Klryz

Scripture · Sanskrit Bible with the King James Version · the Pāli Canon

Linked Discourses 46 53 संयुत्त निकाय 46।1 53

Chapter: 123456789101112131415161718192021222324252627282930313233343536373839404142434445464748495051525354555657585960616263646566676869707172737475767778798081828384858687

Aggisutta

Pāli in Devanagari; under each word its Roman pronunciation, syllable by syllable (ṃ = nasal hum). Tap a Pāli word for its meaning (PTS Pāli-English Dictionary); tap again to open it in the Pāli dictionary.

Verse: 123456789101112131415161718192021222324252627282930313233343536373839404142434445464748495051525354 · Hide pronunciation

  1. 1

    संयुत्तsaṃ·yut·ta निकायni·kā·ya 46।53

    Saṁyutta Nikāya 46.53

    Linked Discourses 46.53

  2. 2

    6। साकच्छवग्गsā·kac·cha·vag·ga

    6. Sākacchavagga

    6. Discussion

  3. 3

    अग्गिसुत्तag·gi·sut·ta

    Aggisutta

    Fire

  4. 4

    अथa·tha खोkho सम्बहुलाsam·ba·hu·lā भिक्खूbhik·khū पुब्बण्हसमयंpub·baṇ·ha·sa·ma·yaṃ निवासेत्वाni·vā·set·vā पत्तचीवरमादायpat·ta·cī·va·ra·mā·dā·ya सावत्थिंsā·vat·thiṃ पिण्डायpiṇ·ḍā·ya पविसिंसु।pa·vi·siṃ·su

    Atha kho sambahulā bhikkhū pubbaṇhasamayaṁ nivāsetvā pattacīvaramādāya sāvatthiṁ piṇḍāya pavisiṁsu.

    Then several mendicants robed up in the morning and, taking their bowls and robes, entered Sāvatthī for alms.

  5. 5

    (परियायसुत्तसदिसं।)pa·ri·yā·ya·sut·ta·sa·di·saṃ

    (Pariyāyasuttasadisaṁ.)

    (The same as the previous discourse.)

  6. 6

    “एवंवादिनो,e·vaṃ·vā·di·no भिक्खवे,bhik·kha·ve अञ्ञतित्थियाañ·ña·tit·thi·yā परिब्बाजकाpa·rib·bā·ja·kā एवमस्सुe·va·mas·su वचनीया:va·ca·nī·yā

    “Evaṁvādino, bhikkhave, aññatitthiyā paribbājakā evamassu vacanīyā:

    “Mendicants, when wanderers of other religions say this, you should say to them:

  7. 7

    ‘यस्मिं,yas·miṃ आवुसो,ā·vu·so समयेsa·ma·ye लीनंlī·naṃ चित्तंcit·taṃ होति,ho·ti कतमेसंka·ta·me·saṃ तस्मिंtas·miṃ समयेsa·ma·ye बोज्झङ्गानंboj·jhaṅ·gā·naṃ अकालोa·kā·lo भावनाय,bhā·va·nā·ya कतमेसंka·ta·me·saṃ तस्मिंtas·miṃ समयेsa·ma·ye बोज्झङ्गानंboj·jhaṅ·gā·naṃ कालोkā·lo भावनाय?bhā·va·nā·ya

    ‘yasmiṁ, āvuso, samaye līnaṁ cittaṁ hoti, katamesaṁ tasmiṁ samaye bojjhaṅgānaṁ akālo bhāvanāya, katamesaṁ tasmiṁ samaye bojjhaṅgānaṁ kālo bhāvanāya?

    ‘Reverends, which awakening factors should not be developed when the mind is sluggish? And which awakening factors should be developed at that time?

  8. 8

    यस्मिंyas·miṃ पनावुसो,pa·nā·vu·so समयेsa·ma·ye उद्धतंud·dha·taṃ चित्तंcit·taṃ होति,ho·ti कतमेसंka·ta·me·saṃ तस्मिंtas·miṃ समयेsa·ma·ye बोज्झङ्गानंboj·jhaṅ·gā·naṃ अकालोa·kā·lo भावनाय,bhā·va·nā·ya कतमेसंka·ta·me·saṃ तस्मिंtas·miṃ समयेsa·ma·ye बोज्झङ्गानंboj·jhaṅ·gā·naṃ कालोkā·lo भावनाया’ति?bhā·va·nā·yā

    Yasmiṁ panāvuso, samaye uddhataṁ cittaṁ hoti, katamesaṁ tasmiṁ samaye bojjhaṅgānaṁ akālo bhāvanāya, katamesaṁ tasmiṁ samaye bojjhaṅgānaṁ kālo bhāvanāyā’ti?

    Which awakening factors should not be developed when the mind is restless? And which awakening factors should be developed at that time?’

  9. 9

    एवंe·vaṃ पुट्ठा,puṭ·ṭhā भिक्खवे,bhik·kha·ve अञ्ञतित्थियाañ·ña·tit·thi·yā परिब्बाजकाpa·rib·bā·ja·kā नna चेवce·va सम्पायिस्सन्ति,sam·pā·yis·san·ti उत्तरिञ्चut·ta·riñ·ca विघातंvi·ghā·taṃ आपज्जिस्सन्ति।ā·paj·jis·san·ti

    Evaṁ puṭṭhā, bhikkhave, aññatitthiyā paribbājakā na ceva sampāyissanti, uttariñca vighātaṁ āpajjissanti.

    Questioned like this, the wanderers of other religions would be stumped, and, in addition, would get frustrated.

  10. 10

    तंtaṃ किस्सkis·sa हेतु?he·tu

    Taṁ kissa hetu?

    Why is that?

  11. 11

    यथाya·thā तं,taṃ भिक्खवे,bhik·kha·ve अविसयस्मिं।a·vi·sa·yas·miṃ

    Yathā taṁ, bhikkhave, avisayasmiṁ.

    Because they’re out of their element.

  12. 12

    नाहंnā·haṃ तं,taṃ भिक्खवे,bhik·kha·ve पस्सामिpas·sā·mi सदेवकेsa·de·va·ke लोकेlo·ke समारकेsa·mā·ra·ke सब्रह्मकेsab·rah·ma·ke सस्समणब्राह्मणियाsas·sa·ma·ṇab·rāh·ma·ṇi·yā पजायpa·jā·ya सदेवमनुस्सायsa·de·va·ma·nus·sā·ya योyo इमेसंi·me·saṃ पञ्हानंpañ·hā·naṃ वेय्याकरणेनvey·yā·ka·ra·ṇe·na चित्तंcit·taṃ आराधेय्य,ā·rā·dhey·ya अञ्ञत्रañ·ñat·ra तथागतेनta·thā·ga·te·na वाvā तथागतसावकेनta·thā·ga·ta·sā·va·ke·na वाvā इतोi·to वाvā पनpa·na सुत्वा।sut·vā

    Nāhaṁ taṁ, bhikkhave, passāmi sadevake loke samārake sabrahmake sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya yo imesaṁ pañhānaṁ veyyākaraṇena cittaṁ ārādheyya, aññatra tathāgatena vā tathāgatasāvakena vā ito vā pana sutvā.

    I don’t see anyone in this world—with its gods, Māras, and divinities, this population with its ascetics and brahmins, its gods and humans—who could provide a satisfying answer to these questions except the Realized One or his disciple or someone who has heard it from them.

  13. 13

    यस्मिं,yas·miṃ भिक्खवे,bhik·kha·ve समयेsa·ma·ye लीनंlī·naṃ चित्तंcit·taṃ होति,ho·ti अकालोa·kā·lo तस्मिंtas·miṃ समयेsa·ma·ye पस्सद्धिसम्बोज्झङ्गस्सpas·sad·dhi·sam·boj·jhaṅ·gas·sa भावनाय,bhā·va·nā·ya अकालोa·kā·lo समाधिसम्बोज्झङ्गस्सsa·mā·dhi·sam·boj·jhaṅ·gas·sa भावनाय,bhā·va·nā·ya अकालोa·kā·lo उपेक्खासम्बोज्झङ्गस्सu·pek·khā·sam·boj·jhaṅ·gas·sa भावनाय।bhā·va·nā·ya

    Yasmiṁ, bhikkhave, samaye līnaṁ cittaṁ hoti, akālo tasmiṁ samaye passaddhisambojjhaṅgassa bhāvanāya, akālo samādhisambojjhaṅgassa bhāvanāya, akālo upekkhāsambojjhaṅgassa bhāvanāya.

    When the mind is sluggish, it’s the wrong time to develop the awakening factors of tranquility, immersion, and equanimity.

  14. 14

    तंtaṃ किस्सkis·sa हेतु?he·tu

    Taṁ kissa hetu?

    Why is that?

  15. 15

    लीनं,lī·naṃ भिक्खवे,bhik·kha·ve चित्तंcit·taṃ तंtaṃ एतेहिe·te·hi धम्मेहिdham·me·hi दुस्समुट्ठापयंdus·sa·muṭ·ṭhā·pa·yaṃ होति।ho·ti

    Līnaṁ, bhikkhave, cittaṁ taṁ etehi dhammehi dussamuṭṭhāpayaṁ hoti.

    Because it’s hard to stimulate a sluggish mind with these things.

  16. 16

    सेय्यथापि,sey·ya·thā·pi भिक्खवे,bhik·kha·ve पुरिसोpu·ri·so परित्तंpa·rit·taṃ अग्गिंag·giṃ उज्जालेतुकामोuj·jā·le·tu·kā·mo अस्स।as·sa

    Seyyathāpi, bhikkhave, puriso parittaṁ aggiṁ ujjāletukāmo assa.

    Suppose someone wanted to make a small fire flare up.

  17. 17

    सोso तत्थtat·tha अल्लानिal·lā·ni चेवce·va तिणानिti·ṇā·ni पक्खिपेय्य,pak·khi·pey·ya अल्लानिal·lā·ni चca गोमयानिgo·ma·yā·ni पक्खिपेय्य,pak·khi·pey·ya अल्लानिal·lā·ni चca कट्ठानिkaṭ·ṭhā·ni पक्खिपेय्य,pak·khi·pey·ya उदकवातञ्चu·da·ka·vā·tañ·ca ददेय्य,da·dey·ya पंसुकेनpaṃ·su·ke·na चca ओकिरेय्य;o·ki·rey·ya

    So tattha allāni ceva tiṇāni pakkhipeyya, allāni ca gomayāni pakkhipeyya, allāni ca kaṭṭhāni pakkhipeyya, udakavātañca dadeyya, paṁsukena ca okireyya;

    If they toss wet grass, cow-dung, and timber on it, spray it with water, and scatter dirt on it,

  18. 18

    भब्बोbhab·bo नुnu खोkho सोso पुरिसोpu·ri·so परित्तंpa·rit·taṃ अग्गिंag·giṃ उज्जालेतुन्”ति?uj·jā·le·tun

    bhabbo nu kho so puriso parittaṁ aggiṁ ujjāletun”ti?

    could they make it flare up?”

  19. 19

    “नोno हेतं,he·taṃ भन्ते”।bhan·te

    “No hetaṁ, bhante”.

    “No, sir.”

  20. 20

    “एवमेवe·va·me·va खो,kho भिक्खवे,bhik·kha·ve यस्मिंyas·miṃ समयेsa·ma·ye लीनंlī·naṃ चित्तंcit·taṃ होति,ho·ti अकालोa·kā·lo तस्मिंtas·miṃ समयेsa·ma·ye पस्सद्धिसम्बोज्झङ्गस्सpas·sad·dhi·sam·boj·jhaṅ·gas·sa भावनाय,bhā·va·nā·ya अकालोa·kā·lo समाधिसम्बोज्झङ्गस्सsa·mā·dhi·sam·boj·jhaṅ·gas·sa भावनाय,bhā·va·nā·ya अकालोa·kā·lo उपेक्खासम्बोज्झङ्गस्सu·pek·khā·sam·boj·jhaṅ·gas·sa भावनाय।bhā·va·nā·ya

    “Evameva kho, bhikkhave, yasmiṁ samaye līnaṁ cittaṁ hoti, akālo tasmiṁ samaye passaddhisambojjhaṅgassa bhāvanāya, akālo samādhisambojjhaṅgassa bhāvanāya, akālo upekkhāsambojjhaṅgassa bhāvanāya.

    “In the same way, when the mind is sluggish, it’s the wrong time to develop the awakening factors of tranquility, immersion, and equanimity.

  21. 21

    तंtaṃ किस्सkis·sa हेतु?he·tu

    Taṁ kissa hetu?

    Why is that?

  22. 22

    लीनं,lī·naṃ भिक्खवे,bhik·kha·ve चित्तंcit·taṃ तंtaṃ एतेहिe·te·hi धम्मेहिdham·me·hi दुस्समुट्ठापयंdus·sa·muṭ·ṭhā·pa·yaṃ होति।ho·ti

    Līnaṁ, bhikkhave, cittaṁ taṁ etehi dhammehi dussamuṭṭhāpayaṁ hoti.

    Because it’s hard to stimulate a sluggish mind with these things.

  23. 23

    यस्मिञ्चyas·miñ·ca खो,kho भिक्खवे,bhik·kha·ve समयेsa·ma·ye लीनंlī·naṃ चित्तंcit·taṃ होति,ho·ti कालोkā·lo तस्मिंtas·miṃ समयेsa·ma·ye धम्मविचयसम्बोज्झङ्गस्सdham·ma·vi·ca·ya·sam·boj·jhaṅ·gas·sa भावनाय,bhā·va·nā·ya कालोkā·lo वीरियसम्बोज्झङ्गस्सvī·ri·ya·sam·boj·jhaṅ·gas·sa भावनाय,bhā·va·nā·ya कालोkā·lo पीतिसम्बोज्झङ्गस्सpī·ti·sam·boj·jhaṅ·gas·sa भावनाय।bhā·va·nā·ya

    Yasmiñca kho, bhikkhave, samaye līnaṁ cittaṁ hoti, kālo tasmiṁ samaye dhammavicayasambojjhaṅgassa bhāvanāya, kālo vīriyasambojjhaṅgassa bhāvanāya, kālo pītisambojjhaṅgassa bhāvanāya.

    When the mind is sluggish, it’s the right time to develop the awakening factors of investigation of principles, energy, and rapture.

  24. 24

    तंtaṃ किस्सkis·sa हेतु?he·tu

    Taṁ kissa hetu?

    Why is that?

  25. 25

    लीनं,lī·naṃ भिक्खवे,bhik·kha·ve चित्तंcit·taṃ तंtaṃ एतेहिe·te·hi धम्मेहिdham·me·hi सुसमुट्ठापयंsu·sa·muṭ·ṭhā·pa·yaṃ होति।ho·ti

    Līnaṁ, bhikkhave, cittaṁ taṁ etehi dhammehi susamuṭṭhāpayaṁ hoti.

    Because it’s easy to stimulate a sluggish mind with these things.

  26. 26

    सेय्यथापि,sey·ya·thā·pi भिक्खवे,bhik·kha·ve पुरिसोpu·ri·so परित्तंpa·rit·taṃ अग्गिंag·giṃ उज्जालेतुकामोuj·jā·le·tu·kā·mo अस्स।as·sa

    Seyyathāpi, bhikkhave, puriso parittaṁ aggiṁ ujjāletukāmo assa.

    Suppose someone wanted to make a small fire flare up.

  27. 27

    सोso तत्थtat·tha सुक्खानिsuk·khā·ni चेवce·va तिणानिti·ṇā·ni पक्खिपेय्य,pak·khi·pey·ya सुक्खानिsuk·khā·ni गोमयानिgo·ma·yā·ni पक्खिपेय्य,pak·khi·pey·ya सुक्खानिsuk·khā·ni कट्ठानिkaṭ·ṭhā·ni पक्खिपेय्य,pak·khi·pey·ya मुखवातञ्चmu·kha·vā·tañ·ca ददेय्य,da·dey·ya नna चca पंसुकेनpaṃ·su·ke·na ओकिरेय्य;o·ki·rey·ya

    So tattha sukkhāni ceva tiṇāni pakkhipeyya, sukkhāni gomayāni pakkhipeyya, sukkhāni kaṭṭhāni pakkhipeyya, mukhavātañca dadeyya, na ca paṁsukena okireyya;

    If they toss dry grass, cow-dung, and timber on it, blow on it, and don’t scatter dirt on it,

  28. 28

    भब्बोbhab·bo नुnu खोkho सोso पुरिसोpu·ri·so परित्तंpa·rit·taṃ अग्गिंag·giṃ उज्जालेतुन्”ति?uj·jā·le·tun

    bhabbo nu kho so puriso parittaṁ aggiṁ ujjāletun”ti?

    could they make it flare up?”

  29. 29

    “एवं,e·vaṃ भन्ते”।bhan·te

    “Evaṁ, bhante”.

    “Yes, sir.”

  30. 30

    “एवमेवe·va·me·va खो,kho भिक्खवे,bhik·kha·ve यस्मिंyas·miṃ समयेsa·ma·ye लीनंlī·naṃ चित्तंcit·taṃ होति,ho·ti कालोkā·lo तस्मिंtas·miṃ समयेsa·ma·ye धम्मविचयसम्बोज्झङ्गस्सdham·ma·vi·ca·ya·sam·boj·jhaṅ·gas·sa भावनाय,bhā·va·nā·ya कालोkā·lo वीरियसम्बोज्झङ्गस्सvī·ri·ya·sam·boj·jhaṅ·gas·sa भावनाय,bhā·va·nā·ya कालोkā·lo पीतिसम्बोज्झङ्गस्सpī·ti·sam·boj·jhaṅ·gas·sa भावनाय।bhā·va·nā·ya

    “Evameva kho, bhikkhave, yasmiṁ samaye līnaṁ cittaṁ hoti, kālo tasmiṁ samaye dhammavicayasambojjhaṅgassa bhāvanāya, kālo vīriyasambojjhaṅgassa bhāvanāya, kālo pītisambojjhaṅgassa bhāvanāya.

    “In the same way, when the mind is sluggish, it’s the right time to develop the awakening factors of investigation of principles, energy, and rapture.

  31. 31

    तंtaṃ किस्सkis·sa हेतु?he·tu

    Taṁ kissa hetu?

    Why is that?

  32. 32

    लीनं,lī·naṃ भिक्खवे,bhik·kha·ve चित्तंcit·taṃ तंtaṃ एतेहिe·te·hi धम्मेहिdham·me·hi सुसमुट्ठापयंsu·sa·muṭ·ṭhā·pa·yaṃ होति।ho·ti

    Līnaṁ, bhikkhave, cittaṁ taṁ etehi dhammehi susamuṭṭhāpayaṁ hoti.

    Because it’s easy to stimulate a sluggish mind with these things.

  33. 33

    यस्मिं,yas·miṃ भिक्खवे,bhik·kha·ve समयेsa·ma·ye उद्धतंud·dha·taṃ चित्तंcit·taṃ होति,ho·ti अकालोa·kā·lo तस्मिंtas·miṃ समयेsa·ma·ye धम्मविचयसम्बोज्झङ्गस्सdham·ma·vi·ca·ya·sam·boj·jhaṅ·gas·sa भावनाय,bhā·va·nā·ya अकालोa·kā·lo वीरियसम्बोज्झङ्गस्सvī·ri·ya·sam·boj·jhaṅ·gas·sa भावनाय,bhā·va·nā·ya अकालोa·kā·lo पीतिसम्बोज्झङ्गस्सpī·ti·sam·boj·jhaṅ·gas·sa भावनाय।bhā·va·nā·ya

    Yasmiṁ, bhikkhave, samaye uddhataṁ cittaṁ hoti, akālo tasmiṁ samaye dhammavicayasambojjhaṅgassa bhāvanāya, akālo vīriyasambojjhaṅgassa bhāvanāya, akālo pītisambojjhaṅgassa bhāvanāya.

    When the mind is restless, it’s the wrong time to develop the awakening factors of investigation of principles, energy, and rapture.

  34. 34

    तंtaṃ किस्सkis·sa हेतु?he·tu

    Taṁ kissa hetu?

    Why is that?

  35. 35

    उद्धतं,ud·dha·taṃ भिक्खवे,bhik·kha·ve चित्तंcit·taṃ तंtaṃ एतेहिe·te·hi धम्मेहिdham·me·hi दुवूपसमयंdu·vū·pa·sa·ma·yaṃ होति।ho·ti

    Uddhataṁ, bhikkhave, cittaṁ taṁ etehi dhammehi duvūpasamayaṁ hoti.

    Because it’s hard to settle a restless mind with these things.

  36. 36

    सेय्यथापि,sey·ya·thā·pi भिक्खवे,bhik·kha·ve पुरिसोpu·ri·so महन्तंma·han·taṃ अग्गिक्खन्धंag·gik·khan·dhaṃ निब्बापेतुकामोnib·bā·pe·tu·kā·mo अस्स।as·sa

    Seyyathāpi, bhikkhave, puriso mahantaṁ aggikkhandhaṁ nibbāpetukāmo assa.

    Suppose someone wanted to extinguish a great mass of fire.

  37. 37

    सोso तत्थtat·tha सुक्खानिsuk·khā·ni चेवce·va तिणानिti·ṇā·ni पक्खिपेय्य,pak·khi·pey·ya सुक्खानिsuk·khā·ni चca गोमयानिgo·ma·yā·ni पक्खिपेय्य,pak·khi·pey·ya सुक्खानिsuk·khā·ni चca कट्ठानिkaṭ·ṭhā·ni पक्खिपेय्य,pak·khi·pey·ya मुखवातञ्चmu·kha·vā·tañ·ca ददेय्य,da·dey·ya नna चca पंसुकेनpaṃ·su·ke·na ओकिरेय्य;o·ki·rey·ya

    So tattha sukkhāni ceva tiṇāni pakkhipeyya, sukkhāni ca gomayāni pakkhipeyya, sukkhāni ca kaṭṭhāni pakkhipeyya, mukhavātañca dadeyya, na ca paṁsukena okireyya;

    If they toss dry grass, cow-dung, and timber on it, blow on it, and don’t scatter dirt on it,

  38. 38

    भब्बोbhab·bo नुnu खोkho सोso पुरिसोpu·ri·so महन्तंma·han·taṃ अग्गिक्खन्धंag·gik·khan·dhaṃ निब्बापेतुन्”ति?nib·bā·pe·tun

    bhabbo nu kho so puriso mahantaṁ aggikkhandhaṁ nibbāpetun”ti?

    could they extinguish it?”

  39. 39

    “नोno हेतं,he·taṃ भन्ते”।bhan·te

    “No hetaṁ, bhante”.

    “No, sir.”

  40. 40

    “एवमेवe·va·me·va खो,kho भिक्खवे,bhik·kha·ve यस्मिंyas·miṃ समयेsa·ma·ye उद्धतंud·dha·taṃ चित्तंcit·taṃ होति,ho·ti अकालोa·kā·lo तस्मिंtas·miṃ समयेsa·ma·ye धम्मविचयसम्बोज्झङ्गस्सdham·ma·vi·ca·ya·sam·boj·jhaṅ·gas·sa भावनाय,bhā·va·nā·ya अकालोa·kā·lo वीरियसम्बोज्झङ्गस्सvī·ri·ya·sam·boj·jhaṅ·gas·sa भावनाय,bhā·va·nā·ya अकालोa·kā·lo पीतिसम्बोज्झङ्गस्सpī·ti·sam·boj·jhaṅ·gas·sa भावनाय।bhā·va·nā·ya

    “Evameva kho, bhikkhave, yasmiṁ samaye uddhataṁ cittaṁ hoti, akālo tasmiṁ samaye dhammavicayasambojjhaṅgassa bhāvanāya, akālo vīriyasambojjhaṅgassa bhāvanāya, akālo pītisambojjhaṅgassa bhāvanāya.

    “In the same way, when the mind is restless, it’s the wrong time to develop the awakening factors of investigation of principles, energy, and rapture.

  41. 41

    तंtaṃ किस्सkis·sa हेतु?he·tu

    Taṁ kissa hetu?

    Why is that?

  42. 42

    उद्धतं,ud·dha·taṃ भिक्खवे,bhik·kha·ve चित्तंcit·taṃ तंtaṃ एतेहिe·te·hi धम्मेहिdham·me·hi दुवूपसमयंdu·vū·pa·sa·ma·yaṃ होति।ho·ti

    Uddhataṁ, bhikkhave, cittaṁ taṁ etehi dhammehi duvūpasamayaṁ hoti.

    Because it’s hard to settle a restless mind with these things.

  43. 43

    यस्मिञ्चyas·miñ·ca खो,kho भिक्खवे,bhik·kha·ve समयेsa·ma·ye उद्धतंud·dha·taṃ चित्तंcit·taṃ होति,ho·ti कालोkā·lo तस्मिंtas·miṃ समयेsa·ma·ye पस्सद्धिसम्बोज्झङ्गस्सpas·sad·dhi·sam·boj·jhaṅ·gas·sa भावनाय,bhā·va·nā·ya कालोkā·lo समाधिसम्बोज्झङ्गस्सsa·mā·dhi·sam·boj·jhaṅ·gas·sa भावनाय,bhā·va·nā·ya कालोkā·lo उपेक्खासम्बोज्झङ्गस्सu·pek·khā·sam·boj·jhaṅ·gas·sa भावनाय।bhā·va·nā·ya

    Yasmiñca kho, bhikkhave, samaye uddhataṁ cittaṁ hoti, kālo tasmiṁ samaye passaddhisambojjhaṅgassa bhāvanāya, kālo samādhisambojjhaṅgassa bhāvanāya, kālo upekkhāsambojjhaṅgassa bhāvanāya.

    When the mind is restless, it’s the right time to develop the awakening factors of tranquility, immersion, and equanimity.

  44. 44

    तंtaṃ किस्सkis·sa हेतु?he·tu

    Taṁ kissa hetu?

    Why is that?

  45. 45

    उद्धतं,ud·dha·taṃ भिक्खवे,bhik·kha·ve चित्तंcit·taṃ तंtaṃ एतेहिe·te·hi धम्मेहिdham·me·hi सुवूपसमयंsu·vū·pa·sa·ma·yaṃ होति।ho·ti

    Uddhataṁ, bhikkhave, cittaṁ taṁ etehi dhammehi suvūpasamayaṁ hoti.

    Because it’s easy to settle a restless mind with these things.

  46. 46

    सेय्यथापि,sey·ya·thā·pi भिक्खवे,bhik·kha·ve पुरिसोpu·ri·so महन्तंma·han·taṃ अग्गिक्खन्धंag·gik·khan·dhaṃ निब्बापेतुकामोnib·bā·pe·tu·kā·mo अस्स।as·sa

    Seyyathāpi, bhikkhave, puriso mahantaṁ aggikkhandhaṁ nibbāpetukāmo assa.

    Suppose someone wanted to extinguish a great mass of fire.

  47. 47

    सोso तत्थtat·tha अल्लानिal·lā·ni चेवce·va तिणानिti·ṇā·ni पक्खिपेय्य,pak·khi·pey·ya अल्लानिal·lā·ni चca गोमयानिgo·ma·yā·ni पक्खिपेय्य,pak·khi·pey·ya अल्लानिal·lā·ni चca कट्ठानिkaṭ·ṭhā·ni पक्खिपेय्य,pak·khi·pey·ya उदकवातञ्चu·da·ka·vā·tañ·ca ददेय्य,da·dey·ya पंसुकेनpaṃ·su·ke·na चca ओकिरेय्य;o·ki·rey·ya

    So tattha allāni ceva tiṇāni pakkhipeyya, allāni ca gomayāni pakkhipeyya, allāni ca kaṭṭhāni pakkhipeyya, udakavātañca dadeyya, paṁsukena ca okireyya;

    If they toss wet grass, cow-dung, and timber on it, spray it with water, and scatter dirt on it,

  48. 48

    भब्बोbhab·bo नुnu खोkho सोso पुरिसोpu·ri·so महन्तंma·han·taṃ अग्गिक्खन्धंag·gik·khan·dhaṃ निब्बापेतुन्”ति?nib·bā·pe·tun

    bhabbo nu kho so puriso mahantaṁ aggikkhandhaṁ nibbāpetun”ti?

    could they extinguish it?”

  49. 49

    “एवं,e·vaṃ भन्ते”।bhan·te

    “Evaṁ, bhante”.

    “Yes, sir.”

  50. 50

    “एवमेवe·va·me·va खो,kho भिक्खवे,bhik·kha·ve यस्मिंyas·miṃ समयेsa·ma·ye उद्धतंud·dha·taṃ चित्तंcit·taṃ होति,ho·ti कालोkā·lo तस्मिंtas·miṃ समयेsa·ma·ye पस्सद्धिसम्बोज्झङ्गस्सpas·sad·dhi·sam·boj·jhaṅ·gas·sa भावनाय,bhā·va·nā·ya कालोkā·lo समाधिसम्बोज्झङ्गस्सsa·mā·dhi·sam·boj·jhaṅ·gas·sa भावनाय,bhā·va·nā·ya कालोkā·lo उपेक्खासम्बोज्झङ्गस्सu·pek·khā·sam·boj·jhaṅ·gas·sa भावनाय।bhā·va·nā·ya

    “Evameva kho, bhikkhave, yasmiṁ samaye uddhataṁ cittaṁ hoti, kālo tasmiṁ samaye passaddhisambojjhaṅgassa bhāvanāya, kālo samādhisambojjhaṅgassa bhāvanāya, kālo upekkhāsambojjhaṅgassa bhāvanāya.

    “In the same way, when the mind is restless, it’s the right time to develop the awakening factors of tranquility, immersion, and equanimity.

  51. 51

    तंtaṃ किस्सkis·sa हेतु?he·tu

    Taṁ kissa hetu?

    Why is that?

  52. 52

    उद्धतं,ud·dha·taṃ भिक्खवे,bhik·kha·ve चित्तंcit·taṃ तंtaṃ एतेहिe·te·hi धम्मेहिdham·me·hi सुवूपसमयंsu·vū·pa·sa·ma·yaṃ होति।ho·ti

    Uddhataṁ, bhikkhave, cittaṁ taṁ etehi dhammehi suvūpasamayaṁ hoti.

    Because it’s easy to settle a restless mind with these things.

  53. 53

    सतिञ्चsa·tiñ·ca ख्वाहं,khvā·haṃ भिक्खवे,bhik·kha·ve सब्बत्थिकंsab·bat·thi·kaṃ वदामी”ति।va·dā·mī

    Satiñca khvāhaṁ, bhikkhave, sabbatthikaṁ vadāmī”ti.

    But mindfulness is always useful, I say.”

  54. 54

    ततियं।ta·ti·yaṃ

    Tatiyaṁ.

    (Pāli only)

Sources. Sanskrit: Satyavedaḥ, the New Testament in Sanskrit (Calcutta Baptist Missionaries, 1851; J. Wenger’s revision of W. Carey’s version). Digital text © 2018 SanskritBible.in, via eBible.org, licensed CC BY-SA 4.0; changed here: arranged by verse and every word linked to the dictionary (links made automatically). Old Testament Sanskrit: the Old Testament in Sanskrit, Calcutta Baptist Mission Press, 1848–1852 (public domain), read by OCR from the Internet Archive scans of the Boston University School of Theology copy; unproofread, with machine clean-up only. Pāli Canon: Mahāsaṅgīti Tipiṭaka Buddhavasse 2500 (based on the Vipassana Research Institute’s Chaṭṭha Saṅgāyana edition), from SuttaCentral bilara-data, CC0; Devanagari and pronunciation made automatically from the Roman text. Pāli English: Bhikkhu Sujato (suttas) and Bhikkhu Brahmali (Vinaya), SuttaCentral, CC0. Pāli word meanings: the Pali Text Society’s Pali-English Dictionary (Rhys Davids & Stede), corrected reprint © The Pali Text Society, CC BY-NC 3.0, digital text from BuddhaDust; word matching automatic. English: King James Version (1769), public domain; words the translators added are in italics. Word meanings and pronunciations: Monier-Williams, Sanskrit–English Dictionary (1872), via this site’s Sanskrit dictionary (CC BY-SA 4.0); English↔Sanskrit word matches made automatically and may need checking.