Klryz

Scripture · Sanskrit Bible with the King James Version · the Pāli Canon

Middle Discourses 118 मज्झिमनिकाय 118

Chapter: 123456789101112131415161718192021222324252627282930313233343536373839404142434445464748495051525354555657585960616263646566676869707172737475767778798081828384858687888990919293949596979899100101102103104105106107108109110111112113114115116117118119120121122123124125126127128129130131132133134135136137138139140141142143144145146147148149150151152

Ānāpānassatisutta

Pāli in Devanagari; under each word its Roman pronunciation, syllable by syllable (ṃ = nasal hum). Tap a Pāli word for its meaning (PTS Pāli-English Dictionary); tap again to open it in the Pāli dictionary.

Verse: 123456789101112131415161718192021222324252627282930313233343536373839404142434445464748495051525354555657585960616263646566676869707172737475767778798081828384858687888990919293949596979899100101102103104105106107108109110111112113114115116117118119120121122123124125126127128129130131132133134135136137138139140141142143144145146147148149150151152153154 · Hide pronunciation

  1. 1

    मज्झिमmaj·jhi·ma निकायni·kā·ya 118

    Majjhima Nikāya 118

    Middle Discourses 118

  2. 2

    आनापानस्सतिसुत्तā·nā·pā·nas·sa·ti·sut·ta

    Ānāpānassatisutta

    Mindfulness of Breathing

  3. 3

    एवंe·vaṃ मेme सुतं—su·taṃ

    Evaṁ me sutaṁ—

    So I have heard.

  4. 4

    एकंe·kaṃ समयंsa·ma·yaṃ भगवाbha·ga·vā सावत्थियंsā·vat·thi·yaṃ विहरतिvi·ha·ra·ti पुब्बारामेpub·bā·rā·me मिगारमातुपासादेmi·gā·ra·mā·tu·pā·sā·de सम्बहुलेहिsam·ba·hu·le·hi अभिञ्ञातेहिa·bhiñ·ñā·te·hi अभिञ्ञातेहिa·bhiñ·ñā·te·hi थेरेहिthe·re·hi सावकेहिsā·va·ke·hi सद्धिं—sad·dhiṃ

    ekaṁ samayaṁ bhagavā sāvatthiyaṁ viharati pubbārāme migāramātupāsāde sambahulehi abhiññātehi abhiññātehi therehi sāvakehi saddhiṁ—

    At one time the Buddha was staying near Sāvatthī in the stilt longhouse of Migāra’s mother in the Eastern Monastery, together with several well-known senior disciples, such as

  5. 5

    आयस्मताā·yas·ma·tā चca सारिपुत्तेनsā·ri·put·te·na आयस्मताā·yas·ma·tā चca महामोग्गल्लानेनma·hā·mog·gal·lā·ne·na आयस्मताā·yas·ma·tā चca महाकस्सपेनma·hā·kas·sa·pe·na आयस्मताā·yas·ma·tā चca महाकच्चायनेनma·hā·kac·cā·ya·ne·na आयस्मताā·yas·ma·tā चca महाकोट्ठिकेनma·hā·koṭ·ṭhi·ke·na आयस्मताā·yas·ma·tā चca महाकप्पिनेनma·hā·kap·pi·ne·na आयस्मताā·yas·ma·tā चca महाचुन्देनma·hā·cun·de·na आयस्मताā·yas·ma·tā चca अनुरुद्धेनa·nu·rud·dhe·na आयस्मताā·yas·ma·tā चca रेवतेनre·va·te·na आयस्मताā·yas·ma·tā चca आनन्देन,ā·nan·de·na अञ्ञेहिañ·ñe·hi चca अभिञ्ञातेहिa·bhiñ·ñā·te·hi अभिञ्ञातेहिa·bhiñ·ñā·te·hi थेरेहिthe·re·hi सावकेहिsā·va·ke·hi सद्धिं।sad·dhiṃ

    āyasmatā ca sāriputtena āyasmatā ca mahāmoggallānena āyasmatā ca mahākassapena āyasmatā ca mahākaccāyanena āyasmatā ca mahākoṭṭhikena āyasmatā ca mahākappinena āyasmatā ca mahācundena āyasmatā ca anuruddhena āyasmatā ca revatena āyasmatā ca ānandena, aññehi ca abhiññātehi abhiññātehi therehi sāvakehi saddhiṁ.

    the venerables Sāriputta, Mahāmoggallāna, Mahākassapa, Mahākaccāna, Mahākoṭṭhita, Mahākappina, Mahācunda, Anuruddha, Revata, Ānanda, and others.

  6. 6

    तेनte·na खोkho पनpa·na समयेनsa·ma·ye·na थेराthe·rā भिक्खूbhik·khū नवेna·ve भिक्खूbhik·khū ओवदन्तिo·va·dan·ti अनुसासन्ति।a·nu·sā·san·ti

    Tena kho pana samayena therā bhikkhū nave bhikkhū ovadanti anusāsanti.

    Now at that time the senior monks were advising and instructing the junior monks.

  7. 7

    अप्पेकच्चेap·pe·kac·ce थेराthe·rā भिक्खूbhik·khū दसपिda·sa·pi भिक्खूbhik·khū ओवदन्तिo·va·dan·ti अनुसासन्ति,a·nu·sā·san·ti अप्पेकच्चेap·pe·kac·ce थेराthe·rā भिक्खूbhik·khū वीसम्पिvī·sam·pi भिक्खूbhik·khū ओवदन्तिo·va·dan·ti अनुसासन्ति,a·nu·sā·san·ti अप्पेकच्चेap·pe·kac·ce थेराthe·rā भिक्खूbhik·khū तिंसम्पिtiṃ·sam·pi भिक्खूbhik·khū ओवदन्तिo·va·dan·ti अनुसासन्ति,a·nu·sā·san·ti अप्पेकच्चेap·pe·kac·ce थेराthe·rā भिक्खूbhik·khū चत्तारीसम्पिcat·tā·rī·sam·pi भिक्खूbhik·khū ओवदन्तिo·va·dan·ti अनुसासन्ति।a·nu·sā·san·ti

    Appekacce therā bhikkhū dasapi bhikkhū ovadanti anusāsanti, appekacce therā bhikkhū vīsampi bhikkhū ovadanti anusāsanti, appekacce therā bhikkhū tiṁsampi bhikkhū ovadanti anusāsanti, appekacce therā bhikkhū cattārīsampi bhikkhū ovadanti anusāsanti.

    Some senior monks instructed ten monks, while some instructed twenty, thirty, or forty.

  8. 8

    तेte चca नवाna·vā भिक्खूbhik·khū थेरेहिthe·re·hi भिक्खूहिbhik·khū·hi ओवदियमानाo·va·di·ya·mā·nā अनुसासियमानाa·nu·sā·si·ya·mā·nā उळारंu·ḷā·raṃ पुब्बेनापरंpub·be·nā·pa·raṃ विसेसंvi·se·saṃ जानन्ति।jā·nan·ti

    Te ca navā bhikkhū therehi bhikkhūhi ovadiyamānā anusāsiyamānā uḷāraṁ pubbenāparaṁ visesaṁ jānanti.

    Being instructed by the senior monks, the junior monks realized a higher distinction than they had before.

  9. 9

    तेनte·na खोkho पनpa·na समयेनsa·ma·ye·na भगवाbha·ga·vā तदहुपोसथेta·da·hu·po·sa·the पन्नरसेpan·na·ra·se पवारणायpa·vā·ra·ṇā·ya पुण्णायpuṇ·ṇā·ya पुण्णमायpuṇ·ṇa·mā·ya रत्तियाrat·ti·yā भिक्खुसङ्घपरिवुतोbhik·khu·saṅ·gha·pa·ri·vu·to अब्भोकासेab·bho·kā·se निसिन्नोni·sin·no होति।ho·ti

    Tena kho pana samayena bhagavā tadahuposathe pannarase pavāraṇāya puṇṇāya puṇṇamāya rattiyā bhikkhusaṅghaparivuto abbhokāse nisinno hoti.

    Now, at that time it was the sabbath—the full moon on the fifteenth day—and the Buddha was sitting surrounded by the Saṅgha of monks for the invitation to admonish.

  10. 10

    अथa·tha खोkho भगवाbha·ga·vā तुण्हीभूतंtuṇ·hī·bhū·taṃ तुण्हीभूतंtuṇ·hī·bhū·taṃ भिक्खुसङ्घंbhik·khu·saṅ·ghaṃ अनुविलोकेत्वाa·nu·vi·lo·ket·vā भिक्खूbhik·khū आमन्तेसि:ā·man·te·si

    Atha kho bhagavā tuṇhībhūtaṁ tuṇhībhūtaṁ bhikkhusaṅghaṁ anuviloketvā bhikkhū āmantesi:

    Then the Buddha looked around the Saṅgha of monks, who were so very silent. He addressed them:

  11. 11

    “आरद्धोस्मि,ā·rad·dhos·mi भिक्खवे,bhik·kha·ve इमायi·mā·ya पटिपदाय;pa·ṭi·pa·dā·ya

    “āraddhosmi, bhikkhave, imāya paṭipadāya;

    “I am satisfied, monks, with this practice.

  12. 12

    आरद्धचित्तोस्मि,ā·rad·dha·cit·tos·mi भिक्खवे,bhik·kha·ve इमायi·mā·ya पटिपदाय।pa·ṭi·pa·dā·ya

    āraddhacittosmi, bhikkhave, imāya paṭipadāya.

    My heart is satisfied with this practice.

  13. 13

    तस्मातिह,tas·mā·ti·ha भिक्खवे,bhik·kha·ve भिय्योसोbhiy·yo·so मत्तायmat·tā·ya वीरियंvī·ri·yaṃ आरभथā·ra·bha·tha अप्पत्तस्सap·pat·tas·sa पत्तिया,pat·ti·yā अनधिगतस्सa·na·dhi·ga·tas·sa अधिगमाय,a·dhi·ga·mā·ya असच्छिकतस्सa·sac·chi·ka·tas·sa सच्छिकिरियाय।sac·chi·ki·ri·yā·ya

    Tasmātiha, bhikkhave, bhiyyoso mattāya vīriyaṁ ārabhatha appattassa pattiyā, anadhigatassa adhigamāya, asacchikatassa sacchikiriyāya.

    So you should rouse up even more energy for attaining the unattained, achieving the unachieved, and realizing the unrealized.

  14. 14

    इधेवाहंi·dhe·vā·haṃ सावत्थियंsā·vat·thi·yaṃ कोमुदिंko·mu·diṃ चातुमासिनिंcā·tu·mā·si·niṃ आगमेस्सामी”ति।ā·ga·mes·sā·mī

    Idhevāhaṁ sāvatthiyaṁ komudiṁ cātumāsiniṁ āgamessāmī”ti.

    I will wait here in Sāvatthī for the Komudī full moon of the fourth month.”

  15. 15

    अस्सोसुंas·so·suṃ खोkho जानपदाjā·na·pa·dā भिक्खू:bhik·khū

    Assosuṁ kho jānapadā bhikkhū:

    Mendicants from around the country heard about this,

  16. 16

    “भगवाbha·ga·vā किरki·ra तत्थेवtat·the·va सावत्थियंsā·vat·thi·yaṃ कोमुदिंko·mu·diṃ चातुमासिनिंcā·tu·mā·si·niṃ आगमेस्सती”ति।ā·ga·mes·sa·tī

    “bhagavā kira tattheva sāvatthiyaṁ komudiṁ cātumāsiniṁ āgamessatī”ti.

    (Pāli only)

  17. 17

    तेte जानपदाjā·na·pa·dā भिक्खूbhik·khū सावत्थिंsā·vat·thiṃ ओसरन्तिo·sa·ran·ti भगवन्तंbha·ga·van·taṃ दस्सनाय।das·sa·nā·ya

    Te jānapadā bhikkhū sāvatthiṁ osaranti bhagavantaṁ dassanāya.

    and came down to Sāvatthī to see the Buddha.

  18. 18

    तेte चca खोkho थेराthe·rā भिक्खूbhik·khū भिय्योसोbhiy·yo·so मत्तायmat·tā·ya नवेna·ve भिक्खूbhik·khū ओवदन्तिo·va·dan·ti अनुसासन्ति।a·nu·sā·san·ti

    Te ca kho therā bhikkhū bhiyyoso mattāya nave bhikkhū ovadanti anusāsanti.

    And those senior monks instructed the junior monks even more.

  19. 19

    अप्पेकच्चेap·pe·kac·ce थेराthe·rā भिक्खूbhik·khū दसपिda·sa·pi भिक्खूbhik·khū ओवदन्तिo·va·dan·ti अनुसासन्ति,a·nu·sā·san·ti अप्पेकच्चेap·pe·kac·ce थेराthe·rā भिक्खूbhik·khū वीसम्पिvī·sam·pi भिक्खूbhik·khū ओवदन्तिo·va·dan·ti अनुसासन्ति,a·nu·sā·san·ti अप्पेकच्चेap·pe·kac·ce थेराthe·rā भिक्खूbhik·khū तिंसम्पिtiṃ·sam·pi भिक्खूbhik·khū ओवदन्तिo·va·dan·ti अनुसासन्ति,a·nu·sā·san·ti अप्पेकच्चेap·pe·kac·ce थेराthe·rā भिक्खूbhik·khū चत्तारीसम्पिcat·tā·rī·sam·pi भिक्खूbhik·khū ओवदन्तिo·va·dan·ti अनुसासन्ति।a·nu·sā·san·ti

    Appekacce therā bhikkhū dasapi bhikkhū ovadanti anusāsanti, appekacce therā bhikkhū vīsampi bhikkhū ovadanti anusāsanti, appekacce therā bhikkhū tiṁsampi bhikkhū ovadanti anusāsanti, appekacce therā bhikkhū cattārīsampi bhikkhū ovadanti anusāsanti.

    Some senior monks instructed ten monks, while some instructed twenty, thirty, or forty.

  20. 20

    तेte चca नवाna·vā भिक्खूbhik·khū थेरेहिthe·re·hi भिक्खूहिbhik·khū·hi ओवदियमानाo·va·di·ya·mā·nā अनुसासियमानाa·nu·sā·si·ya·mā·nā उळारंu·ḷā·raṃ पुब्बेनापरंpub·be·nā·pa·raṃ विसेसंvi·se·saṃ जानन्ति।jā·nan·ti

    Te ca navā bhikkhū therehi bhikkhūhi ovadiyamānā anusāsiyamānā uḷāraṁ pubbenāparaṁ visesaṁ jānanti.

    Being instructed by the senior monks, the junior monks realized a higher distinction than they had before.

  21. 21

    तेनte·na खोkho पनpa·na समयेनsa·ma·ye·na भगवाbha·ga·vā तदहुपोसथेta·da·hu·po·sa·the पन्नरसेpan·na·ra·se कोमुदियाko·mu·di·yā चातुमासिनियाcā·tu·mā·si·ni·yā पुण्णायpuṇ·ṇā·ya पुण्णमायpuṇ·ṇa·mā·ya रत्तियाrat·ti·yā भिक्खुसङ्घपरिवुतोbhik·khu·saṅ·gha·pa·ri·vu·to अब्भोकासेab·bho·kā·se निसिन्नोni·sin·no होति।ho·ti

    Tena kho pana samayena bhagavā tadahuposathe pannarase komudiyā cātumāsiniyā puṇṇāya puṇṇamāya rattiyā bhikkhusaṅghaparivuto abbhokāse nisinno hoti.

    Now, at that time it was the sabbath—the Komudī full moon on the fifteenth day of the fourth month—and the Buddha was sitting in the open surrounded by the Saṅgha of monks.

  22. 22

    अथa·tha खोkho भगवाbha·ga·vā तुण्हीभूतंtuṇ·hī·bhū·taṃ तुण्हीभूतंtuṇ·hī·bhū·taṃ भिक्खुसङ्घंbhik·khu·saṅ·ghaṃ अनुविलोकेत्वाa·nu·vi·lo·ket·vā भिक्खूbhik·khū आमन्तेसि:ā·man·te·si

    Atha kho bhagavā tuṇhībhūtaṁ tuṇhībhūtaṁ bhikkhusaṅghaṁ anuviloketvā bhikkhū āmantesi:

    Then the Buddha looked around the Saṅgha of monks, who were so very silent. He addressed them:

  23. 23

    “अपलापायं,a·pa·lā·pā·yaṃ भिक्खवे,bhik·kha·ve परिसा;pa·ri·sā निप्पलापायं,nip·pa·lā·pā·yaṃ भिक्खवे,bhik·kha·ve परिसा;pa·ri·sā सुद्धाsud·dhā सारेsā·re पतिट्ठिता।pa·tiṭ·ṭhi·tā

    “Apalāpāyaṁ, bhikkhave, parisā; nippalāpāyaṁ, bhikkhave, parisā; suddhā sāre patiṭṭhitā.

    “This assembly has no chaff, monks, it is free of chaff, pure, and consolidated in the core.

  24. 24

    तथारूपोta·thā·rū·po अयं,a·yaṃ भिक्खवे,bhik·kha·ve भिक्खुसङ्घो;bhik·khu·saṅ·gho तथारूपाta·thā·rū·pā अयं,a·yaṃ भिक्खवे,bhik·kha·ve परिसाpa·ri·sā

    Tathārūpo ayaṁ, bhikkhave, bhikkhusaṅgho; tathārūpā ayaṁ, bhikkhave, parisā

    Such is this Saṅgha of monks, such is this assembly!

  25. 25

    यथारूपाya·thā·rū·pā परिसाpa·ri·sā आहुनेय्याā·hu·ney·yā पाहुनेय्याpā·hu·ney·yā दक्खिणेय्याdak·khi·ṇey·yā अञ्जलिकरणीयाañ·ja·li·ka·ra·ṇī·yā अनुत्तरंa·nut·ta·raṃ पुञ्ञक्खेत्तंpuñ·ñak·khet·taṃ लोकस्स।lo·kas·sa

    yathārūpā parisā āhuneyyā pāhuneyyā dakkhiṇeyyā añjalikaraṇīyā anuttaraṁ puññakkhettaṁ lokassa.

    An assembly such as this is worthy of offerings dedicated to the gods, worthy of hospitality, worthy of a religious donation, worthy of greeting with cupped palms, and is the supreme field of merit for the world.

  26. 26

    तथारूपोta·thā·rū·po अयं,a·yaṃ भिक्खवे,bhik·kha·ve भिक्खुसङ्घो;bhik·khu·saṅ·gho तथारूपाta·thā·rū·pā अयं,a·yaṃ भिक्खवे,bhik·kha·ve परिसाpa·ri·sā

    Tathārūpo ayaṁ, bhikkhave, bhikkhusaṅgho; tathārūpā ayaṁ, bhikkhave, parisā

    Such is this Saṅgha of monks, such is this assembly!

  27. 27

    यथारूपायya·thā·rū·pā·ya परिसायpa·ri·sā·ya अप्पंap·paṃ दिन्नंdin·naṃ बहुba·hu होति,ho·ti बहुba·hu दिन्नंdin·naṃ बहुतरं।ba·hu·ta·raṃ

    yathārūpāya parisāya appaṁ dinnaṁ bahu hoti, bahu dinnaṁ bahutaraṁ.

    For an assembly such as this, giving little becomes much, while giving much becomes even more.

  28. 28

    तथारूपोta·thā·rū·po अयं,a·yaṃ भिक्खवे,bhik·kha·ve भिक्खुसङ्घो;bhik·khu·saṅ·gho तथारूपाta·thā·rū·pā अयं,a·yaṃ भिक्खवे,bhik·kha·ve परिसाpa·ri·sā

    Tathārūpo ayaṁ, bhikkhave, bhikkhusaṅgho; tathārūpā ayaṁ, bhikkhave, parisā

    Such is this Saṅgha of monks, such is this assembly!

  29. 29

    यथारूपाya·thā·rū·pā परिसाpa·ri·sā दुल्लभाdul·la·bhā दस्सनायdas·sa·nā·ya लोकस्स।lo·kas·sa

    yathārūpā parisā dullabhā dassanāya lokassa.

    An assembly such as this is rarely seen in the world.

  30. 30

    तथारूपोta·thā·rū·po अयं,a·yaṃ भिक्खवे,bhik·kha·ve भिक्खुसङ्घो;bhik·khu·saṅ·gho तथारूपाta·thā·rū·pā अयं,a·yaṃ भिक्खवे,bhik·kha·ve परिसाpa·ri·sā

    Tathārūpo ayaṁ, bhikkhave, bhikkhusaṅgho; tathārūpā ayaṁ, bhikkhave, parisā

    Such is this Saṅgha of monks, such is this assembly!

  31. 31

    यथारूपंya·thā·rū·paṃ परिसंpa·ri·saṃ अलंa·laṃ योजनगणनानिyo·ja·na·ga·ṇa·nā·ni दस्सनायdas·sa·nā·ya गन्तुंgan·tuṃ पुटोसेनापि।pu·ṭo·se·nā·pi

    yathārūpaṁ parisaṁ alaṁ yojanagaṇanāni dassanāya gantuṁ puṭosenāpi.

    An assembly such as this is worth traveling many leagues to see, even if you have to carry your own provisions in a knapsack.

  32. 32

    सन्ति,san·ti भिक्खवे,bhik·kha·ve भिक्खूbhik·khū इमस्मिंi·mas·miṃ भिक्खुसङ्घेbhik·khu·saṅ·ghe अरहन्तोa·ra·han·to खीणासवाkhī·ṇā·sa·vā वुसितवन्तोvu·si·ta·van·to कतकरणीयाka·ta·ka·ra·ṇī·yā ओहितभाराo·hi·ta·bhā·rā अनुप्पत्तसदत्थाa·nup·pat·ta·sa·dat·thā परिक्खीणभवसंयोजनाpa·rik·khī·ṇa·bha·va·saṃ·yo·ja·nā सम्मदञ्ञाविमुत्ता—sam·ma·dañ·ñā·vi·mut·tā

    Santi, bhikkhave, bhikkhū imasmiṁ bhikkhusaṅghe arahanto khīṇāsavā vusitavanto katakaraṇīyā ohitabhārā anuppattasadatthā parikkhīṇabhavasaṁyojanā sammadaññāvimuttā—

    For in this Saṅgha there are perfected mendicants who have ended the defilements, completed the spiritual journey, done what had to be done, laid down the burden, achieved their heart’s goal, utterly ended the fetter of continued existence, and are rightly freed through enlightenment.

  33. 33

    एवरूपापि,e·va·rū·pā·pi भिक्खवे,bhik·kha·ve सन्तिsan·ti भिक्खूbhik·khū इमस्मिंi·mas·miṃ भिक्खुसङ्घे।bhik·khu·saṅ·ghe

    evarūpāpi, bhikkhave, santi bhikkhū imasmiṁ bhikkhusaṅghe.

    There are such mendicants in this Saṅgha.

  34. 34

    सन्ति,san·ti भिक्खवे,bhik·kha·ve भिक्खूbhik·khū इमस्मिंi·mas·miṃ भिक्खुसङ्घेbhik·khu·saṅ·ghe पञ्चन्नंpañ·can·naṃ ओरम्भागियानंo·ram·bhā·gi·yā·naṃ संयोजनानंsaṃ·yo·ja·nā·naṃ परिक्खयाpa·rik·kha·yā ओपपातिकाo·pa·pā·ti·kā तत्थtat·tha परिनिब्बायिनोpa·ri·nib·bā·yi·no अनावत्तिधम्माa·nā·vat·ti·dham·mā तस्माtas·mā लोका—lo·kā

    Santi, bhikkhave, bhikkhū imasmiṁ bhikkhusaṅghe pañcannaṁ orambhāgiyānaṁ saṁyojanānaṁ parikkhayā opapātikā tattha parinibbāyino anāvattidhammā tasmā lokā—

    In this Saṅgha there are mendicants who, with the ending of the five lower fetters are reborn spontaneously. They are extinguished there, and are not liable to return from that world.

  35. 35

    एवरूपापि,e·va·rū·pā·pi भिक्खवे,bhik·kha·ve सन्तिsan·ti भिक्खूbhik·khū इमस्मिंi·mas·miṃ भिक्खुसङ्घे।bhik·khu·saṅ·ghe

    evarūpāpi, bhikkhave, santi bhikkhū imasmiṁ bhikkhusaṅghe.

    There are such mendicants in this Saṅgha.

  36. 36

    सन्ति,san·ti भिक्खवे,bhik·kha·ve भिक्खूbhik·khū इमस्मिंi·mas·miṃ भिक्खुसङ्घेbhik·khu·saṅ·ghe तिण्णंtiṇ·ṇaṃ संयोजनानंsaṃ·yo·ja·nā·naṃ परिक्खयाpa·rik·kha·yā रागदोसमोहानंrā·ga·do·sa·mo·hā·naṃ तनुत्ताta·nut·tā सकदागामिनोsa·ka·dā·gā·mi·no सकिदेवsa·ki·de·va इमंi·maṃ लोकंlo·kaṃ आगन्त्वाā·gan·tvā दुक्खस्सन्तंduk·khas·san·taṃ करिस्सन्ति—ka·ris·san·ti

    Santi, bhikkhave, bhikkhū imasmiṁ bhikkhusaṅghe tiṇṇaṁ saṁyojanānaṁ parikkhayā rāgadosamohānaṁ tanuttā sakadāgāmino sakideva imaṁ lokaṁ āgantvā dukkhassantaṁ karissanti—

    In this Saṅgha there are mendicants who, with the ending of three fetters, and the weakening of greed, hate, and delusion, are once-returners. They come back to this world once only, then make an end of suffering.

  37. 37

    एवरूपापि,e·va·rū·pā·pi भिक्खवे,bhik·kha·ve सन्तिsan·ti भिक्खूbhik·khū इमस्मिंi·mas·miṃ भिक्खुसङ्घे।bhik·khu·saṅ·ghe

    evarūpāpi, bhikkhave, santi bhikkhū imasmiṁ bhikkhusaṅghe.

    There are such mendicants in this Saṅgha.

  38. 38

    सन्ति,san·ti भिक्खवे,bhik·kha·ve भिक्खूbhik·khū इमस्मिंi·mas·miṃ भिक्खुसङ्घेbhik·khu·saṅ·ghe तिण्णंtiṇ·ṇaṃ संयोजनानंsaṃ·yo·ja·nā·naṃ परिक्खयाpa·rik·kha·yā सोतापन्नाso·tā·pan·nā अविनिपातधम्माa·vi·ni·pā·ta·dham·mā नियताni·ya·tā सम्बोधिपरायना—sam·bo·dhi·pa·rā·ya·nā

    Santi, bhikkhave, bhikkhū imasmiṁ bhikkhusaṅghe tiṇṇaṁ saṁyojanānaṁ parikkhayā sotāpannā avinipātadhammā niyatā sambodhiparāyanā—

    In this Saṅgha there are mendicants who, with the ending of three fetters are stream-enterers, not liable to be reborn in the underworld, assured, destined for awakening.

  39. 39

    एवरूपापि,e·va·rū·pā·pi भिक्खवे,bhik·kha·ve सन्तिsan·ti भिक्खूbhik·khū इमस्मिंi·mas·miṃ भिक्खुसङ्घे।bhik·khu·saṅ·ghe

    evarūpāpi, bhikkhave, santi bhikkhū imasmiṁ bhikkhusaṅghe.

    There are such mendicants in this Saṅgha.

  40. 40

    सन्ति,san·ti भिक्खवे,bhik·kha·ve भिक्खूbhik·khū इमस्मिंi·mas·miṃ भिक्खुसङ्घेbhik·khu·saṅ·ghe चतुन्नंca·tun·naṃ सतिपट्ठानानंsa·ti·paṭ·ṭhā·nā·naṃ भावनानुयोगमनुयुत्ताbhā·va·nā·nu·yo·ga·ma·nu·yut·tā विहरन्ति—vi·ha·ran·ti

    Santi, bhikkhave, bhikkhū imasmiṁ bhikkhusaṅghe catunnaṁ satipaṭṭhānānaṁ bhāvanānuyogamanuyuttā viharanti—

    In this Saṅgha there are mendicants who are committed to developing the four kinds of mindfulness meditation …

  41. 41

    एवरूपापि,e·va·rū·pā·pi भिक्खवे,bhik·kha·ve सन्तिsan·ti भिक्खूbhik·khū इमस्मिंi·mas·miṃ भिक्खुसङ्घे।bhik·khu·saṅ·ghe

    evarūpāpi, bhikkhave, santi bhikkhū imasmiṁ bhikkhusaṅghe.

    (Pāli only)

  42. 42

    सन्ति,san·ti भिक्खवे,bhik·kha·ve भिक्खूbhik·khū इमस्मिंi·mas·miṃ भिक्खुसङ्घेbhik·khu·saṅ·ghe चतुन्नंca·tun·naṃ सम्मप्पधानानंsam·map·pa·dhā·nā·naṃ भावनानुयोगमनुयुत्ताbhā·va·nā·nu·yo·ga·ma·nu·yut·tā विहरन्तिvi·ha·ran·ti …पे…pe

    Santi, bhikkhave, bhikkhū imasmiṁ bhikkhusaṅghe catunnaṁ sammappadhānānaṁ bhāvanānuyogamanuyuttā viharanti …pe…

    the four right efforts …

  43. 43

    चतुन्नंca·tun·naṃ इद्धिपादानंid·dhi·pā·dā·naṃ …

    catunnaṁ iddhipādānaṁ …

    the four bases of psychic power …

  44. 44

    पञ्चन्नंpañ·can·naṃ इन्द्रियानंin·dri·yā·naṃ …

    pañcannaṁ indriyānaṁ …

    the five faculties …

  45. 45

    पञ्चन्नंpañ·can·naṃ बलानंba·lā·naṃ …

    pañcannaṁ balānaṁ …

    the five powers …

  46. 46

    सत्तन्नंsat·tan·naṃ बोज्झङ्गानंboj·jhaṅ·gā·naṃ …

    sattannaṁ bojjhaṅgānaṁ …

    the seven awakening factors …

  47. 47

    अरियस्सa·ri·yas·sa अट्ठङ्गिकस्सaṭ·ṭhaṅ·gi·kas·sa मग्गस्सmag·gas·sa भावनानुयोगमनुयुत्ताbhā·va·nā·nu·yo·ga·ma·nu·yut·tā विहरन्ति—vi·ha·ran·ti

    ariyassa aṭṭhaṅgikassa maggassa bhāvanānuyogamanuyuttā viharanti—

    the noble eightfold path.

  48. 48

    एवरूपापि,e·va·rū·pā·pi भिक्खवे,bhik·kha·ve सन्तिsan·ti भिक्खूbhik·khū इमस्मिंi·mas·miṃ भिक्खुसङ्घे।bhik·khu·saṅ·ghe

    evarūpāpi, bhikkhave, santi bhikkhū imasmiṁ bhikkhusaṅghe.

    There are such mendicants in this Saṅgha.

  49. 49

    सन्ति,san·ti भिक्खवे,bhik·kha·ve भिक्खूbhik·khū इमस्मिंi·mas·miṃ भिक्खुसङ्घेbhik·khu·saṅ·ghe मेत्ताभावनानुयोगमनुयुत्ताmet·tā·bhā·va·nā·nu·yo·ga·ma·nu·yut·tā विहरन्तिvi·ha·ran·ti …

    Santi, bhikkhave, bhikkhū imasmiṁ bhikkhusaṅghe mettābhāvanānuyogamanuyuttā viharanti …

    In this Saṅgha there are mendicants who are committed to developing the meditation on love …

  50. 50

    करुणाभावनानुयोगमनुयुत्ताka·ru·ṇā·bhā·va·nā·nu·yo·ga·ma·nu·yut·tā विहरन्तिvi·ha·ran·ti …

    karuṇābhāvanānuyogamanuyuttā viharanti …

    compassion …

  51. 51

    मुदिताभावनानुयोगमनुयुत्ताmu·di·tā·bhā·va·nā·nu·yo·ga·ma·nu·yut·tā विहरन्तिvi·ha·ran·ti …

    muditābhāvanānuyogamanuyuttā viharanti …

    rejoicing …

  52. 52

    उपेक्खाभावनानुयोगमनुयुत्ताu·pek·khā·bhā·va·nā·nu·yo·ga·ma·nu·yut·tā विहरन्तिvi·ha·ran·ti …

    upekkhābhāvanānuyogamanuyuttā viharanti …

    equanimity …

  53. 53

    असुभभावनानुयोगमनुयुत्ताa·su·bha·bhā·va·nā·nu·yo·ga·ma·nu·yut·tā विहरन्तिvi·ha·ran·ti …

    asubhabhāvanānuyogamanuyuttā viharanti …

    ugliness …

  54. 54

    अनिच्चसञ्ञाभावनानुयोगमनुयुत्ताa·nic·ca·sañ·ñā·bhā·va·nā·nu·yo·ga·ma·nu·yut·tā विहरन्ति—vi·ha·ran·ti

    aniccasaññābhāvanānuyogamanuyuttā viharanti—

    impermanence.

  55. 55

    एवरूपापि,e·va·rū·pā·pi भिक्खवे,bhik·kha·ve सन्तिsan·ti भिक्खूbhik·khū इमस्मिंi·mas·miṃ भिक्खुसङ्घे।bhik·khu·saṅ·ghe

    evarūpāpi, bhikkhave, santi bhikkhū imasmiṁ bhikkhusaṅghe.

    There are such mendicants in this Saṅgha.

  56. 56

    सन्ति,san·ti भिक्खवे,bhik·kha·ve भिक्खूbhik·khū इमस्मिंi·mas·miṃ भिक्खुसङ्घेbhik·khu·saṅ·ghe आनापानस्सतिभावनानुयोगमनुयुत्ताā·nā·pā·nas·sa·ti·bhā·va·nā·nu·yo·ga·ma·nu·yut·tā विहरन्ति।vi·ha·ran·ti

    Santi, bhikkhave, bhikkhū imasmiṁ bhikkhusaṅghe ānāpānassatibhāvanānuyogamanuyuttā viharanti.

    In this Saṅgha there are mendicants who are committed to developing the meditation on mindfulness of breathing.

  57. 57

    आनापानस्सति,ā·nā·pā·nas·sa·ti भिक्खवे,bhik·kha·ve भाविताbhā·vi·tā बहुलीकताba·hu·lī·ka·tā महप्फलाma·hap·pha·lā होतिho·ti महानिसंसा।ma·hā·ni·saṃ·sā

    Ānāpānassati, bhikkhave, bhāvitā bahulīkatā mahapphalā hoti mahānisaṁsā.

    Mendicants, when mindfulness of breathing is developed and cultivated it is very fruitful and beneficial.

  58. 58

    आनापानस्सति,ā·nā·pā·nas·sa·ti भिक्खवे,bhik·kha·ve भाविताbhā·vi·tā बहुलीकताba·hu·lī·ka·tā चत्तारोcat·tā·ro सतिपट्ठानेsa·ti·paṭ·ṭhā·ne परिपूरेति।pa·ri·pū·re·ti

    Ānāpānassati, bhikkhave, bhāvitā bahulīkatā cattāro satipaṭṭhāne paripūreti.

    Mindfulness of breathing, when developed and cultivated, fulfills the four kinds of mindfulness meditation.

  59. 59

    चत्तारोcat·tā·ro सतिपट्ठानाsa·ti·paṭ·ṭhā·nā भाविताbhā·vi·tā बहुलीकताba·hu·lī·ka·tā सत्तsat·ta बोज्झङ्गेboj·jhaṅ·ge परिपूरेन्ति।pa·ri·pū·ren·ti

    Cattāro satipaṭṭhānā bhāvitā bahulīkatā satta bojjhaṅge paripūrenti.

    The four kinds of mindfulness meditation, when developed and cultivated, fulfill the seven awakening factors.

  60. 60

    सत्तsat·ta बोज्झङ्गाboj·jhaṅ·gā भाविताbhā·vi·tā बहुलीकताba·hu·lī·ka·tā विज्जाविमुत्तिंvij·jā·vi·mut·tiṃ परिपूरेन्ति।pa·ri·pū·ren·ti

    Satta bojjhaṅgā bhāvitā bahulīkatā vijjāvimuttiṁ paripūrenti.

    And the seven awakening factors, when developed and cultivated, fulfill knowledge and freedom.

  61. 61

    कथंka·thaṃ भाविताbhā·vi·tā च,ca भिक्खवे,bhik·kha·ve आनापानस्सतिā·nā·pā·nas·sa·ti कथंka·thaṃ बहुलीकताba·hu·lī·ka·tā महप्फलाma·hap·pha·lā होतिho·ti महानिसंसा?ma·hā·ni·saṃ·sā

    Kathaṁ bhāvitā ca, bhikkhave, ānāpānassati kathaṁ bahulīkatā mahapphalā hoti mahānisaṁsā?

    And how is mindfulness of breathing developed and cultivated to be very fruitful and beneficial?

  62. 62

    इध,i·dha भिक्खवे,bhik·kha·ve भिक्खुbhik·khu अरञ्ञगतोa·rañ·ña·ga·to वाvā रुक्खमूलगतोruk·kha·mū·la·ga·to वाvā सुञ्ञागारगतोsuñ·ñā·gā·ra·ga·to वाvā निसीदतिni·sī·da·ti पल्लङ्कंpal·laṅ·kaṃ आभुजित्वाā·bhu·jit·vā उजुंu·juṃ कायंkā·yaṃ पणिधायpa·ṇi·dhā·ya परिमुखंpa·ri·mu·khaṃ सतिंsa·tiṃ उपट्ठपेत्वा।u·paṭ·ṭha·pet·vā

    Idha, bhikkhave, bhikkhu araññagato vā rukkhamūlagato vā suññāgāragato vā nisīdati pallaṅkaṁ ābhujitvā ujuṁ kāyaṁ paṇidhāya parimukhaṁ satiṁ upaṭṭhapetvā.

    It’s when a mendicant—gone to a wilderness, or to the root of a tree, or to an empty hut—sits down cross-legged, sets their body straight, and brings mindfulness to the present.

  63. 63

    सोso सतोवsa·to·va अस्ससतिas·sa·sa·ti सतोवsa·to·va पस्ससति।pas·sa·sa·ti

    So satova assasati satova passasati.

    Just mindful, they breathe in. Mindful, they breathe out.

  64. 64

    दीघंdī·ghaṃ वाvā अस्ससन्तोas·sa·san·to ‘दीघंdī·ghaṃ अस्ससामी’तिas·sa·sā·mī पजानाति,pa·jā·nā·ti दीघंdī·ghaṃ वाvā पस्ससन्तोpas·sa·san·to ‘दीघंdī·ghaṃ पस्ससामी’तिpas·sa·sā·mī पजानाति;pa·jā·nā·ti

    Dīghaṁ vā assasanto ‘dīghaṁ assasāmī’ti pajānāti, dīghaṁ vā passasanto ‘dīghaṁ passasāmī’ti pajānāti;

    Breathing in heavily they know: ‘I’m breathing in heavily.’ Breathing out heavily they know: ‘I’m breathing out heavily.’

  65. 65

    रस्संras·saṃ वाvā अस्ससन्तोas·sa·san·to ‘रस्संras·saṃ अस्ससामी’तिas·sa·sā·mī पजानाति,pa·jā·nā·ti रस्संras·saṃ वाvā पस्ससन्तोpas·sa·san·to ‘रस्संras·saṃ पस्ससामी’तिpas·sa·sā·mī पजानाति;pa·jā·nā·ti

    rassaṁ vā assasanto ‘rassaṁ assasāmī’ti pajānāti, rassaṁ vā passasanto ‘rassaṁ passasāmī’ti pajānāti;

    Breathing in lightly they know: ‘I’m breathing in lightly.’ Breathing out lightly they know: ‘I’m breathing out lightly.’

  66. 66

    ‘सब्बकायपटिसंवेदीsab·ba·kā·ya·pa·ṭi·saṃ·ve·dī अस्ससिस्सामी’तिas·sa·sis·sā·mī सिक्खति,sik·kha·ti ‘सब्बकायपटिसंवेदीsab·ba·kā·ya·pa·ṭi·saṃ·ve·dī पस्ससिस्सामी’तिpas·sa·sis·sā·mī सिक्खति;sik·kha·ti

    ‘sabbakāyapaṭisaṁvedī assasissāmī’ti sikkhati, ‘sabbakāyapaṭisaṁvedī passasissāmī’ti sikkhati;

    They practice like this: ‘I’ll breathe in experiencing the whole body.’ They practice like this: ‘I’ll breathe out experiencing the whole body.’

  67. 67

    ‘पस्सम्भयंpas·sam·bha·yaṃ कायसङ्खारंkā·ya·saṅ·khā·raṃ अस्ससिस्सामी’तिas·sa·sis·sā·mī सिक्खति,sik·kha·ti ‘पस्सम्भयंpas·sam·bha·yaṃ कायसङ्खारंkā·ya·saṅ·khā·raṃ पस्ससिस्सामी’तिpas·sa·sis·sā·mī सिक्खति।sik·kha·ti

    ‘passambhayaṁ kāyasaṅkhāraṁ assasissāmī’ti sikkhati, ‘passambhayaṁ kāyasaṅkhāraṁ passasissāmī’ti sikkhati.

    They practice like this: ‘I’ll breathe in stilling the physical process.’ They practice like this: ‘I’ll breathe out stilling the physical process.’

  68. 68

    ‘पीतिपटिसंवेदीpī·ti·pa·ṭi·saṃ·ve·dī अस्ससिस्सामी’तिas·sa·sis·sā·mī सिक्खति,sik·kha·ti ‘पीतिपटिसंवेदीpī·ti·pa·ṭi·saṃ·ve·dī पस्ससिस्सामी’तिpas·sa·sis·sā·mī सिक्खति;sik·kha·ti

    ‘Pītipaṭisaṁvedī assasissāmī’ti sikkhati, ‘pītipaṭisaṁvedī passasissāmī’ti sikkhati;

    They practice like this: ‘I’ll breathe in experiencing rapture.’ They practice like this: ‘I’ll breathe out experiencing rapture.’

  69. 69

    ‘सुखपटिसंवेदीsu·kha·pa·ṭi·saṃ·ve·dī अस्ससिस्सामी’तिas·sa·sis·sā·mī सिक्खति,sik·kha·ti ‘सुखपटिसंवेदीsu·kha·pa·ṭi·saṃ·ve·dī पस्ससिस्सामी’तिpas·sa·sis·sā·mī सिक्खति;sik·kha·ti

    ‘sukhapaṭisaṁvedī assasissāmī’ti sikkhati, ‘sukhapaṭisaṁvedī passasissāmī’ti sikkhati;

    They practice like this: ‘I’ll breathe in experiencing bliss.’ They practice like this: ‘I’ll breathe out experiencing bliss.’

  70. 70

    ‘चित्तसङ्खारपटिसंवेदीcit·ta·saṅ·khā·ra·pa·ṭi·saṃ·ve·dī अस्ससिस्सामी’तिas·sa·sis·sā·mī सिक्खति,sik·kha·ti ‘चित्तसङ्खारपटिसंवेदीcit·ta·saṅ·khā·ra·pa·ṭi·saṃ·ve·dī पस्ससिस्सामी’तिpas·sa·sis·sā·mī सिक्खति;sik·kha·ti

    ‘cittasaṅkhārapaṭisaṁvedī assasissāmī’ti sikkhati, ‘cittasaṅkhārapaṭisaṁvedī passasissāmī’ti sikkhati;

    They practice like this: ‘I’ll breathe in experiencing the mental process.’ They practice like this: ‘I’ll breathe out experiencing the mental process.’

  71. 71

    ‘पस्सम्भयंpas·sam·bha·yaṃ चित्तसङ्खारंcit·ta·saṅ·khā·raṃ अस्ससिस्सामी’तिas·sa·sis·sā·mī सिक्खति,sik·kha·ti ‘पस्सम्भयंpas·sam·bha·yaṃ चित्तसङ्खारंcit·ta·saṅ·khā·raṃ पस्ससिस्सामी’तिpas·sa·sis·sā·mī सिक्खति।sik·kha·ti

    ‘passambhayaṁ cittasaṅkhāraṁ assasissāmī’ti sikkhati, ‘passambhayaṁ cittasaṅkhāraṁ passasissāmī’ti sikkhati.

    They practice like this: ‘I’ll breathe in stilling the mental process.’ They practice like this: ‘I’ll breathe out stilling the mental process.’

  72. 72

    ‘चित्तपटिसंवेदीcit·ta·pa·ṭi·saṃ·ve·dī अस्ससिस्सामी’तिas·sa·sis·sā·mī सिक्खति,sik·kha·ti ‘चित्तपटिसंवेदीcit·ta·pa·ṭi·saṃ·ve·dī पस्ससिस्सामी’तिpas·sa·sis·sā·mī सिक्खति;sik·kha·ti

    ‘Cittapaṭisaṁvedī assasissāmī’ti sikkhati, ‘cittapaṭisaṁvedī passasissāmī’ti sikkhati;

    They practice like this: ‘I’ll breathe in experiencing the mind.’ They practice like this: ‘I’ll breathe out experiencing the mind.’

  73. 73

    ‘अभिप्पमोदयंa·bhip·pa·mo·da·yaṃ चित्तंcit·taṃ अस्ससिस्सामी’तिas·sa·sis·sā·mī सिक्खति,sik·kha·ti ‘अभिप्पमोदयंa·bhip·pa·mo·da·yaṃ चित्तंcit·taṃ पस्ससिस्सामी’तिpas·sa·sis·sā·mī सिक्खति;sik·kha·ti

    ‘abhippamodayaṁ cittaṁ assasissāmī’ti sikkhati, ‘abhippamodayaṁ cittaṁ passasissāmī’ti sikkhati;

    They practice like this: ‘I’ll breathe in gladdening the mind.’ They practice like this: ‘I’ll breathe out gladdening the mind.’

  74. 74

    ‘समादहंsa·mā·da·haṃ चित्तंcit·taṃ अस्ससिस्सामी’तिas·sa·sis·sā·mī सिक्खति,sik·kha·ti ‘समादहंsa·mā·da·haṃ चित्तंcit·taṃ पस्ससिस्सामी’तिpas·sa·sis·sā·mī सिक्खति;sik·kha·ti

    ‘samādahaṁ cittaṁ assasissāmī’ti sikkhati, ‘samādahaṁ cittaṁ passasissāmī’ti sikkhati;

    They practice like this: ‘I’ll breathe in immersing the mind in samādhi.’ They practice like this: ‘I’ll breathe out immersing the mind in samādhi.’

  75. 75

    ‘विमोचयंvi·mo·ca·yaṃ चित्तंcit·taṃ अस्ससिस्सामी’तिas·sa·sis·sā·mī सिक्खति,sik·kha·ti ‘विमोचयंvi·mo·ca·yaṃ चित्तंcit·taṃ पस्ससिस्सामी’तिpas·sa·sis·sā·mī सिक्खति।sik·kha·ti

    ‘vimocayaṁ cittaṁ assasissāmī’ti sikkhati, ‘vimocayaṁ cittaṁ passasissāmī’ti sikkhati.

    They practice like this: ‘I’ll breathe in freeing the mind.’ They practice like this: ‘I’ll breathe out freeing the mind.’

  76. 76

    ‘अनिच्चानुपस्सीa·nic·cā·nu·pas·sī अस्ससिस्सामी’तिas·sa·sis·sā·mī सिक्खति,sik·kha·ti ‘अनिच्चानुपस्सीa·nic·cā·nu·pas·sī पस्ससिस्सामी’तिpas·sa·sis·sā·mī सिक्खति;sik·kha·ti

    ‘Aniccānupassī assasissāmī’ti sikkhati, ‘aniccānupassī passasissāmī’ti sikkhati;

    They practice like this: ‘I’ll breathe in observing impermanence.’ They practice like this: ‘I’ll breathe out observing impermanence.’

  77. 77

    ‘विरागानुपस्सीvi·rā·gā·nu·pas·sī अस्ससिस्सामी’तिas·sa·sis·sā·mī सिक्खति,sik·kha·ti ‘विरागानुपस्सीvi·rā·gā·nu·pas·sī पस्ससिस्सामी’तिpas·sa·sis·sā·mī सिक्खति;sik·kha·ti

    ‘virāgānupassī assasissāmī’ti sikkhati, ‘virāgānupassī passasissāmī’ti sikkhati;

    They practice like this: ‘I’ll breathe in observing fading away.’ They practice like this: ‘I’ll breathe out observing fading away.’

  78. 78

    ‘निरोधानुपस्सीni·ro·dhā·nu·pas·sī अस्ससिस्सामी’तिas·sa·sis·sā·mī सिक्खति,sik·kha·ti ‘निरोधानुपस्सीni·ro·dhā·nu·pas·sī पस्ससिस्सामी’तिpas·sa·sis·sā·mī सिक्खति;sik·kha·ti

    ‘nirodhānupassī assasissāmī’ti sikkhati, ‘nirodhānupassī passasissāmī’ti sikkhati;

    They practice like this: ‘I’ll breathe in observing cessation.’ They practice like this: ‘I’ll breathe out observing cessation.’

  79. 79

    ‘पटिनिस्सग्गानुपस्सीpa·ṭi·nis·sag·gā·nu·pas·sī अस्ससिस्सामी’तिas·sa·sis·sā·mī सिक्खति,sik·kha·ti ‘पटिनिस्सग्गानुपस्सीpa·ṭi·nis·sag·gā·nu·pas·sī पस्ससिस्सामी’तिpas·sa·sis·sā·mī सिक्खति।sik·kha·ti

    ‘paṭinissaggānupassī assasissāmī’ti sikkhati, ‘paṭinissaggānupassī passasissāmī’ti sikkhati.

    They practice like this: ‘I’ll breathe in observing letting go.’ They practice like this: ‘I’ll breathe out observing letting go.’

  80. 80

    एवंe·vaṃ भाविताbhā·vi·tā खो,kho भिक्खवे,bhik·kha·ve आनापानस्सतिā·nā·pā·nas·sa·ti एवंe·vaṃ बहुलीकताba·hu·lī·ka·tā महप्फलाma·hap·pha·lā होतिho·ti महानिसंसा।ma·hā·ni·saṃ·sā

    Evaṁ bhāvitā kho, bhikkhave, ānāpānassati evaṁ bahulīkatā mahapphalā hoti mahānisaṁsā.

    Mindfulness of breathing, when developed and cultivated in this way, is very fruitful and beneficial.

  81. 81

    कथंka·thaṃ भाविताbhā·vi·tā च,ca भिक्खवे,bhik·kha·ve आनापानस्सतिā·nā·pā·nas·sa·ti कथंka·thaṃ बहुलीकताba·hu·lī·ka·tā चत्तारोcat·tā·ro सतिपट्ठानेsa·ti·paṭ·ṭhā·ne परिपूरेति?pa·ri·pū·re·ti

    Kathaṁ bhāvitā ca, bhikkhave, ānāpānassati kathaṁ bahulīkatā cattāro satipaṭṭhāne paripūreti?

    And how is mindfulness of breathing developed and cultivated so as to fulfill the four kinds of mindfulness meditation?

  82. 82

    यस्मिंyas·miṃ समये,sa·ma·ye भिक्खवे,bhik·kha·ve भिक्खुbhik·khu दीघंdī·ghaṃ वाvā अस्ससन्तोas·sa·san·to ‘दीघंdī·ghaṃ अस्ससामी’तिas·sa·sā·mī पजानाति,pa·jā·nā·ti दीघंdī·ghaṃ वाvā पस्ससन्तोpas·sa·san·to ‘दीघंdī·ghaṃ पस्ससामी’तिpas·sa·sā·mī पजानाति;pa·jā·nā·ti

    Yasmiṁ samaye, bhikkhave, bhikkhu dīghaṁ vā assasanto ‘dīghaṁ assasāmī’ti pajānāti, dīghaṁ vā passasanto ‘dīghaṁ passasāmī’ti pajānāti;

    Whenever a mendicant knows that they breathe heavily,

  83. 83

    रस्संras·saṃ वाvā अस्ससन्तोas·sa·san·to ‘रस्संras·saṃ अस्ससामी’तिas·sa·sā·mī पजानाति,pa·jā·nā·ti रस्संras·saṃ वाvā पस्ससन्तोpas·sa·san·to ‘रस्संras·saṃ पस्ससामी’तिpas·sa·sā·mī पजानाति;pa·jā·nā·ti

    rassaṁ vā assasanto ‘rassaṁ assasāmī’ti pajānāti, rassaṁ vā passasanto ‘rassaṁ passasāmī’ti pajānāti;

    or lightly,

  84. 84

    ‘सब्बकायपटिसंवेदीsab·ba·kā·ya·pa·ṭi·saṃ·ve·dī अस्ससिस्सामी’तिas·sa·sis·sā·mī सिक्खति,sik·kha·ti ‘सब्बकायपटिसंवेदीsab·ba·kā·ya·pa·ṭi·saṃ·ve·dī पस्ससिस्सामी’तिpas·sa·sis·sā·mī सिक्खति;sik·kha·ti

    ‘sabbakāyapaṭisaṁvedī assasissāmī’ti sikkhati, ‘sabbakāyapaṭisaṁvedī passasissāmī’ti sikkhati;

    or experiencing the whole body,

  85. 85

    ‘पस्सम्भयंpas·sam·bha·yaṃ कायसङ्खारंkā·ya·saṅ·khā·raṃ अस्ससिस्सामी’तिas·sa·sis·sā·mī सिक्खति,sik·kha·ti ‘पस्सम्भयंpas·sam·bha·yaṃ कायसङ्खारंkā·ya·saṅ·khā·raṃ पस्ससिस्सामी’तिpas·sa·sis·sā·mī सिक्खति;sik·kha·ti

    ‘passambhayaṁ kāyasaṅkhāraṁ assasissāmī’ti sikkhati, ‘passambhayaṁ kāyasaṅkhāraṁ passasissāmī’ti sikkhati;

    or stilling the physical process—

  86. 86

    कायेkā·ye कायानुपस्सी,kā·yā·nu·pas·sī भिक्खवे,bhik·kha·ve तस्मिंtas·miṃ समयेsa·ma·ye भिक्खुbhik·khu विहरतिvi·ha·ra·ti आतापीā·tā·pī सम्पजानोsam·pa·jā·no सतिमाsa·ti·mā विनेय्यvi·ney·ya लोकेlo·ke अभिज्झादोमनस्सं।a·bhij·jhā·do·ma·nas·saṃ

    kāye kāyānupassī, bhikkhave, tasmiṁ samaye bhikkhu viharati ātāpī sampajāno satimā vineyya loke abhijjhādomanassaṁ.

    at that time they’re meditating by observing an aspect of the body—keen, aware, and mindful, rid of covetousness and displeasure for the world.

  87. 87

    कायेसुkā·ye·su कायञ्ञतराहं,kā·yañ·ña·ta·rā·haṃ भिक्खवे,bhik·kha·ve एवंe·vaṃ वदामिva·dā·mi यदिदं—अस्सासपस्सासा।ya·di·daṃ

    Kāyesu kāyaññatarāhaṁ, bhikkhave, evaṁ vadāmi yadidaṁ—assāsapassāsā.

    For I say that the in-breaths and out-breaths are an aspect of the body.

  88. 88

    तस्मातिह,tas·mā·ti·ha भिक्खवे,bhik·kha·ve कायेkā·ye कायानुपस्सीkā·yā·nu·pas·sī तस्मिंtas·miṃ समयेsa·ma·ye भिक्खुbhik·khu विहरतिvi·ha·ra·ti आतापीā·tā·pī सम्पजानोsam·pa·jā·no सतिमाsa·ti·mā विनेय्यvi·ney·ya लोकेlo·ke अभिज्झादोमनस्सं।a·bhij·jhā·do·ma·nas·saṃ

    Tasmātiha, bhikkhave, kāye kāyānupassī tasmiṁ samaye bhikkhu viharati ātāpī sampajāno satimā vineyya loke abhijjhādomanassaṁ.

    That’s why at that time a mendicant is meditating by observing an aspect of the body—keen, aware, and mindful, rid of covetousness and displeasure for the world.

  89. 89

    यस्मिंyas·miṃ समये,sa·ma·ye भिक्खवे,bhik·kha·ve भिक्खुbhik·khu ‘पीतिपटिसंवेदीpī·ti·pa·ṭi·saṃ·ve·dī अस्ससिस्सामी’तिas·sa·sis·sā·mī सिक्खति,sik·kha·ti ‘पीतिपटिसंवेदीpī·ti·pa·ṭi·saṃ·ve·dī पस्ससिस्सामी’तिpas·sa·sis·sā·mī सिक्खति;sik·kha·ti

    Yasmiṁ samaye, bhikkhave, bhikkhu ‘pītipaṭisaṁvedī assasissāmī’ti sikkhati, ‘pītipaṭisaṁvedī passasissāmī’ti sikkhati;

    Whenever a mendicant practices breathing while experiencing rapture,

  90. 90

    ‘सुखपटिसंवेदीsu·kha·pa·ṭi·saṃ·ve·dī अस्ससिस्सामी’तिas·sa·sis·sā·mī सिक्खति,sik·kha·ti ‘सुखपटिसंवेदीsu·kha·pa·ṭi·saṃ·ve·dī पस्ससिस्सामी’तिpas·sa·sis·sā·mī सिक्खति;sik·kha·ti

    ‘sukhapaṭisaṁvedī assasissāmī’ti sikkhati, ‘sukhapaṭisaṁvedī passasissāmī’ti sikkhati;

    or experiencing bliss,

  91. 91

    ‘चित्तसङ्खारपटिसंवेदीcit·ta·saṅ·khā·ra·pa·ṭi·saṃ·ve·dī अस्ससिस्सामी’तिas·sa·sis·sā·mī सिक्खति,sik·kha·ti ‘चित्तसङ्खारपटिसंवेदीcit·ta·saṅ·khā·ra·pa·ṭi·saṃ·ve·dī पस्ससिस्सामी’तिpas·sa·sis·sā·mī सिक्खति;sik·kha·ti

    ‘cittasaṅkhārapaṭisaṁvedī assasissāmī’ti sikkhati, ‘cittasaṅkhārapaṭisaṁvedī passasissāmī’ti sikkhati;

    or experiencing the mental process,

  92. 92

    ‘पस्सम्भयंpas·sam·bha·yaṃ चित्तसङ्खारंcit·ta·saṅ·khā·raṃ अस्ससिस्सामी’तिas·sa·sis·sā·mī सिक्खति,sik·kha·ti ‘पस्सम्भयंpas·sam·bha·yaṃ चित्तसङ्खारंcit·ta·saṅ·khā·raṃ पस्ससिस्सामी’तिpas·sa·sis·sā·mī सिक्खति;sik·kha·ti

    ‘passambhayaṁ cittasaṅkhāraṁ assasissāmī’ti sikkhati, ‘passambhayaṁ cittasaṅkhāraṁ passasissāmī’ti sikkhati;

    or stilling the mental process—

  93. 93

    वेदनासुve·da·nā·su वेदनानुपस्सी,ve·da·nā·nu·pas·sī भिक्खवे,bhik·kha·ve तस्मिंtas·miṃ समयेsa·ma·ye भिक्खुbhik·khu विहरतिvi·ha·ra·ti आतापीā·tā·pī सम्पजानोsam·pa·jā·no सतिमाsa·ti·mā विनेय्यvi·ney·ya लोकेlo·ke अभिज्झादोमनस्सं।a·bhij·jhā·do·ma·nas·saṃ

    vedanāsu vedanānupassī, bhikkhave, tasmiṁ samaye bhikkhu viharati ātāpī sampajāno satimā vineyya loke abhijjhādomanassaṁ.

    at that time they meditate observing an aspect of feelings—keen, aware, and mindful, rid of covetousness and displeasure for the world.

  94. 94

    वेदनासुve·da·nā·su वेदनाञ्ञतराहं,ve·da·nāñ·ña·ta·rā·haṃ भिक्खवे,bhik·kha·ve एवंe·vaṃ वदामिva·dā·mi यदिदं—अस्सासपस्सासानंya·di·daṃ साधुकंsā·dhu·kaṃ मनसिकारं।ma·na·si·kā·raṃ

    Vedanāsu vedanāññatarāhaṁ, bhikkhave, evaṁ vadāmi yadidaṁ—assāsapassāsānaṁ sādhukaṁ manasikāraṁ.

    For I say that careful application of mind to the in-breaths and out-breaths is an aspect of feelings.

  95. 95

    तस्मातिह,tas·mā·ti·ha भिक्खवे,bhik·kha·ve वेदनासुve·da·nā·su वेदनानुपस्सीve·da·nā·nu·pas·sī तस्मिंtas·miṃ समयेsa·ma·ye भिक्खुbhik·khu विहरतिvi·ha·ra·ti आतापीā·tā·pī सम्पजानोsam·pa·jā·no सतिमाsa·ti·mā विनेय्यvi·ney·ya लोकेlo·ke अभिज्झादोमनस्सं।a·bhij·jhā·do·ma·nas·saṃ

    Tasmātiha, bhikkhave, vedanāsu vedanānupassī tasmiṁ samaye bhikkhu viharati ātāpī sampajāno satimā vineyya loke abhijjhādomanassaṁ.

    That’s why at that time a mendicant is meditating by observing an aspect of feelings—keen, aware, and mindful, rid of covetousness and displeasure for the world.

  96. 96

    यस्मिंyas·miṃ समये,sa·ma·ye भिक्खवे,bhik·kha·ve भिक्खुbhik·khu ‘चित्तपटिसंवेदीcit·ta·pa·ṭi·saṃ·ve·dī अस्ससिस्सामी’तिas·sa·sis·sā·mī सिक्खति,sik·kha·ti ‘चित्तपटिसंवेदीcit·ta·pa·ṭi·saṃ·ve·dī पस्ससिस्सामी’तिpas·sa·sis·sā·mī सिक्खति;sik·kha·ti

    Yasmiṁ samaye, bhikkhave, bhikkhu ‘cittapaṭisaṁvedī assasissāmī’ti sikkhati, ‘cittapaṭisaṁvedī passasissāmī’ti sikkhati;

    Whenever a mendicant practices breathing while experiencing the mind,

  97. 97

    ‘अभिप्पमोदयंa·bhip·pa·mo·da·yaṃ चित्तंcit·taṃ अस्ससिस्सामी’तिas·sa·sis·sā·mī सिक्खति,sik·kha·ti ‘अभिप्पमोदयंa·bhip·pa·mo·da·yaṃ चित्तंcit·taṃ पस्ससिस्सामी’तिpas·sa·sis·sā·mī सिक्खति;sik·kha·ti

    ‘abhippamodayaṁ cittaṁ assasissāmī’ti sikkhati, ‘abhippamodayaṁ cittaṁ passasissāmī’ti sikkhati;

    or gladdening the mind,

  98. 98

    ‘समादहंsa·mā·da·haṃ चित्तंcit·taṃ अस्ससिस्सामी’तिas·sa·sis·sā·mī सिक्खति,sik·kha·ti ‘समादहंsa·mā·da·haṃ चित्तंcit·taṃ पस्ससिस्सामी’तिpas·sa·sis·sā·mī सिक्खति;sik·kha·ti

    ‘samādahaṁ cittaṁ assasissāmī’ti sikkhati, ‘samādahaṁ cittaṁ passasissāmī’ti sikkhati;

    or immersing the mind in samādhi,

  99. 99

    ‘विमोचयंvi·mo·ca·yaṃ चित्तंcit·taṃ अस्ससिस्सामी’तिas·sa·sis·sā·mī सिक्खति,sik·kha·ti ‘विमोचयंvi·mo·ca·yaṃ चित्तंcit·taṃ पस्ससिस्सामी’तिpas·sa·sis·sā·mī सिक्खति;sik·kha·ti

    ‘vimocayaṁ cittaṁ assasissāmī’ti sikkhati, ‘vimocayaṁ cittaṁ passasissāmī’ti sikkhati;

    or freeing the mind—

  100. 100

    चित्तेcit·te चित्तानुपस्सी,cit·tā·nu·pas·sī भिक्खवे,bhik·kha·ve तस्मिंtas·miṃ समयेsa·ma·ye भिक्खुbhik·khu विहरतिvi·ha·ra·ti आतापीā·tā·pī सम्पजानोsam·pa·jā·no सतिमाsa·ti·mā विनेय्यvi·ney·ya लोकेlo·ke अभिज्झादोमनस्सं।a·bhij·jhā·do·ma·nas·saṃ

    citte cittānupassī, bhikkhave, tasmiṁ samaye bhikkhu viharati ātāpī sampajāno satimā vineyya loke abhijjhādomanassaṁ.

    at that time they meditate observing an aspect of the mind—keen, aware, and mindful, rid of covetousness and displeasure for the world.

  101. 101

    नाहं,nā·haṃ भिक्खवे,bhik·kha·ve मुट्ठस्सतिस्सmuṭ·ṭhas·sa·tis·sa असम्पजानस्सa·sam·pa·jā·nas·sa आनापानस्सतिंā·nā·pā·nas·sa·tiṃ वदामि।va·dā·mi

    Nāhaṁ, bhikkhave, muṭṭhassatissa asampajānassa ānāpānassatiṁ vadāmi.

    There is no development of mindfulness of breathing for someone who is unmindful and lacks awareness, I say.

  102. 102

    तस्मातिह,tas·mā·ti·ha भिक्खवे,bhik·kha·ve चित्तेcit·te चित्तानुपस्सीcit·tā·nu·pas·sī तस्मिंtas·miṃ समयेsa·ma·ye भिक्खुbhik·khu विहरतिvi·ha·ra·ti आतापीā·tā·pī सम्पजानोsam·pa·jā·no सतिमाsa·ti·mā विनेय्यvi·ney·ya लोकेlo·ke अभिज्झादोमनस्सं।a·bhij·jhā·do·ma·nas·saṃ

    Tasmātiha, bhikkhave, citte cittānupassī tasmiṁ samaye bhikkhu viharati ātāpī sampajāno satimā vineyya loke abhijjhādomanassaṁ.

    That’s why at that time a mendicant is meditating by observing an aspect of the mind—keen, aware, and mindful, rid of covetousness and displeasure for the world.

  103. 103

    यस्मिंyas·miṃ समये,sa·ma·ye भिक्खवे,bhik·kha·ve भिक्खुbhik·khu ‘अनिच्चानुपस्सीa·nic·cā·nu·pas·sī अस्ससिस्सामी’तिas·sa·sis·sā·mī सिक्खति,sik·kha·ti ‘अनिच्चानुपस्सीa·nic·cā·nu·pas·sī पस्ससिस्सामी’तिpas·sa·sis·sā·mī सिक्खति;sik·kha·ti

    Yasmiṁ samaye, bhikkhave, bhikkhu ‘aniccānupassī assasissāmī’ti sikkhati, ‘aniccānupassī passasissāmī’ti sikkhati;

    Whenever a mendicant practices breathing while observing impermanence,

  104. 104

    ‘विरागानुपस्सीvi·rā·gā·nu·pas·sī अस्ससिस्सामी’तिas·sa·sis·sā·mī सिक्खति,sik·kha·ti ‘विरागानुपस्सीvi·rā·gā·nu·pas·sī पस्ससिस्सामी’तिpas·sa·sis·sā·mī सिक्खति;sik·kha·ti

    ‘virāgānupassī assasissāmī’ti sikkhati, ‘virāgānupassī passasissāmī’ti sikkhati;

    or observing fading away,

  105. 105

    ‘निरोधानुपस्सीni·ro·dhā·nu·pas·sī अस्ससिस्सामी’तिas·sa·sis·sā·mī सिक्खति,sik·kha·ti ‘निरोधानुपस्सीni·ro·dhā·nu·pas·sī पस्ससिस्सामी’तिpas·sa·sis·sā·mī सिक्खति;sik·kha·ti

    ‘nirodhānupassī assasissāmī’ti sikkhati, ‘nirodhānupassī passasissāmī’ti sikkhati;

    or observing cessation,

  106. 106

    ‘पटिनिस्सग्गानुपस्सीpa·ṭi·nis·sag·gā·nu·pas·sī अस्ससिस्सामी’तिas·sa·sis·sā·mī सिक्खति,sik·kha·ti ‘पटिनिस्सग्गानुपस्सीpa·ṭi·nis·sag·gā·nu·pas·sī पस्ससिस्सामी’तिpas·sa·sis·sā·mī सिक्खति;sik·kha·ti

    ‘paṭinissaggānupassī assasissāmī’ti sikkhati, ‘paṭinissaggānupassī passasissāmī’ti sikkhati;

    or observing letting go—

  107. 107

    धम्मेसुdham·me·su धम्मानुपस्सी,dham·mā·nu·pas·sī भिक्खवे,bhik·kha·ve तस्मिंtas·miṃ समयेsa·ma·ye भिक्खुbhik·khu विहरतिvi·ha·ra·ti आतापीā·tā·pī सम्पजानोsam·pa·jā·no सतिमाsa·ti·mā विनेय्यvi·ney·ya लोकेlo·ke अभिज्झादोमनस्सं।a·bhij·jhā·do·ma·nas·saṃ

    dhammesu dhammānupassī, bhikkhave, tasmiṁ samaye bhikkhu viharati ātāpī sampajāno satimā vineyya loke abhijjhādomanassaṁ.

    at that time they meditate observing an aspect of principles—keen, aware, and mindful, rid of covetousness and displeasure for the world.

  108. 108

    सोso यंyaṃ तंtaṃ अभिज्झादोमनस्सानंa·bhij·jhā·do·ma·nas·sā·naṃ पहानंpa·hā·naṃ तंtaṃ पञ्ञायpañ·ñā·ya दिस्वाdis·vā साधुकंsā·dhu·kaṃ अज्झुपेक्खिताaj·jhu·pek·khi·tā होति।ho·ti

    So yaṁ taṁ abhijjhādomanassānaṁ pahānaṁ taṁ paññāya disvā sādhukaṁ ajjhupekkhitā hoti.

    Having seen with wisdom the giving up of covetousness and displeasure, they watch over closely with equanimity.

  109. 109

    तस्मातिह,tas·mā·ti·ha भिक्खवे,bhik·kha·ve धम्मेसुdham·me·su धम्मानुपस्सीdham·mā·nu·pas·sī तस्मिंtas·miṃ समयेsa·ma·ye भिक्खुbhik·khu विहरतिvi·ha·ra·ti आतापीā·tā·pī सम्पजानोsam·pa·jā·no सतिमाsa·ti·mā विनेय्यvi·ney·ya लोकेlo·ke अभिज्झादोमनस्सं।a·bhij·jhā·do·ma·nas·saṃ

    Tasmātiha, bhikkhave, dhammesu dhammānupassī tasmiṁ samaye bhikkhu viharati ātāpī sampajāno satimā vineyya loke abhijjhādomanassaṁ.

    That’s why at that time a mendicant is meditating by observing an aspect of principles—keen, aware, and mindful, rid of covetousness and displeasure for the world.

  110. 110

    एवंe·vaṃ भाविताbhā·vi·tā खो,kho भिक्खवे,bhik·kha·ve आनापानस्सतिā·nā·pā·nas·sa·ti एवंe·vaṃ बहुलीकताba·hu·lī·ka·tā चत्तारोcat·tā·ro सतिपट्ठानेsa·ti·paṭ·ṭhā·ne परिपूरेति।pa·ri·pū·re·ti

    Evaṁ bhāvitā kho, bhikkhave, ānāpānassati evaṁ bahulīkatā cattāro satipaṭṭhāne paripūreti.

    That’s how mindfulness of breathing, when developed and cultivated, fulfills the four kinds of mindfulness meditation.

  111. 111

    कथंka·thaṃ भाविताbhā·vi·tā च,ca भिक्खवे,bhik·kha·ve चत्तारोcat·tā·ro सतिपट्ठानाsa·ti·paṭ·ṭhā·nā कथंka·thaṃ बहुलीकताba·hu·lī·ka·tā सत्तsat·ta बोज्झङ्गेboj·jhaṅ·ge परिपूरेन्ति?pa·ri·pū·ren·ti

    Kathaṁ bhāvitā ca, bhikkhave, cattāro satipaṭṭhānā kathaṁ bahulīkatā satta bojjhaṅge paripūrenti?

    And how are the four kinds of mindfulness meditation developed and cultivated so as to fulfill the seven awakening factors?

  112. 112

    यस्मिंyas·miṃ समये,sa·ma·ye भिक्खवे,bhik·kha·ve भिक्खुbhik·khu कायेkā·ye कायानुपस्सीkā·yā·nu·pas·sī विहरतिvi·ha·ra·ti आतापीā·tā·pī सम्पजानोsam·pa·jā·no सतिमाsa·ti·mā विनेय्यvi·ney·ya लोकेlo·ke अभिज्झादोमनस्सं,a·bhij·jhā·do·ma·nas·saṃ उपट्ठितास्सu·paṭ·ṭhi·tās·sa तस्मिंtas·miṃ समयेsa·ma·ye सतिsa·ti होतिho·ti असम्मुट्ठा।a·sam·muṭ·ṭhā

    Yasmiṁ samaye, bhikkhave, bhikkhu kāye kāyānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā vineyya loke abhijjhādomanassaṁ, upaṭṭhitāssa tasmiṁ samaye sati hoti asammuṭṭhā.

    Whenever a mendicant meditates by observing an aspect of the body, at that time their mindfulness is established and lucid.

  113. 113

    यस्मिंyas·miṃ समये,sa·ma·ye भिक्खवे,bhik·kha·ve भिक्खुनोbhik·khu·no उपट्ठिताu·paṭ·ṭhi·tā सतिsa·ti होतिho·ti असम्मुट्ठा,a·sam·muṭ·ṭhā सतिसम्बोज्झङ्गोsa·ti·sam·boj·jhaṅ·go तस्मिंtas·miṃ समयेsa·ma·ye भिक्खुनोbhik·khu·no आरद्धोā·rad·dho होति।ho·ti सतिसम्बोज्झङ्गंsa·ti·sam·boj·jhaṅ·gaṃ तस्मिंtas·miṃ समयेsa·ma·ye भिक्खुbhik·khu भावेति,bhā·ve·ti सतिसम्बोज्झङ्गोsa·ti·sam·boj·jhaṅ·go तस्मिंtas·miṃ समयेsa·ma·ye भिक्खुनोbhik·khu·no भावनापारिपूरिंbhā·va·nā·pā·ri·pū·riṃ गच्छति।gac·cha·ti

    Yasmiṁ samaye, bhikkhave, bhikkhuno upaṭṭhitā sati hoti asammuṭṭhā, satisambojjhaṅgo tasmiṁ samaye bhikkhuno āraddho hoti. Satisambojjhaṅgaṁ tasmiṁ samaye bhikkhu bhāveti, satisambojjhaṅgo tasmiṁ samaye bhikkhuno bhāvanāpāripūriṁ gacchati.

    At such a time, a mendicant has initiated the awakening factor of mindfulness; they develop it and perfect it.

  114. 114

    सोso तथासतोta·thā·sa·to विहरन्तोvi·ha·ran·to तंtaṃ धम्मंdham·maṃ पञ्ञायpañ·ñā·ya पविचिनतिpa·vi·ci·na·ti पविचयतिpa·vi·ca·ya·ti परिवीमंसंpa·ri·vī·maṃ·saṃ आपज्जति।ā·paj·ja·ti

    So tathāsato viharanto taṁ dhammaṁ paññāya pavicinati pavicayati parivīmaṁsaṁ āpajjati.

    As they live mindfully in this way they investigate, explore, and inquire into that principle with wisdom.

  115. 115

    यस्मिंyas·miṃ समये,sa·ma·ye भिक्खवे,bhik·kha·ve भिक्खुbhik·khu तथासतोta·thā·sa·to विहरन्तोvi·ha·ran·to तंtaṃ धम्मंdham·maṃ पञ्ञायpañ·ñā·ya पविचिनतिpa·vi·ci·na·ti पविचयतिpa·vi·ca·ya·ti परिवीमंसंpa·ri·vī·maṃ·saṃ आपज्जति,ā·paj·ja·ti धम्मविचयसम्बोज्झङ्गोdham·ma·vi·ca·ya·sam·boj·jhaṅ·go तस्मिंtas·miṃ समयेsa·ma·ye भिक्खुनोbhik·khu·no आरद्धोā·rad·dho होति,ho·ti धम्मविचयसम्बोज्झङ्गंdham·ma·vi·ca·ya·sam·boj·jhaṅ·gaṃ तस्मिंtas·miṃ समयेsa·ma·ye भिक्खुbhik·khu भावेति,bhā·ve·ti धम्मविचयसम्बोज्झङ्गोdham·ma·vi·ca·ya·sam·boj·jhaṅ·go तस्मिंtas·miṃ समयेsa·ma·ye भिक्खुनोbhik·khu·no भावनापारिपूरिंbhā·va·nā·pā·ri·pū·riṃ गच्छति।gac·cha·ti

    Yasmiṁ samaye, bhikkhave, bhikkhu tathāsato viharanto taṁ dhammaṁ paññāya pavicinati pavicayati parivīmaṁsaṁ āpajjati, dhammavicayasambojjhaṅgo tasmiṁ samaye bhikkhuno āraddho hoti, dhammavicayasambojjhaṅgaṁ tasmiṁ samaye bhikkhu bhāveti, dhammavicayasambojjhaṅgo tasmiṁ samaye bhikkhuno bhāvanāpāripūriṁ gacchati.

    At such a time, a mendicant has initiated the awakening factor of investigation of principles; they develop it and perfect it.

  116. 116

    तस्सtas·sa तंtaṃ धम्मंdham·maṃ पञ्ञायpañ·ñā·ya पविचिनतोpa·vi·ci·na·to पविचयतोpa·vi·ca·ya·to परिवीमंसंpa·ri·vī·maṃ·saṃ आपज्जतोā·paj·ja·to आरद्धंā·rad·dhaṃ होतिho·ti वीरियंvī·ri·yaṃ असल्लीनं।a·sal·lī·naṃ

    Tassa taṁ dhammaṁ paññāya pavicinato pavicayato parivīmaṁsaṁ āpajjato āraddhaṁ hoti vīriyaṁ asallīnaṁ.

    As they investigate principles with wisdom in this way their energy is roused up and unflagging.

  117. 117

    यस्मिंyas·miṃ समये,sa·ma·ye भिक्खवे,bhik·kha·ve भिक्खुनोbhik·khu·no तंtaṃ धम्मंdham·maṃ पञ्ञायpañ·ñā·ya पविचिनतोpa·vi·ci·na·to पविचयतोpa·vi·ca·ya·to परिवीमंसंpa·ri·vī·maṃ·saṃ आपज्जतोā·paj·ja·to आरद्धंā·rad·dhaṃ होतिho·ti वीरियंvī·ri·yaṃ असल्लीनं,a·sal·lī·naṃ वीरियसम्बोज्झङ्गोvī·ri·ya·sam·boj·jhaṅ·go तस्मिंtas·miṃ समयेsa·ma·ye भिक्खुनोbhik·khu·no आरद्धोā·rad·dho होति,ho·ti वीरियसम्बोज्झङ्गंvī·ri·ya·sam·boj·jhaṅ·gaṃ तस्मिंtas·miṃ समयेsa·ma·ye भिक्खुbhik·khu भावेति,bhā·ve·ti वीरियसम्बोज्झङ्गोvī·ri·ya·sam·boj·jhaṅ·go तस्मिंtas·miṃ समयेsa·ma·ye भिक्खुनोbhik·khu·no भावनापारिपूरिंbhā·va·nā·pā·ri·pū·riṃ गच्छति।gac·cha·ti

    Yasmiṁ samaye, bhikkhave, bhikkhuno taṁ dhammaṁ paññāya pavicinato pavicayato parivīmaṁsaṁ āpajjato āraddhaṁ hoti vīriyaṁ asallīnaṁ, vīriyasambojjhaṅgo tasmiṁ samaye bhikkhuno āraddho hoti, vīriyasambojjhaṅgaṁ tasmiṁ samaye bhikkhu bhāveti, vīriyasambojjhaṅgo tasmiṁ samaye bhikkhuno bhāvanāpāripūriṁ gacchati.

    At such a time, a mendicant has initiated the awakening factor of energy; they develop it and perfect it.

  118. 118

    आरद्धवीरियस्सā·rad·dha·vī·ri·yas·sa उप्पज्जतिup·paj·ja·ti पीतिpī·ti निरामिसा।ni·rā·mi·sā

    Āraddhavīriyassa uppajjati pīti nirāmisā.

    When they’re energetic, rapture not of the flesh arises.

  119. 119

    यस्मिंyas·miṃ समये,sa·ma·ye भिक्खवे,bhik·kha·ve भिक्खुनोbhik·khu·no आरद्धवीरियस्सā·rad·dha·vī·ri·yas·sa उप्पज्जतिup·paj·ja·ti पीतिpī·ti निरामिसा,ni·rā·mi·sā पीतिसम्बोज्झङ्गोpī·ti·sam·boj·jhaṅ·go तस्मिंtas·miṃ समयेsa·ma·ye भिक्खुनोbhik·khu·no आरद्धोā·rad·dho होति,ho·ti पीतिसम्बोज्झङ्गंpī·ti·sam·boj·jhaṅ·gaṃ तस्मिंtas·miṃ समयेsa·ma·ye भिक्खुbhik·khu भावेति,bhā·ve·ti पीतिसम्बोज्झङ्गोpī·ti·sam·boj·jhaṅ·go तस्मिंtas·miṃ समयेsa·ma·ye भिक्खुनोbhik·khu·no भावनापारिपूरिंbhā·va·nā·pā·ri·pū·riṃ गच्छति।gac·cha·ti

    Yasmiṁ samaye, bhikkhave, bhikkhuno āraddhavīriyassa uppajjati pīti nirāmisā, pītisambojjhaṅgo tasmiṁ samaye bhikkhuno āraddho hoti, pītisambojjhaṅgaṁ tasmiṁ samaye bhikkhu bhāveti, pītisambojjhaṅgo tasmiṁ samaye bhikkhuno bhāvanāpāripūriṁ gacchati.

    At such a time, a mendicant has initiated the awakening factor of rapture; they develop it and perfect it.

  120. 120

    पीतिमनस्सpī·ti·ma·nas·sa कायोपिkā·yo·pi पस्सम्भति,pas·sam·bha·ti चित्तम्पिcit·tam·pi पस्सम्भति।pas·sam·bha·ti

    Pītimanassa kāyopi passambhati, cittampi passambhati.

    When the mind is full of rapture, the body and mind become tranquil.

  121. 121

    यस्मिंyas·miṃ समये,sa·ma·ye भिक्खवे,bhik·kha·ve भिक्खुनोbhik·khu·no पीतिमनस्सpī·ti·ma·nas·sa कायोपिkā·yo·pi पस्सम्भति,pas·sam·bha·ti चित्तम्पिcit·tam·pi पस्सम्भति,pas·sam·bha·ti पस्सद्धिसम्बोज्झङ्गोpas·sad·dhi·sam·boj·jhaṅ·go तस्मिंtas·miṃ समयेsa·ma·ye भिक्खुनोbhik·khu·no आरद्धोā·rad·dho होति,ho·ti पस्सद्धिसम्बोज्झङ्गंpas·sad·dhi·sam·boj·jhaṅ·gaṃ तस्मिंtas·miṃ समयेsa·ma·ye भिक्खुbhik·khu भावेति,bhā·ve·ti पस्सद्धिसम्बोज्झङ्गोpas·sad·dhi·sam·boj·jhaṅ·go तस्मिंtas·miṃ समयेsa·ma·ye भिक्खुनोbhik·khu·no भावनापारिपूरिंbhā·va·nā·pā·ri·pū·riṃ गच्छति।gac·cha·ti

    Yasmiṁ samaye, bhikkhave, bhikkhuno pītimanassa kāyopi passambhati, cittampi passambhati, passaddhisambojjhaṅgo tasmiṁ samaye bhikkhuno āraddho hoti, passaddhisambojjhaṅgaṁ tasmiṁ samaye bhikkhu bhāveti, passaddhisambojjhaṅgo tasmiṁ samaye bhikkhuno bhāvanāpāripūriṁ gacchati.

    At such a time, a mendicant has initiated the awakening factor of tranquility; they develop it and perfect it.

  122. 122

    पस्सद्धकायस्सpas·sad·dha·kā·yas·sa सुखिनोsu·khi·no चित्तंcit·taṃ समाधियति।sa·mā·dhi·ya·ti

    Passaddhakāyassa sukhino cittaṁ samādhiyati.

    When the body is tranquil and they feel bliss, the mind becomes immersed in samādhi.

  123. 123

    यस्मिंyas·miṃ समये,sa·ma·ye भिक्खवे,bhik·kha·ve भिक्खुनोbhik·khu·no पस्सद्धकायस्सpas·sad·dha·kā·yas·sa सुखिनोsu·khi·no चित्तंcit·taṃ समाधियति,sa·mā·dhi·ya·ti समाधिसम्बोज्झङ्गोsa·mā·dhi·sam·boj·jhaṅ·go तस्मिंtas·miṃ समयेsa·ma·ye भिक्खुनोbhik·khu·no आरद्धोā·rad·dho होति,ho·ti समाधिसम्बोज्झङ्गंsa·mā·dhi·sam·boj·jhaṅ·gaṃ तस्मिंtas·miṃ समयेsa·ma·ye भिक्खुbhik·khu भावेति,bhā·ve·ti समाधिसम्बोज्झङ्गोsa·mā·dhi·sam·boj·jhaṅ·go तस्मिंtas·miṃ समयेsa·ma·ye भिक्खुनोbhik·khu·no भावनापारिपूरिंbhā·va·nā·pā·ri·pū·riṃ गच्छति।gac·cha·ti

    Yasmiṁ samaye, bhikkhave, bhikkhuno passaddhakāyassa sukhino cittaṁ samādhiyati, samādhisambojjhaṅgo tasmiṁ samaye bhikkhuno āraddho hoti, samādhisambojjhaṅgaṁ tasmiṁ samaye bhikkhu bhāveti, samādhisambojjhaṅgo tasmiṁ samaye bhikkhuno bhāvanāpāripūriṁ gacchati.

    At such a time, a mendicant has initiated the awakening factor of immersion; they develop it and perfect it.

  124. 124

    सोso तथासमाहितंta·thā·sa·mā·hi·taṃ चित्तंcit·taṃ साधुकंsā·dhu·kaṃ अज्झुपेक्खिताaj·jhu·pek·khi·tā होति।ho·ti

    So tathāsamāhitaṁ cittaṁ sādhukaṁ ajjhupekkhitā hoti.

    They closely watch over that mind immersed in samādhi.

  125. 125

    यस्मिंyas·miṃ समये,sa·ma·ye भिक्खवे,bhik·kha·ve भिक्खुbhik·khu तथासमाहितंta·thā·sa·mā·hi·taṃ चित्तंcit·taṃ साधुकंsā·dhu·kaṃ अज्झुपेक्खिताaj·jhu·pek·khi·tā होति,ho·ti उपेक्खासम्बोज्झङ्गोu·pek·khā·sam·boj·jhaṅ·go तस्मिंtas·miṃ समयेsa·ma·ye भिक्खुनोbhik·khu·no आरद्धोā·rad·dho होति,ho·ti उपेक्खासम्बोज्झङ्गंu·pek·khā·sam·boj·jhaṅ·gaṃ तस्मिंtas·miṃ समयेsa·ma·ye भिक्खुbhik·khu भावेति,bhā·ve·ti उपेक्खासम्बोज्झङ्गोu·pek·khā·sam·boj·jhaṅ·go तस्मिंtas·miṃ समयेsa·ma·ye भिक्खुनोbhik·khu·no भावनापारिपूरिंbhā·va·nā·pā·ri·pū·riṃ गच्छति।gac·cha·ti

    Yasmiṁ samaye, bhikkhave, bhikkhu tathāsamāhitaṁ cittaṁ sādhukaṁ ajjhupekkhitā hoti, upekkhāsambojjhaṅgo tasmiṁ samaye bhikkhuno āraddho hoti, upekkhāsambojjhaṅgaṁ tasmiṁ samaye bhikkhu bhāveti, upekkhāsambojjhaṅgo tasmiṁ samaye bhikkhuno bhāvanāpāripūriṁ gacchati.

    At such a time, a mendicant has initiated the awakening factor of equanimity; they develop it and perfect it.

  126. 126

    यस्मिंyas·miṃ समये,sa·ma·ye भिक्खवे,bhik·kha·ve भिक्खुbhik·khu वेदनासुve·da·nā·su …पे…pe

    Yasmiṁ samaye, bhikkhave, bhikkhu vedanāsu …pe…

    Whenever a mendicant meditates by observing an aspect of feelings …

  127. 127

    चित्तेcit·te …

    citte …

    mind …

  128. 128

    धम्मेसुdham·me·su धम्मानुपस्सीdham·mā·nu·pas·sī विहरतिvi·ha·ra·ti आतापीā·tā·pī सम्पजानोsam·pa·jā·no सतिमाsa·ti·mā विनेय्यvi·ney·ya लोकेlo·ke अभिज्झादोमनस्सं,a·bhij·jhā·do·ma·nas·saṃ उपट्ठितास्सu·paṭ·ṭhi·tās·sa तस्मिंtas·miṃ समयेsa·ma·ye सतिsa·ti होतिho·ti असम्मुट्ठा।a·sam·muṭ·ṭhā

    dhammesu dhammānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā vineyya loke abhijjhādomanassaṁ, upaṭṭhitāssa tasmiṁ samaye sati hoti asammuṭṭhā.

    principles, at that time their mindfulness is established and lucid.

  129. 129

    यस्मिंyas·miṃ समये,sa·ma·ye भिक्खवे,bhik·kha·ve भिक्खुनोbhik·khu·no उपट्ठिताu·paṭ·ṭhi·tā सतिsa·ti होतिho·ti असम्मुट्ठा,a·sam·muṭ·ṭhā सतिसम्बोज्झङ्गोsa·ti·sam·boj·jhaṅ·go तस्मिंtas·miṃ समयेsa·ma·ye भिक्खुनोbhik·khu·no आरद्धोā·rad·dho होति,ho·ti सतिसम्बोज्झङ्गंsa·ti·sam·boj·jhaṅ·gaṃ तस्मिंtas·miṃ समयेsa·ma·ye भिक्खुbhik·khu भावेति,bhā·ve·ti सतिसम्बोज्झङ्गोsa·ti·sam·boj·jhaṅ·go तस्मिंtas·miṃ समयेsa·ma·ye भिक्खुनोbhik·khu·no भावनापारिपूरिंbhā·va·nā·pā·ri·pū·riṃ गच्छति।gac·cha·ti

    Yasmiṁ samaye, bhikkhave, bhikkhuno upaṭṭhitā sati hoti asammuṭṭhā, satisambojjhaṅgo tasmiṁ samaye bhikkhuno āraddho hoti, satisambojjhaṅgaṁ tasmiṁ samaye bhikkhu bhāveti, satisambojjhaṅgo tasmiṁ samaye bhikkhuno bhāvanāpāripūriṁ gacchati.

    At such a time, a mendicant has initiated the awakening factor of mindfulness …

  130. 130

    सोso तथासतोta·thā·sa·to विहरन्तोvi·ha·ran·to तंtaṃ धम्मंdham·maṃ पञ्ञायpañ·ñā·ya पविचिनतिpa·vi·ci·na·ti पविचयतिpa·vi·ca·ya·ti परिवीमंसंpa·ri·vī·maṃ·saṃ आपज्जति।ā·paj·ja·ti

    So tathāsato viharanto taṁ dhammaṁ paññāya pavicinati pavicayati parivīmaṁsaṁ āpajjati.

    (Pāli only)

  131. 131

    यस्मिंyas·miṃ समये,sa·ma·ye भिक्खवे,bhik·kha·ve भिक्खुbhik·khu तथासतोta·thā·sa·to विहरन्तोvi·ha·ran·to तंtaṃ धम्मंdham·maṃ पञ्ञायpañ·ñā·ya पविचिनतिpa·vi·ci·na·ti पविचयतिpa·vi·ca·ya·ti परिवीमंसंpa·ri·vī·maṃ·saṃ आपज्जति,ā·paj·ja·ti धम्मविचयसम्बोज्झङ्गोdham·ma·vi·ca·ya·sam·boj·jhaṅ·go तस्मिंtas·miṃ समयेsa·ma·ye भिक्खुनोbhik·khu·no आरद्धोā·rad·dho होति,ho·ti धम्मविचयसम्बोज्झङ्गंdham·ma·vi·ca·ya·sam·boj·jhaṅ·gaṃ तस्मिंtas·miṃ समयेsa·ma·ye भिक्खुbhik·khu भावेति,bhā·ve·ti धम्मविचयसम्बोज्झङ्गोdham·ma·vi·ca·ya·sam·boj·jhaṅ·go तस्मिंtas·miṃ समयेsa·ma·ye भिक्खुनोbhik·khu·no भावनापारिपूरिंbhā·va·nā·pā·ri·pū·riṃ गच्छति।gac·cha·ti

    Yasmiṁ samaye, bhikkhave, bhikkhu tathāsato viharanto taṁ dhammaṁ paññāya pavicinati pavicayati parivīmaṁsaṁ āpajjati, dhammavicayasambojjhaṅgo tasmiṁ samaye bhikkhuno āraddho hoti, dhammavicayasambojjhaṅgaṁ tasmiṁ samaye bhikkhu bhāveti, dhammavicayasambojjhaṅgo tasmiṁ samaye bhikkhuno bhāvanāpāripūriṁ gacchati.

    investigation of principles …

  132. 132

    तस्सtas·sa तंtaṃ धम्मंdham·maṃ पञ्ञायpañ·ñā·ya पविचिनतोpa·vi·ci·na·to पविचयतोpa·vi·ca·ya·to परिवीमंसंpa·ri·vī·maṃ·saṃ आपज्जतोā·paj·ja·to आरद्धंā·rad·dhaṃ होतिho·ti वीरियंvī·ri·yaṃ असल्लीनं।a·sal·lī·naṃ

    Tassa taṁ dhammaṁ paññāya pavicinato pavicayato parivīmaṁsaṁ āpajjato āraddhaṁ hoti vīriyaṁ asallīnaṁ.

    (Pāli only)

  133. 133

    यस्मिंyas·miṃ समये,sa·ma·ye भिक्खवे,bhik·kha·ve भिक्खुनोbhik·khu·no तंtaṃ धम्मंdham·maṃ पञ्ञायpañ·ñā·ya पविचिनतोpa·vi·ci·na·to पविचयतोpa·vi·ca·ya·to परिवीमंसंpa·ri·vī·maṃ·saṃ आपज्जतोā·paj·ja·to आरद्धंā·rad·dhaṃ होतिho·ti वीरियंvī·ri·yaṃ असल्लीनं,a·sal·lī·naṃ वीरियसम्बोज्झङ्गोvī·ri·ya·sam·boj·jhaṅ·go तस्मिंtas·miṃ समयेsa·ma·ye भिक्खुनोbhik·khu·no आरद्धोā·rad·dho होति,ho·ti वीरियसम्बोज्झङ्गंvī·ri·ya·sam·boj·jhaṅ·gaṃ तस्मिंtas·miṃ समयेsa·ma·ye भिक्खुbhik·khu भावेति,bhā·ve·ti वीरियसम्बोज्झङ्गोvī·ri·ya·sam·boj·jhaṅ·go तस्मिंtas·miṃ समयेsa·ma·ye भिक्खुनोbhik·khu·no भावनापारिपूरिंbhā·va·nā·pā·ri·pū·riṃ गच्छति।gac·cha·ti

    Yasmiṁ samaye, bhikkhave, bhikkhuno taṁ dhammaṁ paññāya pavicinato pavicayato parivīmaṁsaṁ āpajjato āraddhaṁ hoti vīriyaṁ asallīnaṁ, vīriyasambojjhaṅgo tasmiṁ samaye bhikkhuno āraddho hoti, vīriyasambojjhaṅgaṁ tasmiṁ samaye bhikkhu bhāveti, vīriyasambojjhaṅgo tasmiṁ samaye bhikkhuno bhāvanāpāripūriṁ gacchati.

    energy …

  134. 134

    आरद्धवीरियस्सā·rad·dha·vī·ri·yas·sa उप्पज्जतिup·paj·ja·ti पीतिpī·ti निरामिसा।ni·rā·mi·sā

    Āraddhavīriyassa uppajjati pīti nirāmisā.

    (Pāli only)

  135. 135

    यस्मिंyas·miṃ समये,sa·ma·ye भिक्खवे,bhik·kha·ve भिक्खुनोbhik·khu·no आरद्धवीरियस्सā·rad·dha·vī·ri·yas·sa उप्पज्जतिup·paj·ja·ti पीतिpī·ti निरामिसा,ni·rā·mi·sā पीतिसम्बोज्झङ्गोpī·ti·sam·boj·jhaṅ·go तस्मिंtas·miṃ समयेsa·ma·ye भिक्खुनोbhik·khu·no आरद्धोā·rad·dho होति,ho·ti पीतिसम्बोज्झङ्गंpī·ti·sam·boj·jhaṅ·gaṃ तस्मिंtas·miṃ समयेsa·ma·ye भिक्खुbhik·khu भावेति,bhā·ve·ti पीतिसम्बोज्झङ्गोpī·ti·sam·boj·jhaṅ·go तस्मिंtas·miṃ समयेsa·ma·ye भिक्खुनोbhik·khu·no भावनापारिपूरिंbhā·va·nā·pā·ri·pū·riṃ गच्छति।gac·cha·ti

    Yasmiṁ samaye, bhikkhave, bhikkhuno āraddhavīriyassa uppajjati pīti nirāmisā, pītisambojjhaṅgo tasmiṁ samaye bhikkhuno āraddho hoti, pītisambojjhaṅgaṁ tasmiṁ samaye bhikkhu bhāveti, pītisambojjhaṅgo tasmiṁ samaye bhikkhuno bhāvanāpāripūriṁ gacchati.

    rapture …

  136. 136

    पीतिमनस्सpī·ti·ma·nas·sa कायोपिkā·yo·pi पस्सम्भति,pas·sam·bha·ti चित्तम्पिcit·tam·pi पस्सम्भति।pas·sam·bha·ti

    Pītimanassa kāyopi passambhati, cittampi passambhati.

    (Pāli only)

  137. 137

    यस्मिंyas·miṃ समये,sa·ma·ye भिक्खवे,bhik·kha·ve भिक्खुनोbhik·khu·no पीतिमनस्सpī·ti·ma·nas·sa कायोपिkā·yo·pi पस्सम्भति,pas·sam·bha·ti चित्तम्पिcit·tam·pi पस्सम्भति,pas·sam·bha·ti पस्सद्धिसम्बोज्झङ्गोpas·sad·dhi·sam·boj·jhaṅ·go तस्मिंtas·miṃ समयेsa·ma·ye भिक्खुनोbhik·khu·no आरद्धोā·rad·dho होति,ho·ti पस्सद्धिसम्बोज्झङ्गंpas·sad·dhi·sam·boj·jhaṅ·gaṃ तस्मिंtas·miṃ समयेsa·ma·ye भिक्खुbhik·khu भावेति,bhā·ve·ti पस्सद्धिसम्बोज्झङ्गोpas·sad·dhi·sam·boj·jhaṅ·go तस्मिंtas·miṃ समयेsa·ma·ye भिक्खुनोbhik·khu·no भावनापारिपूरिंbhā·va·nā·pā·ri·pū·riṃ गच्छति।gac·cha·ti

    Yasmiṁ samaye, bhikkhave, bhikkhuno pītimanassa kāyopi passambhati, cittampi passambhati, passaddhisambojjhaṅgo tasmiṁ samaye bhikkhuno āraddho hoti, passaddhisambojjhaṅgaṁ tasmiṁ samaye bhikkhu bhāveti, passaddhisambojjhaṅgo tasmiṁ samaye bhikkhuno bhāvanāpāripūriṁ gacchati.

    tranquility …

  138. 138

    पस्सद्धकायस्सpas·sad·dha·kā·yas·sa सुखिनोsu·khi·no चित्तंcit·taṃ समाधियति।sa·mā·dhi·ya·ti

    Passaddhakāyassa sukhino cittaṁ samādhiyati.

    (Pāli only)

  139. 139

    यस्मिंyas·miṃ समये,sa·ma·ye भिक्खवे,bhik·kha·ve भिक्खुनोbhik·khu·no पस्सद्धकायस्सpas·sad·dha·kā·yas·sa सुखिनोsu·khi·no चित्तंcit·taṃ समाधियति,sa·mā·dhi·ya·ti समाधिसम्बोज्झङ्गोsa·mā·dhi·sam·boj·jhaṅ·go तस्मिंtas·miṃ समयेsa·ma·ye भिक्खुनोbhik·khu·no आरद्धोā·rad·dho होति,ho·ti समाधिसम्बोज्झङ्गंsa·mā·dhi·sam·boj·jhaṅ·gaṃ तस्मिंtas·miṃ समयेsa·ma·ye भिक्खुbhik·khu भावेति,bhā·ve·ti समाधिसम्बोज्झङ्गोsa·mā·dhi·sam·boj·jhaṅ·go तस्मिंtas·miṃ समयेsa·ma·ye भिक्खुनोbhik·khu·no भावनापारिपूरिंbhā·va·nā·pā·ri·pū·riṃ गच्छति।gac·cha·ti

    Yasmiṁ samaye, bhikkhave, bhikkhuno passaddhakāyassa sukhino cittaṁ samādhiyati, samādhisambojjhaṅgo tasmiṁ samaye bhikkhuno āraddho hoti, samādhisambojjhaṅgaṁ tasmiṁ samaye bhikkhu bhāveti, samādhisambojjhaṅgo tasmiṁ samaye bhikkhuno bhāvanāpāripūriṁ gacchati.

    immersion …

  140. 140

    सोso तथासमाहितंta·thā·sa·mā·hi·taṃ चित्तंcit·taṃ साधुकंsā·dhu·kaṃ अज्झुपेक्खिताaj·jhu·pek·khi·tā होति।ho·ti

    So tathāsamāhitaṁ cittaṁ sādhukaṁ ajjhupekkhitā hoti.

    (Pāli only)

  141. 141

    यस्मिंyas·miṃ समये,sa·ma·ye भिक्खवे,bhik·kha·ve भिक्खुbhik·khu तथासमाहितंta·thā·sa·mā·hi·taṃ चित्तंcit·taṃ साधुकंsā·dhu·kaṃ अज्झुपेक्खिताaj·jhu·pek·khi·tā होति,ho·ti उपेक्खासम्बोज्झङ्गोu·pek·khā·sam·boj·jhaṅ·go तस्मिंtas·miṃ समयेsa·ma·ye भिक्खुनोbhik·khu·no आरद्धोā·rad·dho होति,ho·ti उपेक्खासम्बोज्झङ्गंu·pek·khā·sam·boj·jhaṅ·gaṃ तस्मिंtas·miṃ समयेsa·ma·ye भिक्खुbhik·khu भावेति,bhā·ve·ti उपेक्खासम्बोज्झङ्गोu·pek·khā·sam·boj·jhaṅ·go तस्मिंtas·miṃ समयेsa·ma·ye भिक्खुनोbhik·khu·no भावनापारिपूरिंbhā·va·nā·pā·ri·pū·riṃ गच्छति।gac·cha·ti

    Yasmiṁ samaye, bhikkhave, bhikkhu tathāsamāhitaṁ cittaṁ sādhukaṁ ajjhupekkhitā hoti, upekkhāsambojjhaṅgo tasmiṁ samaye bhikkhuno āraddho hoti, upekkhāsambojjhaṅgaṁ tasmiṁ samaye bhikkhu bhāveti, upekkhāsambojjhaṅgo tasmiṁ samaye bhikkhuno bhāvanāpāripūriṁ gacchati.

    equanimity.

  142. 142

    एवंe·vaṃ भाविताbhā·vi·tā खो,kho भिक्खवे,bhik·kha·ve चत्तारोcat·tā·ro सतिपट्ठानाsa·ti·paṭ·ṭhā·nā एवंe·vaṃ बहुलीकताba·hu·lī·ka·tā सत्तsat·ta सम्बोज्झङ्गेsam·boj·jhaṅ·ge परिपूरेन्ति।pa·ri·pū·ren·ti

    Evaṁ bhāvitā kho, bhikkhave, cattāro satipaṭṭhānā evaṁ bahulīkatā satta sambojjhaṅge paripūrenti.

    That’s how the four kinds of mindfulness meditation, when developed and cultivated, fulfill the seven awakening factors.

  143. 143

    कथंka·thaṃ भाविताbhā·vi·tā च,ca भिक्खवे,bhik·kha·ve सत्तsat·ta बोज्झङ्गाboj·jhaṅ·gā कथंka·thaṃ बहुलीकताba·hu·lī·ka·tā विज्जाविमुत्तिंvij·jā·vi·mut·tiṃ परिपूरेन्ति?pa·ri·pū·ren·ti

    Kathaṁ bhāvitā ca, bhikkhave, satta bojjhaṅgā kathaṁ bahulīkatā vijjāvimuttiṁ paripūrenti?

    And how are the seven awakening factors developed and cultivated so as to fulfill knowledge and freedom?

  144. 144

    इध,i·dha भिक्खवे,bhik·kha·ve भिक्खुbhik·khu सतिसम्बोज्झङ्गंsa·ti·sam·boj·jhaṅ·gaṃ भावेतिbhā·ve·ti विवेकनिस्सितंvi·ve·ka·nis·si·taṃ विरागनिस्सितंvi·rā·ga·nis·si·taṃ निरोधनिस्सितंni·ro·dha·nis·si·taṃ वोस्सग्गपरिणामिं।vos·sag·ga·pa·ri·ṇā·miṃ

    Idha, bhikkhave, bhikkhu satisambojjhaṅgaṁ bhāveti vivekanissitaṁ virāganissitaṁ nirodhanissitaṁ vossaggapariṇāmiṁ.

    It’s when a mendicant develops the awakening factors of mindfulness,

  145. 145

    धम्मविचयसम्बोज्झङ्गंdham·ma·vi·ca·ya·sam·boj·jhaṅ·gaṃ भावेतिbhā·ve·ti …पे…pe

    Dhammavicayasambojjhaṅgaṁ bhāveti …pe…

    investigation of principles,

  146. 146

    वीरियसम्बोज्झङ्गंvī·ri·ya·sam·boj·jhaṅ·gaṃ भावेतिbhā·ve·ti …

    vīriyasambojjhaṅgaṁ bhāveti …

    energy,

  147. 147

    पीतिसम्बोज्झङ्गंpī·ti·sam·boj·jhaṅ·gaṃ भावेतिbhā·ve·ti …

    pītisambojjhaṅgaṁ bhāveti …

    rapture,

  148. 148

    पस्सद्धिसम्बोज्झङ्गंpas·sad·dhi·sam·boj·jhaṅ·gaṃ भावेतिbhā·ve·ti …

    passaddhisambojjhaṅgaṁ bhāveti …

    tranquility,

  149. 149

    समाधिसम्बोज्झङ्गंsa·mā·dhi·sam·boj·jhaṅ·gaṃ भावेतिbhā·ve·ti …

    samādhisambojjhaṅgaṁ bhāveti …

    immersion,

  150. 150

    उपेक्खासम्बोज्झङ्गंu·pek·khā·sam·boj·jhaṅ·gaṃ भावेतिbhā·ve·ti विवेकनिस्सितंvi·ve·ka·nis·si·taṃ विरागनिस्सितंvi·rā·ga·nis·si·taṃ निरोधनिस्सितंni·ro·dha·nis·si·taṃ वोस्सग्गपरिणामिं।vos·sag·ga·pa·ri·ṇā·miṃ

    upekkhāsambojjhaṅgaṁ bhāveti vivekanissitaṁ virāganissitaṁ nirodhanissitaṁ vossaggapariṇāmiṁ.

    and equanimity, which rely on seclusion, fading away, and cessation, and ripen as letting go.

  151. 151

    एवंe·vaṃ भाविताbhā·vi·tā खो,kho भिक्खवे,bhik·kha·ve सत्तsat·ta बोज्झङ्गाboj·jhaṅ·gā एवंe·vaṃ बहुलीकताba·hu·lī·ka·tā विज्जाविमुत्तिंvij·jā·vi·mut·tiṃ परिपूरेन्ती”ति।pa·ri·pū·ren·tī

    Evaṁ bhāvitā kho, bhikkhave, satta bojjhaṅgā evaṁ bahulīkatā vijjāvimuttiṁ paripūrentī”ti.

    That’s how the seven awakening factors, when developed and cultivated, fulfill knowledge and freedom.”

  152. 152

    इदमवोचi·da·ma·vo·ca भगवा।bha·ga·vā

    Idamavoca bhagavā.

    That is what the Buddha said.

  153. 153

    अत्तमनाat·ta·ma·nā तेte भिक्खूbhik·khū भगवतोbha·ga·va·to भासितंbhā·si·taṃ अभिनन्दुन्ति।a·bhi·nan·dun·ti

    Attamanā te bhikkhū bhagavato bhāsitaṁ abhinandunti.

    Satisfied, the monks approved what the Buddha said.

  154. 154

    आनापानस्सतिसुत्तंā·nā·pā·nas·sa·ti·sut·taṃ निट्ठितंniṭ·ṭhi·taṃ अट्ठमं।aṭ·ṭha·maṃ

    Ānāpānassatisuttaṁ niṭṭhitaṁ aṭṭhamaṁ.

    (Pāli only)

Sources. Sanskrit: Satyavedaḥ, the New Testament in Sanskrit (Calcutta Baptist Missionaries, 1851; J. Wenger’s revision of W. Carey’s version). Digital text © 2018 SanskritBible.in, via eBible.org, licensed CC BY-SA 4.0; changed here: arranged by verse and every word linked to the dictionary (links made automatically). Old Testament Sanskrit: the Old Testament in Sanskrit, Calcutta Baptist Mission Press, 1848–1852 (public domain), read by OCR from the Internet Archive scans of the Boston University School of Theology copy; unproofread, with machine clean-up only. Pāli Canon: Mahāsaṅgīti Tipiṭaka Buddhavasse 2500 (based on the Vipassana Research Institute’s Chaṭṭha Saṅgāyana edition), from SuttaCentral bilara-data, CC0; Devanagari and pronunciation made automatically from the Roman text. Pāli English: Bhikkhu Sujato (suttas) and Bhikkhu Brahmali (Vinaya), SuttaCentral, CC0. Pāli word meanings: the Pali Text Society’s Pali-English Dictionary (Rhys Davids & Stede), corrected reprint © The Pali Text Society, CC BY-NC 3.0, digital text from BuddhaDust; word matching automatic. English: King James Version (1769), public domain; words the translators added are in italics. Word meanings and pronunciations: Monier-Williams, Sanskrit–English Dictionary (1872), via this site’s Sanskrit dictionary (CC BY-SA 4.0); English↔Sanskrit word matches made automatically and may need checking.