Klryz

Scripture · Sanskrit Bible with the King James Version · the Pāli Canon

Middle Discourses 29 मज्झिमनिकाय 29

Chapter: 123456789101112131415161718192021222324252627282930313233343536373839404142434445464748495051525354555657585960616263646566676869707172737475767778798081828384858687888990919293949596979899100101102103104105106107108109110111112113114115116117118119120121122123124125126127128129130131132133134135136137138139140141142143144145146147148149150151152

Mahāsāropamasutta

Pāli in Devanagari; under each word its Roman pronunciation, syllable by syllable (ṃ = nasal hum). Tap a Pāli word for its meaning (PTS Pāli-English Dictionary); tap again to open it in the Pāli dictionary.

Verse: 123456789101112131415161718192021222324252627282930313233343536373839404142434445464748495051525354555657585960616263646566676869707172737475767778798081828384858687888990919293949596979899100101102103104105106107108109110111112113114115116117118119120121122123124125126127128129130131132133134135136137138139140141142143144145146147148149150151152153154155156157158159160161162163164165166167168169170171172173174175176177178179180181 · Hide pronunciation

  1. 1

    मज्झिमmaj·jhi·ma निकायni·kā·ya 29

    Majjhima Nikāya 29

    Middle Discourses 29

  2. 2

    महासारोपमसुत्तma·hā·sā·ro·pa·ma·sut·ta

    Mahāsāropamasutta

    The Longer Simile of the Heartwood

  3. 3

    एवंe·vaṃ मेme सुतं—su·taṃ

    Evaṁ me sutaṁ—

    So I have heard.

  4. 4

    एकंe·kaṃ समयंsa·ma·yaṃ भगवाbha·ga·vā राजगहेrā·ja·ga·he विहरतिvi·ha·ra·ti गिज्झकूटेgij·jha·kū·ṭe पब्बतेpab·ba·te अचिरपक्कन्तेa·ci·ra·pak·kan·te देवदत्ते।de·va·dat·te

    ekaṁ samayaṁ bhagavā rājagahe viharati gijjhakūṭe pabbate acirapakkante devadatte.

    At one time the Buddha was staying near Rājagaha, on the Vulture’s Peak Mountain, not long after Devadatta had left.

  5. 5

    तत्रtat·ra खोkho भगवाbha·ga·vā देवदत्तंde·va·dat·taṃ आरब्भā·rab·bha भिक्खूbhik·khū आमन्तेसि:ā·man·te·si

    Tatra kho bhagavā devadattaṁ ārabbha bhikkhū āmantesi:

    There the Buddha spoke to the mendicants about Devadatta:

  6. 6

    “इध,i·dha भिक्खवे,bhik·kha·ve एकच्चोe·kac·co कुलपुत्तोku·la·put·to सद्धाsad·dhā अगारस्माa·gā·ras·mā अनगारियंa·na·gā·ri·yaṃ पब्बजितोpab·ba·ji·to होति:ho·ti

    “Idha, bhikkhave, ekacco kulaputto saddhā agārasmā anagāriyaṁ pabbajito hoti:

    “Mendicants, take the case of a gentleman who has gone forth out of faith from the lay life to homelessness, thinking,

  7. 7

    ‘ओतिण्णोम्हिo·tiṇ·ṇom·hi जातियाjā·ti·yā जरायja·rā·ya मरणेनma·ra·ṇe·na सोकेहिso·ke·hi परिदेवेहिpa·ri·de·ve·hi दुक्खेहिduk·khe·hi दोमनस्सेहिdo·ma·nas·se·hi उपायासेहि,u·pā·yā·se·hi दुक्खोतिण्णोduk·kho·tiṇ·ṇo दुक्खपरेतो,duk·kha·pa·re·to

    ‘otiṇṇomhi jātiyā jarāya maraṇena sokehi paridevehi dukkhehi domanassehi upāyāsehi, dukkhotiṇṇo dukkhapareto,

    ‘I’m swamped by rebirth, old age, and death; by sorrow, lamentation, pain, sadness, and distress. I’m swamped by suffering, mired in suffering.

  8. 8

    अप्पेवap·pe·va नामnā·ma इमस्सi·mas·sa केवलस्सke·va·las·sa दुक्खक्खन्धस्सduk·khak·khan·dhas·sa अन्तकिरियाan·ta·ki·ri·yā पञ्ञायेथा’ति।pañ·ñā·ye·thā

    appeva nāma imassa kevalassa dukkhakkhandhassa antakiriyā paññāyethā’ti.

    Hopefully I can make an end to this entire mass of suffering.’

  9. 9

    सोso एवंe·vaṃ पब्बजितोpab·ba·ji·to समानोsa·mā·no लाभसक्कारसिलोकंlā·bha·sak·kā·ra·si·lo·kaṃ अभिनिब्बत्तेति।a·bhi·nib·bat·te·ti

    So evaṁ pabbajito samāno lābhasakkārasilokaṁ abhinibbatteti.

    When they’ve gone forth they generate possessions, honor, and popularity.

  10. 10

    सोso तेनte·na लाभसक्कारसिलोकेनlā·bha·sak·kā·ra·si·lo·ke·na अत्तमनोat·ta·ma·no होतिho·ti परिपुण्णसङ्कप्पो।pa·ri·puṇ·ṇa·saṅ·kap·po

    So tena lābhasakkārasilokena attamano hoti paripuṇṇasaṅkappo.

    They’re happy with that, and they’ve got all they wished for.

  11. 11

    सोso तेनte·na लाभसक्कारसिलोकेनlā·bha·sak·kā·ra·si·lo·ke·na अत्तानुक्कंसेतिat·tā·nuk·kaṃ·se·ti परंpa·raṃ वम्भेति:vam·bhe·ti

    So tena lābhasakkārasilokena attānukkaṁseti paraṁ vambheti:

    And they glorify themselves and put others down because of that:

  12. 12

    ‘अहमस्मिa·ha·mas·mi लाभसक्कारसिलोकवा,lā·bha·sak·kā·ra·si·lo·ka·vā इमेi·me पनञ्ञेpa·nañ·ñe भिक्खूbhik·khū अप्पञ्ञाताap·pañ·ñā·tā अप्पेसक्खा’ति।ap·pe·sak·khā

    ‘ahamasmi lābhasakkārasilokavā, ime panaññe bhikkhū appaññātā appesakkhā’ti.

    ‘I’m the one with possessions, honor, and popularity. These other mendicants are obscure and insignificant.’

  13. 13

    सोso तेनte·na लाभसक्कारसिलोकेनlā·bha·sak·kā·ra·si·lo·ke·na मज्जतिmaj·ja·ti पमज्जतिpa·maj·ja·ti पमादंpa·mā·daṃ आपज्जति,ā·paj·ja·ti पमत्तोpa·mat·to समानोsa·mā·no दुक्खंduk·khaṃ विहरति।vi·ha·ra·ti

    So tena lābhasakkārasilokena majjati pamajjati pamādaṁ āpajjati, pamatto samāno dukkhaṁ viharati.

    And so they become indulgent and fall into negligence on account of those possessions, honor, and popularity. And being negligent they live in suffering.

  14. 14

    सेय्यथापि,sey·ya·thā·pi भिक्खवे,bhik·kha·ve पुरिसोpu·ri·so सारत्थिकोsā·rat·thi·ko सारगवेसीsā·ra·ga·ve·sī सारपरियेसनंsā·ra·pa·ri·ye·sa·naṃ चरमानोca·ra·mā·no महतोma·ha·to रुक्खस्सruk·khas·sa तिट्ठतोtiṭ·ṭha·to सारवतोsā·ra·va·to अतिक्कम्मेवa·tik·kam·me·va सारंsā·raṃ अतिक्कम्मa·tik·kam·ma फेग्गुंpheg·guṃ अतिक्कम्मa·tik·kam·ma तचंta·caṃ अतिक्कम्मa·tik·kam·ma पपटिकं,pa·pa·ṭi·kaṃ साखापलासंsā·khā·pa·lā·saṃ छेत्वाchet·vā आदायā·dā·ya पक्कमेय्यpak·ka·mey·ya ‘सारन्’तिsā·ran मञ्ञमानो।mañ·ña·mā·no

    Seyyathāpi, bhikkhave, puriso sāratthiko sāragavesī sārapariyesanaṁ caramāno mahato rukkhassa tiṭṭhato sāravato atikkammeva sāraṁ atikkamma phegguṁ atikkamma tacaṁ atikkamma papaṭikaṁ, sākhāpalāsaṁ chetvā ādāya pakkameyya ‘sāran’ti maññamāno.

    Suppose there was a person in need of heartwood. And while wandering in search of heartwood he’d come across a large tree standing with heartwood. But, passing over the heartwood, softwood, bark, and shoots, he’d cut off the branches and leaves and leave imagining they were heartwood.

  15. 15

    तमेनंta·me·naṃ चक्खुमाcak·khu·mā पुरिसोpu·ri·so दिस्वाdis·vā एवंe·vaṃ वदेय्य:va·dey·ya

    Tamenaṁ cakkhumā puriso disvā evaṁ vadeyya:

    If a person with clear eyes saw him they’d say,

  16. 16

    ‘नna वतायंva·tā·yaṃ भवंbha·vaṃ पुरिसोpu·ri·so अञ्ञासिañ·ñā·si सारं,sā·raṃ नna अञ्ञासिañ·ñā·si फेग्गुं,pheg·guṃ नna अञ्ञासिañ·ñā·si तचं,ta·caṃ नna अञ्ञासिañ·ñā·si पपटिकं,pa·pa·ṭi·kaṃ नna अञ्ञासिañ·ñā·si साखापलासं।sā·khā·pa·lā·saṃ

    ‘na vatāyaṁ bhavaṁ puriso aññāsi sāraṁ, na aññāsi phegguṁ, na aññāsi tacaṁ, na aññāsi papaṭikaṁ, na aññāsi sākhāpalāsaṁ.

    ‘This gentleman doesn’t know what heartwood, softwood, bark, shoots, or branches and leaves are.

  17. 17

    तथाta·thā हयंha·yaṃ भवंbha·vaṃ पुरिसोpu·ri·so सारत्थिकोsā·rat·thi·ko सारगवेसीsā·ra·ga·ve·sī सारपरियेसनंsā·ra·pa·ri·ye·sa·naṃ चरमानोca·ra·mā·no महतोma·ha·to रुक्खस्सruk·khas·sa तिट्ठतोtiṭ·ṭha·to सारवतोsā·ra·va·to अतिक्कम्मेवa·tik·kam·me·va सारंsā·raṃ अतिक्कम्मa·tik·kam·ma फेग्गुंpheg·guṃ अतिक्कम्मa·tik·kam·ma तचंta·caṃ अतिक्कम्मa·tik·kam·ma पपटिकं,pa·pa·ṭi·kaṃ साखापलासंsā·khā·pa·lā·saṃ छेत्वाchet·vā आदायā·dā·ya पक्कन्तोpak·kan·to “सारन्”तिsā·ran मञ्ञमानो।mañ·ña·mā·no

    Tathā hayaṁ bhavaṁ puriso sāratthiko sāragavesī sārapariyesanaṁ caramāno mahato rukkhassa tiṭṭhato sāravato atikkammeva sāraṁ atikkamma phegguṁ atikkamma tacaṁ atikkamma papaṭikaṁ, sākhāpalāsaṁ chetvā ādāya pakkanto “sāran”ti maññamāno.

    That’s why he passed them over, cut off the branches and leaves, and left imagining they were heartwood.

  18. 18

    यञ्चस्सyañ·cas·sa सारेनsā·re·na सारकरणीयंsā·ra·ka·ra·ṇī·yaṃ तञ्चस्सtañ·cas·sa अत्थंat·thaṃ नानुभविस्सती’ति।nā·nu·bha·vis·sa·tī

    Yañcassa sārena sārakaraṇīyaṁ tañcassa atthaṁ nānubhavissatī’ti.

    Whatever he needs to make from heartwood, he won’t succeed.’ …

  19. 19

    एवमेवe·va·me·va खो,kho भिक्खवे,bhik·kha·ve इधेकच्चोi·dhe·kac·co कुलपुत्तोku·la·put·to सद्धाsad·dhā अगारस्माa·gā·ras·mā अनगारियंa·na·gā·ri·yaṃ पब्बजितोpab·ba·ji·to होति:ho·ti

    Evameva kho, bhikkhave, idhekacco kulaputto saddhā agārasmā anagāriyaṁ pabbajito hoti:

    (Pāli only)

  20. 20

    ‘ओतिण्णोम्हिo·tiṇ·ṇom·hi जातियाjā·ti·yā जरायja·rā·ya मरणेनma·ra·ṇe·na सोकेहिso·ke·hi परिदेवेहिpa·ri·de·ve·hi दुक्खेहिduk·khe·hi दोमनस्सेहिdo·ma·nas·se·hi उपायासेहि,u·pā·yā·se·hi दुक्खोतिण्णोduk·kho·tiṇ·ṇo दुक्खपरेतो,duk·kha·pa·re·to

    ‘otiṇṇomhi jātiyā jarāya maraṇena sokehi paridevehi dukkhehi domanassehi upāyāsehi, dukkhotiṇṇo dukkhapareto,

    (Pāli only)

  21. 21

    अप्पेवap·pe·va नामnā·ma इमस्सi·mas·sa केवलस्सke·va·las·sa दुक्खक्खन्धस्सduk·khak·khan·dhas·sa अन्तकिरियाan·ta·ki·ri·yā पञ्ञायेथा’ति।pañ·ñā·ye·thā

    appeva nāma imassa kevalassa dukkhakkhandhassa antakiriyā paññāyethā’ti.

    (Pāli only)

  22. 22

    सोso एवंe·vaṃ पब्बजितोpab·ba·ji·to समानोsa·mā·no लाभसक्कारसिलोकंlā·bha·sak·kā·ra·si·lo·kaṃ अभिनिब्बत्तेति।a·bhi·nib·bat·te·ti

    So evaṁ pabbajito samāno lābhasakkārasilokaṁ abhinibbatteti.

    (Pāli only)

  23. 23

    सोso तेनte·na लाभसक्कारसिलोकेनlā·bha·sak·kā·ra·si·lo·ke·na अत्तमनोat·ta·ma·no होतिho·ti परिपुण्णसङ्कप्पो।pa·ri·puṇ·ṇa·saṅ·kap·po

    So tena lābhasakkārasilokena attamano hoti paripuṇṇasaṅkappo.

    (Pāli only)

  24. 24

    सोso तेनte·na लाभसक्कारसिलोकेनlā·bha·sak·kā·ra·si·lo·ke·na अत्तानुक्कंसेति,at·tā·nuk·kaṃ·se·ti परंpa·raṃ वम्भेतिvam·bhe·ti ‘अहमस्मिa·ha·mas·mi लाभसक्कारसिलोकवा,lā·bha·sak·kā·ra·si·lo·ka·vā इमेi·me पनञ्ञेpa·nañ·ñe भिक्खूbhik·khū अप्पञ्ञाताap·pañ·ñā·tā अप्पेसक्खा’ति।ap·pe·sak·khā

    So tena lābhasakkārasilokena attānukkaṁseti, paraṁ vambheti ‘ahamasmi lābhasakkārasilokavā, ime panaññe bhikkhū appaññātā appesakkhā’ti.

    (Pāli only)

  25. 25

    सोso तेनte·na लाभसक्कारसिलोकेनlā·bha·sak·kā·ra·si·lo·ke·na मज्जतिmaj·ja·ti पमज्जतिpa·maj·ja·ti पमादंpa·mā·daṃ आपज्जति,ā·paj·ja·ti पमत्तोpa·mat·to समानोsa·mā·no दुक्खंduk·khaṃ विहरति।vi·ha·ra·ti

    So tena lābhasakkārasilokena majjati pamajjati pamādaṁ āpajjati, pamatto samāno dukkhaṁ viharati.

    (Pāli only)

  26. 26

    अयंa·yaṃ वुच्चति,vuc·ca·ti भिक्खवे,bhik·kha·ve भिक्खुbhik·khu साखापलासंsā·khā·pa·lā·saṃ अग्गहेसिag·ga·he·si ब्रह्मचरियस्स;brah·ma·ca·ri·yas·sa

    Ayaṁ vuccati, bhikkhave, bhikkhu sākhāpalāsaṁ aggahesi brahmacariyassa;

    This is called a mendicant who has grabbed the branches and leaves of the spiritual life

  27. 27

    तेनte·na चca वोसानंvo·sā·naṃ आपादि।ā·pā·di

    tena ca vosānaṁ āpādi.

    and stopped short with that.

  28. 28

    इधi·dha पन,pa·na भिक्खवे,bhik·kha·ve एकच्चोe·kac·co कुलपुत्तोku·la·put·to सद्धाsad·dhā अगारस्माa·gā·ras·mā अनगारियंa·na·gā·ri·yaṃ पब्बजितोpab·ba·ji·to होति:ho·ti

    Idha pana, bhikkhave, ekacco kulaputto saddhā agārasmā anagāriyaṁ pabbajito hoti:

    Next, take a gentleman who has gone forth out of faith from the lay life to homelessness …

  29. 29

    ‘ओतिण्णोम्हिo·tiṇ·ṇom·hi जातियाjā·ti·yā जरायja·rā·ya मरणेनma·ra·ṇe·na सोकेहिso·ke·hi परिदेवेहिpa·ri·de·ve·hi दुक्खेहिduk·khe·hi दोमनस्सेहिdo·ma·nas·se·hi उपायासेहि,u·pā·yā·se·hi दुक्खोतिण्णोduk·kho·tiṇ·ṇo दुक्खपरेतो,duk·kha·pa·re·to

    ‘otiṇṇomhi jātiyā jarāya maraṇena sokehi paridevehi dukkhehi domanassehi upāyāsehi, dukkhotiṇṇo dukkhapareto,

    (Pāli only)

  30. 30

    अप्पेवap·pe·va नामnā·ma इमस्सi·mas·sa केवलस्सke·va·las·sa दुक्खक्खन्धस्सduk·khak·khan·dhas·sa अन्तकिरियाan·ta·ki·ri·yā पञ्ञायेथा’ति।pañ·ñā·ye·thā

    appeva nāma imassa kevalassa dukkhakkhandhassa antakiriyā paññāyethā’ti.

    (Pāli only)

  31. 31

    सोso एवंe·vaṃ पब्बजितोpab·ba·ji·to समानोsa·mā·no लाभसक्कारसिलोकंlā·bha·sak·kā·ra·si·lo·kaṃ अभिनिब्बत्तेति।a·bhi·nib·bat·te·ti

    So evaṁ pabbajito samāno lābhasakkārasilokaṁ abhinibbatteti.

    When they’ve gone forth they generate possessions, honor, and popularity.

  32. 32

    सोso तेनte·na लाभसक्कारसिलोकेनlā·bha·sak·kā·ra·si·lo·ke·na नna अत्तमनोat·ta·ma·no होतिho·ti नna परिपुण्णसङ्कप्पो।pa·ri·puṇ·ṇa·saṅ·kap·po

    So tena lābhasakkārasilokena na attamano hoti na paripuṇṇasaṅkappo.

    They’re not happy with that, and haven’t got all they wished for.

  33. 33

    सोso तेनte·na लाभसक्कारसिलोकेनlā·bha·sak·kā·ra·si·lo·ke·na नna अत्तानुक्कंसेति,at·tā·nuk·kaṃ·se·ti नna परंpa·raṃ वम्भेति।vam·bhe·ti

    So tena lābhasakkārasilokena na attānukkaṁseti, na paraṁ vambheti.

    They don’t glorify themselves and put others down on account of that.

  34. 34

    सोso तेनte·na लाभसक्कारसिलोकेनlā·bha·sak·kā·ra·si·lo·ke·na नna मज्जतिmaj·ja·ti नप्पमज्जतिnap·pa·maj·ja·ti नna पमादंpa·mā·daṃ आपज्जति।ā·paj·ja·ti

    So tena lābhasakkārasilokena na majjati nappamajjati na pamādaṁ āpajjati.

    Nor do they become indulgent and fall into negligence on account of those possessions, honor, and popularity.

  35. 35

    अप्पमत्तोap·pa·mat·to समानोsa·mā·no सीलसम्पदंsī·la·sam·pa·daṃ आराधेति।ā·rā·dhe·ti

    Appamatto samāno sīlasampadaṁ ārādheti.

    Being diligent, they achieve accomplishment in ethics.

  36. 36

    सोso तायtā·ya सीलसम्पदायsī·la·sam·pa·dā·ya अत्तमनोat·ta·ma·no होतिho·ti परिपुण्णसङ्कप्पो।pa·ri·puṇ·ṇa·saṅ·kap·po

    So tāya sīlasampadāya attamano hoti paripuṇṇasaṅkappo.

    They’re happy with that, and they’ve got all they wished for.

  37. 37

    सोso तायtā·ya सीलसम्पदायsī·la·sam·pa·dā·ya अत्तानुक्कंसेति,at·tā·nuk·kaṃ·se·ti परंpa·raṃ वम्भेति:vam·bhe·ti

    So tāya sīlasampadāya attānukkaṁseti, paraṁ vambheti:

    And they glorify themselves and put others down on account of that:

  38. 38

    ‘अहमस्मिa·ha·mas·mi सीलवाsī·la·vā कल्याणधम्मो,kal·yā·ṇa·dham·mo इमेi·me पनञ्ञेpa·nañ·ñe भिक्खूbhik·khū दुस्सीलाdus·sī·lā पापधम्मा’ति।pā·pa·dham·mā

    ‘ahamasmi sīlavā kalyāṇadhammo, ime panaññe bhikkhū dussīlā pāpadhammā’ti.

    ‘I’m the one who is ethical, of good character. These other mendicants are unethical, of bad character.’

  39. 39

    सोso तायtā·ya सीलसम्पदायsī·la·sam·pa·dā·ya मज्जतिmaj·ja·ti पमज्जतिpa·maj·ja·ti पमादंpa·mā·daṃ आपज्जति,ā·paj·ja·ti पमत्तोpa·mat·to समानोsa·mā·no दुक्खंduk·khaṃ विहरति।vi·ha·ra·ti

    So tāya sīlasampadāya majjati pamajjati pamādaṁ āpajjati, pamatto samāno dukkhaṁ viharati.

    And so they become indulgent and fall into negligence regarding their accomplishment in ethics. And being negligent they live in suffering.

  40. 40

    सेय्यथापि,sey·ya·thā·pi भिक्खवे,bhik·kha·ve पुरिसोpu·ri·so सारत्थिकोsā·rat·thi·ko सारगवेसीsā·ra·ga·ve·sī सारपरियेसनंsā·ra·pa·ri·ye·sa·naṃ चरमानोca·ra·mā·no महतोma·ha·to रुक्खस्सruk·khas·sa तिट्ठतोtiṭ·ṭha·to सारवतोsā·ra·va·to अतिक्कम्मेवa·tik·kam·me·va सारंsā·raṃ अतिक्कम्मa·tik·kam·ma फेग्गुंpheg·guṃ अतिक्कम्मa·tik·kam·ma तचं,ta·caṃ पपटिकंpa·pa·ṭi·kaṃ छेत्वाchet·vā आदायā·dā·ya पक्कमेय्यpak·ka·mey·ya ‘सारन्’तिsā·ran मञ्ञमानो।mañ·ña·mā·no

    Seyyathāpi, bhikkhave, puriso sāratthiko sāragavesī sārapariyesanaṁ caramāno mahato rukkhassa tiṭṭhato sāravato atikkammeva sāraṁ atikkamma phegguṁ atikkamma tacaṁ, papaṭikaṁ chetvā ādāya pakkameyya ‘sāran’ti maññamāno.

    Suppose there was a person in need of heartwood. And while wandering in search of heartwood he’d come across a large tree standing with heartwood. But, passing over the heartwood, softwood, and bark, he’d cut off the shoots and leave imagining they were heartwood.

  41. 41

    तमेनंta·me·naṃ चक्खुमाcak·khu·mā पुरिसोpu·ri·so दिस्वाdis·vā एवंe·vaṃ वदेय्य:va·dey·ya

    Tamenaṁ cakkhumā puriso disvā evaṁ vadeyya:

    If a person with clear eyes saw him they’d say,

  42. 42

    ‘नna वतायंva·tā·yaṃ भवंbha·vaṃ पुरिसोpu·ri·so अञ्ञासिañ·ñā·si सारं,sā·raṃ नna अञ्ञासिañ·ñā·si फेग्गुं,pheg·guṃ नna अञ्ञासिañ·ñā·si तचं,ta·caṃ नna अञ्ञासिañ·ñā·si पपटिकं,pa·pa·ṭi·kaṃ नna अञ्ञासिañ·ñā·si साखापलासं।sā·khā·pa·lā·saṃ

    ‘na vatāyaṁ bhavaṁ puriso aññāsi sāraṁ, na aññāsi phegguṁ, na aññāsi tacaṁ, na aññāsi papaṭikaṁ, na aññāsi sākhāpalāsaṁ.

    ‘This gentleman doesn’t know what heartwood, softwood, bark, shoots, or branches and leaves are.

  43. 43

    तथाta·thā हयंha·yaṃ भवंbha·vaṃ पुरिसोpu·ri·so सारत्थिकोsā·rat·thi·ko सारगवेसीsā·ra·ga·ve·sī सारपरियेसनंsā·ra·pa·ri·ye·sa·naṃ चरमानोca·ra·mā·no महतोma·ha·to रुक्खस्सruk·khas·sa तिट्ठतोtiṭ·ṭha·to सारवतोsā·ra·va·to अतिक्कम्मेवa·tik·kam·me·va सारंsā·raṃ अतिक्कम्मa·tik·kam·ma फेग्गुंpheg·guṃ अतिक्कम्मa·tik·kam·ma तचं,ta·caṃ पपटिकंpa·pa·ṭi·kaṃ छेत्वाchet·vā आदायā·dā·ya पक्कन्तोpak·kan·to “सारन्”तिsā·ran मञ्ञमानो;mañ·ña·mā·no

    Tathā hayaṁ bhavaṁ puriso sāratthiko sāragavesī sārapariyesanaṁ caramāno mahato rukkhassa tiṭṭhato sāravato atikkammeva sāraṁ atikkamma phegguṁ atikkamma tacaṁ, papaṭikaṁ chetvā ādāya pakkanto “sāran”ti maññamāno;

    That’s why he passed them over, cut off the shoots, and left imagining they were heartwood.

  44. 44

    यञ्चस्सyañ·cas·sa सारेनsā·re·na सारकरणीयंsā·ra·ka·ra·ṇī·yaṃ तञ्चस्सtañ·cas·sa अत्थंat·thaṃ नानुभविस्सती’ति।nā·nu·bha·vis·sa·tī

    yañcassa sārena sārakaraṇīyaṁ tañcassa atthaṁ nānubhavissatī’ti.

    Whatever he needs to make from heartwood, he won’t succeed.’ …

  45. 45

    एवमेवe·va·me·va खो,kho भिक्खवे,bhik·kha·ve इधेकच्चोi·dhe·kac·co कुलपुत्तोku·la·put·to सद्धाsad·dhā अगारस्माa·gā·ras·mā अनगारियंa·na·gā·ri·yaṃ पब्बजितोpab·ba·ji·to होति:ho·ti

    Evameva kho, bhikkhave, idhekacco kulaputto saddhā agārasmā anagāriyaṁ pabbajito hoti:

    (Pāli only)

  46. 46

    ‘ओतिण्णोम्हिo·tiṇ·ṇom·hi जातियाjā·ti·yā जरायja·rā·ya मरणेनma·ra·ṇe·na सोकेहिso·ke·hi परिदेवेहिpa·ri·de·ve·hi दुक्खेहिduk·khe·hi दोमनस्सेहिdo·ma·nas·se·hi उपायासेहि,u·pā·yā·se·hi दुक्खोतिण्णोduk·kho·tiṇ·ṇo दुक्खपरेतो,duk·kha·pa·re·to

    ‘otiṇṇomhi jātiyā jarāya maraṇena sokehi paridevehi dukkhehi domanassehi upāyāsehi, dukkhotiṇṇo dukkhapareto,

    (Pāli only)

  47. 47

    अप्पेवap·pe·va नामnā·ma इमस्सi·mas·sa केवलस्सke·va·las·sa दुक्खक्खन्धस्सduk·khak·khan·dhas·sa अन्तकिरियाan·ta·ki·ri·yā पञ्ञायेथा’ति।pañ·ñā·ye·thā

    appeva nāma imassa kevalassa dukkhakkhandhassa antakiriyā paññāyethā’ti.

    (Pāli only)

  48. 48

    सोso एवंe·vaṃ पब्बजितोpab·ba·ji·to समानोsa·mā·no लाभसक्कारसिलोकंlā·bha·sak·kā·ra·si·lo·kaṃ अभिनिब्बत्तेति।a·bhi·nib·bat·te·ti

    So evaṁ pabbajito samāno lābhasakkārasilokaṁ abhinibbatteti.

    (Pāli only)

  49. 49

    सोso तेनte·na लाभसक्कारसिलोकेनlā·bha·sak·kā·ra·si·lo·ke·na नna अत्तमनोat·ta·ma·no होतिho·ti नna परिपुण्णसङ्कप्पो।pa·ri·puṇ·ṇa·saṅ·kap·po

    So tena lābhasakkārasilokena na attamano hoti na paripuṇṇasaṅkappo.

    (Pāli only)

  50. 50

    सोso तेनte·na लाभसक्कारसिलोकेनlā·bha·sak·kā·ra·si·lo·ke·na नna अत्तानुक्कंसेति,at·tā·nuk·kaṃ·se·ti नna परंpa·raṃ वम्भेति।vam·bhe·ti

    So tena lābhasakkārasilokena na attānukkaṁseti, na paraṁ vambheti.

    (Pāli only)

  51. 51

    सोso तेनte·na लाभसक्कारसिलोकेनlā·bha·sak·kā·ra·si·lo·ke·na नna मज्जतिmaj·ja·ti नप्पमज्जतिnap·pa·maj·ja·ti नna पमादंpa·mā·daṃ आपज्जति।ā·paj·ja·ti

    So tena lābhasakkārasilokena na majjati nappamajjati na pamādaṁ āpajjati.

    (Pāli only)

  52. 52

    अप्पमत्तोap·pa·mat·to समानोsa·mā·no सीलसम्पदंsī·la·sam·pa·daṃ आराधेति।ā·rā·dhe·ti

    Appamatto samāno sīlasampadaṁ ārādheti.

    (Pāli only)

  53. 53

    सोso तायtā·ya सीलसम्पदायsī·la·sam·pa·dā·ya अत्तमनोat·ta·ma·no होतिho·ti परिपुण्णसङ्कप्पो।pa·ri·puṇ·ṇa·saṅ·kap·po

    So tāya sīlasampadāya attamano hoti paripuṇṇasaṅkappo.

    (Pāli only)

  54. 54

    सोso तायtā·ya सीलसम्पदायsī·la·sam·pa·dā·ya अत्तानुक्कंसेति,at·tā·nuk·kaṃ·se·ti परंpa·raṃ वम्भेति:vam·bhe·ti

    So tāya sīlasampadāya attānukkaṁseti, paraṁ vambheti:

    (Pāli only)

  55. 55

    ‘अहमस्मिa·ha·mas·mi सीलवाsī·la·vā कल्याणधम्मो,kal·yā·ṇa·dham·mo इमेi·me पनञ्ञेpa·nañ·ñe भिक्खूbhik·khū दुस्सीलाdus·sī·lā पापधम्मा’ति।pā·pa·dham·mā

    ‘ahamasmi sīlavā kalyāṇadhammo, ime panaññe bhikkhū dussīlā pāpadhammā’ti.

    (Pāli only)

  56. 56

    सोso तायtā·ya सीलसम्पदायsī·la·sam·pa·dā·ya मज्जतिmaj·ja·ti पमज्जतिpa·maj·ja·ti पमादंpa·mā·daṃ आपज्जति,ā·paj·ja·ti पमत्तोpa·mat·to समानोsa·mā·no दुक्खंduk·khaṃ विहरति।vi·ha·ra·ti

    So tāya sīlasampadāya majjati pamajjati pamādaṁ āpajjati, pamatto samāno dukkhaṁ viharati.

    (Pāli only)

  57. 57

    अयंa·yaṃ वुच्चति,vuc·ca·ti भिक्खवे,bhik·kha·ve भिक्खुbhik·khu पपटिकंpa·pa·ṭi·kaṃ अग्गहेसिag·ga·he·si ब्रह्मचरियस्स;brah·ma·ca·ri·yas·sa

    Ayaṁ vuccati, bhikkhave, bhikkhu papaṭikaṁ aggahesi brahmacariyassa;

    This is called a mendicant who has grabbed the shoots of the spiritual life

  58. 58

    तेनte·na चca वोसानंvo·sā·naṃ आपादि।ā·pā·di

    tena ca vosānaṁ āpādi.

    and stopped short with that.

  59. 59

    इधi·dha पन,pa·na भिक्खवे,bhik·kha·ve एकच्चोe·kac·co कुलपुत्तोku·la·put·to सद्धाsad·dhā अगारस्माa·gā·ras·mā अनगारियंa·na·gā·ri·yaṃ पब्बजितोpab·ba·ji·to होति:ho·ti

    Idha pana, bhikkhave, ekacco kulaputto saddhā agārasmā anagāriyaṁ pabbajito hoti:

    Next, take a gentleman who has gone forth out of faith from the lay life to homelessness …

  60. 60

    ‘ओतिण्णोम्हिo·tiṇ·ṇom·hi जातियाjā·ti·yā जरायja·rā·ya मरणेनma·ra·ṇe·na सोकेहिso·ke·hi परिदेवेहिpa·ri·de·ve·hi दुक्खेहिduk·khe·hi दोमनस्सेहिdo·ma·nas·se·hi उपायासेहि,u·pā·yā·se·hi दुक्खोतिण्णोduk·kho·tiṇ·ṇo दुक्खपरेतो,duk·kha·pa·re·to

    ‘otiṇṇomhi jātiyā jarāya maraṇena sokehi paridevehi dukkhehi domanassehi upāyāsehi, dukkhotiṇṇo dukkhapareto,

    (Pāli only)

  61. 61

    अप्पेवap·pe·va नामnā·ma इमस्सi·mas·sa केवलस्सke·va·las·sa दुक्खक्खन्धस्सduk·khak·khan·dhas·sa अन्तकिरियाan·ta·ki·ri·yā पञ्ञायेथा’ति।pañ·ñā·ye·thā

    appeva nāma imassa kevalassa dukkhakkhandhassa antakiriyā paññāyethā’ti.

    (Pāli only)

  62. 62

    सोso एवंe·vaṃ पब्बजितोpab·ba·ji·to समानोsa·mā·no लाभसक्कारसिलोकंlā·bha·sak·kā·ra·si·lo·kaṃ अभिनिब्बत्तेति।a·bhi·nib·bat·te·ti

    So evaṁ pabbajito samāno lābhasakkārasilokaṁ abhinibbatteti.

    When they’ve gone forth they generate possessions, honor, and popularity. …

  63. 63

    सोso तेनte·na लाभसक्कारसिलोकेनlā·bha·sak·kā·ra·si·lo·ke·na नna अत्तमनोat·ta·ma·no होतिho·ti नna परिपुण्णसङ्कप्पो।pa·ri·puṇ·ṇa·saṅ·kap·po

    So tena lābhasakkārasilokena na attamano hoti na paripuṇṇasaṅkappo.

    (Pāli only)

  64. 64

    सोso तेनte·na लाभसक्कारसिलोकेनlā·bha·sak·kā·ra·si·lo·ke·na नna अत्तानुक्कंसेति,at·tā·nuk·kaṃ·se·ti नna परंpa·raṃ वम्भेति।vam·bhe·ti

    So tena lābhasakkārasilokena na attānukkaṁseti, na paraṁ vambheti.

    (Pāli only)

  65. 65

    सोso तेनte·na लाभसक्कारसिलोकेनlā·bha·sak·kā·ra·si·lo·ke·na नna मज्जतिmaj·ja·ti नप्पमज्जतिnap·pa·maj·ja·ti नna पमादंpa·mā·daṃ आपज्जति,ā·paj·ja·ti अप्पमत्तोap·pa·mat·to समानोsa·mā·no सीलसम्पदंsī·la·sam·pa·daṃ आराधेति।ā·rā·dhe·ti

    So tena lābhasakkārasilokena na majjati nappamajjati na pamādaṁ āpajjati, appamatto samāno sīlasampadaṁ ārādheti.

    (Pāli only)

  66. 66

    सोso तायtā·ya सीलसम्पदायsī·la·sam·pa·dā·ya अत्तमनोat·ta·ma·no होतिho·ti नोno चca खोkho परिपुण्णसङ्कप्पो।pa·ri·puṇ·ṇa·saṅ·kap·po

    So tāya sīlasampadāya attamano hoti no ca kho paripuṇṇasaṅkappo.

    (Pāli only)

  67. 67

    सोso तायtā·ya सीलसम्पदायsī·la·sam·pa·dā·ya नna अत्तानुक्कंसेति,at·tā·nuk·kaṃ·se·ti नna परंpa·raṃ वम्भेति।vam·bhe·ti

    So tāya sīlasampadāya na attānukkaṁseti, na paraṁ vambheti.

    (Pāli only)

  68. 68

    सोso तायtā·ya सीलसम्पदायsī·la·sam·pa·dā·ya नna मज्जतिmaj·ja·ti नप्पमज्जतिnap·pa·maj·ja·ti नna पमादंpa·mā·daṃ आपज्जति।ā·paj·ja·ti

    So tāya sīlasampadāya na majjati nappamajjati na pamādaṁ āpajjati.

    (Pāli only)

  69. 69

    अप्पमत्तोap·pa·mat·to समानोsa·mā·no समाधिसम्पदंsa·mā·dhi·sam·pa·daṃ आराधेति।ā·rā·dhe·ti

    Appamatto samāno samādhisampadaṁ ārādheti.

    Being diligent, they achieve accomplishment in immersion.

  70. 70

    सोso तायtā·ya समाधिसम्पदायsa·mā·dhi·sam·pa·dā·ya अत्तमनोat·ta·ma·no होतिho·ti परिपुण्णसङ्कप्पो।pa·ri·puṇ·ṇa·saṅ·kap·po

    So tāya samādhisampadāya attamano hoti paripuṇṇasaṅkappo.

    They’re happy with that, and they’ve got all they wished for.

  71. 71

    सोso तायtā·ya समाधिसम्पदायsa·mā·dhi·sam·pa·dā·ya अत्तानुक्कंसेति,at·tā·nuk·kaṃ·se·ti परंpa·raṃ वम्भेति:vam·bhe·ti

    So tāya samādhisampadāya attānukkaṁseti, paraṁ vambheti:

    And they glorify themselves and put others down on account of that:

  72. 72

    ‘अहमस्मिa·ha·mas·mi समाहितोsa·mā·hi·to एकग्गचित्तो,e·kag·ga·cit·to इमेi·me पनञ्ञेpa·nañ·ñe भिक्खूbhik·khū असमाहिताa·sa·mā·hi·tā विब्भन्तचित्ता’ति।vib·bhan·ta·cit·tā

    ‘ahamasmi samāhito ekaggacitto, ime panaññe bhikkhū asamāhitā vibbhantacittā’ti.

    ‘I’m the one with immersion and unified mind. These other mendicants lack immersion, they have straying minds.’

  73. 73

    सोso तायtā·ya समाधिसम्पदायsa·mā·dhi·sam·pa·dā·ya मज्जतिmaj·ja·ti पमज्जतिpa·maj·ja·ti पमादंpa·mā·daṃ आपज्जति,ā·paj·ja·ti पमत्तोpa·mat·to समानोsa·mā·no दुक्खंduk·khaṃ विहरति।vi·ha·ra·ti

    So tāya samādhisampadāya majjati pamajjati pamādaṁ āpajjati, pamatto samāno dukkhaṁ viharati.

    And so they become indulgent and fall into negligence regarding that accomplishment in immersion. And being negligent they live in suffering.

  74. 74

    सेय्यथापि,sey·ya·thā·pi भिक्खवे,bhik·kha·ve पुरिसोpu·ri·so सारत्थिकोsā·rat·thi·ko सारगवेसीsā·ra·ga·ve·sī सारपरियेसनंsā·ra·pa·ri·ye·sa·naṃ चरमानोca·ra·mā·no महतोma·ha·to रुक्खस्सruk·khas·sa तिट्ठतोtiṭ·ṭha·to सारवतोsā·ra·va·to अतिक्कम्मेवa·tik·kam·me·va सारंsā·raṃ अतिक्कम्मa·tik·kam·ma फेग्गुंpheg·guṃ तचंta·caṃ छेत्वाchet·vā आदायā·dā·ya पक्कमेय्यpak·ka·mey·ya ‘सारन्’तिsā·ran मञ्ञमानो।mañ·ña·mā·no

    Seyyathāpi, bhikkhave, puriso sāratthiko sāragavesī sārapariyesanaṁ caramāno mahato rukkhassa tiṭṭhato sāravato atikkammeva sāraṁ atikkamma phegguṁ tacaṁ chetvā ādāya pakkameyya ‘sāran’ti maññamāno.

    Suppose there was a person in need of heartwood. And while wandering in search of heartwood he’d come across a large tree standing with heartwood. But, passing over the heartwood and softwood, he’d cut off the bark and leave imagining it was heartwood.

  75. 75

    तमेनंta·me·naṃ चक्खुमाcak·khu·mā पुरिसोpu·ri·so दिस्वाdis·vā एवंe·vaṃ वदेय्यva·dey·ya ‘नna वतायंva·tā·yaṃ भवंbha·vaṃ पुरिसोpu·ri·so अञ्ञासिañ·ñā·si सारं,sā·raṃ नna अञ्ञासिañ·ñā·si फेग्गुं,pheg·guṃ नna अञ्ञासिañ·ñā·si तचं,ta·caṃ नna अञ्ञासिañ·ñā·si पपटिकं,pa·pa·ṭi·kaṃ नna अञ्ञासिañ·ñā·si साखापलासं।sā·khā·pa·lā·saṃ

    Tamenaṁ cakkhumā puriso disvā evaṁ vadeyya ‘na vatāyaṁ bhavaṁ puriso aññāsi sāraṁ, na aññāsi phegguṁ, na aññāsi tacaṁ, na aññāsi papaṭikaṁ, na aññāsi sākhāpalāsaṁ.

    If a person with clear eyes saw him they’d say: ‘This gentleman doesn’t know what heartwood, softwood, bark, shoots, or branches and leaves are.

  76. 76

    तथाta·thā हयंha·yaṃ भवंbha·vaṃ पुरिसोpu·ri·so सारत्थिकोsā·rat·thi·ko सारगवेसीsā·ra·ga·ve·sī सारपरियेसनंsā·ra·pa·ri·ye·sa·naṃ चरमानोca·ra·mā·no महतोma·ha·to रुक्खस्सruk·khas·sa तिट्ठतोtiṭ·ṭha·to सारवतोsā·ra·va·to अतिक्कम्मेवa·tik·kam·me·va सारंsā·raṃ अतिक्कम्मa·tik·kam·ma फेग्गुंpheg·guṃ तचंta·caṃ छेत्वाchet·vā आदायā·dā·ya पक्कन्तोpak·kan·to “सारन्”तिsā·ran मञ्ञमानो।mañ·ña·mā·no

    Tathā hayaṁ bhavaṁ puriso sāratthiko sāragavesī sārapariyesanaṁ caramāno mahato rukkhassa tiṭṭhato sāravato atikkammeva sāraṁ atikkamma phegguṁ tacaṁ chetvā ādāya pakkanto “sāran”ti maññamāno.

    That’s why he passed them over, cut off the bark, and left imagining it was heartwood.

  77. 77

    यञ्चस्सyañ·cas·sa सारेनsā·re·na सारकरणीयंsā·ra·ka·ra·ṇī·yaṃ तञ्चस्सtañ·cas·sa अत्थंat·thaṃ नानुभविस्सती’ति।nā·nu·bha·vis·sa·tī

    Yañcassa sārena sārakaraṇīyaṁ tañcassa atthaṁ nānubhavissatī’ti.

    Whatever he needs to make from heartwood, he won’t succeed.’ …

  78. 78

    एवमेवe·va·me·va खो,kho भिक्खवे,bhik·kha·ve इधेकच्चोi·dhe·kac·co कुलपुत्तोku·la·put·to सद्धाsad·dhā अगारस्माa·gā·ras·mā अनगारियंa·na·gā·ri·yaṃ पब्बजितोpab·ba·ji·to होति:ho·ti

    Evameva kho, bhikkhave, idhekacco kulaputto saddhā agārasmā anagāriyaṁ pabbajito hoti:

    (Pāli only)

  79. 79

    ‘ओतिण्णोम्हिo·tiṇ·ṇom·hi जातियाjā·ti·yā जरायja·rā·ya मरणेनma·ra·ṇe·na सोकेहिso·ke·hi परिदेवेहिpa·ri·de·ve·hi दुक्खेहिduk·khe·hi दोमनस्सेहिdo·ma·nas·se·hi उपायासेहि,u·pā·yā·se·hi दुक्खोतिण्णोduk·kho·tiṇ·ṇo दुक्खपरेतो,duk·kha·pa·re·to

    ‘otiṇṇomhi jātiyā jarāya maraṇena sokehi paridevehi dukkhehi domanassehi upāyāsehi, dukkhotiṇṇo dukkhapareto,

    (Pāli only)

  80. 80

    अप्पेवap·pe·va नामnā·ma इमस्सi·mas·sa केवलस्सke·va·las·sa दुक्खक्खन्धस्सduk·khak·khan·dhas·sa अन्तकिरियाan·ta·ki·ri·yā पञ्ञायेथा’ति।pañ·ñā·ye·thā

    appeva nāma imassa kevalassa dukkhakkhandhassa antakiriyā paññāyethā’ti.

    (Pāli only)

  81. 81

    सोso एवंe·vaṃ पब्बजितोpab·ba·ji·to समानोsa·mā·no लाभसक्कारसिलोकंlā·bha·sak·kā·ra·si·lo·kaṃ अभिनिब्बत्तेति।a·bhi·nib·bat·te·ti

    So evaṁ pabbajito samāno lābhasakkārasilokaṁ abhinibbatteti.

    (Pāli only)

  82. 82

    सोso तेनte·na लाभसक्कारसिलोकेनlā·bha·sak·kā·ra·si·lo·ke·na नna अत्तमनोat·ta·ma·no होतिho·ti नna परिपुण्णसङ्कप्पो।pa·ri·puṇ·ṇa·saṅ·kap·po

    So tena lābhasakkārasilokena na attamano hoti na paripuṇṇasaṅkappo.

    (Pāli only)

  83. 83

    सोso तेनte·na लाभसक्कारसिलोकेनlā·bha·sak·kā·ra·si·lo·ke·na नna अत्तानुक्कंसेति,at·tā·nuk·kaṃ·se·ti नna परंpa·raṃ वम्भेति।vam·bhe·ti

    So tena lābhasakkārasilokena na attānukkaṁseti, na paraṁ vambheti.

    (Pāli only)

  84. 84

    सोso तेनte·na लाभसक्कारसिलोकेनlā·bha·sak·kā·ra·si·lo·ke·na नna मज्जतिmaj·ja·ti नप्पमज्जतिnap·pa·maj·ja·ti नna पमादंpa·mā·daṃ आपज्जति,ā·paj·ja·ti अप्पमत्तोap·pa·mat·to समानोsa·mā·no सीलसम्पदंsī·la·sam·pa·daṃ आराधेति।ā·rā·dhe·ti

    So tena lābhasakkārasilokena na majjati nappamajjati na pamādaṁ āpajjati, appamatto samāno sīlasampadaṁ ārādheti.

    (Pāli only)

  85. 85

    सोso तायtā·ya सीलसम्पदायsī·la·sam·pa·dā·ya अत्तमनोat·ta·ma·no होतिho·ti नोno चca खोkho परिपुण्णसङ्कप्पो।pa·ri·puṇ·ṇa·saṅ·kap·po

    So tāya sīlasampadāya attamano hoti no ca kho paripuṇṇasaṅkappo.

    (Pāli only)

  86. 86

    सोso तायtā·ya सीलसम्पदायsī·la·sam·pa·dā·ya नna अत्तानुक्कंसेति,at·tā·nuk·kaṃ·se·ti नna परंpa·raṃ वम्भेति।vam·bhe·ti

    So tāya sīlasampadāya na attānukkaṁseti, na paraṁ vambheti.

    (Pāli only)

  87. 87

    सोso तायtā·ya सीलसम्पदायsī·la·sam·pa·dā·ya नna मज्जतिmaj·ja·ti नप्पमज्जतिnap·pa·maj·ja·ti नna पमादंpa·mā·daṃ आपज्जति,ā·paj·ja·ti अप्पमत्तोap·pa·mat·to समानोsa·mā·no समाधिसम्पदंsa·mā·dhi·sam·pa·daṃ आराधेति।ā·rā·dhe·ti

    So tāya sīlasampadāya na majjati nappamajjati na pamādaṁ āpajjati, appamatto samāno samādhisampadaṁ ārādheti.

    (Pāli only)

  88. 88

    सोso तायtā·ya समाधिसम्पदायsa·mā·dhi·sam·pa·dā·ya अत्तमनोat·ta·ma·no होतिho·ti परिपुण्णसङ्कप्पो।pa·ri·puṇ·ṇa·saṅ·kap·po

    So tāya samādhisampadāya attamano hoti paripuṇṇasaṅkappo.

    (Pāli only)

  89. 89

    सोso तायtā·ya समाधिसम्पदायsa·mā·dhi·sam·pa·dā·ya अत्तानुक्कंसेति,at·tā·nuk·kaṃ·se·ti परंpa·raṃ वम्भेति:vam·bhe·ti

    So tāya samādhisampadāya attānukkaṁseti, paraṁ vambheti:

    (Pāli only)

  90. 90

    ‘अहमस्मिa·ha·mas·mi समाहितोsa·mā·hi·to एकग्गचित्तो,e·kag·ga·cit·to इमेi·me पनञ्ञेpa·nañ·ñe भिक्खूbhik·khū असमाहिताa·sa·mā·hi·tā विब्भन्तचित्ता’ति।vib·bhan·ta·cit·tā

    ‘ahamasmi samāhito ekaggacitto, ime panaññe bhikkhū asamāhitā vibbhantacittā’ti.

    (Pāli only)

  91. 91

    सोso तायtā·ya समाधिसम्पदायsa·mā·dhi·sam·pa·dā·ya मज्जतिmaj·ja·ti पमज्जतिpa·maj·ja·ti पमादंpa·mā·daṃ आपज्जति,ā·paj·ja·ti पमत्तोpa·mat·to समानोsa·mā·no दुक्खंduk·khaṃ विहरति।vi·ha·ra·ti

    So tāya samādhisampadāya majjati pamajjati pamādaṁ āpajjati, pamatto samāno dukkhaṁ viharati.

    (Pāli only)

  92. 92

    अयंa·yaṃ वुच्चति,vuc·ca·ti भिक्खवे,bhik·kha·ve भिक्खुbhik·khu तचंta·caṃ अग्गहेसिag·ga·he·si ब्रह्मचरियस्स;brah·ma·ca·ri·yas·sa

    Ayaṁ vuccati, bhikkhave, bhikkhu tacaṁ aggahesi brahmacariyassa;

    This is called a mendicant who has grabbed the bark of the spiritual life

  93. 93

    तेनte·na चca वोसानंvo·sā·naṃ आपादि।ā·pā·di

    tena ca vosānaṁ āpādi.

    and stopped short with that.

  94. 94

    इधi·dha पन,pa·na भिक्खवे,bhik·kha·ve एकच्चोe·kac·co कुलपुत्तोku·la·put·to सद्धाsad·dhā अगारस्माa·gā·ras·mā अनगारियंa·na·gā·ri·yaṃ पब्बजितोpab·ba·ji·to होति:ho·ti

    Idha pana, bhikkhave, ekacco kulaputto saddhā agārasmā anagāriyaṁ pabbajito hoti:

    Next, take a gentleman who has gone forth out of faith from the lay life to homelessness …

  95. 95

    ‘ओतिण्णोम्हिo·tiṇ·ṇom·hi जातियाjā·ti·yā जरायja·rā·ya मरणेनma·ra·ṇe·na सोकेहिso·ke·hi परिदेवेहिpa·ri·de·ve·hi दुक्खेहिduk·khe·hi दोमनस्सेहिdo·ma·nas·se·hi उपायासेहि,u·pā·yā·se·hi दुक्खोतिण्णोduk·kho·tiṇ·ṇo दुक्खपरेतो,duk·kha·pa·re·to

    ‘otiṇṇomhi jātiyā jarāya maraṇena sokehi paridevehi dukkhehi domanassehi upāyāsehi, dukkhotiṇṇo dukkhapareto,

    (Pāli only)

  96. 96

    अप्पेवap·pe·va नामnā·ma इमस्सi·mas·sa केवलस्सke·va·las·sa दुक्खक्खन्धस्सduk·khak·khan·dhas·sa अन्तकिरियाan·ta·ki·ri·yā पञ्ञायेथा’ति।pañ·ñā·ye·thā

    appeva nāma imassa kevalassa dukkhakkhandhassa antakiriyā paññāyethā’ti.

    (Pāli only)

  97. 97

    सोso एवंe·vaṃ पब्बजितोpab·ba·ji·to समानोsa·mā·no लाभसक्कारसिलोकंlā·bha·sak·kā·ra·si·lo·kaṃ अभिनिब्बत्तेति।a·bhi·nib·bat·te·ti

    So evaṁ pabbajito samāno lābhasakkārasilokaṁ abhinibbatteti.

    When they’ve gone forth they generate possessions, honor, and popularity. …

  98. 98

    सोso तेनte·na लाभसक्कारसिलोकेनlā·bha·sak·kā·ra·si·lo·ke·na नna अत्तमनोat·ta·ma·no होतिho·ti नna परिपुण्णसङ्कप्पो।pa·ri·puṇ·ṇa·saṅ·kap·po

    So tena lābhasakkārasilokena na attamano hoti na paripuṇṇasaṅkappo.

    (Pāli only)

  99. 99

    सोso तेनte·na लाभसक्कारसिलोकेनlā·bha·sak·kā·ra·si·lo·ke·na नna अत्तानुक्कंसेति,at·tā·nuk·kaṃ·se·ti नna परंpa·raṃ वम्भेति।vam·bhe·ti

    So tena lābhasakkārasilokena na attānukkaṁseti, na paraṁ vambheti.

    (Pāli only)

  100. 100

    सोso तेनte·na लाभसक्कारसिलोकेनlā·bha·sak·kā·ra·si·lo·ke·na नna मज्जतिmaj·ja·ti नप्पमज्जतिnap·pa·maj·ja·ti नna पमादंpa·mā·daṃ आपज्जति।ā·paj·ja·ti

    So tena lābhasakkārasilokena na majjati nappamajjati na pamādaṁ āpajjati.

    (Pāli only)

  101. 101

    अप्पमत्तोap·pa·mat·to समानोsa·mā·no सीलसम्पदंsī·la·sam·pa·daṃ आराधेति।ā·rā·dhe·ti

    Appamatto samāno sīlasampadaṁ ārādheti.

    (Pāli only)

  102. 102

    सोso तायtā·ya सीलसम्पदायsī·la·sam·pa·dā·ya अत्तमनोat·ta·ma·no होति,ho·ti नोno चca खोkho परिपुण्णसङ्कप्पो।pa·ri·puṇ·ṇa·saṅ·kap·po

    So tāya sīlasampadāya attamano hoti, no ca kho paripuṇṇasaṅkappo.

    (Pāli only)

  103. 103

    सोso तायtā·ya सीलसम्पदायsī·la·sam·pa·dā·ya नna अत्तानुक्कंसेति,at·tā·nuk·kaṃ·se·ti नna परंpa·raṃ वम्भेति।vam·bhe·ti

    So tāya sīlasampadāya na attānukkaṁseti, na paraṁ vambheti.

    (Pāli only)

  104. 104

    सोso तायtā·ya सीलसम्पदायsī·la·sam·pa·dā·ya नna मज्जतिmaj·ja·ti नप्पमज्जतिnap·pa·maj·ja·ti नna पमादंpa·mā·daṃ आपज्जति,ā·paj·ja·ti अप्पमत्तोap·pa·mat·to समानोsa·mā·no समाधिसम्पदंsa·mā·dhi·sam·pa·daṃ आराधेति।ā·rā·dhe·ti

    So tāya sīlasampadāya na majjati nappamajjati na pamādaṁ āpajjati, appamatto samāno samādhisampadaṁ ārādheti.

    (Pāli only)

  105. 105

    सोso तायtā·ya समाधिसम्पदायsa·mā·dhi·sam·pa·dā·ya अत्तमनोat·ta·ma·no होति,ho·ti नोno चca खोkho परिपुण्णसङ्कप्पो।pa·ri·puṇ·ṇa·saṅ·kap·po

    So tāya samādhisampadāya attamano hoti, no ca kho paripuṇṇasaṅkappo.

    (Pāli only)

  106. 106

    सोso तायtā·ya समाधिसम्पदायsa·mā·dhi·sam·pa·dā·ya नna अत्तानुक्कंसेति,at·tā·nuk·kaṃ·se·ti नna परंpa·raṃ वम्भेति।vam·bhe·ti

    So tāya samādhisampadāya na attānukkaṁseti, na paraṁ vambheti.

    (Pāli only)

  107. 107

    सोso तायtā·ya समाधिसम्पदायsa·mā·dhi·sam·pa·dā·ya नna मज्जतिmaj·ja·ti नप्पमज्जतिnap·pa·maj·ja·ti नna पमादंpa·mā·daṃ आपज्जतिā·paj·ja·ti अप्पमत्तोap·pa·mat·to समानोsa·mā·no ञाणदस्सनंñā·ṇa·das·sa·naṃ आराधेति।ā·rā·dhe·ti

    So tāya samādhisampadāya na majjati nappamajjati na pamādaṁ āpajjati appamatto samāno ñāṇadassanaṁ ārādheti.

    Being diligent, they achieve knowledge and vision.

  108. 108

    सोso तेनte·na ञाणदस्सनेनñā·ṇa·das·sa·ne·na अत्तमनोat·ta·ma·no होतिho·ti परिपुण्णसङ्कप्पो।pa·ri·puṇ·ṇa·saṅ·kap·po

    So tena ñāṇadassanena attamano hoti paripuṇṇasaṅkappo.

    They’re happy with that, and they’ve got all they wished for.

  109. 109

    सोso तेनte·na ञाणदस्सनेनñā·ṇa·das·sa·ne·na अत्तानुक्कंसेति,at·tā·nuk·kaṃ·se·ti परंpa·raṃ वम्भेति:vam·bhe·ti

    So tena ñāṇadassanena attānukkaṁseti, paraṁ vambheti:

    And they glorify themselves and put others down on account of that,

  110. 110

    ‘अहमस्मिa·ha·mas·mi जानंjā·naṃ पस्संpas·saṃ विहरामि।vi·ha·rā·mi

    ‘ahamasmi jānaṁ passaṁ viharāmi.

    ‘I’m the one who meditates knowing and seeing.

  111. 111

    इमेi·me पनञ्ञेpa·nañ·ñe भिक्खूbhik·khū अजानंa·jā·naṃ अपस्संa·pas·saṃ विहरन्ती’ति।vi·ha·ran·tī

    Ime panaññe bhikkhū ajānaṁ apassaṁ viharantī’ti.

    These other mendicants meditate without knowing and seeing.’

  112. 112

    सोso तेनte·na ञाणदस्सनेनñā·ṇa·das·sa·ne·na मज्जतिmaj·ja·ti पमज्जतिpa·maj·ja·ti पमादंpa·mā·daṃ आपज्जति,ā·paj·ja·ti पमत्तोpa·mat·to समानोsa·mā·no दुक्खंduk·khaṃ विहरति।vi·ha·ra·ti

    So tena ñāṇadassanena majjati pamajjati pamādaṁ āpajjati, pamatto samāno dukkhaṁ viharati.

    And so they become indulgent and fall into negligence regarding that knowledge and vision. And being negligent they live in suffering.

  113. 113

    सेय्यथापि,sey·ya·thā·pi भिक्खवे,bhik·kha·ve पुरिसोpu·ri·so सारत्थिकोsā·rat·thi·ko सारगवेसीsā·ra·ga·ve·sī सारपरियेसनंsā·ra·pa·ri·ye·sa·naṃ चरमानोca·ra·mā·no महतोma·ha·to रुक्खस्सruk·khas·sa तिट्ठतोtiṭ·ṭha·to सारवतोsā·ra·va·to अतिक्कम्मेवa·tik·kam·me·va सारंsā·raṃ फेग्गुंpheg·guṃ छेत्वाchet·vā आदायā·dā·ya पक्कमेय्यpak·ka·mey·ya ‘सारन्’तिsā·ran मञ्ञमानो।mañ·ña·mā·no

    Seyyathāpi, bhikkhave, puriso sāratthiko sāragavesī sārapariyesanaṁ caramāno mahato rukkhassa tiṭṭhato sāravato atikkammeva sāraṁ phegguṁ chetvā ādāya pakkameyya ‘sāran’ti maññamāno.

    Suppose there was a person in need of heartwood. And while wandering in search of heartwood he’d come across a large tree standing with heartwood. But, passing over the heartwood, he’d cut out the softwood and leave imagining it was heartwood.

  114. 114

    तमेनंta·me·naṃ चक्खुमाcak·khu·mā पुरिसोpu·ri·so दिस्वाdis·vā एवंe·vaṃ वदेय्य:va·dey·ya

    Tamenaṁ cakkhumā puriso disvā evaṁ vadeyya:

    If a person with clear eyes saw him they’d say,

  115. 115

    ‘नna वतायंva·tā·yaṃ भवंbha·vaṃ पुरिसोpu·ri·so अञ्ञासिañ·ñā·si सारंsā·raṃ नna अञ्ञासिañ·ñā·si फेग्गुंpheg·guṃ नna अञ्ञासिañ·ñā·si तचंta·caṃ नna अञ्ञासिañ·ñā·si पपटिकंpa·pa·ṭi·kaṃ नna अञ्ञासिañ·ñā·si साखापलासं।sā·khā·pa·lā·saṃ

    ‘na vatāyaṁ bhavaṁ puriso aññāsi sāraṁ na aññāsi phegguṁ na aññāsi tacaṁ na aññāsi papaṭikaṁ na aññāsi sākhāpalāsaṁ.

    ‘This gentleman doesn’t know what heartwood, softwood, bark, shoots, or branches and leaves are.

  116. 116

    तथाta·thā हयंha·yaṃ भवंbha·vaṃ पुरिसोpu·ri·so सारत्थिकोsā·rat·thi·ko सारगवेसीsā·ra·ga·ve·sī सारपरियेसनंsā·ra·pa·ri·ye·sa·naṃ चरमानोca·ra·mā·no महतोma·ha·to रुक्खस्सruk·khas·sa तिट्ठतोtiṭ·ṭha·to सारवतोsā·ra·va·to अतिक्कम्मेवa·tik·kam·me·va सारंsā·raṃ फेग्गुंpheg·guṃ छेत्वाchet·vā आदायā·dā·ya पक्कन्तोpak·kan·to “सारन्”तिsā·ran मञ्ञमानो।mañ·ña·mā·no

    Tathā hayaṁ bhavaṁ puriso sāratthiko sāragavesī sārapariyesanaṁ caramāno mahato rukkhassa tiṭṭhato sāravato atikkammeva sāraṁ phegguṁ chetvā ādāya pakkanto “sāran”ti maññamāno.

    That’s why he passed them over, cut out the softwood, and left imagining it was heartwood.

  117. 117

    यञ्चस्सyañ·cas·sa सारेनsā·re·na सारकरणीयंsā·ra·ka·ra·ṇī·yaṃ तञ्चस्सtañ·cas·sa अत्थंat·thaṃ नानुभविस्सती’ति।nā·nu·bha·vis·sa·tī

    Yañcassa sārena sārakaraṇīyaṁ tañcassa atthaṁ nānubhavissatī’ti.

    Whatever he needs to make from heartwood, he won’t succeed.’ …

  118. 118

    एवमेवe·va·me·va खो,kho भिक्खवे,bhik·kha·ve इधेकच्चोi·dhe·kac·co कुलपुत्तोku·la·put·to सद्धाsad·dhā अगारस्माa·gā·ras·mā अनगारियंa·na·gā·ri·yaṃ पब्बजितोpab·ba·ji·to होति:ho·ti

    Evameva kho, bhikkhave, idhekacco kulaputto saddhā agārasmā anagāriyaṁ pabbajito hoti:

    (Pāli only)

  119. 119

    ‘ओतिण्णोम्हिo·tiṇ·ṇom·hi जातियाjā·ti·yā जरायja·rā·ya मरणेनma·ra·ṇe·na सोकेहिso·ke·hi परिदेवेहिpa·ri·de·ve·hi दुक्खेहिduk·khe·hi दोमनस्सेहिdo·ma·nas·se·hi उपायासेहि,u·pā·yā·se·hi दुक्खोतिण्णोduk·kho·tiṇ·ṇo दुक्खपरेतो,duk·kha·pa·re·to

    ‘otiṇṇomhi jātiyā jarāya maraṇena sokehi paridevehi dukkhehi domanassehi upāyāsehi, dukkhotiṇṇo dukkhapareto,

    (Pāli only)

  120. 120

    अप्पेवap·pe·va नामnā·ma इमस्सi·mas·sa केवलस्सke·va·las·sa दुक्खक्खन्धस्सduk·khak·khan·dhas·sa अन्तकिरियाan·ta·ki·ri·yā पञ्ञायेथा’ति।pañ·ñā·ye·thā

    appeva nāma imassa kevalassa dukkhakkhandhassa antakiriyā paññāyethā’ti.

    (Pāli only)

  121. 121

    सोso एवंe·vaṃ पब्बजितोpab·ba·ji·to समानोsa·mā·no लाभसक्कारसिलोकंlā·bha·sak·kā·ra·si·lo·kaṃ अभिनिब्बत्तेति।a·bhi·nib·bat·te·ti

    So evaṁ pabbajito samāno lābhasakkārasilokaṁ abhinibbatteti.

    (Pāli only)

  122. 122

    सोso तेनte·na लाभसक्कारसिलोकेनlā·bha·sak·kā·ra·si·lo·ke·na नna अत्तमनोat·ta·ma·no होतिho·ti नna परिपुण्णसङ्कप्पो।pa·ri·puṇ·ṇa·saṅ·kap·po

    So tena lābhasakkārasilokena na attamano hoti na paripuṇṇasaṅkappo.

    (Pāli only)

  123. 123

    सोso तेनte·na लाभसक्कारसिलोकेनlā·bha·sak·kā·ra·si·lo·ke·na नna अत्तानुक्कंसेति,at·tā·nuk·kaṃ·se·ti नna परंpa·raṃ वम्भेति।vam·bhe·ti

    So tena lābhasakkārasilokena na attānukkaṁseti, na paraṁ vambheti.

    (Pāli only)

  124. 124

    सोso तेनte·na लाभसक्कारसिलोकेनlā·bha·sak·kā·ra·si·lo·ke·na नna मज्जतिmaj·ja·ti नप्पमज्जतिnap·pa·maj·ja·ti नna पमादंpa·mā·daṃ आपज्जति,ā·paj·ja·ti अप्पमत्तोap·pa·mat·to समानोsa·mā·no सीलसम्पदंsī·la·sam·pa·daṃ आराधेति।ā·rā·dhe·ti

    So tena lābhasakkārasilokena na majjati nappamajjati na pamādaṁ āpajjati, appamatto samāno sīlasampadaṁ ārādheti.

    (Pāli only)

  125. 125

    सोso तायtā·ya सीलसम्पदायsī·la·sam·pa·dā·ya अत्तमनोat·ta·ma·no होति,ho·ti नोno चca खोkho परिपुण्णसङ्कप्पो।pa·ri·puṇ·ṇa·saṅ·kap·po

    So tāya sīlasampadāya attamano hoti, no ca kho paripuṇṇasaṅkappo.

    (Pāli only)

  126. 126

    सोso तायtā·ya सीलसम्पदायsī·la·sam·pa·dā·ya नna अत्तानुक्कंसेति,at·tā·nuk·kaṃ·se·ti नna परंpa·raṃ वम्भेति।vam·bhe·ti

    So tāya sīlasampadāya na attānukkaṁseti, na paraṁ vambheti.

    (Pāli only)

  127. 127

    सोso तायtā·ya सीलसम्पदायsī·la·sam·pa·dā·ya नna मज्जतिmaj·ja·ti नप्पमज्जतिnap·pa·maj·ja·ti नna पमादंpa·mā·daṃ आपज्जति,ā·paj·ja·ti अप्पमत्तोap·pa·mat·to समानोsa·mā·no समाधिसम्पदंsa·mā·dhi·sam·pa·daṃ आराधेति।ā·rā·dhe·ti

    So tāya sīlasampadāya na majjati nappamajjati na pamādaṁ āpajjati, appamatto samāno samādhisampadaṁ ārādheti.

    (Pāli only)

  128. 128

    सोso तायtā·ya समाधिसम्पदायsa·mā·dhi·sam·pa·dā·ya अत्तमनोat·ta·ma·no होति,ho·ti नोno चca खोkho परिपुण्णसङ्कप्पो।pa·ri·puṇ·ṇa·saṅ·kap·po

    So tāya samādhisampadāya attamano hoti, no ca kho paripuṇṇasaṅkappo.

    (Pāli only)

  129. 129

    सोso तायtā·ya समाधिसम्पदायsa·mā·dhi·sam·pa·dā·ya नna अत्तानुक्कंसेति,at·tā·nuk·kaṃ·se·ti नna परंpa·raṃ वम्भेति।vam·bhe·ti

    So tāya samādhisampadāya na attānukkaṁseti, na paraṁ vambheti.

    (Pāli only)

  130. 130

    सोso तायtā·ya समाधिसम्पदायsa·mā·dhi·sam·pa·dā·ya नna मज्जतिmaj·ja·ti नप्पमज्जतिnap·pa·maj·ja·ti नna पमादंpa·mā·daṃ आपज्जति,ā·paj·ja·ti अप्पमत्तोap·pa·mat·to समानोsa·mā·no ञाणदस्सनंñā·ṇa·das·sa·naṃ आराधेति।ā·rā·dhe·ti

    So tāya samādhisampadāya na majjati nappamajjati na pamādaṁ āpajjati, appamatto samāno ñāṇadassanaṁ ārādheti.

    (Pāli only)

  131. 131

    सोso तेनte·na ञाणदस्सनेनñā·ṇa·das·sa·ne·na अत्तमनोat·ta·ma·no होतिho·ti परिपुण्णसङ्कप्पो।pa·ri·puṇ·ṇa·saṅ·kap·po

    So tena ñāṇadassanena attamano hoti paripuṇṇasaṅkappo.

    (Pāli only)

  132. 132

    सोso तेनte·na ञाणदस्सनेनñā·ṇa·das·sa·ne·na अत्तानुक्कंसेति,at·tā·nuk·kaṃ·se·ti परंpa·raṃ वम्भेति:vam·bhe·ti

    So tena ñāṇadassanena attānukkaṁseti, paraṁ vambheti:

    (Pāli only)

  133. 133

    ‘अहमस्मिa·ha·mas·mi जानंjā·naṃ पस्संpas·saṃ विहरामि,vi·ha·rā·mi इमेi·me पनञ्ञेpa·nañ·ñe भिक्खूbhik·khū अजानंa·jā·naṃ अपस्संa·pas·saṃ विहरन्ती’ति।vi·ha·ran·tī

    ‘ahamasmi jānaṁ passaṁ viharāmi, ime panaññe bhikkhū ajānaṁ apassaṁ viharantī’ti.

    (Pāli only)

  134. 134

    सोso तेनte·na ञाणदस्सनेनñā·ṇa·das·sa·ne·na मज्जतिmaj·ja·ti पमज्जतिpa·maj·ja·ti पमादंpa·mā·daṃ आपज्जति,ā·paj·ja·ti पमत्तोpa·mat·to समानोsa·mā·no दुक्खंduk·khaṃ विहरति।vi·ha·ra·ti

    So tena ñāṇadassanena majjati pamajjati pamādaṁ āpajjati, pamatto samāno dukkhaṁ viharati.

    (Pāli only)

  135. 135

    अयंa·yaṃ वुच्चति,vuc·ca·ti भिक्खवे,bhik·kha·ve भिक्खुbhik·khu फेग्गुंpheg·guṃ अग्गहेसिag·ga·he·si ब्रह्मचरियस्स;brah·ma·ca·ri·yas·sa

    Ayaṁ vuccati, bhikkhave, bhikkhu phegguṁ aggahesi brahmacariyassa;

    This is called a mendicant who has grabbed the softwood of the spiritual life

  136. 136

    तेनte·na चca वोसानंvo·sā·naṃ आपादि।ā·pā·di

    tena ca vosānaṁ āpādi.

    and stopped short with that.

  137. 137

    इधi·dha पन,pa·na भिक्खवे,bhik·kha·ve एकच्चोe·kac·co कुलपुत्तोku·la·put·to सद्धाsad·dhā अगारस्माa·gā·ras·mā अनगारियंa·na·gā·ri·yaṃ पब्बजितोpab·ba·ji·to होति:ho·ti

    Idha pana, bhikkhave, ekacco kulaputto saddhā agārasmā anagāriyaṁ pabbajito hoti:

    Next, take a gentleman who has gone forth out of faith from the lay life to homelessness, thinking,

  138. 138

    ‘ओतिण्णोम्हिo·tiṇ·ṇom·hi जातियाjā·ti·yā जरायja·rā·ya मरणेनma·ra·ṇe·na सोकेहिso·ke·hi परिदेवेहिpa·ri·de·ve·hi दुक्खेहिduk·khe·hi दोमनस्सेहिdo·ma·nas·se·hi उपायासेहि,u·pā·yā·se·hi दुक्खोतिण्णोduk·kho·tiṇ·ṇo दुक्खपरेतो,duk·kha·pa·re·to

    ‘otiṇṇomhi jātiyā jarāya maraṇena sokehi paridevehi dukkhehi domanassehi upāyāsehi, dukkhotiṇṇo dukkhapareto,

    ‘I’m swamped by rebirth, old age, and death; by sorrow, lamentation, pain, sadness, and distress. I’m swamped by suffering, mired in suffering.

  139. 139

    अप्पेवap·pe·va नामnā·ma इमस्सi·mas·sa केवलस्सke·va·las·sa दुक्खक्खन्धस्सduk·khak·khan·dhas·sa अन्तकिरियाan·ta·ki·ri·yā पञ्ञायेथा’ति।pañ·ñā·ye·thā

    appeva nāma imassa kevalassa dukkhakkhandhassa antakiriyā paññāyethā’ti.

    Hopefully I can make an end to this entire mass of suffering.’

  140. 140

    सोso एवंe·vaṃ पब्बजितोpab·ba·ji·to समानोsa·mā·no लाभसक्कारसिलोकंlā·bha·sak·kā·ra·si·lo·kaṃ अभिनिब्बत्तेति।a·bhi·nib·bat·te·ti

    So evaṁ pabbajito samāno lābhasakkārasilokaṁ abhinibbatteti.

    When they’ve gone forth they generate possessions, honor, and popularity.

  141. 141

    सोso तेनte·na लाभसक्कारसिलोकेनlā·bha·sak·kā·ra·si·lo·ke·na नna अत्तमनोat·ta·ma·no होति,ho·ti नna परिपुण्णसङ्कप्पो।pa·ri·puṇ·ṇa·saṅ·kap·po

    So tena lābhasakkārasilokena na attamano hoti, na paripuṇṇasaṅkappo.

    They’re not happy with that, and haven’t got all they wished for.

  142. 142

    सोso तेनte·na लाभसक्कारसिलोकेनlā·bha·sak·kā·ra·si·lo·ke·na नna अत्तानुक्कंसेति,at·tā·nuk·kaṃ·se·ti नna परंpa·raṃ वम्भेति।vam·bhe·ti

    So tena lābhasakkārasilokena na attānukkaṁseti, na paraṁ vambheti.

    They don’t glorify themselves and put others down on account of that.

  143. 143

    सोso तेनte·na लाभसक्कारसिलोकेनlā·bha·sak·kā·ra·si·lo·ke·na नna मज्जतिmaj·ja·ti नप्पमज्जतिnap·pa·maj·ja·ti नna पमादंpa·mā·daṃ आपज्जति,ā·paj·ja·ti अप्पमत्तोap·pa·mat·to समानोsa·mā·no सीलसम्पदंsī·la·sam·pa·daṃ आराधेति।ā·rā·dhe·ti

    So tena lābhasakkārasilokena na majjati nappamajjati na pamādaṁ āpajjati, appamatto samāno sīlasampadaṁ ārādheti.

    Nor do they become indulgent and fall into negligence on account of those possessions, honor, and popularity. Being diligent, they achieve accomplishment in ethics.

  144. 144

    सोso तायtā·ya सीलसम्पदायsī·la·sam·pa·dā·ya अत्तमनोat·ta·ma·no होति,ho·ti नोno चca खोkho परिपुण्णसङ्कप्पो।pa·ri·puṇ·ṇa·saṅ·kap·po

    So tāya sīlasampadāya attamano hoti, no ca kho paripuṇṇasaṅkappo.

    They’re happy with that, but they haven’t got all they wished for.

  145. 145

    सोso तायtā·ya सीलसम्पदायsī·la·sam·pa·dā·ya नna अत्तानुक्कंसेति,at·tā·nuk·kaṃ·se·ti नna परंpa·raṃ वम्भेति।vam·bhe·ti

    So tāya sīlasampadāya na attānukkaṁseti, na paraṁ vambheti.

    They don’t glorify themselves and put others down on account of that.

  146. 146

    सोso तायtā·ya सीलसम्पदायsī·la·sam·pa·dā·ya नna मज्जतिmaj·ja·ti नप्पमज्जतिnap·pa·maj·ja·ti नna पमादंpa·mā·daṃ आपज्जति,ā·paj·ja·ti अप्पमत्तोap·pa·mat·to समानोsa·mā·no समाधिसम्पदंsa·mā·dhi·sam·pa·daṃ आराधेति।ā·rā·dhe·ti

    So tāya sīlasampadāya na majjati nappamajjati na pamādaṁ āpajjati, appamatto samāno samādhisampadaṁ ārādheti.

    Nor do they become indulgent and fall into negligence regarding that accomplishment in ethics. Being diligent, they achieve accomplishment in immersion.

  147. 147

    सोso तायtā·ya समाधिसम्पदायsa·mā·dhi·sam·pa·dā·ya अत्तमनोat·ta·ma·no होति,ho·ti नोno चca खोkho परिपुण्णसङ्कप्पो।pa·ri·puṇ·ṇa·saṅ·kap·po

    So tāya samādhisampadāya attamano hoti, no ca kho paripuṇṇasaṅkappo.

    They’re happy with that, but they haven’t got all they wished for.

  148. 148

    सोso तायtā·ya समाधिसम्पदायsa·mā·dhi·sam·pa·dā·ya नna अत्तानुक्कंसेति,at·tā·nuk·kaṃ·se·ti नna परंpa·raṃ वम्भेति।vam·bhe·ti

    So tāya samādhisampadāya na attānukkaṁseti, na paraṁ vambheti.

    They don’t glorify themselves and put others down on account of that.

  149. 149

    सोso तायtā·ya समाधिसम्पदायsa·mā·dhi·sam·pa·dā·ya नna मज्जतिmaj·ja·ti नप्पमज्जतिnap·pa·maj·ja·ti नna पमादंpa·mā·daṃ आपज्जति,ā·paj·ja·ti अप्पमत्तोap·pa·mat·to समानोsa·mā·no ञाणदस्सनंñā·ṇa·das·sa·naṃ आराधेति।ā·rā·dhe·ti

    So tāya samādhisampadāya na majjati nappamajjati na pamādaṁ āpajjati, appamatto samāno ñāṇadassanaṁ ārādheti.

    Nor do they become indulgent and fall into negligence regarding that accomplishment in immersion. Being diligent, they achieve knowledge and vision.

  150. 150

    सोso तेनte·na ञाणदस्सनेनñā·ṇa·das·sa·ne·na अत्तमनोat·ta·ma·no होति,ho·ti नोno चca खोkho परिपुण्णसङ्कप्पो।pa·ri·puṇ·ṇa·saṅ·kap·po

    So tena ñāṇadassanena attamano hoti, no ca kho paripuṇṇasaṅkappo.

    They’re happy with that, but they haven’t got all they wished for.

  151. 151

    सोso तेनte·na ञाणदस्सनेनñā·ṇa·das·sa·ne·na नna अत्तानुक्कंसेति,at·tā·nuk·kaṃ·se·ti नna परंpa·raṃ वम्भेति।vam·bhe·ti

    So tena ñāṇadassanena na attānukkaṁseti, na paraṁ vambheti.

    They don’t glorify themselves and put others down on account of that.

  152. 152

    सोso तेनte·na ञाणदस्सनेनñā·ṇa·das·sa·ne·na नna मज्जतिmaj·ja·ti नप्पमज्जतिnap·pa·maj·ja·ti नna पमादंpa·mā·daṃ आपज्जति,ā·paj·ja·ti अप्पमत्तोap·pa·mat·to समानोsa·mā·no असमयविमोक्खंa·sa·ma·ya·vi·mok·khaṃ आराधेति।ā·rā·dhe·ti

    So tena ñāṇadassanena na majjati nappamajjati na pamādaṁ āpajjati, appamatto samāno asamayavimokkhaṁ ārādheti.

    Nor do they become indulgent and fall into negligence regarding that knowledge and vision. Being diligent, they achieve irreversible freedom.

  153. 153

    अट्ठानमेतं,aṭ·ṭhā·na·me·taṃ भिक्खवे,bhik·kha·ve अनवकासोa·na·va·kā·so यंyaṃ सोso भिक्खुbhik·khu तायtā·ya असमयविमुत्तियाa·sa·ma·ya·vi·mut·ti·yā परिहायेथ।pa·ri·hā·ye·tha

    Aṭṭhānametaṁ, bhikkhave, anavakāso yaṁ so bhikkhu tāya asamayavimuttiyā parihāyetha.

    And it’s impossible for that mendicant to fall away from that irreversible freedom.

  154. 154

    सेय्यथापि,sey·ya·thā·pi भिक्खवे,bhik·kha·ve पुरिसोpu·ri·so सारत्थिकोsā·rat·thi·ko सारगवेसीsā·ra·ga·ve·sī सारपरियेसनंsā·ra·pa·ri·ye·sa·naṃ चरमानोca·ra·mā·no महतोma·ha·to रुक्खस्सruk·khas·sa तिट्ठतोtiṭ·ṭha·to सारवतोsā·ra·va·to सारञ्ञेवsā·rañ·ñe·va छेत्वाchet·vā आदायā·dā·ya पक्कमेय्यpak·ka·mey·ya ‘सारन्’तिsā·ran जानमानो।jā·na·mā·no

    Seyyathāpi, bhikkhave, puriso sāratthiko sāragavesī sārapariyesanaṁ caramāno mahato rukkhassa tiṭṭhato sāravato sāraññeva chetvā ādāya pakkameyya ‘sāran’ti jānamāno.

    Suppose there was a person in need of heartwood. And while wandering in search of heartwood he’d come across a large tree standing with heartwood. He’d cut out just the heartwood and leave knowing it was heartwood.

  155. 155

    तमेनंta·me·naṃ चक्खुमाcak·khu·mā पुरिसोpu·ri·so दिस्वाdis·vā एवंe·vaṃ वदेय्य:va·dey·ya

    Tamenaṁ cakkhumā puriso disvā evaṁ vadeyya:

    If a person with clear eyes saw him they’d say,

  156. 156

    ‘अञ्ञासिañ·ñā·si वतायंva·tā·yaṃ भवंbha·vaṃ पुरिसोpu·ri·so सारं,sā·raṃ अञ्ञासिañ·ñā·si फेग्गुं,pheg·guṃ अञ्ञासिañ·ñā·si तचं,ta·caṃ अञ्ञासिañ·ñā·si पपटिकं,pa·pa·ṭi·kaṃ अञ्ञासिañ·ñā·si साखापलासं।sā·khā·pa·lā·saṃ

    ‘aññāsi vatāyaṁ bhavaṁ puriso sāraṁ, aññāsi phegguṁ, aññāsi tacaṁ, aññāsi papaṭikaṁ, aññāsi sākhāpalāsaṁ.

    ‘This gentleman knows what heartwood, softwood, bark, shoots, and branches and leaves are.

  157. 157

    तथाta·thā हयंha·yaṃ भवंbha·vaṃ पुरिसोpu·ri·so सारत्थिकोsā·rat·thi·ko सारगवेसीsā·ra·ga·ve·sī सारपरियेसनंsā·ra·pa·ri·ye·sa·naṃ चरमानोca·ra·mā·no महतोma·ha·to रुक्खस्सruk·khas·sa तिट्ठतोtiṭ·ṭha·to सारवतोsā·ra·va·to सारञ्ञेवsā·rañ·ñe·va छेत्वाchet·vā आदायā·dā·ya पक्कन्तोpak·kan·to “सारन्”तिsā·ran जानमानो।jā·na·mā·no

    Tathā hayaṁ bhavaṁ puriso sāratthiko sāragavesī sārapariyesanaṁ caramāno mahato rukkhassa tiṭṭhato sāravato sāraññeva chetvā ādāya pakkanto “sāran”ti jānamāno.

    That’s why he cut out just the heartwood and left knowing it was heartwood.

  158. 158

    यञ्चस्सyañ·cas·sa सारेनsā·re·na सारकरणीयंsā·ra·ka·ra·ṇī·yaṃ तञ्चस्सtañ·cas·sa अत्थंat·thaṃ अनुभविस्सती’ति।a·nu·bha·vis·sa·tī

    Yañcassa sārena sārakaraṇīyaṁ tañcassa atthaṁ anubhavissatī’ti.

    Whatever he needs to make from heartwood, he will succeed.’ …

  159. 159

    एवमेवe·va·me·va खो,kho भिक्खवे,bhik·kha·ve इधेकच्चोi·dhe·kac·co कुलपुत्तोku·la·put·to सद्धाsad·dhā अगारस्माa·gā·ras·mā अनगारियंa·na·gā·ri·yaṃ पब्बजितोpab·ba·ji·to होति:ho·ti

    Evameva kho, bhikkhave, idhekacco kulaputto saddhā agārasmā anagāriyaṁ pabbajito hoti:

    (Pāli only)

  160. 160

    ‘ओतिण्णोम्हिo·tiṇ·ṇom·hi जातियाjā·ti·yā जरायja·rā·ya मरणेनma·ra·ṇe·na सोकेहिso·ke·hi परिदेवेहिpa·ri·de·ve·hi दुक्खेहिduk·khe·hi दोमनस्सेहिdo·ma·nas·se·hi उपायासेहि,u·pā·yā·se·hi दुक्खोतिण्णोduk·kho·tiṇ·ṇo दुक्खपरेतो,duk·kha·pa·re·to

    ‘otiṇṇomhi jātiyā jarāya maraṇena sokehi paridevehi dukkhehi domanassehi upāyāsehi, dukkhotiṇṇo dukkhapareto,

    (Pāli only)

  161. 161

    अप्पेवap·pe·va नामnā·ma इमस्सi·mas·sa केवलस्सke·va·las·sa दुक्खक्खन्धस्सduk·khak·khan·dhas·sa अन्तकिरियाan·ta·ki·ri·yā पञ्ञायेथा’ति।pañ·ñā·ye·thā

    appeva nāma imassa kevalassa dukkhakkhandhassa antakiriyā paññāyethā’ti.

    (Pāli only)

  162. 162

    सोso एवंe·vaṃ पब्बजितोpab·ba·ji·to समानोsa·mā·no लाभसक्कारसिलोकंlā·bha·sak·kā·ra·si·lo·kaṃ अभिनिब्बत्तेति।a·bhi·nib·bat·te·ti

    So evaṁ pabbajito samāno lābhasakkārasilokaṁ abhinibbatteti.

    (Pāli only)

  163. 163

    सोso तेनte·na लाभसक्कारसिलोकेनlā·bha·sak·kā·ra·si·lo·ke·na नna अत्तमनोat·ta·ma·no होति,ho·ti नna परिपुण्णसङ्कप्पो।pa·ri·puṇ·ṇa·saṅ·kap·po

    So tena lābhasakkārasilokena na attamano hoti, na paripuṇṇasaṅkappo.

    (Pāli only)

  164. 164

    सोso तेनte·na लाभसक्कारसिलोकेनlā·bha·sak·kā·ra·si·lo·ke·na नna अत्तानुक्कंसेति,at·tā·nuk·kaṃ·se·ti नna परंpa·raṃ वम्भेति।vam·bhe·ti

    So tena lābhasakkārasilokena na attānukkaṁseti, na paraṁ vambheti.

    (Pāli only)

  165. 165

    सोso तेनte·na लाभसक्कारसिलोकेनlā·bha·sak·kā·ra·si·lo·ke·na नna मज्जतिmaj·ja·ti नप्पमज्जतिnap·pa·maj·ja·ti नna पमादंpa·mā·daṃ आपज्जति,ā·paj·ja·ti अप्पमत्तोap·pa·mat·to समानोsa·mā·no सीलसम्पदंsī·la·sam·pa·daṃ आराधेति।ā·rā·dhe·ti

    So tena lābhasakkārasilokena na majjati nappamajjati na pamādaṁ āpajjati, appamatto samāno sīlasampadaṁ ārādheti.

    (Pāli only)

  166. 166

    सोso तायtā·ya सीलसम्पदायsī·la·sam·pa·dā·ya अत्तमनोat·ta·ma·no होति,ho·ti नोno चca खोkho परिपुण्णसङ्कप्पो।pa·ri·puṇ·ṇa·saṅ·kap·po

    So tāya sīlasampadāya attamano hoti, no ca kho paripuṇṇasaṅkappo.

    (Pāli only)

  167. 167

    सोso तायtā·ya सीलसम्पदायsī·la·sam·pa·dā·ya नna अत्तानुक्कंसेति,at·tā·nuk·kaṃ·se·ti नna परंpa·raṃ वम्भेति।vam·bhe·ti

    So tāya sīlasampadāya na attānukkaṁseti, na paraṁ vambheti.

    (Pāli only)

  168. 168

    सोso तायtā·ya सीलसम्पदायsī·la·sam·pa·dā·ya नna मज्जतिmaj·ja·ti नप्पमज्जतिnap·pa·maj·ja·ti नna पमादंpa·mā·daṃ आपज्जति,ā·paj·ja·ti अप्पमत्तोap·pa·mat·to समानोsa·mā·no समाधिसम्पदंsa·mā·dhi·sam·pa·daṃ आराधेति।ā·rā·dhe·ti

    So tāya sīlasampadāya na majjati nappamajjati na pamādaṁ āpajjati, appamatto samāno samādhisampadaṁ ārādheti.

    (Pāli only)

  169. 169

    सोso तायtā·ya समाधिसम्पदायsa·mā·dhi·sam·pa·dā·ya अत्तमनोat·ta·ma·no होति,ho·ti नोno चca खोkho परिपुण्णसङ्कप्पो।pa·ri·puṇ·ṇa·saṅ·kap·po

    So tāya samādhisampadāya attamano hoti, no ca kho paripuṇṇasaṅkappo.

    (Pāli only)

  170. 170

    सोso तायtā·ya समाधिसम्पदायsa·mā·dhi·sam·pa·dā·ya नna अत्तानुक्कंसेति,at·tā·nuk·kaṃ·se·ti नna परंpa·raṃ वम्भेति।vam·bhe·ti

    So tāya samādhisampadāya na attānukkaṁseti, na paraṁ vambheti.

    (Pāli only)

  171. 171

    सोso तायtā·ya समाधिसम्पदायsa·mā·dhi·sam·pa·dā·ya नna मज्जतिmaj·ja·ti नप्पमज्जतिnap·pa·maj·ja·ti नna पमादंpa·mā·daṃ आपज्जति,ā·paj·ja·ti अप्पमत्तोap·pa·mat·to समानोsa·mā·no ञाणदस्सनंñā·ṇa·das·sa·naṃ आराधेति।ā·rā·dhe·ti

    So tāya samādhisampadāya na majjati nappamajjati na pamādaṁ āpajjati, appamatto samāno ñāṇadassanaṁ ārādheti.

    (Pāli only)

  172. 172

    सोso तेनte·na ञाणदस्सनेनñā·ṇa·das·sa·ne·na अत्तमनोat·ta·ma·no होति,ho·ti नोno चca खोkho परिपुण्णसङ्कप्पो।pa·ri·puṇ·ṇa·saṅ·kap·po

    So tena ñāṇadassanena attamano hoti, no ca kho paripuṇṇasaṅkappo.

    (Pāli only)

  173. 173

    सोso तेनte·na ञाणदस्सनेनñā·ṇa·das·sa·ne·na नna अत्तानुक्कंसेति,at·tā·nuk·kaṃ·se·ti नna परंpa·raṃ वम्भेति।vam·bhe·ti

    So tena ñāṇadassanena na attānukkaṁseti, na paraṁ vambheti.

    (Pāli only)

  174. 174

    सोso तेनte·na ञाणदस्सनेनñā·ṇa·das·sa·ne·na नna मज्जतिmaj·ja·ti नप्पमज्जतिnap·pa·maj·ja·ti नna पमादंpa·mā·daṃ आपज्जति,ā·paj·ja·ti अप्पमत्तोap·pa·mat·to समानोsa·mā·no असमयविमोक्खंa·sa·ma·ya·vi·mok·khaṃ आराधेति।ā·rā·dhe·ti

    So tena ñāṇadassanena na majjati nappamajjati na pamādaṁ āpajjati, appamatto samāno asamayavimokkhaṁ ārādheti.

    (Pāli only)

  175. 175

    अट्ठानमेतं,aṭ·ṭhā·na·me·taṃ भिक्खवे,bhik·kha·ve अनवकासोa·na·va·kā·so यंyaṃ सोso भिक्खुbhik·khu तायtā·ya असमयविमुत्तियाa·sa·ma·ya·vi·mut·ti·yā परिहायेथ।pa·ri·hā·ye·tha

    Aṭṭhānametaṁ, bhikkhave, anavakāso yaṁ so bhikkhu tāya asamayavimuttiyā parihāyetha.

    It’s impossible for that mendicant to fall away from that irreversible freedom.

  176. 176

    इतिi·ti खो,kho भिक्खवे,bhik·kha·ve नयिदंna·yi·daṃ ब्रह्मचरियंbrah·ma·ca·ri·yaṃ लाभसक्कारसिलोकानिसंसं,lā·bha·sak·kā·ra·si·lo·kā·ni·saṃ·saṃ नna सीलसम्पदानिसंसं,sī·la·sam·pa·dā·ni·saṃ·saṃ नna समाधिसम्पदानिसंसं,sa·mā·dhi·sam·pa·dā·ni·saṃ·saṃ नna ञाणदस्सनानिसंसं।ñā·ṇa·das·sa·nā·ni·saṃ·saṃ

    Iti kho, bhikkhave, nayidaṁ brahmacariyaṁ lābhasakkārasilokānisaṁsaṁ, na sīlasampadānisaṁsaṁ, na samādhisampadānisaṁsaṁ, na ñāṇadassanānisaṁsaṁ.

    And so, mendicants, this spiritual life is not lived for the sake of possessions, honor, and popularity, or for accomplishment in ethics, or for accomplishment in immersion, or for knowledge and vision.

  177. 177

    याyā चca खोkho अयं,a·yaṃ भिक्खवे,bhik·kha·ve अकुप्पाa·kup·pā चेतोविमुत्ति—ce·to·vi·mut·ti

    Yā ca kho ayaṁ, bhikkhave, akuppā cetovimutti—

    It is this unshakable freedom of heart

  178. 178

    एतदत्थमिदं,e·ta·dat·tha·mi·daṃ भिक्खवे,bhik·kha·ve ब्रह्मचरियं,brah·ma·ca·ri·yaṃ एतंe·taṃ सारंsā·raṃ एतंe·taṃ परियोसानन्”ति।pa·ri·yo·sā·nan

    etadatthamidaṁ, bhikkhave, brahmacariyaṁ, etaṁ sāraṁ etaṁ pariyosānan”ti.

    that is the goal of the spiritual life, the core and the final end.”

  179. 179

    इदमवोचi·da·ma·vo·ca भगवा।bha·ga·vā

    Idamavoca bhagavā.

    That is what the Buddha said.

  180. 180

    अत्तमनाat·ta·ma·nā तेte भिक्खूbhik·khū भगवतोbha·ga·va·to भासितंbhā·si·taṃ अभिनन्दुन्ति।a·bhi·nan·dun·ti

    Attamanā te bhikkhū bhagavato bhāsitaṁ abhinandunti.

    Satisfied, the mendicants approved what the Buddha said.

  181. 181

    महासारोपमसुत्तंma·hā·sā·ro·pa·ma·sut·taṃ निट्ठितंniṭ·ṭhi·taṃ नवमं।na·va·maṃ

    Mahāsāropamasuttaṁ niṭṭhitaṁ navamaṁ.

    (Pāli only)

Sources. Sanskrit: Satyavedaḥ, the New Testament in Sanskrit (Calcutta Baptist Missionaries, 1851; J. Wenger’s revision of W. Carey’s version). Digital text © 2018 SanskritBible.in, via eBible.org, licensed CC BY-SA 4.0; changed here: arranged by verse and every word linked to the dictionary (links made automatically). Old Testament Sanskrit: the Old Testament in Sanskrit, Calcutta Baptist Mission Press, 1848–1852 (public domain), read by OCR from the Internet Archive scans of the Boston University School of Theology copy; unproofread, with machine clean-up only. Pāli Canon: Mahāsaṅgīti Tipiṭaka Buddhavasse 2500 (based on the Vipassana Research Institute’s Chaṭṭha Saṅgāyana edition), from SuttaCentral bilara-data, CC0; Devanagari and pronunciation made automatically from the Roman text. Pāli English: Bhikkhu Sujato (suttas) and Bhikkhu Brahmali (Vinaya), SuttaCentral, CC0. Pāli word meanings: the Pali Text Society’s Pali-English Dictionary (Rhys Davids & Stede), corrected reprint © The Pali Text Society, CC BY-NC 3.0, digital text from BuddhaDust; word matching automatic. English: King James Version (1769), public domain; words the translators added are in italics. Word meanings and pronunciations: Monier-Williams, Sanskrit–English Dictionary (1872), via this site’s Sanskrit dictionary (CC BY-SA 4.0); English↔Sanskrit word matches made automatically and may need checking.