Scripture · Sanskrit Bible with the King James Version · the Pāli Canon
Middle Discourses 29 मज्झिमनिकाय 29
Chapter: 123456789101112131415161718192021222324252627282930313233343536373839404142434445464748495051525354555657585960616263646566676869707172737475767778798081828384858687888990919293949596979899100101102103104105106107108109110111112113114115116117118119120121122123124125126127128129130131132133134135136137138139140141142143144145146147148149150151152
Mahāsāropamasutta
Pāli in Devanagari; under each word its Roman pronunciation, syllable by syllable (ṃ = nasal hum). Tap a Pāli word for its meaning (PTS Pāli-English Dictionary); tap again to open it in the Pāli dictionary.
Verse: 123456789101112131415161718192021222324252627282930313233343536373839404142434445464748495051525354555657585960616263646566676869707172737475767778798081828384858687888990919293949596979899100101102103104105106107108109110111112113114115116117118119120121122123124125126127128129130131132133134135136137138139140141142143144145146147148149150151152153154155156157158159160161162163164165166167168169170171172173174175176177178179180181 · Hide pronunciation
-
1
Middle Discourses 29
- 2
- 3
-
4
एकंe·kaṃ समयंsa·ma·yaṃ भगवाbha·ga·vā राजगहेrā·ja·ga·he विहरतिvi·ha·ra·ti गिज्झकूटेgij·jha·kū·ṭe पब्बतेpab·ba·te अचिरपक्कन्तेa·ci·ra·pak·kan·te देवदत्ते।de·va·dat·te
ekaṁ samayaṁ bhagavā rājagahe viharati gijjhakūṭe pabbate acirapakkante devadatte.
At one time the Buddha was staying near Rājagaha, on the Vulture’s Peak Mountain, not long after Devadatta had left.
- 5
-
6
“इध,i·dha भिक्खवे,bhik·kha·ve एकच्चोe·kac·co कुलपुत्तोku·la·put·to सद्धाsad·dhā अगारस्माa·gā·ras·mā अनगारियंa·na·gā·ri·yaṃ पब्बजितोpab·ba·ji·to होति:ho·ti
“Idha, bhikkhave, ekacco kulaputto saddhā agārasmā anagāriyaṁ pabbajito hoti:
“Mendicants, take the case of a gentleman who has gone forth out of faith from the lay life to homelessness, thinking,
-
7
‘ओतिण्णोम्हिo·tiṇ·ṇom·hi जातियाjā·ti·yā जरायja·rā·ya मरणेनma·ra·ṇe·na सोकेहिso·ke·hi परिदेवेहिpa·ri·de·ve·hi दुक्खेहिduk·khe·hi दोमनस्सेहिdo·ma·nas·se·hi उपायासेहि,u·pā·yā·se·hi दुक्खोतिण्णोduk·kho·tiṇ·ṇo दुक्खपरेतो,duk·kha·pa·re·to
‘otiṇṇomhi jātiyā jarāya maraṇena sokehi paridevehi dukkhehi domanassehi upāyāsehi, dukkhotiṇṇo dukkhapareto,
‘I’m swamped by rebirth, old age, and death; by sorrow, lamentation, pain, sadness, and distress. I’m swamped by suffering, mired in suffering.
- 8
-
9
सोso एवंe·vaṃ पब्बजितोpab·ba·ji·to समानोsa·mā·no लाभसक्कारसिलोकंlā·bha·sak·kā·ra·si·lo·kaṃ अभिनिब्बत्तेति।a·bhi·nib·bat·te·ti
So evaṁ pabbajito samāno lābhasakkārasilokaṁ abhinibbatteti.
When they’ve gone forth they generate possessions, honor, and popularity.
- 10
- 11
-
12
‘अहमस्मिa·ha·mas·mi लाभसक्कारसिलोकवा,lā·bha·sak·kā·ra·si·lo·ka·vā इमेi·me पनञ्ञेpa·nañ·ñe भिक्खूbhik·khū अप्पञ्ञाताap·pañ·ñā·tā अप्पेसक्खा’ति।ap·pe·sak·khā
‘ahamasmi lābhasakkārasilokavā, ime panaññe bhikkhū appaññātā appesakkhā’ti.
‘I’m the one with possessions, honor, and popularity. These other mendicants are obscure and insignificant.’
-
13
सोso तेनte·na लाभसक्कारसिलोकेनlā·bha·sak·kā·ra·si·lo·ke·na मज्जतिmaj·ja·ti पमज्जतिpa·maj·ja·ti पमादंpa·mā·daṃ आपज्जति,ā·paj·ja·ti पमत्तोpa·mat·to समानोsa·mā·no दुक्खंduk·khaṃ विहरति।vi·ha·ra·ti
So tena lābhasakkārasilokena majjati pamajjati pamādaṁ āpajjati, pamatto samāno dukkhaṁ viharati.
And so they become indulgent and fall into negligence on account of those possessions, honor, and popularity. And being negligent they live in suffering.
-
14
सेय्यथापि,sey·ya·thā·pi भिक्खवे,bhik·kha·ve पुरिसोpu·ri·so सारत्थिकोsā·rat·thi·ko सारगवेसीsā·ra·ga·ve·sī सारपरियेसनंsā·ra·pa·ri·ye·sa·naṃ चरमानोca·ra·mā·no महतोma·ha·to रुक्खस्सruk·khas·sa तिट्ठतोtiṭ·ṭha·to सारवतोsā·ra·va·to अतिक्कम्मेवa·tik·kam·me·va सारंsā·raṃ अतिक्कम्मa·tik·kam·ma फेग्गुंpheg·guṃ अतिक्कम्मa·tik·kam·ma तचंta·caṃ अतिक्कम्मa·tik·kam·ma पपटिकं,pa·pa·ṭi·kaṃ साखापलासंsā·khā·pa·lā·saṃ छेत्वाchet·vā आदायā·dā·ya पक्कमेय्यpak·ka·mey·ya ‘सारन्’तिsā·ran मञ्ञमानो।mañ·ña·mā·no
Seyyathāpi, bhikkhave, puriso sāratthiko sāragavesī sārapariyesanaṁ caramāno mahato rukkhassa tiṭṭhato sāravato atikkammeva sāraṁ atikkamma phegguṁ atikkamma tacaṁ atikkamma papaṭikaṁ, sākhāpalāsaṁ chetvā ādāya pakkameyya ‘sāran’ti maññamāno.
Suppose there was a person in need of heartwood. And while wandering in search of heartwood he’d come across a large tree standing with heartwood. But, passing over the heartwood, softwood, bark, and shoots, he’d cut off the branches and leaves and leave imagining they were heartwood.
- 15
-
16
‘नna वतायंva·tā·yaṃ भवंbha·vaṃ पुरिसोpu·ri·so अञ्ञासिañ·ñā·si सारं,sā·raṃ नna अञ्ञासिañ·ñā·si फेग्गुं,pheg·guṃ नna अञ्ञासिañ·ñā·si तचं,ta·caṃ नna अञ्ञासिañ·ñā·si पपटिकं,pa·pa·ṭi·kaṃ नna अञ्ञासिañ·ñā·si साखापलासं।sā·khā·pa·lā·saṃ
‘na vatāyaṁ bhavaṁ puriso aññāsi sāraṁ, na aññāsi phegguṁ, na aññāsi tacaṁ, na aññāsi papaṭikaṁ, na aññāsi sākhāpalāsaṁ.
‘This gentleman doesn’t know what heartwood, softwood, bark, shoots, or branches and leaves are.
-
17
तथाta·thā हयंha·yaṃ भवंbha·vaṃ पुरिसोpu·ri·so सारत्थिकोsā·rat·thi·ko सारगवेसीsā·ra·ga·ve·sī सारपरियेसनंsā·ra·pa·ri·ye·sa·naṃ चरमानोca·ra·mā·no महतोma·ha·to रुक्खस्सruk·khas·sa तिट्ठतोtiṭ·ṭha·to सारवतोsā·ra·va·to अतिक्कम्मेवa·tik·kam·me·va सारंsā·raṃ अतिक्कम्मa·tik·kam·ma फेग्गुंpheg·guṃ अतिक्कम्मa·tik·kam·ma तचंta·caṃ अतिक्कम्मa·tik·kam·ma पपटिकं,pa·pa·ṭi·kaṃ साखापलासंsā·khā·pa·lā·saṃ छेत्वाchet·vā आदायā·dā·ya पक्कन्तोpak·kan·to “सारन्”तिsā·ran मञ्ञमानो।mañ·ña·mā·no
Tathā hayaṁ bhavaṁ puriso sāratthiko sāragavesī sārapariyesanaṁ caramāno mahato rukkhassa tiṭṭhato sāravato atikkammeva sāraṁ atikkamma phegguṁ atikkamma tacaṁ atikkamma papaṭikaṁ, sākhāpalāsaṁ chetvā ādāya pakkanto “sāran”ti maññamāno.
That’s why he passed them over, cut off the branches and leaves, and left imagining they were heartwood.
- 18
- 19
-
20
‘ओतिण्णोम्हिo·tiṇ·ṇom·hi जातियाjā·ti·yā जरायja·rā·ya मरणेनma·ra·ṇe·na सोकेहिso·ke·hi परिदेवेहिpa·ri·de·ve·hi दुक्खेहिduk·khe·hi दोमनस्सेहिdo·ma·nas·se·hi उपायासेहि,u·pā·yā·se·hi दुक्खोतिण्णोduk·kho·tiṇ·ṇo दुक्खपरेतो,duk·kha·pa·re·to
‘otiṇṇomhi jātiyā jarāya maraṇena sokehi paridevehi dukkhehi domanassehi upāyāsehi, dukkhotiṇṇo dukkhapareto,
(Pāli only)
-
21
अप्पेवap·pe·va नामnā·ma इमस्सi·mas·sa केवलस्सke·va·las·sa दुक्खक्खन्धस्सduk·khak·khan·dhas·sa अन्तकिरियाan·ta·ki·ri·yā पञ्ञायेथा’ति।pañ·ñā·ye·thā
appeva nāma imassa kevalassa dukkhakkhandhassa antakiriyā paññāyethā’ti.
(Pāli only)
-
22
सोso एवंe·vaṃ पब्बजितोpab·ba·ji·to समानोsa·mā·no लाभसक्कारसिलोकंlā·bha·sak·kā·ra·si·lo·kaṃ अभिनिब्बत्तेति।a·bhi·nib·bat·te·ti
So evaṁ pabbajito samāno lābhasakkārasilokaṁ abhinibbatteti.
(Pāli only)
-
23
सोso तेनte·na लाभसक्कारसिलोकेनlā·bha·sak·kā·ra·si·lo·ke·na अत्तमनोat·ta·ma·no होतिho·ti परिपुण्णसङ्कप्पो।pa·ri·puṇ·ṇa·saṅ·kap·po
So tena lābhasakkārasilokena attamano hoti paripuṇṇasaṅkappo.
(Pāli only)
-
24
सोso तेनte·na लाभसक्कारसिलोकेनlā·bha·sak·kā·ra·si·lo·ke·na अत्तानुक्कंसेति,at·tā·nuk·kaṃ·se·ti परंpa·raṃ वम्भेतिvam·bhe·ti ‘अहमस्मिa·ha·mas·mi लाभसक्कारसिलोकवा,lā·bha·sak·kā·ra·si·lo·ka·vā इमेi·me पनञ्ञेpa·nañ·ñe भिक्खूbhik·khū अप्पञ्ञाताap·pañ·ñā·tā अप्पेसक्खा’ति।ap·pe·sak·khā
So tena lābhasakkārasilokena attānukkaṁseti, paraṁ vambheti ‘ahamasmi lābhasakkārasilokavā, ime panaññe bhikkhū appaññātā appesakkhā’ti.
(Pāli only)
-
25
सोso तेनte·na लाभसक्कारसिलोकेनlā·bha·sak·kā·ra·si·lo·ke·na मज्जतिmaj·ja·ti पमज्जतिpa·maj·ja·ti पमादंpa·mā·daṃ आपज्जति,ā·paj·ja·ti पमत्तोpa·mat·to समानोsa·mā·no दुक्खंduk·khaṃ विहरति।vi·ha·ra·ti
So tena lābhasakkārasilokena majjati pamajjati pamādaṁ āpajjati, pamatto samāno dukkhaṁ viharati.
(Pāli only)
-
26
अयंa·yaṃ वुच्चति,vuc·ca·ti भिक्खवे,bhik·kha·ve भिक्खुbhik·khu साखापलासंsā·khā·pa·lā·saṃ अग्गहेसिag·ga·he·si ब्रह्मचरियस्स;brah·ma·ca·ri·yas·sa
Ayaṁ vuccati, bhikkhave, bhikkhu sākhāpalāsaṁ aggahesi brahmacariyassa;
This is called a mendicant who has grabbed the branches and leaves of the spiritual life
- 27
-
28
इधi·dha पन,pa·na भिक्खवे,bhik·kha·ve एकच्चोe·kac·co कुलपुत्तोku·la·put·to सद्धाsad·dhā अगारस्माa·gā·ras·mā अनगारियंa·na·gā·ri·yaṃ पब्बजितोpab·ba·ji·to होति:ho·ti
Idha pana, bhikkhave, ekacco kulaputto saddhā agārasmā anagāriyaṁ pabbajito hoti:
Next, take a gentleman who has gone forth out of faith from the lay life to homelessness …
-
29
‘ओतिण्णोम्हिo·tiṇ·ṇom·hi जातियाjā·ti·yā जरायja·rā·ya मरणेनma·ra·ṇe·na सोकेहिso·ke·hi परिदेवेहिpa·ri·de·ve·hi दुक्खेहिduk·khe·hi दोमनस्सेहिdo·ma·nas·se·hi उपायासेहि,u·pā·yā·se·hi दुक्खोतिण्णोduk·kho·tiṇ·ṇo दुक्खपरेतो,duk·kha·pa·re·to
‘otiṇṇomhi jātiyā jarāya maraṇena sokehi paridevehi dukkhehi domanassehi upāyāsehi, dukkhotiṇṇo dukkhapareto,
(Pāli only)
-
30
अप्पेवap·pe·va नामnā·ma इमस्सi·mas·sa केवलस्सke·va·las·sa दुक्खक्खन्धस्सduk·khak·khan·dhas·sa अन्तकिरियाan·ta·ki·ri·yā पञ्ञायेथा’ति।pañ·ñā·ye·thā
appeva nāma imassa kevalassa dukkhakkhandhassa antakiriyā paññāyethā’ti.
(Pāli only)
-
31
सोso एवंe·vaṃ पब्बजितोpab·ba·ji·to समानोsa·mā·no लाभसक्कारसिलोकंlā·bha·sak·kā·ra·si·lo·kaṃ अभिनिब्बत्तेति।a·bhi·nib·bat·te·ti
So evaṁ pabbajito samāno lābhasakkārasilokaṁ abhinibbatteti.
When they’ve gone forth they generate possessions, honor, and popularity.
- 32
- 33
-
34
सोso तेनte·na लाभसक्कारसिलोकेनlā·bha·sak·kā·ra·si·lo·ke·na नna मज्जतिmaj·ja·ti नप्पमज्जतिnap·pa·maj·ja·ti नna पमादंpa·mā·daṃ आपज्जति।ā·paj·ja·ti
So tena lābhasakkārasilokena na majjati nappamajjati na pamādaṁ āpajjati.
Nor do they become indulgent and fall into negligence on account of those possessions, honor, and popularity.
- 35
- 36
- 37
-
38
‘अहमस्मिa·ha·mas·mi सीलवाsī·la·vā कल्याणधम्मो,kal·yā·ṇa·dham·mo इमेi·me पनञ्ञेpa·nañ·ñe भिक्खूbhik·khū दुस्सीलाdus·sī·lā पापधम्मा’ति।pā·pa·dham·mā
‘ahamasmi sīlavā kalyāṇadhammo, ime panaññe bhikkhū dussīlā pāpadhammā’ti.
‘I’m the one who is ethical, of good character. These other mendicants are unethical, of bad character.’
-
39
सोso तायtā·ya सीलसम्पदायsī·la·sam·pa·dā·ya मज्जतिmaj·ja·ti पमज्जतिpa·maj·ja·ti पमादंpa·mā·daṃ आपज्जति,ā·paj·ja·ti पमत्तोpa·mat·to समानोsa·mā·no दुक्खंduk·khaṃ विहरति।vi·ha·ra·ti
So tāya sīlasampadāya majjati pamajjati pamādaṁ āpajjati, pamatto samāno dukkhaṁ viharati.
And so they become indulgent and fall into negligence regarding their accomplishment in ethics. And being negligent they live in suffering.
-
40
सेय्यथापि,sey·ya·thā·pi भिक्खवे,bhik·kha·ve पुरिसोpu·ri·so सारत्थिकोsā·rat·thi·ko सारगवेसीsā·ra·ga·ve·sī सारपरियेसनंsā·ra·pa·ri·ye·sa·naṃ चरमानोca·ra·mā·no महतोma·ha·to रुक्खस्सruk·khas·sa तिट्ठतोtiṭ·ṭha·to सारवतोsā·ra·va·to अतिक्कम्मेवa·tik·kam·me·va सारंsā·raṃ अतिक्कम्मa·tik·kam·ma फेग्गुंpheg·guṃ अतिक्कम्मa·tik·kam·ma तचं,ta·caṃ पपटिकंpa·pa·ṭi·kaṃ छेत्वाchet·vā आदायā·dā·ya पक्कमेय्यpak·ka·mey·ya ‘सारन्’तिsā·ran मञ्ञमानो।mañ·ña·mā·no
Seyyathāpi, bhikkhave, puriso sāratthiko sāragavesī sārapariyesanaṁ caramāno mahato rukkhassa tiṭṭhato sāravato atikkammeva sāraṁ atikkamma phegguṁ atikkamma tacaṁ, papaṭikaṁ chetvā ādāya pakkameyya ‘sāran’ti maññamāno.
Suppose there was a person in need of heartwood. And while wandering in search of heartwood he’d come across a large tree standing with heartwood. But, passing over the heartwood, softwood, and bark, he’d cut off the shoots and leave imagining they were heartwood.
- 41
-
42
‘नna वतायंva·tā·yaṃ भवंbha·vaṃ पुरिसोpu·ri·so अञ्ञासिañ·ñā·si सारं,sā·raṃ नna अञ्ञासिañ·ñā·si फेग्गुं,pheg·guṃ नna अञ्ञासिañ·ñā·si तचं,ta·caṃ नna अञ्ञासिañ·ñā·si पपटिकं,pa·pa·ṭi·kaṃ नna अञ्ञासिañ·ñā·si साखापलासं।sā·khā·pa·lā·saṃ
‘na vatāyaṁ bhavaṁ puriso aññāsi sāraṁ, na aññāsi phegguṁ, na aññāsi tacaṁ, na aññāsi papaṭikaṁ, na aññāsi sākhāpalāsaṁ.
‘This gentleman doesn’t know what heartwood, softwood, bark, shoots, or branches and leaves are.
-
43
तथाta·thā हयंha·yaṃ भवंbha·vaṃ पुरिसोpu·ri·so सारत्थिकोsā·rat·thi·ko सारगवेसीsā·ra·ga·ve·sī सारपरियेसनंsā·ra·pa·ri·ye·sa·naṃ चरमानोca·ra·mā·no महतोma·ha·to रुक्खस्सruk·khas·sa तिट्ठतोtiṭ·ṭha·to सारवतोsā·ra·va·to अतिक्कम्मेवa·tik·kam·me·va सारंsā·raṃ अतिक्कम्मa·tik·kam·ma फेग्गुंpheg·guṃ अतिक्कम्मa·tik·kam·ma तचं,ta·caṃ पपटिकंpa·pa·ṭi·kaṃ छेत्वाchet·vā आदायā·dā·ya पक्कन्तोpak·kan·to “सारन्”तिsā·ran मञ्ञमानो;mañ·ña·mā·no
Tathā hayaṁ bhavaṁ puriso sāratthiko sāragavesī sārapariyesanaṁ caramāno mahato rukkhassa tiṭṭhato sāravato atikkammeva sāraṁ atikkamma phegguṁ atikkamma tacaṁ, papaṭikaṁ chetvā ādāya pakkanto “sāran”ti maññamāno;
That’s why he passed them over, cut off the shoots, and left imagining they were heartwood.
- 44
- 45
-
46
‘ओतिण्णोम्हिo·tiṇ·ṇom·hi जातियाjā·ti·yā जरायja·rā·ya मरणेनma·ra·ṇe·na सोकेहिso·ke·hi परिदेवेहिpa·ri·de·ve·hi दुक्खेहिduk·khe·hi दोमनस्सेहिdo·ma·nas·se·hi उपायासेहि,u·pā·yā·se·hi दुक्खोतिण्णोduk·kho·tiṇ·ṇo दुक्खपरेतो,duk·kha·pa·re·to
‘otiṇṇomhi jātiyā jarāya maraṇena sokehi paridevehi dukkhehi domanassehi upāyāsehi, dukkhotiṇṇo dukkhapareto,
(Pāli only)
-
47
अप्पेवap·pe·va नामnā·ma इमस्सi·mas·sa केवलस्सke·va·las·sa दुक्खक्खन्धस्सduk·khak·khan·dhas·sa अन्तकिरियाan·ta·ki·ri·yā पञ्ञायेथा’ति।pañ·ñā·ye·thā
appeva nāma imassa kevalassa dukkhakkhandhassa antakiriyā paññāyethā’ti.
(Pāli only)
-
48
सोso एवंe·vaṃ पब्बजितोpab·ba·ji·to समानोsa·mā·no लाभसक्कारसिलोकंlā·bha·sak·kā·ra·si·lo·kaṃ अभिनिब्बत्तेति।a·bhi·nib·bat·te·ti
So evaṁ pabbajito samāno lābhasakkārasilokaṁ abhinibbatteti.
(Pāli only)
-
49
सोso तेनte·na लाभसक्कारसिलोकेनlā·bha·sak·kā·ra·si·lo·ke·na नna अत्तमनोat·ta·ma·no होतिho·ti नna परिपुण्णसङ्कप्पो।pa·ri·puṇ·ṇa·saṅ·kap·po
So tena lābhasakkārasilokena na attamano hoti na paripuṇṇasaṅkappo.
(Pāli only)
-
50
सोso तेनte·na लाभसक्कारसिलोकेनlā·bha·sak·kā·ra·si·lo·ke·na नna अत्तानुक्कंसेति,at·tā·nuk·kaṃ·se·ti नna परंpa·raṃ वम्भेति।vam·bhe·ti
So tena lābhasakkārasilokena na attānukkaṁseti, na paraṁ vambheti.
(Pāli only)
-
51
सोso तेनte·na लाभसक्कारसिलोकेनlā·bha·sak·kā·ra·si·lo·ke·na नna मज्जतिmaj·ja·ti नप्पमज्जतिnap·pa·maj·ja·ti नna पमादंpa·mā·daṃ आपज्जति।ā·paj·ja·ti
So tena lābhasakkārasilokena na majjati nappamajjati na pamādaṁ āpajjati.
(Pāli only)
- 52
-
53
सोso तायtā·ya सीलसम्पदायsī·la·sam·pa·dā·ya अत्तमनोat·ta·ma·no होतिho·ti परिपुण्णसङ्कप्पो।pa·ri·puṇ·ṇa·saṅ·kap·po
So tāya sīlasampadāya attamano hoti paripuṇṇasaṅkappo.
(Pāli only)
-
54
सोso तायtā·ya सीलसम्पदायsī·la·sam·pa·dā·ya अत्तानुक्कंसेति,at·tā·nuk·kaṃ·se·ti परंpa·raṃ वम्भेति:vam·bhe·ti
So tāya sīlasampadāya attānukkaṁseti, paraṁ vambheti:
(Pāli only)
-
55
‘अहमस्मिa·ha·mas·mi सीलवाsī·la·vā कल्याणधम्मो,kal·yā·ṇa·dham·mo इमेi·me पनञ्ञेpa·nañ·ñe भिक्खूbhik·khū दुस्सीलाdus·sī·lā पापधम्मा’ति।pā·pa·dham·mā
‘ahamasmi sīlavā kalyāṇadhammo, ime panaññe bhikkhū dussīlā pāpadhammā’ti.
(Pāli only)
- 56
- 57
- 58
-
59
इधi·dha पन,pa·na भिक्खवे,bhik·kha·ve एकच्चोe·kac·co कुलपुत्तोku·la·put·to सद्धाsad·dhā अगारस्माa·gā·ras·mā अनगारियंa·na·gā·ri·yaṃ पब्बजितोpab·ba·ji·to होति:ho·ti
Idha pana, bhikkhave, ekacco kulaputto saddhā agārasmā anagāriyaṁ pabbajito hoti:
Next, take a gentleman who has gone forth out of faith from the lay life to homelessness …
-
60
‘ओतिण्णोम्हिo·tiṇ·ṇom·hi जातियाjā·ti·yā जरायja·rā·ya मरणेनma·ra·ṇe·na सोकेहिso·ke·hi परिदेवेहिpa·ri·de·ve·hi दुक्खेहिduk·khe·hi दोमनस्सेहिdo·ma·nas·se·hi उपायासेहि,u·pā·yā·se·hi दुक्खोतिण्णोduk·kho·tiṇ·ṇo दुक्खपरेतो,duk·kha·pa·re·to
‘otiṇṇomhi jātiyā jarāya maraṇena sokehi paridevehi dukkhehi domanassehi upāyāsehi, dukkhotiṇṇo dukkhapareto,
(Pāli only)
-
61
अप्पेवap·pe·va नामnā·ma इमस्सi·mas·sa केवलस्सke·va·las·sa दुक्खक्खन्धस्सduk·khak·khan·dhas·sa अन्तकिरियाan·ta·ki·ri·yā पञ्ञायेथा’ति।pañ·ñā·ye·thā
appeva nāma imassa kevalassa dukkhakkhandhassa antakiriyā paññāyethā’ti.
(Pāli only)
-
62
सोso एवंe·vaṃ पब्बजितोpab·ba·ji·to समानोsa·mā·no लाभसक्कारसिलोकंlā·bha·sak·kā·ra·si·lo·kaṃ अभिनिब्बत्तेति।a·bhi·nib·bat·te·ti
So evaṁ pabbajito samāno lābhasakkārasilokaṁ abhinibbatteti.
When they’ve gone forth they generate possessions, honor, and popularity. …
-
63
सोso तेनte·na लाभसक्कारसिलोकेनlā·bha·sak·kā·ra·si·lo·ke·na नna अत्तमनोat·ta·ma·no होतिho·ti नna परिपुण्णसङ्कप्पो।pa·ri·puṇ·ṇa·saṅ·kap·po
So tena lābhasakkārasilokena na attamano hoti na paripuṇṇasaṅkappo.
(Pāli only)
-
64
सोso तेनte·na लाभसक्कारसिलोकेनlā·bha·sak·kā·ra·si·lo·ke·na नna अत्तानुक्कंसेति,at·tā·nuk·kaṃ·se·ti नna परंpa·raṃ वम्भेति।vam·bhe·ti
So tena lābhasakkārasilokena na attānukkaṁseti, na paraṁ vambheti.
(Pāli only)
-
65
सोso तेनte·na लाभसक्कारसिलोकेनlā·bha·sak·kā·ra·si·lo·ke·na नna मज्जतिmaj·ja·ti नप्पमज्जतिnap·pa·maj·ja·ti नna पमादंpa·mā·daṃ आपज्जति,ā·paj·ja·ti अप्पमत्तोap·pa·mat·to समानोsa·mā·no सीलसम्पदंsī·la·sam·pa·daṃ आराधेति।ā·rā·dhe·ti
So tena lābhasakkārasilokena na majjati nappamajjati na pamādaṁ āpajjati, appamatto samāno sīlasampadaṁ ārādheti.
(Pāli only)
-
66
सोso तायtā·ya सीलसम्पदायsī·la·sam·pa·dā·ya अत्तमनोat·ta·ma·no होतिho·ti नोno चca खोkho परिपुण्णसङ्कप्पो।pa·ri·puṇ·ṇa·saṅ·kap·po
So tāya sīlasampadāya attamano hoti no ca kho paripuṇṇasaṅkappo.
(Pāli only)
-
67
सोso तायtā·ya सीलसम्पदायsī·la·sam·pa·dā·ya नna अत्तानुक्कंसेति,at·tā·nuk·kaṃ·se·ti नna परंpa·raṃ वम्भेति।vam·bhe·ti
So tāya sīlasampadāya na attānukkaṁseti, na paraṁ vambheti.
(Pāli only)
-
68
सोso तायtā·ya सीलसम्पदायsī·la·sam·pa·dā·ya नna मज्जतिmaj·ja·ti नप्पमज्जतिnap·pa·maj·ja·ti नna पमादंpa·mā·daṃ आपज्जति।ā·paj·ja·ti
So tāya sīlasampadāya na majjati nappamajjati na pamādaṁ āpajjati.
(Pāli only)
- 69
- 70
- 71
-
72
‘अहमस्मिa·ha·mas·mi समाहितोsa·mā·hi·to एकग्गचित्तो,e·kag·ga·cit·to इमेi·me पनञ्ञेpa·nañ·ñe भिक्खूbhik·khū असमाहिताa·sa·mā·hi·tā विब्भन्तचित्ता’ति।vib·bhan·ta·cit·tā
‘ahamasmi samāhito ekaggacitto, ime panaññe bhikkhū asamāhitā vibbhantacittā’ti.
‘I’m the one with immersion and unified mind. These other mendicants lack immersion, they have straying minds.’
-
73
सोso तायtā·ya समाधिसम्पदायsa·mā·dhi·sam·pa·dā·ya मज्जतिmaj·ja·ti पमज्जतिpa·maj·ja·ti पमादंpa·mā·daṃ आपज्जति,ā·paj·ja·ti पमत्तोpa·mat·to समानोsa·mā·no दुक्खंduk·khaṃ विहरति।vi·ha·ra·ti
So tāya samādhisampadāya majjati pamajjati pamādaṁ āpajjati, pamatto samāno dukkhaṁ viharati.
And so they become indulgent and fall into negligence regarding that accomplishment in immersion. And being negligent they live in suffering.
-
74
सेय्यथापि,sey·ya·thā·pi भिक्खवे,bhik·kha·ve पुरिसोpu·ri·so सारत्थिकोsā·rat·thi·ko सारगवेसीsā·ra·ga·ve·sī सारपरियेसनंsā·ra·pa·ri·ye·sa·naṃ चरमानोca·ra·mā·no महतोma·ha·to रुक्खस्सruk·khas·sa तिट्ठतोtiṭ·ṭha·to सारवतोsā·ra·va·to अतिक्कम्मेवa·tik·kam·me·va सारंsā·raṃ अतिक्कम्मa·tik·kam·ma फेग्गुंpheg·guṃ तचंta·caṃ छेत्वाchet·vā आदायā·dā·ya पक्कमेय्यpak·ka·mey·ya ‘सारन्’तिsā·ran मञ्ञमानो।mañ·ña·mā·no
Seyyathāpi, bhikkhave, puriso sāratthiko sāragavesī sārapariyesanaṁ caramāno mahato rukkhassa tiṭṭhato sāravato atikkammeva sāraṁ atikkamma phegguṁ tacaṁ chetvā ādāya pakkameyya ‘sāran’ti maññamāno.
Suppose there was a person in need of heartwood. And while wandering in search of heartwood he’d come across a large tree standing with heartwood. But, passing over the heartwood and softwood, he’d cut off the bark and leave imagining it was heartwood.
-
75
तमेनंta·me·naṃ चक्खुमाcak·khu·mā पुरिसोpu·ri·so दिस्वाdis·vā एवंe·vaṃ वदेय्यva·dey·ya ‘नna वतायंva·tā·yaṃ भवंbha·vaṃ पुरिसोpu·ri·so अञ्ञासिañ·ñā·si सारं,sā·raṃ नna अञ्ञासिañ·ñā·si फेग्गुं,pheg·guṃ नna अञ्ञासिañ·ñā·si तचं,ta·caṃ नna अञ्ञासिañ·ñā·si पपटिकं,pa·pa·ṭi·kaṃ नna अञ्ञासिañ·ñā·si साखापलासं।sā·khā·pa·lā·saṃ
Tamenaṁ cakkhumā puriso disvā evaṁ vadeyya ‘na vatāyaṁ bhavaṁ puriso aññāsi sāraṁ, na aññāsi phegguṁ, na aññāsi tacaṁ, na aññāsi papaṭikaṁ, na aññāsi sākhāpalāsaṁ.
If a person with clear eyes saw him they’d say: ‘This gentleman doesn’t know what heartwood, softwood, bark, shoots, or branches and leaves are.
-
76
तथाta·thā हयंha·yaṃ भवंbha·vaṃ पुरिसोpu·ri·so सारत्थिकोsā·rat·thi·ko सारगवेसीsā·ra·ga·ve·sī सारपरियेसनंsā·ra·pa·ri·ye·sa·naṃ चरमानोca·ra·mā·no महतोma·ha·to रुक्खस्सruk·khas·sa तिट्ठतोtiṭ·ṭha·to सारवतोsā·ra·va·to अतिक्कम्मेवa·tik·kam·me·va सारंsā·raṃ अतिक्कम्मa·tik·kam·ma फेग्गुंpheg·guṃ तचंta·caṃ छेत्वाchet·vā आदायā·dā·ya पक्कन्तोpak·kan·to “सारन्”तिsā·ran मञ्ञमानो।mañ·ña·mā·no
Tathā hayaṁ bhavaṁ puriso sāratthiko sāragavesī sārapariyesanaṁ caramāno mahato rukkhassa tiṭṭhato sāravato atikkammeva sāraṁ atikkamma phegguṁ tacaṁ chetvā ādāya pakkanto “sāran”ti maññamāno.
That’s why he passed them over, cut off the bark, and left imagining it was heartwood.
- 77
- 78
-
79
‘ओतिण्णोम्हिo·tiṇ·ṇom·hi जातियाjā·ti·yā जरायja·rā·ya मरणेनma·ra·ṇe·na सोकेहिso·ke·hi परिदेवेहिpa·ri·de·ve·hi दुक्खेहिduk·khe·hi दोमनस्सेहिdo·ma·nas·se·hi उपायासेहि,u·pā·yā·se·hi दुक्खोतिण्णोduk·kho·tiṇ·ṇo दुक्खपरेतो,duk·kha·pa·re·to
‘otiṇṇomhi jātiyā jarāya maraṇena sokehi paridevehi dukkhehi domanassehi upāyāsehi, dukkhotiṇṇo dukkhapareto,
(Pāli only)
-
80
अप्पेवap·pe·va नामnā·ma इमस्सi·mas·sa केवलस्सke·va·las·sa दुक्खक्खन्धस्सduk·khak·khan·dhas·sa अन्तकिरियाan·ta·ki·ri·yā पञ्ञायेथा’ति।pañ·ñā·ye·thā
appeva nāma imassa kevalassa dukkhakkhandhassa antakiriyā paññāyethā’ti.
(Pāli only)
-
81
सोso एवंe·vaṃ पब्बजितोpab·ba·ji·to समानोsa·mā·no लाभसक्कारसिलोकंlā·bha·sak·kā·ra·si·lo·kaṃ अभिनिब्बत्तेति।a·bhi·nib·bat·te·ti
So evaṁ pabbajito samāno lābhasakkārasilokaṁ abhinibbatteti.
(Pāli only)
-
82
सोso तेनte·na लाभसक्कारसिलोकेनlā·bha·sak·kā·ra·si·lo·ke·na नna अत्तमनोat·ta·ma·no होतिho·ti नna परिपुण्णसङ्कप्पो।pa·ri·puṇ·ṇa·saṅ·kap·po
So tena lābhasakkārasilokena na attamano hoti na paripuṇṇasaṅkappo.
(Pāli only)
-
83
सोso तेनte·na लाभसक्कारसिलोकेनlā·bha·sak·kā·ra·si·lo·ke·na नna अत्तानुक्कंसेति,at·tā·nuk·kaṃ·se·ti नna परंpa·raṃ वम्भेति।vam·bhe·ti
So tena lābhasakkārasilokena na attānukkaṁseti, na paraṁ vambheti.
(Pāli only)
-
84
सोso तेनte·na लाभसक्कारसिलोकेनlā·bha·sak·kā·ra·si·lo·ke·na नna मज्जतिmaj·ja·ti नप्पमज्जतिnap·pa·maj·ja·ti नna पमादंpa·mā·daṃ आपज्जति,ā·paj·ja·ti अप्पमत्तोap·pa·mat·to समानोsa·mā·no सीलसम्पदंsī·la·sam·pa·daṃ आराधेति।ā·rā·dhe·ti
So tena lābhasakkārasilokena na majjati nappamajjati na pamādaṁ āpajjati, appamatto samāno sīlasampadaṁ ārādheti.
(Pāli only)
-
85
सोso तायtā·ya सीलसम्पदायsī·la·sam·pa·dā·ya अत्तमनोat·ta·ma·no होतिho·ti नोno चca खोkho परिपुण्णसङ्कप्पो।pa·ri·puṇ·ṇa·saṅ·kap·po
So tāya sīlasampadāya attamano hoti no ca kho paripuṇṇasaṅkappo.
(Pāli only)
-
86
सोso तायtā·ya सीलसम्पदायsī·la·sam·pa·dā·ya नna अत्तानुक्कंसेति,at·tā·nuk·kaṃ·se·ti नna परंpa·raṃ वम्भेति।vam·bhe·ti
So tāya sīlasampadāya na attānukkaṁseti, na paraṁ vambheti.
(Pāli only)
-
87
सोso तायtā·ya सीलसम्पदायsī·la·sam·pa·dā·ya नna मज्जतिmaj·ja·ti नप्पमज्जतिnap·pa·maj·ja·ti नna पमादंpa·mā·daṃ आपज्जति,ā·paj·ja·ti अप्पमत्तोap·pa·mat·to समानोsa·mā·no समाधिसम्पदंsa·mā·dhi·sam·pa·daṃ आराधेति।ā·rā·dhe·ti
So tāya sīlasampadāya na majjati nappamajjati na pamādaṁ āpajjati, appamatto samāno samādhisampadaṁ ārādheti.
(Pāli only)
-
88
सोso तायtā·ya समाधिसम्पदायsa·mā·dhi·sam·pa·dā·ya अत्तमनोat·ta·ma·no होतिho·ti परिपुण्णसङ्कप्पो।pa·ri·puṇ·ṇa·saṅ·kap·po
So tāya samādhisampadāya attamano hoti paripuṇṇasaṅkappo.
(Pāli only)
-
89
सोso तायtā·ya समाधिसम्पदायsa·mā·dhi·sam·pa·dā·ya अत्तानुक्कंसेति,at·tā·nuk·kaṃ·se·ti परंpa·raṃ वम्भेति:vam·bhe·ti
So tāya samādhisampadāya attānukkaṁseti, paraṁ vambheti:
(Pāli only)
-
90
‘अहमस्मिa·ha·mas·mi समाहितोsa·mā·hi·to एकग्गचित्तो,e·kag·ga·cit·to इमेi·me पनञ्ञेpa·nañ·ñe भिक्खूbhik·khū असमाहिताa·sa·mā·hi·tā विब्भन्तचित्ता’ति।vib·bhan·ta·cit·tā
‘ahamasmi samāhito ekaggacitto, ime panaññe bhikkhū asamāhitā vibbhantacittā’ti.
(Pāli only)
- 91
- 92
- 93
-
94
इधi·dha पन,pa·na भिक्खवे,bhik·kha·ve एकच्चोe·kac·co कुलपुत्तोku·la·put·to सद्धाsad·dhā अगारस्माa·gā·ras·mā अनगारियंa·na·gā·ri·yaṃ पब्बजितोpab·ba·ji·to होति:ho·ti
Idha pana, bhikkhave, ekacco kulaputto saddhā agārasmā anagāriyaṁ pabbajito hoti:
Next, take a gentleman who has gone forth out of faith from the lay life to homelessness …
-
95
‘ओतिण्णोम्हिo·tiṇ·ṇom·hi जातियाjā·ti·yā जरायja·rā·ya मरणेनma·ra·ṇe·na सोकेहिso·ke·hi परिदेवेहिpa·ri·de·ve·hi दुक्खेहिduk·khe·hi दोमनस्सेहिdo·ma·nas·se·hi उपायासेहि,u·pā·yā·se·hi दुक्खोतिण्णोduk·kho·tiṇ·ṇo दुक्खपरेतो,duk·kha·pa·re·to
‘otiṇṇomhi jātiyā jarāya maraṇena sokehi paridevehi dukkhehi domanassehi upāyāsehi, dukkhotiṇṇo dukkhapareto,
(Pāli only)
-
96
अप्पेवap·pe·va नामnā·ma इमस्सi·mas·sa केवलस्सke·va·las·sa दुक्खक्खन्धस्सduk·khak·khan·dhas·sa अन्तकिरियाan·ta·ki·ri·yā पञ्ञायेथा’ति।pañ·ñā·ye·thā
appeva nāma imassa kevalassa dukkhakkhandhassa antakiriyā paññāyethā’ti.
(Pāli only)
-
97
सोso एवंe·vaṃ पब्बजितोpab·ba·ji·to समानोsa·mā·no लाभसक्कारसिलोकंlā·bha·sak·kā·ra·si·lo·kaṃ अभिनिब्बत्तेति।a·bhi·nib·bat·te·ti
So evaṁ pabbajito samāno lābhasakkārasilokaṁ abhinibbatteti.
When they’ve gone forth they generate possessions, honor, and popularity. …
-
98
सोso तेनte·na लाभसक्कारसिलोकेनlā·bha·sak·kā·ra·si·lo·ke·na नna अत्तमनोat·ta·ma·no होतिho·ti नna परिपुण्णसङ्कप्पो।pa·ri·puṇ·ṇa·saṅ·kap·po
So tena lābhasakkārasilokena na attamano hoti na paripuṇṇasaṅkappo.
(Pāli only)
-
99
सोso तेनte·na लाभसक्कारसिलोकेनlā·bha·sak·kā·ra·si·lo·ke·na नna अत्तानुक्कंसेति,at·tā·nuk·kaṃ·se·ti नna परंpa·raṃ वम्भेति।vam·bhe·ti
So tena lābhasakkārasilokena na attānukkaṁseti, na paraṁ vambheti.
(Pāli only)
-
100
सोso तेनte·na लाभसक्कारसिलोकेनlā·bha·sak·kā·ra·si·lo·ke·na नna मज्जतिmaj·ja·ti नप्पमज्जतिnap·pa·maj·ja·ti नna पमादंpa·mā·daṃ आपज्जति।ā·paj·ja·ti
So tena lābhasakkārasilokena na majjati nappamajjati na pamādaṁ āpajjati.
(Pāli only)
- 101
-
102
सोso तायtā·ya सीलसम्पदायsī·la·sam·pa·dā·ya अत्तमनोat·ta·ma·no होति,ho·ti नोno चca खोkho परिपुण्णसङ्कप्पो।pa·ri·puṇ·ṇa·saṅ·kap·po
So tāya sīlasampadāya attamano hoti, no ca kho paripuṇṇasaṅkappo.
(Pāli only)
-
103
सोso तायtā·ya सीलसम्पदायsī·la·sam·pa·dā·ya नna अत्तानुक्कंसेति,at·tā·nuk·kaṃ·se·ti नna परंpa·raṃ वम्भेति।vam·bhe·ti
So tāya sīlasampadāya na attānukkaṁseti, na paraṁ vambheti.
(Pāli only)
-
104
सोso तायtā·ya सीलसम्पदायsī·la·sam·pa·dā·ya नna मज्जतिmaj·ja·ti नप्पमज्जतिnap·pa·maj·ja·ti नna पमादंpa·mā·daṃ आपज्जति,ā·paj·ja·ti अप्पमत्तोap·pa·mat·to समानोsa·mā·no समाधिसम्पदंsa·mā·dhi·sam·pa·daṃ आराधेति।ā·rā·dhe·ti
So tāya sīlasampadāya na majjati nappamajjati na pamādaṁ āpajjati, appamatto samāno samādhisampadaṁ ārādheti.
(Pāli only)
-
105
सोso तायtā·ya समाधिसम्पदायsa·mā·dhi·sam·pa·dā·ya अत्तमनोat·ta·ma·no होति,ho·ti नोno चca खोkho परिपुण्णसङ्कप्पो।pa·ri·puṇ·ṇa·saṅ·kap·po
So tāya samādhisampadāya attamano hoti, no ca kho paripuṇṇasaṅkappo.
(Pāli only)
-
106
सोso तायtā·ya समाधिसम्पदायsa·mā·dhi·sam·pa·dā·ya नna अत्तानुक्कंसेति,at·tā·nuk·kaṃ·se·ti नna परंpa·raṃ वम्भेति।vam·bhe·ti
So tāya samādhisampadāya na attānukkaṁseti, na paraṁ vambheti.
(Pāli only)
-
107
सोso तायtā·ya समाधिसम्पदायsa·mā·dhi·sam·pa·dā·ya नna मज्जतिmaj·ja·ti नप्पमज्जतिnap·pa·maj·ja·ti नna पमादंpa·mā·daṃ आपज्जतिā·paj·ja·ti अप्पमत्तोap·pa·mat·to समानोsa·mā·no ञाणदस्सनंñā·ṇa·das·sa·naṃ आराधेति।ā·rā·dhe·ti
So tāya samādhisampadāya na majjati nappamajjati na pamādaṁ āpajjati appamatto samāno ñāṇadassanaṁ ārādheti.
- 108
- 109
- 110
- 111
-
112
सोso तेनte·na ञाणदस्सनेनñā·ṇa·das·sa·ne·na मज्जतिmaj·ja·ti पमज्जतिpa·maj·ja·ti पमादंpa·mā·daṃ आपज्जति,ā·paj·ja·ti पमत्तोpa·mat·to समानोsa·mā·no दुक्खंduk·khaṃ विहरति।vi·ha·ra·ti
So tena ñāṇadassanena majjati pamajjati pamādaṁ āpajjati, pamatto samāno dukkhaṁ viharati.
And so they become indulgent and fall into negligence regarding that knowledge and vision. And being negligent they live in suffering.
-
113
सेय्यथापि,sey·ya·thā·pi भिक्खवे,bhik·kha·ve पुरिसोpu·ri·so सारत्थिकोsā·rat·thi·ko सारगवेसीsā·ra·ga·ve·sī सारपरियेसनंsā·ra·pa·ri·ye·sa·naṃ चरमानोca·ra·mā·no महतोma·ha·to रुक्खस्सruk·khas·sa तिट्ठतोtiṭ·ṭha·to सारवतोsā·ra·va·to अतिक्कम्मेवa·tik·kam·me·va सारंsā·raṃ फेग्गुंpheg·guṃ छेत्वाchet·vā आदायā·dā·ya पक्कमेय्यpak·ka·mey·ya ‘सारन्’तिsā·ran मञ्ञमानो।mañ·ña·mā·no
Seyyathāpi, bhikkhave, puriso sāratthiko sāragavesī sārapariyesanaṁ caramāno mahato rukkhassa tiṭṭhato sāravato atikkammeva sāraṁ phegguṁ chetvā ādāya pakkameyya ‘sāran’ti maññamāno.
Suppose there was a person in need of heartwood. And while wandering in search of heartwood he’d come across a large tree standing with heartwood. But, passing over the heartwood, he’d cut out the softwood and leave imagining it was heartwood.
- 114
-
115
‘नna वतायंva·tā·yaṃ भवंbha·vaṃ पुरिसोpu·ri·so अञ्ञासिañ·ñā·si सारंsā·raṃ नna अञ्ञासिañ·ñā·si फेग्गुंpheg·guṃ नna अञ्ञासिañ·ñā·si तचंta·caṃ नna अञ्ञासिañ·ñā·si पपटिकंpa·pa·ṭi·kaṃ नna अञ्ञासिañ·ñā·si साखापलासं।sā·khā·pa·lā·saṃ
‘na vatāyaṁ bhavaṁ puriso aññāsi sāraṁ na aññāsi phegguṁ na aññāsi tacaṁ na aññāsi papaṭikaṁ na aññāsi sākhāpalāsaṁ.
‘This gentleman doesn’t know what heartwood, softwood, bark, shoots, or branches and leaves are.
-
116
तथाta·thā हयंha·yaṃ भवंbha·vaṃ पुरिसोpu·ri·so सारत्थिकोsā·rat·thi·ko सारगवेसीsā·ra·ga·ve·sī सारपरियेसनंsā·ra·pa·ri·ye·sa·naṃ चरमानोca·ra·mā·no महतोma·ha·to रुक्खस्सruk·khas·sa तिट्ठतोtiṭ·ṭha·to सारवतोsā·ra·va·to अतिक्कम्मेवa·tik·kam·me·va सारंsā·raṃ फेग्गुंpheg·guṃ छेत्वाchet·vā आदायā·dā·ya पक्कन्तोpak·kan·to “सारन्”तिsā·ran मञ्ञमानो।mañ·ña·mā·no
Tathā hayaṁ bhavaṁ puriso sāratthiko sāragavesī sārapariyesanaṁ caramāno mahato rukkhassa tiṭṭhato sāravato atikkammeva sāraṁ phegguṁ chetvā ādāya pakkanto “sāran”ti maññamāno.
That’s why he passed them over, cut out the softwood, and left imagining it was heartwood.
- 117
- 118
-
119
‘ओतिण्णोम्हिo·tiṇ·ṇom·hi जातियाjā·ti·yā जरायja·rā·ya मरणेनma·ra·ṇe·na सोकेहिso·ke·hi परिदेवेहिpa·ri·de·ve·hi दुक्खेहिduk·khe·hi दोमनस्सेहिdo·ma·nas·se·hi उपायासेहि,u·pā·yā·se·hi दुक्खोतिण्णोduk·kho·tiṇ·ṇo दुक्खपरेतो,duk·kha·pa·re·to
‘otiṇṇomhi jātiyā jarāya maraṇena sokehi paridevehi dukkhehi domanassehi upāyāsehi, dukkhotiṇṇo dukkhapareto,
(Pāli only)
-
120
अप्पेवap·pe·va नामnā·ma इमस्सi·mas·sa केवलस्सke·va·las·sa दुक्खक्खन्धस्सduk·khak·khan·dhas·sa अन्तकिरियाan·ta·ki·ri·yā पञ्ञायेथा’ति।pañ·ñā·ye·thā
appeva nāma imassa kevalassa dukkhakkhandhassa antakiriyā paññāyethā’ti.
(Pāli only)
-
121
सोso एवंe·vaṃ पब्बजितोpab·ba·ji·to समानोsa·mā·no लाभसक्कारसिलोकंlā·bha·sak·kā·ra·si·lo·kaṃ अभिनिब्बत्तेति।a·bhi·nib·bat·te·ti
So evaṁ pabbajito samāno lābhasakkārasilokaṁ abhinibbatteti.
(Pāli only)
-
122
सोso तेनte·na लाभसक्कारसिलोकेनlā·bha·sak·kā·ra·si·lo·ke·na नna अत्तमनोat·ta·ma·no होतिho·ti नna परिपुण्णसङ्कप्पो।pa·ri·puṇ·ṇa·saṅ·kap·po
So tena lābhasakkārasilokena na attamano hoti na paripuṇṇasaṅkappo.
(Pāli only)
-
123
सोso तेनte·na लाभसक्कारसिलोकेनlā·bha·sak·kā·ra·si·lo·ke·na नna अत्तानुक्कंसेति,at·tā·nuk·kaṃ·se·ti नna परंpa·raṃ वम्भेति।vam·bhe·ti
So tena lābhasakkārasilokena na attānukkaṁseti, na paraṁ vambheti.
(Pāli only)
-
124
सोso तेनte·na लाभसक्कारसिलोकेनlā·bha·sak·kā·ra·si·lo·ke·na नna मज्जतिmaj·ja·ti नप्पमज्जतिnap·pa·maj·ja·ti नna पमादंpa·mā·daṃ आपज्जति,ā·paj·ja·ti अप्पमत्तोap·pa·mat·to समानोsa·mā·no सीलसम्पदंsī·la·sam·pa·daṃ आराधेति।ā·rā·dhe·ti
So tena lābhasakkārasilokena na majjati nappamajjati na pamādaṁ āpajjati, appamatto samāno sīlasampadaṁ ārādheti.
(Pāli only)
-
125
सोso तायtā·ya सीलसम्पदायsī·la·sam·pa·dā·ya अत्तमनोat·ta·ma·no होति,ho·ti नोno चca खोkho परिपुण्णसङ्कप्पो।pa·ri·puṇ·ṇa·saṅ·kap·po
So tāya sīlasampadāya attamano hoti, no ca kho paripuṇṇasaṅkappo.
(Pāli only)
-
126
सोso तायtā·ya सीलसम्पदायsī·la·sam·pa·dā·ya नna अत्तानुक्कंसेति,at·tā·nuk·kaṃ·se·ti नna परंpa·raṃ वम्भेति।vam·bhe·ti
So tāya sīlasampadāya na attānukkaṁseti, na paraṁ vambheti.
(Pāli only)
-
127
सोso तायtā·ya सीलसम्पदायsī·la·sam·pa·dā·ya नna मज्जतिmaj·ja·ti नप्पमज्जतिnap·pa·maj·ja·ti नna पमादंpa·mā·daṃ आपज्जति,ā·paj·ja·ti अप्पमत्तोap·pa·mat·to समानोsa·mā·no समाधिसम्पदंsa·mā·dhi·sam·pa·daṃ आराधेति।ā·rā·dhe·ti
So tāya sīlasampadāya na majjati nappamajjati na pamādaṁ āpajjati, appamatto samāno samādhisampadaṁ ārādheti.
(Pāli only)
-
128
सोso तायtā·ya समाधिसम्पदायsa·mā·dhi·sam·pa·dā·ya अत्तमनोat·ta·ma·no होति,ho·ti नोno चca खोkho परिपुण्णसङ्कप्पो।pa·ri·puṇ·ṇa·saṅ·kap·po
So tāya samādhisampadāya attamano hoti, no ca kho paripuṇṇasaṅkappo.
(Pāli only)
-
129
सोso तायtā·ya समाधिसम्पदायsa·mā·dhi·sam·pa·dā·ya नna अत्तानुक्कंसेति,at·tā·nuk·kaṃ·se·ti नna परंpa·raṃ वम्भेति।vam·bhe·ti
So tāya samādhisampadāya na attānukkaṁseti, na paraṁ vambheti.
(Pāli only)
-
130
सोso तायtā·ya समाधिसम्पदायsa·mā·dhi·sam·pa·dā·ya नna मज्जतिmaj·ja·ti नप्पमज्जतिnap·pa·maj·ja·ti नna पमादंpa·mā·daṃ आपज्जति,ā·paj·ja·ti अप्पमत्तोap·pa·mat·to समानोsa·mā·no ञाणदस्सनंñā·ṇa·das·sa·naṃ आराधेति।ā·rā·dhe·ti
So tāya samādhisampadāya na majjati nappamajjati na pamādaṁ āpajjati, appamatto samāno ñāṇadassanaṁ ārādheti.
(Pāli only)
-
131
सोso तेनte·na ञाणदस्सनेनñā·ṇa·das·sa·ne·na अत्तमनोat·ta·ma·no होतिho·ti परिपुण्णसङ्कप्पो।pa·ri·puṇ·ṇa·saṅ·kap·po
So tena ñāṇadassanena attamano hoti paripuṇṇasaṅkappo.
(Pāli only)
-
132
सोso तेनte·na ञाणदस्सनेनñā·ṇa·das·sa·ne·na अत्तानुक्कंसेति,at·tā·nuk·kaṃ·se·ti परंpa·raṃ वम्भेति:vam·bhe·ti
So tena ñāṇadassanena attānukkaṁseti, paraṁ vambheti:
(Pāli only)
- 133
- 134
- 135
- 136
-
137
इधi·dha पन,pa·na भिक्खवे,bhik·kha·ve एकच्चोe·kac·co कुलपुत्तोku·la·put·to सद्धाsad·dhā अगारस्माa·gā·ras·mā अनगारियंa·na·gā·ri·yaṃ पब्बजितोpab·ba·ji·to होति:ho·ti
Idha pana, bhikkhave, ekacco kulaputto saddhā agārasmā anagāriyaṁ pabbajito hoti:
Next, take a gentleman who has gone forth out of faith from the lay life to homelessness, thinking,
-
138
‘ओतिण्णोम्हिo·tiṇ·ṇom·hi जातियाjā·ti·yā जरायja·rā·ya मरणेनma·ra·ṇe·na सोकेहिso·ke·hi परिदेवेहिpa·ri·de·ve·hi दुक्खेहिduk·khe·hi दोमनस्सेहिdo·ma·nas·se·hi उपायासेहि,u·pā·yā·se·hi दुक्खोतिण्णोduk·kho·tiṇ·ṇo दुक्खपरेतो,duk·kha·pa·re·to
‘otiṇṇomhi jātiyā jarāya maraṇena sokehi paridevehi dukkhehi domanassehi upāyāsehi, dukkhotiṇṇo dukkhapareto,
‘I’m swamped by rebirth, old age, and death; by sorrow, lamentation, pain, sadness, and distress. I’m swamped by suffering, mired in suffering.
- 139
-
140
सोso एवंe·vaṃ पब्बजितोpab·ba·ji·to समानोsa·mā·no लाभसक्कारसिलोकंlā·bha·sak·kā·ra·si·lo·kaṃ अभिनिब्बत्तेति।a·bhi·nib·bat·te·ti
So evaṁ pabbajito samāno lābhasakkārasilokaṁ abhinibbatteti.
When they’ve gone forth they generate possessions, honor, and popularity.
- 141
- 142
-
143
सोso तेनte·na लाभसक्कारसिलोकेनlā·bha·sak·kā·ra·si·lo·ke·na नna मज्जतिmaj·ja·ti नप्पमज्जतिnap·pa·maj·ja·ti नna पमादंpa·mā·daṃ आपज्जति,ā·paj·ja·ti अप्पमत्तोap·pa·mat·to समानोsa·mā·no सीलसम्पदंsī·la·sam·pa·daṃ आराधेति।ā·rā·dhe·ti
So tena lābhasakkārasilokena na majjati nappamajjati na pamādaṁ āpajjati, appamatto samāno sīlasampadaṁ ārādheti.
Nor do they become indulgent and fall into negligence on account of those possessions, honor, and popularity. Being diligent, they achieve accomplishment in ethics.
- 144
- 145
-
146
सोso तायtā·ya सीलसम्पदायsī·la·sam·pa·dā·ya नna मज्जतिmaj·ja·ti नप्पमज्जतिnap·pa·maj·ja·ti नna पमादंpa·mā·daṃ आपज्जति,ā·paj·ja·ti अप्पमत्तोap·pa·mat·to समानोsa·mā·no समाधिसम्पदंsa·mā·dhi·sam·pa·daṃ आराधेति।ā·rā·dhe·ti
So tāya sīlasampadāya na majjati nappamajjati na pamādaṁ āpajjati, appamatto samāno samādhisampadaṁ ārādheti.
Nor do they become indulgent and fall into negligence regarding that accomplishment in ethics. Being diligent, they achieve accomplishment in immersion.
- 147
- 148
-
149
सोso तायtā·ya समाधिसम्पदायsa·mā·dhi·sam·pa·dā·ya नna मज्जतिmaj·ja·ti नप्पमज्जतिnap·pa·maj·ja·ti नna पमादंpa·mā·daṃ आपज्जति,ā·paj·ja·ti अप्पमत्तोap·pa·mat·to समानोsa·mā·no ञाणदस्सनंñā·ṇa·das·sa·naṃ आराधेति।ā·rā·dhe·ti
So tāya samādhisampadāya na majjati nappamajjati na pamādaṁ āpajjati, appamatto samāno ñāṇadassanaṁ ārādheti.
Nor do they become indulgent and fall into negligence regarding that accomplishment in immersion. Being diligent, they achieve knowledge and vision.
- 150
- 151
-
152
सोso तेनte·na ञाणदस्सनेनñā·ṇa·das·sa·ne·na नna मज्जतिmaj·ja·ti नप्पमज्जतिnap·pa·maj·ja·ti नna पमादंpa·mā·daṃ आपज्जति,ā·paj·ja·ti अप्पमत्तोap·pa·mat·to समानोsa·mā·no असमयविमोक्खंa·sa·ma·ya·vi·mok·khaṃ आराधेति।ā·rā·dhe·ti
So tena ñāṇadassanena na majjati nappamajjati na pamādaṁ āpajjati, appamatto samāno asamayavimokkhaṁ ārādheti.
Nor do they become indulgent and fall into negligence regarding that knowledge and vision. Being diligent, they achieve irreversible freedom.
-
153
अट्ठानमेतं,aṭ·ṭhā·na·me·taṃ भिक्खवे,bhik·kha·ve अनवकासोa·na·va·kā·so यंyaṃ सोso भिक्खुbhik·khu तायtā·ya असमयविमुत्तियाa·sa·ma·ya·vi·mut·ti·yā परिहायेथ।pa·ri·hā·ye·tha
Aṭṭhānametaṁ, bhikkhave, anavakāso yaṁ so bhikkhu tāya asamayavimuttiyā parihāyetha.
And it’s impossible for that mendicant to fall away from that irreversible freedom.
-
154
सेय्यथापि,sey·ya·thā·pi भिक्खवे,bhik·kha·ve पुरिसोpu·ri·so सारत्थिकोsā·rat·thi·ko सारगवेसीsā·ra·ga·ve·sī सारपरियेसनंsā·ra·pa·ri·ye·sa·naṃ चरमानोca·ra·mā·no महतोma·ha·to रुक्खस्सruk·khas·sa तिट्ठतोtiṭ·ṭha·to सारवतोsā·ra·va·to सारञ्ञेवsā·rañ·ñe·va छेत्वाchet·vā आदायā·dā·ya पक्कमेय्यpak·ka·mey·ya ‘सारन्’तिsā·ran जानमानो।jā·na·mā·no
Seyyathāpi, bhikkhave, puriso sāratthiko sāragavesī sārapariyesanaṁ caramāno mahato rukkhassa tiṭṭhato sāravato sāraññeva chetvā ādāya pakkameyya ‘sāran’ti jānamāno.
Suppose there was a person in need of heartwood. And while wandering in search of heartwood he’d come across a large tree standing with heartwood. He’d cut out just the heartwood and leave knowing it was heartwood.
- 155
-
156
‘अञ्ञासिañ·ñā·si वतायंva·tā·yaṃ भवंbha·vaṃ पुरिसोpu·ri·so सारं,sā·raṃ अञ्ञासिañ·ñā·si फेग्गुं,pheg·guṃ अञ्ञासिañ·ñā·si तचं,ta·caṃ अञ्ञासिañ·ñā·si पपटिकं,pa·pa·ṭi·kaṃ अञ्ञासिañ·ñā·si साखापलासं।sā·khā·pa·lā·saṃ
‘aññāsi vatāyaṁ bhavaṁ puriso sāraṁ, aññāsi phegguṁ, aññāsi tacaṁ, aññāsi papaṭikaṁ, aññāsi sākhāpalāsaṁ.
‘This gentleman knows what heartwood, softwood, bark, shoots, and branches and leaves are.
-
157
तथाta·thā हयंha·yaṃ भवंbha·vaṃ पुरिसोpu·ri·so सारत्थिकोsā·rat·thi·ko सारगवेसीsā·ra·ga·ve·sī सारपरियेसनंsā·ra·pa·ri·ye·sa·naṃ चरमानोca·ra·mā·no महतोma·ha·to रुक्खस्सruk·khas·sa तिट्ठतोtiṭ·ṭha·to सारवतोsā·ra·va·to सारञ्ञेवsā·rañ·ñe·va छेत्वाchet·vā आदायā·dā·ya पक्कन्तोpak·kan·to “सारन्”तिsā·ran जानमानो।jā·na·mā·no
Tathā hayaṁ bhavaṁ puriso sāratthiko sāragavesī sārapariyesanaṁ caramāno mahato rukkhassa tiṭṭhato sāravato sāraññeva chetvā ādāya pakkanto “sāran”ti jānamāno.
That’s why he cut out just the heartwood and left knowing it was heartwood.
- 158
- 159
-
160
‘ओतिण्णोम्हिo·tiṇ·ṇom·hi जातियाjā·ti·yā जरायja·rā·ya मरणेनma·ra·ṇe·na सोकेहिso·ke·hi परिदेवेहिpa·ri·de·ve·hi दुक्खेहिduk·khe·hi दोमनस्सेहिdo·ma·nas·se·hi उपायासेहि,u·pā·yā·se·hi दुक्खोतिण्णोduk·kho·tiṇ·ṇo दुक्खपरेतो,duk·kha·pa·re·to
‘otiṇṇomhi jātiyā jarāya maraṇena sokehi paridevehi dukkhehi domanassehi upāyāsehi, dukkhotiṇṇo dukkhapareto,
(Pāli only)
-
161
अप्पेवap·pe·va नामnā·ma इमस्सi·mas·sa केवलस्सke·va·las·sa दुक्खक्खन्धस्सduk·khak·khan·dhas·sa अन्तकिरियाan·ta·ki·ri·yā पञ्ञायेथा’ति।pañ·ñā·ye·thā
appeva nāma imassa kevalassa dukkhakkhandhassa antakiriyā paññāyethā’ti.
(Pāli only)
-
162
सोso एवंe·vaṃ पब्बजितोpab·ba·ji·to समानोsa·mā·no लाभसक्कारसिलोकंlā·bha·sak·kā·ra·si·lo·kaṃ अभिनिब्बत्तेति।a·bhi·nib·bat·te·ti
So evaṁ pabbajito samāno lābhasakkārasilokaṁ abhinibbatteti.
(Pāli only)
-
163
सोso तेनte·na लाभसक्कारसिलोकेनlā·bha·sak·kā·ra·si·lo·ke·na नna अत्तमनोat·ta·ma·no होति,ho·ti नna परिपुण्णसङ्कप्पो।pa·ri·puṇ·ṇa·saṅ·kap·po
So tena lābhasakkārasilokena na attamano hoti, na paripuṇṇasaṅkappo.
(Pāli only)
-
164
सोso तेनte·na लाभसक्कारसिलोकेनlā·bha·sak·kā·ra·si·lo·ke·na नna अत्तानुक्कंसेति,at·tā·nuk·kaṃ·se·ti नna परंpa·raṃ वम्भेति।vam·bhe·ti
So tena lābhasakkārasilokena na attānukkaṁseti, na paraṁ vambheti.
(Pāli only)
-
165
सोso तेनte·na लाभसक्कारसिलोकेनlā·bha·sak·kā·ra·si·lo·ke·na नna मज्जतिmaj·ja·ti नप्पमज्जतिnap·pa·maj·ja·ti नna पमादंpa·mā·daṃ आपज्जति,ā·paj·ja·ti अप्पमत्तोap·pa·mat·to समानोsa·mā·no सीलसम्पदंsī·la·sam·pa·daṃ आराधेति।ā·rā·dhe·ti
So tena lābhasakkārasilokena na majjati nappamajjati na pamādaṁ āpajjati, appamatto samāno sīlasampadaṁ ārādheti.
(Pāli only)
-
166
सोso तायtā·ya सीलसम्पदायsī·la·sam·pa·dā·ya अत्तमनोat·ta·ma·no होति,ho·ti नोno चca खोkho परिपुण्णसङ्कप्पो।pa·ri·puṇ·ṇa·saṅ·kap·po
So tāya sīlasampadāya attamano hoti, no ca kho paripuṇṇasaṅkappo.
(Pāli only)
-
167
सोso तायtā·ya सीलसम्पदायsī·la·sam·pa·dā·ya नna अत्तानुक्कंसेति,at·tā·nuk·kaṃ·se·ti नna परंpa·raṃ वम्भेति।vam·bhe·ti
So tāya sīlasampadāya na attānukkaṁseti, na paraṁ vambheti.
(Pāli only)
-
168
सोso तायtā·ya सीलसम्पदायsī·la·sam·pa·dā·ya नna मज्जतिmaj·ja·ti नप्पमज्जतिnap·pa·maj·ja·ti नna पमादंpa·mā·daṃ आपज्जति,ā·paj·ja·ti अप्पमत्तोap·pa·mat·to समानोsa·mā·no समाधिसम्पदंsa·mā·dhi·sam·pa·daṃ आराधेति।ā·rā·dhe·ti
So tāya sīlasampadāya na majjati nappamajjati na pamādaṁ āpajjati, appamatto samāno samādhisampadaṁ ārādheti.
(Pāli only)
-
169
सोso तायtā·ya समाधिसम्पदायsa·mā·dhi·sam·pa·dā·ya अत्तमनोat·ta·ma·no होति,ho·ti नोno चca खोkho परिपुण्णसङ्कप्पो।pa·ri·puṇ·ṇa·saṅ·kap·po
So tāya samādhisampadāya attamano hoti, no ca kho paripuṇṇasaṅkappo.
(Pāli only)
-
170
सोso तायtā·ya समाधिसम्पदायsa·mā·dhi·sam·pa·dā·ya नna अत्तानुक्कंसेति,at·tā·nuk·kaṃ·se·ti नna परंpa·raṃ वम्भेति।vam·bhe·ti
So tāya samādhisampadāya na attānukkaṁseti, na paraṁ vambheti.
(Pāli only)
-
171
सोso तायtā·ya समाधिसम्पदायsa·mā·dhi·sam·pa·dā·ya नna मज्जतिmaj·ja·ti नप्पमज्जतिnap·pa·maj·ja·ti नna पमादंpa·mā·daṃ आपज्जति,ā·paj·ja·ti अप्पमत्तोap·pa·mat·to समानोsa·mā·no ञाणदस्सनंñā·ṇa·das·sa·naṃ आराधेति।ā·rā·dhe·ti
So tāya samādhisampadāya na majjati nappamajjati na pamādaṁ āpajjati, appamatto samāno ñāṇadassanaṁ ārādheti.
(Pāli only)
-
172
सोso तेनte·na ञाणदस्सनेनñā·ṇa·das·sa·ne·na अत्तमनोat·ta·ma·no होति,ho·ti नोno चca खोkho परिपुण्णसङ्कप्पो।pa·ri·puṇ·ṇa·saṅ·kap·po
So tena ñāṇadassanena attamano hoti, no ca kho paripuṇṇasaṅkappo.
(Pāli only)
-
173
सोso तेनte·na ञाणदस्सनेनñā·ṇa·das·sa·ne·na नna अत्तानुक्कंसेति,at·tā·nuk·kaṃ·se·ti नna परंpa·raṃ वम्भेति।vam·bhe·ti
So tena ñāṇadassanena na attānukkaṁseti, na paraṁ vambheti.
(Pāli only)
-
174
सोso तेनte·na ञाणदस्सनेनñā·ṇa·das·sa·ne·na नna मज्जतिmaj·ja·ti नप्पमज्जतिnap·pa·maj·ja·ti नna पमादंpa·mā·daṃ आपज्जति,ā·paj·ja·ti अप्पमत्तोap·pa·mat·to समानोsa·mā·no असमयविमोक्खंa·sa·ma·ya·vi·mok·khaṃ आराधेति।ā·rā·dhe·ti
So tena ñāṇadassanena na majjati nappamajjati na pamādaṁ āpajjati, appamatto samāno asamayavimokkhaṁ ārādheti.
(Pāli only)
-
175
अट्ठानमेतं,aṭ·ṭhā·na·me·taṃ भिक्खवे,bhik·kha·ve अनवकासोa·na·va·kā·so यंyaṃ सोso भिक्खुbhik·khu तायtā·ya असमयविमुत्तियाa·sa·ma·ya·vi·mut·ti·yā परिहायेथ।pa·ri·hā·ye·tha
Aṭṭhānametaṁ, bhikkhave, anavakāso yaṁ so bhikkhu tāya asamayavimuttiyā parihāyetha.
It’s impossible for that mendicant to fall away from that irreversible freedom.
-
176
इतिi·ti खो,kho भिक्खवे,bhik·kha·ve नयिदंna·yi·daṃ ब्रह्मचरियंbrah·ma·ca·ri·yaṃ लाभसक्कारसिलोकानिसंसं,lā·bha·sak·kā·ra·si·lo·kā·ni·saṃ·saṃ नna सीलसम्पदानिसंसं,sī·la·sam·pa·dā·ni·saṃ·saṃ नna समाधिसम्पदानिसंसं,sa·mā·dhi·sam·pa·dā·ni·saṃ·saṃ नna ञाणदस्सनानिसंसं।ñā·ṇa·das·sa·nā·ni·saṃ·saṃ
Iti kho, bhikkhave, nayidaṁ brahmacariyaṁ lābhasakkārasilokānisaṁsaṁ, na sīlasampadānisaṁsaṁ, na samādhisampadānisaṁsaṁ, na ñāṇadassanānisaṁsaṁ.
And so, mendicants, this spiritual life is not lived for the sake of possessions, honor, and popularity, or for accomplishment in ethics, or for accomplishment in immersion, or for knowledge and vision.
- 177
- 178
- 179
- 180
-
181
महासारोपमसुत्तंma·hā·sā·ro·pa·ma·sut·taṃ निट्ठितंniṭ·ṭhi·taṃ नवमं।na·va·maṃ
Mahāsāropamasuttaṁ niṭṭhitaṁ navamaṁ.
(Pāli only)
Sources. Sanskrit: Satyavedaḥ, the New Testament in Sanskrit (Calcutta Baptist Missionaries, 1851; J. Wenger’s revision of W. Carey’s version). Digital text © 2018 SanskritBible.in, via eBible.org, licensed CC BY-SA 4.0; changed here: arranged by verse and every word linked to the dictionary (links made automatically). Old Testament Sanskrit: the Old Testament in Sanskrit, Calcutta Baptist Mission Press, 1848–1852 (public domain), read by OCR from the Internet Archive scans of the Boston University School of Theology copy; unproofread, with machine clean-up only. Pāli Canon: Mahāsaṅgīti Tipiṭaka Buddhavasse 2500 (based on the Vipassana Research Institute’s Chaṭṭha Saṅgāyana edition), from SuttaCentral bilara-data, CC0; Devanagari and pronunciation made automatically from the Roman text. Pāli English: Bhikkhu Sujato (suttas) and Bhikkhu Brahmali (Vinaya), SuttaCentral, CC0. Pāli word meanings: the Pali Text Society’s Pali-English Dictionary (Rhys Davids & Stede), corrected reprint © The Pali Text Society, CC BY-NC 3.0, digital text from BuddhaDust; word matching automatic. English: King James Version (1769), public domain; words the translators added are in italics. Word meanings and pronunciations: Monier-Williams, Sanskrit–English Dictionary (1872), via this site’s Sanskrit dictionary (CC BY-SA 4.0); English↔Sanskrit word matches made automatically and may need checking.