Klryz

Scripture · Sanskrit Bible with the King James Version · the Pāli Canon

Nātha Yoga texts नाथयोग

Book: Siddha-Siddhānta-Paddhati · 1. Piṇḍotpatti (origin of the body) Siddha-Siddhānta-Paddhati · 2. Piṇḍa-vicāra (the nine cakras etc.) Siddha-Siddhānta-Paddhati · 3. Piṇḍa-saṃvitti (knowing the body) Siddha-Siddhānta-Paddhati · 4. Piṇḍādhāra (support of the body) Siddha-Siddhānta-Paddhati · 5. Piṇḍa-pada samarasa (body and Absolute made one) Siddha-Siddhānta-Paddhati · 6. Avadhūta-yogi-lakṣaṇa (marks of the avadhūta) Amaraugha-prabodha Yoga-mārtaṇḍa

Siddha-Siddhānta-Paddhati and other works of the Nātha yogis, ed. Kalyani Mallik (Poona, 1954). Sanskrit OCR'd from the scanned book (Digital Library of India copy), cleaned lightly; spelling and grammar left as printed and as OCR'd — unusual forms are kept, not corrected. Latin-letter fragments inside the Devanagari are OCR misreads of damaged glyphs. English renderings are loose (… marks words lost to OCR) and provisional; [?] marks uncertain lines. Note: this scan (84 pp.) contains only Siddha-Siddhānta-Paddhati, Amaraugha-prabodha and Yoga-mārtaṇḍa. English renderings come from Karm’s app data and are provisional.
Tap a heading to open or close it. Each verse: English (where there is one), the Sanskrit, its transliteration (IAST), then how to say it, syllable by syllable (ṃ = nasal hum, ḥ = soft breath echoing the vowel). Tap a Sanskrit word to look it up. · Hide pronunciation

Amaraugha-prabodha

verses 1–10 10 verses
  1. 1

    Śrī.

    ॥ श्री ॥

    || śrī ||

    || śrī ||

  2. 2

    Om, homage to Ādinātha; homage to Mīnanātha; homage to the wise Śāraṅginātha.

    श्रीमद्रोरक्षनाथविरचितः " अमरोघप्रयोधः ” CID ओं नमोऽस््वादिनाथाय मीननाथाय वे नमः । नमशारङ्िनाथाय MASTS धीमते ॥ १॥

    śrīmadrorakṣanāthaviracitaḥ " amaroghaprayodhaḥ ” CID oṃ namo'svādināthāya mīnanāthāya ve namaḥ | namaśāraṅināthāya MASTS dhīmate || 1||

    śrī·mad·ro·rak·ṣa·nā·tha·vi·ra·ci·taḥ " a·ma·ro·ghap·ra·yo·dhaḥ ” CID oṃ na·mo'svā·di·nā·thā·ya mī·na·nā·thā·ya ve na·maḥ | na·ma·śā·ra·ṅi·nā·thā·ya MASTS dhī·ma·te || 1||

  3. 3

    For those engaged in laya and the rest, whose minds are eager in strife, Gorakṣa has spoken this, made of awakening and proof.

    लयादिग्रतिपननानां करहोत्सुकचेतसाम्‌ | गोरक्षकेण कथितः प्रमोध~प्रत्ययात्मकः ॥ २॥

    layādigratipananānāṃ karahotsukacetasām | gorakṣakeṇa kathitaḥ pramodha~pratyayātmakaḥ || 2||

    la·yā·dig·ra·ti·pa·na·nā·nāṃ ka·ra·hot·su·ka·ce·ta·sām | go·rak·ṣa·ke·ṇa ka·thi·taḥ pra·mo·dha~prat·ya·yāt·ma·kaḥ || 2||

  4. 4

    Laya-yoga, haṭha, mantra-yoga the third, and the fourth rāja-yoga, free of duality.

    लययोगो हद्व म॑त्रयोगस्ततीषकः | चतुर्थो राजयोगश्च द्विधाभवविव्ितः ॥ २॥

    layayogo hadva ma॑trayogastatīṣakaḥ | caturtho rājayogaśca dvidhābhavavivitaḥ || 2||

    la·ya·yo·go had·va ma॑tra·yo·gas·ta·tī·ṣa·kaḥ | ca·tur·tho rā·ja·yo·gaś·ca dvi·dhā·bha·va·vi·vi·taḥ || 2||

  5. 5

    Where the mind is in constant dissolution, that is called laya; who delights in the method of the breath is haṭha; who rests on the mantra-form, that is mantra-yoga; what is free of mind-movement is rāja-yoga.

    याच्चे्तसन्ततलयः स ठ्यः प्रदिष्टः | यस्तु प्रमञ्जनविधानरतो हटस्सः | यो मंत्रमूतिक्शगः स तु मन्त्रयोगः | यधित्तवृत्तिरहितः स तु राजयोगः ॥ ४ ॥

    yāccetasantatalayaḥ sa ṭhyaḥ pradiṣṭaḥ | yastu pramañjanavidhānarato haṭassaḥ | yo maṃtramūtikśagaḥ sa tu mantrayogaḥ | yadhittavṛttirahitaḥ sa tu rājayogaḥ || 4 ||

    yāc·ce·ta·san·ta·ta·la·yaḥ sa ṭhyaḥ pra·diṣ·ṭaḥ | yas·tu pra·mañ·ja·na·vi·dhā·na·ra·to ha·ṭas·saḥ | yo maṃt·ra·mū·tik·śa·gaḥ sa tu man·tra·yo·gaḥ | ya·dhit·ta·vṛt·ti·ra·hi·taḥ sa tu rā·ja·yo·gaḥ || 4 ||

  6. 6

    Rāja-yoga is sometimes twofold, by herbs and by inner practice; haṭha too is somewhere twofold, by serving wind and bindu. [?]

    ओषध्योऽभ्यात्मकशवेति राजयोगो हिधा कचित्‌ | हठो ऽपि fetta: कापि षायुविन्दुनिषेवणात्‌ ॥ ५॥

    oṣadhyo'bhyātmakaśaveti rājayogo hidhā kacit | haṭho 'pi fetta: kāpi ṣāyuvinduniṣevaṇāt || 5||

    o·ṣadh·yo'bhyāt·ma·ka·śa·ve·ti rā·ja·yo·go hi·dhā ka·cit | ha·ṭho 'pi fet·ta: kā·pi ṣā·yu·vin·du·ni·ṣe·va·ṇāt || 5||

  7. 7

    Mantra that is the cause of the six acts is not called this; the mind may somehow sink like an insect into the nose and such — yet by the yogis' various practices the wind does not leave its base, without the glorious rāja-yoga, abode of eternal bliss.

    पटरकमप्रतिपत्तिहेतुकमिदं मंत्रं न तद्‌ च्यते | भ्रनासादिषु कीटवन्न (द) मि मनो मग्रं कथश्चिद्धवेत ॥ आधारे पवनो न याति विविधादभ्यासतो योगिनाम्‌ | नित्यानन्दमयासभावनिलयच्छीराजयोगाहते ॥ ६ ॥

    paṭarakamapratipattihetukamidaṃ maṃtraṃ na tad cyate | bhranāsādiṣu kīṭavanna (da) mi mano magraṃ kathaściddhaveta || ādhāre pavano na yāti vividhādabhyāsato yoginām | nityānandamayāsabhāvanilayacchīrājayogāhate || 6 ||

    pa·ṭa·ra·ka·map·ra·ti·pat·ti·he·tu·ka·mi·daṃ maṃt·raṃ na tad cya·te | bhra·nā·sā·di·ṣu kī·ṭa·van·na (da) mi ma·no mag·raṃ ka·thaś·cid·dha·ve·ta || ā·dhā·re pa·va·no na yā·ti vi·vi·dhā·dabh·yā·sa·to yo·gi·nām | nit·yā·nan·da·ma·yā·sa·bhā·va·ni·la·yac·chī·rā·ja·yo·gā·ha·te || 6 ||

  8. 8

    Without one's own state, no eternal joy, no lordship; even daily union with divine women, without meditation, is nothing. How can a horse be born of a she-elephant, a camel of a donkey, rice from millet, by force? Say, O lord. [?]

    नित्य dorset ठमेन्न Tat (तिः) नेवाधिपत्यं तथा | दिव्यस्लीनवसङ्गमोऽप्यनुदिन न ध्यायतो SA I हस्तिन्यास्तुरगः खरा करभः शाल्योदनं कोद्रवात्‌ | जायन्ते हटतः कथं वद विमो स्वीयं ard विना ॥ ७॥

    nitya dorset ṭhamenna Tat (tiḥ) nevādhipatyaṃ tathā | divyaslīnavasaṅgamo'pyanudina na dhyāyato SA I hastinyāsturagaḥ kharā karabhaḥ śālyodanaṃ kodravāt | jāyante haṭataḥ kathaṃ vada vimo svīyaṃ ard vinā || 7||

    nit·ya dor·set ṭha·men·na Tat (tiḥ) ne·vā·dhi·pat·yaṃ ta·thā | div·yas·lī·na·va·saṅ·ga·mo'pya·nu·di·na na dhyā·ya·to SA I has·tin·yās·tu·ra·gaḥ kha·rā ka·ra·bhaḥ śāl·yo·da·naṃ kod·ra·vāt | jā·yan·te ha·ṭa·taḥ ka·thaṃ va·da vi·mo svī·yaṃ ard vi·nā || 7||

  9. 9

    Some drink urine, some eat saliva, some lift the bindu upward from the young woman's womb; some, skilled in moving the anus, eat the elements of all the body's veins — no body-perfection for them, their own mind lost, apart from this rāja-yoga.

    केचिन्सूतरं पिबन्ति प्रमरमरानतः केचिदश्नन्ति लालां | केवित्काठ प्रविष्टो युवतिभगवतद्िनदुमूध्वं नयन्ति ॥ केचित्खादन्ति धातन्रिखिलतनुसिरा पायुसश्वारदक्षाः | नेषा देहसिद्विर्विंगतनिजमनो राजयोगाच्तेऽस्मात्‌ ॥ ८ ॥

    kecinsūtaraṃ pibanti pramaramarānataḥ kecidaśnanti lālāṃ | kevitkāṭha praviṣṭo yuvatibhagavatadinadumūdhvaṃ nayanti || kecitkhādanti dhātanrikhilatanusirā pāyusaśvāradakṣāḥ | neṣā dehasidvirviṃgatanijamano rājayogācte'smāt || 8 ||

    ke·cin·sū·ta·raṃ pi·ban·ti pra·ma·ra·ma·rā·na·taḥ ke·ci·daś·nan·ti lā·lāṃ | ke·vit·kā·ṭha pra·viṣ·ṭo yu·va·ti·bha·ga·va·ta·di·na·du·mūdh·vaṃ na·yan·ti || ke·cit·khā·dan·ti dhā·tan·ri·khi·la·ta·nu·si·rā pā·yu·saś·vā·ra·dak·ṣāḥ | ne·ṣā de·ha·sid·vir·viṃ·ga·ta·ni·ja·ma·no rā·ja·yo·gāc·te'smāt || 8 ||

  10. 10

    When the mind has reached sameness and the wind goes into the middle, that is amarolī, vajrolī, sahajolī — so it is held.

    चित्तो समत्वमापन्ने वायो व्रनति मध्यमे एषाऽमरोली वजोटीतदामति मतेति च (सहनोरी प्रजायते ) ॥ It

    citto samatvamāpanne vāyo vranati madhyame eṣā'marolī vajoṭītadāmati mateti ca (sahanorī prajāyate ) || It

    cit·to sa·mat·va·mā·pan·ne vā·yo vra·na·ti madh·ya·me e·ṣā'ma·ro·lī va·jo·ṭī·ta·dā·ma·ti ma·te·ti ca (sa·ha·no·rī pra·jā·ya·te ) || It

verses 11–20 10 verses
  1. 1

    So in the Śrī Sampuṭa: holding the breath by force in the fish's belly, the Lord… having spoken this on the mountain — 'it is time, not mind' — he told Mīnanātha with Pārvatī, eternal and long, I praise. [?]

    तथाच भ्रीसम्पुटे -- विभ्राणः पवनं हटान्नियमितं Washes मीनोदरे । FIN भगवान्विपरच्य सहसा यावग्नयेतत्यसो I तं चोक्त्वा गिरिदिन भाषितमिदं कारो न चेतः एं ¦ पावत्या मह मीननाथमवदननित्यं चिरं नीमि ॥। १० ॥

    tathāca bhrīsampuṭe -- vibhrāṇaḥ pavanaṃ haṭānniyamitaṃ Washes mīnodare | FIN bhagavānviparacya sahasā yāvagnayetatyaso I taṃ coktvā giridina bhāṣitamidaṃ kāro na cetaḥ eṃ ¦ pāvatyā maha mīnanāthamavadananityaṃ ciraṃ nīmi ||| 10 ||

    ta·thā·ca bhrī·sam·pu·ṭe -- vibh·rā·ṇaḥ pa·va·naṃ ha·ṭān·ni·ya·mi·taṃ Was·hes mī·no·da·re | FIN bha·ga·vān·vi·pa·rac·ya sa·ha·sā yā·vag·na·ye·tat·ya·so I taṃ cok·tvā gi·ri·di·na bhā·ṣi·ta·mi·daṃ kā·ro na ce·taḥ eṃ ¦ pā·vat·yā ma·ha mī·na·nā·tha·ma·va·da·na·nit·yaṃ ci·raṃ nī·mi ||| 10 ||

  2. 2

    If by herbs one lived free of trouble in the world, why do physicians, seized by sickness and old age, die?

    यदि जीवेदोपधीमिः संसारं निरुपद्र | आमयास्ता जराग्रस्त प्रियन्ते भिषजः कथम्‌ ॥ ११॥

    yadi jīvedopadhīmiḥ saṃsāraṃ nirupadra | āmayāstā jarāgrasta priyante bhiṣajaḥ katham || 11||

    ya·di jī·ve·do·pa·dhī·miḥ saṃ·sā·raṃ ni·ru·pad·ra | ā·ma·yās·tā ja·rāg·ras·ta pri·yan·te bhi·ṣa·jaḥ ka·tham || 11||

  3. 3

    Clever followers of Caraka, minds sharp, devoted to hearing Suśruta — how, without the herb of no-mind, does all become … ? [? text damaged]

    चरकानुचरणचतुराश्रटुकधियः सुश्रतश्रवणणोलाः | अमनस्कोषधि.... A... SIT कथमखिलंगते TTA भवति | १२॥

    carakānucaraṇacaturāśraṭukadhiyaḥ suśrataśravaṇaṇolāḥ | amanaskoṣadhi.... A... SIT kathamakhilaṃgate TTA bhavati | 12||

    ca·ra·kā·nu·ca·ra·ṇa·ca·tu·rāś·ra·ṭu·ka·dhi·yaḥ suś·ra·taś·ra·va·ṇa·ṇo·lāḥ | a·ma·nas·ko·ṣa·dhi.... A... SIT ka·tha·ma·khi·laṃ·ga·te TTA bha·va·ti | 12||

  4. 4

    Bindu and nāda are the great herbs, present in all beings; not knowing these two, all die, lacking a guru.

    विन्दुनादौ महौषध्यो विते सवजन्तुषु । तावविज्ञाय सर्वेऽपि प्रियन्ते गुरुवजिताः ॥ १३॥

    vindunādau mahauṣadhyo vite savajantuṣu | tāvavijñāya sarve'pi priyante guruvajitāḥ || 13||

    vin·du·nā·dau ma·hau·ṣadh·yo vi·te sa·va·jan·tu·ṣu | tā·va·vij·ñā·ya sar·ve'pi pri·yan·te gu·ru·va·ji·tāḥ || 13||

  5. 5

    [It] wastes the wind, the sun and fire; from this the … moves, the seed falls. [? badly damaged]

    Tea गायुं भानुमप्रिच क्षयति | TITAN चलत्यस्माद्रीजश्वति Weld ॥ १४॥

    Tea gāyuṃ bhānumaprica kṣayati | TITAN calatyasmādrījaśvati Weld || 14||

    Te·a gā·yuṃ bhā·nu·map·ri·ca kṣa·ya·ti | TI·TAN ca·lat·yas·mād·rī·jaś·va·ti Weld || 14||

  6. 6

    Who knows the essence of these two… how could fear of decay, old age, disease, sin and death be his?

    यो जानात्यनयोस्मारं ARTETA: | काय्ेशाजराव्याधिपापमृत्युमयं कुतः ॥ १५॥

    yo jānātyanayosmāraṃ ARTETA: | kāyeśājarāvyādhipāpamṛtyumayaṃ kutaḥ || 15||

    yo jā·nāt·ya·na·yos·mā·raṃ AR·TE·TA: | kā·ye·śā·ja·rāv·yā·dhi·pā·pa·mṛt·yu·ma·yaṃ ku·taḥ || 15||

  7. 7

    When the wind goes out and the sun-ray goes round Meru's path, at the fire-state the moon fills the sky-body; when bliss rises, delusion's darkness leaves you; at the brahmarandhra the union of Śiva and Śivā triumphs, something unprecedented. [?]

    नियाते Praca व्रनति खररुचौ मेरुमर्ग समन्तात्‌ | द्रे ( ! ) वन्हिमावे Balt शशधर पूरयत्याश्काये ॥ उद्यत्यानन्दश्ृनदे त्यजति तव AACS मोहान्धकारे । रोद्ध ब्रह्मरन्ध्रे जयति रिव शिवा सङ्गमः कोप्यपू्ः ॥ १६ I

    niyāte Praca vranati khararucau merumarga samantāt | dre ( ! ) vanhimāve Balt śaśadhara pūrayatyāśkāye || udyatyānandaśṛnade tyajati tava AACS mohāndhakāre | roddha brahmarandhre jayati riva śivā saṅgamaḥ kopyapūḥ || 16 I

    ni·yā·te Pra·ca vra·na·ti kha·ra·ru·cau me·ru·mar·ga sa·man·tāt | dre ( ! ) van·hi·mā·ve Balt śa·śa·dha·ra pū·ra·yat·yāś·kā·ye || ud·yat·yā·nan·da·śṛ·na·de tya·ja·ti ta·va A·ACS mo·hān·dha·kā·re | rod·dha brah·ma·ran·dhre ja·ya·ti ri·va śi·vā saṅ·ga·maḥ kop·ya·pūḥ || 16 I

  8. 8

    Amarogha alone is called rāja-yoga; joined to laya and the rest, how is a fourth given? [?]

    एक एवामरोधो हि राजयोगामिधानकः | मयादिभिस्ममायुक्तश्चतर्थो दीयते कथम्‌ |) १७॥।

    eka evāmarodho hi rājayogāmidhānakaḥ | mayādibhismamāyuktaścatartho dīyate katham |) 17|||

    e·ka e·vā·ma·ro·dho hi rā·ja·yo·gā·mi·dhā·na·kaḥ | ma·yā·di·bhis·ma·mā·yuk·taś·ca·tar·tho dī·ya·te ka·tham |) 17|||

  9. 9

    Mild, middling, strong and strongest — so the practitioner is known; here the ladder is told.

    मृदुमध्याध मात्रध अधिमात्रतरस्तथा | ATT साधको ज्ञेयस्तत्सोपानमिहोच्यते ॥ १८ ॥

    mṛdumadhyādha mātradha adhimātratarastathā | ATT sādhako jñeyastatsopānamihocyate || 18 ||

    mṛ·du·madh·yā·dha māt·ra·dha a·dhi·māt·ra·ta·ras·ta·thā | ATT sā·dha·ko jñe·yas·tat·so·pā·na·mi·hoc·ya·te || 18 ||

  10. 10

    Of slight zeal, slight passion, dependent on others, a jester, sick, weak in spirit, a householder — he is called mild.

    मन्दोत्सादी मन्दरागी पराधीनो विदषकः | व्याधिस्थो हीनसत्वश्च ग्र ( गृ) हवासी मृदुः स्मृतः ॥ ५९ 1

    mandotsādī mandarāgī parādhīno vidaṣakaḥ | vyādhistho hīnasatvaśca gra ( gṛ) havāsī mṛduḥ smṛtaḥ || 59 1

    man·dot·sā·dī man·da·rā·gī pa·rā·dhī·no vi·da·ṣa·kaḥ | vyā·dhis·tho hī·na·sat·vaś·ca gra ( gṛ) ha·vā·sī mṛ·duḥ smṛ·taḥ || 59 1

verses 21–30 10 verses
  1. 1

    Even-minded, … even in body, even in refuge, neutral in all works — he is called middling.

    समबुद्धिः AAT समकायः समाश्रयः | मध्यस्थः सवेकार्येषु मध्यसत्योऽभिधीयते ॥ २० ॥

    samabuddhiḥ AAT samakāyaḥ samāśrayaḥ | madhyasthaḥ savekāryeṣu madhyasatyo'bhidhīyate || 20 ||

    sa·ma·bud·dhiḥ A·AT sa·ma·kā·yaḥ sa·māś·ra·yaḥ | madh·yas·thaḥ sa·ve·kār·ye·ṣu madh·ya·sat·yo'bhi·dhī·ya·te || 20 ||

  2. 2

    Endowed with vigour, in his prime, spirited, … a hero — he is called strong.

    ्मावीयेनयेधुक्तो वयस्थस्यत्ववानपि । aria खरशरस्सोऽधिमात्रौ निगद्यते ।॥ २९ ॥

    māvīyenayedhukto vayasthasyatvavānapi | aria kharaśarasso'dhimātrau nigadyate ||| 29 ||

    mā·vī·ye·na·ye·dhuk·to va·yas·thas·yat·va·vā·na·pi | a·ri·a kha·ra·śa·ras·so'dhi·māt·rau ni·gad·ya·te ||| 29 ||

  3. 3

    Practised in all śāstras, charming, brave and vigorous, … unchanging — [he is the strongest].

    स्ैशाखकृताभ्यासो मनोज्ञो वीयेशोयवान्‌ । निमाहस्यवेयम्पत्नो निर्विकारो FEET 11 २२॥

    saiśākhakṛtābhyāso manojño vīyeśoyavān | nimāhasyaveyampatno nirvikāro FEET 11 22||

    sai·śā·kha·kṛ·tābh·yā·so ma·noj·ño vī·ye·śo·ya·vān | ni·mā·has·ya·ve·yam·pat·no nir·vi·kā·ro FE·ET 11 22||

  4. 4

    The strongest, great-bodied, goes forth; such cross the sea of becoming and carry others across.

    अधिमात्रतरस्सोऽपि महाकायः प्रबत॑ते | तरन्ति च भवाम्भोधि तारयन्ति परानपि tl २२३॥

    adhimātratarasso'pi mahākāyaḥ prabata॑te | taranti ca bhavāmbhodhi tārayanti parānapi tl 223||

    a·dhi·māt·ra·ta·ras·so'pi ma·hā·kā·yaḥ pra·ba·ta॑te | ta·ran·ti ca bha·vām·bho·dhi tā·ra·yan·ti pa·rā·na·pi tl 223||

  5. 5

    To the mild a mantra is given; to the middling laya is taught; to the strong give haṭha; amarogha to the great lord [the strongest].

    मृदवे दीयते मंत्रो मध्याय खय उच्यते | अधिमात्र हठं दद्यादमरोघो महेश्वरे ॥ २४॥

    mṛdave dīyate maṃtro madhyāya khaya ucyate | adhimātra haṭhaṃ dadyādamarogho maheśvare || 24||

    mṛ·da·ve dī·ya·te maṃt·ro madh·yā·ya kha·ya uc·ya·te | a·dhi·māt·ra ha·ṭhaṃ dad·yā·da·ma·ro·gho ma·heś·va·re || 24||

  6. 6

    There, the mantra: 'Aham' (Om), the one-syllable mantra with praṇava first; meditating Śiva in the heart in the twelve-petalled circle.

    तत्र मत्रम्‌ः- अह ( ओ ) मिति एकाक्षर मंत्रं तत्सप्रणवादिकम्‌ । शिवं aed हृदि ध्यात्वा दादर भिन्नमण्डले 11 २५॥

    tatra matramḥ- aha ( o ) miti ekākṣara maṃtraṃ tatsapraṇavādikam | śivaṃ aed hṛdi dhyātvā dādara bhinnamaṇḍale 11 25||

    tat·ra mat·ramḥ- a·ha ( o ) mi·ti e·kāk·ṣa·ra maṃt·raṃ tat·sap·ra·ṇa·vā·di·kam | śi·vaṃ a·ed hṛ·di dhyāt·vā dā·da·ra bhin·na·maṇ·ḍa·le 11 25||

  7. 7

    By a lakh of repetitions [one conquers] death…; by a tenth part offering fire with honey, ghee and water.

    एकलक्षजपान्मृत्युं AAAI | दशौ हवनं इत्वा क्षो दरभीरध॒ताम्बुने; | २६ ॥

    ekalakṣajapānmṛtyuṃ AAAI | daśau havanaṃ itvā kṣo darabhīradha॒tāmbune; | 26 ||

    e·ka·lak·ṣa·ja·pān·mṛt·yuṃ A·A·AI | da·śau ha·va·naṃ it·vā kṣo da·ra·bhī·ra·dha॒tām·bu·ne; | 26 ||

  8. 8

    Now laya: whoever meditates in his own body on the god Śiva in Kāmarūpa, liṅga-shaped like a jewel, streaming nectar —

    अथल्यः-- कामरूपे शिवं देवै रिङ्गामं मणिसन्निभम्‌ | खवन्तं चामृतरसं यो ध्यायेन्निजविग्रहे ॥ २७ ॥

    athalyaḥ-- kāmarūpe śivaṃ devai riṅgāmaṃ maṇisannibham | khavantaṃ cāmṛtarasaṃ yo dhyāyennijavigrahe || 27 ||

    a·thal·yaḥ-- kā·ma·rū·pe śi·vaṃ de·vai riṅ·gā·maṃ ma·ṇi·san·ni·bham | kha·van·taṃ cā·mṛ·ta·ra·saṃ yo dhyā·yen·ni·ja·vig·ra·he || 27 ||

  9. 9

    …he attains perfection; free of wrinkles and grey hair he lives three hundred years.

    HATTA सिद्विभाग्भवेत्‌ । वलीपलितनिषक्तो जीवेदव्दशतत्रयम्‌ I २८ ॥

    HATTA sidvibhāgbhavet | valīpalitaniṣakto jīvedavdaśatatrayam I 28 ||

    HAT·TA sid·vi·bhāg·bha·vet | va·lī·pa·li·ta·ni·ṣak·to jī·ve·dav·da·śa·tat·ra·yam I 28 ||

  10. 10

    Now haṭha: pressing the yoni with the left heel, stretching the right leg, holding it with both hands, fill the mouth [with breath].

    अथ हट -- पादमूलेन वामेन योनिं सम्पीड्य दक्षिणम्‌ । प्रसारिते पदे कृत्वा कराभ्यां पूरयेन्युखे ॥ २५॥।

    atha haṭa -- pādamūlena vāmena yoniṃ sampīḍya dakṣiṇam | prasārite pade kṛtvā karābhyāṃ pūrayenyukhe || 25|||

    a·tha ha·ṭa -- pā·da·mū·le·na vā·me·na yo·niṃ sam·pīḍ·ya dak·ṣi·ṇam | pra·sā·ri·te pa·de kṛt·vā ka·rābh·yāṃ pū·ra·yen·yu·khe || 25|||

verses 31–40 10 verses
  1. 1

    Placing the lock in the throat, the wind rising from the base — as a snake struck by a stick becomes stick-straight,

    कष्टे बन्धं समारोप्याधारादरायुमृर्वतः । यथा दण्डाहतस्पपां दण्डाकारः प्रजायते ॥ ३० ॥

    kaṣṭe bandhaṃ samāropyādhārādarāyumṛrvataḥ | yathā daṇḍāhataspapāṃ daṇḍākāraḥ prajāyate || 30 ||

    kaṣ·ṭe ban·dhaṃ sa·mā·rop·yā·dhā·rā·da·rā·yu·mṛr·va·taḥ | ya·thā daṇ·ḍā·ha·tas·pa·pāṃ daṇ·ḍā·kā·raḥ pra·jā·ya·te || 30 ||

  2. 2

    so the coiled śakti Kuṇḍalī suddenly becomes straight; then a death-state arises, resting in the two cavities. Great diseases, great afflictions, death and the rest are conquered; so the wise call this Mahāmudrā.

    FATT तदा शक्तिः कुण्डली सहसा भवेत्‌ | तदास मरणावस्था जायते दिपुटाश्रिता ॥ 32 tl महारोगा महाका जीयन्ते मरणादयः | Wega तेनेनां वदन्ति विबुधोत्तमाः ॥ २२॥

    FATT tadā śaktiḥ kuṇḍalī sahasā bhavet | tadāsa maraṇāvasthā jāyate dipuṭāśritā || 32 tl mahārogā mahākā jīyante maraṇādayaḥ | Wega tenenāṃ vadanti vibudhottamāḥ || 22||

    FATT ta·dā śak·tiḥ kuṇ·ḍa·lī sa·ha·sā bha·vet | ta·dā·sa ma·ra·ṇā·vas·thā jā·ya·te di·pu·ṭāś·ri·tā || 32 tl ma·hā·ro·gā ma·hā·kā jī·yan·te ma·ra·ṇā·da·yaḥ | We·ga te·ne·nāṃ va·dan·ti vi·bu·dhot·ta·māḥ || 22||

  3. 3

    When Mahāmudrā is done, it succeeds for the practitioner; … Mahābandha …

    महायुद्राकृता यन साधकाय प्रसिध्यति | RAIS महाबन्धो FTAA | ३३ ॥

    mahāyudrākṛtā yana sādhakāya prasidhyati | RAIS mahābandho FTAA | 33 ||

    ma·hā·yud·rā·kṛ·tā ya·na sā·dha·kā·ya pra·sidh·ya·ti | RAIS ma·hā·ban·dho FTA·A | 33 ||

  4. 4

    Holding the wind in the mouth, chin on the heart, press the yoni firmly and set the mind in the middle.

    MIN मुखे वायुं हृदय चु (च ) बुक कतं | निभृतं योनिमाढुशवेन्मनो मध्ये नियोजयेत्‌ ।॥ ३४॥

    MIN mukhe vāyuṃ hṛdaya cu (ca ) buka kataṃ | nibhṛtaṃ yonimāḍhuśavenmano madhye niyojayet ||| 34||

    MIN mu·khe vā·yuṃ hṛ·da·ya cu (ca ) bu·ka ka·taṃ | ni·bhṛ·taṃ yo·ni·mā·ḍhu·śa·ven·ma·no madh·ye ni·yo·ja·yet ||| 34||

  5. 5

    This stops the upward course of all the channels; making the triveṇī-meeting, it brings the mind to Kedāra.

    अयं च सर्वनादीनामूध्वं गतिविगोधनः। वरिवेणीसद्मं कृता केदारं प्रापयन्मनः | ३५॥

    ayaṃ ca sarvanādīnāmūdhvaṃ gativigodhanaḥ| variveṇīsadmaṃ kṛtā kedāraṃ prāpayanmanaḥ | 35||

    a·yaṃ ca sar·va·nā·dī·nā·mūdh·vaṃ ga·ti·vi·go·dha·naḥ| va·ri·ve·ṇī·sad·maṃ kṛ·tā ke·dā·raṃ prā·pa·yan·ma·naḥ | 35||

  6. 6

    As a woman full of beauty is barren without a man, so Mahāmudrā and Mahābandha are fruitless without [Mahāvedha].

    रूपलावण्यसम्पना यथा छरी पुरूपं विना | महापुद्रामहाबन्धो निष्फलो TIAA ॥ ३६ ॥

    rūpalāvaṇyasampanā yathā charī purūpaṃ vinā | mahāpudrāmahābandho niṣphalo TIAA || 36 ||

    rū·pa·lā·vaṇ·ya·sam·pa·nā ya·thā cha·rī pu·rū·paṃ vi·nā | ma·hā·pud·rā·ma·hā·ban·dho niṣ·pha·lo TI·A·A || 36 ||

  7. 7

    Hold the stretched leg firmly with both hands; then swinging…

    र्य प्रसारितं पादं कराभ्यां धारयेद्‌ च्टम्‌ । आन्दोलनं ततः RITA API ॥ ३७ ॥

    rya prasāritaṃ pādaṃ karābhyāṃ dhārayed cṭam | āndolanaṃ tataḥ RITA API || 37 ||

    rya pra·sā·ri·taṃ pā·daṃ ka·rābh·yāṃ dhā·ra·yed cṭam | ān·do·la·naṃ ta·taḥ RI·TA A·PI || 37 ||

  8. 8

    Then striking again, steady with the throat-seal, stopping the wind's course, doing inhale and retention,

    पुनरास्फालनं कव्या सुस्थिरं कण्डयुद्रया | वायुना गतिमाहत्य करत्वा पूरकङ्कम्भको ॥ ३८ ॥

    punarāsphālanaṃ kavyā susthiraṃ kaṇḍayudrayā | vāyunā gatimāhatya karatvā pūrakaṅkambhako || 38 ||

    pu·na·rās·phā·la·naṃ kav·yā sus·thi·raṃ kaṇ·ḍa·yud·ra·yā | vā·yu·nā ga·ti·mā·hat·ya ka·rat·vā pū·ra·kaṅ·kam·bha·ko || 38 ||

  9. 9

    With hands even and feet even, … pressing the four with the anus. [?]

    समहस्तयुगो भूत्वा समपादयुगस्तथा | PACHA चतुष्पीड तु पायुना ॥ 32

    samahastayugo bhūtvā samapādayugastathā | PACHA catuṣpīḍa tu pāyunā || 32

    sa·ma·has·ta·yu·go bhūt·vā sa·ma·pā·da·yu·gas·ta·thā | PA·CHA ca·tuṣ·pī·ḍa tu pā·yu·nā || 32

  10. 10

    … by wind, thunder and fire-points; seizing the two cavities, the wind throbs quickly.

    MARA वायुवज्नाप्रिकोटिभिः | पुटदयं समाक्रम्य वायुः स्फुरति सत्वरम्‌ ॥ Vo II

    MARA vāyuvajnāprikoṭibhiḥ | puṭadayaṃ samākramya vāyuḥ sphurati satvaram || Vo II

    MA·RA vā·yu·vaj·nāp·ri·ko·ṭi·bhiḥ | pu·ṭa·da·yaṃ sa·māk·ram·ya vā·yuḥ sphu·ra·ti sat·va·ram || Vo I·I

verses 41–50 10 verses
  1. 1

    One should know the joining of moon, sun and fire for nectar; with the death-state … then whence fear of death?

    सोमतूयाधिसम्बन्धं जानीयादमृताय वे । मृतावस्स्था ATTA ततो मृत्युभयं कुतः ॥ ४१॥

    somatūyādhisambandhaṃ jānīyādamṛtāya ve | mṛtāvassthā ATTA tato mṛtyubhayaṃ kutaḥ || 41||

    so·ma·tū·yā·dhi·sam·ban·dhaṃ jā·nī·yā·da·mṛ·tā·ya ve | mṛ·tā·vas·sthā AT·TA ta·to mṛt·yu·bha·yaṃ ku·taḥ || 41||

  2. 2

    These three are of great merit, destroying old age and death; let it be done eightfold, each watch, day after day.

    एतत्रयं महागुण्यं जरामृत्युषिनाशचनम्‌ | अष्टधा क्रियते चेतत्‌ यामे यामे दिने दिने ॥.४२॥

    etatrayaṃ mahāguṇyaṃ jarāmṛtyuṣināśacanam | aṣṭadhā kriyate cetat yāme yāme dine dine ||.42||

    e·tat·ra·yaṃ ma·hā·guṇ·yaṃ ja·rā·mṛt·yu·ṣi·nā·śa·ca·nam | aṣ·ṭa·dhā kri·ya·te ce·tat yā·me yā·me di·ne di·ne ||.42||

  3. 3

    Increasing strength, granting aṇimā and the other powers, gathering merit, ever shattering sin's flood. For those rightly trained, little at first practice; avoid fire, women and the road at the start.

    बदवबरद्धिकरं चैव अणिमादिगुणप्रदम्‌ | पण्ये सञ्चयसंहारि पापोधमिदुरं सदा NB सम्यगिक्षावतामेवं स्वल्पं प्रथमसाधने | बद्िस्रीपथसेवानामादौ वनेनमाचरेत्‌ ।॥ ४४॥

    badavabaraddhikaraṃ caiva aṇimādiguṇapradam | paṇye sañcayasaṃhāri pāpodhamiduraṃ sadā NB samyagikṣāvatāmevaṃ svalpaṃ prathamasādhane | badisrīpathasevānāmādau vanenamācaret ||| 44||

    ba·da·va·ba·rad·dhi·ka·raṃ cai·va a·ṇi·mā·di·gu·ṇap·ra·dam | paṇ·ye sañ·ca·ya·saṃ·hā·ri pā·po·dha·mi·du·raṃ sa·dā NB sam·ya·gik·ṣā·va·tā·me·vaṃ sval·paṃ pra·tha·ma·sā·dha·ne | ba·dis·rī·pa·tha·se·vā·nā·mā·dau va·ne·na·mā·ca·ret ||| 44||

  4. 4

    Ārambha, ghaṭa, the third paricaya, and niṣpatti: in all yogas the yoga-state is fourfold.

    आरम्भ धटश्ेव प्रत्ययश्च तृतीयकः | rata: सर्वयोगेषु योगावस्था चतुर्विधा ॥ ४५॥

    ārambha dhaṭaśeva pratyayaśca tṛtīyakaḥ | rata: sarvayogeṣu yogāvasthā caturvidhā || 45||

    ā·ram·bha dha·ṭa·śe·va prat·ya·yaś·ca tṛ·tī·ya·kaḥ | ra·ta: sar·va·yo·ge·ṣu yo·gā·vas·thā ca·tur·vi·dhā || 45||

  5. 5

    At the Brahmā-knot … the unstruck sound is heard in the body, with a varied tinkling.

    ्रहग्रन्थे मवेद्‌ TATA... FATT । विचित्रक्चणको देहेनाहतः श्रयते ध्वनिः ॥ ४६॥

    rahagranthe maved TATA... FATT | vicitrakcaṇako dehenāhataḥ śrayate dhvaniḥ || 46||

    ra·hag·ran·the ma·ved TA·TA... FATT | vi·cit·rak·ca·ṇa·ko de·he·nā·ha·taḥ śra·ya·te dhva·niḥ || 46||

  6. 6

    Divine body, radiant, divine scent, free of sickness — [thus] the yogi at ārambha.

    दिव्यदेहश्च तेजसी दिव्यगन्धस्त्वरोगवान्‌ | POUT आरम्भे योगिनो भवेत्‌ ॥ Vo I

    divyadehaśca tejasī divyagandhastvarogavān | POUT ārambhe yogino bhavet || Vo I

    div·ya·de·haś·ca te·ja·sī div·ya·gan·dhas·tva·ro·ga·vān | PO·UT ā·ram·bhe yo·gi·no bha·vet || Vo I

  7. 7

    In the second, making the pot, the wind goes to the middle; firm in posture the yogi becomes, equal in radiance to knowledge.

    दितीयायां धटीकङरत्य वायुभेवति मध्यग; | दृढासनो भवयोगी ज्ञानादेव समप्रभः ॥ ४८ ॥

    ditīyāyāṃ dhaṭīkaṅaratya vāyubhevati madhyaga; | dṛḍhāsano bhavayogī jñānādeva samaprabhaḥ || 48 ||

    di·tī·yā·yāṃ dha·ṭī·ka·ṅa·rat·ya vā·yu·bhe·va·ti madh·ya·ga; | dṛ·ḍhā·sa·no bha·va·yo·gī jñā·nā·de·va sa·map·ra·bhaḥ || 48 ||

  8. 8

    Then by piercing the Viṣṇu-knot, sign of highest bliss; in the void a drum-sound arises.

    विष्णुगरन्थस्तथा वेधात्‌ परमानन्दश्रूचकः | अतिश्ये Baca भेरीशब्दस्तथा भवेत्‌ ॥ ४९।।

    viṣṇugaranthastathā vedhāt paramānandaśrūcakaḥ | atiśye Baca bherīśabdastathā bhavet || 49||

    viṣ·ṇu·ga·ran·thas·ta·thā ve·dhāt pa·ra·mā·nan·daś·rū·ca·kaḥ | a·tiś·ye Ba·ca bhe·rī·śab·das·ta·thā bha·vet || 49||

  9. 9

    In the third, then piercing, the sky's great drum-sound; then the great void comes, resting on all the joints. [?]

    तीयायां ततो भित्वा arnt ( विहायो ) मदटध्वनिः | HEMT तदा जातं स्वंसन्धि( सद्वि ) समाश्रयम्‌ ॥ ५० ॥

    tīyāyāṃ tato bhitvā arnt ( vihāyo ) madaṭadhvaniḥ | HEMT tadā jātaṃ svaṃsandhi( sadvi ) samāśrayam || 50 ||

    tī·yā·yāṃ ta·to bhit·vā arnt ( vi·hā·yo ) ma·da·ṭadh·va·niḥ | HEMT ta·dā jā·taṃ svaṃ·san·dhi( sad·vi ) sa·māś·ra·yam || 50 ||

  10. 10

    Then, conquering mind-bliss, the innate bliss arises, free of fault, death, old age, sorrow, hunger, sleep and poison.

    चित्तानन्दं ततो जित्वा सहजानन्दसम्भवः । दोषमृत्यु-नरा-दःख-श्चधा-निद्राविषनितः ॥ ५१ ॥

    cittānandaṃ tato jitvā sahajānandasambhavaḥ | doṣamṛtyu-narā-daḥkha-ścadhā-nidrāviṣanitaḥ || 51 ||

    cit·tā·nan·daṃ ta·to jit·vā sa·ha·jā·nan·da·sam·bha·vaḥ | do·ṣa·mṛt·yu-na·rā-daḥ·kha-śca·dhā-nid·rā·vi·ṣa·ni·taḥ || 51 ||

verses 51–60 10 verses
  1. 1

    Then piercing Rudra's knot, the wind gone to the lord's seat; in niṣpatti a flute-sound, tinkling like a lute.

    Rater ततो भित्वा यत्वपीटगतोऽनिसः | निष्पत्तौ वेणवदशब्दः क्वणन्वीत ( न्निव ) क्वणो WAU ५२॥।

    Rater tato bhitvā yatvapīṭagato'nisaḥ | niṣpattau veṇavadaśabdaḥ kvaṇanvīta ( nniva ) kvaṇo WAU 52|||

    Ra·ter ta·to bhit·vā yat·va·pī·ṭa·ga·to'ni·saḥ | niṣ·pat·tau ve·ṇa·va·da·śab·daḥ kva·ṇan·vī·ta ( nni·va ) kva·ṇo WAU 52|||

  2. 2

    Then the mind is made one, called rāja-yoga; creator and destroyer, the yogi becomes lord-like.

    एकीभूतं तदा चित्तं राजयोगामिधानकम्‌ सृषटिसंहारकतीऽसो योगीश्वरयमोभवेत्‌ | ५२॥

    ekībhūtaṃ tadā cittaṃ rājayogāmidhānakam sṛṣaṭisaṃhārakatī'so yogīśvarayamobhavet | 52||

    e·kī·bhū·taṃ ta·dā cit·taṃ rā·ja·yo·gā·mi·dhā·na·kam sṛ·ṣa·ṭi·saṃ·hā·ra·ka·tī'so yo·gīś·va·ra·ya·mo·bha·vet | 52||

  3. 3

    No nāda, no bindu, no mind nor no-mind; nothing hard to pass by practice — this is called rāja-yoga.

    न नादो न च बिन्दुश्च न चेतो नाप्यचेतनः | नाभ्यासदुस्तरं किञ्चित्‌ राजयोगो निगद्यते ॥ ५४॥।

    na nādo na ca binduśca na ceto nāpyacetanaḥ | nābhyāsadustaraṃ kiñcit rājayogo nigadyate || 54|||

    na nā·do na ca bin·duś·ca na ce·to nāp·ya·ce·ta·naḥ | nābh·yā·sa·dus·ta·raṃ kiñ·cit rā·ja·yo·go ni·gad·ya·te || 54|||

  4. 4

    Where moving and unmoving dissolve, that is called the liṅga; that śakti of unthinkable deep form, lighting the three worlds; that mind void of dealing with all objects; that seat of meditation beyond the veil of boundless time, with ease.

    लीनं यत्र चराचरं TATA तर्लिङ्गमित्युच्यते । सा शक्तियेदचिन्त्यरूपगहनास्लोकत्रयोद्धासिनी ॥ TAT यदक्ेषवस्तुबिषयव्यापारहीनं मनः | TAT यदसीमकालपटलध्यानासनं हेलया ॥ ५५ ॥

    līnaṃ yatra carācaraṃ TATA tarliṅgamityucyate | sā śaktiyedacintyarūpagahanāslokatrayoddhāsinī || TAT yadakeṣavastubiṣayavyāpārahīnaṃ manaḥ | TAT yadasīmakālapaṭaladhyānāsanaṃ helayā || 55 ||

    lī·naṃ yat·ra ca·rā·ca·raṃ TA·TA tar·liṅ·ga·mit·yuc·ya·te | sā śak·ti·ye·da·cin·tya·rū·pa·ga·ha·nās·lo·kat·ra·yod·dhā·si·nī || TAT ya·da·ke·ṣa·vas·tu·bi·ṣa·yav·yā·pā·ra·hī·naṃ ma·naḥ | TAT ya·da·sī·ma·kā·la·pa·ṭa·ladh·yā·nā·sa·naṃ he·la·yā || 55 ||

  5. 5

    The body is made of five elements, filled with five circles: earth is known by hardness, water by fluid form,

    पश्चभूतात्मको देहः पश्चमण्डलपूरितः | काठिन्यात्यृथिवी ज्ञेया पानीय यददरुवाकृतिः ॥ ५६ ॥

    paścabhūtātmako dehaḥ paścamaṇḍalapūritaḥ | kāṭhinyātyṛthivī jñeyā pānīya yadadaruvākṛtiḥ || 56 ||

    paś·ca·bhū·tāt·ma·ko de·haḥ paś·ca·maṇ·ḍa·la·pū·ri·taḥ | kā·ṭhin·yāt·yṛ·thi·vī jñe·yā pā·nī·ya ya·da·da·ru·vā·kṛ·tiḥ || 56 ||

  6. 6

    fire by kindling, wind by touch, and all in space as awareness — this the yoga-seeker must know.

    दीपनं तु भवेततेजः स्पत वायोस्तथा भवेत्‌ । आकाशे चेतनं सर्वं ज्ञातव्य योगमिच्छता ॥ ५७॥

    dīpanaṃ tu bhavetatejaḥ spata vāyostathā bhavet | ākāśe cetanaṃ sarvaṃ jñātavya yogamicchatā || 57||

    dī·pa·naṃ tu bha·ve·ta·te·jaḥ spa·ta vā·yos·ta·thā bha·vet | ā·kā·śe ce·ta·naṃ sar·vaṃ jñā·tav·ya yo·ga·mic·cha·tā || 57||

  7. 7

    Twenty-one thousand and six hundred, day and night, the wind goes out from its circle. When the earth-circle wanes, [decay] comes to the embodied; when water wanes, hair whitens like grass.

    ध्टच्छतान्यधिकान्यत्र सहस्ाण्येकविरंतिः | अहोरात्रं FST वायुमण्डलरेचनात्‌ ॥ ५८ It तत्यृथ्वीमण्डले क्षीणे बिरायाति देहिनाम्‌ | तोये क्षीणे तृणानीव चिकुरः पाण्डुराः क्रमात्‌ ॥ ५९ ॥

    dhṭacchatānyadhikānyatra sahasāṇyekaviraṃtiḥ | ahorātraṃ FST vāyumaṇḍalarecanāt || 58 It tatyṛthvīmaṇḍale kṣīṇe birāyāti dehinām | toye kṣīṇe tṛṇānīva cikuraḥ pāṇḍurāḥ kramāt || 59 ||

    dhṭac·cha·tān·ya·dhi·kān·yat·ra sa·ha·sāṇ·ye·ka·vi·raṃ·tiḥ | a·ho·rāt·raṃ FST vā·yu·maṇ·ḍa·la·re·ca·nāt || 58 It tat·yṛth·vī·maṇ·ḍa·le kṣī·ṇe bi·rā·yā·ti de·hi·nām | to·ye kṣī·ṇe tṛ·ṇā·nī·va ci·ku·raḥ pāṇ·ḍu·rāḥ kra·māt || 59 ||

  8. 8

    When fire wanes, hunger and lustre go; when wind slackens, trembling — he lives by mere daring.

    तेजःश्षीणे श्वुधाकान्तिनैस्यते मारते शथे | वेपथुश्च WAS साहसेनेव जीवति ॥ ६० ॥

    tejaḥśṣīṇe śvudhākāntinaisyate mārate śathe | vepathuśca WAS sāhaseneva jīvati || 60 ||

    te·jaḥś·ṣī·ṇe śvu·dhā·kān·ti·nais·ya·te mā·ra·te śa·the | ve·pa·thuś·ca WAS sā·ha·se·ne·va jī·va·ti || 60 ||

  9. 9

    So death comes from the waning of the elements, life from holding them; … one lives a hundred years; else death cannot be.

    इत्थं भूतक्षयान्मृत्युजीवितं भूतधारणात्‌ । प... ओदर्षशते रश्येन्नान्यथा मरणं भवेत्‌ ॥ ६१ I

    itthaṃ bhūtakṣayānmṛtyujīvitaṃ bhūtadhāraṇāt | pa... odarṣaśate raśyennānyathā maraṇaṃ bhavet || 61 I

    it·thaṃ bhū·tak·ṣa·yān·mṛt·yu·jī·vi·taṃ bhū·ta·dhā·ra·ṇāt | pa... o·dar·ṣa·śa·te raś·yen·nān·ya·thā ma·ra·ṇaṃ bha·vet || 61 I

  10. 10

    By practising through the eight watches he swallows all breaths; filled with sixteen digits, the moon stands from inhalation.

    यामाष्टकटृताभ्यासात्सवोज्खवासान्‌ ग्रसत्यसो । स षोडशकरोपेतश्यशी तिष्ठति पूरकान्‌ ( त्‌ ) ॥ ६२ ॥

    yāmāṣṭakaṭṛtābhyāsātsavojkhavāsān grasatyaso | sa ṣoḍaśakaropetaśyaśī tiṣṭhati pūrakān ( t ) || 62 ||

    yā·māṣ·ṭa·ka·ṭṛ·tābh·yā·sāt·sa·voj·kha·vā·sān gra·sat·ya·so | sa ṣo·ḍa·śa·ka·ro·pe·taś·ya·śī tiṣ·ṭha·ti pū·ra·kān ( t ) || 62 ||

verses 61–70 10 verses
  1. 1

    When the mind is waveless and still, the wind goes to the middle; the sun goes to the upper place, with bindu it goes to …

    निस्तरङ्ग स्थिरे चित्ते वायुभेवति मध्यगः | रविरूर्ध्वपदं याति विन्दुना याति व्यताम्‌ ॥ ६२ ॥

    nistaraṅga sthire citte vāyubhevati madhyagaḥ | ravirūrdhvapadaṃ yāti vindunā yāti vyatām || 62 ||

    nis·ta·raṅ·ga sthi·re cit·te vā·yu·bhe·va·ti madh·ya·gaḥ | ra·vi·rūr·dhva·pa·daṃ yā·ti vin·du·nā yā·ti vya·tām || 62 ||

  2. 2

    The yogi, filled with bliss, becomes like Śiva; then all lordly qualities are seen within ten months.

    आनन्दपूरितो योभी जायते शिवसननिभः | तदेश्वरगुणास्सरवे श्यन्ते दश्षमासतः । ६४ ॥

    ānandapūrito yobhī jāyate śivasananibhaḥ | tadeśvaraguṇāssarave śyante daśṣamāsataḥ | 64 ||

    ā·nan·da·pū·ri·to yo·bhī jā·ya·te śi·va·sa·na·ni·bhaḥ | ta·deś·va·ra·gu·ṇās·sa·ra·ve śyan·te daś·ṣa·mā·sa·taḥ | 64 ||

  3. 3

    Thus the perfected amarogha is revealed by Gorakṣa, made of skill in laya and the means, awakening and proof.

    इत्यमरोषसंसिद्रो गोरक्षेण प्रकाशितः | लयाद्युपायकोशल्यप्रमोधप्रत्ययात्मकः । ६५५ ॥

    ityamaroṣasaṃsidro gorakṣeṇa prakāśitaḥ | layādyupāyakośalyapramodhapratyayātmakaḥ | 655 ||

    it·ya·ma·ro·ṣa·saṃ·sid·ro go·rak·ṣe·ṇa pra·kā·śi·taḥ | la·yād·yu·pā·ya·ko·śal·yap·ra·mo·dhap·rat·ya·yāt·ma·kaḥ | 655 ||

  4. 4

    Leaving all thought, test it for a single day; if there is no proof of it, then my word is false.

    स्ैचिन्तां परित्यज्य दिनमे$ परीक्षयताम्‌ | यदि तत्प्रत्ययो नास्तितदा मे तु मृषा Ta: ॥ ६६ ॥

    saicintāṃ parityajya diname$ parīkṣayatām | yadi tatpratyayo nāstitadā me tu mṛṣā Ta: || 66 ||

    sai·cin·tāṃ pa·rit·yaj·ya di·na·me$ pa·rīk·ṣa·ya·tām | ya·di tat·prat·ya·yo nās·ti·ta·dā me tu mṛ·ṣā Ta: || 66 ||

  5. 5

    …rays, moon-…, lamp-flame, moon, suns: these rays [rest in] the great orb… Who does not know [it] does not find…; when sameness arises in the mind free of duality —

    रुमो (?) मरीचि GNA दीपज्वालेन्दु भारराः | अमी करा महाविम्बं Healers wad | ६७ | ard यो न जानाति asad न विन्दति | समीभावे सयुत्यन्ने चित्ते देतविवर्जिते ॥ ६८ ॥

    rumo (?) marīci GNA dīpajvālendu bhārarāḥ | amī karā mahāvimbaṃ Healers wad | 67 | ard yo na jānāti asad na vindati | samībhāve sayutyanne citte detavivarjite || 68 ||

    ru·mo (?) ma·rī·ci GNA dī·paj·vā·len·du bhā·ra·rāḥ | a·mī ka·rā ma·hā·vim·baṃ He·a·lers wad | 67 | ard yo na jā·nā·ti a·sad na vin·da·ti | sa·mī·bhā·ve sa·yut·yan·ne cit·te de·ta·vi·var·ji·te || 68 ||

  6. 6

    having let go even 'I' and 'mine', he contemplates amarogha. Mind is called life, no-mind death, say the wise.

    अहं ममेत्यपी्युक्तवा सोऽमरोधं विचिन्तयत्‌ । चित्तं जीवितमित्याहूरचित्तं मरणं fag: ॥ ६९ ॥

    ahaṃ mametyapīyuktavā so'marodhaṃ vicintayat | cittaṃ jīvitamityāhūracittaṃ maraṇaṃ fag: || 69 ||

    a·haṃ ma·met·ya·pī·yuk·ta·vā so'ma·ro·dhaṃ vi·cin·ta·yat | cit·taṃ jī·vi·ta·mit·yā·hū·ra·cit·taṃ ma·ra·ṇaṃ fag: || 69 ||

  7. 7

    When mind and no-mind become one, that is called liberation-in-life here; where the state of sameness is, it cannot be spoken.

    चित्ताचित्ते समीभूते जीवन्पुक्तिरिहोच्यते | यत्र खमभावसद्धावो भाषितं नेव शक्यते । ७० ॥

    cittācitte samībhūte jīvanpuktirihocyate | yatra khamabhāvasaddhāvo bhāṣitaṃ neva śakyate | 70 ||

    cit·tā·cit·te sa·mī·bhū·te jī·van·puk·ti·ri·hoc·ya·te | yat·ra kha·ma·bhā·va·sad·dhā·vo bhā·ṣi·taṃ ne·va śak·ya·te | 70 ||

  8. 8

    Then no one lives, and no one will die; reaching the rāja-yoga state, which brings all beings under sway,

    न जीवति ततः कोऽपि न च कोऽपि मरिष्यति | राजयोगं पदं प्राप्य सवेसत्ववशाङ्करम्‌ ॥ ७१ ॥

    na jīvati tataḥ ko'pi na ca ko'pi mariṣyati | rājayogaṃ padaṃ prāpya savesatvavaśāṅkaram || 71 ||

    na jī·va·ti ta·taḥ ko'pi na ca ko'pi ma·riṣ·ya·ti | rā·ja·yo·gaṃ pa·daṃ prāp·ya sa·ve·sat·va·va·śāṅ·ka·ram || 71 ||

  9. 9

    all … moves as it pleases. Naked one, in caves; one in divine clothes, another in a loincloth; one with divine women, yet another a celibate somewhere; one living on alms, another finding a seat of pleasures — unbound in conduct, the king of yogis removes all affliction.

    सर्वं FAA Halal यथारुचि विचेष्टितम्‌ | नगरः कोऽपि गुहासु दिव्यवसनः कोषीनवासाः कचित्‌ | दिव्यज्ञीसुरतान्वितो ऽपि Fela ब्रह्मचारी क्वचित्‌ । मिक्षाहाररतः कचित्‌ कचिदपि प्राप्नोति मोगास्यदम्‌ । वेत्राप्रतिबद्रबत्तिरखिलक्टेशापहा योगिराट्‌ । ७२ ॥

    sarvaṃ FAA Halal yathāruci viceṣṭitam | nagaraḥ ko'pi guhāsu divyavasanaḥ koṣīnavāsāḥ kacit | divyajñīsuratānvito 'pi Fela brahmacārī kvacit | mikṣāhārarataḥ kacit kacidapi prāpnoti mogāsyadam | vetrāpratibadrabattirakhilakṭeśāpahā yogirāṭ | 72 ||

    sar·vaṃ FA·A Ha·lal ya·thā·ru·ci vi·ceṣ·ṭi·tam | na·ga·raḥ ko'pi gu·hā·su div·ya·va·sa·naḥ ko·ṣī·na·vā·sāḥ ka·cit | div·yaj·ñī·su·ra·tān·vi·to 'pi Fe·la brah·ma·cā·rī kva·cit | mik·ṣā·hā·ra·ra·taḥ ka·cit ka·ci·da·pi prāp·no·ti mo·gās·ya·dam | vet·rāp·ra·ti·bad·ra·bat·ti·ra·khi·lak·ṭe·śā·pa·hā yo·gi·rāṭ | 72 ||

  10. 10

    By glorious Gorakṣanātha, ever abiding in amarogha, these [verses] are spoken for rāja-yoga alone.

    श्रीमद्रोरक्षनाथेन सदामरोषवर्तिना | SACS: प्रोक्ताः राजयोगाय केवलम्‌ 11193 |

    śrīmadrorakṣanāthena sadāmaroṣavartinā | SACS: proktāḥ rājayogāya kevalam 11193 |

    śrī·mad·ro·rak·ṣa·nā·the·na sa·dā·ma·ro·ṣa·var·ti·nā | SACS: prok·tāḥ rā·ja·yo·gā·ya ke·va·lam 11193 |

verses 71–73 3 verses
  1. 1

    Test it by the body itself — what will a talker do? What will a mere doctor's cloth do for the sick?

    कायेनेव परीक्षेत वाक्षटः FE करिष्यति | चिकित्सापटमात्रेण रोगिणः किं करिष्यति ॥ ७४ ॥

    kāyeneva parīkṣeta vākṣaṭaḥ FE kariṣyati | cikitsāpaṭamātreṇa rogiṇaḥ kiṃ kariṣyati || 74 ||

    kā·ye·ne·va pa·rīk·ṣe·ta vāk·ṣa·ṭaḥ FE ka·riṣ·ya·ti | ci·kit·sā·pa·ṭa·māt·re·ṇa ro·gi·ṇaḥ kiṃ ka·riṣ·ya·ti || 74 ||

  2. 2

    Thus, composed by Śrī Gorakṣanātha —

    || इति श्रीमदरोरक्षनाथविरचितं —

    || iti śrīmadarorakṣanāthaviracitaṃ —

    || i·ti śrī·ma·da·ro·rak·ṣa·nā·tha·vi·ra·ci·taṃ —

  3. 3

    the Amaraugha-prabodha is complete.

    भमरोघप्रगोर्धं सम्पूर्णम्‌ ॥

    bhamaroghapragordhaṃ sampūrṇam ||

    bha·ma·ro·ghap·ra·gor·dhaṃ sam·pūr·ṇam ||

Sources. Sanskrit: Satyavedaḥ, the New Testament in Sanskrit (Calcutta Baptist Missionaries, 1851; J. Wenger’s revision of W. Carey’s version). Digital text © 2018 SanskritBible.in, via eBible.org, licensed CC BY-SA 4.0; changed here: arranged by verse and every word linked to the dictionary (links made automatically). Old Testament Sanskrit: the Old Testament in Sanskrit, Calcutta Baptist Mission Press, 1848–1852 (public domain), read by OCR from the Internet Archive scans of the Boston University School of Theology copy; unproofread, with machine clean-up only. Pāli Canon: Mahāsaṅgīti Tipiṭaka Buddhavasse 2500 (based on the Vipassana Research Institute’s Chaṭṭha Saṅgāyana edition), from SuttaCentral bilara-data, CC0; Devanagari and pronunciation made automatically from the Roman text. Pāli English: Bhikkhu Sujato (suttas) and Bhikkhu Brahmali (Vinaya), SuttaCentral, CC0. Pāli word meanings: the Pali Text Society’s Pali-English Dictionary (Rhys Davids & Stede), corrected reprint © The Pali Text Society, CC BY-NC 3.0, digital text from BuddhaDust; word matching automatic. English: King James Version (1769), public domain; words the translators added are in italics. Word meanings and pronunciations: Monier-Williams, Sanskrit–English Dictionary (1872), via this site’s Sanskrit dictionary (CC BY-SA 4.0); English↔Sanskrit word matches made automatically and may need checking.