Scripture · Sanskrit Bible with the King James Version · the Pāli Canon
Heartfelt Sayings 35 उदान 35
Chapter: 1234567891011121314151617181920212223242526272829303132333435363738394041424344454647484950515253545556575859606162636465666768697071727374757677787980
Nāgasutta
Pāli in Devanagari; under each word its Roman pronunciation, syllable by syllable (ṃ = nasal hum). Tap a Pāli word for its meaning (PTS Pāli-English Dictionary); tap again to open it in the Pāli dictionary.
Verse: 123456789101112131415161718192021222324252627282930313233 · Hide pronunciation
- 1
- 2
- 3
- 4
-
5
तेनte·na खोkho पनpa·na समयेनsa·ma·ye·na भगवाbha·ga·vā आकिण्णोā·kiṇ·ṇo विहरतिvi·ha·ra·ti भिक्खूहिbhik·khū·hi भिक्खुनीहिbhik·khu·nī·hi उपासकेहिu·pā·sa·ke·hi उपासिकाहिu·pā·si·kā·hi राजूहिrā·jū·hi राजमहामत्तेहिrā·ja·ma·hā·mat·te·hi तित्थियेहिtit·thi·ye·hi तित्थियसावकेहि।tit·thi·ya·sā·va·ke·hi
Tena kho pana samayena bhagavā ākiṇṇo viharati bhikkhūhi bhikkhunīhi upāsakehi upāsikāhi rājūhi rājamahāmattehi titthiyehi titthiyasāvakehi.
Now at that time Buddha lived crowded by monks, nuns, laymen, and laywomen; by rulers and their chief ministers, and monastics of other religions and their disciples.
- 6
- 7
-
8
“अहंa·haṃ खोkho एतरहिe·ta·ra·hi आकिण्णोā·kiṇ·ṇo विहरामिvi·ha·rā·mi भिक्खूहिbhik·khū·hi भिक्खुनीहिbhik·khu·nī·hi उपासकेहिu·pā·sa·ke·hi उपासिकाहिu·pā·si·kā·hi राजूहिrā·jū·hi राजमहामत्तेहिrā·ja·ma·hā·mat·te·hi तित्थियेहिtit·thi·ye·hi तित्थियसावकेहि।tit·thi·ya·sā·va·ke·hi
“ahaṁ kho etarahi ākiṇṇo viharāmi bhikkhūhi bhikkhunīhi upāsakehi upāsikāhi rājūhi rājamahāmattehi titthiyehi titthiyasāvakehi.
“These days I live crowded by monks, nuns, laymen, and laywomen; by rulers and their chief ministers, and monastics of other religions and their disciples.
- 9
- 10
-
11
अथa·tha खोkho भगवाbha·ga·vā पुब्बण्हसमयंpub·baṇ·ha·sa·ma·yaṃ निवासेत्वाni·vā·set·vā पत्तचीवरमादायpat·ta·cī·va·ra·mā·dā·ya कोसम्बिंko·sam·biṃ पिण्डायpiṇ·ḍā·ya पाविसि।pā·vi·si
Atha kho bhagavā pubbaṇhasamayaṁ nivāsetvā pattacīvaramādāya kosambiṁ piṇḍāya pāvisi.
Then the Buddha robed up in the morning and, taking his bowl and robe, entered Kosambī for alms.
-
12
कोसम्बियंko·sam·bi·yaṃ पिण्डायpiṇ·ḍā·ya चरित्वाca·rit·vā पच्छाभत्तंpac·chā·bhat·taṃ पिण्डपातपटिक्कन्तोpiṇ·ḍa·pā·ta·pa·ṭik·kan·to सामंsā·maṃ सेनासनंse·nā·sa·naṃ संसामेत्वाsaṃ·sā·met·vā पत्तचीवरमादायpat·ta·cī·va·ra·mā·dā·ya अनामन्तेत्वाa·nā·man·tet·vā उपट्ठाकंu·paṭ·ṭhā·kaṃ अनपलोकेत्वाa·na·pa·lo·ket·vā भिक्खुसङ्घंbhik·khu·saṅ·ghaṃ एकोe·ko अदुतियोa·du·ti·yo येनye·na पालिलेय्यकंpā·li·ley·ya·kaṃ तेनte·na चारिकंcā·ri·kaṃ पक्कामि।pak·kā·mi
Kosambiyaṁ piṇḍāya caritvā pacchābhattaṁ piṇḍapātapaṭikkanto sāmaṁ senāsanaṁ saṁsāmetvā pattacīvaramādāya anāmantetvā upaṭṭhākaṁ anapaloketvā bhikkhusaṅghaṁ eko adutiyo yena pālileyyakaṁ tena cārikaṁ pakkāmi.
After the meal, on his return from almsround, he set his lodgings in order himself. Taking his bowl and robe, without informing his supporters or taking leave of the mendicant Saṅgha, he set out to go wandering alone toward Pārileyyaka, with no companion.
-
13
अनुपुब्बेनa·nu·pub·be·na चारिकंcā·ri·kaṃ चरमानोca·ra·mā·no येनye·na पालिलेय्यकंpā·li·ley·ya·kaṃ तदवसरि।ta·da·va·sa·ri
Anupubbena cārikaṁ caramāno yena pālileyyakaṁ tadavasari.
- 14
-
15
अञ्ञतरोपिañ·ña·ta·ro·pi खोkho हत्थिनागोhat·thi·nā·go आकिण्णोā·kiṇ·ṇo विहरतिvi·ha·ra·ti हत्थीहिhat·thī·hi हत्थिनीहिhat·thi·nī·hi हत्थिकलभेहिhat·thi·ka·la·bhe·hi हत्थिच्छापेहि।hat·thic·chā·pe·hi छिन्नग्गानिchin·nag·gā·ni चेवce·va तिणानिti·ṇā·ni खादति,khā·da·ti ओभग्गोभग्गञ्चस्सo·bhag·go·bhag·gañ·cas·sa साखाभङ्गंsā·khā·bhaṅ·gaṃ खादन्ति,khā·dan·ti आविलानिā·vi·lā·ni चca पानीयानिpā·nī·yā·ni पिवति,pi·va·ti ओगाहाo·gā·hā चस्सcas·sa उत्तिण्णस्सut·tiṇ·ṇas·sa हत्थिनियोhat·thi·ni·yo कायंkā·yaṃ उपनिघंसन्तियोu·pa·ni·ghaṃ·san·ti·yo गच्छन्ति।gac·chan·ti
Aññataropi kho hatthināgo ākiṇṇo viharati hatthīhi hatthinīhi hatthikalabhehi hatthicchāpehi. Chinnaggāni ceva tiṇāni khādati, obhaggobhaggañcassa sākhābhaṅgaṁ khādanti, āvilāni ca pānīyāni pivati, ogāhā cassa uttiṇṇassa hatthiniyo kāyaṁ upanighaṁsantiyo gacchanti.
A certain bull elephant was also living crowded by other males, females, younglings, and cubs. He ate the grass they’d trampled, and they ate the broken branches he dragged down. He drank muddy water, and after his bath the female elephants bumped into him.
- 16
- 17
-
18
“अहंa·haṃ खोkho एतरहिe·ta·ra·hi आकिण्णोā·kiṇ·ṇo विहरामिvi·ha·rā·mi हत्थीहिhat·thī·hi हत्थिनीहिhat·thi·nī·hi हत्थिकलभेहिhat·thi·ka·la·bhe·hi हत्थिच्छापेहि,hat·thic·chā·pe·hi छिन्नग्गानिchin·nag·gā·ni चेवce·va तिणानिti·ṇā·ni खादामि,khā·dā·mi ओभग्गोभग्गञ्चo·bhag·go·bhag·gañ·ca मेme साखाभङ्गंsā·khā·bhaṅ·gaṃ खादन्ति,khā·dan·ti आविलानिā·vi·lā·ni चca पानीयानिpā·nī·yā·ni पिवामि,pi·vā·mi ओगाहाo·gā·hā चca मेme उत्तिण्णस्सut·tiṇ·ṇas·sa हत्थिनियोhat·thi·ni·yo कायंkā·yaṃ उपनिघंसन्तियोu·pa·ni·ghaṃ·san·ti·yo गच्छन्ति,gac·chan·ti आकिण्णोā·kiṇ·ṇo दुक्खंduk·khaṃ नna फासुphā·su विहरामि।vi·ha·rā·mi
“ahaṁ kho etarahi ākiṇṇo viharāmi hatthīhi hatthinīhi hatthikalabhehi hatthicchāpehi, chinnaggāni ceva tiṇāni khādāmi, obhaggobhaggañca me sākhābhaṅgaṁ khādanti, āvilāni ca pānīyāni pivāmi, ogāhā ca me uttiṇṇassa hatthiniyo kāyaṁ upanighaṁsantiyo gacchanti, ākiṇṇo dukkhaṁ na phāsu viharāmi.
“These days I live crowded by other males, females, younglings, and cubs. I eat the grass they’ve trampled, and they eat the broken branches I’ve dragged down. I drink muddy water, and after my bath the female elephants bump into me. Crowded, I live in suffering and discomfort.
- 19
-
20
अथa·tha खोkho सोso हत्थिनागोhat·thi·nā·go यूथाyū·thā अपक्कम्मa·pak·kam·ma येनye·na पालिलेय्यकंpā·li·ley·ya·kaṃ रक्खितवनसण्डोrak·khi·ta·va·na·saṇ·ḍo भद्दसालमूलंbhad·da·sā·la·mū·laṃ येनye·na भगवाbha·ga·vā तेनुपसङ्कमि।te·nu·pa·saṅ·ka·mi
Atha kho so hatthināgo yūthā apakkamma yena pālileyyakaṁ rakkhitavanasaṇḍo bhaddasālamūlaṁ yena bhagavā tenupasaṅkami.
So he left the herd and went to Pārileyyaka, where he approached the Buddha in the protected forest grove at the foot of a sacred sal tree.
-
21
तत्रtat·ra सुदंsu·daṃ सोso हत्थिनागोhat·thi·nā·go यस्मिंyas·miṃ पदेसेpa·de·se भगवाbha·ga·vā विहरतिvi·ha·ra·ti तंtaṃ पदेसंpa·de·saṃ अप्पहरितंap·pa·ha·ri·taṃ करोति,ka·ro·ti सोण्डायsoṇ·ḍā·ya चca भगवतोbha·ga·va·to पानीयंpā·nī·yaṃ परिभोजनीयंpa·ri·bho·ja·nī·yaṃ उपट्ठापेति।u·paṭ·ṭhā·pe·ti
Tatra sudaṁ so hatthināgo yasmiṁ padese bhagavā viharati taṁ padesaṁ appaharitaṁ karoti, soṇḍāya ca bhagavato pānīyaṁ paribhojanīyaṁ upaṭṭhāpeti.
There he attended on the Buddha, clearing the vegetation from the place where the Buddha stayed, and using his trunk to set out water for drinking and washing.
-
22
अथa·tha खोkho भगवतोbha·ga·va·to रहोगतस्सra·ho·ga·tas·sa पटिसल्लीनस्सpa·ṭi·sal·lī·nas·sa एवंe·vaṃ चेतसोce·ta·so परिवितक्कोpa·ri·vi·tak·ko उदपादि:u·da·pā·di
Atha kho bhagavato rahogatassa paṭisallīnassa evaṁ cetaso parivitakko udapādi:
Then as the Buddha was in private retreat this thought came to his mind,
-
23
“अहंa·haṃ खोkho पुब्बेpub·be आकिण्णोā·kiṇ·ṇo विहासिंvi·hā·siṃ भिक्खूहिbhik·khū·hi भिक्खुनीहिbhik·khu·nī·hi उपासकेहिu·pā·sa·ke·hi उपासिकाहिu·pā·si·kā·hi राजूहिrā·jū·hi राजमहामत्तेहिrā·ja·ma·hā·mat·te·hi तित्थियेहिtit·thi·ye·hi तित्थियसावकेहि,tit·thi·ya·sā·va·ke·hi आकिण्णोā·kiṇ·ṇo दुक्खंduk·khaṃ नna फासुphā·su विहासिं।vi·hā·siṃ
“ahaṁ kho pubbe ākiṇṇo vihāsiṁ bhikkhūhi bhikkhunīhi upāsakehi upāsikāhi rājūhi rājamahāmattehi titthiyehi titthiyasāvakehi, ākiṇṇo dukkhaṁ na phāsu vihāsiṁ.
“Formerly I lived crowded by monks, nuns, laymen, and laywomen; by rulers and their chief ministers, and monastics of other religions and their disciples. Crowded, I live in suffering and discomfort.
-
24
सोम्हिsom·hi एतरहिe·ta·ra·hi अनाकिण्णोa·nā·kiṇ·ṇo विहरामिvi·ha·rā·mi भिक्खूहिbhik·khū·hi भिक्खुनीहिbhik·khu·nī·hi उपासकेहिu·pā·sa·ke·hi उपासिकाहिu·pā·si·kā·hi राजूहिrā·jū·hi राजमहामत्तेहिrā·ja·ma·hā·mat·te·hi तित्थियेहिtit·thi·ye·hi तित्थियसावकेहि,tit·thi·ya·sā·va·ke·hi अनाकिण्णोa·nā·kiṇ·ṇo सुखंsu·khaṃ फासुphā·su विहरामी”ति।vi·ha·rā·mī
Somhi etarahi anākiṇṇo viharāmi bhikkhūhi bhikkhunīhi upāsakehi upāsikāhi rājūhi rājamahāmattehi titthiyehi titthiyasāvakehi, anākiṇṇo sukhaṁ phāsu viharāmī”ti.
But now I live uncrowded by monks, nuns, laymen, and laywomen; by rulers and their chief ministers, and monastics of other religions and their disciples. Being uncrowded, I live in happiness and comfort.”
- 25
-
26
“अहंa·haṃ खोkho पुब्बेpub·be आकिण्णोā·kiṇ·ṇo विहासिंvi·hā·siṃ हत्थीहिhat·thī·hi हत्थिनीहिhat·thi·nī·hi हत्थिकलभेहिhat·thi·ka·la·bhe·hi हत्थिच्छापेहि,hat·thic·chā·pe·hi छिन्नग्गानिchin·nag·gā·ni चेवce·va तिणानिti·ṇā·ni खादिं,khā·diṃ ओभग्गोभग्गञ्चo·bhag·go·bhag·gañ·ca मेme साखाभङ्गंsā·khā·bhaṅ·gaṃ खादिंसु,khā·diṃ·su आविलानिā·vi·lā·ni चca पानीयानिpā·nī·yā·ni अपायिं,a·pā·yiṃ ओगाहाo·gā·hā चca मेme उत्तिण्णस्सut·tiṇ·ṇas·sa हत्थिनियोhat·thi·ni·yo कायंkā·yaṃ उपनिघंसन्तियोu·pa·ni·ghaṃ·san·ti·yo अगमंसु,a·ga·maṃ·su आकिण्णोā·kiṇ·ṇo दुक्खंduk·khaṃ नna फासुphā·su विहासिं।vi·hā·siṃ
“ahaṁ kho pubbe ākiṇṇo vihāsiṁ hatthīhi hatthinīhi hatthikalabhehi hatthicchāpehi, chinnaggāni ceva tiṇāni khādiṁ, obhaggobhaggañca me sākhābhaṅgaṁ khādiṁsu, āvilāni ca pānīyāni apāyiṁ, ogāhā ca me uttiṇṇassa hatthiniyo kāyaṁ upanighaṁsantiyo agamaṁsu, ākiṇṇo dukkhaṁ na phāsu vihāsiṁ.
“Formerly I lived crowded by other males, females, younglings, and cubs. I ate the grass they’d trampled, and they ate the broken branches I’d dragged down. I drank muddy water, and after my bath the female elephants bumped into me. Crowded, I lived in suffering and discomfort.
-
27
सोम्हिsom·hi एतरहिe·ta·ra·hi अनाकिण्णोa·nā·kiṇ·ṇo विहरामिvi·ha·rā·mi हत्थीहिhat·thī·hi हत्थिनीहिhat·thi·nī·hi हत्थिकलभेहिhat·thi·ka·la·bhe·hi हत्थिच्छापेहि,hat·thic·chā·pe·hi अच्छिन्नग्गानिac·chin·nag·gā·ni चेवce·va तिणानिti·ṇā·ni खादामि,khā·dā·mi ओभग्गोभग्गञ्चo·bhag·go·bhag·gañ·ca मेme साखाभङ्गंsā·khā·bhaṅ·gaṃ नna खादन्ति,khā·dan·ti अनाविलानिa·nā·vi·lā·ni चca पानीयानिpā·nī·yā·ni पिवामि,pi·vā·mi ओगाहाo·gā·hā चca मेme उत्तिण्णस्सut·tiṇ·ṇas·sa हत्थिनियोhat·thi·ni·yo नna कायंkā·yaṃ उपनिघंसन्तियोu·pa·ni·ghaṃ·san·ti·yo गच्छन्ति,gac·chan·ti अनाकिण्णोa·nā·kiṇ·ṇo सुखंsu·khaṃ फासुphā·su विहरामी”ति।vi·ha·rā·mī
Somhi etarahi anākiṇṇo viharāmi hatthīhi hatthinīhi hatthikalabhehi hatthicchāpehi, acchinnaggāni ceva tiṇāni khādāmi, obhaggobhaggañca me sākhābhaṅgaṁ na khādanti, anāvilāni ca pānīyāni pivāmi, ogāhā ca me uttiṇṇassa hatthiniyo na kāyaṁ upanighaṁsantiyo gacchanti, anākiṇṇo sukhaṁ phāsu viharāmī”ti.
But now I live uncrowded by other males, females, younglings, and cubs. I eat untrampled grass, and other elephants don’t eat the broken branches I have dragged down. I don’t drink muddy water, and the female elephants don’t bump into me after my bath. Being uncrowded, I live in happiness and comfort.”
-
28
अथa·tha खोkho भगवाbha·ga·vā अत्तनोat·ta·no चca पविवेकंpa·vi·ve·kaṃ विदित्वाvi·dit·vā तस्सtas·sa चca हत्थिनागस्सhat·thi·nā·gas·sa चेतसाce·ta·sā चेतोपरिवितक्कमञ्ञायce·to·pa·ri·vi·tak·ka·mañ·ñā·ya तायंtā·yaṃ वेलायंve·lā·yaṃ इमंi·maṃ उदानंu·dā·naṃ उदानेसि:u·dā·ne·si
Atha kho bhagavā attano ca pavivekaṁ viditvā tassa ca hatthināgassa cetasā cetoparivitakkamaññāya tāyaṁ velāyaṁ imaṁ udānaṁ udānesi:
Then, understanding his own seclusion and knowing that elephant’s train of thought, on that occasion the Buddha expressed this heartfelt sentiment:
- 29
- 30
- 31
- 32
-
33
पञ्चमं।pañ·ca·maṃ
Pañcamaṁ.
(Pāli only)
Sources. Sanskrit: Satyavedaḥ, the New Testament in Sanskrit (Calcutta Baptist Missionaries, 1851; J. Wenger’s revision of W. Carey’s version). Digital text © 2018 SanskritBible.in, via eBible.org, licensed CC BY-SA 4.0; changed here: arranged by verse and every word linked to the dictionary (links made automatically). Old Testament Sanskrit: the Old Testament in Sanskrit, Calcutta Baptist Mission Press, 1848–1852 (public domain), read by OCR from the Internet Archive scans of the Boston University School of Theology copy; unproofread, with machine clean-up only. Pāli Canon: Mahāsaṅgīti Tipiṭaka Buddhavasse 2500 (based on the Vipassana Research Institute’s Chaṭṭha Saṅgāyana edition), from SuttaCentral bilara-data, CC0; Devanagari and pronunciation made automatically from the Roman text. Pāli English: Bhikkhu Sujato (suttas) and Bhikkhu Brahmali (Vinaya), SuttaCentral, CC0. Pāli word meanings: the Pali Text Society’s Pali-English Dictionary (Rhys Davids & Stede), corrected reprint © The Pali Text Society, CC BY-NC 3.0, digital text from BuddhaDust; word matching automatic. English: King James Version (1769), public domain; words the translators added are in italics. Word meanings and pronunciations: Monier-Williams, Sanskrit–English Dictionary (1872), via this site’s Sanskrit dictionary (CC BY-SA 4.0); English↔Sanskrit word matches made automatically and may need checking.