Klryz

Scripture · Sanskrit Bible with the King James Version · the Pāli Canon

Monks’ Rules Analysis 105 भिक्खुविभङ्ग 105

Chapter: 123456789101112131415161718192021222324252627282930313233343536373839404142434445464748495051525354555657585960616263646566676869707172737475767778798081828384858687888990919293949596979899100101102103104105106107108109110111112113114115116117118119120121122123124125126127128129130131132133134135136137138139140141142143144145146147148149150151152153154155156157158159160161162163164165166167168169170171172173174175176177178179180181182183184185186187188189190191192193194195196197198199200201202203204205206207208209210211212213214215216217218219220221

72. Vilekhanasikkhāpada

Pāli in Devanagari; under each word its Roman pronunciation, syllable by syllable (ṃ = nasal hum). Tap a Pāli word for its meaning (PTS Pāli-English Dictionary); tap again to open it in the Pāli dictionary.

Verse: 12345678910111213141516171819202122232425262728293031323334353637383940414243444546474849505152 · Hide pronunciation

  1. 1

    थेरवादthe·ra·vā·da विनयvi·na·ya

    Theravāda Vinaya

    Theravāda Collection on Monastic Law

  2. 2

    महाविभङ्गma·hā·vi·bhaṅ·ga

    Mahāvibhaṅga

    The Great Analysis

  3. 3

    पाचित्तियकण्डpā·cit·ti·ya·kaṇ·ḍa

    Pācittiyakaṇḍa

    The chapter on offenses entailing confession

  4. 4

    सहधम्मिकवग्गsa·ha·dham·mi·ka·vag·ga

    Sahadhammikavagga

    The subchapter on legitimate correction

  5. 5

    72। विलेखनसिक्खापदvi·le·kha·na·sik·khā·pa·da

    72. Vilekhanasikkhāpada

    Disparaging the training rules

  6. 6
  7. 7

    तेनte·na समयेनsa·ma·ye·na बुद्धोbud·dho भगवाbha·ga·vā सावत्थियंsā·vat·thi·yaṃ विहरतिvi·ha·ra·ti जेतवनेje·ta·va·ne अनाथपिण्डिकस्सa·nā·tha·piṇ·ḍi·kas·sa आरामे।ā·rā·me

    Tena samayena buddho bhagavā sāvatthiyaṁ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme.

    At one time the Buddha was staying at Sāvatthī in the Jeta Grove, Anāthapiṇḍika’s Monastery.

  8. 8

    तेनte·na खोkho पनpa·na समयेनsa·ma·ye·na भगवाbha·ga·vā भिक्खूनंbhik·khū·naṃ अनेकपरियायेनa·ne·ka·pa·ri·yā·ye·na विनयकथंvi·na·ya·ka·thaṃ कथेति,ka·the·ti विनयस्सvi·na·yas·sa वण्णंvaṇ·ṇaṃ भासति,bhā·sa·ti विनयपरियत्तियाvi·na·ya·pa·ri·yat·ti·yā वण्णंvaṇ·ṇaṃ भासति,bhā·sa·ti आदिस्सā·dis·sa आदिस्सā·dis·sa आयस्मतोā·yas·ma·to उपालिस्सu·pā·lis·sa वण्णंvaṇ·ṇaṃ भासति।bhā·sa·ti

    Tena kho pana samayena bhagavā bhikkhūnaṁ anekapariyāyena vinayakathaṁ katheti, vinayassa vaṇṇaṁ bhāsati, vinayapariyattiyā vaṇṇaṁ bhāsati, ādissa ādissa āyasmato upālissa vaṇṇaṁ bhāsati.

    At that time the Buddha gave many talks about the Monastic Law, spoke in praise of the Monastic Law and of learning the Monastic Law, and repeatedly praised Venerable Upāli.

  9. 9

    भिक्खूनंbhik·khū·naṃ एतदहोसि—e·ta·da·ho·si

    Bhikkhūnaṁ etadahosi—

    When the monks heard this, they thought,

  10. 10

    “भगवाbha·ga·vā खोkho अनेकपरियायेनa·ne·ka·pa·ri·yā·ye·na विनयकथंvi·na·ya·ka·thaṃ कथेति,ka·the·ti विनयस्सvi·na·yas·sa वण्णंvaṇ·ṇaṃ भासति,bhā·sa·ti विनयपरियत्तियाvi·na·ya·pa·ri·yat·ti·yā वण्णंvaṇ·ṇaṃ भासति,bhā·sa·ti आदिस्सā·dis·sa आदिस्सā·dis·sa आयस्मतोā·yas·ma·to उपालिस्सu·pā·lis·sa वण्णंvaṇ·ṇaṃ भासति।bhā·sa·ti

    “bhagavā kho anekapariyāyena vinayakathaṁ katheti, vinayassa vaṇṇaṁ bhāsati, vinayapariyattiyā vaṇṇaṁ bhāsati, ādissa ādissa āyasmato upālissa vaṇṇaṁ bhāsati.

    (Pāli only)

  11. 11

    हन्दhan·da मयं,ma·yaṃ आवुसो,ā·vu·so आयस्मतोā·yas·ma·to उपालिस्सu·pā·lis·sa सन्तिकेsan·ti·ke विनयंvi·na·yaṃ परियापुणामा”ति,pa·ri·yā·pu·ṇā·mā तेte चca बहूba·hū भिक्खूbhik·khū थेराthe·rā चca नवाna·vā चca मज्झिमाmaj·jhi·mā चca आयस्मतोā·yas·ma·to उपालिस्सu·pā·lis·sa सन्तिकेsan·ti·ke विनयंvi·na·yaṃ परियापुणन्ति।pa·ri·yā·pu·ṇan·ti

    Handa mayaṁ, āvuso, āyasmato upālissa santike vinayaṁ pariyāpuṇāmā”ti, te ca bahū bhikkhū therā ca navā ca majjhimā ca āyasmato upālissa santike vinayaṁ pariyāpuṇanti.

    “Well then, let’s learn the Monastic Law from Venerable Upāli.” And many monks, both senior and junior, as well as those of middle standing, learned the Monastic Law from Upāli.

  12. 12

    अथa·tha खोkho छब्बग्गियानंchab·bag·gi·yā·naṃ भिक्खूनंbhik·khū·naṃ एतदहोसि—e·ta·da·ho·si

    Atha kho chabbaggiyānaṁ bhikkhūnaṁ etadahosi—

    The monks from the group of six

  13. 13

    “एतरहिe·ta·ra·hi खो,kho आवुसो,ā·vu·so बहूba·hū भिक्खूbhik·khū थेराthe·rā चca नवाna·vā चca मज्झिमाmaj·jhi·mā चca आयस्मतोā·yas·ma·to उपालिस्सu·pā·lis·sa सन्तिकेsan·ti·ke विनयंvi·na·yaṃ परियापुणन्ति।pa·ri·yā·pu·ṇan·ti

    “etarahi kho, āvuso, bahū bhikkhū therā ca navā ca majjhimā ca āyasmato upālissa santike vinayaṁ pariyāpuṇanti.

    considered this and thought,

  14. 14

    सचेsa·ce इमेi·me विनयेvi·na·ye पकतञ्ञुनोpa·ka·tañ·ñu·no भविस्सन्तिbha·vis·san·ti अम्हेam·he येनिच्छकंye·nic·cha·kaṃ यदिच्छकंya·dic·cha·kaṃ यावदिच्छकंyā·va·dic·cha·kaṃ आकड्ढिस्सन्तिā·kaḍ·ḍhis·san·ti परिकड्ढिस्सन्ति।pa·ri·kaḍ·ḍhis·san·ti

    Sace ime vinaye pakataññuno bhavissanti amhe yenicchakaṁ yadicchakaṁ yāvadicchakaṁ ākaḍḍhissanti parikaḍḍhissanti.

    “If these monks become well-versed in the Monastic Law, they’ll boss us around as they like.

  15. 15

    हन्दhan·da मयं,ma·yaṃ आवुसो,ā·vu·so विनयंvi·na·yaṃ विवण्णेमा”ति।vi·vaṇ·ṇe·mā

    Handa mayaṁ, āvuso, vinayaṁ vivaṇṇemā”ti.

    So let’s disparage the Monastic Law.”

  16. 16

    अथa·tha खोkho छब्बग्गियाchab·bag·gi·yā भिक्खूbhik·khū भिक्खूbhik·khū उपसङ्कमित्वाu·pa·saṅ·ka·mit·vā एवंe·vaṃ वदन्ति—va·dan·ti

    Atha kho chabbaggiyā bhikkhū bhikkhū upasaṅkamitvā evaṁ vadanti—

    They went to the other monks and said,

  17. 17

    “किंkiṃ पनिमेहिpa·ni·me·hi खुद्दानुखुद्दकेहिkhud·dā·nu·khud·da·ke·hi सिक्खापदेहिsik·khā·pa·de·hi उद्दिट्ठेहि,ud·diṭ·ṭhe·hi यावदेवyā·va·de·va कुक्कुच्चायkuk·kuc·cā·ya विहेसायvi·he·sā·ya विलेखायvi·le·khā·ya संवत्तन्ती”ति।saṃ·vat·tan·tī

    “kiṁ panimehi khuddānukhuddakehi sikkhāpadehi uddiṭṭhehi, yāvadeva kukkuccāya vihesāya vilekhāya saṁvattantī”ti.

    “What’s the point of reciting these minor training rules, when they just lead to anxiety, oppression, and annoyance?”

  18. 18

    येye तेte भिक्खूbhik·khū अप्पिच्छाap·pic·chā …पे…pe तेte उज्झायन्तिuj·jhā·yan·ti खिय्यन्तिkhiy·yan·ti विपाचेन्ति—vi·pā·cen·ti

    Ye te bhikkhū appicchā …pe… te ujjhāyanti khiyyanti vipācenti—

    The monks of few desires complained and criticized them,

  19. 19

    “कथञ्हिka·thañ·hi नामnā·ma छब्बग्गियाchab·bag·gi·yā भिक्खूbhik·khū विनयंvi·na·yaṃ विवण्णेस्सन्ती”तिvi·vaṇ·ṇes·san·tī …पे…pe

    “kathañhi nāma chabbaggiyā bhikkhū vinayaṁ vivaṇṇessantī”ti …pe…

    “How can the monks from the group of six disparage the Monastic Law?” …

  20. 20

    “सच्चंsac·caṃ किरki·ra तुम्हे,tum·he भिक्खवे,bhik·kha·ve विनयंvi·na·yaṃ विवण्णेथा”ति?vi·vaṇ·ṇe·thā

    “saccaṁ kira tumhe, bhikkhave, vinayaṁ vivaṇṇethā”ti?

    “Is it true, monks, that you do this?”

  21. 21

    “सच्चं,sac·caṃ भगवा”ति।bha·ga·vā

    “Saccaṁ, bhagavā”ti.

    “It’s true, sir.”

  22. 22

    विगरहिvi·ga·ra·hi बुद्धोbud·dho भगवाbha·ga·vā …पे…pe

    Vigarahi buddho bhagavā …pe…

    The Buddha rebuked them …

  23. 23

    कथञ्हिka·thañ·hi नामnā·ma तुम्हे,tum·he मोघपुरिसा,mo·gha·pu·ri·sā विनयंvi·na·yaṃ विवण्णेस्सथ।vi·vaṇ·ṇes·sa·tha

    kathañhi nāma tumhe, moghapurisā, vinayaṁ vivaṇṇessatha.

    “Foolish men, how can you do this?

  24. 24

    नेतं,ne·taṃ मोघपुरिसा,mo·gha·pu·ri·sā अप्पसन्नानंap·pa·san·nā·naṃ वाvā पसादायpa·sā·dā·ya …पे…pe

    Netaṁ, moghapurisā, appasannānaṁ vā pasādāya …pe…

    This will affect people’s confidence …” …

  25. 25

    एवञ्चe·vañ·ca पन,pa·na भिक्खवे,bhik·kha·ve इमंi·maṃ सिक्खापदंsik·khā·pa·daṃ उद्दिसेय्याथ—ud·di·sey·yā·tha

    evañca pana, bhikkhave, imaṁ sikkhāpadaṁ uddiseyyātha—

    “And, monks, this training rule should be recited like this:

  26. 26
  27. 27

    “योyo पनpa·na भिक्खुbhik·khu पातिमोक्खेpā·ti·mok·khe उद्दिस्समानेud·dis·sa·mā·ne एवंe·vaṃ वदेय्य—‘किंva·dey·ya पनिमेहिpa·ni·me·hi खुद्दानुखुद्दकेहिkhud·dā·nu·khud·da·ke·hi सिक्खापदेहिsik·khā·pa·de·hi उद्दिट्ठेहि,ud·diṭ·ṭhe·hi यावदेवyā·va·de·va कुक्कुच्चायkuk·kuc·cā·ya विहेसायvi·he·sā·ya विलेखायvi·le·khā·ya संवत्तन्ती’ति,saṃ·vat·tan·tī सिक्खापदविवण्णकेsik·khā·pa·da·vi·vaṇ·ṇa·ke पाचित्तियन्”ति।pā·cit·ti·yan

    “Yo pana bhikkhu pātimokkhe uddissamāne evaṁ vadeyya—‘kiṁ panimehi khuddānukhuddakehi sikkhāpadehi uddiṭṭhehi, yāvadeva kukkuccāya vihesāya vilekhāya saṁvattantī’ti, sikkhāpadavivaṇṇake pācittiyan”ti.

    ‘When the Monastic Code is being recited, if a monk says, “What’s the point of reciting these minor training rules, when they just lead to anxiety, oppression, and annoyance?” then in disparaging the training rules, he commits an offense entailing confession.’”

  28. 28
  29. 29

    योyo पनातिpa·nā·ti

    Yo panāti

    A:

  30. 30

    योyo यादिसोyā·di·so …पे…pe

    yo yādiso …pe…

    whoever …

  31. 31

    भिक्खूतिbhik·khū·ti

    bhikkhūti

    Monk:

  32. 32
  33. 33

    पातिमोक्खेpā·ti·mok·khe उद्दिस्समानेतिud·dis·sa·mā·ne·ti

    Pātimokkhe uddissamāneti

    When the Monastic Code is being recited:

  34. 34

    उद्दिसन्तेud·di·san·te वाvā उद्दिसापेन्तेud·di·sā·pen·te वाvā सज्झायंsaj·jhā·yaṃ वाvā करोन्ते।ka·ron·te

    uddisante vā uddisāpente vā sajjhāyaṁ vā karonte.

    when reciting it, when having it recited, or when practicing it.

  35. 35

    एवंe·vaṃ वदेय्याति—va·dey·yā·ti

    Evaṁ vadeyyāti—

    Says:

  36. 36

    “किंkiṃ पनिमेहिpa·ni·me·hi खुद्दानुखुद्दकेहिkhud·dā·nu·khud·da·ke·hi सिक्खापदेहिsik·khā·pa·de·hi उद्दिट्ठेहि,ud·diṭ·ṭhe·hi यावदेवyā·va·de·va कुक्कुच्चायkuk·kuc·cā·ya विहेसायvi·he·sā·ya विलेखायvi·le·khā·ya संवत्तन्ती”ति।saṃ·vat·tan·tī

    “kiṁ panimehi khuddānukhuddakehi sikkhāpadehi uddiṭṭhehi, yāvadeva kukkuccāya vihesāya vilekhāya saṁvattantī”ti.

    “What’s the point of reciting these minor training rules, when they just lead to anxiety, oppression, and annoyance?”

  37. 37

    “येye इमंi·maṃ परियापुणन्तिpa·ri·yā·pu·ṇan·ti तेसंte·saṃ कुक्कुच्चंkuk·kuc·caṃ होति,ho·ti विहेसाvi·he·sā होति,ho·ti विलेखाvi·le·khā होति,ho·ti येye इमंi·maṃ नna परियापुणन्तिpa·ri·yā·pu·ṇan·ti तेसंte·saṃ कुक्कुच्चंkuk·kuc·caṃ नna होतिho·ti विहेसाvi·he·sā नna होतिho·ti विलेखाvi·le·khā नna होति।ho·ti अनुद्दिट्ठंa·nud·diṭ·ṭhaṃ इदंi·daṃ वरं,va·raṃ अनुग्गहितंa·nug·ga·hi·taṃ इदंi·daṃ वरं,va·raṃ अपरियापुटंa·pa·ri·yā·pu·ṭaṃ इदंi·daṃ वरं,va·raṃ अधारितंa·dhā·ri·taṃ इदंi·daṃ वरं,va·raṃ विनयोvi·na·yo वाvā अन्तरधायतु,an·ta·ra·dhā·ya·tu इमेi·me वाvā भिक्खूbhik·khū अप्पकतञ्ञुनोap·pa·ka·tañ·ñu·no होन्तू”तिhon·tū उपसम्पन्नस्सu·pa·sam·pan·nas·sa विनयंvi·na·yaṃ विवण्णेति,vi·vaṇ·ṇe·ti आपत्तिā·pat·ti पाचित्तियस्स।pā·cit·ti·yas·sa

    “Ye imaṁ pariyāpuṇanti tesaṁ kukkuccaṁ hoti, vihesā hoti, vilekhā hoti, ye imaṁ na pariyāpuṇanti tesaṁ kukkuccaṁ na hoti vihesā na hoti vilekhā na hoti. Anuddiṭṭhaṁ idaṁ varaṁ, anuggahitaṁ idaṁ varaṁ, apariyāpuṭaṁ idaṁ varaṁ, adhāritaṁ idaṁ varaṁ, vinayo vā antaradhāyatu, ime vā bhikkhū appakataññuno hontū”ti upasampannassa vinayaṁ vivaṇṇeti, āpatti pācittiyassa.

    If he disparages the Monastic Law to one who is fully ordained, saying, “Those who learn this will be anxious,” “They will feel oppressed,” “They will be annoyed;” “Those who don’t learn this won’t be anxious,” “They won’t feel oppressed,” “They won’t be annoyed;” “It’s better left unrecited,” “It’s better left unlearned,” “It’s better left unstudied,” “It’s better left unmastered;” “May the Monastic Law disappear, or may these monks remain ignorant,” then he commits an offense entailing confession.

  38. 38
  39. 39

    उपसम्पन्नेu·pa·sam·pan·ne उपसम्पन्नसञ्ञीu·pa·sam·pan·na·sañ·ñī विनयंvi·na·yaṃ विवण्णेति,vi·vaṇ·ṇe·ti आपत्तिā·pat·ti पाचित्तियस्स।pā·cit·ti·yas·sa

    Upasampanne upasampannasaññī vinayaṁ vivaṇṇeti, āpatti pācittiyassa.

    If he disparages the Monastic Law to one who is fully ordained, and he perceives them as fully ordained, he commits an offense entailing confession.

  40. 40

    उपसम्पन्नेu·pa·sam·pan·ne वेमतिकोve·ma·ti·ko विनयंvi·na·yaṃ विवण्णेति,vi·vaṇ·ṇe·ti आपत्तिā·pat·ti पाचित्तियस्स।pā·cit·ti·yas·sa

    Upasampanne vematiko vinayaṁ vivaṇṇeti, āpatti pācittiyassa.

    If he disparages the Monastic Law to one who is fully ordained, but he is unsure of it, he commits an offense entailing confession.

  41. 41

    उपसम्पन्नेu·pa·sam·pan·ne अनुपसम्पन्नसञ्ञीa·nu·pa·sam·pan·na·sañ·ñī विनयंvi·na·yaṃ विवण्णेति,vi·vaṇ·ṇe·ti आपत्तिā·pat·ti पाचित्तियस्स।pā·cit·ti·yas·sa

    Upasampanne anupasampannasaññī vinayaṁ vivaṇṇeti, āpatti pācittiyassa.

    If he disparages the Monastic Law to one who is fully ordained, but he does not perceive them as fully ordained, he commits an offense entailing confession.

  42. 42

    अञ्ञंañ·ñaṃ धम्मंdham·maṃ विवण्णेति,vi·vaṇ·ṇe·ti आपत्तिā·pat·ti दुक्कटस्स।duk·ka·ṭas·sa

    Aññaṁ dhammaṁ vivaṇṇeti, āpatti dukkaṭassa.

    If he disparages some other rule, he commits an offense of wrong conduct.

  43. 43

    अनुपसम्पन्नस्सa·nu·pa·sam·pan·nas·sa विनयंvi·na·yaṃ वाvā अञ्ञंañ·ñaṃ वाvā धम्मंdham·maṃ विवण्णेति,vi·vaṇ·ṇe·ti आपत्तिā·pat·ti दुक्कटस्स।duk·ka·ṭas·sa

    Anupasampannassa vinayaṁ vā aññaṁ vā dhammaṁ vivaṇṇeti, āpatti dukkaṭassa.

    If he disparages the Monastic Law or some other rule to one who is not fully ordained, he commits an offense of wrong conduct.

  44. 44

    अनुपसम्पन्नेa·nu·pa·sam·pan·ne उपसम्पन्नसञ्ञी,u·pa·sam·pan·na·sañ·ñī आपत्तिā·pat·ti दुक्कटस्स।duk·ka·ṭas·sa

    Anupasampanne upasampannasaññī, āpatti dukkaṭassa.

    If it is to one who is not fully ordained, but he perceives them as such, he commits an offense of wrong conduct.

  45. 45

    अनुपसम्पन्नेa·nu·pa·sam·pan·ne वेमतिको,ve·ma·ti·ko आपत्तिā·pat·ti दुक्कटस्स।duk·ka·ṭas·sa

    Anupasampanne vematiko, āpatti dukkaṭassa.

    If it is to one who is not fully ordained, but he is unsure of it, he commits an offense of wrong conduct.

  46. 46

    अनुपसम्पन्नेa·nu·pa·sam·pan·ne अनुपसम्पन्नसञ्ञी,a·nu·pa·sam·pan·na·sañ·ñī आपत्तिā·pat·ti दुक्कटस्स।duk·ka·ṭas·sa

    Anupasampanne anupasampannasaññī, āpatti dukkaṭassa.

    If it is to one who is not fully ordained, and he does not perceive them as such, he commits an offense of wrong conduct.

  47. 47
  48. 48

    अनापत्ति—a·nā·pat·ti

    Anāpatti—

    There is no offense:

  49. 49

    नna विवण्णेतुकामो,vi·vaṇ·ṇe·tu·kā·mo “इङ्घiṅ·gha त्वंtvaṃ सुत्तन्तेsut·tan·te वाvā गाथायोgā·thā·yo वाvā अभिधम्मंa·bhi·dham·maṃ वाvā परियापुणस्सु,pa·ri·yā·pu·ṇas·su पच्छाpac·chā विनयंvi·na·yaṃ परियापुणिस्ससी”तिpa·ri·yā·pu·ṇis·sa·sī भणति,bha·ṇa·ti

    na vivaṇṇetukāmo, “iṅgha tvaṁ suttante vā gāthāyo vā abhidhammaṁ vā pariyāpuṇassu, pacchā vinayaṁ pariyāpuṇissasī”ti bhaṇati,

    if, not desiring to disparage, he says, “Listen, learn discourses or verses or philosophy, and later you can learn the Monastic Law;”

  50. 50

    उम्मत्तकस्स,um·mat·ta·kas·sa

    ummattakassa,

    if he is insane;

  51. 51

    आदिकम्मिकस्साति।ā·di·kam·mi·kas·sā·ti

    ādikammikassāti.

    if he is the first offender.

  52. 52

    विलेखनसिक्खापदंvi·le·kha·na·sik·khā·pa·daṃ निट्ठितंniṭ·ṭhi·taṃ दुतियं।du·ti·yaṃ

    Vilekhanasikkhāpadaṁ niṭṭhitaṁ dutiyaṁ.

    The training rule on disparaging the training rules, the second, is finished.

Sources. Sanskrit: Satyavedaḥ, the New Testament in Sanskrit (Calcutta Baptist Missionaries, 1851; J. Wenger’s revision of W. Carey’s version). Digital text © 2018 SanskritBible.in, via eBible.org, licensed CC BY-SA 4.0; changed here: arranged by verse and every word linked to the dictionary (links made automatically). Old Testament Sanskrit: the Old Testament in Sanskrit, Calcutta Baptist Mission Press, 1848–1852 (public domain), read by OCR from the Internet Archive scans of the Boston University School of Theology copy; unproofread, with machine clean-up only. Pāli Canon: Mahāsaṅgīti Tipiṭaka Buddhavasse 2500 (based on the Vipassana Research Institute’s Chaṭṭha Saṅgāyana edition), from SuttaCentral bilara-data, CC0; Devanagari and pronunciation made automatically from the Roman text. Pāli English: Bhikkhu Sujato (suttas) and Bhikkhu Brahmali (Vinaya), SuttaCentral, CC0. Pāli word meanings: the Pali Text Society’s Pali-English Dictionary (Rhys Davids & Stede), corrected reprint © The Pali Text Society, CC BY-NC 3.0, digital text from BuddhaDust; word matching automatic. English: King James Version (1769), public domain; words the translators added are in italics. Word meanings and pronunciations: Monier-Williams, Sanskrit–English Dictionary (1872), via this site’s Sanskrit dictionary (CC BY-SA 4.0); English↔Sanskrit word matches made automatically and may need checking.