā śru·tam

yadi duḥkham idaṃ prāptaṃ kākutstha na sahiṣyase / prākṛtaś cālpasattvaś ca itaraḥ kaḥ sahiṣyati

ya·di duḥ·kham i·daṃ prāp·taṃ kā·kut·stha na sa·hiṣ·ya·se / prā·kṛ·taś cāl·pa·sat·tvaś ca i·ta·raḥ kaḥ sa·hiṣ·ya·ti

duḥkhito hi bhavāṃl lokāṃs tejasā yadi dhakṣyate / ārtāḥ prajā naravyāghra kva nu yāsyanti nirvṛtim

duḥ·khi·to hi bha·vāṃl lo·kāṃs te·ja·sā ya·di dhak·ṣya·te / ār·tāḥ pra·jā na·rav·yāgh·ra kva nu yās·yan·ti nir·vṛ·tim

lokasvabhāva evaiṣa yayātir nahuṣātmajaḥ / gataḥ śakreṇa sālokyam anayas taṃ samaspṛśat

lo·kas·va·bhā·va e·vai·ṣa ya·yā·tir na·hu·ṣāt·ma·jaḥ / ga·taḥ śak·re·ṇa sā·lok·yam a·na·yas taṃ sa·mas·pṛ·śat

maharṣayo vasiṣṭhas tu yaḥ pitur naḥ purohitaḥ / ahnā putraśataṃ jajñe tathaivāsya punar hatam

ma·har·ṣa·yo va·siṣ·ṭhas tu yaḥ pi·tur naḥ pu·ro·hi·taḥ / ah·nā put·ra·śa·taṃ jaj·ñe ta·thai·vās·ya pu·nar ha·tam

yā ceyaṃ jagato mātā devī lokanamaskṛtā / asyāś ca calanaṃ bhūmer dṛśyate satyasaṃśrava

yā ce·yaṃ ja·ga·to mā·tā de·vī lo·ka·na·mas·kṛ·tā / as·yāś ca ca·la·naṃ bhū·mer dṛś·ya·te sat·ya·saṃś·ra·va

yau cemau jagatāṃ netre yatra sarvaṃ pratiṣṭhitam / ādityacandrau grahaṇam abhyupetau mahābalau

yau ce·mau ja·ga·tāṃ net·re yat·ra sar·vaṃ pra·tiṣ·ṭhi·tam / ā·dit·ya·can·drau gra·ha·ṇam abh·yu·pe·tau ma·hā·ba·lau

sumahānty api bhūtāni devāś ca puruṣarṣabha / na daivasya pramuñcanti sarvabhūtāni dehinaḥ

su·ma·hānty a·pi bhū·tā·ni de·vāś ca pu·ru·ṣar·ṣa·bha / na dai·vas·ya pra·muñ·can·ti sar·va·bhū·tā·ni de·hi·naḥ

śakrādiṣv api deveṣu vartamānau nayānayau / śrūyete naraśārdūla na tvaṃ vyathitum arhasi

śak·rā·diṣv a·pi de·ve·ṣu var·ta·mā·nau na·yā·na·yau / śrū·ye·te na·ra·śār·dū·la na tvaṃ vya·thi·tum ar·ha·si

naṣṭāyām api vaidehyāṃ hṛtāyām api cānagha / śocituṃ nārhase vīra yathānyaḥ prākṛtas tathā

naṣ·ṭā·yām a·pi vai·deh·yāṃ hṛ·tā·yām a·pi cā·na·gha / śo·ci·tuṃ nār·ha·se vī·ra ya·thān·yaḥ prā·kṛ·tas ta·thā

tvadvidhā hi na śocanti satataṃ satyadarśinaḥ / sumahatsv api kṛcchreṣu rāmānirviṇṇadarśaṇāḥ

tvad·vi·dhā hi na śo·can·ti sa·ta·taṃ sat·ya·dar·śi·naḥ / su·ma·hatsv a·pi kṛc·chre·ṣu rā·mā·nir·viṇ·ṇa·dar·śa·ṇāḥ

tattvato hi naraśreṣṭha buddhyā samanucintaya / buddhyā yuktā mahāprājñā vijānanti śubhāśubhe

tat·tva·to hi na·raś·reṣ·ṭha bud·dhyā sa·ma·nu·cin·ta·ya / bud·dhyā yuk·tā ma·hāp·rāj·ñā vi·jā·nan·ti śu·bhā·śu·bhe

adṛṣṭaguṇadoṣāṇām adhṛtānāṃ ca karmaṇām / nāntareṇa kriyāṃ teṣāṃ phalam iṣṭaṃ pravartate

a·dṛṣ·ṭa·gu·ṇa·do·ṣā·ṇām a·dhṛ·tā·nāṃ ca kar·ma·ṇām / nān·ta·re·ṇa kri·yāṃ te·ṣāṃ pha·lam iṣ·ṭaṃ pra·var·ta·te

mām eva hi purā vīra tvam eva bahuṣo 'nvaśāḥ / anuśiṣyād dhi ko nu tvām api sākṣād bṛhaspatiḥ

mām e·va hi pu·rā vī·ra tvam e·va ba·hu·ṣo 'nva·śāḥ / a·nu·śiṣ·yād dhi ko nu tvām a·pi sāk·ṣād bṛ·has·pa·tiḥ

buddhiś ca te mahāprājña devair api duranvayā / śokenābhiprasuptaṃ te jñānaṃ saṃbodhayāmy aham

bud·dhiś ca te ma·hāp·rāj·ña de·vair a·pi du·ran·va·yā / śo·ke·nā·bhip·ra·sup·taṃ te jñā·naṃ saṃ·bo·dha·yāmy a·ham

divyaṃ ca mānuṣaṃ caivam ātmanaś ca parākramam / ikṣvākuvṛṣabhāvekṣya yatasva dviṣatāṃ badhe

div·yaṃ ca mā·nu·ṣaṃ cai·vam āt·ma·naś ca pa·rāk·ra·mam / ik·ṣvā·ku·vṛ·ṣa·bhā·vek·ṣya ya·tas·va dvi·ṣa·tāṃ ba·dhe

kiṃ te sarvavināśena kṛtena puruṣarṣabha / tam eva tu ripuṃ pāpaṃ vijñāyoddhartum arhasi

kiṃ te sar·va·vi·nā·śe·na kṛ·te·na pu·ru·ṣar·ṣa·bha / tam e·va tu ri·puṃ pā·paṃ vij·ñā·yod·dhar·tum ar·ha·si

pūrvajo 'py uktamātras tu lakṣmaṇena subhāṣitam / sāragrāhī mahāsāraṃ pratijagrāha rāghavaḥ

pūr·va·jo 'py uk·ta·māt·ras tu lak·ṣma·ṇe·na su·bhā·ṣi·tam / sā·rag·rā·hī ma·hā·sā·raṃ pra·ti·jag·rā·ha rā·gha·vaḥ

saṃnigṛhya mahābāhuḥ pravṛddhaṃ kopam ātmanaḥ / avaṣṭabhya dhanuś citraṃ rāmo lakṣmaṇam abravīt

saṃ·ni·gṛh·ya ma·hā·bā·huḥ pra·vṛd·dhaṃ ko·pam āt·ma·naḥ / a·vaṣ·ṭabh·ya dha·nuś cit·raṃ rā·mo lak·ṣma·ṇam ab·ra·vīt

kiṃ kariṣyāvahe vatsa kva vā gacchāva lakṣmaṇa / kenopāyena paśyeyaṃ sītām iti vicintaya

kiṃ ka·riṣ·yā·va·he vat·sa kva vā gac·chā·va lak·ṣma·ṇa / ke·no·pā·ye·na paś·ye·yaṃ sī·tām i·ti vi·cin·ta·ya

taṃ tathā paritāpārtaṃ lakṣmaṇo rāmam abravīt / idam eva janasthānaṃ tvam anveṣitum arhasi

taṃ ta·thā pa·ri·tā·pār·taṃ lak·ṣma·ṇo rā·mam ab·ra·vīt / i·dam e·va ja·nas·thā·naṃ tvam an·ve·ṣi·tum ar·ha·si

rākṣasair bahubhiḥ kīrṇaṃ nānādrumalatāyutam / santīha giridurgāṇi nirdarāḥ kandarāṇi ca

rāk·ṣa·sair ba·hu·bhiḥ kīr·ṇaṃ nā·nād·ru·ma·la·tā·yu·tam / san·tī·ha gi·ri·dur·gā·ṇi nir·da·rāḥ kan·da·rā·ṇi ca

guhāś ca vividhā ghorā nānāmṛgagaṇākulāḥ / āvāsāḥ kiṃnarāṇāṃ ca gandharvabhavanāni ca

gu·hāś ca vi·vi·dhā gho·rā nā·nā·mṛ·ga·ga·ṇā·ku·lāḥ / ā·vā·sāḥ kiṃ·na·rā·ṇāṃ ca gan·dhar·va·bha·va·nā·ni ca

tāni yukto mayā sārdhaṃ tvam anveṣitum arhasi / tvadvidho buddhisaṃpannā māhātmāno nararṣabha

tā·ni yuk·to ma·yā sār·dhaṃ tvam an·ve·ṣi·tum ar·ha·si / tvad·vi·dho bud·dhi·saṃ·pan·nā mā·hāt·mā·no na·rar·ṣa·bha

āpatsu na prakampante vāyuvegair ivācalāḥ / ity uktas tad vanaṃ sarvaṃ vicacāra salakṣmaṇaḥ

ā·pat·su na pra·kam·pan·te vā·yu·ve·gair i·vā·ca·lāḥ / ity uk·tas tad va·naṃ sar·vaṃ vi·ca·cā·ra sa·lak·ṣma·ṇaḥ

kruddho rāmaḥ śaraṃ ghoraṃ saṃdhāya dhanuṣi kṣuram / tataḥ parvatakūṭābhaṃ mahābhāgaṃ dvijottamam

krud·dho rā·maḥ śa·raṃ gho·raṃ saṃ·dhā·ya dha·nu·ṣi kṣu·ram / ta·taḥ par·va·ta·kū·ṭā·bhaṃ ma·hā·bhā·gaṃ dvi·jot·ta·mam

dadarśa patitaṃ bhūmau kṣatajārdraṃ jaṭāyuṣam / taṃ dṛṣṭvā giriśṛṅgābhaṃ rāmo lakṣmaṇam abravīt / anena sītā vaidehī bhakṣitā nātra saṃśayaḥ

da·dar·śa pa·ti·taṃ bhū·mau kṣa·ta·jār·draṃ ja·ṭā·yu·ṣam / taṃ dṛṣ·ṭvā gi·ri·śṛṅ·gā·bhaṃ rā·mo lak·ṣma·ṇam ab·ra·vīt / a·ne·na sī·tā vai·de·hī bhak·ṣi·tā nāt·ra saṃ·śa·yaḥ

gṛdhrarūpam idaṃ vyaktaṃ rakṣo bhramati kānanam / bhakṣayitvā viśālākṣīm āste sītāṃ yathāsukham / enaṃ vadhiṣye dīptāgrair ghorair bāṇair ajihmagaiḥ

gṛdh·ra·rū·pam i·daṃ vyak·taṃ rak·ṣo bhra·ma·ti kā·na·nam / bhak·ṣa·yit·vā vi·śā·lāk·ṣīm ās·te sī·tāṃ ya·thā·su·kham / e·naṃ va·dhiṣ·ye dīp·tāg·rair gho·rair bā·ṇair a·jih·ma·gaiḥ

ity uktvābhyapatad gṛdhraṃ saṃdhāya dhanuṣi kṣuram / kruddho rāmaḥ samudrāntāṃ cālayann iva medinīm

ity uk·tvābh·ya·pa·tad gṛdh·raṃ saṃ·dhā·ya dha·nu·ṣi kṣu·ram / krud·dho rā·maḥ sa·mud·rān·tāṃ cā·la·yann i·va me·di·nīm

taṃ dīnadīnayā vācā saphenaṃ rudhiraṃ vaman / abhyabhāṣata pakṣī tu rāmaṃ daśarathātmajam

taṃ dī·na·dī·na·yā vā·cā sa·phe·naṃ ru·dhi·raṃ va·man / abh·ya·bhā·ṣa·ta pak·ṣī tu rā·maṃ da·śa·ra·thāt·ma·jam

yām oṣadhim ivāyuṣmann anveṣasi mahāvane / sā devī mama ca prāṇā rāvaṇenobhayaṃ hṛtam

yām o·ṣa·dhim i·vā·yuṣ·mann an·ve·ṣa·si ma·hā·va·ne / sā de·vī ma·ma ca prā·ṇā rā·va·ṇe·no·bha·yaṃ hṛ·tam

tvayā virahitā devī lakṣmaṇena ca rāghava / hriyamāṇā mayā dṛṣṭā rāvaṇena balīyasā

tva·yā vi·ra·hi·tā de·vī lak·ṣma·ṇe·na ca rā·gha·va / hri·ya·mā·ṇā ma·yā dṛṣ·ṭā rā·va·ṇe·na ba·lī·ya·sā

sītām abhyavapan no 'haṃ rāvaṇaś ca raṇe mayā / vidhvaṃsitarathacchatraḥ pātito dharaṇītale

sī·tām abh·ya·va·pan no 'haṃ rā·va·ṇaś ca ra·ṇe ma·yā / vidh·vaṃ·si·ta·ra·thac·chat·raḥ pā·ti·to dha·ra·ṇī·ta·le

etad asya dhanur bhagnam etad asya śarāvaram / ayam asya raṇe rāma bhagnaḥ sāṃgrāmiko rathaḥ

e·tad as·ya dha·nur bhag·nam e·tad as·ya śa·rā·va·ram / a·yam as·ya ra·ṇe rā·ma bhag·naḥ sāṃg·rā·mi·ko ra·thaḥ

pariśrāntasya me pakṣau chittvā khaḍgena rāvaṇaḥ / sītām ādāya vaidehīm utpapāta vihāyasaṃ / rakṣasā nihataṃ pūrvma na māṃ hantuṃ tvam arhasi

pa·riś·rān·tas·ya me pak·ṣau chit·tvā khaḍ·ge·na rā·va·ṇaḥ / sī·tām ā·dā·ya vai·de·hīm ut·pa·pā·ta vi·hā·ya·saṃ / rak·ṣa·sā ni·ha·taṃ pūr·vma na māṃ han·tuṃ tvam ar·ha·si

rāmas tasya tu vijñāya sītāsaktāṃ priyāṃ kathām / gṛdhrarājaṃ pariṣvajya ruroda sahalakṣmaṇaḥ

rā·mas tas·ya tu vij·ñā·ya sī·tā·sak·tāṃ pri·yāṃ ka·thām / gṛdh·ra·rā·jaṃ pa·riṣ·vaj·ya ru·ro·da sa·ha·lak·ṣma·ṇaḥ

ekam ekāyane durge niḥśvasantaṃ kathaṃ cana / samīkṣya duḥkhito rāmaḥ saumitrim idam abravīt

e·kam e·kā·ya·ne dur·ge niḥś·va·san·taṃ ka·thaṃ ca·na / sa·mīk·ṣya duḥ·khi·to rā·maḥ sau·mit·rim i·dam ab·ra·vīt

rājyād bhraṃśo vane vāsaḥ sītā naṣṭā hato dvijaḥ / īdṛśīyaṃ mamālakṣmīr nirdahed api pāvakam

rāj·yād bhraṃ·śo va·ne vā·saḥ sī·tā naṣ·ṭā ha·to dvi·jaḥ / ī·dṛ·śī·yaṃ ma·mā·lak·ṣmīr nir·da·hed a·pi pā·va·kam

saṃpūrṇam api ced adya pratareyaṃ mahodadhim / so 'pi nūnaṃ mamālakṣmyā viśuṣyet saritāṃ patiḥ

saṃ·pūr·ṇam a·pi ced ad·ya pra·ta·re·yaṃ ma·ho·da·dhim / so 'pi nū·naṃ ma·mā·lak·ṣmyā vi·śuṣ·yet sa·ri·tāṃ pa·tiḥ

nāsty abhāgyataro loke matto 'smin sacarācare / yeneyaṃ mahatī prāptā mayā vyasanavāgurā

nāsty a·bhāg·ya·ta·ro lo·ke mat·to 'smin sa·ca·rā·ca·re / ye·ne·yaṃ ma·ha·tī prāp·tā ma·yā vya·sa·na·vā·gu·rā

ayaṃ pitṛvayasyo me gṛdhrarājo jarānvitaḥ / śete vinihato bhūmau mama bhāgyaviparyayāt

a·yaṃ pi·tṛ·va·yas·yo me gṛdh·ra·rā·jo ja·rān·vi·taḥ / śe·te vi·ni·ha·to bhū·mau ma·ma bhāg·ya·vi·par·ya·yāt

ity evam uktvā bahuśo rāghavaḥ sahalakṣmaṇaḥ / jaṭāyuṣaṃ ca pasparśa pitṛsnehaṃ nidarśayan

ity e·vam uk·tvā ba·hu·śo rā·gha·vaḥ sa·ha·lak·ṣma·ṇaḥ / ja·ṭā·yu·ṣaṃ ca pas·par·śa pi·tṛs·ne·haṃ ni·dar·śa·yan

nikṛttapakṣaṃ rudhirāvasiktaṃ taṃ gṛdhrarājaṃ parirabhya rāmaḥ / kva maithili prāṇasamā mameti vimucya vācaṃ nipapāta bhūmau

ni·kṛt·ta·pak·ṣaṃ ru·dhi·rā·va·sik·taṃ taṃ gṛdh·ra·rā·jaṃ pa·ri·rabh·ya rā·maḥ / kva mai·thi·li prā·ṇa·sa·mā ma·me·ti vi·muc·ya vā·caṃ ni·pa·pā·ta bhū·mau

rāmaḥ prekṣya tu taṃ gṛdhraṃ bhuvi raudreṇa pātitam / saumitriṃ mitrasaṃpannam idaṃ vacanam abravīt

rā·maḥ prek·ṣya tu taṃ gṛdh·raṃ bhu·vi raud·re·ṇa pā·ti·tam / sau·mit·riṃ mit·ra·saṃ·pan·nam i·daṃ va·ca·nam ab·ra·vīt

mamāyaṃ nūnam artheṣu yatamāno vihaṃgamaḥ / rākṣasena hataḥ saṃkhye prāṇāṃs tyajati dustyajān

ma·mā·yaṃ nū·nam ar·the·ṣu ya·ta·mā·no vi·haṃ·ga·maḥ / rāk·ṣa·se·na ha·taḥ saṃkh·ye prā·ṇāṃs tya·ja·ti dus·tya·jān

ayam asya śarīre 'smin prāṇo lakṣmaṇa vidyate / tathā svaravihīno 'yaṃ viklavaṃ samudīkṣate

a·yam as·ya śa·rī·re 'smin prā·ṇo lak·ṣma·ṇa vid·ya·te / ta·thā sva·ra·vi·hī·no 'yaṃ vik·la·vaṃ sa·mu·dīk·ṣa·te

jaṭāyo yadi śaknoṣi vākyaṃ vyāharituṃ punaḥ / sītām ākhyāhi bhadraṃ te vadham ākhyāhi cātmanaḥ

ja·ṭā·yo ya·di śak·no·ṣi vāk·yaṃ vyā·ha·ri·tuṃ pu·naḥ / sī·tām ākh·yā·hi bhad·raṃ te va·dham ākh·yā·hi cāt·ma·naḥ

kiṃnimitto 'harat sītāṃ rāvaṇas tasya kiṃ mayā / aparāddhaṃ tu yaṃ dṛṣṭvā rāvaṇena hṛtā priyā

kiṃ·ni·mit·to 'ha·rat sī·tāṃ rā·va·ṇas tas·ya kiṃ ma·yā / a·pa·rād·dhaṃ tu yaṃ dṛṣ·ṭvā rā·va·ṇe·na hṛ·tā pri·yā

kathaṃ tac candrasaṃkāśaṃ mukham āsīn manoharam / sītayā kāni coktāni tasmin kāle dvijottama

ka·thaṃ tac can·dra·saṃ·kā·śaṃ mu·kham ā·sīn ma·no·ha·ram / sī·ta·yā kā·ni cok·tā·ni tas·min kā·le dvi·jot·ta·ma

kathaṃvīryaḥ kathaṃrūpaḥ kiṃkarmā sa ca rākṣasaḥ / kva cāsya bhavanaṃ tāta brūhi me paripṛcchataḥ

ka·thaṃ·vīr·yaḥ ka·thaṃ·rū·paḥ kiṃ·kar·mā sa ca rāk·ṣa·saḥ / kva cās·ya bha·va·naṃ tā·ta brū·hi me pa·ri·pṛc·cha·taḥ

tam udvīkṣyātha dīnātmā vilapantam anantaram / vācātisannayā rāmaṃ jaṭāyur idam abravīt

tam ud·vīk·ṣyā·tha dī·nāt·mā vi·la·pan·tam a·nan·ta·ram / vā·cā·ti·san·na·yā rā·maṃ ja·ṭā·yur i·dam ab·ra·vīt

sā hṛtā rākṣasendreṇa rāvaṇena vihāyasā / māyām āsthāya vipulāṃ vātadurdinasaṃkulām

sā hṛ·tā rāk·ṣa·sen·dre·ṇa rā·va·ṇe·na vi·hā·ya·sā / mā·yām ās·thā·ya vi·pu·lāṃ vā·ta·dur·di·na·saṃ·ku·lām

pariśrāntasya me tāta pakṣau chittvā niśācaraḥ / sītām ādāya vaidehīṃ prayāto dakṣiṇā mukhaḥ

pa·riś·rān·tas·ya me tā·ta pak·ṣau chit·tvā ni·śā·ca·raḥ / sī·tām ā·dā·ya vai·de·hīṃ pra·yā·to dak·ṣi·ṇā mu·khaḥ

uparudhyanti me prāṇā dṛṣṭir bhramati rāghava / paśyāmi vṛkṣān sauvarṇān uśīrakṛtamūrdhajān

u·pa·rudh·yan·ti me prā·ṇā dṛṣ·ṭir bhra·ma·ti rā·gha·va / paś·yā·mi vṛk·ṣān sau·var·ṇān u·śī·ra·kṛ·ta·mūr·dha·jān

yena yāti muhūrtena sītām ādāya rāvaṇaḥ / vipranaṣṭaṃ dhanaṃ kṣipraṃ tat svāmipratipadyate

ye·na yā·ti mu·hūr·te·na sī·tām ā·dā·ya rā·va·ṇaḥ / vip·ra·naṣ·ṭaṃ dha·naṃ kṣip·raṃ tat svā·mip·ra·ti·pad·ya·te

vindo nāma muhūrto 'sau sa ca kākutstha nābudhat / jhaṣavad baḍiśaṃ gṛhya kṣipram eva vinaśyati

vin·do nā·ma mu·hūr·to 'sau sa ca kā·kut·stha nā·bu·dhat / jha·ṣa·vad ba·ḍi·śaṃ gṛh·ya kṣip·ram e·va vi·naś·ya·ti

na ca tvayā vyathā kāryā janakasya sutāṃ prati / vaidehyā raṃsyase kṣipraṃ hatvā taṃ rākṣasaṃ raṇe

na ca tva·yā vya·thā kār·yā ja·na·kas·ya su·tāṃ pra·ti / vai·deh·yā raṃs·ya·se kṣip·raṃ hat·vā taṃ rāk·ṣa·saṃ ra·ṇe

asaṃmūḍhasya gṛdhrasya rāmaṃ pratyanubhāṣataḥ / āsyāt susrāva rudhiraṃ mriyamāṇasya sāmiṣam

a·saṃ·mū·ḍhas·ya gṛdh·ras·ya rā·maṃ prat·ya·nu·bhā·ṣa·taḥ / ās·yāt sus·rā·va ru·dhi·raṃ mri·ya·mā·ṇas·ya sā·mi·ṣam

putro viśravasaḥ sākṣād bhrātā vaiśravaṇasya ca / ity uktvā durlabhān prāṇān mumoca patageśvaraḥ

put·ro viś·ra·va·saḥ sāk·ṣād bhrā·tā vaiś·ra·va·ṇas·ya ca / ity uk·tvā dur·la·bhān prā·ṇān mu·mo·ca pa·ta·geś·va·raḥ

brūhi brūhīti rāmasya bruvāṇasya kṛtāñjaleḥ / tyaktvā śarīraṃ gṛdhrasya jagmuḥ prāṇā vihāyasaṃ

brū·hi brū·hī·ti rā·mas·ya bru·vā·ṇas·ya kṛ·tāñ·ja·leḥ / tyak·tvā śa·rī·raṃ gṛdh·ras·ya jag·muḥ prā·ṇā vi·hā·ya·saṃ

sa nikṣipya śiro bhūmau prasārya caraṇau tadā / vikṣipya ca śarīraṃ svaṃ papāta dharaṇītale

sa nik·ṣip·ya śi·ro bhū·mau pra·sār·ya ca·ra·ṇau ta·dā / vik·ṣip·ya ca śa·rī·raṃ svaṃ pa·pā·ta dha·ra·ṇī·ta·le

taṃ gṛdhraṃ prekṣya tāmrākṣaṃ gatāsum acalopamam / rāmaḥ subahubhir duḥkhair dīnaḥ saumitrim abravīt

taṃ gṛdh·raṃ prek·ṣya tām·rāk·ṣaṃ ga·tā·sum a·ca·lo·pa·mam / rā·maḥ su·ba·hu·bhir duḥ·khair dī·naḥ sau·mit·rim ab·ra·vīt

bahūni rakṣasāṃ vāse varṣāṇi vasatā sukham / anena daṇḍakāraṇye vicīrṇam iha pakṣiṇā

ba·hū·ni rak·ṣa·sāṃ vā·se var·ṣā·ṇi va·sa·tā su·kham / a·ne·na daṇ·ḍa·kā·raṇ·ye vi·cīr·ṇam i·ha pak·ṣi·ṇā

anekavārṣiko yas tu cirakālaṃ samutthitaḥ / so 'yam adya hataḥ śete kālo hi duratikramaḥ

a·ne·ka·vār·ṣi·ko yas tu ci·ra·kā·laṃ sa·mut·thi·taḥ / so 'yam ad·ya ha·taḥ śe·te kā·lo hi du·ra·tik·ra·maḥ

paśya lakṣmaṇa gṛdhro 'yam upakārī hataś ca me / sītām abhyavapan no vai rāvaṇena balīyasā

paś·ya lak·ṣma·ṇa gṛdh·ro 'yam u·pa·kā·rī ha·taś ca me / sī·tām abh·ya·va·pan no vai rā·va·ṇe·na ba·lī·ya·sā

gṛdhrarājyaṃ parityajya pitṛpaitāmahaṃ mahat / mama hetor ayaṃ prāṇān mumoca patageśvaraḥ

gṛdh·ra·rāj·yaṃ pa·rit·yaj·ya pi·tṛ·pai·tā·ma·haṃ ma·hat / ma·ma he·tor a·yaṃ prā·ṇān mu·mo·ca pa·ta·geś·va·raḥ

sarvatra khalu dṛśyante sādhavo dharmacāriṇaḥ / śūrāḥ śaraṇyāḥ saumitre tiryagyonigateṣv api

sar·vat·ra kha·lu dṛś·yan·te sā·dha·vo dhar·ma·cā·ri·ṇaḥ / śū·rāḥ śa·raṇ·yāḥ sau·mit·re tir·yag·yo·ni·ga·teṣv a·pi

sītāharaṇajaṃ duḥkhaṃ na me saumya tathāgatam / yathā vināśo gṛdhrasya matkṛte ca paraṃtapa

sī·tā·ha·ra·ṇa·jaṃ duḥ·khaṃ na me saum·ya ta·thā·ga·tam / ya·thā vi·nā·śo gṛdh·ras·ya mat·kṛ·te ca pa·raṃ·ta·pa

rājā daśarathaḥ śrīmān yathā mama mayā yaśāḥ / pūjanīyaś ca mānyaś ca tathāyaṃ patageśvaraḥ

rā·jā da·śa·ra·thaḥ śrī·mān ya·thā ma·ma ma·yā ya·śāḥ / pū·ja·nī·yaś ca mān·yaś ca ta·thā·yaṃ pa·ta·geś·va·raḥ

saumitre hara kāṣṭhāni nirmathiṣyāmi pāvakam / gṛdhrarājaṃ didhakṣāmi matkṛte nidhanaṃ gatam

sau·mit·re ha·ra kāṣ·ṭhā·ni nir·ma·thiṣ·yā·mi pā·va·kam / gṛdh·ra·rā·jaṃ di·dhak·ṣā·mi mat·kṛ·te ni·dha·naṃ ga·tam

nāthaṃ patagalokasya citām āropayāmy aham / imaṃ dhakṣyāmi saumitre hataṃ raudreṇa rakṣasā

nā·thaṃ pa·ta·ga·lo·kas·ya ci·tām ā·ro·pa·yāmy a·ham / i·maṃ dhak·ṣyā·mi sau·mit·re ha·taṃ raud·re·ṇa rak·ṣa·sā

yā gatir yajñaśīlānām āhitāgneś ca yā gatiḥ / aparāvartināṃ yā ca yā ca bhūmipradāyinām

yā ga·tir yaj·ña·śī·lā·nām ā·hi·tāg·neś ca yā ga·tiḥ / a·pa·rā·var·ti·nāṃ yā ca yā ca bhū·mip·ra·dā·yi·nām

mayā tvaṃ samanujñāto gaccha lokān anuttamān / gṛdhrarāja mahāsattva saṃskṛtaś ca mayā vraja

ma·yā tvaṃ sa·ma·nuj·ñā·to gac·cha lo·kān a·nut·ta·mān / gṛdh·ra·rā·ja ma·hā·sat·tva saṃs·kṛ·taś ca ma·yā vra·ja

evam uktvā citāṃ dīptām āropya patageśvaram / dadāha rāmo dharmātmā svabandhum iva duḥkhitaḥ

e·vam uk·tvā ci·tāṃ dīp·tām ā·rop·ya pa·ta·geś·va·ram / da·dā·ha rā·mo dhar·māt·mā sva·ban·dhum i·va duḥ·khi·taḥ

rāmo 'tha sahasaumitrir vanaṃ yātvā sa vīryavān / sthūlān hatvā mahārohīn anu tastāra taṃ dvijam

rā·mo 'tha sa·ha·sau·mit·rir va·naṃ yāt·vā sa vīr·ya·vān / sthū·lān hat·vā ma·hā·ro·hīn a·nu tas·tā·ra taṃ dvi·jam

rohimāṃsāni coddhṛtya peśīkṛtvā mahāyaśāḥ / śakunāya dadau rāmo ramye haritaśādvale

ro·hi·māṃ·sā·ni cod·dhṛt·ya pe·śī·kṛt·vā ma·hā·ya·śāḥ / śa·ku·nā·ya da·dau rā·mo ram·ye ha·ri·ta·śād·va·le

yat tat pretasya martyasya kathayanti dvijātayaḥ / tat svargagamanaṃ tasya kṣipraṃ rāmo jajāpa ha

yat tat pre·tas·ya mar·tyas·ya ka·tha·yan·ti dvi·jā·ta·yaḥ / tat svar·ga·ga·ma·naṃ tas·ya kṣip·raṃ rā·mo ja·jā·pa ha

tato godāvarīṃ gatvā nadīṃ naravarātmajau / udakaṃ cakratus tasmai gṛdhrarājāya tāv ubhau

ta·to go·dā·va·rīṃ gat·vā na·dīṃ na·ra·va·rāt·ma·jau / u·da·kaṃ cak·ra·tus tas·mai gṛdh·ra·rā·jā·ya tāv u·bhau

sa gṛdhrarājaḥ kṛtavān yaśaskaraṃ suduṣkaraṃ karma raṇe nipātitaḥ / maharṣikalpena ca saṃskṛtas tadā jagāma puṇyāṃ gatim ātmanaḥ śubhām

sa gṛdh·ra·rā·jaḥ kṛ·ta·vān ya·śas·ka·raṃ su·duṣ·ka·raṃ kar·ma ra·ṇe ni·pā·ti·taḥ / ma·har·ṣi·kal·pe·na ca saṃs·kṛ·tas ta·dā ja·gā·ma puṇ·yāṃ ga·tim āt·ma·naḥ śu·bhām

kṛtvaivam udakaṃ tasmai prasthitau rāghavau tadā / avekṣantau vane sītāṃ paścimāṃ jagmatur diśam

kṛt·vai·vam u·da·kaṃ tas·mai pras·thi·tau rā·gha·vau ta·dā / a·vek·ṣan·tau va·ne sī·tāṃ paś·ci·māṃ jag·ma·tur di·śam

tāṃ diśaṃ dakṣiṇāṃ gatvā śaracāpāsidhāriṇau / aviprahatam aikṣvākau panthānaṃ pratipedatuḥ

tāṃ di·śaṃ dak·ṣi·ṇāṃ gat·vā śa·ra·cā·pā·si·dhā·ri·ṇau / a·vip·ra·ha·tam aik·ṣvā·kau pan·thā·naṃ pra·ti·pe·da·tuḥ

gulmair vṛkṣaiś ca bahubhir latābhiś ca praveṣṭitam / āvṛtaṃ sarvato durgaṃ gahanaṃ ghoradarśanam

gul·mair vṛk·ṣaiś ca ba·hu·bhir la·tā·bhiś ca pra·veṣ·ṭi·tam / ā·vṛ·taṃ sar·va·to dur·gaṃ ga·ha·naṃ gho·ra·dar·śa·nam

vyatikramya tu vegena gṛhītvā dakṣiṇāṃ diśam / subhīmaṃ tan mahāraṇyaṃ vyatiyātau mahābalau

vya·tik·ram·ya tu ve·ge·na gṛ·hīt·vā dak·ṣi·ṇāṃ di·śam / su·bhī·maṃ tan ma·hā·raṇ·yaṃ vya·ti·yā·tau ma·hā·ba·lau

tataḥ paraṃ janasthānāt trikrośaṃ gamya rāghavau / krauñcāraṇyaṃ viviśatur gahanaṃ tau mahaujasau

ta·taḥ pa·raṃ ja·nas·thā·nāt trik·ro·śaṃ gam·ya rā·gha·vau / krauñ·cā·raṇ·yaṃ vi·vi·śa·tur ga·ha·naṃ tau ma·hau·ja·sau

nānāmeghaghanaprakhyaṃ prahṛṣṭam iva sarvataḥ / nānāvarṇaiḥ śubhaiḥ puṣpair mṛgapakṣigaṇair yutam

nā·nā·me·gha·gha·nap·rakh·yaṃ pra·hṛṣ·ṭam i·va sar·va·taḥ / nā·nā·var·ṇaiḥ śu·bhaiḥ puṣ·pair mṛ·ga·pak·ṣi·ga·ṇair yu·tam

didṛkṣamāṇau vaidehīṃ tad vanaṃ tau vicikyatuḥ / tatra tatrāvatiṣṭhantau sītāharaṇakarśitau

di·dṛk·ṣa·mā·ṇau vai·de·hīṃ tad va·naṃ tau vi·cik·ya·tuḥ / tat·ra tat·rā·va·tiṣ·ṭhan·tau sī·tā·ha·ra·ṇa·kar·śi·tau

lakṣmaṇas tu mahātejāḥ sattvavāñ śīlavāñ śuciḥ / abravīt prāñjalir vākyaṃ bhrātaraṃ dīptatejasaṃ

lak·ṣma·ṇas tu ma·hā·te·jāḥ sat·tva·vāñ śī·la·vāñ śu·ciḥ / ab·ra·vīt prāñ·ja·lir vāk·yaṃ bhrā·ta·raṃ dīp·ta·te·ja·saṃ

spandate me dṛḍhaṃ bāhur udvignam iva me manaḥ / prāyaśaś cāpy aniṣṭāni nimittāny upalakṣaye

span·da·te me dṛ·ḍhaṃ bā·hur ud·vig·nam i·va me ma·naḥ / prā·ya·śaś cāpy a·niṣ·ṭā·ni ni·mit·tāny u·pa·lak·ṣa·ye

tasmāt sajjībhavārya tvaṃ kuruṣva vacanaṃ hitam / mamaiva hi nimittāni sadyaḥ śaṃsanti saṃbhramam

tas·māt saj·jī·bha·vār·ya tvaṃ ku·ruṣ·va va·ca·naṃ hi·tam / ma·mai·va hi ni·mit·tā·ni sad·yaḥ śaṃ·san·ti saṃbh·ra·mam

eṣa vañculako nāma pakṣī paramadāruṇaḥ / āvayor vijayaṃ yuddhe śaṃsann iva vinardati

e·ṣa vañ·cu·la·ko nā·ma pak·ṣī pa·ra·ma·dā·ru·ṇaḥ / ā·va·yor vi·ja·yaṃ yud·dhe śaṃ·sann i·va vi·nar·da·ti

tayor anveṣator evaṃ sarvaṃ tad vanam ojasā / saṃjajñe vipulaḥ śabdaḥ prabhañjann iva tad vanam

ta·yor an·ve·ṣa·tor e·vaṃ sar·vaṃ tad va·nam o·ja·sā / saṃ·jaj·ñe vi·pu·laḥ śab·daḥ pra·bhañ·jann i·va tad va·nam

saṃveṣṭitam ivātyarthaṃ gahanaṃ mātariśvanā / vanasya tasya śabdo 'bhūd divam āpūrayann iva

saṃ·veṣ·ṭi·tam i·vāt·yar·thaṃ ga·ha·naṃ mā·ta·riś·va·nā / va·nas·ya tas·ya śab·do 'bhūd di·vam ā·pū·ra·yann i·va

taṃ śabdaṃ kāṅkṣamāṇas tu rāmaḥ kakṣe sahānujaḥ / dadarśa sumahākāyaṃ rākṣasaṃ vipulorasaṃ

taṃ śab·daṃ kāṅ·kṣa·mā·ṇas tu rā·maḥ kak·ṣe sa·hā·nu·jaḥ / da·dar·śa su·ma·hā·kā·yaṃ rāk·ṣa·saṃ vi·pu·lo·ra·saṃ

āsedatus tatas tatra tāv ubhau pramukhe sthitam / vivṛddham aśirogrīvaṃ kabandham udare mukham

ā·se·da·tus ta·tas tat·ra tāv u·bhau pra·mu·khe sthi·tam / vi·vṛd·dham a·śi·rog·rī·vaṃ ka·ban·dham u·da·re mu·kham

romabhir nicitais tīkṣṇair mahāgirim ivocchritam / nīlameghanibhaṃ raudraṃ meghastanitaniḥsvanam

ro·ma·bhir ni·ci·tais tīk·ṣṇair ma·hā·gi·rim i·voc·chri·tam / nī·la·me·gha·ni·bhaṃ raud·raṃ me·ghas·ta·ni·ta·niḥs·va·nam

mahāpakṣmeṇa piṅgena vipulenāyatena ca / ekenorasi ghoreṇa nayanenāśudarśinā

ma·hā·pak·ṣme·ṇa piṅ·ge·na vi·pu·le·nā·ya·te·na ca / e·ke·no·ra·si gho·re·ṇa na·ya·ne·nā·śu·dar·śi·nā

mahādaṃṣṭropapannaṃ taṃ lelihānaṃ mahāmukham / bhakṣayantaṃ mahāghorān ṛkṣasiṃhamṛgadvipān

ma·hā·daṃṣ·ṭro·pa·pan·naṃ taṃ le·li·hā·naṃ ma·hā·mu·kham / bhak·ṣa·yan·taṃ ma·hā·gho·rān ṛk·ṣa·siṃ·ha·mṛ·gad·vi·pān

ghorau bhujau vikurvāṇam ubhau yojanam āyatau / karābhyāṃ vividhān gṛhya ṛṣkān pakṣigaṇān mṛgān

gho·rau bhu·jau vi·kur·vā·ṇam u·bhau yo·ja·nam ā·ya·tau / ka·rābh·yāṃ vi·vi·dhān gṛh·ya ṛṣ·kān pak·ṣi·ga·ṇān mṛ·gān

ākarṣantaṃ vikarṣantam anekān mṛgayūthapān / sthitam āvṛtya panthānaṃ tayor bhrātroḥ prapannayoḥ

ā·kar·ṣan·taṃ vi·kar·ṣan·tam a·ne·kān mṛ·ga·yū·tha·pān / sthi·tam ā·vṛt·ya pan·thā·naṃ ta·yor bhrāt·roḥ pra·pan·na·yoḥ

atha tau samatikramya krośamātre dadarśatuḥ / mahāntaṃ dāruṇaṃ bhīmaṃ kabandhaṃ bhujasaṃvṛtam

a·tha tau sa·ma·tik·ram·ya kro·śa·māt·re da·dar·śa·tuḥ / ma·hān·taṃ dā·ru·ṇaṃ bhī·maṃ ka·ban·dhaṃ bhu·ja·saṃ·vṛ·tam

sa mahābāhur atyarthaṃ prasārya vipulau bhujau / jagrāha sahitāv eva rāghavau pīḍayan balāt

sa ma·hā·bā·hur at·yar·thaṃ pra·sār·ya vi·pu·lau bhu·jau / jag·rā·ha sa·hi·tāv e·va rā·gha·vau pī·ḍa·yan ba·lāt

khaḍginau dṛḍhadhanvānau tigmatejau mahābhujau / bhrātarau vivaśaṃ prāptau kṛṣyamāṇau mahābalau

khaḍ·gi·nau dṛ·ḍha·dhan·vā·nau tig·ma·te·jau ma·hā·bhu·jau / bhrā·ta·rau vi·va·śaṃ prāp·tau kṛṣ·ya·mā·ṇau ma·hā·ba·lau

tāv uvāca mahābāhuḥ kabandho dānavottamaḥ / kau yuvāṃ vṛṣabhaskandhau mahākhaḍgadhanurdharau

tāv u·vā·ca ma·hā·bā·huḥ ka·ban·dho dā·na·vot·ta·maḥ / kau yu·vāṃ vṛ·ṣa·bhas·kan·dhau ma·hā·khaḍ·ga·dha·nur·dha·rau