Klryz

Scripture · Sanskrit Bible with the King James Version · the Pāli Canon

Numbered Discourses 6 30 अङ्गुत्तर 6 30

Chapter: 123456789101112131415161718192021222324252627282930313233343536373839404142434445464748495051525354555657585960616263646566676869707172737475767778798081828384858687888990919293949596979899100101102103104105106107108109110111112113114115116117118119120121122123124125

Anuttariyasutta

Pāli in Devanagari; under each word its Roman pronunciation, syllable by syllable (ṃ = nasal hum). Tap a Pāli word for its meaning (PTS Pāli-English Dictionary); tap again to open it in the Pāli dictionary.

Verse: 12345678910111213141516171819202122232425262728293031323334353637383940414243444546474849505152535455565758596061626364656667 · Hide pronunciation

  1. 1

    अङ्गुत्तरaṅ·gut·ta·ra निकायni·kā·ya 6।30

    Aṅguttara Nikāya 6.30

    Numbered Discourses 6.30

  2. 2

    3। अनुत्तरियवग्गa·nut·ta·ri·ya·vag·ga

    3. Anuttariyavagga

    3. Unsurpassable

  3. 3

    अनुत्तरियसुत्तa·nut·ta·ri·ya·sut·ta

    Anuttariyasutta

    Unsurpassable

  4. 4

    “छयिमानि,cha·yi·mā·ni भिक्खवे,bhik·kha·ve अनुत्तरियानि।a·nut·ta·ri·yā·ni

    “Chayimāni, bhikkhave, anuttariyāni.

    “Mendicants, these six things are unsurpassable.

  5. 5

    कतमानिka·ta·mā·ni छ?cha

    Katamāni cha?

    What six?

  6. 6

    दस्सनानुत्तरियं,das·sa·nā·nut·ta·ri·yaṃ सवनानुत्तरियं,sa·va·nā·nut·ta·ri·yaṃ लाभानुत्तरियं,lā·bhā·nut·ta·ri·yaṃ सिक्खानुत्तरियं,sik·khā·nut·ta·ri·yaṃ पारिचरियानुत्तरियं,pā·ri·ca·ri·yā·nut·ta·ri·yaṃ अनुस्सतानुत्तरियन्ति।a·nus·sa·tā·nut·ta·ri·yan·ti

    Dassanānuttariyaṁ, savanānuttariyaṁ, lābhānuttariyaṁ, sikkhānuttariyaṁ, pāricariyānuttariyaṁ, anussatānuttariyanti.

    The unsurpassable seeing, listening, acquisition, training, service, and recollection.

  7. 7

    कतमञ्च,ka·ta·mañ·ca भिक्खवे,bhik·kha·ve दस्सनानुत्तरियं?das·sa·nā·nut·ta·ri·yaṃ

    Katamañca, bhikkhave, dassanānuttariyaṁ?

    And what is the unsurpassable seeing?

  8. 8

    इध,i·dha भिक्खवे,bhik·kha·ve एकच्चोe·kac·co हत्थिरतनम्पिhat·thi·ra·ta·nam·pi दस्सनायdas·sa·nā·ya गच्छति,gac·cha·ti अस्सरतनम्पिas·sa·ra·ta·nam·pi दस्सनायdas·sa·nā·ya गच्छति,gac·cha·ti मणिरतनम्पिma·ṇi·ra·ta·nam·pi दस्सनायdas·sa·nā·ya गच्छति,gac·cha·ti उच्चावचंuc·cā·va·caṃ वाvā पनpa·na दस्सनायdas·sa·nā·ya गच्छति,gac·cha·ti समणंsa·ma·ṇaṃ वाvā ब्राह्मणंbrāh·ma·ṇaṃ वाvā मिच्छादिट्ठिकंmic·chā·diṭ·ṭhi·kaṃ मिच्छापटिपन्नंmic·chā·pa·ṭi·pan·naṃ दस्सनायdas·sa·nā·ya गच्छति।gac·cha·ti

    Idha, bhikkhave, ekacco hatthiratanampi dassanāya gacchati, assaratanampi dassanāya gacchati, maṇiratanampi dassanāya gacchati, uccāvacaṁ vā pana dassanāya gacchati, samaṇaṁ vā brāhmaṇaṁ vā micchādiṭṭhikaṁ micchāpaṭipannaṁ dassanāya gacchati.

    Some people go to see an elephant-treasure, a horse-treasure, a jewel-treasure, or a diverse spectrum of sights; or ascetics and brahmins of wrong view and wrong practice.

  9. 9

    अत्थेतं,at·the·taṃ भिक्खवे,bhik·kha·ve दस्सनं;das·sa·naṃ नेतंne·taṃ नत्थीतिnat·thī·ti वदामि।va·dā·mi

    Atthetaṁ, bhikkhave, dassanaṁ; netaṁ natthīti vadāmi.

    There is such a seeing, I don’t deny it.

  10. 10

    तञ्चtañ·ca खोkho एतं,e·taṃ भिक्खवे,bhik·kha·ve दस्सनंdas·sa·naṃ हीनंhī·naṃ गम्मंgam·maṃ पोथुज्जनिकंpo·thuj·ja·ni·kaṃ अनरियंa·na·ri·yaṃ अनत्थसंहितं,a·nat·tha·saṃ·hi·taṃ नna निब्बिदायnib·bi·dā·ya नna विरागायvi·rā·gā·ya नna निरोधायni·ro·dhā·ya नna उपसमायu·pa·sa·mā·ya नna अभिञ्ञायa·bhiñ·ñā·ya नna सम्बोधायsam·bo·dhā·ya नna निब्बानायnib·bā·nā·ya संवत्तति।saṃ·vat·ta·ti

    Tañca kho etaṁ, bhikkhave, dassanaṁ hīnaṁ gammaṁ pothujjanikaṁ anariyaṁ anatthasaṁhitaṁ, na nibbidāya na virāgāya na nirodhāya na upasamāya na abhiññāya na sambodhāya na nibbānāya saṁvattati.

    That seeing is low, crude, ordinary, ignoble, and pointless. It doesn’t lead to disillusionment, dispassion, cessation, peace, insight, awakening, and extinguishment.

  11. 11

    योyo चca खो,kho भिक्खवे,bhik·kha·ve तथागतंta·thā·ga·taṃ वाvā तथागतसावकंta·thā·ga·ta·sā·va·kaṃ वाvā दस्सनायdas·sa·nā·ya गच्छतिgac·cha·ti निविट्ठसद्धोni·viṭ·ṭha·sad·dho निविट्ठपेमोni·viṭ·ṭha·pe·mo एकन्तगतोe·kan·ta·ga·to अभिप्पसन्नो,a·bhip·pa·san·no एतदानुत्तरियं,e·ta·dā·nut·ta·ri·yaṃ भिक्खवे,bhik·kha·ve दस्सनानंdas·sa·nā·naṃ सत्तानंsat·tā·naṃ विसुद्धियाvi·sud·dhi·yā सोकपरिदेवानंso·ka·pa·ri·de·vā·naṃ समतिक्कमायsa·ma·tik·ka·mā·ya दुक्खदोमनस्सानंduk·kha·do·ma·nas·sā·naṃ अत्थङ्गमायat·thaṅ·ga·mā·ya ञायस्सñā·yas·sa अधिगमायa·dhi·ga·mā·ya निब्बानस्सnib·bā·nas·sa सच्छिकिरियाय,sac·chi·ki·ri·yā·ya यदिदंya·di·daṃ तथागतंta·thā·ga·taṃ वाvā तथागतसावकंta·thā·ga·ta·sā·va·kaṃ वाvā दस्सनायdas·sa·nā·ya गच्छतिgac·cha·ti निविट्ठसद्धोni·viṭ·ṭha·sad·dho निविट्ठपेमोni·viṭ·ṭha·pe·mo एकन्तगतोe·kan·ta·ga·to अभिप्पसन्नो।a·bhip·pa·san·no

    Yo ca kho, bhikkhave, tathāgataṁ vā tathāgatasāvakaṁ vā dassanāya gacchati niviṭṭhasaddho niviṭṭhapemo ekantagato abhippasanno, etadānuttariyaṁ, bhikkhave, dassanānaṁ sattānaṁ visuddhiyā sokaparidevānaṁ samatikkamāya dukkhadomanassānaṁ atthaṅgamāya ñāyassa adhigamāya nibbānassa sacchikiriyāya, yadidaṁ tathāgataṁ vā tathāgatasāvakaṁ vā dassanāya gacchati niviṭṭhasaddho niviṭṭhapemo ekantagato abhippasanno.

    The unsurpassable seeing is when someone with settled faith and fondness, sure and devoted, goes to see a Realized One or their disciple. This is in order to purify sentient beings, to get past sorrow and crying, to make an end of pain and sadness, to discover the system, and to realize extinguishment.

  12. 12

    इदंi·daṃ वुच्चति,vuc·ca·ti भिक्खवे,bhik·kha·ve दस्सनानुत्तरियं।das·sa·nā·nut·ta·ri·yaṃ

    Idaṁ vuccati, bhikkhave, dassanānuttariyaṁ.

    This is called the unsurpassable seeing.

  13. 13

    इतिi·ti दस्सनानुत्तरियं।das·sa·nā·nut·ta·ri·yaṃ

    Iti dassanānuttariyaṁ.

    Such is the unsurpassable seeing.

  14. 14

    सवनानुत्तरियञ्चsa·va·nā·nut·ta·ri·yañ·ca कथंka·thaṃ होति?ho·ti

    Savanānuttariyañca kathaṁ hoti?

    But what of the unsurpassable hearing?

  15. 15

    इध,i·dha भिक्खवे,bhik·kha·ve एकच्चोe·kac·co भेरिसद्दम्पिbhe·ri·sad·dam·pi सवनायsa·va·nā·ya गच्छति,gac·cha·ti वीणासद्दम्पिvī·ṇā·sad·dam·pi सवनायsa·va·nā·ya गच्छति,gac·cha·ti गीतसद्दम्पिgī·ta·sad·dam·pi सवनायsa·va·nā·ya गच्छति,gac·cha·ti उच्चावचंuc·cā·va·caṃ वाvā पनpa·na सवनायsa·va·nā·ya गच्छति,gac·cha·ti समणस्सsa·ma·ṇas·sa वाvā ब्राह्मणस्सbrāh·ma·ṇas·sa वाvā मिच्छादिट्ठिकस्सmic·chā·diṭ·ṭhi·kas·sa मिच्छापटिपन्नस्सmic·chā·pa·ṭi·pan·nas·sa धम्मस्सवनायdham·mas·sa·va·nā·ya गच्छति।gac·cha·ti

    Idha, bhikkhave, ekacco bherisaddampi savanāya gacchati, vīṇāsaddampi savanāya gacchati, gītasaddampi savanāya gacchati, uccāvacaṁ vā pana savanāya gacchati, samaṇassa vā brāhmaṇassa vā micchādiṭṭhikassa micchāpaṭipannassa dhammassavanāya gacchati.

    Some people go to hear the sound of drums, arched harps, singing, or a diverse spectrum of sounds; or ascetics and brahmins of wrong view and wrong practice.

  16. 16

    अत्थेतं,at·the·taṃ भिक्खवे,bhik·kha·ve सवनं;sa·va·naṃ नेतंne·taṃ नत्थीतिnat·thī·ti वदामि।va·dā·mi

    Atthetaṁ, bhikkhave, savanaṁ; netaṁ natthīti vadāmi.

    There is such a hearing, I don’t deny it.

  17. 17

    तञ्चtañ·ca खोkho एतं,e·taṃ भिक्खवे,bhik·kha·ve सवनंsa·va·naṃ हीनंhī·naṃ गम्मंgam·maṃ पोथुज्जनिकंpo·thuj·ja·ni·kaṃ अनरियंa·na·ri·yaṃ अनत्थसंहितं,a·nat·tha·saṃ·hi·taṃ नna निब्बिदायnib·bi·dā·ya नna विरागायvi·rā·gā·ya नna निरोधायni·ro·dhā·ya नna उपसमायu·pa·sa·mā·ya नna अभिञ्ञायa·bhiñ·ñā·ya नna सम्बोधायsam·bo·dhā·ya नna निब्बानायnib·bā·nā·ya संवत्तति।saṃ·vat·ta·ti

    Tañca kho etaṁ, bhikkhave, savanaṁ hīnaṁ gammaṁ pothujjanikaṁ anariyaṁ anatthasaṁhitaṁ, na nibbidāya na virāgāya na nirodhāya na upasamāya na abhiññāya na sambodhāya na nibbānāya saṁvattati.

    That hearing … doesn’t lead to extinguishment.

  18. 18

    योyo चca खो,kho भिक्खवे,bhik·kha·ve तथागतस्सta·thā·ga·tas·sa वाvā तथागतसावकस्सta·thā·ga·ta·sā·va·kas·sa वाvā धम्मस्सवनायdham·mas·sa·va·nā·ya गच्छतिgac·cha·ti निविट्ठसद्धोni·viṭ·ṭha·sad·dho निविट्ठपेमोni·viṭ·ṭha·pe·mo एकन्तगतोe·kan·ta·ga·to अभिप्पसन्नो,a·bhip·pa·san·no एतदानुत्तरियं,e·ta·dā·nut·ta·ri·yaṃ भिक्खवे,bhik·kha·ve सवनानंsa·va·nā·naṃ सत्तानंsat·tā·naṃ विसुद्धियाvi·sud·dhi·yā सोकपरिदेवानंso·ka·pa·ri·de·vā·naṃ समतिक्कमायsa·ma·tik·ka·mā·ya दुक्खदोमनस्सानंduk·kha·do·ma·nas·sā·naṃ अत्थङ्गमायat·thaṅ·ga·mā·ya ञायस्सñā·yas·sa अधिगमायa·dhi·ga·mā·ya निब्बानस्सnib·bā·nas·sa सच्छिकिरियाय,sac·chi·ki·ri·yā·ya यदिदंya·di·daṃ तथागतस्सta·thā·ga·tas·sa वाvā तथागतसावकस्सta·thā·ga·ta·sā·va·kas·sa वाvā धम्मस्सवनायdham·mas·sa·va·nā·ya गच्छतिgac·cha·ti निविट्ठसद्धोni·viṭ·ṭha·sad·dho निविट्ठपेमोni·viṭ·ṭha·pe·mo एकन्तगतोe·kan·ta·ga·to अभिप्पसन्नो।a·bhip·pa·san·no

    Yo ca kho, bhikkhave, tathāgatassa vā tathāgatasāvakassa vā dhammassavanāya gacchati niviṭṭhasaddho niviṭṭhapemo ekantagato abhippasanno, etadānuttariyaṁ, bhikkhave, savanānaṁ sattānaṁ visuddhiyā sokaparidevānaṁ samatikkamāya dukkhadomanassānaṁ atthaṅgamāya ñāyassa adhigamāya nibbānassa sacchikiriyāya, yadidaṁ tathāgatassa vā tathāgatasāvakassa vā dhammassavanāya gacchati niviṭṭhasaddho niviṭṭhapemo ekantagato abhippasanno.

    The unsurpassable hearing is when someone with settled faith and fondness, sure and devoted, goes to hear the teaching of a Realized One or one of his disciples. …

  19. 19

    इदंi·daṃ वुच्चति,vuc·ca·ti भिक्खवे,bhik·kha·ve सवनानुत्तरियं।sa·va·nā·nut·ta·ri·yaṃ

    Idaṁ vuccati, bhikkhave, savanānuttariyaṁ.

    This is called the unsurpassable hearing.

  20. 20

    इतिi·ti दस्सनानुत्तरियं,das·sa·nā·nut·ta·ri·yaṃ सवनानुत्तरियं।sa·va·nā·nut·ta·ri·yaṃ

    Iti dassanānuttariyaṁ, savanānuttariyaṁ.

    Such is the unsurpassable seeing and hearing.

  21. 21

    लाभानुत्तरियञ्चlā·bhā·nut·ta·ri·yañ·ca कथंka·thaṃ होति?ho·ti

    Lābhānuttariyañca kathaṁ hoti?

    But what of the unsurpassable acquisition?

  22. 22

    इध,i·dha भिक्खवे,bhik·kha·ve एकच्चोe·kac·co पुत्तलाभम्पिput·ta·lā·bham·pi लभति,la·bha·ti दारलाभम्पिdā·ra·lā·bham·pi लभति,la·bha·ti धनलाभम्पिdha·na·lā·bham·pi लभति,la·bha·ti उच्चावचंuc·cā·va·caṃ वाvā पनpa·na लाभंlā·bhaṃ लभति,la·bha·ti समणेsa·ma·ṇe वाvā ब्राह्मणेbrāh·ma·ṇe वाvā मिच्छादिट्ठिकेmic·chā·diṭ·ṭhi·ke मिच्छापटिपन्नेmic·chā·pa·ṭi·pan·ne सद्धंsad·dhaṃ पटिलभति।pa·ṭi·la·bha·ti

    Idha, bhikkhave, ekacco puttalābhampi labhati, dāralābhampi labhati, dhanalābhampi labhati, uccāvacaṁ vā pana lābhaṁ labhati, samaṇe vā brāhmaṇe vā micchādiṭṭhike micchāpaṭipanne saddhaṁ paṭilabhati.

    Some people acquire a child, a wife, wealth, or a diverse spectrum of things; or they acquire faith in an ascetic or brahmin of wrong view and wrong practice.

  23. 23

    अत्थेसो,at·the·so भिक्खवे,bhik·kha·ve लाभो;lā·bho नेसोne·so नत्थीतिnat·thī·ti वदामि।va·dā·mi

    Attheso, bhikkhave, lābho; neso natthīti vadāmi.

    There is such an acquisition, I don’t deny it.

  24. 24

    सोso चca खोkho एसो,e·so भिक्खवे,bhik·kha·ve लाभोlā·bho हीनोhī·no गम्मोgam·mo पोथुज्जनिकोpo·thuj·ja·ni·ko अनरियोa·na·ri·yo अनत्थसंहितो,a·nat·tha·saṃ·hi·to नna निब्बिदायnib·bi·dā·ya नna विरागायvi·rā·gā·ya नna निरोधायni·ro·dhā·ya नna उपसमायu·pa·sa·mā·ya नna अभिञ्ञायa·bhiñ·ñā·ya नna सम्बोधायsam·bo·dhā·ya नna निब्बानायnib·bā·nā·ya संवत्तति।saṃ·vat·ta·ti

    So ca kho eso, bhikkhave, lābho hīno gammo pothujjaniko anariyo anatthasaṁhito, na nibbidāya na virāgāya na nirodhāya na upasamāya na abhiññāya na sambodhāya na nibbānāya saṁvattati.

    That acquisition … doesn’t lead to extinguishment.

  25. 25

    योyo चca खो,kho भिक्खवे,bhik·kha·ve तथागतेta·thā·ga·te वाvā तथागतसावकेta·thā·ga·ta·sā·va·ke वाvā सद्धंsad·dhaṃ पटिलभतिpa·ṭi·la·bha·ti निविट्ठसद्धोni·viṭ·ṭha·sad·dho निविट्ठपेमोni·viṭ·ṭha·pe·mo एकन्तगतोe·kan·ta·ga·to अभिप्पसन्नो,a·bhip·pa·san·no एतदानुत्तरियं,e·ta·dā·nut·ta·ri·yaṃ भिक्खवे,bhik·kha·ve लाभानंlā·bhā·naṃ सत्तानंsat·tā·naṃ विसुद्धियाvi·sud·dhi·yā सोकपरिदेवानंso·ka·pa·ri·de·vā·naṃ समतिक्कमायsa·ma·tik·ka·mā·ya दुक्खदोमनस्सानंduk·kha·do·ma·nas·sā·naṃ अत्थङ्गमायat·thaṅ·ga·mā·ya ञायस्सñā·yas·sa अधिगमायa·dhi·ga·mā·ya निब्बानस्सnib·bā·nas·sa सच्छिकिरियाय,sac·chi·ki·ri·yā·ya यदिदंya·di·daṃ तथागतेta·thā·ga·te वाvā तथागतसावकेta·thā·ga·ta·sā·va·ke वाvā सद्धंsad·dhaṃ पटिलभतिpa·ṭi·la·bha·ti निविट्ठसद्धोni·viṭ·ṭha·sad·dho निविट्ठपेमोni·viṭ·ṭha·pe·mo एकन्तगतोe·kan·ta·ga·to अभिप्पसन्नो।a·bhip·pa·san·no

    Yo ca kho, bhikkhave, tathāgate vā tathāgatasāvake vā saddhaṁ paṭilabhati niviṭṭhasaddho niviṭṭhapemo ekantagato abhippasanno, etadānuttariyaṁ, bhikkhave, lābhānaṁ sattānaṁ visuddhiyā sokaparidevānaṁ samatikkamāya dukkhadomanassānaṁ atthaṅgamāya ñāyassa adhigamāya nibbānassa sacchikiriyāya, yadidaṁ tathāgate vā tathāgatasāvake vā saddhaṁ paṭilabhati niviṭṭhasaddho niviṭṭhapemo ekantagato abhippasanno.

    The unsurpassable acquisition is when someone with settled faith and fondness, sure and devoted, acquires faith in a Realized One or their disciple. …

  26. 26

    इदंi·daṃ वुच्चति,vuc·ca·ti भिक्खवे,bhik·kha·ve लाभानुत्तरियं।lā·bhā·nut·ta·ri·yaṃ

    Idaṁ vuccati, bhikkhave, lābhānuttariyaṁ.

    This is called the unsurpassable acquisition.

  27. 27

    इतिi·ti दस्सनानुत्तरियं,das·sa·nā·nut·ta·ri·yaṃ सवनानुत्तरियं,sa·va·nā·nut·ta·ri·yaṃ लाभानुत्तरियं।lā·bhā·nut·ta·ri·yaṃ

    Iti dassanānuttariyaṁ, savanānuttariyaṁ, lābhānuttariyaṁ.

    Such is the unsurpassable seeing, hearing, and acquisition.

  28. 28

    सिक्खानुत्तरियञ्चsik·khā·nut·ta·ri·yañ·ca कथंka·thaṃ होति?ho·ti

    Sikkhānuttariyañca kathaṁ hoti?

    But what of the unsurpassable training?

  29. 29

    इध,i·dha भिक्खवे,bhik·kha·ve एकच्चोe·kac·co हत्थिस्मिम्पिhat·this·mim·pi सिक्खति,sik·kha·ti अस्सस्मिम्पिas·sas·mim·pi सिक्खति,sik·kha·ti रथस्मिम्पिra·thas·mim·pi सिक्खति,sik·kha·ti धनुस्मिम्पिdha·nus·mim·pi सिक्खति,sik·kha·ti थरुस्मिम्पिtha·rus·mim·pi सिक्खति,sik·kha·ti उच्चावचंuc·cā·va·caṃ वाvā पनpa·na सिक्खति,sik·kha·ti समणस्सsa·ma·ṇas·sa वाvā ब्राह्मणस्सbrāh·ma·ṇas·sa वाvā मिच्छादिट्ठिकस्सmic·chā·diṭ·ṭhi·kas·sa मिच्छापटिपन्नस्सmic·chā·pa·ṭi·pan·nas·sa सिक्खति।sik·kha·ti

    Idha, bhikkhave, ekacco hatthismimpi sikkhati, assasmimpi sikkhati, rathasmimpi sikkhati, dhanusmimpi sikkhati, tharusmimpi sikkhati, uccāvacaṁ vā pana sikkhati, samaṇassa vā brāhmaṇassa vā micchādiṭṭhikassa micchāpaṭipannassa sikkhati.

    Some people train in elephant riding, horse riding, chariot driving, archery, swordsmanship, or a diverse spectrum of things; or they train under an ascetic or brahmin of wrong view and wrong practice.

  30. 30

    अत्थेसा,at·the·sā भिक्खवे,bhik·kha·ve सिक्खा;sik·khā नेसाne·sā नत्थीतिnat·thī·ti वदामि।va·dā·mi

    Atthesā, bhikkhave, sikkhā; nesā natthīti vadāmi.

    There is such a training, I don’t deny it.

  31. 31

    साsā चca खोkho एसा,e·sā भिक्खवे,bhik·kha·ve सिक्खाsik·khā हीनाhī·nā गम्माgam·mā पोथुज्जनिकाpo·thuj·ja·ni·kā अनरियाa·na·ri·yā अनत्थसंहिता,a·nat·tha·saṃ·hi·tā नna निब्बिदायnib·bi·dā·ya नna विरागायvi·rā·gā·ya नna निरोधायni·ro·dhā·ya नna उपसमायu·pa·sa·mā·ya नna अभिञ्ञायa·bhiñ·ñā·ya नna सम्बोधायsam·bo·dhā·ya नna निब्बानायnib·bā·nā·ya संवत्तति।saṃ·vat·ta·ti

    Sā ca kho esā, bhikkhave, sikkhā hīnā gammā pothujjanikā anariyā anatthasaṁhitā, na nibbidāya na virāgāya na nirodhāya na upasamāya na abhiññāya na sambodhāya na nibbānāya saṁvattati.

    That training … doesn’t lead to extinguishment.

  32. 32

    योyo चca खो,kho भिक्खवे,bhik·kha·ve तथागतप्पवेदितेta·thā·ga·tap·pa·ve·di·te धम्मविनयेdham·ma·vi·na·ye अधिसीलम्पिa·dhi·sī·lam·pi सिक्खति,sik·kha·ti अधिचित्तम्पिa·dhi·cit·tam·pi सिक्खति,sik·kha·ti अधिपञ्ञम्पिa·dhi·pañ·ñam·pi सिक्खतिsik·kha·ti निविट्ठसद्धोni·viṭ·ṭha·sad·dho निविट्ठपेमोni·viṭ·ṭha·pe·mo एकन्तगतोe·kan·ta·ga·to अभिप्पसन्नो,a·bhip·pa·san·no एतदानुत्तरियं,e·ta·dā·nut·ta·ri·yaṃ भिक्खवे,bhik·kha·ve सिक्खानंsik·khā·naṃ सत्तानंsat·tā·naṃ विसुद्धियाvi·sud·dhi·yā सोकपरिदेवानंso·ka·pa·ri·de·vā·naṃ समतिक्कमायsa·ma·tik·ka·mā·ya दुक्खदोमनस्सानंduk·kha·do·ma·nas·sā·naṃ अत्थङ्गमायat·thaṅ·ga·mā·ya ञायस्सñā·yas·sa अधिगमायa·dhi·ga·mā·ya निब्बानस्सnib·bā·nas·sa सच्छिकिरियाय,sac·chi·ki·ri·yā·ya यदिदंya·di·daṃ तथागतप्पवेदितेta·thā·ga·tap·pa·ve·di·te धम्मविनयेdham·ma·vi·na·ye अधिसीलम्पिa·dhi·sī·lam·pi सिक्खति,sik·kha·ti अधिचित्तम्पिa·dhi·cit·tam·pi सिक्खति,sik·kha·ti अधिपञ्ञम्पिa·dhi·pañ·ñam·pi सिक्खति,sik·kha·ti निविट्ठसद्धोni·viṭ·ṭha·sad·dho निविट्ठपेमोni·viṭ·ṭha·pe·mo एकन्तगतोe·kan·ta·ga·to अभिप्पसन्नो।a·bhip·pa·san·no

    Yo ca kho, bhikkhave, tathāgatappavedite dhammavinaye adhisīlampi sikkhati, adhicittampi sikkhati, adhipaññampi sikkhati niviṭṭhasaddho niviṭṭhapemo ekantagato abhippasanno, etadānuttariyaṁ, bhikkhave, sikkhānaṁ sattānaṁ visuddhiyā sokaparidevānaṁ samatikkamāya dukkhadomanassānaṁ atthaṅgamāya ñāyassa adhigamāya nibbānassa sacchikiriyāya, yadidaṁ tathāgatappavedite dhammavinaye adhisīlampi sikkhati, adhicittampi sikkhati, adhipaññampi sikkhati, niviṭṭhasaddho niviṭṭhapemo ekantagato abhippasanno.

    The unsurpassable training is when someone with settled faith and fondness, sure and devoted, trains in the higher ethics, the higher mind, and the higher wisdom in the teaching and training proclaimed by a Realized One. …

  33. 33

    इदंi·daṃ वुच्चति,vuc·ca·ti भिक्खवे,bhik·kha·ve सिक्खानुत्तरियं।sik·khā·nut·ta·ri·yaṃ

    Idaṁ vuccati, bhikkhave, sikkhānuttariyaṁ.

    This is called the unsurpassable training.

  34. 34

    इतिi·ti दस्सनानुत्तरियं,das·sa·nā·nut·ta·ri·yaṃ सवनानुत्तरियं,sa·va·nā·nut·ta·ri·yaṃ लाभानुत्तरियं,lā·bhā·nut·ta·ri·yaṃ सिक्खानुत्तरियं।sik·khā·nut·ta·ri·yaṃ

    Iti dassanānuttariyaṁ, savanānuttariyaṁ, lābhānuttariyaṁ, sikkhānuttariyaṁ.

    Such is the unsurpassable seeing, hearing, acquisition, and training.

  35. 35

    पारिचरियानुत्तरियञ्चpā·ri·ca·ri·yā·nut·ta·ri·yañ·ca कथंka·thaṃ होति?ho·ti

    Pāricariyānuttariyañca kathaṁ hoti?

    But what of the unsurpassable service?

  36. 36

    इध,i·dha भिक्खवे,bhik·kha·ve एकच्चोe·kac·co खत्तियम्पिkhat·ti·yam·pi परिचरति,pa·ri·ca·ra·ti ब्राह्मणम्पिbrāh·ma·ṇam·pi परिचरति,pa·ri·ca·ra·ti गहपतिम्पिga·ha·pa·tim·pi परिचरति,pa·ri·ca·ra·ti उच्चावचंuc·cā·va·caṃ वाvā पनpa·na परिचरति,pa·ri·ca·ra·ti समणंsa·ma·ṇaṃ वाvā ब्राह्मणंbrāh·ma·ṇaṃ वाvā मिच्छादिट्ठिकंmic·chā·diṭ·ṭhi·kaṃ मिच्छापटिपन्नंmic·chā·pa·ṭi·pan·naṃ परिचरति।pa·ri·ca·ra·ti

    Idha, bhikkhave, ekacco khattiyampi paricarati, brāhmaṇampi paricarati, gahapatimpi paricarati, uccāvacaṁ vā pana paricarati, samaṇaṁ vā brāhmaṇaṁ vā micchādiṭṭhikaṁ micchāpaṭipannaṁ paricarati.

    Some people serve an aristocrat, a brahmin, a householder, or a diverse spectrum of people; or they serve ascetics and brahmins of wrong view and wrong practice.

  37. 37

    अत्थेसा,at·the·sā भिक्खवे,bhik·kha·ve पारिचरिया;pā·ri·ca·ri·yā नेसाne·sā नत्थीतिnat·thī·ti वदामि।va·dā·mi

    Atthesā, bhikkhave, pāricariyā; nesā natthīti vadāmi.

    There is such service, I don’t deny it.

  38. 38

    साsā चca खोkho एसा,e·sā भिक्खवे,bhik·kha·ve पारिचरियाpā·ri·ca·ri·yā हीनाhī·nā गम्माgam·mā पोथुज्जनिकाpo·thuj·ja·ni·kā अनरियाa·na·ri·yā अनत्थसंहिता,a·nat·tha·saṃ·hi·tā नna निब्बिदायnib·bi·dā·ya …पे…pe नna निब्बानायnib·bā·nā·ya संवत्तति।saṃ·vat·ta·ti

    Sā ca kho esā, bhikkhave, pāricariyā hīnā gammā pothujjanikā anariyā anatthasaṁhitā, na nibbidāya …pe… na nibbānāya saṁvattati.

    That service … doesn’t lead to extinguishment.

  39. 39

    योyo चca खो,kho भिक्खवे,bhik·kha·ve तथागतंta·thā·ga·taṃ वाvā तथागतसावकंta·thā·ga·ta·sā·va·kaṃ वाvā परिचरतिpa·ri·ca·ra·ti निविट्ठसद्धोni·viṭ·ṭha·sad·dho निविट्ठपेमोni·viṭ·ṭha·pe·mo एकन्तगतोe·kan·ta·ga·to अभिप्पसन्नो,a·bhip·pa·san·no एतदानुत्तरियं,e·ta·dā·nut·ta·ri·yaṃ भिक्खवे,bhik·kha·ve पारिचरियानंpā·ri·ca·ri·yā·naṃ सत्तानंsat·tā·naṃ विसुद्धियाvi·sud·dhi·yā सोकपरिदेवानंso·ka·pa·ri·de·vā·naṃ समतिक्कमायsa·ma·tik·ka·mā·ya दुक्खदोमनस्सानंduk·kha·do·ma·nas·sā·naṃ अत्थङ्गमायat·thaṅ·ga·mā·ya ञायस्सñā·yas·sa अधिगमायa·dhi·ga·mā·ya निब्बानस्सnib·bā·nas·sa सच्छिकिरियाय,sac·chi·ki·ri·yā·ya यदिदंya·di·daṃ तथागतंta·thā·ga·taṃ वाvā तथागतसावकंta·thā·ga·ta·sā·va·kaṃ वाvā परिचरतिpa·ri·ca·ra·ti निविट्ठसद्धोni·viṭ·ṭha·sad·dho निविट्ठपेमोni·viṭ·ṭha·pe·mo एकन्तगतोe·kan·ta·ga·to अभिप्पसन्नो।a·bhip·pa·san·no

    Yo ca kho, bhikkhave, tathāgataṁ vā tathāgatasāvakaṁ vā paricarati niviṭṭhasaddho niviṭṭhapemo ekantagato abhippasanno, etadānuttariyaṁ, bhikkhave, pāricariyānaṁ sattānaṁ visuddhiyā sokaparidevānaṁ samatikkamāya dukkhadomanassānaṁ atthaṅgamāya ñāyassa adhigamāya nibbānassa sacchikiriyāya, yadidaṁ tathāgataṁ vā tathāgatasāvakaṁ vā paricarati niviṭṭhasaddho niviṭṭhapemo ekantagato abhippasanno.

    The unsurpassable service is when someone with settled faith and fondness, sure and devoted, serves a Realized One or their disciple. …

  40. 40

    इदंi·daṃ वुच्चति,vuc·ca·ti भिक्खवे,bhik·kha·ve पारिचरियानुत्तरियं।pā·ri·ca·ri·yā·nut·ta·ri·yaṃ

    Idaṁ vuccati, bhikkhave, pāricariyānuttariyaṁ.

    This is called the unsurpassable service.

  41. 41

    इतिi·ti दस्सनानुत्तरियं,das·sa·nā·nut·ta·ri·yaṃ सवनानुत्तरियं,sa·va·nā·nut·ta·ri·yaṃ लाभानुत्तरियं,lā·bhā·nut·ta·ri·yaṃ सिक्खानुत्तरियं,sik·khā·nut·ta·ri·yaṃ पारिचरियानुत्तरियं।pā·ri·ca·ri·yā·nut·ta·ri·yaṃ

    Iti dassanānuttariyaṁ, savanānuttariyaṁ, lābhānuttariyaṁ, sikkhānuttariyaṁ, pāricariyānuttariyaṁ.

    Such is the unsurpassable seeing, listening, acquisition, training, and service.

  42. 42

    अनुस्सतानुत्तरियञ्चa·nus·sa·tā·nut·ta·ri·yañ·ca कथंka·thaṃ होति?ho·ti

    Anussatānuttariyañca kathaṁ hoti?

    But what of the unsurpassable recollection?

  43. 43

    इध,i·dha भिक्खवे,bhik·kha·ve एकच्चोe·kac·co पुत्तलाभम्पिput·ta·lā·bham·pi अनुस्सरति,a·nus·sa·ra·ti दारलाभम्पिdā·ra·lā·bham·pi अनुस्सरति,a·nus·sa·ra·ti धनलाभम्पिdha·na·lā·bham·pi अनुस्सरति,a·nus·sa·ra·ti उच्चावचंuc·cā·va·caṃ वाvā पनpa·na लाभंlā·bhaṃ अनुस्सरति,a·nus·sa·ra·ti समणंsa·ma·ṇaṃ वाvā ब्राह्मणंbrāh·ma·ṇaṃ वाvā मिच्छादिट्ठिकंmic·chā·diṭ·ṭhi·kaṃ मिच्छापटिपन्नंmic·chā·pa·ṭi·pan·naṃ अनुस्सरति।a·nus·sa·ra·ti

    Idha, bhikkhave, ekacco puttalābhampi anussarati, dāralābhampi anussarati, dhanalābhampi anussarati, uccāvacaṁ vā pana lābhaṁ anussarati, samaṇaṁ vā brāhmaṇaṁ vā micchādiṭṭhikaṁ micchāpaṭipannaṁ anussarati.

    Some people recollect a child, a wife, wealth, or a diverse spectrum of things; or they recollect an ascetic or brahmin of wrong view and wrong practice.

  44. 44

    अत्थेसा,at·the·sā भिक्खवे,bhik·kha·ve अनुस्सति;a·nus·sa·ti नेसाne·sā नत्थीतिnat·thī·ti वदामि।va·dā·mi

    Atthesā, bhikkhave, anussati; nesā natthīti vadāmi.

    There is such recollection, I don’t deny it.

  45. 45

    साsā चca खोkho एसा,e·sā भिक्खवे,bhik·kha·ve अनुस्सतिa·nus·sa·ti हीनाhī·nā गम्माgam·mā पोथुज्जनिकाpo·thuj·ja·ni·kā अनरियाa·na·ri·yā अनत्थसंहिता,a·nat·tha·saṃ·hi·tā नna निब्बिदायnib·bi·dā·ya नna विरागायvi·rā·gā·ya नna निरोधायni·ro·dhā·ya नna उपसमायu·pa·sa·mā·ya नna अभिञ्ञायa·bhiñ·ñā·ya नna सम्बोधायsam·bo·dhā·ya नna निब्बानायnib·bā·nā·ya संवत्तति।saṃ·vat·ta·ti

    Sā ca kho esā, bhikkhave, anussati hīnā gammā pothujjanikā anariyā anatthasaṁhitā, na nibbidāya na virāgāya na nirodhāya na upasamāya na abhiññāya na sambodhāya na nibbānāya saṁvattati.

    That recollection is low, crude, ordinary, ignoble, and pointless. It doesn’t lead to disillusionment, dispassion, cessation, peace, insight, awakening, and extinguishment.

  46. 46

    योyo चca खो,kho भिक्खवे,bhik·kha·ve तथागतंta·thā·ga·taṃ वाvā तथागतसावकंta·thā·ga·ta·sā·va·kaṃ वाvā अनुस्सरतिa·nus·sa·ra·ti निविट्ठसद्धोni·viṭ·ṭha·sad·dho निविट्ठपेमोni·viṭ·ṭha·pe·mo एकन्तगतोe·kan·ta·ga·to अभिप्पसन्नो,a·bhip·pa·san·no एतदानुत्तरियं,e·ta·dā·nut·ta·ri·yaṃ भिक्खवे,bhik·kha·ve अनुस्सतीनंa·nus·sa·tī·naṃ सत्तानंsat·tā·naṃ विसुद्धियाvi·sud·dhi·yā सोकपरिदेवानंso·ka·pa·ri·de·vā·naṃ समतिक्कमायsa·ma·tik·ka·mā·ya दुक्खदोमनस्सानंduk·kha·do·ma·nas·sā·naṃ अत्थङ्गमायat·thaṅ·ga·mā·ya ञायस्सñā·yas·sa अधिगमायa·dhi·ga·mā·ya निब्बानस्सnib·bā·nas·sa सच्छिकिरियाय,sac·chi·ki·ri·yā·ya यदिदंya·di·daṃ तथागतंta·thā·ga·taṃ वाvā तथागतसावकंta·thā·ga·ta·sā·va·kaṃ वाvā अनुस्सरतिa·nus·sa·ra·ti निविट्ठसद्धोni·viṭ·ṭha·sad·dho निविट्ठपेमोni·viṭ·ṭha·pe·mo एकन्तगतोe·kan·ta·ga·to अभिप्पसन्नो।a·bhip·pa·san·no

    Yo ca kho, bhikkhave, tathāgataṁ vā tathāgatasāvakaṁ vā anussarati niviṭṭhasaddho niviṭṭhapemo ekantagato abhippasanno, etadānuttariyaṁ, bhikkhave, anussatīnaṁ sattānaṁ visuddhiyā sokaparidevānaṁ samatikkamāya dukkhadomanassānaṁ atthaṅgamāya ñāyassa adhigamāya nibbānassa sacchikiriyāya, yadidaṁ tathāgataṁ vā tathāgatasāvakaṁ vā anussarati niviṭṭhasaddho niviṭṭhapemo ekantagato abhippasanno.

    The unsurpassable recollection is when someone with settled faith and fondness, sure and devoted, recollects a Realized One or their disciple. …

  47. 47

    इदंi·daṃ वुच्चति,vuc·ca·ti भिक्खवे,bhik·kha·ve अनुस्सतानुत्तरियं।a·nus·sa·tā·nut·ta·ri·yaṃ

    Idaṁ vuccati, bhikkhave, anussatānuttariyaṁ.

    This is called the unsurpassable recollection.

  48. 48

    इमानिi·mā·ni खो,kho भिक्खवे,bhik·kha·ve छcha अनुत्तरियानीति।a·nut·ta·ri·yā·nī·ti

    Imāni kho, bhikkhave, cha anuttariyānīti.

    These are the six unsurpassable things.

  49. 49

    येye दस्सनानुत्तरंdas·sa·nā·nut·ta·raṃ लद्धा,lad·dhā

    Ye dassanānuttaraṁ laddhā,

    They’ve gained the unsurpassed seeing,

  50. 50

    सवनञ्चsa·va·nañ·ca अनुत्तरं;a·nut·ta·raṃ

    savanañca anuttaraṁ;

    the unsurpassed hearing,

  51. 51

    लाभानुत्तरियंlā·bhā·nut·ta·ri·yaṃ लद्धा,lad·dhā

    Lābhānuttariyaṁ laddhā,

    and the unsurpassable acquisition.

  52. 52

    सिक्खानुत्तरियेsik·khā·nut·ta·ri·ye रता।ra·tā

    sikkhānuttariye ratā.

    They enjoy the unsurpassable training

  53. 53

    उपट्ठिताu·paṭ·ṭhi·tā पारिचरिया,pā·ri·ca·ri·yā

    Upaṭṭhitā pāricariyā,

    and serve with care.

  54. 54

    भावयन्तिbhā·va·yan·ti अनुस्सतिं;a·nus·sa·tiṃ

    bhāvayanti anussatiṁ;

    Then they develop recollection

  55. 55

    विवेकप्पटिसंयुत्तं,vi·ve·kap·pa·ṭi·saṃ·yut·taṃ

    Vivekappaṭisaṁyuttaṁ,

    connected with seclusion,

  56. 56

    खेमंkhe·maṃ अमतगामिनिं।a·ma·ta·gā·mi·niṃ

    khemaṁ amatagāminiṁ.

    which is safe, and leads to freedom from death.

  57. 57

    अप्पमादेap·pa·mā·de पमुदिता,pa·mu·di·tā

    Appamāde pamuditā,

    They rejoice in diligence,

  58. 58

    निपकाni·pa·kā सीलसंवुता;sī·la·saṃ·vu·tā

    nipakā sīlasaṁvutā;

    alert and ethically restrained.

  59. 59

    तेte वेve कालेनkā·le·na पच्चेन्ति,pac·cen·ti

    Te ve kālena paccenti,

    And in time they arrive

  60. 60

    यत्थyat·tha दुक्खंduk·khaṃ निरुज्झती”ति।ni·ruj·jha·tī

    yattha dukkhaṁ nirujjhatī”ti.

    at the place where suffering ceases.”

  61. 61

    दसमं।da·sa·maṃ

    Dasamaṁ.

    (Pāli only)

  62. 62

    अनुत्तरियवग्गोa·nut·ta·ri·ya·vag·go ततियो।ta·ti·yo

    Anuttariyavaggo tatiyo.

    (Pāli only)

  63. 63

    तस्सुद्दानंtas·sud·dā·naṃ

    Tassuddānaṁ

    (Pāli only)

  64. 64

    सामकोsā·ma·ko अपरिहानियो,a·pa·ri·hā·ni·yo

    Sāmako aparihāniyo,

    (Pāli only)

  65. 65

    भयंbha·yaṃ हिमवानुस्सति;hi·ma·vā·nus·sa·ti

    Bhayaṁ himavānussati;

    (Pāli only)

  66. 66

    कच्चानोkac·cā·no द्वेdve चca समया,sa·ma·yā

    Kaccāno dve ca samayā,

    (Pāli only)

  67. 67

    उदायीu·dā·yī अनुत्तरियेनाति।a·nut·ta·ri·ye·nā·ti

    Udāyī anuttariyenāti.

    (Pāli only)

Sources. Sanskrit: Satyavedaḥ, the New Testament in Sanskrit (Calcutta Baptist Missionaries, 1851; J. Wenger’s revision of W. Carey’s version). Digital text © 2018 SanskritBible.in, via eBible.org, licensed CC BY-SA 4.0; changed here: arranged by verse and every word linked to the dictionary (links made automatically). Old Testament Sanskrit: the Old Testament in Sanskrit, Calcutta Baptist Mission Press, 1848–1852 (public domain), read by OCR from the Internet Archive scans of the Boston University School of Theology copy; unproofread, with machine clean-up only. Pāli Canon: Mahāsaṅgīti Tipiṭaka Buddhavasse 2500 (based on the Vipassana Research Institute’s Chaṭṭha Saṅgāyana edition), from SuttaCentral bilara-data, CC0; Devanagari and pronunciation made automatically from the Roman text. Pāli English: Bhikkhu Sujato (suttas) and Bhikkhu Brahmali (Vinaya), SuttaCentral, CC0. Pāli word meanings: the Pali Text Society’s Pali-English Dictionary (Rhys Davids & Stede), corrected reprint © The Pali Text Society, CC BY-NC 3.0, digital text from BuddhaDust; word matching automatic. English: King James Version (1769), public domain; words the translators added are in italics. Word meanings and pronunciations: Monier-Williams, Sanskrit–English Dictionary (1872), via this site’s Sanskrit dictionary (CC BY-SA 4.0); English↔Sanskrit word matches made automatically and may need checking.