Klryz

Scripture · Sanskrit Bible with the King James Version · the Pāli Canon

Numbered Discourses 5 139 अङ्गुत्तर 5 139

Chapter: 123456789101112131415161718192021222324252627282930313233343536373839404142434445464748495051525354555657585960616263646566676869707172737475767778798081828384858687888990919293949596979899100101102103104105106107108109110111112113114115116117118119120121122123124125126127128129130131132133134135136137138139140141142143144145146147148149150151152153154155156157158159160161162163164165166167168169170171172173174175176177178179180181182183184185186187188189190191192193194195196197198199200201202203204205206207208209210211212213214215216217218219220221222223224225226227228229230231232233234235236237238239240241242243244245246247248249250251252253254255256257258259260261262263264265266267268269270271

Akkhamasutta

Pāli in Devanagari; under each word its Roman pronunciation, syllable by syllable (ṃ = nasal hum). Tap a Pāli word for its meaning (PTS Pāli-English Dictionary); tap again to open it in the Pāli dictionary.

Verse: 1234567891011121314151617181920212223242526272829303132333435363738394041424344454647484950515253545556575859606162636465666768697071727374757677787980 · Hide pronunciation

  1. 1

    अङ्गुत्तरaṅ·gut·ta·ra निकायni·kā·ya 5।139

    Aṅguttara Nikāya 5.139

    Numbered Discourses 5.139

  2. 2

    14। राजवग्गrā·ja·vag·ga

    14. Rājavagga

    14. Kings

  3. 3

    अक्खमसुत्तak·kha·ma·sut·ta

    Akkhamasutta

    Cannot Endure

  4. 4

    “पञ्चहि,pañ·ca·hi भिक्खवे,bhik·kha·ve अङ्गेहिaṅ·ge·hi समन्नागतोsa·man·nā·ga·to रञ्ञोrañ·ño नागोnā·go नna राजारहोrā·jā·ra·ho होतिho·ti नna राजभोग्गो,rā·ja·bhog·go नna रञ्ञोrañ·ño अङ्गंत्वेवaṅ·gaṃt·ve·va सङ्खंsaṅ·khaṃ गच्छति।gac·cha·ti

    “Pañcahi, bhikkhave, aṅgehi samannāgato rañño nāgo na rājāraho hoti na rājabhoggo, na rañño aṅgaṁtveva saṅkhaṁ gacchati.

    “Mendicants, a royal bull elephant with five factors is not worthy of a king, not fit to serve a king, and is not reckoned a factor of kingship.

  5. 5

    कतमेहिka·ta·me·hi पञ्चहि?pañ·ca·hi

    Katamehi pañcahi?

    What five?

  6. 6

    इध,i·dha भिक्खवे,bhik·kha·ve रञ्ञोrañ·ño नागोnā·go अक्खमोak·kha·mo होतिho·ti रूपानं,rū·pā·naṃ अक्खमोak·kha·mo सद्दानं,sad·dā·naṃ अक्खमोak·kha·mo गन्धानं,gan·dhā·naṃ अक्खमोak·kha·mo रसानं,ra·sā·naṃ अक्खमोak·kha·mo फोट्ठब्बानं।phoṭ·ṭhab·bā·naṃ

    Idha, bhikkhave, rañño nāgo akkhamo hoti rūpānaṁ, akkhamo saddānaṁ, akkhamo gandhānaṁ, akkhamo rasānaṁ, akkhamo phoṭṭhabbānaṁ.

    It’s when a royal bull elephant can’t endure sights, sounds, smells, tastes, and touches.

  7. 7

    कथञ्च,ka·thañ·ca भिक्खवे,bhik·kha·ve रञ्ञोrañ·ño नागोnā·go अक्खमोak·kha·mo होतिho·ti रूपानं?rū·pā·naṃ

    Kathañca, bhikkhave, rañño nāgo akkhamo hoti rūpānaṁ?

    And how is it that a royal bull elephant can’t endure sights?

  8. 8

    इध,i·dha भिक्खवे,bhik·kha·ve रञ्ञोrañ·ño नागोnā·go सङ्गामगतोsaṅ·gā·ma·ga·to हत्थिकायंhat·thi·kā·yaṃ वाvā दिस्वाdis·vā अस्सकायंas·sa·kā·yaṃ वाvā दिस्वाdis·vā रथकायंra·tha·kā·yaṃ वाvā दिस्वाdis·vā पत्तिकायंpat·ti·kā·yaṃ वाvā दिस्वाdis·vā संसीदतिsaṃ·sī·da·ti विसीदति,vi·sī·da·ti नna सन्थम्भतिsan·tham·bha·ti नna सक्कोतिsak·ko·ti सङ्गामंsaṅ·gā·maṃ ओतरितुं।o·ta·ri·tuṃ

    Idha, bhikkhave, rañño nāgo saṅgāmagato hatthikāyaṁ vā disvā assakāyaṁ vā disvā rathakāyaṁ vā disvā pattikāyaṁ vā disvā saṁsīdati visīdati, na santhambhati na sakkoti saṅgāmaṁ otarituṁ.

    It’s when a royal bull elephant gone to battle falters and founders at the sight of a division of elephants, of cavalry, of chariots, or of infantry. It doesn’t stay firm, and fails to plunge into battle.

  9. 9

    एवंe·vaṃ खो,kho भिक्खवे,bhik·kha·ve रञ्ञोrañ·ño नागोnā·go अक्खमोak·kha·mo होतिho·ti रूपानं।rū·pā·naṃ

    Evaṁ kho, bhikkhave, rañño nāgo akkhamo hoti rūpānaṁ.

    That’s how a royal bull elephant can’t endure sights.

  10. 10

    कथञ्च,ka·thañ·ca भिक्खवे,bhik·kha·ve रञ्ञोrañ·ño नागोnā·go अक्खमोak·kha·mo होतिho·ti सद्दानं?sad·dā·naṃ

    Kathañca, bhikkhave, rañño nāgo akkhamo hoti saddānaṁ?

    And how is it that a royal bull elephant can’t endure sounds?

  11. 11

    इध,i·dha भिक्खवे,bhik·kha·ve रञ्ञोrañ·ño नागोnā·go सङ्गामगतोsaṅ·gā·ma·ga·to हत्थिसद्दंhat·thi·sad·daṃ वाvā सुत्वाsut·vā अस्ससद्दंas·sa·sad·daṃ वाvā सुत्वाsut·vā रथसद्दंra·tha·sad·daṃ वाvā सुत्वाsut·vā पत्तिसद्दंpat·ti·sad·daṃ वाvā सुत्वाsut·vā भेरिपणवसङ्खतिणवनिन्नादसद्दंbhe·ri·pa·ṇa·va·saṅ·kha·ti·ṇa·va·nin·nā·da·sad·daṃ वाvā सुत्वाsut·vā संसीदतिsaṃ·sī·da·ti विसीदति,vi·sī·da·ti नna सन्थम्भतिsan·tham·bha·ti नna सक्कोतिsak·ko·ti सङ्गामंsaṅ·gā·maṃ ओतरितुं।o·ta·ri·tuṃ

    Idha, bhikkhave, rañño nāgo saṅgāmagato hatthisaddaṁ vā sutvā assasaddaṁ vā sutvā rathasaddaṁ vā sutvā pattisaddaṁ vā sutvā bheripaṇavasaṅkhatiṇavaninnādasaddaṁ vā sutvā saṁsīdati visīdati, na santhambhati na sakkoti saṅgāmaṁ otarituṁ.

    It’s when a royal bull elephant gone to battle falters and founders at the sound of a division of elephants, of cavalry, of chariots, or of infantry, or the thunder of the drums, kettledrums, horns, and cymbals. It doesn’t stay firm, and fails to plunge into battle.

  12. 12

    एवंe·vaṃ खो,kho भिक्खवे,bhik·kha·ve रञ्ञोrañ·ño नागोnā·go अक्खमोak·kha·mo होतिho·ti सद्दानं।sad·dā·naṃ

    Evaṁ kho, bhikkhave, rañño nāgo akkhamo hoti saddānaṁ.

    That’s how a royal bull elephant can’t endure sounds.

  13. 13

    कथञ्च,ka·thañ·ca भिक्खवे,bhik·kha·ve रञ्ञोrañ·ño नागोnā·go अक्खमोak·kha·mo होतिho·ti गन्धानं?gan·dhā·naṃ

    Kathañca, bhikkhave, rañño nāgo akkhamo hoti gandhānaṁ?

    And how is it that a royal bull elephant can’t endure smells?

  14. 14

    इध,i·dha भिक्खवे,bhik·kha·ve रञ्ञोrañ·ño नागोnā·go सङ्गामगतोsaṅ·gā·ma·ga·to येye तेte रञ्ञोrañ·ño नागाnā·gā अभिजाताa·bhi·jā·tā सङ्गामावचराsaṅ·gā·mā·va·ca·rā तेसंte·saṃ मुत्तकरीसस्सmut·ta·ka·rī·sas·sa गन्धंgan·dhaṃ घायित्वाghā·yit·vā संसीदतिsaṃ·sī·da·ti विसीदति,vi·sī·da·ti नna सन्थम्भतिsan·tham·bha·ti नna सक्कोतिsak·ko·ti सङ्गामंsaṅ·gā·maṃ ओतरितुं।o·ta·ri·tuṃ

    Idha, bhikkhave, rañño nāgo saṅgāmagato ye te rañño nāgā abhijātā saṅgāmāvacarā tesaṁ muttakarīsassa gandhaṁ ghāyitvā saṁsīdati visīdati, na santhambhati na sakkoti saṅgāmaṁ otarituṁ.

    It’s when a royal bull elephant gone to battle falters and founders when it smells the odor of the feces and urine of battle-hardened, pedigree royal bull elephants. It doesn’t stay firm, and fails to plunge into battle.

  15. 15

    एवंe·vaṃ खो,kho भिक्खवे,bhik·kha·ve रञ्ञोrañ·ño नागोnā·go अक्खमोak·kha·mo होतिho·ti गन्धानं।gan·dhā·naṃ

    Evaṁ kho, bhikkhave, rañño nāgo akkhamo hoti gandhānaṁ.

    That’s how a royal bull elephant can’t endure smells.

  16. 16

    कथञ्च,ka·thañ·ca भिक्खवे,bhik·kha·ve रञ्ञोrañ·ño नागोnā·go अक्खमोak·kha·mo होतिho·ti रसानं?ra·sā·naṃ

    Kathañca, bhikkhave, rañño nāgo akkhamo hoti rasānaṁ?

    And how is it that a royal bull elephant can’t endure tastes?

  17. 17

    इध,i·dha भिक्खवे,bhik·kha·ve रञ्ञोrañ·ño नागोnā·go सङ्गामगतोsaṅ·gā·ma·ga·to एकिस्साe·kis·sā वाvā तिणोदकदत्तियाti·ṇo·da·ka·dat·ti·yā विमानितोvi·mā·ni·to द्वीहिdvī·hi वाvā तीहिtī·hi वाvā चतूहिca·tū·hi वाvā पञ्चहिpañ·ca·hi वाvā तिणोदकदत्तीहिti·ṇo·da·ka·dat·tī·hi विमानितोvi·mā·ni·to संसीदतिsaṃ·sī·da·ti विसीदति,vi·sī·da·ti नna सन्थम्भतिsan·tham·bha·ti नna सक्कोतिsak·ko·ti सङ्गामंsaṅ·gā·maṃ ओतरितुं।o·ta·ri·tuṃ

    Idha, bhikkhave, rañño nāgo saṅgāmagato ekissā vā tiṇodakadattiyā vimānito dvīhi vā tīhi vā catūhi vā pañcahi vā tiṇodakadattīhi vimānito saṁsīdati visīdati, na santhambhati na sakkoti saṅgāmaṁ otarituṁ.

    It’s when a royal bull elephant gone to battle falters and founders when it misses a meal of grass and water, or it misses two, three, four, or five meals. It doesn’t stay firm, and fails to plunge into battle.

  18. 18

    एवंe·vaṃ खो,kho भिक्खवे,bhik·kha·ve रञ्ञोrañ·ño नागोnā·go अक्खमोak·kha·mo होतिho·ti रसानं।ra·sā·naṃ

    Evaṁ kho, bhikkhave, rañño nāgo akkhamo hoti rasānaṁ.

    That’s how a royal bull elephant can’t endure tastes.

  19. 19

    कथञ्च,ka·thañ·ca भिक्खवे,bhik·kha·ve रञ्ञोrañ·ño नागोnā·go अक्खमोak·kha·mo होतिho·ti फोट्ठब्बानं?phoṭ·ṭhab·bā·naṃ

    Kathañca, bhikkhave, rañño nāgo akkhamo hoti phoṭṭhabbānaṁ?

    And how is it that a royal bull elephant can’t endure touches?

  20. 20

    इध,i·dha भिक्खवे,bhik·kha·ve रञ्ञोrañ·ño नागोnā·go सङ्गामगतोsaṅ·gā·ma·ga·to एकेनe·ke·na वाvā सरवेगेनsa·ra·ve·ge·na विद्धो,vid·dho द्वीहिdvī·hi वाvā तीहिtī·hi वाvā चतूहिca·tū·hi वाvā पञ्चहिpañ·ca·hi वाvā सरवेगेहिsa·ra·ve·ge·hi विद्धोvid·dho संसीदतिsaṃ·sī·da·ti विसीदति,vi·sī·da·ti नna सन्थम्भतिsan·tham·bha·ti नna सक्कोतिsak·ko·ti सङ्गामंsaṅ·gā·maṃ ओतरितुं।o·ta·ri·tuṃ

    Idha, bhikkhave, rañño nāgo saṅgāmagato ekena vā saravegena viddho, dvīhi vā tīhi vā catūhi vā pañcahi vā saravegehi viddho saṁsīdati visīdati, na santhambhati na sakkoti saṅgāmaṁ otarituṁ.

    It’s when a royal bull elephant gone to battle falters and founders when struck by a swift arrow, or by two, three, four, or five swift arrows. It doesn’t stay firm, and fails to plunge into battle.

  21. 21

    एवंe·vaṃ खो,kho भिक्खवे,bhik·kha·ve रञ्ञोrañ·ño नागोnā·go अक्खमोak·kha·mo होतिho·ti फोट्ठब्बानं।phoṭ·ṭhab·bā·naṃ

    Evaṁ kho, bhikkhave, rañño nāgo akkhamo hoti phoṭṭhabbānaṁ.

    That’s how a royal bull elephant can’t endure touches.

  22. 22

    इमेहिi·me·hi खो,kho भिक्खवे,bhik·kha·ve पञ्चहिpañ·ca·hi अङ्गेहिaṅ·ge·hi समन्नागतोsa·man·nā·ga·to रञ्ञोrañ·ño नागोnā·go नna राजारहोrā·jā·ra·ho होतिho·ti नna राजभोग्गोrā·ja·bhog·go नna रञ्ञोrañ·ño अङ्गंत्वेवaṅ·gaṃt·ve·va सङ्खंsaṅ·khaṃ गच्छति।gac·cha·ti

    Imehi kho, bhikkhave, pañcahi aṅgehi samannāgato rañño nāgo na rājāraho hoti na rājabhoggo na rañño aṅgaṁtveva saṅkhaṁ gacchati.

    A royal bull elephant with these five factors is not worthy of a king, not fit to serve a king, and is not reckoned a factor of kingship.

  23. 23

    एवमेवंe·va·me·vaṃ खो,kho भिक्खवे,bhik·kha·ve पञ्चहिpañ·ca·hi अङ्गेहिaṅ·ge·hi समन्नागतोsa·man·nā·ga·to भिक्खुbhik·khu नna आहुनेय्योā·hu·ney·yo होतिho·ti नna पाहुनेय्योpā·hu·ney·yo नna दक्खिणेय्योdak·khi·ṇey·yo नna अञ्जलिकरणीयोañ·ja·li·ka·ra·ṇī·yo नna अनुत्तरंa·nut·ta·raṃ पुञ्ञक्खेत्तंpuñ·ñak·khet·taṃ लोकस्स।lo·kas·sa

    Evamevaṁ kho, bhikkhave, pañcahi aṅgehi samannāgato bhikkhu na āhuneyyo hoti na pāhuneyyo na dakkhiṇeyyo na añjalikaraṇīyo na anuttaraṁ puññakkhettaṁ lokassa.

    In the same way, a mendicant with five qualities is not worthy of offerings dedicated to the gods, not worthy of hospitality, not worthy of a religious donation, not worthy of veneration with cupped palms, and is not the supreme field of merit for the world.

  24. 24

    कतमेहिka·ta·me·hi पञ्चहि?pañ·ca·hi

    Katamehi pañcahi?

    What five?

  25. 25

    इध,i·dha भिक्खवे,bhik·kha·ve भिक्खुbhik·khu अक्खमोak·kha·mo होतिho·ti रूपानं,rū·pā·naṃ अक्खमोak·kha·mo सद्दानं,sad·dā·naṃ अक्खमोak·kha·mo गन्धानं,gan·dhā·naṃ अक्खमोak·kha·mo रसानं,ra·sā·naṃ अक्खमोak·kha·mo फोट्ठब्बानं।phoṭ·ṭhab·bā·naṃ

    Idha, bhikkhave, bhikkhu akkhamo hoti rūpānaṁ, akkhamo saddānaṁ, akkhamo gandhānaṁ, akkhamo rasānaṁ, akkhamo phoṭṭhabbānaṁ.

    It’s when a mendicant can’t endure sights, sounds, smells, tastes, and touches.

  26. 26

    कथञ्च,ka·thañ·ca भिक्खवे,bhik·kha·ve भिक्खुbhik·khu अक्खमोak·kha·mo होतिho·ti रूपानं?rū·pā·naṃ

    Kathañca, bhikkhave, bhikkhu akkhamo hoti rūpānaṁ?

    And how is it that a mendicant can’t endure sights?

  27. 27

    इध,i·dha भिक्खवे,bhik·kha·ve भिक्खुbhik·khu चक्खुनाcak·khu·nā रूपंrū·paṃ दिस्वाdis·vā रजनीयेra·ja·nī·ye रूपेrū·pe सारज्जति,sā·raj·ja·ti नna सक्कोतिsak·ko·ti चित्तंcit·taṃ समादहितुं।sa·mā·da·hi·tuṃ

    Idha, bhikkhave, bhikkhu cakkhunā rūpaṁ disvā rajanīye rūpe sārajjati, na sakkoti cittaṁ samādahituṁ.

    It’s when a mendicant, seeing a sight with their eyes, is aroused by a desirable sight, so is not able to still the mind.

  28. 28

    एवंe·vaṃ खो,kho भिक्खवे,bhik·kha·ve भिक्खुbhik·khu अक्खमोak·kha·mo होतिho·ti रूपानं।rū·pā·naṃ

    Evaṁ kho, bhikkhave, bhikkhu akkhamo hoti rūpānaṁ.

    That’s how a mendicant can’t endure sights.

  29. 29

    कथञ्च,ka·thañ·ca भिक्खवे,bhik·kha·ve भिक्खुbhik·khu अक्खमोak·kha·mo होतिho·ti सद्दानं?sad·dā·naṃ

    Kathañca, bhikkhave, bhikkhu akkhamo hoti saddānaṁ?

    And how is it that a mendicant can’t endure sounds?

  30. 30

    इध,i·dha भिक्खवे,bhik·kha·ve भिक्खुbhik·khu सोतेनso·te·na सद्दंsad·daṃ सुत्वाsut·vā रजनीयेra·ja·nī·ye सद्देsad·de सारज्जति,sā·raj·ja·ti नna सक्कोतिsak·ko·ti चित्तंcit·taṃ समादहितुं।sa·mā·da·hi·tuṃ

    Idha, bhikkhave, bhikkhu sotena saddaṁ sutvā rajanīye sadde sārajjati, na sakkoti cittaṁ samādahituṁ.

    It’s when a mendicant, hearing a sound with their ears, is aroused by a desirable sound, so is not able to still the mind.

  31. 31

    एवंe·vaṃ खो,kho भिक्खवे,bhik·kha·ve भिक्खुbhik·khu अक्खमोak·kha·mo होतिho·ti सद्दानं।sad·dā·naṃ

    Evaṁ kho, bhikkhave, bhikkhu akkhamo hoti saddānaṁ.

    That’s how a mendicant can’t endure sounds.

  32. 32

    कथञ्च,ka·thañ·ca भिक्खवे,bhik·kha·ve भिक्खुbhik·khu अक्खमोak·kha·mo होतिho·ti गन्धानं?gan·dhā·naṃ

    Kathañca, bhikkhave, bhikkhu akkhamo hoti gandhānaṁ?

    And how is it that a mendicant can’t endure smells?

  33. 33

    इध,i·dha भिक्खवे,bhik·kha·ve भिक्खुbhik·khu घानेनghā·ne·na गन्धंgan·dhaṃ घायित्वाghā·yit·vā रजनीयेra·ja·nī·ye गन्धेgan·dhe सारज्जति,sā·raj·ja·ti नna सक्कोतिsak·ko·ti चित्तंcit·taṃ समादहितुं।sa·mā·da·hi·tuṃ

    Idha, bhikkhave, bhikkhu ghānena gandhaṁ ghāyitvā rajanīye gandhe sārajjati, na sakkoti cittaṁ samādahituṁ.

    It’s when a mendicant, smelling an odor with their nose, is aroused by a desirable smell, so is not able to still the mind.

  34. 34

    एवंe·vaṃ खो,kho भिक्खवे,bhik·kha·ve भिक्खुbhik·khu अक्खमोak·kha·mo होतिho·ti गन्धानं।gan·dhā·naṃ

    Evaṁ kho, bhikkhave, bhikkhu akkhamo hoti gandhānaṁ.

    That’s how a mendicant can’t endure smells.

  35. 35

    कथञ्च,ka·thañ·ca भिक्खवे,bhik·kha·ve भिक्खुbhik·khu अक्खमोak·kha·mo होतिho·ti रसानं?ra·sā·naṃ

    Kathañca, bhikkhave, bhikkhu akkhamo hoti rasānaṁ?

    And how is it that a mendicant can’t endure tastes?

  36. 36

    इध,i·dha भिक्खवे,bhik·kha·ve भिक्खुbhik·khu जिव्हायjiv·hā·ya रसंra·saṃ सायित्वाsā·yit·vā रजनीयेra·ja·nī·ye रसेra·se सारज्जति,sā·raj·ja·ti नna सक्कोतिsak·ko·ti चित्तंcit·taṃ समादहितुं।sa·mā·da·hi·tuṃ

    Idha, bhikkhave, bhikkhu jivhāya rasaṁ sāyitvā rajanīye rase sārajjati, na sakkoti cittaṁ samādahituṁ.

    It’s when a mendicant, tasting a flavor with their tongue, is aroused by desirable tastes, so is not able to still the mind.

  37. 37

    एवंe·vaṃ खो,kho भिक्खवे,bhik·kha·ve भिक्खुbhik·khu अक्खमोak·kha·mo होतिho·ti रसानं।ra·sā·naṃ

    Evaṁ kho, bhikkhave, bhikkhu akkhamo hoti rasānaṁ.

    That’s how a mendicant can’t endure tastes.

  38. 38

    कथञ्च,ka·thañ·ca भिक्खवे,bhik·kha·ve भिक्खुbhik·khu अक्खमोak·kha·mo होतिho·ti फोट्ठब्बानं?phoṭ·ṭhab·bā·naṃ

    Kathañca, bhikkhave, bhikkhu akkhamo hoti phoṭṭhabbānaṁ?

    And how is it that a mendicant can’t endure touches?

  39. 39

    इध,i·dha भिक्खवे,bhik·kha·ve भिक्खुbhik·khu कायेनkā·ye·na फोट्ठब्बंphoṭ·ṭhab·baṃ फुसित्वाphu·sit·vā रजनीयेra·ja·nī·ye फोट्ठब्बेphoṭ·ṭhab·be सारज्जति,sā·raj·ja·ti नna सक्कोतिsak·ko·ti चित्तंcit·taṃ समादहितुं।sa·mā·da·hi·tuṃ

    Idha, bhikkhave, bhikkhu kāyena phoṭṭhabbaṁ phusitvā rajanīye phoṭṭhabbe sārajjati, na sakkoti cittaṁ samādahituṁ.

    It’s when a mendicant, encountering a touch with their body, is aroused by a desirable touch, so is not able to still the mind.

  40. 40

    एवंe·vaṃ खो,kho भिक्खवे,bhik·kha·ve भिक्खुbhik·khu अक्खमोak·kha·mo होतिho·ti फोट्ठब्बानं।phoṭ·ṭhab·bā·naṃ

    Evaṁ kho, bhikkhave, bhikkhu akkhamo hoti phoṭṭhabbānaṁ.

    That’s how a mendicant can’t endure touches.

  41. 41

    इमेहिi·me·hi खो,kho भिक्खवे,bhik·kha·ve पञ्चहिpañ·ca·hi धम्मेहिdham·me·hi समन्नागतोsa·man·nā·ga·to भिक्खुbhik·khu नna आहुनेय्योā·hu·ney·yo होतिho·ti नna पाहुनेय्योpā·hu·ney·yo नna दक्खिणेय्योdak·khi·ṇey·yo नna अञ्जलिकरणीयोañ·ja·li·ka·ra·ṇī·yo नna अनुत्तरंa·nut·ta·raṃ पुञ्ञक्खेत्तंpuñ·ñak·khet·taṃ लोकस्स।lo·kas·sa

    Imehi kho, bhikkhave, pañcahi dhammehi samannāgato bhikkhu na āhuneyyo hoti na pāhuneyyo na dakkhiṇeyyo na añjalikaraṇīyo na anuttaraṁ puññakkhettaṁ lokassa.

    A mendicant with these five qualities is not worthy of offerings dedicated to the gods, not worthy of hospitality, not worthy of a religious donation, not worthy of veneration with cupped palms, and is not the supreme field of merit for the world.

  42. 42

    पञ्चहि,pañ·ca·hi भिक्खवे,bhik·kha·ve अङ्गेहिaṅ·ge·hi समन्नागतोsa·man·nā·ga·to रञ्ञोrañ·ño नागोnā·go राजारहोrā·jā·ra·ho होतिho·ti राजभोग्गो,rā·ja·bhog·go रञ्ञोrañ·ño अङ्गंत्वेवaṅ·gaṃt·ve·va सङ्खंsaṅ·khaṃ गच्छति।gac·cha·ti

    Pañcahi, bhikkhave, aṅgehi samannāgato rañño nāgo rājāraho hoti rājabhoggo, rañño aṅgaṁtveva saṅkhaṁ gacchati.

    A royal bull elephant with five factors is worthy of a king, fit to serve a king, and is reckoned a factor of kingship.

  43. 43

    कतमेहिka·ta·me·hi पञ्चहि?pañ·ca·hi

    Katamehi pañcahi?

    What five?

  44. 44

    इध,i·dha भिक्खवे,bhik·kha·ve रञ्ञोrañ·ño नागोnā·go खमोkha·mo होतिho·ti रूपानं,rū·pā·naṃ खमोkha·mo सद्दानं,sad·dā·naṃ खमोkha·mo गन्धानं,gan·dhā·naṃ खमोkha·mo रसानं,ra·sā·naṃ खमोkha·mo फोट्ठब्बानं।phoṭ·ṭhab·bā·naṃ

    Idha, bhikkhave, rañño nāgo khamo hoti rūpānaṁ, khamo saddānaṁ, khamo gandhānaṁ, khamo rasānaṁ, khamo phoṭṭhabbānaṁ.

    It’s when a royal bull elephant can endure sights, sounds, smells, tastes, and touches.

  45. 45

    कथञ्च,ka·thañ·ca भिक्खवे,bhik·kha·ve रञ्ञोrañ·ño नागोnā·go खमोkha·mo होतिho·ti रूपानं?rū·pā·naṃ

    Kathañca, bhikkhave, rañño nāgo khamo hoti rūpānaṁ?

    And how is it that a royal bull elephant can endure sights?

  46. 46

    इध,i·dha भिक्खवे,bhik·kha·ve रञ्ञोrañ·ño नागोnā·go सङ्गामगतोsaṅ·gā·ma·ga·to हत्थिकायंhat·thi·kā·yaṃ वाvā दिस्वाdis·vā अस्सकायंas·sa·kā·yaṃ वाvā दिस्वाdis·vā रथकायंra·tha·kā·yaṃ वाvā दिस्वाdis·vā पत्तिकायंpat·ti·kā·yaṃ वाvā दिस्वाdis·vā नna संसीदतिsaṃ·sī·da·ti नna विसीदति,vi·sī·da·ti सन्थम्भतिsan·tham·bha·ti सक्कोतिsak·ko·ti सङ्गामंsaṅ·gā·maṃ ओतरितुं।o·ta·ri·tuṃ

    Idha, bhikkhave, rañño nāgo saṅgāmagato hatthikāyaṁ vā disvā assakāyaṁ vā disvā rathakāyaṁ vā disvā pattikāyaṁ vā disvā na saṁsīdati na visīdati, santhambhati sakkoti saṅgāmaṁ otarituṁ.

    It’s when a royal bull elephant gone to battle does not falter or founder at the sight of a division of elephants, of cavalry, of chariots, or of infantry. It stays firm, and plunges into battle.

  47. 47

    एवंe·vaṃ खो,kho भिक्खवे,bhik·kha·ve रञ्ञोrañ·ño नागोnā·go खमोkha·mo होतिho·ti रूपानं।rū·pā·naṃ

    Evaṁ kho, bhikkhave, rañño nāgo khamo hoti rūpānaṁ.

    That’s how a royal bull elephant can endure sights.

  48. 48

    कथञ्च,ka·thañ·ca भिक्खवे,bhik·kha·ve रञ्ञोrañ·ño नागोnā·go खमोkha·mo होतिho·ti सद्दानं?sad·dā·naṃ

    Kathañca, bhikkhave, rañño nāgo khamo hoti saddānaṁ?

    And how is it that a royal bull elephant can endure sounds?

  49. 49

    इध,i·dha भिक्खवे,bhik·kha·ve रञ्ञोrañ·ño नागोnā·go सङ्गामगतोsaṅ·gā·ma·ga·to हत्थिसद्दंhat·thi·sad·daṃ वाvā सुत्वाsut·vā अस्ससद्दंas·sa·sad·daṃ वाvā सुत्वाsut·vā रथसद्दंra·tha·sad·daṃ वाvā सुत्वाsut·vā पत्तिसद्दंpat·ti·sad·daṃ वाvā सुत्वाsut·vā भेरिपणवसङ्खतिणवनिन्नादसद्दंbhe·ri·pa·ṇa·va·saṅ·kha·ti·ṇa·va·nin·nā·da·sad·daṃ वाvā सुत्वाsut·vā नna संसीदतिsaṃ·sī·da·ti नna विसीदति,vi·sī·da·ti सन्थम्भतिsan·tham·bha·ti सक्कोतिsak·ko·ti सङ्गामंsaṅ·gā·maṃ ओतरितुं।o·ta·ri·tuṃ

    Idha, bhikkhave, rañño nāgo saṅgāmagato hatthisaddaṁ vā sutvā assasaddaṁ vā sutvā rathasaddaṁ vā sutvā pattisaddaṁ vā sutvā bheripaṇavasaṅkhatiṇavaninnādasaddaṁ vā sutvā na saṁsīdati na visīdati, santhambhati sakkoti saṅgāmaṁ otarituṁ.

    It’s when a royal bull elephant does not falter or founder at the sound of a division of elephants, of cavalry, of chariots, or of infantry, or the thunder of the drums, kettledrums, horns, and cymbals. It stays firm, and plunges into battle.

  50. 50

    एवंe·vaṃ खो,kho भिक्खवे,bhik·kha·ve रञ्ञोrañ·ño नागोnā·go खमोkha·mo होतिho·ti सद्दानं।sad·dā·naṃ

    Evaṁ kho, bhikkhave, rañño nāgo khamo hoti saddānaṁ.

    That’s how a royal bull elephant can endure sounds.

  51. 51

    कथञ्च,ka·thañ·ca भिक्खवे,bhik·kha·ve रञ्ञोrañ·ño नागोnā·go खमोkha·mo होतिho·ti गन्धानं?gan·dhā·naṃ

    Kathañca, bhikkhave, rañño nāgo khamo hoti gandhānaṁ?

    And how is it that a royal bull elephant can endure smells?

  52. 52

    इध,i·dha भिक्खवे,bhik·kha·ve रञ्ञोrañ·ño नागोnā·go सङ्गामगतोsaṅ·gā·ma·ga·to येye तेte रञ्ञोrañ·ño नागाnā·gā अभिजाताa·bhi·jā·tā सङ्गामावचराsaṅ·gā·mā·va·ca·rā तेसंte·saṃ मुत्तकरीसस्सmut·ta·ka·rī·sas·sa गन्धंgan·dhaṃ घायित्वाghā·yit·vā नna संसीदतिsaṃ·sī·da·ti नna विसीदति,vi·sī·da·ti सन्थम्भतिsan·tham·bha·ti सक्कोतिsak·ko·ti सङ्गामंsaṅ·gā·maṃ ओतरितुं।o·ta·ri·tuṃ

    Idha, bhikkhave, rañño nāgo saṅgāmagato ye te rañño nāgā abhijātā saṅgāmāvacarā tesaṁ muttakarīsassa gandhaṁ ghāyitvā na saṁsīdati na visīdati, santhambhati sakkoti saṅgāmaṁ otarituṁ.

    It’s when a royal bull elephant gone to battle does not falter or founder when it smells the odor of the feces and urine of battle-hardened, pedigree royal bull elephants. It stays firm, and plunges into battle.

  53. 53

    एवंe·vaṃ खो,kho भिक्खवे,bhik·kha·ve रञ्ञोrañ·ño नागोnā·go खमोkha·mo होतिho·ti गन्धानं।gan·dhā·naṃ

    Evaṁ kho, bhikkhave, rañño nāgo khamo hoti gandhānaṁ.

    That’s how a royal bull elephant can endure smells.

  54. 54

    कथञ्च,ka·thañ·ca भिक्खवे,bhik·kha·ve रञ्ञोrañ·ño नागोnā·go खमोkha·mo होतिho·ti रसानं?ra·sā·naṃ

    Kathañca, bhikkhave, rañño nāgo khamo hoti rasānaṁ?

    And how is it that a royal bull elephant can endure tastes?

  55. 55

    इध,i·dha भिक्खवे,bhik·kha·ve रञ्ञोrañ·ño नागोnā·go सङ्गामगतोsaṅ·gā·ma·ga·to एकिस्साe·kis·sā वाvā तिणोदकदत्तियाti·ṇo·da·ka·dat·ti·yā विमानितोvi·mā·ni·to द्वीहिdvī·hi वाvā तीहिtī·hi वाvā चतूहिca·tū·hi वाvā पञ्चहिpañ·ca·hi वाvā तिणोदकदत्तीहिti·ṇo·da·ka·dat·tī·hi विमानितोvi·mā·ni·to नna संसीदतिsaṃ·sī·da·ti नna विसीदति,vi·sī·da·ti सन्थम्भतिsan·tham·bha·ti सक्कोतिsak·ko·ti सङ्गामंsaṅ·gā·maṃ ओतरितुं।o·ta·ri·tuṃ

    Idha, bhikkhave, rañño nāgo saṅgāmagato ekissā vā tiṇodakadattiyā vimānito dvīhi vā tīhi vā catūhi vā pañcahi vā tiṇodakadattīhi vimānito na saṁsīdati na visīdati, santhambhati sakkoti saṅgāmaṁ otarituṁ.

    It’s when a royal bull elephant gone to battle does not falter or founder when it misses a meal of grass and water, or it misses two, three, four, or five meals. It stays firm, and plunges into battle.

  56. 56

    एवंe·vaṃ खो,kho भिक्खवे,bhik·kha·ve रञ्ञोrañ·ño नागोnā·go खमोkha·mo होतिho·ti रसानं।ra·sā·naṃ

    Evaṁ kho, bhikkhave, rañño nāgo khamo hoti rasānaṁ.

    That’s how a royal bull elephant can endure tastes.

  57. 57

    कथञ्च,ka·thañ·ca भिक्खवे,bhik·kha·ve रञ्ञोrañ·ño नागोnā·go खमोkha·mo होतिho·ti फोट्ठब्बानं?phoṭ·ṭhab·bā·naṃ

    Kathañca, bhikkhave, rañño nāgo khamo hoti phoṭṭhabbānaṁ?

    And how is it that a royal bull elephant can endure touches?

  58. 58

    इध,i·dha भिक्खवे,bhik·kha·ve रञ्ञोrañ·ño नागोnā·go सङ्गामगतोsaṅ·gā·ma·ga·to एकेनe·ke·na वाvā सरवेगेनsa·ra·ve·ge·na विद्धो,vid·dho द्वीहिdvī·hi वाvā तीहिtī·hi वाvā चतूहिca·tū·hi वाvā पञ्चहिpañ·ca·hi वाvā सरवेगेहिsa·ra·ve·ge·hi विद्धोvid·dho नna संसीदतिsaṃ·sī·da·ti नna विसीदति,vi·sī·da·ti सन्थम्भतिsan·tham·bha·ti सक्कोतिsak·ko·ti सङ्गामंsaṅ·gā·maṃ ओतरितुं।o·ta·ri·tuṃ

    Idha, bhikkhave, rañño nāgo saṅgāmagato ekena vā saravegena viddho, dvīhi vā tīhi vā catūhi vā pañcahi vā saravegehi viddho na saṁsīdati na visīdati, santhambhati sakkoti saṅgāmaṁ otarituṁ.

    It’s when a royal bull elephant gone to battle does not falter or founder when struck by a swift arrow, or by two, three, four, or five swift arrows. It stays firm, and plunges into battle.

  59. 59

    एवंe·vaṃ खो,kho भिक्खवे,bhik·kha·ve रञ्ञोrañ·ño नागोnā·go खमोkha·mo होतिho·ti फोट्ठब्बानं।phoṭ·ṭhab·bā·naṃ

    Evaṁ kho, bhikkhave, rañño nāgo khamo hoti phoṭṭhabbānaṁ.

    That’s how a royal bull elephant can endure touches.

  60. 60

    इमेहिi·me·hi खो,kho भिक्खवे,bhik·kha·ve पञ्चहिpañ·ca·hi अङ्गेहिaṅ·ge·hi समन्नागतोsa·man·nā·ga·to रञ्ञोrañ·ño नागोnā·go राजारहोrā·jā·ra·ho होतिho·ti राजभोग्गो,rā·ja·bhog·go रञ्ञोrañ·ño अङ्गंत्वेवaṅ·gaṃt·ve·va सङ्खंsaṅ·khaṃ गच्छति।gac·cha·ti

    Imehi kho, bhikkhave, pañcahi aṅgehi samannāgato rañño nāgo rājāraho hoti rājabhoggo, rañño aṅgaṁtveva saṅkhaṁ gacchati.

    A royal bull elephant with these five factors is worthy of a king, fit to serve a king, and is reckoned a factor of kingship.

  61. 61

    एवमेवंe·va·me·vaṃ खो,kho भिक्खवे,bhik·kha·ve पञ्चहिpañ·ca·hi धम्मेहिdham·me·hi समन्नागतोsa·man·nā·ga·to भिक्खुbhik·khu आहुनेय्योā·hu·ney·yo होतिho·ti पाहुनेय्योpā·hu·ney·yo दक्खिणेय्योdak·khi·ṇey·yo अञ्जलिकरणीयोañ·ja·li·ka·ra·ṇī·yo अनुत्तरंa·nut·ta·raṃ पुञ्ञक्खेत्तंpuñ·ñak·khet·taṃ लोकस्स।lo·kas·sa

    Evamevaṁ kho, bhikkhave, pañcahi dhammehi samannāgato bhikkhu āhuneyyo hoti pāhuneyyo dakkhiṇeyyo añjalikaraṇīyo anuttaraṁ puññakkhettaṁ lokassa.

    In the same way, a mendicant with five qualities is worthy of offerings dedicated to the gods, worthy of hospitality, worthy of a religious donation, worthy of veneration with cupped palms, and is the supreme field of merit for the world.

  62. 62

    कतमेहिka·ta·me·hi पञ्चहि?pañ·ca·hi

    Katamehi pañcahi?

    What five?

  63. 63

    इध,i·dha भिक्खवे,bhik·kha·ve भिक्खुbhik·khu खमोkha·mo होतिho·ti रूपानं,rū·pā·naṃ खमोkha·mo सद्दानं,sad·dā·naṃ खमोkha·mo गन्धानं,gan·dhā·naṃ खमोkha·mo रसानं,ra·sā·naṃ खमोkha·mo फोट्ठब्बानं।phoṭ·ṭhab·bā·naṃ

    Idha, bhikkhave, bhikkhu khamo hoti rūpānaṁ, khamo saddānaṁ, khamo gandhānaṁ, khamo rasānaṁ, khamo phoṭṭhabbānaṁ.

    It’s when a mendicant can endure sights, sounds, smells, tastes, and touches.

  64. 64

    कथञ्च,ka·thañ·ca भिक्खवे,bhik·kha·ve भिक्खुbhik·khu खमोkha·mo होतिho·ti रूपानं?rū·pā·naṃ

    Kathañca, bhikkhave, bhikkhu khamo hoti rūpānaṁ?

    And how is it that a mendicant can endure sights?

  65. 65

    इध,i·dha भिक्खवे,bhik·kha·ve भिक्खुbhik·khu चक्खुनाcak·khu·nā रूपंrū·paṃ दिस्वाdis·vā रजनीयेra·ja·nī·ye रूपेrū·pe नna सारज्जति,sā·raj·ja·ti सक्कोतिsak·ko·ti चित्तंcit·taṃ समादहितुं।sa·mā·da·hi·tuṃ

    Idha, bhikkhave, bhikkhu cakkhunā rūpaṁ disvā rajanīye rūpe na sārajjati, sakkoti cittaṁ samādahituṁ.

    It’s when a mendicant, seeing a sight with their eyes, is not aroused by a desirable sight, so is able to still the mind.

  66. 66

    एवंe·vaṃ खो,kho भिक्खवे,bhik·kha·ve भिक्खुbhik·khu खमोkha·mo होतिho·ti रूपानं।rū·pā·naṃ

    Evaṁ kho, bhikkhave, bhikkhu khamo hoti rūpānaṁ.

    That’s how a mendicant can endure sights.

  67. 67

    कथञ्च,ka·thañ·ca भिक्खवे,bhik·kha·ve भिक्खुbhik·khu खमोkha·mo होतिho·ti सद्दानं?sad·dā·naṃ

    Kathañca, bhikkhave, bhikkhu khamo hoti saddānaṁ?

    And how is it that a mendicant can endure sounds?

  68. 68

    इध,i·dha भिक्खवे,bhik·kha·ve भिक्खुbhik·khu सोतेनso·te·na सद्दंsad·daṃ सुत्वाsut·vā रजनीयेra·ja·nī·ye सद्देsad·de नna सारज्जति,sā·raj·ja·ti सक्कोतिsak·ko·ti चित्तंcit·taṃ समादहितुं।sa·mā·da·hi·tuṃ

    Idha, bhikkhave, bhikkhu sotena saddaṁ sutvā rajanīye sadde na sārajjati, sakkoti cittaṁ samādahituṁ.

    It’s when a mendicant, hearing a sound with their ears, is not aroused by desirable sounds, so is able to still the mind.

  69. 69

    एवंe·vaṃ खो,kho भिक्खवे,bhik·kha·ve भिक्खुbhik·khu खमोkha·mo होतिho·ti सद्दानं।sad·dā·naṃ

    Evaṁ kho, bhikkhave, bhikkhu khamo hoti saddānaṁ.

    That’s how a mendicant can endure sounds.

  70. 70

    कथञ्च,ka·thañ·ca भिक्खवे,bhik·kha·ve भिक्खुbhik·khu खमोkha·mo होतिho·ti गन्धानं।gan·dhā·naṃ

    Kathañca, bhikkhave, bhikkhu khamo hoti gandhānaṁ.

    And how is it that a mendicant can endure smells?

  71. 71

    इध,i·dha भिक्खवे,bhik·kha·ve भिक्खुbhik·khu घानेनghā·ne·na गन्धंgan·dhaṃ घायित्वाghā·yit·vā रजनीयेra·ja·nī·ye गन्धेgan·dhe नna सारज्जति,sā·raj·ja·ti सक्कोतिsak·ko·ti चित्तंcit·taṃ समादहितुं।sa·mā·da·hi·tuṃ

    Idha, bhikkhave, bhikkhu ghānena gandhaṁ ghāyitvā rajanīye gandhe na sārajjati, sakkoti cittaṁ samādahituṁ.

    It’s when a mendicant, smelling an odor with their nose, is not aroused by a desirable smell, so is able to still the mind.

  72. 72

    एवंe·vaṃ खो,kho भिक्खवे,bhik·kha·ve भिक्खुbhik·khu खमोkha·mo होतिho·ti गन्धानं।gan·dhā·naṃ

    Evaṁ kho, bhikkhave, bhikkhu khamo hoti gandhānaṁ.

    That’s how a mendicant can endure smells.

  73. 73

    कथञ्च,ka·thañ·ca भिक्खवे,bhik·kha·ve भिक्खुbhik·khu खमोkha·mo होतिho·ti रसानं?ra·sā·naṃ

    Kathañca, bhikkhave, bhikkhu khamo hoti rasānaṁ?

    And how is it that a mendicant can endure tastes?

  74. 74

    इध,i·dha भिक्खवे,bhik·kha·ve भिक्खुbhik·khu जिव्हायjiv·hā·ya रसंra·saṃ सायित्वाsā·yit·vā रजनीयेra·ja·nī·ye रसेra·se नna सारज्जति,sā·raj·ja·ti सक्कोतिsak·ko·ti चित्तंcit·taṃ समादहितुं।sa·mā·da·hi·tuṃ

    Idha, bhikkhave, bhikkhu jivhāya rasaṁ sāyitvā rajanīye rase na sārajjati, sakkoti cittaṁ samādahituṁ.

    It’s when a mendicant, tasting a flavor with their tongue, is not aroused by desirable tastes, so is able to still the mind.

  75. 75

    एवंe·vaṃ खो,kho भिक्खवे,bhik·kha·ve भिक्खुbhik·khu खमोkha·mo होतिho·ti रसानं।ra·sā·naṃ

    Evaṁ kho, bhikkhave, bhikkhu khamo hoti rasānaṁ.

    That’s how a mendicant can endure tastes.

  76. 76

    कथञ्च,ka·thañ·ca भिक्खवे,bhik·kha·ve भिक्खुbhik·khu खमोkha·mo होतिho·ti फोट्ठब्बानं?phoṭ·ṭhab·bā·naṃ

    Kathañca, bhikkhave, bhikkhu khamo hoti phoṭṭhabbānaṁ?

    And how is it that a mendicant can endure touches?

  77. 77

    इध,i·dha भिक्खवे,bhik·kha·ve भिक्खुbhik·khu कायेनkā·ye·na फोट्ठब्बंphoṭ·ṭhab·baṃ फुसित्वाphu·sit·vā रजनीयेra·ja·nī·ye फोट्ठब्बेphoṭ·ṭhab·be नna सारज्जति,sā·raj·ja·ti सक्कोतिsak·ko·ti चित्तंcit·taṃ समादहितुं।sa·mā·da·hi·tuṃ

    Idha, bhikkhave, bhikkhu kāyena phoṭṭhabbaṁ phusitvā rajanīye phoṭṭhabbe na sārajjati, sakkoti cittaṁ samādahituṁ.

    It’s when a mendicant, encountering a touch with their body, is not aroused by a desirable touch, so is able to still the mind.

  78. 78

    एवंe·vaṃ खो,kho भिक्खवे,bhik·kha·ve भिक्खुbhik·khu खमोkha·mo होतिho·ti फोट्ठब्बानं।phoṭ·ṭhab·bā·naṃ

    Evaṁ kho, bhikkhave, bhikkhu khamo hoti phoṭṭhabbānaṁ.

    That’s how a mendicant can endure touches.

  79. 79

    इमेहिi·me·hi खो,kho भिक्खवे,bhik·kha·ve पञ्चहिpañ·ca·hi धम्मेहिdham·me·hi समन्नागतोsa·man·nā·ga·to भिक्खुbhik·khu आहुनेय्योā·hu·ney·yo होतिho·ti पाहुनेय्योpā·hu·ney·yo दक्खिणेय्योdak·khi·ṇey·yo अञ्जलिकरणीयोañ·ja·li·ka·ra·ṇī·yo अनुत्तरंa·nut·ta·raṃ पुञ्ञक्खेत्तंpuñ·ñak·khet·taṃ लोकस्सा”ति।lo·kas·sā

    Imehi kho, bhikkhave, pañcahi dhammehi samannāgato bhikkhu āhuneyyo hoti pāhuneyyo dakkhiṇeyyo añjalikaraṇīyo anuttaraṁ puññakkhettaṁ lokassā”ti.

    A mendicant with these five qualities is worthy of offerings dedicated to the gods, worthy of hospitality, worthy of a religious donation, worthy of veneration with cupped palms, and is the supreme field of merit for the world.”

  80. 80

    नवमं।na·va·maṃ

    Navamaṁ.

    (Pāli only)

Sources. Sanskrit: Satyavedaḥ, the New Testament in Sanskrit (Calcutta Baptist Missionaries, 1851; J. Wenger’s revision of W. Carey’s version). Digital text © 2018 SanskritBible.in, via eBible.org, licensed CC BY-SA 4.0; changed here: arranged by verse and every word linked to the dictionary (links made automatically). Old Testament Sanskrit: the Old Testament in Sanskrit, Calcutta Baptist Mission Press, 1848–1852 (public domain), read by OCR from the Internet Archive scans of the Boston University School of Theology copy; unproofread, with machine clean-up only. Pāli Canon: Mahāsaṅgīti Tipiṭaka Buddhavasse 2500 (based on the Vipassana Research Institute’s Chaṭṭha Saṅgāyana edition), from SuttaCentral bilara-data, CC0; Devanagari and pronunciation made automatically from the Roman text. Pāli English: Bhikkhu Sujato (suttas) and Bhikkhu Brahmali (Vinaya), SuttaCentral, CC0. Pāli word meanings: the Pali Text Society’s Pali-English Dictionary (Rhys Davids & Stede), corrected reprint © The Pali Text Society, CC BY-NC 3.0, digital text from BuddhaDust; word matching automatic. English: King James Version (1769), public domain; words the translators added are in italics. Word meanings and pronunciations: Monier-Williams, Sanskrit–English Dictionary (1872), via this site’s Sanskrit dictionary (CC BY-SA 4.0); English↔Sanskrit word matches made automatically and may need checking.