Scripture · Sanskrit Bible with the King James Version · the Pāli Canon
Numbered Discourses 6 28 अङ्गुत्तर 6 28
Chapter: 123456789101112131415161718192021222324252627282930313233343536373839404142434445464748495051525354555657585960616263646566676869707172737475767778798081828384858687888990919293949596979899100101102103104105106107108109110111112113114115116117118119120121122123124125
Dutiyasamayasutta
Pāli in Devanagari; under each word its Roman pronunciation, syllable by syllable (ṃ = nasal hum). Tap a Pāli word for its meaning (PTS Pāli-English Dictionary); tap again to open it in the Pāli dictionary.
Verse: 12345678910111213141516171819202122232425262728293031323334353637383940414243 · Hide pronunciation
-
1
Numbered Discourses 6.28
-
2
3। अनुत्तरियवग्गa·nut·ta·ri·ya·vag·ga
3. Anuttariyavagga
-
3
दुतियसमयसुत्तdu·ti·ya·sa·ma·ya·sut·ta
Dutiyasamayasutta
-
4
एकंe·kaṃ समयंsa·ma·yaṃ सम्बहुलाsam·ba·hu·lā थेराthe·rā भिक्खूbhik·khū बाराणसियंbā·rā·ṇa·si·yaṃ विहरन्तिvi·ha·ran·ti इसिपतनेi·si·pa·ta·ne मिगदाये।mi·ga·dā·ye
Ekaṁ samayaṁ sambahulā therā bhikkhū bārāṇasiyaṁ viharanti isipatane migadāye.
At one time several senior mendicants were staying near Varanasi in the deer park at Isipatana.
-
5
अथa·tha खोkho तेसंte·saṃ थेरानंthe·rā·naṃ भिक्खूनंbhik·khū·naṃ पच्छाभत्तंpac·chā·bhat·taṃ पिण्डपातपटिक्कन्तानंpiṇ·ḍa·pā·ta·pa·ṭik·kan·tā·naṃ मण्डलमाळेmaṇ·ḍa·la·mā·ḷe सन्निसिन्नानंsan·ni·sin·nā·naṃ सन्निपतितानंsan·ni·pa·ti·tā·naṃ अयमन्तराकथाa·ya·man·ta·rā·ka·thā उदपादि:u·da·pā·di
Atha kho tesaṁ therānaṁ bhikkhūnaṁ pacchābhattaṁ piṇḍapātapaṭikkantānaṁ maṇḍalamāḷe sannisinnānaṁ sannipatitānaṁ ayamantarākathā udapādi:
Then after the meal, on their return from almsround, this discussion came up among them while sitting together in the pavilion.
-
6
“कोko नुnu खो,kho आवुसो,ā·vu·so समयोsa·ma·yo मनोभावनीयस्सma·no·bhā·va·nī·yas·sa भिक्खुनोbhik·khu·no दस्सनायdas·sa·nā·ya उपसङ्कमितुन्”ति?u·pa·saṅ·ka·mi·tun
“ko nu kho, āvuso, samayo manobhāvanīyassa bhikkhuno dassanāya upasaṅkamitun”ti?
“Reverends, how many occasions are there for going to see an esteemed mendicant?”
- 7
-
8
“यस्मिं,yas·miṃ आवुसो,ā·vu·so समयेsa·ma·ye मनोभावनीयोma·no·bhā·va·nī·yo भिक्खुbhik·khu पच्छाभत्तंpac·chā·bhat·taṃ पिण्डपातपटिक्कन्तोpiṇ·ḍa·pā·ta·pa·ṭik·kan·to पादेpā·de पक्खालेत्वाpak·khā·let·vā निसिन्नोni·sin·no होतिho·ti पल्लङ्कंpal·laṅ·kaṃ आभुजित्वाā·bhu·jit·vā उजुंu·juṃ कायंkā·yaṃ पणिधायpa·ṇi·dhā·ya परिमुखंpa·ri·mu·khaṃ सतिंsa·tiṃ उपट्ठपेत्वा,u·paṭ·ṭha·pet·vā सोso समयोsa·ma·yo मनोभावनीयस्सma·no·bhā·va·nī·yas·sa भिक्खुनोbhik·khu·no दस्सनायdas·sa·nā·ya उपसङ्कमितुन्”ति।u·pa·saṅ·ka·mi·tun
“yasmiṁ, āvuso, samaye manobhāvanīyo bhikkhu pacchābhattaṁ piṇḍapātapaṭikkanto pāde pakkhāletvā nisinno hoti pallaṅkaṁ ābhujitvā ujuṁ kāyaṁ paṇidhāya parimukhaṁ satiṁ upaṭṭhapetvā, so samayo manobhāvanīyassa bhikkhuno dassanāya upasaṅkamitun”ti.
“Reverends, there’s a time after an esteemed mendicant’s meal when they return from almsround. Having washed their feet they sit down cross-legged, set their body straight, and bring mindfulness to the present. That is the proper occasion for going to see an esteemed mendicant.”
- 9
-
10
“नna खो,kho आवुसो,ā·vu·so सोso समयोsa·ma·yo मनोभावनीयस्सma·no·bhā·va·nī·yas·sa भिक्खुनोbhik·khu·no दस्सनायdas·sa·nā·ya उपसङ्कमितुं।u·pa·saṅ·ka·mi·tuṃ
“na kho, āvuso, so samayo manobhāvanīyassa bhikkhuno dassanāya upasaṅkamituṁ.
“Reverend, that’s not the proper occasion for going to see an esteemed mendicant.
-
11
यस्मिं,yas·miṃ आवुसो,ā·vu·so समयेsa·ma·ye मनोभावनीयोma·no·bhā·va·nī·yo भिक्खुbhik·khu पच्छाभत्तंpac·chā·bhat·taṃ पिण्डपातपटिक्कन्तोpiṇ·ḍa·pā·ta·pa·ṭik·kan·to पादेpā·de पक्खालेत्वाpak·khā·let·vā निसिन्नोni·sin·no होतिho·ti पल्लङ्कंpal·laṅ·kaṃ आभुजित्वाā·bhu·jit·vā उजुंu·juṃ कायंkā·yaṃ पणिधायpa·ṇi·dhā·ya परिमुखंpa·ri·mu·khaṃ सतिंsa·tiṃ उपट्ठपेत्वा,u·paṭ·ṭha·pet·vā चारित्तकिलमथोपिस्सcā·rit·ta·ki·la·ma·tho·pis·sa तस्मिंtas·miṃ समयेsa·ma·ye अप्पटिप्पस्सद्धोap·pa·ṭip·pas·sad·dho होति,ho·ti भत्तकिलमथोपिस्सbhat·ta·ki·la·ma·tho·pis·sa तस्मिंtas·miṃ समयेsa·ma·ye अप्पटिप्पस्सद्धोap·pa·ṭip·pas·sad·dho होति।ho·ti
Yasmiṁ, āvuso, samaye manobhāvanīyo bhikkhu pacchābhattaṁ piṇḍapātapaṭikkanto pāde pakkhāletvā nisinno hoti pallaṅkaṁ ābhujitvā ujuṁ kāyaṁ paṇidhāya parimukhaṁ satiṁ upaṭṭhapetvā, cārittakilamathopissa tasmiṁ samaye appaṭippassaddho hoti, bhattakilamathopissa tasmiṁ samaye appaṭippassaddho hoti.
For at that time the fatigue from walking and from eating has not faded away.
-
12
तस्माtas·mā सोso असमयोa·sa·ma·yo मनोभावनीयस्सma·no·bhā·va·nī·yas·sa भिक्खुनोbhik·khu·no दस्सनायdas·sa·nā·ya उपसङ्कमितुं।u·pa·saṅ·ka·mi·tuṃ
Tasmā so asamayo manobhāvanīyassa bhikkhuno dassanāya upasaṅkamituṁ.
(Pāli only)
-
13
यस्मिं,yas·miṃ आवुसो,ā·vu·so समयेsa·ma·ye मनोभावनीयोma·no·bhā·va·nī·yo भिक्खुbhik·khu सायन्हसमयंsā·yan·ha·sa·ma·yaṃ पटिसल्लानाpa·ṭi·sal·lā·nā वुट्ठितोvuṭ·ṭhi·to विहारपच्छायायंvi·hā·ra·pac·chā·yā·yaṃ निसिन्नोni·sin·no होतिho·ti पल्लङ्कंpal·laṅ·kaṃ आभुजित्वाā·bhu·jit·vā उजुंu·juṃ कायंkā·yaṃ पणिधायpa·ṇi·dhā·ya परिमुखंpa·ri·mu·khaṃ सतिंsa·tiṃ उपट्ठपेत्वा,u·paṭ·ṭha·pet·vā सोso समयोsa·ma·yo मनोभावनीयस्सma·no·bhā·va·nī·yas·sa भिक्खुनोbhik·khu·no दस्सनायdas·sa·nā·ya उपसङ्कमितुन्”ति।u·pa·saṅ·ka·mi·tun
Yasmiṁ, āvuso, samaye manobhāvanīyo bhikkhu sāyanhasamayaṁ paṭisallānā vuṭṭhito vihārapacchāyāyaṁ nisinno hoti pallaṅkaṁ ābhujitvā ujuṁ kāyaṁ paṇidhāya parimukhaṁ satiṁ upaṭṭhapetvā, so samayo manobhāvanīyassa bhikkhuno dassanāya upasaṅkamitun”ti.
There’s a time late in the afternoon when an esteemed mendicant comes out of retreat. They sit cross-legged in the shade of their porch, set their body straight, and bring mindfulness to the present. That is the proper occasion for going to see an esteemed mendicant.”
- 14
-
15
“नna खो,kho आवुसो,ā·vu·so सोso समयोsa·ma·yo मनोभावनीयस्सma·no·bhā·va·nī·yas·sa भिक्खुनोbhik·khu·no दस्सनायdas·sa·nā·ya उपसङ्कमितुं।u·pa·saṅ·ka·mi·tuṃ
“na kho, āvuso, so samayo manobhāvanīyassa bhikkhuno dassanāya upasaṅkamituṁ.
“Reverend, that’s not the proper occasion for going to see an esteemed mendicant.
-
16
यस्मिं,yas·miṃ आवुसो,ā·vu·so समयेsa·ma·ye मनोभावनीयोma·no·bhā·va·nī·yo भिक्खुbhik·khu सायन्हसमयंsā·yan·ha·sa·ma·yaṃ पटिसल्लानाpa·ṭi·sal·lā·nā वुट्ठितोvuṭ·ṭhi·to विहारपच्छायायंvi·hā·ra·pac·chā·yā·yaṃ निसिन्नोni·sin·no होतिho·ti पल्लङ्कंpal·laṅ·kaṃ आभुजित्वाā·bhu·jit·vā उजुंu·juṃ कायंkā·yaṃ पणिधायpa·ṇi·dhā·ya परिमुखंpa·ri·mu·khaṃ सतिंsa·tiṃ उपट्ठपेत्वा,u·paṭ·ṭha·pet·vā यदेवस्सya·de·vas·sa दिवाdi·vā समाधिनिमित्तंsa·mā·dhi·ni·mit·taṃ मनसिकतंma·na·si·ka·taṃ होतिho·ti तदेवस्सta·de·vas·sa तस्मिंtas·miṃ समयेsa·ma·ye समुदाचरति।sa·mu·dā·ca·ra·ti
Yasmiṁ, āvuso, samaye manobhāvanīyo bhikkhu sāyanhasamayaṁ paṭisallānā vuṭṭhito vihārapacchāyāyaṁ nisinno hoti pallaṅkaṁ ābhujitvā ujuṁ kāyaṁ paṇidhāya parimukhaṁ satiṁ upaṭṭhapetvā, yadevassa divā samādhinimittaṁ manasikataṁ hoti tadevassa tasmiṁ samaye samudācarati.
For at that time they are still practicing the same meditation subject as a basis of immersion that they focused on during the day.
-
17
तस्माtas·mā सोso असमयोa·sa·ma·yo मनोभावनीयस्सma·no·bhā·va·nī·yas·sa भिक्खुनोbhik·khu·no दस्सनायdas·sa·nā·ya उपसङ्कमितुं।u·pa·saṅ·ka·mi·tuṃ
Tasmā so asamayo manobhāvanīyassa bhikkhuno dassanāya upasaṅkamituṁ.
(Pāli only)
-
18
यस्मिं,yas·miṃ आवुसो,ā·vu·so समयेsa·ma·ye मनोभावनीयोma·no·bhā·va·nī·yo भिक्खुbhik·khu रत्तियाrat·ti·yā पच्चूससमयंpac·cū·sa·sa·ma·yaṃ पच्चुट्ठायpac·cuṭ·ṭhā·ya निसिन्नोni·sin·no होतिho·ti पल्लङ्कंpal·laṅ·kaṃ आभुजित्वाā·bhu·jit·vā उजुंu·juṃ कायंkā·yaṃ पणिधायpa·ṇi·dhā·ya परिमुखंpa·ri·mu·khaṃ सतिंsa·tiṃ उपट्ठपेत्वा,u·paṭ·ṭha·pet·vā सोso समयोsa·ma·yo मनोभावनीयस्सma·no·bhā·va·nī·yas·sa भिक्खुनोbhik·khu·no दस्सनायdas·sa·nā·ya उपसङ्कमितुन्”ति।u·pa·saṅ·ka·mi·tun
Yasmiṁ, āvuso, samaye manobhāvanīyo bhikkhu rattiyā paccūsasamayaṁ paccuṭṭhāya nisinno hoti pallaṅkaṁ ābhujitvā ujuṁ kāyaṁ paṇidhāya parimukhaṁ satiṁ upaṭṭhapetvā, so samayo manobhāvanīyassa bhikkhuno dassanāya upasaṅkamitun”ti.
There’s a time when an esteemed mendicant has risen at the crack of dawn. They sit down cross-legged, set their body straight, and bring mindfulness to the present. That is the proper occasion for going to see an esteemed mendicant.”
- 19
-
20
“नna खो,kho आवुसो,ā·vu·so सोso समयोsa·ma·yo मनोभावनीयस्सma·no·bhā·va·nī·yas·sa भिक्खुनोbhik·khu·no दस्सनायdas·sa·nā·ya उपसङ्कमितुं।u·pa·saṅ·ka·mi·tuṃ
“na kho, āvuso, so samayo manobhāvanīyassa bhikkhuno dassanāya upasaṅkamituṁ.
“Reverend, that’s not the proper occasion for going to see an esteemed mendicant.
-
21
यस्मिं,yas·miṃ आवुसो,ā·vu·so समयेsa·ma·ye मनोभावनीयोma·no·bhā·va·nī·yo भिक्खुbhik·khu रत्तियाrat·ti·yā पच्चूससमयंpac·cū·sa·sa·ma·yaṃ पच्चुट्ठायpac·cuṭ·ṭhā·ya निसिन्नोni·sin·no होतिho·ti पल्लङ्कंpal·laṅ·kaṃ आभुजित्वाā·bhu·jit·vā उजुंu·juṃ कायंkā·yaṃ पणिधायpa·ṇi·dhā·ya परिमुखंpa·ri·mu·khaṃ सतिंsa·tiṃ उपट्ठपेत्वा,u·paṭ·ṭha·pet·vā ओजट्ठायिस्सo·jaṭ·ṭhā·yis·sa तस्मिंtas·miṃ समयेsa·ma·ye कायोkā·yo होतिho·ti फासुस्सphā·sus·sa होतिho·ti बुद्धानंbud·dhā·naṃ सासनंsā·sa·naṃ मनसिma·na·si कातुं।kā·tuṃ
Yasmiṁ, āvuso, samaye manobhāvanīyo bhikkhu rattiyā paccūsasamayaṁ paccuṭṭhāya nisinno hoti pallaṅkaṁ ābhujitvā ujuṁ kāyaṁ paṇidhāya parimukhaṁ satiṁ upaṭṭhapetvā, ojaṭṭhāyissa tasmiṁ samaye kāyo hoti phāsussa hoti buddhānaṁ sāsanaṁ manasi kātuṁ.
For at that time their body is full of vitality and they find it easy to focus on the instructions of the Buddhas.”
-
22
तस्माtas·mā सोso असमयोa·sa·ma·yo मनोभावनीयस्सma·no·bhā·va·nī·yas·sa भिक्खुनोbhik·khu·no दस्सनायdas·sa·nā·ya उपसङ्कमितुन्”ति।u·pa·saṅ·ka·mi·tun
Tasmā so asamayo manobhāvanīyassa bhikkhuno dassanāya upasaṅkamitun”ti.
(Pāli only)
- 23
- 24
-
25
‘छयिमे,cha·yi·me भिक्खु,bhik·khu समयाsa·ma·yā मनोभावनीयस्सma·no·bhā·va·nī·yas·sa भिक्खुनोbhik·khu·no दस्सनायdas·sa·nā·ya उपसङ्कमितुं।u·pa·saṅ·ka·mi·tuṃ
‘chayime, bhikkhu, samayā manobhāvanīyassa bhikkhuno dassanāya upasaṅkamituṁ.
‘Mendicant, there are six occasions for going to see an esteemed mendicant.
- 26
-
27
इध,i·dha भिक्खु,bhik·khu यस्मिंyas·miṃ समयेsa·ma·ye भिक्खुbhik·khu कामरागपरियुट्ठितेनkā·ma·rā·ga·pa·ri·yuṭ·ṭhi·te·na चेतसाce·ta·sā विहरतिvi·ha·ra·ti कामरागपरेतेन,kā·ma·rā·ga·pa·re·te·na उप्पन्नस्सup·pan·nas·sa चca कामरागस्सkā·ma·rā·gas·sa निस्सरणंnis·sa·ra·ṇaṃ यथाभूतंya·thā·bhū·taṃ नप्पजानाति,nap·pa·jā·nā·ti तस्मिंtas·miṃ समयेsa·ma·ye मनोभावनीयोma·no·bhā·va·nī·yo भिक्खुbhik·khu उपसङ्कमित्वाu·pa·saṅ·ka·mit·vā एवमस्सe·va·mas·sa वचनीयो:va·ca·nī·yo
Idha, bhikkhu, yasmiṁ samaye bhikkhu kāmarāgapariyuṭṭhitena cetasā viharati kāmarāgaparetena, uppannassa ca kāmarāgassa nissaraṇaṁ yathābhūtaṁ nappajānāti, tasmiṁ samaye manobhāvanīyo bhikkhu upasaṅkamitvā evamassa vacanīyo:
Firstly, there’s a time when a mendicant’s heart is overcome and mired in sensual desire, and they don’t truly understand the escape from sensual desire that has arisen. On that occasion they should go to an esteemed mendicant and say:
-
28
“अहंa·haṃ खो,kho आवुसो,ā·vu·so कामरागपरियुट्ठितेनkā·ma·rā·ga·pa·ri·yuṭ·ṭhi·te·na चेतसाce·ta·sā विहरामिvi·ha·rā·mi कामरागपरेतेन,kā·ma·rā·ga·pa·re·te·na उप्पन्नस्सup·pan·nas·sa चca कामरागस्सkā·ma·rā·gas·sa निस्सरणंnis·sa·ra·ṇaṃ यथाभूतंya·thā·bhū·taṃ नप्पजानामि।nap·pa·jā·nā·mi
“ahaṁ kho, āvuso, kāmarāgapariyuṭṭhitena cetasā viharāmi kāmarāgaparetena, uppannassa ca kāmarāgassa nissaraṇaṁ yathābhūtaṁ nappajānāmi.
“My heart is overcome and mired in sensual desire, and I don’t truly understand the escape from sensual desire that has arisen.
- 29
- 30
-
31
अयं,a·yaṃ भिक्खु,bhik·khu पठमोpa·ṭha·mo समयोsa·ma·yo मनोभावनीयस्सma·no·bhā·va·nī·yas·sa भिक्खुनोbhik·khu·no दस्सनायdas·sa·nā·ya उपसङ्कमितुं।u·pa·saṅ·ka·mi·tuṃ
Ayaṁ, bhikkhu, paṭhamo samayo manobhāvanīyassa bhikkhuno dassanāya upasaṅkamituṁ.
This is the first occasion for going to see an esteemed mendicant.
-
32
पुनpu·na चपरं,ca·pa·raṃ भिक्खु,bhik·khu यस्मिंyas·miṃ समयेsa·ma·ye भिक्खुbhik·khu ब्यापादपरियुट्ठितेनbyā·pā·da·pa·ri·yuṭ·ṭhi·te·na चेतसाce·ta·sā विहरतिvi·ha·ra·ti …पे…।pe
Puna caparaṁ, bhikkhu, yasmiṁ samaye bhikkhu byāpādapariyuṭṭhitena cetasā viharati …pe….
Furthermore, there’s a time when a mendicant’s heart is overcome and mired in ill will …
-
33
थिनमिद्धपरियुट्ठितेनthi·na·mid·dha·pa·ri·yuṭ·ṭhi·te·na चेतसाce·ta·sā विहरतिvi·ha·ra·ti …।
Thinamiddhapariyuṭṭhitena cetasā viharati ….
-
34
उद्धच्चकुक्कुच्चपरियुट्ठितेनud·dhac·ca·kuk·kuc·ca·pa·ri·yuṭ·ṭhi·te·na चेतसाce·ta·sā विहरतिvi·ha·ra·ti …।
Uddhaccakukkuccapariyuṭṭhitena cetasā viharati ….
-
35
विचिकिच्छापरियुट्ठितेनvi·ci·kic·chā·pa·ri·yuṭ·ṭhi·te·na चेतसाce·ta·sā विहरतिvi·ha·ra·ti …।
Vicikicchāpariyuṭṭhitena cetasā viharati ….
doubt …
-
36
यंyaṃ निमित्तंni·mit·taṃ आगम्मā·gam·ma यंyaṃ निमित्तंni·mit·taṃ मनसिकरोतोma·na·si·ka·ro·to अनन्तराa·nan·ta·rā आसवानंā·sa·vā·naṃ खयोkha·yo होति,ho·ti तंtaṃ निमित्तंni·mit·taṃ नna जानातिjā·nā·ti नna पस्सति,pas·sa·ti तस्मिंtas·miṃ समयेsa·ma·ye मनोभावनीयोma·no·bhā·va·nī·yo भिक्खुbhik·khu उपसङ्कमित्वाu·pa·saṅ·ka·mit·vā एवमस्सe·va·mas·sa वचनीयो:va·ca·nī·yo
Yaṁ nimittaṁ āgamma yaṁ nimittaṁ manasikaroto anantarā āsavānaṁ khayo hoti, taṁ nimittaṁ na jānāti na passati, tasmiṁ samaye manobhāvanīyo bhikkhu upasaṅkamitvā evamassa vacanīyo:
Furthermore, there’s a time when a mendicant doesn’t understand what kind of meditation they need to focus on in order to end the defilements without delay. On that occasion they should go to an esteemed mendicant and say,
-
37
“अहंa·haṃ खो,kho आवुसो,ā·vu·so यंyaṃ निमित्तंni·mit·taṃ आगम्मā·gam·ma यंyaṃ निमित्तंni·mit·taṃ मनसिकरोतोma·na·si·ka·ro·to अनन्तराa·nan·ta·rā आसवानंā·sa·vā·naṃ खयोkha·yo होतिho·ti तंtaṃ निमित्तंni·mit·taṃ नna जानामिjā·nā·mi नna पस्सामि।pas·sā·mi
“ahaṁ kho, āvuso, yaṁ nimittaṁ āgamma yaṁ nimittaṁ manasikaroto anantarā āsavānaṁ khayo hoti taṁ nimittaṁ na jānāmi na passāmi.
“I don’t understand what kind of meditation to focus on in order to end the defilements without delay.
- 38
- 39
-
40
अयं,a·yaṃ भिक्खु,bhik·khu छट्ठोchaṭ·ṭho समयोsa·ma·yo मनोभावनीयस्सma·no·bhā·va·nī·yas·sa भिक्खुनोbhik·khu·no दस्सनायdas·sa·nā·ya उपसङ्कमितुं’।u·pa·saṅ·ka·mi·tuṃ
Ayaṁ, bhikkhu, chaṭṭho samayo manobhāvanīyassa bhikkhuno dassanāya upasaṅkamituṁ’.
This is the sixth occasion for going to see an esteemed mendicant.’
- 41
-
42
‘इमेi·me खो,kho भिक्खु,bhik·khu छcha समयाsa·ma·yā मनोभावनीयस्सma·no·bhā·va·nī·yas·sa भिक्खुनोbhik·khu·no दस्सनायdas·sa·nā·ya उपसङ्कमितुन्’”ति।u·pa·saṅ·ka·mi·tun
‘ime kho, bhikkhu, cha samayā manobhāvanīyassa bhikkhuno dassanāya upasaṅkamitun’”ti.
‘These are the six occasions for going to see an esteemed mendicant.’”
-
43
अट्ठमं।aṭ·ṭha·maṃ
Aṭṭhamaṁ.
(Pāli only)
Sources. Sanskrit: Satyavedaḥ, the New Testament in Sanskrit (Calcutta Baptist Missionaries, 1851; J. Wenger’s revision of W. Carey’s version). Digital text © 2018 SanskritBible.in, via eBible.org, licensed CC BY-SA 4.0; changed here: arranged by verse and every word linked to the dictionary (links made automatically). Old Testament Sanskrit: the Old Testament in Sanskrit, Calcutta Baptist Mission Press, 1848–1852 (public domain), read by OCR from the Internet Archive scans of the Boston University School of Theology copy; unproofread, with machine clean-up only. Pāli Canon: Mahāsaṅgīti Tipiṭaka Buddhavasse 2500 (based on the Vipassana Research Institute’s Chaṭṭha Saṅgāyana edition), from SuttaCentral bilara-data, CC0; Devanagari and pronunciation made automatically from the Roman text. Pāli English: Bhikkhu Sujato (suttas) and Bhikkhu Brahmali (Vinaya), SuttaCentral, CC0. Pāli word meanings: the Pali Text Society’s Pali-English Dictionary (Rhys Davids & Stede), corrected reprint © The Pali Text Society, CC BY-NC 3.0, digital text from BuddhaDust; word matching automatic. English: King James Version (1769), public domain; words the translators added are in italics. Word meanings and pronunciations: Monier-Williams, Sanskrit–English Dictionary (1872), via this site’s Sanskrit dictionary (CC BY-SA 4.0); English↔Sanskrit word matches made automatically and may need checking.