Klryz

Scripture · Sanskrit Bible with the King James Version · the Pāli Canon

Linked Discourses 11 3 संयुत्त निकाय 11।1 3

Chapter: 12345678910111213141516171819202122232425

Dhajaggasutta

Pāli in Devanagari; under each word its Roman pronunciation, syllable by syllable (ṃ = nasal hum). Tap a Pāli word for its meaning (PTS Pāli-English Dictionary); tap again to open it in the Pāli dictionary.

Verse: 123456789101112131415161718192021222324252627282930313233343536373839404142434445464748495051 · Hide pronunciation

  1. 1

    संयुत्तsaṃ·yut·ta निकायni·kā·ya 11।3

    Saṁyutta Nikāya 11.3

    Linked Discourses 11.3

  2. 2

    1। पठमवग्गpa·ṭha·ma·vag·ga

    1. Paṭhamavagga

    Chapter One

  3. 3

    धजग्गसुत्तdha·jag·ga·sut·ta

    Dhajaggasutta

    The Banner’s Crest

  4. 4

    सावत्थियं।sā·vat·thi·yaṃ

    Sāvatthiyaṁ.

    At Sāvatthī.

  5. 5

    तत्रtat·ra खोkho भगवाbha·ga·vā भिक्खूbhik·khū आमन्तेसि:ā·man·te·si

    Tatra kho bhagavā bhikkhū āmantesi:

    There the Buddha addressed the mendicants,

  6. 6

    “भिक्खवो”ति।bhik·kha·vo

    “bhikkhavo”ti.

    “Mendicants!”

  7. 7

    “भदन्ते”तिbha·dan·te तेte भिक्खूbhik·khū भगवतोbha·ga·va·to पच्चस्सोसुं।pac·cas·so·suṃ

    “Bhadante”ti te bhikkhū bhagavato paccassosuṁ.

    “Venerable sir,” they replied.

  8. 8

    भगवाbha·ga·vā एतदवोच:e·ta·da·vo·ca

    Bhagavā etadavoca:

    The Buddha said this:

  9. 9

    “भूतपुब्बं,bhū·ta·pub·baṃ भिक्खवे,bhik·kha·ve देवासुरसङ्गामोde·vā·su·ra·saṅ·gā·mo समुपब्यूळ्होsa·mu·pab·yū·ḷho अहोसि।a·ho·si

    “Bhūtapubbaṁ, bhikkhave, devāsurasaṅgāmo samupabyūḷho ahosi.

    “Once upon a time, mendicants, a battle was fought between the gods and the titans.

  10. 10

    अथa·tha खो,kho भिक्खवे,bhik·kha·ve सक्कोsak·ko देवानमिन्दोde·vā·na·min·do देवेde·ve तावतिंसेtā·va·tiṃ·se आमन्तेसि:ā·man·te·si

    Atha kho, bhikkhave, sakko devānamindo deve tāvatiṁse āmantesi:

    Then Sakka, lord of gods, addressed the gods of the thirty-three:

  11. 11

    ‘सचे,sa·ce मारिसा,mā·ri·sā देवानंde·vā·naṃ सङ्गामगतानंsaṅ·gā·ma·ga·tā·naṃ उप्पज्जेय्यup·paj·jey·ya भयंbha·yaṃ वाvā छम्भितत्तंcham·bhi·tat·taṃ वाvā लोमहंसोlo·ma·haṃ·so वा,vā ममेवma·me·va तस्मिंtas·miṃ समयेsa·ma·ye धजग्गंdha·jag·gaṃ उल्लोकेय्याथ।ul·lo·key·yā·tha

    ‘Sace, mārisā, devānaṁ saṅgāmagatānaṁ uppajjeyya bhayaṁ vā chambhitattaṁ vā lomahaṁso vā, mameva tasmiṁ samaye dhajaggaṁ ullokeyyātha.

    ‘Good fellows, when the gods are fighting, if you get scared or terrified, just look up at my banner’s crest.

  12. 12

    ममञ्हिma·mañ·hi वोvo धजग्गंdha·jag·gaṃ उल्लोकयतंul·lo·ka·ya·taṃ यंyaṃ भविस्सतिbha·vis·sa·ti भयंbha·yaṃ वाvā छम्भितत्तंcham·bhi·tat·taṃ वाvā लोमहंसोlo·ma·haṃ·so वा,vā सोso पहीयिस्सति।pa·hī·yis·sa·ti

    Mamañhi vo dhajaggaṁ ullokayataṁ yaṁ bhavissati bhayaṁ vā chambhitattaṁ vā lomahaṁso vā, so pahīyissati.

    Then your fear and terror will go away.

  13. 13

    नोno चेce मेme धजग्गंdha·jag·gaṃ उल्लोकेय्याथ,ul·lo·key·yā·tha अथa·tha पजापतिस्सpa·jā·pa·tis·sa देवराजस्सde·va·rā·jas·sa धजग्गंdha·jag·gaṃ उल्लोकेय्याथ।ul·lo·key·yā·tha

    No ce me dhajaggaṁ ullokeyyātha, atha pajāpatissa devarājassa dhajaggaṁ ullokeyyātha.

    If you can’t see my banner’s crest, then look up at the banner’s crest of the Progenitor, king of gods.

  14. 14

    पजापतिस्सpa·jā·pa·tis·sa हिhi वोvo देवराजस्सde·va·rā·jas·sa धजग्गंdha·jag·gaṃ उल्लोकयतंul·lo·ka·ya·taṃ यंyaṃ भविस्सतिbha·vis·sa·ti भयंbha·yaṃ वाvā छम्भितत्तंcham·bhi·tat·taṃ वाvā लोमहंसोlo·ma·haṃ·so वा,vā सोso पहीयिस्सति।pa·hī·yis·sa·ti

    Pajāpatissa hi vo devarājassa dhajaggaṁ ullokayataṁ yaṁ bhavissati bhayaṁ vā chambhitattaṁ vā lomahaṁso vā, so pahīyissati.

    Then your fear and terror will go away.

  15. 15

    नोno चेce पजापतिस्सpa·jā·pa·tis·sa देवराजस्सde·va·rā·jas·sa धजग्गंdha·jag·gaṃ उल्लोकेय्याथ,ul·lo·key·yā·tha अथa·tha वरुणस्सva·ru·ṇas·sa देवराजस्सde·va·rā·jas·sa धजग्गंdha·jag·gaṃ उल्लोकेय्याथ।ul·lo·key·yā·tha

    No ce pajāpatissa devarājassa dhajaggaṁ ullokeyyātha, atha varuṇassa devarājassa dhajaggaṁ ullokeyyātha.

    If you can’t see his banner’s crest, then look up at the banner’s crest of Varuṇa, king of gods.

  16. 16

    वरुणस्सva·ru·ṇas·sa हिhi वोvo देवराजस्सde·va·rā·jas·sa धजग्गंdha·jag·gaṃ उल्लोकयतंul·lo·ka·ya·taṃ यंyaṃ भविस्सतिbha·vis·sa·ti भयंbha·yaṃ वाvā छम्भितत्तंcham·bhi·tat·taṃ वाvā लोमहंसोlo·ma·haṃ·so वा,vā सोso पहीयिस्सति।pa·hī·yis·sa·ti

    Varuṇassa hi vo devarājassa dhajaggaṁ ullokayataṁ yaṁ bhavissati bhayaṁ vā chambhitattaṁ vā lomahaṁso vā, so pahīyissati.

    Then your fear and terror will go away.

  17. 17

    नोno चेce वरुणस्सva·ru·ṇas·sa देवराजस्सde·va·rā·jas·sa धजग्गंdha·jag·gaṃ उल्लोकेय्याथ,ul·lo·key·yā·tha अथa·tha ईसानस्सī·sā·nas·sa देवराजस्सde·va·rā·jas·sa धजग्गंdha·jag·gaṃ उल्लोकेय्याथ।ul·lo·key·yā·tha

    No ce varuṇassa devarājassa dhajaggaṁ ullokeyyātha, atha īsānassa devarājassa dhajaggaṁ ullokeyyātha.

    If you can’t see his banner’s crest, then look up at the banner’s crest of Īsāna, king of gods.

  18. 18

    ईसानस्सī·sā·nas·sa हिhi वोvo देवराजस्सde·va·rā·jas·sa धजग्गंdha·jag·gaṃ उल्लोकयतंul·lo·ka·ya·taṃ यंyaṃ भविस्सतिbha·vis·sa·ti भयंbha·yaṃ वाvā छम्भितत्तंcham·bhi·tat·taṃ वाvā लोमहंसोlo·ma·haṃ·so वा,vā सोso पहीयिस्सती’ति।pa·hī·yis·sa·tī

    Īsānassa hi vo devarājassa dhajaggaṁ ullokayataṁ yaṁ bhavissati bhayaṁ vā chambhitattaṁ vā lomahaṁso vā, so pahīyissatī’ti.

    Then your fear and terror will go away.’

  19. 19

    तंtaṃ खोkho पन,pa·na भिक्खवे,bhik·kha·ve सक्कस्सsak·kas·sa वाvā देवानमिन्दस्सde·vā·na·min·das·sa धजग्गंdha·jag·gaṃ उल्लोकयतं,ul·lo·ka·ya·taṃ पजापतिस्सpa·jā·pa·tis·sa वाvā देवराजस्सde·va·rā·jas·sa धजग्गंdha·jag·gaṃ उल्लोकयतं,ul·lo·ka·ya·taṃ वरुणस्सva·ru·ṇas·sa वाvā देवराजस्सde·va·rā·jas·sa धजग्गंdha·jag·gaṃ उल्लोकयतं,ul·lo·ka·ya·taṃ ईसानस्सī·sā·nas·sa वाvā देवराजस्सde·va·rā·jas·sa धजग्गंdha·jag·gaṃ उल्लोकयतंul·lo·ka·ya·taṃ यंyaṃ भविस्सतिbha·vis·sa·ti भयंbha·yaṃ वाvā छम्भितत्तंcham·bhi·tat·taṃ वाvā लोमहंसोlo·ma·haṃ·so वा,vā सोso पहीयेथापिpa·hī·ye·thā·pi नोपिno·pi पहीयेथ।pa·hī·ye·tha

    Taṁ kho pana, bhikkhave, sakkassa vā devānamindassa dhajaggaṁ ullokayataṁ, pajāpatissa vā devarājassa dhajaggaṁ ullokayataṁ, varuṇassa vā devarājassa dhajaggaṁ ullokayataṁ, īsānassa vā devarājassa dhajaggaṁ ullokayataṁ yaṁ bhavissati bhayaṁ vā chambhitattaṁ vā lomahaṁso vā, so pahīyethāpi nopi pahīyetha.

    However, when they look up at those banner’s crests their fear and terror might go away or it might not.

  20. 20

    तंtaṃ किस्सkis·sa हेतु?he·tu

    Taṁ kissa hetu?

    Why is that?

  21. 21

    सक्कोsak·ko हि,hi भिक्खवे,bhik·kha·ve देवानमिन्दोde·vā·na·min·do अवीतरागोa·vī·ta·rā·go अवीतदोसोa·vī·ta·do·so अवीतमोहोa·vī·ta·mo·ho भीरुbhī·ru छम्भीcham·bhī उत्रासीut·rā·sī पलायीति।pa·lā·yī·ti

    Sakko hi, bhikkhave, devānamindo avītarāgo avītadoso avītamoho bhīru chambhī utrāsī palāyīti.

    Because Sakka is not free of greed, hate, and delusion. He is fearful, scared, nervous, quick to flee.

  22. 22

    अहञ्चa·hañ·ca खो,kho भिक्खवे,bhik·kha·ve एवंe·vaṃ वदामि:va·dā·mi

    Ahañca kho, bhikkhave, evaṁ vadāmi:

    But, mendicants, I say this:

  23. 23

    ‘सचेsa·ce तुम्हाकं,tum·hā·kaṃ भिक्खवे,bhik·kha·ve अरञ्ञगतानंa·rañ·ña·ga·tā·naṃ वाvā रुक्खमूलगतानंruk·kha·mū·la·ga·tā·naṃ वाvā सुञ्ञागारगतानंsuñ·ñā·gā·ra·ga·tā·naṃ वाvā उप्पज्जेय्यup·paj·jey·ya भयंbha·yaṃ वाvā छम्भितत्तंcham·bhi·tat·taṃ वाvā लोमहंसोlo·ma·haṃ·so वा,vā ममेवma·me·va तस्मिंtas·miṃ समयेsa·ma·ye अनुस्सरेय्याथ:a·nus·sa·rey·yā·tha

    ‘sace tumhākaṁ, bhikkhave, araññagatānaṁ vā rukkhamūlagatānaṁ vā suññāgāragatānaṁ vā uppajjeyya bhayaṁ vā chambhitattaṁ vā lomahaṁso vā, mameva tasmiṁ samaye anussareyyātha:

    If you’ve gone to a wilderness, or to the root of a tree, or to an empty hut and you get scared or terrified, just recollect me:

  24. 24

    “इतिपिi·ti·pi सोso भगवाbha·ga·vā अरहंa·ra·haṃ सम्मासम्बुद्धोsam·mā·sam·bud·dho विज्जाचरणसम्पन्नोvij·jā·ca·ra·ṇa·sam·pan·no सुगतोsu·ga·to लोकविदूlo·ka·vi·dū अनुत्तरोa·nut·ta·ro पुरिसदम्मसारथिpu·ri·sa·dam·ma·sā·ra·thi सत्थाsat·thā देवमनुस्सानंde·va·ma·nus·sā·naṃ बुद्धोbud·dho भगवा”ति।bha·ga·vā

    “itipi so bhagavā arahaṁ sammāsambuddho vijjācaraṇasampanno sugato lokavidū anuttaro purisadammasārathi satthā devamanussānaṁ buddho bhagavā”ti.

    ‘That Blessed One is perfected, a fully awakened Buddha, accomplished in knowledge and conduct, holy, knower of the world, supreme guide for those fit for training, teacher of gods and humans, awakened, blessed.’

  25. 25

    ममञ्हिma·mañ·hi वो,vo भिक्खवे,bhik·kha·ve अनुस्सरतंa·nus·sa·ra·taṃ यंyaṃ भविस्सतिbha·vis·sa·ti भयंbha·yaṃ वाvā छम्भितत्तंcham·bhi·tat·taṃ वाvā लोमहंसोlo·ma·haṃ·so वा,vā सोso पहीयिस्सति।pa·hī·yis·sa·ti

    Mamañhi vo, bhikkhave, anussarataṁ yaṁ bhavissati bhayaṁ vā chambhitattaṁ vā lomahaṁso vā, so pahīyissati.

    Then your fear and terror will go away.

  26. 26

    नोno चेce मंmaṃ अनुस्सरेय्याथ,a·nus·sa·rey·yā·tha अथa·tha धम्मंdham·maṃ अनुस्सरेय्याथ:a·nus·sa·rey·yā·tha

    No ce maṁ anussareyyātha, atha dhammaṁ anussareyyātha:

    If you can’t recollect me, then recollect the teaching:

  27. 27

    “स्वाक्खातोsvāk·khā·to भगवताbha·ga·va·tā धम्मोdham·mo सन्दिट्ठिकोsan·diṭ·ṭhi·ko अकालिकोa·kā·li·ko एहिपस्सिकोe·hi·pas·si·ko ओपनेय्यिकोo·pa·ney·yi·ko पच्चत्तंpac·cat·taṃ वेदितब्बोve·di·tab·bo विञ्ञूही”ति।viñ·ñū·hī

    “svākkhāto bhagavatā dhammo sandiṭṭhiko akāliko ehipassiko opaneyyiko paccattaṁ veditabbo viññūhī”ti.

    ‘The teaching is well explained by the Buddha—apparent in the present life, immediately effective, inviting inspection, relevant, so that sensible people can know it for themselves.’

  28. 28

    धम्मञ्हिdham·mañ·hi वो,vo भिक्खवे,bhik·kha·ve अनुस्सरतंa·nus·sa·ra·taṃ यंyaṃ भविस्सतिbha·vis·sa·ti भयंbha·yaṃ वाvā छम्भितत्तंcham·bhi·tat·taṃ वाvā लोमहंसोlo·ma·haṃ·so वा,vā सोso पहीयिस्सति।pa·hī·yis·sa·ti

    Dhammañhi vo, bhikkhave, anussarataṁ yaṁ bhavissati bhayaṁ vā chambhitattaṁ vā lomahaṁso vā, so pahīyissati.

    Then your fear and terror will go away.

  29. 29

    नोno चेce धम्मंdham·maṃ अनुस्सरेय्याथ,a·nus·sa·rey·yā·tha अथa·tha सङ्घंsaṅ·ghaṃ अनुस्सरेय्याथ:a·nus·sa·rey·yā·tha

    No ce dhammaṁ anussareyyātha, atha saṅghaṁ anussareyyātha:

    If you can’t recollect the teaching, then recollect the Saṅgha:

  30. 30

    “सुप्पटिपन्नोsup·pa·ṭi·pan·no भगवतोbha·ga·va·to सावकसङ्घोsā·va·ka·saṅ·gho उजुप्पटिपन्नोu·jup·pa·ṭi·pan·no भगवतोbha·ga·va·to सावकसङ्घोsā·va·ka·saṅ·gho ञायप्पटिपन्नोñā·yap·pa·ṭi·pan·no भगवतोbha·ga·va·to सावकसङ्घोsā·va·ka·saṅ·gho सामीचिप्पटिपन्नोsā·mī·cip·pa·ṭi·pan·no भगवतोbha·ga·va·to सावकसङ्घो,sā·va·ka·saṅ·gho यदिदंya·di·daṃ चत्तारिcat·tā·ri पुरिसयुगानिpu·ri·sa·yu·gā·ni अट्ठaṭ·ṭha पुरिसपुग्गलाpu·ri·sa·pug·ga·lā एसe·sa भगवतोbha·ga·va·to सावकसङ्घो,sā·va·ka·saṅ·gho आहुनेय्योā·hu·ney·yo पाहुनेय्योpā·hu·ney·yo दक्खिणेय्योdak·khi·ṇey·yo अञ्जलिकरणीयोañ·ja·li·ka·ra·ṇī·yo अनुत्तरंa·nut·ta·raṃ पुञ्ञक्खेत्तंpuñ·ñak·khet·taṃ लोकस्सा”ति।lo·kas·sā

    “suppaṭipanno bhagavato sāvakasaṅgho ujuppaṭipanno bhagavato sāvakasaṅgho ñāyappaṭipanno bhagavato sāvakasaṅgho sāmīcippaṭipanno bhagavato sāvakasaṅgho, yadidaṁ cattāri purisayugāni aṭṭha purisapuggalā esa bhagavato sāvakasaṅgho, āhuneyyo pāhuneyyo dakkhiṇeyyo añjalikaraṇīyo anuttaraṁ puññakkhettaṁ lokassā”ti.

    ‘The Saṅgha of the Buddha’s disciples is practicing the way that’s good, direct, systematic, and proper. It consists of the four pairs, the eight individual persons. This is the Saṅgha of the Buddha’s disciples that is worthy of offerings dedicated to the gods, worthy of hospitality, worthy of a religious donation, worthy of greeting with cupped palms, and is the supreme field of merit for the world.’

  31. 31

    सङ्घञ्हिsaṅ·ghañ·hi वो,vo भिक्खवे,bhik·kha·ve अनुस्सरतंa·nus·sa·ra·taṃ यंyaṃ भविस्सतिbha·vis·sa·ti भयंbha·yaṃ वाvā छम्भितत्तंcham·bhi·tat·taṃ वाvā लोमहंसोlo·ma·haṃ·so वा,vā सोso पहीयिस्सति।pa·hī·yis·sa·ti

    Saṅghañhi vo, bhikkhave, anussarataṁ yaṁ bhavissati bhayaṁ vā chambhitattaṁ vā lomahaṁso vā, so pahīyissati.

    Then your fear and terror will go away.

  32. 32

    तंtaṃ किस्सkis·sa हेतु?he·tu

    Taṁ kissa hetu?

    Why is that?

  33. 33

    तथागतोta·thā·ga·to हि,hi भिक्खवे,bhik·kha·ve अरहंa·ra·haṃ सम्मासम्बुद्धोsam·mā·sam·bud·dho वीतरागोvī·ta·rā·go वीतदोसोvī·ta·do·so वीतमोहोvī·ta·mo·ho अभीरुa·bhī·ru अच्छम्भीac·cham·bhī अनुत्रासीa·nut·rā·sī अपलायी’”ति।a·pa·lā·yī

    Tathāgato hi, bhikkhave, arahaṁ sammāsambuddho vītarāgo vītadoso vītamoho abhīru acchambhī anutrāsī apalāyī’”ti.

    Because the Realized One is free of greed, hate, and delusion. He is fearless, brave, bold, and stands his ground.”

  34. 34

    इदमवोचi·da·ma·vo·ca भगवा।bha·ga·vā

    Idamavoca bhagavā.

    That is what the Buddha said.

  35. 35

    इदंi·daṃ वत्वानvat·vā·na सुगतोsu·ga·to अथापरंa·thā·pa·raṃ एतदवोचe·ta·da·vo·ca सत्था:sat·thā

    Idaṁ vatvāna sugato athāparaṁ etadavoca satthā:

    Then the Holy One, the Teacher, went on to say:

  36. 36

    “अरञ्ञेa·rañ·ñe रुक्खमूलेruk·kha·mū·le वा,vā

    “Araññe rukkhamūle vā,

    “In the wilderness, at a tree’s root,

  37. 37

    सुञ्ञागारेवsuñ·ñā·gā·re·va भिक्खवो;bhik·kha·vo

    suññāgāreva bhikkhavo;

    or an empty hut, O mendicants,

  38. 38

    अनुस्सरेथa·nus·sa·re·tha सम्बुद्धं,sam·bud·dhaṃ

    Anussaretha sambuddhaṁ,

    recollect the Buddha,

  39. 39

    भयंbha·yaṃ तुम्हाकtum·hā·ka नोno सिया।si·yā

    bhayaṁ tumhāka no siyā.

    and no fear will come to you.

  40. 40

    नोno चेce बुद्धंbud·dhaṃ सरेय्याथ,sa·rey·yā·tha

    No ce buddhaṁ sareyyātha,

    If you can’t recollect the Buddha—

  41. 41

    लोकजेट्ठंlo·ka·jeṭ·ṭhaṃ नरासभं;na·rā·sa·bhaṃ

    lokajeṭṭhaṁ narāsabhaṁ;

    the eldest in the world, the captain of men—

  42. 42

    अथa·tha धम्मंdham·maṃ सरेय्याथ,sa·rey·yā·tha

    Atha dhammaṁ sareyyātha,

    then recollect the teaching,

  43. 43

    निय्यानिकंniy·yā·ni·kaṃ सुदेसितं।su·de·si·taṃ

    niyyānikaṁ sudesitaṁ.

    emancipating, well taught.

  44. 44

    नोno चेce धम्मंdham·maṃ सरेय्याथ,sa·rey·yā·tha

    No ce dhammaṁ sareyyātha,

    If you can’t recollect the teaching—

  45. 45

    निय्यानिकंniy·yā·ni·kaṃ सुदेसितं;su·de·si·taṃ

    niyyānikaṁ sudesitaṁ;

    emancipating, well taught—

  46. 46

    अथa·tha सङ्घंsaṅ·ghaṃ सरेय्याथ,sa·rey·yā·tha

    Atha saṅghaṁ sareyyātha,

    then recollect the Saṅgha,

  47. 47

    पुञ्ञक्खेत्तंpuñ·ñak·khet·taṃ अनुत्तरं।a·nut·ta·raṃ

    puññakkhettaṁ anuttaraṁ.

    the supreme field of merit.

  48. 48

    एवंe·vaṃ बुद्धंbud·dhaṃ सरन्तानं,sa·ran·tā·naṃ

    Evaṁ buddhaṁ sarantānaṁ,

    Thus recollecting the Buddha,

  49. 49

    धम्मंdham·maṃ सङ्घञ्चsaṅ·ghañ·ca भिक्खवो;bhik·kha·vo

    Dhammaṁ saṅghañca bhikkhavo;

    the teaching, and the Saṅgha, mendicants,

  50. 50

    भयंbha·yaṃ वाvā छम्भितत्तंcham·bhi·tat·taṃ वा,vā

    Bhayaṁ vā chambhitattaṁ vā,

    fear and terror

  51. 51

    लोमहंसोlo·ma·haṃ·so नna हेस्सती”ति।hes·sa·tī

    Lomahaṁso na hessatī”ti.

    and goosebumps will be no more.”

Sources. Sanskrit: Satyavedaḥ, the New Testament in Sanskrit (Calcutta Baptist Missionaries, 1851; J. Wenger’s revision of W. Carey’s version). Digital text © 2018 SanskritBible.in, via eBible.org, licensed CC BY-SA 4.0; changed here: arranged by verse and every word linked to the dictionary (links made automatically). Old Testament Sanskrit: the Old Testament in Sanskrit, Calcutta Baptist Mission Press, 1848–1852 (public domain), read by OCR from the Internet Archive scans of the Boston University School of Theology copy; unproofread, with machine clean-up only. Pāli Canon: Mahāsaṅgīti Tipiṭaka Buddhavasse 2500 (based on the Vipassana Research Institute’s Chaṭṭha Saṅgāyana edition), from SuttaCentral bilara-data, CC0; Devanagari and pronunciation made automatically from the Roman text. Pāli English: Bhikkhu Sujato (suttas) and Bhikkhu Brahmali (Vinaya), SuttaCentral, CC0. Pāli word meanings: the Pali Text Society’s Pali-English Dictionary (Rhys Davids & Stede), corrected reprint © The Pali Text Society, CC BY-NC 3.0, digital text from BuddhaDust; word matching automatic. English: King James Version (1769), public domain; words the translators added are in italics. Word meanings and pronunciations: Monier-Williams, Sanskrit–English Dictionary (1872), via this site’s Sanskrit dictionary (CC BY-SA 4.0); English↔Sanskrit word matches made automatically and may need checking.