Klryz

Scripture · Sanskrit Bible with the King James Version · the Pāli Canon

Birth Stories 509 जातक 509

Chapter: 123456789101112131415161718192021222324252627282930313233343536373839404142434445464748495051525354555657585960616263646566676869707172737475767778798081828384858687888990919293949596979899100101102103104105106107108109110111112113114115116117118119120121122123124125126127128129130131132133134135136137138139140141142143144145146147148149150151152153154155156157158159160161162163164165166167168169170171172173174175176177178179180181182183184185186187188189190191192193194195196197198199200201202203204205206207208209210211212213214215216217218219220221222223224225226227228229230231232233234235236237238239240241242243244245246247248249250251252253254255256257258259260261262263264265266267268269270271272273274275276277278279280281282283284285286287288289290291292293294295296297298299300301302303304305306307308309310311312313314315316317318319320321322323324325326327328329330331332333334335336337338339340341342343344345346347348349350351352353354355356357358359360361362363364365366367368369370371372373374375376377378379380381382383384385386387388389390391392393394395396397398399400401402403404405406407408409410411412413414415416417418419420421422423424425426427428429430431432433434435436437438439440441442443444445446447448449450451452453454455456457458459460461462463464465466467468469470471472473474475476477478479480481482483484485486487488489490491492493494495496497498499500501502503504505506507508509510511512513514515516517518519520521522523524525526527528529530531532533534535536537538539540541542543544545546547

13. Hatthipālajātaka

Pāli in Devanagari; under each word its Roman pronunciation, syllable by syllable (ṃ = nasal hum). Tap a Pāli word for its meaning (PTS Pāli-English Dictionary); tap again to open it in the Pāli dictionary.

Verse: 123456789101112131415161718192021222324252627282930313233343536373839404142434445464748495051525354555657585960616263646566676869707172737475767778798081828384858687888990919293949596979899100101102103104105106107108109 · Hide pronunciation

  1. 1

    जातकjā·ta·ka

    Jātaka

  2. 2

    वीसतिनिपातvī·sa·ti·ni·pā·ta

    Vīsatinipāta

  3. 3

    मातङ्गवग्गmā·taṅ·ga·vag·ga

    Mātaṅgavagga

  4. 4

    13। हत्थिपालजातकhat·thi·pā·la·jā·ta·ka

    13. Hatthipālajātaka

  5. 5

    “चिरस्संci·ras·saṃ वतva·ta पस्साम,pas·sā·ma

    “Cirassaṁ vata passāma,

    (Pāli only)

  6. 6

    ब्राह्मणंbrāh·ma·ṇaṃ देववण्णिनं;de·va·vaṇ·ṇi·naṃ

    brāhmaṇaṁ devavaṇṇinaṁ;

    (Pāli only)

  7. 7

    महाजटंma·hā·ja·ṭaṃ खारिधरं,khā·ri·dha·raṃ

    Mahājaṭaṁ khāridharaṁ,

    (Pāli only)

  8. 8

    पङ्कदन्तंpaṅ·ka·dan·taṃ रजस्सिरं।ra·jas·si·raṃ

    paṅkadantaṁ rajassiraṁ.

    (Pāli only)

  9. 9

    चिरस्संci·ras·saṃ वतva·ta पस्साम,pas·sā·ma

    Cirassaṁ vata passāma,

    (Pāli only)

  10. 10

    इसिंi·siṃ धम्मगुणेdham·ma·gu·ṇe रतं;ra·taṃ

    isiṁ dhammaguṇe rataṁ;

    (Pāli only)

  11. 11

    कासायवत्थवसनं,kā·sā·ya·vat·tha·va·sa·naṃ

    Kāsāyavatthavasanaṁ,

    (Pāli only)

  12. 12

    वाकचीरंvā·ka·cī·raṃ पटिच्छदं।pa·ṭic·cha·daṃ

    vākacīraṁ paṭicchadaṁ.

    (Pāli only)

  13. 13

    आसनंā·sa·naṃ उदकंu·da·kaṃ पज्जं,paj·jaṃ

    Āsanaṁ udakaṁ pajjaṁ,

    (Pāli only)

  14. 14

    पटिगण्हातुpa·ṭi·gaṇ·hā·tu नोno भवं;bha·vaṃ

    paṭigaṇhātu no bhavaṁ;

    (Pāli only)

  15. 15

    अग्घेag·ghe भवन्तंbha·van·taṃ पुच्छाम,puc·chā·ma

    Agghe bhavantaṁ pucchāma,

    (Pāli only)

  16. 16

    अग्घंag·ghaṃ कुरुतुku·ru·tu नोno भवं”।bha·vaṃ

    agghaṁ kurutu no bhavaṁ”.

    (Pāli only)

  17. 17

    “अधिच्चa·dhic·ca वेदेve·de परियेसpa·ri·ye·sa वित्तं,vit·taṃ

    “Adhicca vede pariyesa vittaṁ,

    (Pāli only)

  18. 18

    पुत्तेput·te गहेga·he तातtā·ta पतिट्ठपेत्वा;pa·tiṭ·ṭha·pet·vā

    Putte gahe tāta patiṭṭhapetvā;

    (Pāli only)

  19. 19

    गन्धेgan·dhe रसेra·se पच्चनुभुय्यpac·ca·nu·bhuy·ya सब्बं,sab·baṃ

    Gandhe rase paccanubhuyya sabbaṁ,

    (Pāli only)

  20. 20

    अरञ्ञंa·rañ·ñaṃ साधुsā·dhu मुनिmu·ni सोso पसत्थो”।pa·sat·tho

    Araññaṁ sādhu muni so pasattho”.

    (Pāli only)

  21. 21

    “वेदाve·dā नna सच्चाsac·cā नna चca वित्तलाभो,vit·ta·lā·bho

    “Vedā na saccā na ca vittalābho,

    (Pāli only)

  22. 22

    नna पुत्तलाभेनput·ta·lā·bhe·na जरंja·raṃ विहन्ति;vi·han·ti

    Na puttalābhena jaraṁ vihanti;

    (Pāli only)

  23. 23

    गन्धेgan·dhe रसेra·se मुच्चनमाहुmuc·ca·na·mā·hu सन्तो,san·to

    Gandhe rase muccanamāhu santo,

    (Pāli only)

  24. 24

    सकम्मुनाsa·kam·mu·nā होतिho·ti फलूपपत्ति”।pha·lū·pa·pat·ti

    Sakammunā hoti phalūpapatti”.

    (Pāli only)

  25. 25

    “अद्धाad·dhā हिhi सच्चंsac·caṃ वचनंva·ca·naṃ तवेतं,ta·ve·taṃ

    “Addhā hi saccaṁ vacanaṁ tavetaṁ,

    (Pāli only)

  26. 26

    सकम्मुनाsa·kam·mu·nā होतिho·ti फलूपपत्ति;pha·lū·pa·pat·ti

    Sakammunā hoti phalūpapatti;

    (Pāli only)

  27. 27

    जिण्णाjiṇ·ṇā चca मातापितरोmā·tā·pi·ta·ro तवीमे,ta·vī·me

    Jiṇṇā ca mātāpitaro tavīme,

    (Pāli only)

  28. 28

    पस्सेय्युंpas·sey·yuṃ तंtaṃ वस्ससतंvas·sa·sa·taṃ अरोगं”।a·ro·gaṃ

    Passeyyuṁ taṁ vassasataṁ arogaṁ”.

    (Pāli only)

  29. 29

    “यस्सस्सyas·sas·sa सक्खीsak·khī मरणेनma·ra·ṇe·na राज,rā·ja

    “Yassassa sakkhī maraṇena rāja,

    (Pāli only)

  30. 30

    जरायja·rā·ya मेत्तीmet·tī नरवीरसेट्ठ;na·ra·vī·ra·seṭ·ṭha

    Jarāya mettī naravīraseṭṭha;

    (Pāli only)

  31. 31

    योyo चापिcā·pi जञ्ञाjañ·ñā नna मरिस्संma·ris·saṃ कदाचि,ka·dā·ci

    Yo cāpi jaññā na marissaṁ kadāci,

    (Pāli only)

  32. 32

    पस्सेय्युंpas·sey·yuṃ तंtaṃ वस्ससतंvas·sa·sa·taṃ अरोगं।a·ro·gaṃ

    Passeyyuṁ taṁ vassasataṁ arogaṁ.

    (Pāli only)

  33. 33

    यथापिya·thā·pi नावंnā·vaṃ पुरिसोpu·ri·so दकम्हि,da·kam·hi

    Yathāpi nāvaṁ puriso dakamhi,

    (Pāli only)

  34. 34

    एरेतिe·re·ti चेce नंnaṃ उपनेतिu·pa·ne·ti तीरं;tī·raṃ

    Ereti ce naṁ upaneti tīraṁ;

    (Pāli only)

  35. 35

    एवम्पिe·vam·pi ब्याधीbyā·dhī सततंsa·ta·taṃ जराja·rā च,ca

    Evampi byādhī satataṁ jarā ca,

    (Pāli only)

  36. 36

    उपनेतिu·pa·ne·ti मच्चंmac·caṃ वसमन्तकस्स”।va·sa·man·ta·kas·sa

    Upaneti maccaṁ vasamantakassa”.

    (Pāli only)

  37. 37

    “पङ्कोpaṅ·ko चca कामाkā·mā पलिपोpa·li·po चca कामा,kā·mā

    “Paṅko ca kāmā palipo ca kāmā,

    (Pāli only)

  38. 38

    मनोहराma·no·ha·rā दुत्तराdut·ta·rā मच्चुधेय्या;mac·cu·dhey·yā

    Manoharā duttarā maccudheyyā;

    (Pāli only)

  39. 39

    एतस्मिंe·tas·miṃ पङ्केpaṅ·ke पलिपेpa·li·pe ब्यसन्ना,bya·san·nā

    Etasmiṁ paṅke palipe byasannā,

    (Pāli only)

  40. 40

    हीनत्तरूपाhī·nat·ta·rū·pā नna तरन्तिta·ran·ti पारं।pā·raṃ

    Hīnattarūpā na taranti pāraṁ.

    (Pāli only)

  41. 41

    अयंa·yaṃ पुरेpu·re लुद्दमकासिlud·da·ma·kā·si कम्मं,kam·maṃ

    Ayaṁ pure luddamakāsi kammaṁ,

    (Pāli only)

  42. 42

    स्वायंsvā·yaṃ गहीतोga·hī·to नna हिhi मोक्खितोmok·khi·to मे;me

    Svāyaṁ gahīto na hi mokkhito me;

    (Pāli only)

  43. 43

    ओरुन्धियाo·run·dhi·yā नंnaṃ परिरक्खिस्सामि,pa·ri·rak·khis·sā·mi

    Orundhiyā naṁ parirakkhissāmi,

    (Pāli only)

  44. 44

    मायंmā·yaṃ पुनpu·na लुद्दमकासिlud·da·ma·kā·si कम्मं”।kam·maṃ

    Māyaṁ puna luddamakāsi kammaṁ”.

    (Pāli only)

  45. 45

    “गवंवga·vaṃ·va नट्ठंnaṭ·ṭhaṃ पुरिसोpu·ri·so यथाya·thā वने,va·ne

    “Gavaṁva naṭṭhaṁ puriso yathā vane,

    (Pāli only)

  46. 46

    अन्वेसतीan·ve·sa·tī राजrā·ja अपस्समानो;a·pas·sa·mā·no

    Anvesatī rāja apassamāno;

    (Pāli only)

  47. 47

    एवंe·vaṃ नट्ठोnaṭ·ṭho एसुकारीe·su·kā·rī ममत्थो,ma·mat·tho

    Evaṁ naṭṭho esukārī mamattho,

    (Pāli only)

  48. 48

    सोहंso·haṃ कथंka·thaṃ नna गवेसेय्यंga·ve·sey·yaṃ राज।rā·ja

    Sohaṁ kathaṁ na gaveseyyaṁ rāja.

    (Pāli only)

  49. 49

    हिय्योतिhiy·yo·ti हिय्यतिhiy·ya·ti पोसो,po·so

    Hiyyoti hiyyati poso,

    (Pāli only)

  50. 50

    परेतिpa·re·ti परिहायति;pa·ri·hā·ya·ti

    Pareti parihāyati;

    (Pāli only)

  51. 51

    अनागतंa·nā·ga·taṃ नेतमत्थीतिne·ta·mat·thī·ti ञत्वा,ñat·vā

    Anāgataṁ netamatthīti ñatvā,

    (Pāli only)

  52. 52

    उप्पन्नछन्दंup·pan·na·chan·daṃ कोko पनुदेय्यpa·nu·dey·ya धीरो”।dhī·ro

    Uppannachandaṁ ko panudeyya dhīro”.

    (Pāli only)

  53. 53

    “पस्सामिpas·sā·mi वोहंvo·haṃ दहरंda·ha·raṃ कुमारिं,ku·mā·riṃ

    “Passāmi vohaṁ daharaṁ kumāriṁ,

    (Pāli only)

  54. 54

    मत्तूपमंmat·tū·pa·maṃ केतकपुप्फनेत्तं;ke·ta·ka·pup·pha·net·taṃ

    Mattūpamaṁ ketakapupphanettaṁ;

    (Pāli only)

  55. 55

    अभुत्तभोगेa·bhut·ta·bho·ge पठमेpa·ṭha·me वयस्मिं,va·yas·miṃ

    Abhuttabhoge paṭhame vayasmiṁ,

    (Pāli only)

  56. 56

    आदायā·dā·ya मच्चुmac·cu वजतेva·ja·te कुमारिं।ku·mā·riṃ

    Ādāya maccu vajate kumāriṁ.

    (Pāli only)

  57. 57

    युवाyu·vā सुजातोsu·jā·to सुमुखोsu·mu·kho सुदस्सनो,su·das·sa·no

    Yuvā sujāto sumukho sudassano,

    (Pāli only)

  58. 58

    सामोsā·mo कुसुम्भपरिकिण्णमस्सु;ku·sum·bha·pa·ri·kiṇ·ṇa·mas·su

    Sāmo kusumbhaparikiṇṇamassu;

    (Pāli only)

  59. 59

    हित्वानhit·vā·na कामेkā·me पटिकच्चpa·ṭi·kac·ca गेहं,ge·haṃ

    Hitvāna kāme paṭikacca gehaṁ,

    (Pāli only)

  60. 60

    अनुजानa·nu·jā·na मंmaṃ पब्बजिस्सामिpab·ba·jis·sā·mi देव”।de·va

    Anujāna maṁ pabbajissāmi deva”.

    (Pāli only)

  61. 61

    “साखाहिsā·khā·hi रुक्खोruk·kho लभतेla·bha·te समञ्ञं,sa·mañ·ñaṃ

    “Sākhāhi rukkho labhate samaññaṁ,

    (Pāli only)

  62. 62

    पहीनसाखंpa·hī·na·sā·khaṃ पनpa·na खाणुमाहु;khā·ṇu·mā·hu

    Pahīnasākhaṁ pana khāṇumāhu;

    (Pāli only)

  63. 63

    पहीनपुत्तस्सpa·hī·na·put·tas·sa ममज्जma·maj·ja भोति,bho·ti

    Pahīnaputtassa mamajja bhoti,

    (Pāli only)

  64. 64

    वासेट्ठिvā·seṭ·ṭhi भिक्खाचरियायbhik·khā·ca·ri·yā·ya कालो”।kā·lo

    Vāseṭṭhi bhikkhācariyāya kālo”.

    (Pāli only)

  65. 65

    “अघस्मिa·ghas·mi कोञ्चावkoñ·cā·va यथाya·thā हिमच्चये,hi·mac·ca·ye

    “Aghasmi koñcāva yathā himaccaye,

    (Pāli only)

  66. 66

    कतानिka·tā·ni जालानिjā·lā·ni पदालियpa·dā·li·ya हंसा;haṃ·sā

    Katāni jālāni padāliya haṁsā;

    (Pāli only)

  67. 67

    गच्छन्तिgac·chan·ti पुत्ताput·tā चca पतीpa·tī चca मय्हं,may·haṃ

    Gacchanti puttā ca patī ca mayhaṁ,

    (Pāli only)

  68. 68

    साहंsā·haṃ कथंka·thaṃ नानुवजेnā·nu·va·je पजानं”।pa·jā·naṃ

    Sāhaṁ kathaṁ nānuvaje pajānaṁ”.

    (Pāli only)

  69. 69

    “एतेe·te भुत्वाbhut·vā वमित्वाva·mit·vā च,ca

    “Ete bhutvā vamitvā ca,

    (Pāli only)

  70. 70

    पक्कमन्तिpak·ka·man·ti विहङ्गमा;vi·haṅ·ga·mā

    pakkamanti vihaṅgamā;

    (Pāli only)

  71. 71

    येye चca भुत्वानbhut·vā·na वमिंसु,va·miṃ·su

    Ye ca bhutvāna vamiṁsu,

    (Pāli only)

  72. 72

    तेte मेme हत्थत्तमागता।hat·that·ta·mā·ga·tā

    te me hatthattamāgatā.

    (Pāli only)

  73. 73

    अवमीa·va·mī ब्राह्मणोbrāh·ma·ṇo कामे,kā·me

    Avamī brāhmaṇo kāme,

    (Pāli only)

  74. 74

    सोso त्वंtvaṃ पच्चावमिस्ससि;pac·cā·va·mis·sa·si

    so tvaṁ paccāvamissasi;

    (Pāli only)

  75. 75

    वन्तादोvan·tā·do पुरिसोpu·ri·so राज,rā·ja

    Vantādo puriso rāja,

    (Pāli only)

  76. 76

    नna सोso होतिho·ti पसंसियो”।pa·saṃ·si·yo

    na so hoti pasaṁsiyo”.

    (Pāli only)

  77. 77

    “पङ्केpaṅ·ke चca पोसंpo·saṃ पलिपेpa·li·pe ब्यसन्नं,bya·san·naṃ

    “Paṅke ca posaṁ palipe byasannaṁ,

    (Pāli only)

  78. 78

    बलीba·lī यथाya·thā दुब्बलमुद्धरेय्य;dub·ba·la·mud·dha·rey·ya

    Balī yathā dubbalamuddhareyya;

    (Pāli only)

  79. 79

    एवम्पिe·vam·pi मंmaṃ त्वंtvaṃ उदतारिu·da·tā·ri भोति,bho·ti

    Evampi maṁ tvaṁ udatāri bhoti,

    (Pāli only)

  80. 80

    पञ्चालिpañ·cā·li गाथाहिgā·thā·hi सुभासिताहि”।su·bhā·si·tā·hi

    Pañcāli gāthāhi subhāsitāhi”.

    (Pāli only)

  81. 81

    इदंi·daṃ वत्वाvat·vā महाराजा,ma·hā·rā·jā

    Idaṁ vatvā mahārājā,

    (Pāli only)

  82. 82

    एसुकारीe·su·kā·rī दिसम्पति;di·sam·pa·ti

    esukārī disampati;

    (Pāli only)

  83. 83

    रट्ठंraṭ·ṭhaṃ हित्वानhit·vā·na पब्बजि,pab·ba·ji

    Raṭṭhaṁ hitvāna pabbaji,

    (Pāli only)

  84. 84

    नागोnā·go छेत्वावchet·vā·va बन्धनं।ban·dha·naṃ

    nāgo chetvāva bandhanaṁ.

    (Pāli only)

  85. 85

    “राजाrā·jā चca पब्बज्जमरोचयित्थ,pab·baj·ja·ma·ro·ca·yit·tha

    “Rājā ca pabbajjamarocayittha,

    (Pāli only)

  86. 86

    रट्ठंraṭ·ṭhaṃ पहायpa·hā·ya नरवीरसेट्ठो;na·ra·vī·ra·seṭ·ṭho

    Raṭṭhaṁ pahāya naravīraseṭṭho;

    (Pāli only)

  87. 87

    तुवम्पिtu·vam·pi नोno होहिho·hi यथेवya·the·va राजा,rā·jā

    Tuvampi no hohi yatheva rājā,

    (Pāli only)

  88. 88

    अम्हेहिam·he·hi गुत्ताgut·tā अनुसासa·nu·sā·sa रज्जं”।raj·jaṃ

    Amhehi guttā anusāsa rajjaṁ”.

    (Pāli only)

  89. 89

    “राजाrā·jā चca पब्बज्जमरोचयित्थ,pab·baj·ja·ma·ro·ca·yit·tha

    “Rājā ca pabbajjamarocayittha,

    (Pāli only)

  90. 90

    रट्ठंraṭ·ṭhaṃ पहायpa·hā·ya नरवीरसेट्ठो;na·ra·vī·ra·seṭ·ṭho

    Raṭṭhaṁ pahāya naravīraseṭṭho;

    (Pāli only)

  91. 91

    अहम्पिa·ham·pi एकाe·kā चरिस्सामिca·ris·sā·mi लोके,lo·ke

    Ahampi ekā carissāmi loke,

    (Pāli only)

  92. 92

    हित्वानhit·vā·na कामानिkā·mā·ni मनोरमानि।ma·no·ra·mā·ni

    Hitvāna kāmāni manoramāni.

    (Pāli only)

  93. 93

    राजाrā·jā चca पब्बज्जमरोचयित्थ,pab·baj·ja·ma·ro·ca·yit·tha

    Rājā ca pabbajjamarocayittha,

    (Pāli only)

  94. 94

    रट्ठंraṭ·ṭhaṃ पहायpa·hā·ya नरवीरसेट्ठो;na·ra·vī·ra·seṭ·ṭho

    Raṭṭhaṁ pahāya naravīraseṭṭho;

    (Pāli only)

  95. 95

    अहम्पिa·ham·pi एकाe·kā चरिस्सामिca·ris·sā·mi लोके,lo·ke

    Ahampi ekā carissāmi loke,

    (Pāli only)

  96. 96

    हित्वानhit·vā·na कामानिkā·mā·ni यथोधिकानि।ya·tho·dhi·kā·ni

    Hitvāna kāmāni yathodhikāni.

    (Pāli only)

  97. 97

    अच्चेन्तिac·cen·ti कालाkā·lā तरयन्तिta·ra·yan·ti रत्तियो,rat·ti·yo

    Accenti kālā tarayanti rattiyo,

    (Pāli only)

  98. 98

    वयोगुणाva·yo·gu·ṇā अनुपुब्बंa·nu·pub·baṃ जहन्ति;ja·han·ti

    Vayoguṇā anupubbaṁ jahanti;

    (Pāli only)

  99. 99

    अहम्पिa·ham·pi एकाe·kā चरिस्सामिca·ris·sā·mi लोके,lo·ke

    Ahampi ekā carissāmi loke,

    (Pāli only)

  100. 100

    हित्वानhit·vā·na कामानिkā·mā·ni मनोरमानि।ma·no·ra·mā·ni

    Hitvāna kāmāni manoramāni.

    (Pāli only)

  101. 101

    अच्चेन्तिac·cen·ti कालाkā·lā तरयन्तिta·ra·yan·ti रत्तियो,rat·ti·yo

    Accenti kālā tarayanti rattiyo,

    (Pāli only)

  102. 102

    वयोगुणाva·yo·gu·ṇā अनुपुब्बंa·nu·pub·baṃ जहन्ति;ja·han·ti

    Vayoguṇā anupubbaṁ jahanti;

    (Pāli only)

  103. 103

    अहम्पिa·ham·pi एकाe·kā चरिस्सामिca·ris·sā·mi लोके,lo·ke

    Ahampi ekā carissāmi loke,

    (Pāli only)

  104. 104

    हित्वानhit·vā·na कामानिkā·mā·ni यथोधिकानि।ya·tho·dhi·kā·ni

    Hitvāna kāmāni yathodhikāni.

    (Pāli only)

  105. 105

    अच्चेन्तिac·cen·ti कालाkā·lā तरयन्तिta·ra·yan·ti रत्तियो,rat·ti·yo

    Accenti kālā tarayanti rattiyo,

    (Pāli only)

  106. 106

    वयोगुणाva·yo·gu·ṇā अनुपुब्बंa·nu·pub·baṃ जहन्ति;ja·han·ti

    Vayoguṇā anupubbaṁ jahanti;

    (Pāli only)

  107. 107

    अहम्पिa·ham·pi एकाe·kā चरिस्सामिca·ris·sā·mi लोके,lo·ke

    Ahampi ekā carissāmi loke,

    (Pāli only)

  108. 108

    सीतिभूताsī·ti·bhū·tā सब्बमतिच्चsab·ba·ma·tic·ca सङ्गन्”ति।saṅ·gan

    Sītibhūtā sabbamaticca saṅgan”ti.

    (Pāli only)

  109. 109

    हत्थिपालजातकंhat·thi·pā·la·jā·ta·kaṃ तेरसमं।te·ra·sa·maṃ

    Hatthipālajātakaṁ terasamaṁ.

    (Pāli only)

Sources. Sanskrit: Satyavedaḥ, the New Testament in Sanskrit (Calcutta Baptist Missionaries, 1851; J. Wenger’s revision of W. Carey’s version). Digital text © 2018 SanskritBible.in, via eBible.org, licensed CC BY-SA 4.0; changed here: arranged by verse and every word linked to the dictionary (links made automatically). Old Testament Sanskrit: the Old Testament in Sanskrit, Calcutta Baptist Mission Press, 1848–1852 (public domain), read by OCR from the Internet Archive scans of the Boston University School of Theology copy; unproofread, with machine clean-up only. Pāli Canon: Mahāsaṅgīti Tipiṭaka Buddhavasse 2500 (based on the Vipassana Research Institute’s Chaṭṭha Saṅgāyana edition), from SuttaCentral bilara-data, CC0; Devanagari and pronunciation made automatically from the Roman text. Pāli English: Bhikkhu Sujato (suttas) and Bhikkhu Brahmali (Vinaya), SuttaCentral, CC0. Pāli word meanings: the Pali Text Society’s Pali-English Dictionary (Rhys Davids & Stede), corrected reprint © The Pali Text Society, CC BY-NC 3.0, digital text from BuddhaDust; word matching automatic. English: King James Version (1769), public domain; words the translators added are in italics. Word meanings and pronunciations: Monier-Williams, Sanskrit–English Dictionary (1872), via this site’s Sanskrit dictionary (CC BY-SA 4.0); English↔Sanskrit word matches made automatically and may need checking.