Klryz

Scripture · Sanskrit Bible with the King James Version · the Pāli Canon

Numbered Discourses 8 70 अङ्गुत्तर 8 70

Chapter: 123456789101112131415161718192021222324252627282930313233343536373839404142434445464748495051525354555657585960616263646566676869707172737475767778798081828384858687888990919293949596

Bhūmicālasutta

Pāli in Devanagari; under each word its Roman pronunciation, syllable by syllable (ṃ = nasal hum). Tap a Pāli word for its meaning (PTS Pāli-English Dictionary); tap again to open it in the Pāli dictionary.

Verse: 123456789101112131415161718192021222324252627282930313233343536373839404142434445464748495051525354555657585960616263646566676869707172737475767778798081828384858687 · Hide pronunciation

  1. 1

    अङ्गुत्तरaṅ·gut·ta·ra निकायni·kā·ya 8।70

    Aṅguttara Nikāya 8.70

    Numbered Discourses 8.70

  2. 2

    7। भूमिचालवग्गbhū·mi·cā·la·vag·ga

    7. Bhūmicālavagga

    7. Earthquakes

  3. 3

    भूमिचालसुत्तbhū·mi·cā·la·sut·ta

    Bhūmicālasutta

    Earthquakes

  4. 4

    एकंe·kaṃ समयंsa·ma·yaṃ भगवाbha·ga·vā वेसालियंve·sā·li·yaṃ विहरतिvi·ha·ra·ti महावनेma·hā·va·ne कूटागारसालायं।kū·ṭā·gā·ra·sā·lā·yaṃ

    Ekaṁ samayaṁ bhagavā vesāliyaṁ viharati mahāvane kūṭāgārasālāyaṁ.

    At one time the Buddha was staying near Vesālī, at the Great Wood, in the hall with the peaked roof.

  5. 5

    अथa·tha खोkho भगवाbha·ga·vā पुब्बण्हसमयंpub·baṇ·ha·sa·ma·yaṃ निवासेत्वाni·vā·set·vā पत्तचीवरमादायpat·ta·cī·va·ra·mā·dā·ya वेसालिंve·sā·liṃ पिण्डायpiṇ·ḍā·ya पाविसि।pā·vi·si

    Atha kho bhagavā pubbaṇhasamayaṁ nivāsetvā pattacīvaramādāya vesāliṁ piṇḍāya pāvisi.

    Then the Buddha robed up in the morning and, taking his bowl and robe, entered Vesālī for alms.

  6. 6

    वेसालियंve·sā·li·yaṃ पिण्डायpiṇ·ḍā·ya चरित्वाca·rit·vā पच्छाभत्तंpac·chā·bhat·taṃ पिण्डपातपटिक्कन्तोpiṇ·ḍa·pā·ta·pa·ṭik·kan·to आयस्मन्तंā·yas·man·taṃ आनन्दंā·nan·daṃ आमन्तेसि:ā·man·te·si

    Vesāliyaṁ piṇḍāya caritvā pacchābhattaṁ piṇḍapātapaṭikkanto āyasmantaṁ ānandaṁ āmantesi:

    Then, after the meal, on his return from almsround, he addressed Venerable Ānanda,

  7. 7

    “गण्हाहि,gaṇ·hā·hi आनन्द,ā·nan·da निसीदनं।ni·sī·da·naṃ

    “gaṇhāhi, ānanda, nisīdanaṁ.

    “Ānanda, get your sitting cloth.

  8. 8

    येनye·na चापालंcā·pā·laṃ चेतियंce·ti·yaṃ तेनुपसङ्कमिस्सामte·nu·pa·saṅ·ka·mis·sā·ma दिवाविहाराया”ति।di·vā·vi·hā·rā·yā

    Yena cāpālaṁ cetiyaṁ tenupasaṅkamissāma divāvihārāyā”ti.

    Let’s go to the Cāpāla Shrine for the day’s meditation.”

  9. 9

    “एवं,e·vaṃ भन्ते”तिbhan·te खोkho आयस्माā·yas·mā आनन्दोā·nan·do भगवतोbha·ga·va·to पटिस्सुत्वाpa·ṭis·sut·vā निसीदनंni·sī·da·naṃ आदायā·dā·ya भगवन्तंbha·ga·van·taṃ पिट्ठितोpiṭ·ṭhi·to पिट्ठितोpiṭ·ṭhi·to अनुबन्धि।a·nu·ban·dhi

    “Evaṁ, bhante”ti kho āyasmā ānando bhagavato paṭissutvā nisīdanaṁ ādāya bhagavantaṁ piṭṭhito piṭṭhito anubandhi.

    “Yes, sir,” replied Ānanda. Taking his sitting cloth he followed behind the Buddha.

  10. 10

    अथa·tha खोkho भगवाbha·ga·vā येनye·na चापालंcā·pā·laṃ चेतियंce·ti·yaṃ तेनुपसङ्कमि;te·nu·pa·saṅ·ka·mi उपसङ्कमित्वाu·pa·saṅ·ka·mit·vā पञ्ञत्तेpañ·ñat·te आसनेā·sa·ne निसीदि।ni·sī·di

    Atha kho bhagavā yena cāpālaṁ cetiyaṁ tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā paññatte āsane nisīdi.

    Then the Buddha went up to the Cāpāla Shrine, where he sat down on the seat spread out.

  11. 11

    निसज्जni·saj·ja खोkho भगवाbha·ga·vā आयस्मन्तंā·yas·man·taṃ आनन्दंā·nan·daṃ आमन्तेसि:ā·man·te·si

    Nisajja kho bhagavā āyasmantaṁ ānandaṁ āmantesi:

    When he was seated he said to Venerable Ānanda:

  12. 12

    “रमणीया,ra·ma·ṇī·yā आनन्द,ā·nan·da वेसाली,ve·sā·lī रमणीयंra·ma·ṇī·yaṃ उदेनंu·de·naṃ चेतियं,ce·ti·yaṃ रमणीयंra·ma·ṇī·yaṃ गोतमकंgo·ta·ma·kaṃ चेतियं,ce·ti·yaṃ रमणीयंra·ma·ṇī·yaṃ सत्तम्बंsat·tam·baṃ चेतियं,ce·ti·yaṃ रमणीयंra·ma·ṇī·yaṃ बहुपुत्तकंba·hu·put·ta·kaṃ चेतियं;ce·ti·yaṃ रमणीयंra·ma·ṇī·yaṃ सारन्ददंsā·ran·da·daṃ चेतियं,ce·ti·yaṃ रमणीयंra·ma·ṇī·yaṃ चापालंcā·pā·laṃ चेतियं।ce·ti·yaṃ

    “Ramaṇīyā, ānanda, vesālī, ramaṇīyaṁ udenaṁ cetiyaṁ, ramaṇīyaṁ gotamakaṁ cetiyaṁ, ramaṇīyaṁ sattambaṁ cetiyaṁ, ramaṇīyaṁ bahuputtakaṁ cetiyaṁ; ramaṇīyaṁ sārandadaṁ cetiyaṁ, ramaṇīyaṁ cāpālaṁ cetiyaṁ.

    “Ānanda, Vesālī is lovely. And the Udena, Gotamaka, Seven Maidens, Many Sons, Sārandada, and Cāpāla Shrines are all lovely.

  13. 13

    यस्सyas·sa कस्सचि,kas·sa·ci आनन्द,ā·nan·da चत्तारोcat·tā·ro इद्धिपादाid·dhi·pā·dā भाविताbhā·vi·tā बहुलीकताba·hu·lī·ka·tā यानीकताyā·nī·ka·tā वत्थुकताvat·thu·ka·tā अनुट्ठिताa·nuṭ·ṭhi·tā परिचिताpa·ri·ci·tā सुसमारद्धा,su·sa·mā·rad·dhā आकङ्खमानोā·kaṅ·kha·mā·no सो,so आनन्द,ā·nan·da कप्पंkap·paṃ वाvā तिट्ठेय्यtiṭ·ṭhey·ya कप्पावसेसंkap·pā·va·se·saṃ वा।vā

    Yassa kassaci, ānanda, cattāro iddhipādā bhāvitā bahulīkatā yānīkatā vatthukatā anuṭṭhitā paricitā susamāraddhā, ākaṅkhamāno so, ānanda, kappaṁ vā tiṭṭheyya kappāvasesaṁ vā.

    Whoever has developed and cultivated the four bases of psychic power—made them a vehicle and a basis, kept them up, consolidated them, and properly implemented them—may, if they wish, live for the proper lifespan or what’s left of it.

  14. 14

    तथागतस्सta·thā·ga·tas·sa खो,kho आनन्द,ā·nan·da चत्तारोcat·tā·ro इद्धिपादाid·dhi·pā·dā भाविताbhā·vi·tā बहुलीकताba·hu·lī·ka·tā यानीकताyā·nī·ka·tā वत्थुकताvat·thu·ka·tā अनुट्ठिताa·nuṭ·ṭhi·tā परिचिताpa·ri·ci·tā सुसमारद्धा।su·sa·mā·rad·dhā आकङ्खमानो,ā·kaṅ·kha·mā·no आनन्द,ā·nan·da तथागतोta·thā·ga·to कप्पंkap·paṃ वाvā तिट्ठेय्यtiṭ·ṭhey·ya कप्पावसेसंkap·pā·va·se·saṃ वा”ति।vā

    Tathāgatassa kho, ānanda, cattāro iddhipādā bhāvitā bahulīkatā yānīkatā vatthukatā anuṭṭhitā paricitā susamāraddhā. Ākaṅkhamāno, ānanda, tathāgato kappaṁ vā tiṭṭheyya kappāvasesaṁ vā”ti.

    The Realized One has developed and cultivated the four bases of psychic power, made them a vehicle and a basis, kept them up, consolidated them, and properly implemented them. If he wished, the Realized One could live for the proper lifespan or what’s left of it.”

  15. 15

    एवम्पिe·vam·pi खोkho आयस्माā·yas·mā आनन्दोā·nan·do भगवताbha·ga·va·tā ओळारिकेo·ḷā·ri·ke निमित्तेni·mit·te कयिरमानेka·yi·ra·mā·ne ओळारिकेo·ḷā·ri·ke ओभासेo·bhā·se कयिरमानेka·yi·ra·mā·ne नासक्खिnā·sak·khi पटिविज्झितुं;pa·ṭi·vij·jhi·tuṃ

    Evampi kho āyasmā ānando bhagavatā oḷārike nimitte kayiramāne oḷārike obhāse kayiramāne nāsakkhi paṭivijjhituṁ;

    But Ānanda didn’t get it, even though the Buddha dropped such an obvious hint, such a clear sign.

  16. 16

    नna भगवन्तंbha·ga·van·taṃ याचि:yā·ci

    na bhagavantaṁ yāci:

    He didn’t beg the Buddha,

  17. 17

    “तिट्ठतु,tiṭ·ṭha·tu भन्ते,bhan·te भगवाbha·ga·vā कप्पं,kap·paṃ तिट्ठतुtiṭ·ṭha·tu सुगतोsu·ga·to कप्पंkap·paṃ बहुजनहितायba·hu·ja·na·hi·tā·ya बहुजनसुखायba·hu·ja·na·su·khā·ya लोकानुकम्पायlo·kā·nu·kam·pā·ya अत्थायat·thā·ya हितायhi·tā·ya सुखायsu·khā·ya देवमनुस्सानन्”ति,de·va·ma·nus·sā·nan यथाya·thā तंtaṃ मारेनmā·re·na परियुट्ठितचित्तो।pa·ri·yuṭ·ṭhi·ta·cit·to

    “tiṭṭhatu, bhante, bhagavā kappaṁ, tiṭṭhatu sugato kappaṁ bahujanahitāya bahujanasukhāya lokānukampāya atthāya hitāya sukhāya devamanussānan”ti, yathā taṁ mārena pariyuṭṭhitacitto.

    “Sir, may the Blessed One please remain for the proper lifespan! May the Holy One please remain for the proper lifespan! That would be for the welfare and happiness of the people, out of sympathy for the world, for the benefit, welfare, and happiness of gods and humans.” For his mind was as if possessed by Māra.

  18. 18

    दुतियम्पिdu·ti·yam·pi खोkho भगवाbha·ga·vā …पे…pe

    Dutiyampi kho bhagavā …pe…

    For a second time …

  19. 19

    ततियम्पिta·ti·yam·pi खोkho भगवाbha·ga·vā आयस्मन्तंā·yas·man·taṃ आनन्दंā·nan·daṃ आमन्तेसि:ā·man·te·si

    tatiyampi kho bhagavā āyasmantaṁ ānandaṁ āmantesi:

    And for a third time, the Buddha said to him:

  20. 20

    “रमणीया,ra·ma·ṇī·yā आनन्द,ā·nan·da वेसाली,ve·sā·lī रमणीयंra·ma·ṇī·yaṃ उदेनंu·de·naṃ चेतियं,ce·ti·yaṃ रमणीयंra·ma·ṇī·yaṃ गोतमकंgo·ta·ma·kaṃ चेतियं,ce·ti·yaṃ रमणीयंra·ma·ṇī·yaṃ सत्तम्बंsat·tam·baṃ चेतियं,ce·ti·yaṃ रमणीयंra·ma·ṇī·yaṃ बहुपुत्तकंba·hu·put·ta·kaṃ चेतियं,ce·ti·yaṃ रमणीयंra·ma·ṇī·yaṃ सारन्ददंsā·ran·da·daṃ चेतियं,ce·ti·yaṃ रमणीयंra·ma·ṇī·yaṃ चापालंcā·pā·laṃ चेतियं।ce·ti·yaṃ

    “ramaṇīyā, ānanda, vesālī, ramaṇīyaṁ udenaṁ cetiyaṁ, ramaṇīyaṁ gotamakaṁ cetiyaṁ, ramaṇīyaṁ sattambaṁ cetiyaṁ, ramaṇīyaṁ bahuputtakaṁ cetiyaṁ, ramaṇīyaṁ sārandadaṁ cetiyaṁ, ramaṇīyaṁ cāpālaṁ cetiyaṁ.

    “Ānanda, Vesālī is lovely. And the Udena, Gotamaka, Seven Maidens, Many Sons, Sārandada, and Cāpāla Shrines are all lovely.

  21. 21

    यस्सyas·sa कस्सचि,kas·sa·ci आनन्द,ā·nan·da चत्तारोcat·tā·ro इद्धिपादाid·dhi·pā·dā भाविताbhā·vi·tā बहुलीकताba·hu·lī·ka·tā यानीकताyā·nī·ka·tā वत्थुकताvat·thu·ka·tā अनुट्ठिताa·nuṭ·ṭhi·tā परिचिताpa·ri·ci·tā सुसमारद्धा,su·sa·mā·rad·dhā आकङ्खमानोā·kaṅ·kha·mā·no सो,so आनन्द,ā·nan·da कप्पंkap·paṃ वाvā तिट्ठेय्यtiṭ·ṭhey·ya कप्पावसेसंkap·pā·va·se·saṃ वा।vā

    Yassa kassaci, ānanda, cattāro iddhipādā bhāvitā bahulīkatā yānīkatā vatthukatā anuṭṭhitā paricitā susamāraddhā, ākaṅkhamāno so, ānanda, kappaṁ vā tiṭṭheyya kappāvasesaṁ vā.

    Whoever has developed and cultivated the four bases of psychic power—made them a vehicle and a basis, kept them up, consolidated them, and properly implemented them—may, if they wish, live for the proper lifespan or what’s left of it.

  22. 22

    तथागतस्सta·thā·ga·tas·sa खो,kho आनन्द,ā·nan·da चत्तारोcat·tā·ro इद्धिपादाid·dhi·pā·dā भाविताbhā·vi·tā …पे…pe आकङ्खमानो,ā·kaṅ·kha·mā·no आनन्द,ā·nan·da तथागतोta·thā·ga·to कप्पंkap·paṃ वाvā तिट्ठेय्यtiṭ·ṭhey·ya कप्पावसेसंkap·pā·va·se·saṃ वा”ति।vā

    Tathāgatassa kho, ānanda, cattāro iddhipādā bhāvitā …pe… ākaṅkhamāno, ānanda, tathāgato kappaṁ vā tiṭṭheyya kappāvasesaṁ vā”ti.

    The Realized One has developed and cultivated the four bases of psychic power, made them a vehicle and a basis, kept them up, consolidated them, and properly implemented them. If he wished, the Realized One could live for the proper lifespan or what’s left of it.”

  23. 23

    एवम्पिe·vam·pi खोkho आयस्माā·yas·mā आनन्दोā·nan·do भगवताbha·ga·va·tā ओळारिकेo·ḷā·ri·ke निमित्तेni·mit·te कयिरमानेka·yi·ra·mā·ne ओळारिकेo·ḷā·ri·ke ओभासेo·bhā·se कयिरमानेka·yi·ra·mā·ne नासक्खिnā·sak·khi पटिविज्झितुं;pa·ṭi·vij·jhi·tuṃ

    Evampi kho āyasmā ānando bhagavatā oḷārike nimitte kayiramāne oḷārike obhāse kayiramāne nāsakkhi paṭivijjhituṁ;

    But Ānanda didn’t get it, even though the Buddha dropped such an obvious hint, such a clear sign.

  24. 24

    नna भगवन्तंbha·ga·van·taṃ याचि:yā·ci

    na bhagavantaṁ yāci:

    He didn’t beg the Buddha,

  25. 25

    “तिट्ठतु,tiṭ·ṭha·tu भन्ते,bhan·te भगवाbha·ga·vā कप्पं,kap·paṃ तिट्ठतुtiṭ·ṭha·tu सुगतोsu·ga·to कप्पंkap·paṃ बहुजनहितायba·hu·ja·na·hi·tā·ya बहुजनसुखायba·hu·ja·na·su·khā·ya लोकानुकम्पायlo·kā·nu·kam·pā·ya अत्थायat·thā·ya हितायhi·tā·ya सुखायsu·khā·ya देवमनुस्सानन्”ति,de·va·ma·nus·sā·nan यथाya·thā तंtaṃ मारेनmā·re·na परियुट्ठितचित्तो।pa·ri·yuṭ·ṭhi·ta·cit·to

    “tiṭṭhatu, bhante, bhagavā kappaṁ, tiṭṭhatu sugato kappaṁ bahujanahitāya bahujanasukhāya lokānukampāya atthāya hitāya sukhāya devamanussānan”ti, yathā taṁ mārena pariyuṭṭhitacitto.

    “Sir, may the Blessed One please remain for the proper lifespan! May the Holy One please remain for the proper lifespan! That would be for the welfare and happiness of the people, out of sympathy for the world, for the benefit, welfare, and happiness of gods and humans.” For his mind was as if possessed by Māra.

  26. 26

    अथa·tha खोkho भगवाbha·ga·vā आयस्मन्तंā·yas·man·taṃ आनन्दंā·nan·daṃ आमन्तेसि:ā·man·te·si

    Atha kho bhagavā āyasmantaṁ ānandaṁ āmantesi:

    Then the Buddha said to Venerable Ānanda,

  27. 27

    “गच्छgac·cha त्वं,tvaṃ आनन्द,ā·nan·da यस्सदानिyas·sa·dā·ni कालंkā·laṃ मञ्ञसी”ति।mañ·ña·sī

    “gaccha tvaṁ, ānanda, yassadāni kālaṁ maññasī”ti.

    “Go now, Ānanda, at your convenience.”

  28. 28

    “एवं,e·vaṃ भन्ते”तिbhan·te खोkho आयस्माā·yas·mā आनन्दोā·nan·do भगवतोbha·ga·va·to पटिस्सुत्वाpa·ṭis·sut·vā उट्ठायासनाuṭ·ṭhā·yā·sa·nā भगवन्तंbha·ga·van·taṃ अभिवादेत्वाa·bhi·vā·det·vā पदक्खिणंpa·dak·khi·ṇaṃ कत्वाkat·vā भगवतोbha·ga·va·to अविदूरेa·vi·dū·re अञ्ञतरस्मिंañ·ña·ta·ras·miṃ रुक्खमूलेruk·kha·mū·le निसीदि।ni·sī·di

    “Evaṁ, bhante”ti kho āyasmā ānando bhagavato paṭissutvā uṭṭhāyāsanā bhagavantaṁ abhivādetvā padakkhiṇaṁ katvā bhagavato avidūre aññatarasmiṁ rukkhamūle nisīdi.

    “Yes, sir,” replied Ānanda. He rose from his seat, bowed, and respectfully circled the Buddha, keeping him on his right, before sitting at the root of a tree close by.

  29. 29

    अथa·tha खोkho मारोmā·ro पापिमाpā·pi·mā अचिरपक्कन्तेa·ci·ra·pak·kan·te आयस्मन्तेā·yas·man·te आनन्देā·nan·de भगवन्तंbha·ga·van·taṃ एतदवोच:e·ta·da·vo·ca

    Atha kho māro pāpimā acirapakkante āyasmante ānande bhagavantaṁ etadavoca:

    And then, not long after Ānanda had left, Māra the Wicked said to the Buddha:

  30. 30

    “परिनिब्बातुpa·ri·nib·bā·tu दानि,dā·ni भन्ते,bhan·te भगवा,bha·ga·vā परिनिब्बातुpa·ri·nib·bā·tu सुगतो।su·ga·to परिनिब्बानकालोpa·ri·nib·bā·na·kā·lo दानि,dā·ni भन्ते,bhan·te भगवतो।bha·ga·va·to

    “Parinibbātu dāni, bhante, bhagavā, parinibbātu sugato. Parinibbānakālo dāni, bhante, bhagavato.

    “Sir, may the Blessed One now be fully extinguished! May the Holy One now be fully extinguished! Now is the time for the full extinguishment of the Buddha.

  31. 31

    भासिताbhā·si·tā खोkho पनेसा,pa·ne·sā भन्ते,bhan·te भगवताbha·ga·va·tā वाचा:vā·cā

    Bhāsitā kho panesā, bhante, bhagavatā vācā:

    Sir, you once made this statement:

  32. 32

    ‘नna तावाहं,tā·vā·haṃ पापिम,pā·pi·ma परिनिब्बायिस्सामिpa·ri·nib·bā·yis·sā·mi यावyā·va मेme भिक्खूbhik·khū नna सावकाsā·va·kā भविस्सन्तिbha·vis·san·ti वियत्ताvi·yat·tā विनीताvi·nī·tā विसारदाvi·sā·ra·dā पत्तयोगक्खेमाpat·ta·yo·gak·khe·mā बहुस्सुताba·hus·su·tā धम्मधराdham·ma·dha·rā धम्मानुधम्मप्पटिपन्नाdham·mā·nu·dham·map·pa·ṭi·pan·nā सामीचिप्पटिपन्नाsā·mī·cip·pa·ṭi·pan·nā अनुधम्मचारिनो,a·nu·dham·ma·cā·ri·no सकंsa·kaṃ आचरियकंā·ca·ri·ya·kaṃ उग्गहेत्वाug·ga·het·vā आचिक्खिस्सन्तिā·cik·khis·san·ti देसेस्सन्तिde·ses·san·ti पञ्ञपेस्सन्तिpañ·ña·pes·san·ti पट्ठपेस्सन्तिpaṭ·ṭha·pes·san·ti विवरिस्सन्तिvi·va·ris·san·ti विभजिस्सन्तिvi·bha·jis·san·ti उत्तानीकरिस्सन्तिut·tā·nī·ka·ris·san·ti उप्पन्नंup·pan·naṃ परप्पवादंpa·rap·pa·vā·daṃ सहधम्मेनsa·ha·dham·me·na सुनिग्गहितंsu·nig·ga·hi·taṃ निग्गहेत्वाnig·ga·het·vā सप्पाटिहारियंsap·pā·ṭi·hā·ri·yaṃ धम्मंdham·maṃ देसेस्सन्ती’ति।de·ses·san·tī

    ‘na tāvāhaṁ, pāpima, parinibbāyissāmi yāva me bhikkhū na sāvakā bhavissanti viyattā vinītā visāradā pattayogakkhemā bahussutā dhammadharā dhammānudhammappaṭipannā sāmīcippaṭipannā anudhammacārino, sakaṁ ācariyakaṁ uggahetvā ācikkhissanti desessanti paññapessanti paṭṭhapessanti vivarissanti vibhajissanti uttānīkarissanti uppannaṁ parappavādaṁ sahadhammena suniggahitaṁ niggahetvā sappāṭihāriyaṁ dhammaṁ desessantī’ti.

    ‘Wicked One, I shall not be fully extinguished until I have monk disciples who are competent, educated, assured, learned, have memorized the teachings, and practice in line with the principle of the teaching; not until they practice appropriately, living in line with the teaching; not until they’ve learned their denomination, and explain, teach, assert, establish, clarify, analyze, and reveal; not until they can legitimately and completely refute the doctrines of others that come up, and teach with a demonstrable basis.’

  33. 33

    एतरहि,e·ta·ra·hi भन्ते,bhan·te भिक्खूbhik·khū भगवतोbha·ga·va·to सावकाsā·va·kā वियत्ताvi·yat·tā विनीताvi·nī·tā विसारदाvi·sā·ra·dā पत्तयोगक्खेमाpat·ta·yo·gak·khe·mā बहुस्सुताba·hus·su·tā धम्मधराdham·ma·dha·rā धम्मानुधम्मप्पटिपन्नाdham·mā·nu·dham·map·pa·ṭi·pan·nā सामीचिप्पटिपन्नाsā·mī·cip·pa·ṭi·pan·nā अनुधम्मचारिनो,a·nu·dham·ma·cā·ri·no सकंsa·kaṃ आचरियकंā·ca·ri·ya·kaṃ उग्गहेत्वाug·ga·het·vā आचिक्खन्तिā·cik·khan·ti देसेन्तिde·sen·ti पञ्ञपेन्तिpañ·ña·pen·ti पट्ठपेन्तिpaṭ·ṭha·pen·ti विवरन्तिvi·va·ran·ti विभजन्तिvi·bha·jan·ti उत्तानीकरोन्तिut·tā·nī·ka·ron·ti उप्पन्नंup·pan·naṃ परप्पवादंpa·rap·pa·vā·daṃ सहधम्मेनsa·ha·dham·me·na सुनिग्गहितंsu·nig·ga·hi·taṃ निग्गहेत्वाnig·ga·het·vā सप्पाटिहारियंsap·pā·ṭi·hā·ri·yaṃ धम्मंdham·maṃ देसेन्ति।de·sen·ti

    Etarahi, bhante, bhikkhū bhagavato sāvakā viyattā vinītā visāradā pattayogakkhemā bahussutā dhammadharā dhammānudhammappaṭipannā sāmīcippaṭipannā anudhammacārino, sakaṁ ācariyakaṁ uggahetvā ācikkhanti desenti paññapenti paṭṭhapenti vivaranti vibhajanti uttānīkaronti uppannaṁ parappavādaṁ sahadhammena suniggahitaṁ niggahetvā sappāṭihāriyaṁ dhammaṁ desenti.

    Today you do have such monk disciples.

  34. 34

    परिनिब्बातुpa·ri·nib·bā·tu दानि,dā·ni भन्ते,bhan·te भगवा,bha·ga·vā परिनिब्बातुpa·ri·nib·bā·tu सुगतो।su·ga·to परिनिब्बानकालोpa·ri·nib·bā·na·kā·lo दानि,dā·ni भन्ते,bhan·te भगवतो।bha·ga·va·to

    Parinibbātu dāni, bhante, bhagavā, parinibbātu sugato. Parinibbānakālo dāni, bhante, bhagavato.

    May the Blessed One now be fully extinguished! May the Holy One now be fully extinguished! Now is the time for the full extinguishment of the Buddha.

  35. 35

    भासिताbhā·si·tā खोkho पनेसा,pa·ne·sā भन्ते,bhan·te भगवताbha·ga·va·tā वाचा:vā·cā

    Bhāsitā kho panesā, bhante, bhagavatā vācā:

    Sir, you once made this statement:

  36. 36

    ‘नna तावाहं,tā·vā·haṃ पापिम,pā·pi·ma परिनिब्बायिस्सामिpa·ri·nib·bā·yis·sā·mi यावyā·va मेme भिक्खुनियोbhik·khu·ni·yo नna साविकाsā·vi·kā भविस्सन्तिbha·vis·san·ti …पे…pe

    ‘na tāvāhaṁ, pāpima, parinibbāyissāmi yāva me bhikkhuniyo na sāvikā bhavissanti …pe…

    ‘Wicked One, I shall not be fully extinguished until I have nun disciples who are competent, educated, self-assured, learned …’ …

  37. 37

    यावyā·va मेme उपासकाu·pā·sa·kā नna सावकाsā·va·kā भविस्सन्तिbha·vis·san·ti …पे…pe

    yāva me upāsakā na sāvakā bhavissanti …pe…

    ‘Wicked One, I shall not be fully extinguished until I have layman disciples who are competent, educated, self-assured, learned …’ …

  38. 38

    यावyā·va मेme उपासिकाu·pā·si·kā नna साविकाsā·vi·kā भविस्सन्तिbha·vis·san·ti वियत्ताvi·yat·tā विनीताvi·nī·tā विसारदाvi·sā·ra·dā पत्तयोगक्खेमाpat·ta·yo·gak·khe·mā बहुस्सुताba·hus·su·tā धम्मधराdham·ma·dha·rā धम्मानुधम्मप्पटिपन्नाdham·mā·nu·dham·map·pa·ṭi·pan·nā सामीचिप्पटिपन्नाsā·mī·cip·pa·ṭi·pan·nā अनुधम्मचारिनियो,a·nu·dham·ma·cā·ri·ni·yo सकंsa·kaṃ आचरियकंā·ca·ri·ya·kaṃ उग्गहेत्वाug·ga·het·vā आचिक्खिस्सन्तिā·cik·khis·san·ti देसेस्सन्तिde·ses·san·ti पञ्ञपेस्सन्तिpañ·ña·pes·san·ti पट्ठपेस्सन्तिpaṭ·ṭha·pes·san·ti विवरिस्सन्तिvi·va·ris·san·ti विभजिस्सन्तिvi·bha·jis·san·ti उत्तानीकरिस्सन्ति,ut·tā·nī·ka·ris·san·ti उप्पन्नंup·pan·naṃ परप्पवादंpa·rap·pa·vā·daṃ सहधम्मेनsa·ha·dham·me·na सुनिग्गहितंsu·nig·ga·hi·taṃ निग्गहेत्वाnig·ga·het·vā सप्पाटिहारियंsap·pā·ṭi·hā·ri·yaṃ धम्मंdham·maṃ देसेस्सन्ती’ति।de·ses·san·tī

    yāva me upāsikā na sāvikā bhavissanti viyattā vinītā visāradā pattayogakkhemā bahussutā dhammadharā dhammānudhammappaṭipannā sāmīcippaṭipannā anudhammacāriniyo, sakaṁ ācariyakaṁ uggahetvā ācikkhissanti desessanti paññapessanti paṭṭhapessanti vivarissanti vibhajissanti uttānīkarissanti, uppannaṁ parappavādaṁ sahadhammena suniggahitaṁ niggahetvā sappāṭihāriyaṁ dhammaṁ desessantī’ti.

    ‘Wicked One, I shall not be fully extinguished until I have laywoman disciples who are competent, educated, self-assured, learned …’ …

  39. 39

    एतरहि,e·ta·ra·hi भन्ते,bhan·te उपासिकाu·pā·si·kā भगवतोbha·ga·va·to साविकाsā·vi·kā वियत्ताvi·yat·tā विनीताvi·nī·tā विसारदाvi·sā·ra·dā पत्तयोगक्खेमाpat·ta·yo·gak·khe·mā बहुस्सुताba·hus·su·tā धम्मधराdham·ma·dha·rā धम्मानुधम्मप्पटिपन्नाdham·mā·nu·dham·map·pa·ṭi·pan·nā सामीचिप्पटिपन्नाsā·mī·cip·pa·ṭi·pan·nā अनुधम्मचारिनियो,a·nu·dham·ma·cā·ri·ni·yo सकंsa·kaṃ आचरियकंā·ca·ri·ya·kaṃ उग्गहेत्वाug·ga·het·vā आचिक्खन्तिā·cik·khan·ti देसेन्तिde·sen·ti पञ्ञपेन्तिpañ·ña·pen·ti पट्ठपेन्तिpaṭ·ṭha·pen·ti विवरन्तिvi·va·ran·ti विभजन्तिvi·bha·jan·ti उत्तानीकरोन्ति,ut·tā·nī·ka·ron·ti उप्पन्नंup·pan·naṃ परप्पवादंpa·rap·pa·vā·daṃ सहधम्मेनsa·ha·dham·me·na सुनिग्गहितंsu·nig·ga·hi·taṃ निग्गहेत्वाnig·ga·het·vā सप्पाटिहारियंsap·pā·ṭi·hā·ri·yaṃ धम्मंdham·maṃ देसेन्ति।de·sen·ti

    Etarahi, bhante, upāsikā bhagavato sāvikā viyattā vinītā visāradā pattayogakkhemā bahussutā dhammadharā dhammānudhammappaṭipannā sāmīcippaṭipannā anudhammacāriniyo, sakaṁ ācariyakaṁ uggahetvā ācikkhanti desenti paññapenti paṭṭhapenti vivaranti vibhajanti uttānīkaronti, uppannaṁ parappavādaṁ sahadhammena suniggahitaṁ niggahetvā sappāṭihāriyaṁ dhammaṁ desenti.

    Today you do have such laywoman disciples.

  40. 40

    परिनिब्बातुpa·ri·nib·bā·tu दानि,dā·ni भन्ते,bhan·te भगवा,bha·ga·vā परिनिब्बातुpa·ri·nib·bā·tu सुगतो।su·ga·to परिनिब्बानकालोpa·ri·nib·bā·na·kā·lo दानि,dā·ni भन्ते,bhan·te भगवतो।bha·ga·va·to

    Parinibbātu dāni, bhante, bhagavā, parinibbātu sugato. Parinibbānakālo dāni, bhante, bhagavato.

    Sir, may the Blessed One now be fully extinguished! May the Holy One be fully extinguished! Now is the time for the full extinguishment of the Buddha.

  41. 41

    भासिताbhā·si·tā खोkho पनेसा,pa·ne·sā भन्ते,bhan·te भगवताbha·ga·va·tā वाचा:vā·cā

    Bhāsitā kho panesā, bhante, bhagavatā vācā:

    Sir, you once made this statement:

  42. 42

    ‘नna तावाहं,tā·vā·haṃ पापिम,pā·pi·ma परिनिब्बायिस्सामिpa·ri·nib·bā·yis·sā·mi यावyā·va मेme इदंi·daṃ ब्रह्मचरियंbrah·ma·ca·ri·yaṃ नna इद्धञ्चेवid·dhañ·ce·va भविस्सतिbha·vis·sa·ti फीतञ्चphī·tañ·ca वित्थारिकंvit·thā·ri·kaṃ बाहुजञ्ञंbā·hu·jañ·ñaṃ पुथुभूतं,pu·thu·bhū·taṃ यावyā·va देवमनुस्सेहिde·va·ma·nus·se·hi सुप्पकासितन्’ति।sup·pa·kā·si·tan

    ‘na tāvāhaṁ, pāpima, parinibbāyissāmi yāva me idaṁ brahmacariyaṁ na iddhañceva bhavissati phītañca vitthārikaṁ bāhujaññaṁ puthubhūtaṁ, yāva devamanussehi suppakāsitan’ti.

    ‘Wicked One, I shall not be fully extinguished until my spiritual path is successful and prosperous, extensive, popular, widespread, and fully revealed among gods and humans.’

  43. 43

    एतरहि,e·ta·ra·hi भन्ते,bhan·te भगवतोbha·ga·va·to ब्रह्मचरियंbrah·ma·ca·ri·yaṃ इद्धञ्चेवid·dhañ·ce·va फीतञ्चphī·tañ·ca वित्थारिकंvit·thā·ri·kaṃ बाहुजञ्ञंbā·hu·jañ·ñaṃ पुथुभूतं,pu·thu·bhū·taṃ यावyā·va देवमनुस्सेहिde·va·ma·nus·se·hi सुप्पकासितं।sup·pa·kā·si·taṃ

    Etarahi, bhante, bhagavato brahmacariyaṁ iddhañceva phītañca vitthārikaṁ bāhujaññaṁ puthubhūtaṁ, yāva devamanussehi suppakāsitaṁ.

    Today your spiritual path is successful and prosperous, extensive, popular, widespread, and fully revealed among gods and humans.

  44. 44

    परिनिब्बातुpa·ri·nib·bā·tu दानि,dā·ni भन्ते,bhan·te भगवा,bha·ga·vā परिनिब्बातुpa·ri·nib·bā·tu सुगतो।su·ga·to परिनिब्बानकालोpa·ri·nib·bā·na·kā·lo दानि,dā·ni भन्ते,bhan·te भगवतो”ति।bha·ga·va·to

    Parinibbātu dāni, bhante, bhagavā, parinibbātu sugato. Parinibbānakālo dāni, bhante, bhagavato”ti.

    Sir, may the Blessed One now be fully extinguished! May the Holy One be fully extinguished! Now is the time for the full extinguishment of the Buddha.”

  45. 45

    “अप्पोस्सुक्कोap·pos·suk·ko त्वं,tvaṃ पापिम,pā·pi·ma होहि।ho·hi नचिरंna·ci·raṃ तथागतस्सta·thā·ga·tas·sa परिनिब्बानंpa·ri·nib·bā·naṃ भविस्सति।bha·vis·sa·ti

    “Appossukko tvaṁ, pāpima, hohi. Naciraṁ tathāgatassa parinibbānaṁ bhavissati.

    “Relax, Wicked One. The full extinguishment of the Realized One will be soon.

  46. 46

    इतोi·to तिण्णंtiṇ·ṇaṃ मासानंmā·sā·naṃ अच्चयेनac·ca·ye·na तथागतोta·thā·ga·to परिनिब्बायिस्सती”ति।pa·ri·nib·bā·yis·sa·tī

    Ito tiṇṇaṁ māsānaṁ accayena tathāgato parinibbāyissatī”ti.

    Three months from now the Realized One will be fully extinguished.”

  47. 47

    अथa·tha खोkho भगवाbha·ga·vā चापालेcā·pā·le चेतियेce·ti·ye सतोsa·to सम्पजानोsam·pa·jā·no आयुसङ्खारंā·yu·saṅ·khā·raṃ ओस्सजि।os·sa·ji

    Atha kho bhagavā cāpāle cetiye sato sampajāno āyusaṅkhāraṁ ossaji.

    So at the Cāpāla Shrine the Buddha, mindful and aware, surrendered the life force.

  48. 48

    ओस्सट्ठेos·saṭ·ṭhe चca भगवताbha·ga·va·tā आयुसङ्खारेā·yu·saṅ·khā·re महाभूमिचालोma·hā·bhū·mi·cā·lo अहोसिa·ho·si भिंसनकोbhiṃ·sa·na·ko सलोमहंसो,sa·lo·ma·haṃ·so देवदुन्दुभियोde·va·dun·du·bhi·yo चca फलिंसु।pha·liṃ·su

    Ossaṭṭhe ca bhagavatā āyusaṅkhāre mahābhūmicālo ahosi bhiṁsanako salomahaṁso, devadundubhiyo ca phaliṁsu.

    When he did so there was a great earthquake, awe-inspiring and hair-raising, and thunder cracked the sky.

  49. 49

    अथa·tha खोkho भगवाbha·ga·vā एतमत्थंe·ta·mat·thaṃ विदित्वाvi·dit·vā तायंtā·yaṃ वेलायंve·lā·yaṃ इमंi·maṃ उदानंu·dā·naṃ उदानेसि:u·dā·ne·si

    Atha kho bhagavā etamatthaṁ viditvā tāyaṁ velāyaṁ imaṁ udānaṁ udānesi:

    Then, understanding this matter, on that occasion the Buddha expressed this heartfelt sentiment:

  50. 50

    “तुलमतुलञ्चtu·la·ma·tu·lañ·ca सम्भवं,sam·bha·vaṃ

    “Tulamatulañca sambhavaṁ,

    “Comparing the incomparable <j>with the creation of prolonged life,

  51. 51

    भवसङ्खारमवस्सजिbha·va·saṅ·khā·ra·ma·vas·sa·ji मुनि;mu·ni

    Bhavasaṅkhāramavassaji muni;

    the sage surrendered the life force.

  52. 52

    अज्झत्तरतोaj·jhat·ta·ra·to समाहितो,sa·mā·hi·to

    Ajjhattarato samāhito,

    Happy inside, serene,

  53. 53

    अभिन्दिa·bhin·di कवचमिवत्तसम्भवन्”ति।ka·va·ca·mi·vat·ta·sam·bha·van

    Abhindi kavacamivattasambhavan”ti.

    he shattered self-creation like a suit of armor.”

  54. 54

    अथa·tha खोkho आयस्मतोā·yas·ma·to आनन्दस्सā·nan·das·sa एतदहोसि:e·ta·da·ho·si

    Atha kho āyasmato ānandassa etadahosi:

    Then Venerable Ānanda thought,

  55. 55

    “महाma·hā वतायंva·tā·yaṃ भूमिचालो;bhū·mi·cā·lo

    “mahā vatāyaṁ bhūmicālo;

    “That was a really big earthquake!

  56. 56

    सुमहाsu·ma·hā वतायंva·tā·yaṃ भूमिचालोbhū·mi·cā·lo भिंसनकोbhiṃ·sa·na·ko सलोमहंसो,sa·lo·ma·haṃ·so देवदुन्दुभियोde·va·dun·du·bhi·yo चca फलिंसु।pha·liṃ·su

    sumahā vatāyaṁ bhūmicālo bhiṁsanako salomahaṁso, devadundubhiyo ca phaliṁsu.

    That was really a very big earthquake; awe-inspiring and hair-raising, and thunder cracked the sky!

  57. 57

    कोko नुnu खोkho हेतु,he·tu कोko पच्चयोpac·ca·yo महतोma·ha·to भूमिचालस्सbhū·mi·cā·las·sa पातुभावाया”ति?pā·tu·bhā·vā·yā

    Ko nu kho hetu, ko paccayo mahato bhūmicālassa pātubhāvāyā”ti?

    What’s the cause, what’s the reason for a great earthquake?”

  58. 58

    अथa·tha खोkho आयस्माā·yas·mā आनन्दोā·nan·do येनye·na भगवाbha·ga·vā तेनुपसङ्कमि;te·nu·pa·saṅ·ka·mi उपसङ्कमित्वाu·pa·saṅ·ka·mit·vā भगवन्तंbha·ga·van·taṃ अभिवादेत्वाa·bhi·vā·det·vā एकमन्तंe·ka·man·taṃ निसीदि।ni·sī·di एकमन्तंe·ka·man·taṃ निसिन्नोni·sin·no खोkho आयस्माā·yas·mā आनन्दोā·nan·do भगवन्तंbha·ga·van·taṃ एतदवोच:e·ta·da·vo·ca

    Atha kho āyasmā ānando yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinno kho āyasmā ānando bhagavantaṁ etadavoca:

    Then Venerable Ānanda went up to the Buddha, bowed, sat down to one side, and said to him,

  59. 59

    “महाma·hā वतायं,va·tā·yaṃ भन्ते,bhan·te भूमिचालो;bhū·mi·cā·lo

    “mahā vatāyaṁ, bhante, bhūmicālo;

    “Sir, that was a really big earthquake!

  60. 60

    सुमहाsu·ma·hā वतायं,va·tā·yaṃ भन्ते,bhan·te भूमिचालोbhū·mi·cā·lo भिंसनकोbhiṃ·sa·na·ko सलोमहंसो,sa·lo·ma·haṃ·so देवदुन्दुभियोde·va·dun·du·bhi·yo चca फलिंसु।pha·liṃ·su

    sumahā vatāyaṁ, bhante, bhūmicālo bhiṁsanako salomahaṁso, devadundubhiyo ca phaliṁsu.

    That was really a very big earthquake; awe-inspiring and hair-raising, and thunder cracked the sky!

  61. 61

    कोko नुnu खो,kho भन्ते,bhan·te हेतु,he·tu कोko पच्चयोpac·ca·yo महतोma·ha·to भूमिचालस्सbhū·mi·cā·las·sa पातुभावाया”ति?pā·tu·bhā·vā·yā

    Ko nu kho, bhante, hetu, ko paccayo mahato bhūmicālassa pātubhāvāyā”ti?

    What’s the cause, what’s the reason for a great earthquake?”

  62. 62

    “अट्ठिमे,aṭ·ṭhi·me आनन्द,ā·nan·da हेतू,he·tū अट्ठaṭ·ṭha पच्चयाpac·ca·yā महतोma·ha·to भूमिचालस्सbhū·mi·cā·las·sa पातुभावाय।pā·tu·bhā·vā·ya

    “Aṭṭhime, ānanda, hetū, aṭṭha paccayā mahato bhūmicālassa pātubhāvāya.

    “Ānanda, there are these eight causes and reasons for a great earthquake.

  63. 63

    कतमेka·ta·me अट्ठ?aṭ·ṭha

    Katame aṭṭha?

    What eight?

  64. 64

    अयं,a·yaṃ आनन्द,ā·nan·da महापथवीma·hā·pa·tha·vī उदकेu·da·ke पतिट्ठिता;pa·tiṭ·ṭhi·tā उदकंu·da·kaṃ वातेvā·te पतिट्ठितं;pa·tiṭ·ṭhi·taṃ वातोvā·to आकासट्ठोā·kā·saṭ·ṭho होति।ho·ti सो,so आनन्द,ā·nan·da समयोsa·ma·yo यंyaṃ महावाताma·hā·vā·tā वायन्ति;vā·yan·ti महावाताma·hā·vā·tā वायन्ताvā·yan·tā उदकंu·da·kaṃ कम्पेन्ति;kam·pen·ti उदकंu·da·kaṃ कम्पितंkam·pi·taṃ पथविंpa·tha·viṃ कम्पेति।kam·pe·ti

    Ayaṁ, ānanda, mahāpathavī udake patiṭṭhitā; udakaṁ vāte patiṭṭhitaṁ; vāto ākāsaṭṭho hoti. So, ānanda, samayo yaṁ mahāvātā vāyanti; mahāvātā vāyantā udakaṁ kampenti; udakaṁ kampitaṁ pathaviṁ kampeti.

    This great earth is established on water, the water is established on air, and the air stands in space. At a time when a great wind blows, it stirs the water, and the water stirs the earth.

  65. 65

    अयं,a·yaṃ आनन्द,ā·nan·da पठमोpa·ṭha·mo हेतु,he·tu पठमोpa·ṭha·mo पच्चयोpac·ca·yo महतोma·ha·to भूमिचालस्सbhū·mi·cā·las·sa पातुभावाय।pā·tu·bhā·vā·ya

    Ayaṁ, ānanda, paṭhamo hetu, paṭhamo paccayo mahato bhūmicālassa pātubhāvāya.

    This is the first cause and reason for a great earthquake.

  66. 66

    पुनpu·na चपरं,ca·pa·raṃ आनन्द,ā·nan·da समणोsa·ma·ṇo वाvā ब्राह्मणोbrāh·ma·ṇo वाvā इद्धिमाid·dhi·mā चेतोवसिप्पत्तोce·to·va·sip·pat·to देवताde·va·tā वाvā महिद्धिकाma·hid·dhi·kā महानुभावा।ma·hā·nu·bhā·vā तस्सtas·sa परित्ताpa·rit·tā पथवीसञ्ञाpa·tha·vī·sañ·ñā भाविताbhā·vi·tā होति,ho·ti अप्पमाणाap·pa·mā·ṇā आपोसञ्ञा।ā·po·sañ·ñā सोso इमंi·maṃ पथविंpa·tha·viṃ कम्पेतिkam·pe·ti सङ्कम्पेतिsaṅ·kam·pe·ti सम्पकम्पेतिsam·pa·kam·pe·ti सम्पवेधेति।sam·pa·ve·dhe·ti

    Puna caparaṁ, ānanda, samaṇo vā brāhmaṇo vā iddhimā cetovasippatto devatā vā mahiddhikā mahānubhāvā. Tassa parittā pathavīsaññā bhāvitā hoti, appamāṇā āposaññā. So imaṁ pathaviṁ kampeti saṅkampeti sampakampeti sampavedheti.

    Furthermore, there is an ascetic or brahmin with psychic power who has achieved mastery of the mind, or a god who is mighty and powerful. They’ve developed a limited perception of earth and a limitless perception of water. They make the earth shake and rock and tremble.

  67. 67

    अयं,a·yaṃ आनन्द,ā·nan·da दुतियोdu·ti·yo हेतु,he·tu दुतियोdu·ti·yo पच्चयोpac·ca·yo महतोma·ha·to भूमिचालस्सbhū·mi·cā·las·sa पातुभावाय।pā·tu·bhā·vā·ya

    Ayaṁ, ānanda, dutiyo hetu, dutiyo paccayo mahato bhūmicālassa pātubhāvāya.

    This is the second cause and reason for a great earthquake.

  68. 68

    पुनpu·na चपरं,ca·pa·raṃ आनन्द,ā·nan·da यदाya·dā बोधिसत्तोbo·dhi·sat·to तुसिताtu·si·tā कायाkā·yā चवित्वाca·vit·vā सतोsa·to सम्पजानोsam·pa·jā·no मातुकुच्छिंmā·tu·kuc·chiṃ ओक्कमति,ok·ka·ma·ti तदायंta·dā·yaṃ पथवीpa·tha·vī कम्पतिkam·pa·ti सङ्कम्पतिsaṅ·kam·pa·ti सम्पकम्पतिsam·pa·kam·pa·ti सम्पवेधति।sam·pa·ve·dha·ti

    Puna caparaṁ, ānanda, yadā bodhisatto tusitā kāyā cavitvā sato sampajāno mātukucchiṁ okkamati, tadāyaṁ pathavī kampati saṅkampati sampakampati sampavedhati.

    Furthermore, when the being intent on awakening passes away from the host of joyful gods, he’s conceived in his mother’s womb, mindful and aware. Then the earth shakes and rocks and trembles.

  69. 69

    अयं,a·yaṃ आनन्द,ā·nan·da ततियोta·ti·yo हेतु,he·tu ततियोta·ti·yo पच्चयोpac·ca·yo महतोma·ha·to भूमिचालस्सbhū·mi·cā·las·sa पातुभावाय।pā·tu·bhā·vā·ya

    Ayaṁ, ānanda, tatiyo hetu, tatiyo paccayo mahato bhūmicālassa pātubhāvāya.

    This is the third cause and reason for a great earthquake.

  70. 70

    पुनpu·na चपरं,ca·pa·raṃ आनन्द,ā·nan·da यदाya·dā बोधिसत्तोbo·dhi·sat·to सतोsa·to सम्पजानोsam·pa·jā·no मातुकुच्छिस्माmā·tu·kuc·chis·mā निक्खमति,nik·kha·ma·ti तदायंta·dā·yaṃ पथवीpa·tha·vī कम्पतिkam·pa·ti सङ्कम्पतिsaṅ·kam·pa·ti सम्पकम्पतिsam·pa·kam·pa·ti सम्पवेधति।sam·pa·ve·dha·ti

    Puna caparaṁ, ānanda, yadā bodhisatto sato sampajāno mātukucchismā nikkhamati, tadāyaṁ pathavī kampati saṅkampati sampakampati sampavedhati.

    Furthermore, when the being intent on awakening comes out of his mother’s womb mindful and aware, the earth shakes and rocks and trembles.

  71. 71

    अयं,a·yaṃ आनन्द,ā·nan·da चतुत्थोca·tut·tho हेतु,he·tu चतुत्थोca·tut·tho पच्चयोpac·ca·yo महतोma·ha·to भूमिचालस्सbhū·mi·cā·las·sa पातुभावाय।pā·tu·bhā·vā·ya

    Ayaṁ, ānanda, catuttho hetu, catuttho paccayo mahato bhūmicālassa pātubhāvāya.

    This is the fourth cause and reason for a great earthquake.

  72. 72

    पुनpu·na चपरं,ca·pa·raṃ आनन्द,ā·nan·da यदाya·dā तथागतोta·thā·ga·to अनुत्तरंa·nut·ta·raṃ सम्मासम्बोधिंsam·mā·sam·bo·dhiṃ अभिसम्बुज्झति,a·bhi·sam·buj·jha·ti तदायंta·dā·yaṃ पथवीpa·tha·vī कम्पतिkam·pa·ti सङ्कम्पतिsaṅ·kam·pa·ti सम्पकम्पतिsam·pa·kam·pa·ti सम्पवेधति।sam·pa·ve·dha·ti

    Puna caparaṁ, ānanda, yadā tathāgato anuttaraṁ sammāsambodhiṁ abhisambujjhati, tadāyaṁ pathavī kampati saṅkampati sampakampati sampavedhati.

    Furthermore, when the Realized One awakens to the supreme perfect awakening, the earth shakes and rocks and trembles.

  73. 73

    अयं,a·yaṃ आनन्द,ā·nan·da पञ्चमोpañ·ca·mo हेतु,he·tu पञ्चमोpañ·ca·mo पच्चयोpac·ca·yo महतोma·ha·to भूमिचालस्सbhū·mi·cā·las·sa पातुभावाय।pā·tu·bhā·vā·ya

    Ayaṁ, ānanda, pañcamo hetu, pañcamo paccayo mahato bhūmicālassa pātubhāvāya.

    This is the fifth cause and reason for a great earthquake.

  74. 74

    पुनpu·na चपरं,ca·pa·raṃ आनन्द,ā·nan·da यदाya·dā तथागतोta·thā·ga·to अनुत्तरंa·nut·ta·raṃ धम्मचक्कंdham·ma·cak·kaṃ पवत्तेति,pa·vat·te·ti तदायंta·dā·yaṃ पथवीpa·tha·vī कम्पतिkam·pa·ti सङ्कम्पतिsaṅ·kam·pa·ti सम्पकम्पतिsam·pa·kam·pa·ti सम्पवेधति।sam·pa·ve·dha·ti

    Puna caparaṁ, ānanda, yadā tathāgato anuttaraṁ dhammacakkaṁ pavatteti, tadāyaṁ pathavī kampati saṅkampati sampakampati sampavedhati.

    Furthermore, when the Realized One rolls forth the supreme Wheel of Dhamma, the earth shakes and rocks and trembles.

  75. 75

    अयं,a·yaṃ आनन्द,ā·nan·da छट्ठोchaṭ·ṭho हेतु,he·tu छट्ठोchaṭ·ṭho पच्चयोpac·ca·yo महतोma·ha·to भूमिचालस्सbhū·mi·cā·las·sa पातुभावाय।pā·tu·bhā·vā·ya

    Ayaṁ, ānanda, chaṭṭho hetu, chaṭṭho paccayo mahato bhūmicālassa pātubhāvāya.

    This is the sixth cause and reason for a great earthquake.

  76. 76

    पुनpu·na चपरं,ca·pa·raṃ आनन्द,ā·nan·da यदाya·dā तथागतोta·thā·ga·to सतोsa·to सम्पजानोsam·pa·jā·no आयुसङ्खारंā·yu·saṅ·khā·raṃ ओस्सज्जति,os·saj·ja·ti तदायंta·dā·yaṃ पथवीpa·tha·vī कम्पतिkam·pa·ti सङ्कम्पतिsaṅ·kam·pa·ti सम्पकम्पतिsam·pa·kam·pa·ti सम्पवेधति।sam·pa·ve·dha·ti

    Puna caparaṁ, ānanda, yadā tathāgato sato sampajāno āyusaṅkhāraṁ ossajjati, tadāyaṁ pathavī kampati saṅkampati sampakampati sampavedhati.

    Furthermore, when the Realized One, mindful and aware, surrenders the life force, the earth shakes and rocks and trembles.

  77. 77

    अयं,a·yaṃ आनन्द,ā·nan·da सत्तमोsat·ta·mo हेतु,he·tu सत्तमोsat·ta·mo पच्चयोpac·ca·yo महतोma·ha·to भूमिचालस्सbhū·mi·cā·las·sa पातुभावाय।pā·tu·bhā·vā·ya

    Ayaṁ, ānanda, sattamo hetu, sattamo paccayo mahato bhūmicālassa pātubhāvāya.

    This is the seventh cause and reason for a great earthquake.

  78. 78

    पुनpu·na चपरं,ca·pa·raṃ आनन्द,ā·nan·da यदाya·dā तथागतोta·thā·ga·to अनुपादिसेसायa·nu·pā·di·se·sā·ya निब्बानधातुयाnib·bā·na·dhā·tu·yā परिनिब्बायति,pa·ri·nib·bā·ya·ti तदायंta·dā·yaṃ पथवीpa·tha·vī कम्पतिkam·pa·ti सङ्कम्पतिsaṅ·kam·pa·ti सम्पकम्पतिsam·pa·kam·pa·ti सम्पवेधति।sam·pa·ve·dha·ti

    Puna caparaṁ, ānanda, yadā tathāgato anupādisesāya nibbānadhātuyā parinibbāyati, tadāyaṁ pathavī kampati saṅkampati sampakampati sampavedhati.

    Furthermore, when the Realized One becomes fully extinguished in the element of extinguishment with no residue, the earth shakes and rocks and trembles.

  79. 79

    अयं,a·yaṃ आनन्द,ā·nan·da अट्ठमोaṭ·ṭha·mo हेतु,he·tu अट्ठमोaṭ·ṭha·mo पच्चयोpac·ca·yo महतोma·ha·to भूमिचालस्सbhū·mi·cā·las·sa पातुभावाय।pā·tu·bhā·vā·ya

    Ayaṁ, ānanda, aṭṭhamo hetu, aṭṭhamo paccayo mahato bhūmicālassa pātubhāvāya.

    This is the eighth cause and reason for a great earthquake.

  80. 80

    इमेi·me खो,kho आनन्द,ā·nan·da अट्ठaṭ·ṭha हेतू,he·tū अट्ठaṭ·ṭha पच्चयाpac·ca·yā महतोma·ha·to भूमिचालस्सbhū·mi·cā·las·sa पातुभावाया”ति।pā·tu·bhā·vā·yā

    Ime kho, ānanda, aṭṭha hetū, aṭṭha paccayā mahato bhūmicālassa pātubhāvāyā”ti.

    These are the eight causes and reasons for a great earthquake.”

  81. 81

    दसमं।da·sa·maṃ

    Dasamaṁ.

    (Pāli only)

  82. 82

    भूमिचालवग्गोbhū·mi·cā·la·vag·go दुतियो।du·ti·yo

    Bhūmicālavaggo dutiyo.

    (Pāli only)

  83. 83

    तस्सुद्दानंtas·sud·dā·naṃ

    Tassuddānaṁ

    (Pāli only)

  84. 84

    इच्छाic·chā अलञ्चa·lañ·ca सङ्खित्तं,saṅ·khit·taṃ

    Icchā alañca saṅkhittaṁ,

    (Pāli only)

  85. 85

    गयाga·yā अभिभुनाa·bhi·bhu·nā सह;sa·ha

    gayā abhibhunā saha;

    (Pāli only)

  86. 86

    विमोक्खोvi·mok·kho द्वेdve चca वोहारा,vo·hā·rā

    Vimokkho dve ca vohārā,

    (Pāli only)

  87. 87

    परिसाpa·ri·sā भूमिचालेनाति।bhū·mi·cā·le·nā·ti

    parisā bhūmicālenāti.

    (Pāli only)

Sources. Sanskrit: Satyavedaḥ, the New Testament in Sanskrit (Calcutta Baptist Missionaries, 1851; J. Wenger’s revision of W. Carey’s version). Digital text © 2018 SanskritBible.in, via eBible.org, licensed CC BY-SA 4.0; changed here: arranged by verse and every word linked to the dictionary (links made automatically). Old Testament Sanskrit: the Old Testament in Sanskrit, Calcutta Baptist Mission Press, 1848–1852 (public domain), read by OCR from the Internet Archive scans of the Boston University School of Theology copy; unproofread, with machine clean-up only. Pāli Canon: Mahāsaṅgīti Tipiṭaka Buddhavasse 2500 (based on the Vipassana Research Institute’s Chaṭṭha Saṅgāyana edition), from SuttaCentral bilara-data, CC0; Devanagari and pronunciation made automatically from the Roman text. Pāli English: Bhikkhu Sujato (suttas) and Bhikkhu Brahmali (Vinaya), SuttaCentral, CC0. Pāli word meanings: the Pali Text Society’s Pali-English Dictionary (Rhys Davids & Stede), corrected reprint © The Pali Text Society, CC BY-NC 3.0, digital text from BuddhaDust; word matching automatic. English: King James Version (1769), public domain; words the translators added are in italics. Word meanings and pronunciations: Monier-Williams, Sanskrit–English Dictionary (1872), via this site’s Sanskrit dictionary (CC BY-SA 4.0); English↔Sanskrit word matches made automatically and may need checking.