Klryz

Scripture · Sanskrit Bible with the King James Version · the Pāli Canon

Numbered Discourses 5 31 अङ्गुत्तर 5 31

Chapter: 123456789101112131415161718192021222324252627282930313233343536373839404142434445464748495051525354555657585960616263646566676869707172737475767778798081828384858687888990919293949596979899100101102103104105106107108109110111112113114115116117118119120121122123124125126127128129130131132133134135136137138139140141142143144145146147148149150151152153154155156157158159160161162163164165166167168169170171172173174175176177178179180181182183184185186187188189190191192193194195196197198199200201202203204205206207208209210211212213214215216217218219220221222223224225226227228229230231232233234235236237238239240241242243244245246247248249250251252253254255256257258259260261262263264265266267268269270271

Sumanasutta

Pāli in Devanagari; under each word its Roman pronunciation, syllable by syllable (ṃ = nasal hum). Tap a Pāli word for its meaning (PTS Pāli-English Dictionary); tap again to open it in the Pāli dictionary.

Verse: 12345678910111213141516171819202122232425262728293031323334353637383940414243444546474849505152535455 · Hide pronunciation

  1. 1

    अङ्गुत्तरaṅ·gut·ta·ra निकायni·kā·ya 5।31

    Aṅguttara Nikāya 5.31

    Numbered Discourses 5.31

  2. 2

    4। सुमनवग्गsu·ma·na·vag·ga

    4. Sumanavagga

    4. With Sumanā

  3. 3

    सुमनसुत्तsu·ma·na·sut·ta

    Sumanasutta

    With Sumanā

  4. 4

    एकंe·kaṃ समयंsa·ma·yaṃ …पे…pe अनाथपिण्डिकस्सa·nā·tha·piṇ·ḍi·kas·sa आरामे।ā·rā·me

    Ekaṁ samayaṁ …pe… anāthapiṇḍikassa ārāme.

    At one time the Buddha was staying near Sāvatthī in Jeta’s Grove, Anāthapiṇḍika’s monastery.

  5. 5

    अथa·tha खोkho सुमनाsu·ma·nā राजकुमारीrā·ja·ku·mā·rī पञ्चहिpañ·ca·hi रथसतेहिra·tha·sa·te·hi पञ्चहिpañ·ca·hi राजकुमारिसतेहिrā·ja·ku·mā·ri·sa·te·hi परिवुताpa·ri·vu·tā येनye·na भगवाbha·ga·vā तेनुपसङ्कमि;te·nu·pa·saṅ·ka·mi उपसङ्कमित्वाu·pa·saṅ·ka·mit·vā भगवन्तंbha·ga·van·taṃ अभिवादेत्वाa·bhi·vā·det·vā एकमन्तंe·ka·man·taṃ निसीदि।ni·sī·di एकमन्तंe·ka·man·taṃ निसिन्नाni·sin·nā खोkho सुमनाsu·ma·nā राजकुमारीrā·ja·ku·mā·rī भगवन्तंbha·ga·van·taṃ एतदवोच:e·ta·da·vo·ca

    Atha kho sumanā rājakumārī pañcahi rathasatehi pañcahi rājakumārisatehi parivutā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinnā kho sumanā rājakumārī bhagavantaṁ etadavoca:

    Then Princess Sumanā, escorted by five hundred chariots and five hundred royal maidens, went up to the Buddha, bowed, sat down to one side, and said to him:

  6. 6

    “इधस्सु,i·dhas·su भन्ते,bhan·te भगवतोbha·ga·va·to द्वेdve सावकाsā·va·kā समसद्धाsa·ma·sad·dhā समसीलाsa·ma·sī·lā समपञ्ञा—sa·ma·pañ·ñā

    “Idhassu, bhante, bhagavato dve sāvakā samasaddhā samasīlā samapaññā—

    “Sir, suppose there were two disciples equal in faith, ethics, and wisdom.

  7. 7

    एकोe·ko दायको,dā·ya·ko एकोe·ko अदायको।a·dā·ya·ko

    eko dāyako, eko adāyako.

    One is a giver, one is not.

  8. 8

    तेte कायस्सkā·yas·sa भेदाbhe·dā परंpa·raṃ मरणाma·ra·ṇā सुगतिंsu·ga·tiṃ सग्गंsag·gaṃ लोकंlo·kaṃ उपपज्जेय्युं।u·pa·paj·jey·yuṃ

    Te kāyassa bhedā paraṁ maraṇā sugatiṁ saggaṁ lokaṁ upapajjeyyuṁ.

    When their body breaks up, after death, they’re reborn in a good place, a heavenly realm.

  9. 9

    देवभूतानंde·va·bhū·tā·naṃ पनpa·na नेसं,ne·saṃ भन्ते,bhan·te सियाsi·yā विसेसो,vi·se·so सियाsi·yā नानाकरणन्”ति?nā·nā·ka·ra·ṇan

    Devabhūtānaṁ pana nesaṁ, bhante, siyā viseso, siyā nānākaraṇan”ti?

    When they have become gods, would there be any distinction or difference between them?”

  10. 10

    “सिया,si·yā सुमने”तिsu·ma·ne भगवाbha·ga·vā अवोच:a·vo·ca

    “Siyā, sumane”ti bhagavā avoca:

    “There would be, Sumanā,” said the Buddha.

  11. 11

    “योyo सो,so सुमने,su·ma·ne दायकोdā·ya·ko सोso अमुंa·muṃ अदायकंa·dā·ya·kaṃ देवभूतोde·va·bhū·to समानोsa·mā·no पञ्चहिpañ·ca·hi ठानेहिṭhā·ne·hi अधिगण्हाति—a·dhi·gaṇ·hā·ti

    “yo so, sumane, dāyako so amuṁ adāyakaṁ devabhūto samāno pañcahi ṭhānehi adhigaṇhāti—

    “As a god, the one who was a giver surpasses the other in five respects:

  12. 12

    दिब्बेनdib·be·na आयुना,ā·yu·nā दिब्बेनdib·be·na वण्णेन,vaṇ·ṇe·na दिब्बेनdib·be·na सुखेन,su·khe·na दिब्बेनdib·be·na यसेन,ya·se·na दिब्बेनdib·be·na आधिपतेय्येन।ā·dhi·pa·tey·ye·na

    dibbena āyunā, dibbena vaṇṇena, dibbena sukhena, dibbena yasena, dibbena ādhipateyyena.

    heavenly lifespan, beauty, happiness, glory, and sovereignty.

  13. 13

    योyo सो,so सुमने,su·ma·ne दायकोdā·ya·ko सोso अमुंa·muṃ अदायकंa·dā·ya·kaṃ देवभूतोde·va·bhū·to समानोsa·mā·no इमेहिi·me·hi पञ्चहिpañ·ca·hi ठानेहिṭhā·ne·hi अधिगण्हाति”।a·dhi·gaṇ·hā·ti

    Yo so, sumane, dāyako so amuṁ adāyakaṁ devabhūto samāno imehi pañcahi ṭhānehi adhigaṇhāti”.

    As a god, the one who was a giver surpasses the other in these five respects.”

  14. 14

    “सचेsa·ce पनpa·na ते,te भन्ते,bhan·te ततोta·to चुताcu·tā इत्थत्तंit·that·taṃ आगच्छन्ति,ā·gac·chan·ti मनुस्सभूतानंma·nus·sa·bhū·tā·naṃ पनpa·na नेसं,ne·saṃ भन्ते,bhan·te सियाsi·yā विसेसो,vi·se·so सियाsi·yā नानाकरणन्”ति?nā·nā·ka·ra·ṇan

    “Sace pana te, bhante, tato cutā itthattaṁ āgacchanti, manussabhūtānaṁ pana nesaṁ, bhante, siyā viseso, siyā nānākaraṇan”ti?

    “But sir, if they pass away from there and come back to this place as human beings, would there still be any distinction or difference between them?”

  15. 15

    “सिया,si·yā सुमने”तिsu·ma·ne भगवाbha·ga·vā अवोच:a·vo·ca

    “Siyā, sumane”ti bhagavā avoca:

    “There would be, Sumanā,” said the Buddha.

  16. 16

    “योyo सो,so सुमने,su·ma·ne दायकोdā·ya·ko सोso अमुंa·muṃ अदायकंa·dā·ya·kaṃ मनुस्सभूतोma·nus·sa·bhū·to समानोsa·mā·no पञ्चहिpañ·ca·hi ठानेहिṭhā·ne·hi अधिगण्हाति—a·dhi·gaṇ·hā·ti

    “yo so, sumane, dāyako so amuṁ adāyakaṁ manussabhūto samāno pañcahi ṭhānehi adhigaṇhāti—

    “As a human being, the one who was a giver surpasses the other in five respects:

  17. 17

    मानुसकेनmā·nu·sa·ke·na आयुना,ā·yu·nā मानुसकेनmā·nu·sa·ke·na वण्णेन,vaṇ·ṇe·na मानुसकेनmā·nu·sa·ke·na सुखेन,su·khe·na मानुसकेनmā·nu·sa·ke·na यसेन,ya·se·na मानुसकेनmā·nu·sa·ke·na आधिपतेय्येन।ā·dhi·pa·tey·ye·na

    mānusakena āyunā, mānusakena vaṇṇena, mānusakena sukhena, mānusakena yasena, mānusakena ādhipateyyena.

    human lifespan, beauty, happiness, glory, and sovereignty.

  18. 18

    योyo सो,so सुमने,su·ma·ne दायकोdā·ya·ko सोso अमुंa·muṃ अदायकंa·dā·ya·kaṃ मनुस्सभूतोma·nus·sa·bhū·to समानोsa·mā·no इमेहिi·me·hi पञ्चहिpañ·ca·hi ठानेहिṭhā·ne·hi अधिगण्हाति”।a·dhi·gaṇ·hā·ti

    Yo so, sumane, dāyako so amuṁ adāyakaṁ manussabhūto samāno imehi pañcahi ṭhānehi adhigaṇhāti”.

    As a human being, the one who was a giver surpasses the other in these five respects.”

  19. 19

    “सचेsa·ce पनpa·na ते,te भन्ते,bhan·te उभोu·bho अगारस्माa·gā·ras·mā अनगारियंa·na·gā·ri·yaṃ पब्बजन्ति,pab·ba·jan·ti पब्बजितानंpab·ba·ji·tā·naṃ पनpa·na नेसं,ne·saṃ भन्ते,bhan·te सियाsi·yā विसेसो,vi·se·so सियाsi·yā नानाकरणन्”ति?nā·nā·ka·ra·ṇan

    “Sace pana te, bhante, ubho agārasmā anagāriyaṁ pabbajanti, pabbajitānaṁ pana nesaṁ, bhante, siyā viseso, siyā nānākaraṇan”ti?

    “But sir, if they both go forth from the lay life to homelessness, would there still be any distinction or difference between them?”

  20. 20

    “सिया,si·yā सुमने”तिsu·ma·ne भगवाbha·ga·vā अवोच:a·vo·ca

    “Siyā, sumane”ti bhagavā avoca:

    “There would be, Sumanā,” said the Buddha.

  21. 21

    “योyo सो,so सुमने,su·ma·ne दायकोdā·ya·ko सोso अमुंa·muṃ अदायकंa·dā·ya·kaṃ पब्बजितोpab·ba·ji·to समानोsa·mā·no पञ्चहिpañ·ca·hi ठानेहिṭhā·ne·hi अधिगण्हाति—a·dhi·gaṇ·hā·ti

    “yo so, sumane, dāyako so amuṁ adāyakaṁ pabbajito samāno pañcahi ṭhānehi adhigaṇhāti—

    “As a renunciate, the one who was a giver surpasses the other in five respects.

  22. 22

    याचितोवyā·ci·to·va बहुलंba·hu·laṃ चीवरंcī·va·raṃ परिभुञ्जतिpa·ri·bhuñ·ja·ti अप्पंap·paṃ अयाचितो,a·yā·ci·to याचितोवyā·ci·to·va बहुलंba·hu·laṃ पिण्डपातंpiṇ·ḍa·pā·taṃ परिभुञ्जतिpa·ri·bhuñ·ja·ti अप्पंap·paṃ अयाचितो,a·yā·ci·to याचितोवyā·ci·to·va बहुलंba·hu·laṃ सेनासनंse·nā·sa·naṃ परिभुञ्जतिpa·ri·bhuñ·ja·ti अप्पंap·paṃ अयाचितो,a·yā·ci·to याचितोवyā·ci·to·va बहुलंba·hu·laṃ गिलानपच्चयभेसज्जपरिक्खारंgi·lā·na·pac·ca·ya·bhe·saj·ja·pa·rik·khā·raṃ परिभुञ्जतिpa·ri·bhuñ·ja·ti अप्पंap·paṃ अयाचितो।a·yā·ci·to

    yācitova bahulaṁ cīvaraṁ paribhuñjati appaṁ ayācito, yācitova bahulaṁ piṇḍapātaṁ paribhuñjati appaṁ ayācito, yācitova bahulaṁ senāsanaṁ paribhuñjati appaṁ ayācito, yācitova bahulaṁ gilānapaccayabhesajjaparikkhāraṁ paribhuñjati appaṁ ayācito.

    They usually use only what they’ve been invited to accept—robes, almsfood, lodgings, and medicines and supplies for the sick—rarely using them without invitation.

  23. 23

    येहिye·hi खोkho पनpa·na सब्रह्मचारीहिsab·rah·ma·cā·rī·hi सद्धिंsad·dhiṃ विहरतिvi·ha·ra·ti त्यस्सtyas·sa मनापेनेवma·nā·pe·ne·va बहुलंba·hu·laṃ कायकम्मेनkā·ya·kam·me·na समुदाचरन्तिsa·mu·dā·ca·ran·ti अप्पंap·paṃ अमनापेन,a·ma·nā·pe·na मनापेनेवma·nā·pe·ne·va बहुलंba·hu·laṃ वचीकम्मेनva·cī·kam·me·na समुदाचरन्तिsa·mu·dā·ca·ran·ti अप्पंap·paṃ अमनापेन,a·ma·nā·pe·na मनापेनेवma·nā·pe·ne·va बहुलंba·hu·laṃ मनोकम्मेनma·no·kam·me·na समुदाचरन्तिsa·mu·dā·ca·ran·ti अप्पंap·paṃ अमनापेन,a·ma·nā·pe·na मनापंयेवma·nā·paṃ·ye·va बहुलंba·hu·laṃ उपहारंu·pa·hā·raṃ उपहरन्तिu·pa·ha·ran·ti अप्पंap·paṃ अमनापं।a·ma·nā·paṃ

    Yehi kho pana sabrahmacārīhi saddhiṁ viharati tyassa manāpeneva bahulaṁ kāyakammena samudācaranti appaṁ amanāpena, manāpeneva bahulaṁ vacīkammena samudācaranti appaṁ amanāpena, manāpeneva bahulaṁ manokammena samudācaranti appaṁ amanāpena, manāpaṁyeva bahulaṁ upahāraṁ upaharanti appaṁ amanāpaṁ.

    When living with other spiritual practitioners, they usually find themselves treated agreeably by them by way of body, speech, and mind, and rarely disagreeably. And they are usually presented with agreeable things by them, rarely with disagreeable ones.

  24. 24

    योyo सो,so सुमने,su·ma·ne दायकोdā·ya·ko सोso अमुंa·muṃ अदायकंa·dā·ya·kaṃ पब्बजितोpab·ba·ji·to समानोsa·mā·no इमेहिi·me·hi पञ्चहिpañ·ca·hi ठानेहिṭhā·ne·hi अधिगण्हाती”ति।a·dhi·gaṇ·hā·tī

    Yo so, sumane, dāyako so amuṁ adāyakaṁ pabbajito samāno imehi pañcahi ṭhānehi adhigaṇhātī”ti.

    As a renunciate, the one who was a giver surpasses the other in these five respects.”

  25. 25

    “सचेsa·ce पनpa·na ते,te भन्ते,bhan·te उभोu·bho अरहत्तंa·ra·hat·taṃ पापुणन्ति,pā·pu·ṇan·ti अरहत्तप्पत्तानंa·ra·hat·tap·pat·tā·naṃ पनpa·na नेसं,ne·saṃ भन्ते,bhan·te सियाsi·yā विसेसो,vi·se·so सियाsi·yā नानाकरणन्”ति?nā·nā·ka·ra·ṇan

    “Sace pana te, bhante, ubho arahattaṁ pāpuṇanti, arahattappattānaṁ pana nesaṁ, bhante, siyā viseso, siyā nānākaraṇan”ti?

    “But sir, if they both attain perfection, as perfected ones would there still be any distinction or difference between them?”

  26. 26

    “एत्थet·tha खोkho पनेसाहं,pa·ne·sā·haṃ सुमने,su·ma·ne नna किञ्चिkiñ·ci नानाकरणंnā·nā·ka·ra·ṇaṃ वदामि,va·dā·mi यदिदंya·di·daṃ विमुत्तियाvi·mut·ti·yā विमुत्तिन्”ति।vi·mut·tin

    “Ettha kho panesāhaṁ, sumane, na kiñci nānākaraṇaṁ vadāmi, yadidaṁ vimuttiyā vimuttin”ti.

    “In that case, I say there is no difference between the freedom of one and the freedom of the other.”

  27. 27

    “अच्छरियं,ac·cha·ri·yaṃ भन्ते,bhan·te अब्भुतं,ab·bhu·taṃ भन्ते।bhan·te

    “Acchariyaṁ, bhante, abbhutaṁ, bhante.

    “It’s incredible, sir, it’s amazing!

  28. 28

    यावञ्चिदं,yā·vañ·ci·daṃ भन्ते,bhan·te अलमेवa·la·me·va दानानिdā·nā·ni दातुंdā·tuṃ अलंa·laṃ पुञ्ञानिpuñ·ñā·ni कातुं;kā·tuṃ

    Yāvañcidaṁ, bhante, alameva dānāni dātuṁ alaṁ puññāni kātuṁ;

    This is quite enough to justify giving gifts and making merit.

  29. 29

    यत्रyat·ra हिhi नामnā·ma देवभूतस्सापिde·va·bhū·tas·sā·pi उपकारानिu·pa·kā·rā·ni पुञ्ञानि,puñ·ñā·ni मनुस्सभूतस्सापिma·nus·sa·bhū·tas·sā·pi उपकारानिu·pa·kā·rā·ni पुञ्ञानि,puñ·ñā·ni पब्बजितस्सापिpab·ba·ji·tas·sā·pi उपकारानिu·pa·kā·rā·ni पुञ्ञानी”ति।puñ·ñā·nī

    yatra hi nāma devabhūtassāpi upakārāni puññāni, manussabhūtassāpi upakārāni puññāni, pabbajitassāpi upakārāni puññānī”ti.

    For merit is helpful for those who have become gods, human beings, and renunciates.”

  30. 30

    “एवमेतं,e·va·me·taṃ सुमने।su·ma·ne

    “Evametaṁ, sumane.

    “That’s so true, Sumanā.

  31. 31

    अलञ्हि,a·lañ·hi सुमने,su·ma·ne दानानिdā·nā·ni दातुंdā·tuṃ अलंa·laṃ पुञ्ञानिpuñ·ñā·ni कातुं।kā·tuṃ

    Alañhi, sumane, dānāni dātuṁ alaṁ puññāni kātuṁ.

    It’s quite enough to justify giving gifts and making merit.

  32. 32

    देवभूतस्सापिde·va·bhū·tas·sā·pi उपकारानिu·pa·kā·rā·ni पुञ्ञानि,puñ·ñā·ni मनुस्सभूतस्सापिma·nus·sa·bhū·tas·sā·pi उपकारानिu·pa·kā·rā·ni पुञ्ञानि,puñ·ñā·ni पब्बजितस्सापिpab·ba·ji·tas·sā·pi उपकारानिu·pa·kā·rā·ni पुञ्ञानी”ति।puñ·ñā·nī

    Devabhūtassāpi upakārāni puññāni, manussabhūtassāpi upakārāni puññāni, pabbajitassāpi upakārāni puññānī”ti.

    For merit is helpful for those who have become gods, human beings, and renunciates.”

  33. 33

    इदमवोचi·da·ma·vo·ca भगवा।bha·ga·vā

    Idamavoca bhagavā.

    That is what the Buddha said.

  34. 34

    इदंi·daṃ वत्वानvat·vā·na सुगतोsu·ga·to अथापरंa·thā·pa·raṃ एतदवोचe·ta·da·vo·ca सत्था:sat·thā

    Idaṁ vatvāna sugato athāparaṁ etadavoca satthā:

    Then the Holy One, the Teacher, went on to say:

  35. 35

    “यथापिya·thā·pi चन्दोcan·do विमलो,vi·ma·lo

    “Yathāpi cando vimalo,

    “The moon so immaculate,

  36. 36

    गच्छंgac·chaṃ आकासधातुया;ā·kā·sa·dhā·tu·yā

    gacchaṁ ākāsadhātuyā;

    journeying across the dimension of space;

  37. 37

    सब्बेsab·be तारागणेtā·rā·ga·ṇe लोके,lo·ke

    Sabbe tārāgaṇe loke,

    outshines with its radiance

  38. 38

    आभायā·bhā·ya अतिरोचति।a·ti·ro·ca·ti

    ābhāya atirocati.

    all the world’s stars.

  39. 39

    तथेवta·the·va सीलसम्पन्नो,sī·la·sam·pan·no

    Tatheva sīlasampanno,

    So too, a faithful individual,

  40. 40

    सद्धोsad·dho पुरिसपुग्गलो;pu·ri·sa·pug·ga·lo

    saddho purisapuggalo;

    perfect in ethics,

  41. 41

    सब्बेsab·be मच्छरिनोmac·cha·ri·no लोके,lo·ke

    Sabbe maccharino loke,

    outshines with their generosity

  42. 42

    चागेनcā·ge·na अतिरोचति।a·ti·ro·ca·ti

    cāgena atirocati.

    all the world’s stingy people.

  43. 43

    यथापिya·thā·pi मेघोme·gho थनयं,tha·na·yaṃ

    Yathāpi megho thanayaṁ,

    The thundering rain cloud,

  44. 44

    विज्जुमालीvij·ju·mā·lī सतक्ककु;sa·tak·ka·ku

    vijjumālī satakkaku;

    its hundred peaks wreathed in lightning,

  45. 45

    थलंtha·laṃ निन्नञ्चnin·nañ·ca पूरेति,pū·re·ti

    Thalaṁ ninnañca pūreti,

    pours down over the rich earth,

  46. 46

    अभिवस्संa·bhi·vas·saṃ वसुन्धरं।va·sun·dha·raṃ

    abhivassaṁ vasundharaṁ.

    soaking the uplands and valleys.

  47. 47

    एवंe·vaṃ दस्सनसम्पन्नो,das·sa·na·sam·pan·no

    Evaṁ dassanasampanno,

    Even so, an astute person accomplished in vision,

  48. 48

    सम्मासम्बुद्धसावको;sam·mā·sam·bud·dha·sā·va·ko

    sammāsambuddhasāvako;

    a disciple of the fully awakened Buddha,

  49. 49

    मच्छरिंmac·cha·riṃ अधिगण्हाति,a·dhi·gaṇ·hā·ti

    Macchariṁ adhigaṇhāti,

    surpasses a stingy person

  50. 50

    पञ्चठानेहिpañ·ca·ṭhā·ne·hi पण्डितो।paṇ·ḍi·to

    pañcaṭhānehi paṇḍito.

    in five respects:

  51. 51

    आयुनाā·yu·nā यससाya·sa·sā चेव,ce·va

    Āyunā yasasā ceva,

    long life and fame,

  52. 52

    वण्णेनvaṇ·ṇe·na चca सुखेनsu·khe·na च;ca

    vaṇṇena ca sukhena ca;

    beauty and happiness.

  53. 53

    सsa वेve भोगपरिब्यूळ्हो,bho·ga·pa·rib·yū·ḷho

    Sa ve bhogaparibyūḷho,

    Lavished with riches,

  54. 54

    पेच्चpec·ca सग्गेsag·ge पमोदती”ति।pa·mo·da·tī

    pecca sagge pamodatī”ti.

    they depart to rejoice in heaven.”

  55. 55

    पठमं।pa·ṭha·maṃ

    Paṭhamaṁ.

    (Pāli only)

Sources. Sanskrit: Satyavedaḥ, the New Testament in Sanskrit (Calcutta Baptist Missionaries, 1851; J. Wenger’s revision of W. Carey’s version). Digital text © 2018 SanskritBible.in, via eBible.org, licensed CC BY-SA 4.0; changed here: arranged by verse and every word linked to the dictionary (links made automatically). Old Testament Sanskrit: the Old Testament in Sanskrit, Calcutta Baptist Mission Press, 1848–1852 (public domain), read by OCR from the Internet Archive scans of the Boston University School of Theology copy; unproofread, with machine clean-up only. Pāli Canon: Mahāsaṅgīti Tipiṭaka Buddhavasse 2500 (based on the Vipassana Research Institute’s Chaṭṭha Saṅgāyana edition), from SuttaCentral bilara-data, CC0; Devanagari and pronunciation made automatically from the Roman text. Pāli English: Bhikkhu Sujato (suttas) and Bhikkhu Brahmali (Vinaya), SuttaCentral, CC0. Pāli word meanings: the Pali Text Society’s Pali-English Dictionary (Rhys Davids & Stede), corrected reprint © The Pali Text Society, CC BY-NC 3.0, digital text from BuddhaDust; word matching automatic. English: King James Version (1769), public domain; words the translators added are in italics. Word meanings and pronunciations: Monier-Williams, Sanskrit–English Dictionary (1872), via this site’s Sanskrit dictionary (CC BY-SA 4.0); English↔Sanskrit word matches made automatically and may need checking.