Klryz

Scripture · Sanskrit Bible with the King James Version · the Pāli Canon

1 Samuel 19 शिमूयेलस्य प्रथमं पुस्तकम् 19

Chapter: 12345678910111213141516171819202122232425262728293031

Old Testament: unproofread OCR. The Sanskrit text was machine-read from scans of the 1848 Calcutta edition and has not been checked by hand, so it contains reading errors. Verses marked Unproofread OCR — may contain errors are the least reliable.

Verse: 123456789101112131415161718192021222324 · Hide pronunciation

Each verse: the King James English, then the Sanskrit, its transliteration (IAST) and how to say it, syllable by syllable (ṃ = nasal hum, ḥ = soft breath echoing the vowel).
Tap any word to see it in the other language: a Sanskrit word shows its English meaning; an English word underlined shows matching Sanskrit words.

  1. 1

    ग्िमूयेलस्यgimūyelasya समोपेsamope गमनंga·ma·naṃ। अनन्तरंa·nan·ta·raṃ शालाśālā दायृदःdāyṛdaḥ दत्तंdat·taṃ निजपुल्लेणnijapulleṇa योनाथनेनyonāthanena सकलग्व्येखsakalagvyekha समंsa·maṃ मन्तणांmantaṇāṃ चकारca·kā·ra।

    Unproofread OCR — may contain errors

    gimūyelasya samope gamanaṃ| anantaraṃ śālā dāyṛdaḥ dattaṃ nijapulleṇa yonāthanena sakalagvyekha samaṃ mantaṇāṃ cakāra|

    And Saul spake to Jonathan his son, and to all his servants, that they should kill David.

  2. 2

    किन्तुkin·tu शेलस्यśelasya युक्तोyuk·to योनाथनेोyonāthaneo दायूदिdā·yū·di ग्षम्gṣam खप्रोयतkhaproyata। अतोa·to योनाथनेाyonāthaneā दायूदःdā·yū·daḥ जगादja·gā·da, ममma·ma तातःtā·taḥ शेोलस्तांśeolastāṃ दत्तंdat·taṃ चेष्टतेceṣ·ṭa·te तस्मादहंtas·mā·da·haṃ विनयेvi·na·ye त्वंtvaṃ प्रातःकालेprā·taḥ·kā·le सावधानाsā·va·dhā·nā भूत्वाbhūt·vā गुप्तस्यानम्guptasyānam धाव्यdhāvya त्रसतिtrasati।

    kintu śelasya yukto yonāthaneo dāyūdi gṣam khaproyata| ato yonāthaneā dāyūdaḥ jagāda, mama tātaḥ śeolastāṃ dattaṃ ceṣṭate tasmādahaṃ vinaye tvaṃ prātaḥkāle sāvadhānā bhūtvā guptasyānam dhāvya trasati|

    But Jonathan Saul’s son delighted much in David: and Jonathan told David, saying, Saul my father seeketh to kill thee: now therefore, I pray thee, take heed to thyself until the morning, and abide in a secret place, and hide thyself:

  3. 3

    अपरःa·pa·raḥ त्वंtvaṃ यश्चyaś·ca क्षेत्रेkṣet·re स्थास्यसिsthās·ya·si तत्रtat·ra स्थानेsthā·ne वक्छिभयांvakchibhayāṃ गत्वाgat·vā निजतातस्यnijatātasya पाँpā~ तिन्tin त्वामधिtvā·ma·dhi निजतातंni·ja·tā·taṃ सम्भाषिष्येsambhāṣiṣye, यश्चyaś·ca च्छामिcchāmi तत्tat लांlāṃ ज्ञापयिष्यामिjñā·pa·yiṣ·yā·mi।

    aparaḥ tvaṃ yaśca kṣetre sthāsyasi tatra sthāne vakchibhayāṃ gatvā nijatātasya pā~ tin tvāmadhi nijatātaṃ sambhāṣiṣye, yaśca cchāmi tat lāṃ jñāpayiṣyāmi|

    And I will go out and stand beside my father in the field where thou art, and I will commune with my father of thee; and what I see, that I will tell thee.

  4. 4

    अनन्तरंa·nan·ta·raṃ येानाघनःyeānāghanaḥ खतातस्यkhatātasya शोलस्यśolasya समीपेsa·mī·pe दायुदमधोतिdāyudamadhoti सदाक्यानिsadākyāni व्याजद्ारvyājadāra, राजाrā·jā निजदासस्यnijadāsasya दायूदःdā·yū·daḥ प्रतिकूलpratikūla पातकंpātakaṃ नna करोतुka·ro·tu, यतस्तेनya·tas·te·na भवतःbha·va·taḥ किमपिki·ma·pi नापराद्धंnā·pa·rād·dhaṃ तस्यtas·ya कर्म्मभिखkarmabhikha भवान्bha·vān अतीवोपहछछतःatīvopahachachataḥ।

    anantaraṃ yeānāghanaḥ khatātasya śolasya samīpe dāyudamadhoti sadākyāni vyājadāra, rājā nijadāsasya dāyūdaḥ pratikūla pātakaṃ na karotu, yatastena bhavataḥ kimapi nāparāddhaṃ tasya karmmabhikha bhavān atīvopahachachataḥ|

    And Jonathan spake good of David unto Saul his father, and said unto him, Let not the king sin against his servant, against David; because he hath not sinned against thee, and because his works have been to thee-ward very good:

  5. 5

    सsa स्वप्राणान्svap·rā·ṇān निक्षिप्यnik·ṣip·ya तंtaṃ पिलेष्टीयम्pileṣṭīyam अवधीत्avadhīt ततःta·taḥ परमेश्वरेणेखायेलवं्रस्यparameśvareṇekhāyelavaṃrasya मदद्धारेmadaddhāre कृतेkṛ·te भवान्bha·vān तद्tad दृ्टानन्दितवान्dṛṭānanditavān। अतa·ta इदानोंidānoṃ भवान्bha·vān कुतोku·to दायूदंdā·yū·daṃ कत्वाkat·vā निदाघस्यnidāghasya शाखणितपातेनśākhaṇitapātena पातकीpā·ta·kī

    sa svaprāṇān nikṣipya taṃ pileṣṭīyam avadhīt tataḥ parameśvareṇekhāyelavaṃrasya madaddhāre kṛte bhavān tad dṛṭānanditavān| ata idānoṃ bhavān kuto dāyūdaṃ katvā nidāghasya śākhaṇitapātena pātakī

    For he did put his life in his hand, and slew the Philistine, and the LORD wrought a great salvation for all Israel: thou sawest it, and didst rejoice: wherefore then wilt thou sin against innocent blood, to slay David without a cause?

  6. 6

    भविष्यतिbha·viṣ·ya·ti? ततःta·taḥ शलाśalā योनाथनस्यyonāthanasya वचसिvacasi मनोma·no निधायni·dhā·ya शपथंśa·pa·thaṃ कृत्वाkṛt·vā व्याहरत्vyā·ha·rat परमेश्वरोाparameśvaroā यद्यमरोाऽस्तिyadyamaroā'sti तकिtaki सsa नna घानिष्यतेghā·niṣ·ya·te।

    bhaviṣyati? tataḥ śalā yonāthanasya vacasi mano nidhāya śapathaṃ kṛtvā vyāharat parameśvaroā yadyamaroā'sti taki sa na ghāniṣyate|

    And Saul hearkened unto the voice of Jonathan: and Saul sware, As the LORD liveth, he shall not be slain.

  7. 7

    अनन्तरंa·nan·ta·raṃ योनाथनेyonāthane दायूदम्dāyūdam आद्यādya तदत्तान्तंtadattāntaṃ तंtaṃ ज्ञापयामासjñā·pa·yā·mā·sa। अपरःa·pa·raḥ शीलस्यśīlasya समीपंsa·mī·paṃ येye नाथनेनानीताnāthanenānītā दायूद्dā·yūd पुव्वेकालवत्puvvekālavat तस्यtas·ya साक्षात्sāk·ṣāt तस्थैtasthai।

    Unproofread OCR — may contain errors

    anantaraṃ yonāthane dāyūdam ādya tadattāntaṃ taṃ jñāpayāmāsa| aparaḥ śīlasya samīpaṃ ye nāthanenānītā dāyūd puvvekālavat tasya sākṣāt tasthai|

    And Jonathan called David, and Jonathan shewed him all those things. And Jonathan brought David to Saul, and he was in his presence, as in times past.

  8. 8

    अनन्तरंa·nan·ta·raṃ पुनश्चpu·naś·ca रणraṇa उपस्थितेu·pas·thi·te दायूदdāyūda वक्षिगद्यvakṣigadya पिले्ोयेःpileoyeḥ स्मsma युद्धाyuddhā तेषांte·ṣāṃ मद्ानिद्धननंmadāniddhananaṃ कृतवान्kṛ·ta·vān तेte चca तस्यtas·ya सम्मुखात्sammukhāt पलायाच्वक्रिरेpalāyācvakrire।

    anantaraṃ punaśca raṇa upasthite dāyūda vakṣigadya pileoyeḥ sma yuddhā teṣāṃ madāniddhananaṃ kṛtavān te ca tasya sammukhāt palāyācvakrire|

    And there was war again: and David went out, and fought with the Philistines, and slew them with a great slaughter; and they fled from him.

  9. 9

    अनन्तरंa·nan·ta·raṃ दुःduḥ आत्माāt·mā परमेश्वरस्यानुमव्याparameśvarasyānumavyā शेलम्śelam व्याश्चितवान्vyāścitavān तदाta·dā लसतःlasataḥ एलाelā निजगेहnijageha उपाविशत्u·pā·vi·śat दायट्dāyaṭ व्ययिvyayi कराभ्यांka·rābh·yāṃ वाद्यम्vādyam अवादयत्avādayat।

    anantaraṃ duḥ ātmā parameśvarasyānumavyā śelam vyāścitavān tadā lasataḥ elā nijageha upāviśat dāyaṭ vyayi karābhyāṃ vādyam avādayat|

    And the evil spirit from the LORD was upon Saul, as he sat in his house with his javelin in his hand: and David played with his hand.

  10. 10

    एतस्मिन्e·tas·min कालेkā·le शालःśālaḥ मूलेनmūlena दायृदःdāyṛdaḥ भिक्याbhikyā समंsa·maṃ वेदम्vedam अयततa·ya·ta·ta, किन्तुkin·tu सsa शोलस्यśolasya सम्मुखाद्sam·mu·khād अपासरत्apāsarat तेनte·na गलेनgalena भित्तिbhitti विंदाviṃdā ततोta·to दायृद्dāyṛd तसांtasāṃ रजन्यांra·jan·yāṃ पलाय्यpa·lāy·ya रक्षांrak·ṣāṃ प्रापprā·pa।

    etasmin kāle śālaḥ mūlena dāyṛdaḥ bhikyā samaṃ vedam ayatata, kintu sa śolasya sammukhād apāsarat tena galena bhitti viṃdā tato dāyṛd tasāṃ rajanyāṃ palāyya rakṣāṃ prāpa|

    And Saul sought to smite David even to the wall with the javelin; but he slipped away out of Saul’s presence, and he smote the javelin into the wall: and David fled, and escaped that night.

  11. 11

    अनन्तरंa·nan·ta·raṃ शौलोśau·lo दायुदdāyuda निरीक्ितुंnirīkituṃ प्रातःकालेprā·taḥ·kā·le कन्तुझ्kantujh तढदूह्षसमीपंtaḍhadūhṣasamīpaṃ दूतान्dū·tān प्रेषयामासpre·ṣa·yā·mā·sa, तदानींta·dā·nīṃ दायूदोdā·yū·do जायाjā·yā मीखलाmīkhalā तद्दात्तांtaddāttāṃ तंtaṃ खावयित्वाkhāvayitvā जगादja·gā·da, यदिya·di त्वम्tvam खस्यांkhasyāṃ रजन्यांra·jan·yāṃ प्राणान्prā·ṇān नna रक्सिraksi तदta·da खाkhā घानिष्यसेghāniṣyase।

    anantaraṃ śaulo dāyuda nirīkituṃ prātaḥkāle kantujh taḍhadūhṣasamīpaṃ dūtān preṣayāmāsa, tadānīṃ dāyūdo jāyā mīkhalā taddāttāṃ taṃ khāvayitvā jagāda, yadi tvam khasyāṃ rajanyāṃ prāṇān na raksi tada khā ghāniṣyase|

    Saul also sent messengers unto David’s house, to watch him, and to slay him in the morning: and Michal David’s wife told him, saying, If thou save not thy life to night, to morrow thou shalt be slain.

  12. 12

    अनन्तरंa·nan·ta·raṃ मीखलाmīkhalā वातायनेनvātāyanena दायूदम्dāyūdam स्यवराछयामासsyavarāchayāmāsa, ततःta·taḥ सsa गत्वाgat·vā पलायनंpa·lā·ya·naṃ कृत्वाkṛt·vā रद्तांradtāṃ प्रापprā·pa।

    anantaraṃ mīkhalā vātāyanena dāyūdam syavarāchayāmāsa, tataḥ sa gatvā palāyanaṃ kṛtvā radtāṃ prāpa|

    So Michal let David down through a window: and he went, and fled, and escaped.

  13. 13

    अपरंa·pa·raṃ मीखलाmīkhalā युत्तलिकामेकांyuttalikāmekāṃ उठuṭha छित्वाchit·vā शय्यायांśay·yā·yāṃ शाययामासśāyayāmāsa तस्याःtas·yāḥ शिरसिśi·ra·si चca छछागलामनिम्मितम्chachāgalāmanimmitam एकंe·kaṃ कन्दुकंkandukaṃ निधायni·dhā·ya वसनेनvasanena तामाच्छादयामासtāmācchādayāmāsa।

    aparaṃ mīkhalā yuttalikāmekāṃ uṭha chitvā śayyāyāṃ śāyayāmāsa tasyāḥ śirasi ca chachāgalāmanimmitam ekaṃ kandukaṃ nidhāya vasanena tāmācchādayāmāsa|

    And Michal took an image, and laid it in the bed, and put a pillow of goats’ hair for his bolster, and covered it with a cloth.

  14. 14

    अनन्तरंa·nan·ta·raṃ शेलेनśelena दायूदंdā·yū·daṃ धत्तुdhattu दूतगणेdūtagaṇe प्रहितेpra·hi·te मीखलाmīkhalā कथयामासka·tha·yā·mā·sa सsa पोडितpoḍita आस्तेās·te।

    anantaraṃ śelena dāyūdaṃ dhattu dūtagaṇe prahite mīkhalā kathayāmāsa sa poḍita āste|

    And when Saul sent messengers to take David, she said, He is sick.

  15. 15

    ततःta·taḥ पालाpālā दायूदःdā·yū·daḥ वीच्ितुंvīcituṃ दूतान्dū·tān प्रहित्यpra·hit·ya जगादja·gā·da तंtaṃ ख्डयाkhḍayā समंsa·maṃ ममma·ma समीपम्sa·mī·pam आनयतā·na·ya·ta तमद्दंtamaddaṃ इनिष्यामिiniṣyāmi।

    tataḥ pālā dāyūdaḥ vīcituṃ dūtān prahitya jagāda taṃ khḍayā samaṃ mama samīpam ānayata tamaddaṃ iniṣyāmi|

    And Saul sent the messengers again to see David, saying, Bring him up to me in the bed, that I may slay him.

  16. 16

    अनन्तरanantara टूताṭūtā अभ्यन्तरम्abh·yan·ta·ram खागत्यkhāgatya खट्टायांkhaṭṭāyāṃ पुत्तलिकामेकांputtalikāmekāṃ तव्याःtavyāḥ शिरसिśi·ra·si छागलान्नांchāgalānnāṃ गेण्डकञ्चgeṇḍakañca ददृशुःda·dṛ·śuḥ।

    Unproofread OCR — may contain errors

    anantara ṭūtā abhyantaram khāgatya khaṭṭāyāṃ puttalikāmekāṃ tavyāḥ śirasi chāgalānnāṃ geṇḍakañca dadṛśuḥ|

    And when the messengers were come in, behold, there was an image in the bed, with a pillow of goats’ hair for his bolster.

  17. 17

    अतःa·taḥ शौलोśau·lo मीखलांmīkhalāṃ जगादja·gā·da त्वंtvaṃ मांmāṃ कुतku·ta इत्थंit·thaṃ प्रावन्चयःprāvancayaḥ ममma·ma रिपुःripuḥ कुतस्वयाkutasvayā विष्योviṣyo रक्षितस्rakṣitas? मीखलाmīkhalā शालम्śā·lam अवोचत्a·vo·cat सsa कथितवान्ka·thi·ta·vān त्वंमांtvaṃmāṃ विसजंvisajaṃ, कस्मादहंkas·mā·da·haṃ त्वांtvāṃ इनिष्यामिiniṣyāmi?

    ataḥ śaulo mīkhalāṃ jagāda tvaṃ māṃ kuta itthaṃ prāvancayaḥ mama ripuḥ kutasvayā viṣyo rakṣitas? mīkhalā śālam avocat sa kathitavān tvaṃmāṃ visajaṃ, kasmādahaṃ tvāṃ iniṣyāmi?

    And Saul said unto Michal, Why hast thou deceived me so, and sent away mine enemy, that he is escaped? And Michal answered Saul, He said unto me, Let me go; why should I kill thee?

  18. 18

    अपरःa·pa·raḥ दायृद्dāyṛd पलायनेनpalāyanena रक्षांrak·ṣāṃ प्राप्यprāp·ya रामतनगरेrāmatanagare शिमूयेलस्यśimūyelasya समोपंsamopaṃ गत्वाgat·vā स्वंsvaṃ प्रतिpra·ti लेतleta यद्यत्yad·yat कृतंkṛ·taṃ तत्tat सर्व्वेंsar·veṃ तंtaṃ ज्ञापयामासjñā·pa·yā·mā·sa, अनन्तरंa·nan·ta·raṃ सsa शिमूयśimūya लखlakha गत्वाgat·vā मठेषुmaṭheṣu न्यवसतांnyavasatāṃ।

    aparaḥ dāyṛd palāyanena rakṣāṃ prāpya rāmatanagare śimūyelasya samopaṃ gatvā svaṃ prati leta yadyat kṛtaṃ tat sarvveṃ taṃ jñāpayāmāsa, anantaraṃ sa śimūya lakha gatvā maṭheṣu nyavasatāṃ|

    So David fled, and escaped, and came to Samuel to Ramah, and told him all that Saul had done to him. And he and Samuel went and dwelt in Naioth.

  19. 19

    अनन्तरंa·nan·ta·raṃ पश्चpaśca दायूद्dā·yūd रामतस्थमटेषुrāmatasthamaṭeṣu विद्यतvid·ya·ta इतिi·ti वार्त्तांvār·tāṃ मत्वाmat·vā शालाśālā दायूदंdā·yū·daṃ धत्तdhatta दूतान्dū·tān प्रेषयामासpre·ṣa·yā·mā·sa।

    anantaraṃ paśca dāyūd rāmatasthamaṭeṣu vidyata iti vārttāṃ matvā śālā dāyūdaṃ dhatta dūtān preṣayāmāsa|

    And it was told Saul, saying, Behold, David is at Naioth in Ramah.

  20. 20

    तेte टूतेṭūte भविष्यद्ाक्यानिbhaviṣyadākyāni कथयतांkathayatāṃ भविष्यद्वादिनांbha·viṣ·yad·vā·di·nāṃ गणेgaṇe तान्tān अधितिरतिadhitirati शिमूयेलोśi·mū·ye·lo चca मन्दmanda रra श्स्टात्माśsṭātmā शलस्यśalasya तान्tān डूवान्ḍūvān अधीतadhīta कोko, ततस्तेऽपिtataste'pi भविष्यद्वाक्यानिbha·viṣ·yad·vāk·yā·ni कथयितुम्ka·tha·yi·tum आरभिरेārabhire।

    te ṭūte bhaviṣyadākyāni kathayatāṃ bhaviṣyadvādināṃ gaṇe tān adhitirati śimūyelo ca manda ra śsṭātmā śalasya tān ḍūvān adhīta ko, tataste'pi bhaviṣyadvākyāni kathayitum ārabhire|

    And Saul sent messengers to take David: and when they saw the company of the prophets prophesying, and Samuel standing as appointed over them, the Spirit of God was upon the messengers of Saul, and they also prophesied.

  21. 21

    तद्ात्ताtadāttā खुत्वाkhutvā शालśāla इतरदूतान्itaradūtān प्रेषयामासpre·ṣa·yā·mā·sa ततस्तेऽपिtataste'pi भविष्यbhaviṣya दाक्यंdākyaṃ कथयितुमारोभरेkathayitumārobhare। अनन्तरंa·nan·ta·raṃ शैśai लस्तृतीयवारःlastṛtīyavāraḥ दूतान्dū·tān प्रेषयामासpre·ṣa·yā·mā·sa, तेऽपिte·pi भविष्यदाक्ंbhaviṣyadākṃ कथयितुमारेभिरेka·tha·yi·tu·mā·re·bhi·re।

    Unproofread OCR — may contain errors

    tadāttā khutvā śāla itaradūtān preṣayāmāsa tataste'pi bhaviṣya dākyaṃ kathayitumārobhare| anantaraṃ śai lastṛtīyavāraḥ dūtān preṣayāmāsa, te'pi bhaviṣyadākṃ kathayitumārebhire|

    And when it was told Saul, he sent other messengers, and they prophesied likewise. And Saul sent messengers again the third time, and they prophesied also.

  22. 22

    अतःa·taḥ पौलःpau·laḥ स्वयंsva·yaṃ रामतंrāmataṃ गत्वाgat·vā सेखस्थsekhastha टṭa इत्कूषंitkūṣaṃ राप्यrāpya शिमूयेलदायृरौाśimūyeladāyṛrauā कुचkuca विद्योतvidyota इतिi·ti पप्रच्छpap·rac·cha।

    ataḥ paulaḥ svayaṃ rāmataṃ gatvā sekhastha ṭa itkūṣaṃ rāpya śimūyeladāyṛrauā kuca vidyota iti papraccha|

    Then went he also to Ramah, and came to a great well that is in Sechu: and he asked and said, Where are Samuel and David? And one said, Behold, they be at Naioth in Ramah.

  23. 23

    ततःta·taḥ पश्चpaśca तिti रामतस्थेषुrāmatastheṣu मठेषुmaṭheṣu विद्योतvidyota इतिi·ti लाlā रैरुक्केrairukke शिलाśilā रामतस्थमठान्rāmatasthamaṭhān जगामja·gā·ma ततःta·taḥ परमेश्वरस्यात्माpa·ra·meś·va·ras·yāt·mā तमप्यधितद्ाtamapyadhitadā तताta·tā रामतस्थमठेषुrāmatasthamaṭheṣu तस्थापस्थितिंtasthāpasthitiṃ यावत्yā·vat सापिsā·pi गच्छन्gac·chan भविष्यद्वाक्यानिbha·viṣ·yad·vāk·yā·ni कथयामासka·tha·yā·mā·sa।

    tataḥ paśca ti rāmatastheṣu maṭheṣu vidyota iti lā rairukke śilā rāmatasthamaṭhān jagāma tataḥ parameśvarasyātmā tamapyadhitadā tatā rāmatasthamaṭheṣu tasthāpasthitiṃ yāvat sāpi gacchan bhaviṣyadvākyāni kathayāmāsa|

    And he went thither to Naioth in Ramah: and the Spirit of God was upon him also, and he went on, and prophesied, until he came to Naioth in Ramah.

  24. 24

    तथाta·thā वस्त्रvastra मोचयित्वाmo·ca·yit·vā शिमूयेलस्यśimūyelasya सम्मुखेsam·mu·khe भविष्यद्वाक्यानिbha·viṣ·yad·vāk·yā·ni जगादja·gā·da छत्खदवाराचश्chatkhadavārācaś वस्त्रछीनःvastrachīnaḥ सन्san शयित्वाśa·yit·vā तस्थौtas·thau। तस्मात्tas·māt लोकाlo·kā वदन्तिva·dan·ti शोśo लापिlāpi किki भविष्यदयादिनाम्bhaviṣyadayādinām सकाsakā जनःja·naḥ

    tathā vastra mocayitvā śimūyelasya sammukhe bhaviṣyadvākyāni jagāda chatkhadavārācaś vastrachīnaḥ san śayitvā tasthau| tasmāt lokā vadanti śo lāpi ki bhaviṣyadayādinām sakā janaḥ

    And he stripped off his clothes also, and prophesied before Samuel in like manner, and lay down naked all that day and all that night. Wherefore they say, Is Saul also among the prophets?

Sources. Sanskrit: Satyavedaḥ, the New Testament in Sanskrit (Calcutta Baptist Missionaries, 1851; J. Wenger’s revision of W. Carey’s version). Digital text © 2018 SanskritBible.in, via eBible.org, licensed CC BY-SA 4.0; changed here: arranged by verse and every word linked to the dictionary (links made automatically). Old Testament Sanskrit: the Old Testament in Sanskrit, Calcutta Baptist Mission Press, 1848–1852 (public domain), read by OCR from the Internet Archive scans of the Boston University School of Theology copy; unproofread, with machine clean-up only. Pāli Canon: Mahāsaṅgīti Tipiṭaka Buddhavasse 2500 (based on the Vipassana Research Institute’s Chaṭṭha Saṅgāyana edition), from SuttaCentral bilara-data, CC0; Devanagari and pronunciation made automatically from the Roman text. Pāli English: Bhikkhu Sujato (suttas) and Bhikkhu Brahmali (Vinaya), SuttaCentral, CC0. Pāli word meanings: the Pali Text Society’s Pali-English Dictionary (Rhys Davids & Stede), corrected reprint © The Pali Text Society, CC BY-NC 3.0, digital text from BuddhaDust; word matching automatic. English: King James Version (1769), public domain; words the translators added are in italics. Word meanings and pronunciations: Monier-Williams, Sanskrit–English Dictionary (1872), via this site’s Sanskrit dictionary (CC BY-SA 4.0); English↔Sanskrit word matches made automatically and may need checking.