Klryz

Scripture · Sanskrit Bible with the King James Version · the Pāli Canon

Judges 2 विचारयितृकर्म्माणि 2

Chapter: 123456789101112131415161718192021

Old Testament: unproofread OCR. The Sanskrit text was machine-read from scans of the 1848 Calcutta edition and has not been checked by hand, so it contains reading errors. Verses marked Unproofread OCR — may contain errors are the least reliable.

Verse: 1234567891011121314151617181920212223 · Hide pronunciation

Each verse: the King James English, then the Sanskrit, its transliteration (IAST) and how to say it, syllable by syllable (ṃ = nasal hum, ḥ = soft breath echoing the vowel).
Tap any word to see it in the other language: a Sanskrit word shows its English meaning; an English word underlined shows matching Sanskrit words.

  1. 1

    वाखोमस्थानvākhomasthāna लाकानांlā·kā·nāṃ तिरस्कारिदृतस्यtiraskāridṛtasya कथनंka·tha·naṃ धिद्दाष्टयख्यdhiddāṣṭayakhya मरणातपरmaraṇātapara नूतनलाकानांnūtanalākānāṃ जन्मदुषटतयाःjanmaduṣaṭatayāḥ कथनंka·tha·naṃ तान्tān प्रतिpra·ti परमेश्वरस्यpa·ra·meś·va·ras·ya क्राधदयेkrādhadaye दखायैल्वंशस्यdakhāyailvaṃśasya परीक्षाथparīkṣātha रक्षितस्यrakṣitasya किनानोयलाकानांkinānoyalākānāṃ शेवस्यśevasya कथनंka·tha·naṃ।

    Unproofread OCR — may contain errors

    vākhomasthāna lākānāṃ tiraskāridṛtasya kathanaṃ dhiddāṣṭayakhya maraṇātapara nūtanalākānāṃ janmaduṣaṭatayāḥ kathanaṃ tān prati parameśvarasya krādhadaye dakhāyailvaṃśasya parīkṣātha rakṣitasya kinānoyalākānāṃ śevasya kathanaṃ|

    And an angel of the LORD came up from Gilgal to Bochim, and said, I made you to go up out of Egypt, and have brought you unto the land which I sware unto your fathers; and I said, I will never break my covenant with you.

  2. 2

    अनन्तरंa·nan·ta·raṃ परमेश्वरस्यpa·ra·meś·va·ras·ya दूतोdū·to गिल्गलाद्gilgalād वेखीममागत्यvekhīmamāgatya जगादja·gā·da, अहंa·haṃ युष्मान्yuṣ·mān मिसरmi·sa·ra देde श्ाट्śāṭ आनयंā·na·yaṃ, अपरःa·pa·raḥ यंyaṃ देशde·śa दातुंdā·tuṃ युष्माकंyuṣ·mā·kaṃ पितृणांpi·tṛ·ṇāṃ सन्निधौsan·ni·dhau शपयमकरवंśapayamakaravaṃ तमेवta·me·va देशde·śa युव्यान्yuvyān आनयंā·na·yaṃ, खपरमिदम्khaparamidam खकथयंkhakathayaṃ, युद्राभिःyudrābhiḥ साधंsādhaṃ समयोsa·ma·yo नियमल्तमहंniyamaltamahaṃ कदापिka·dā·pi नna भंच्यामिbhaṃcyāmi।

    Unproofread OCR — may contain errors

    anantaraṃ parameśvarasya dūto gilgalād vekhīmamāgatya jagāda, ahaṃ yuṣmān misara de śāṭ ānayaṃ, aparaḥ yaṃ deśa dātuṃ yuṣmākaṃ pitṛṇāṃ sannidhau śapayamakaravaṃ tameva deśa yuvyān ānayaṃ, khaparamidam khakathayaṃ, yudrābhiḥ sādhaṃ samayo niyamaltamahaṃ kadāpi na bhaṃcyāmi|

    And ye shall make no league with the inhabitants of this land; ye shall throw down their altars: but ye have not obeyed my voice: why have ye done this?

  3. 3

    यूयमप्येतदेशनिवासिभिःyūyamapyetadeśanivāsibhiḥ समंsa·maṃ सन्धिंsan·dhiṃ माmā कुरुतku·ru·ta, तेषांte·ṣāṃ सर्व्वाsar·vā वेदीखvedīkha भंक्ताbhaṃktā किन्तुkin·tu युष्माभिyuṣ·mā·bhi मंमmaṃma वाचिvāci मनांसिma·nāṃ·si नna न्यधौयन्तnyadhauyanta, युयंyu·yaṃ किमिदkimida कर्म्मंkarmaṃ त्वत्तःtvat·taḥ? तस्मादtasmāda हंhaṃ वदामिva·dā·mi, युष्माकंyuṣ·mā·kaṃ सम्मृखाद्sammṛkhād खलान्khalān लोकान्lo·kān नna दवयिव्यामिdavayivyāmi तेte युष्माकंyuṣ·mā·kaṃ प्राञ्चprāñ·ca कण्टकरूपाkaṇṭakarūpā भविष्यन्तिbha·viṣ·yan·ti तेषांte·ṣāṃ सुराsurā युष्माकम्yuṣ·mā·kam उन्मायरूपाunmāyarūpā भविष्यन्तिbha·viṣ·yan·ti।

    Unproofread OCR — may contain errors

    yūyamapyetadeśanivāsibhiḥ samaṃ sandhiṃ mā kuruta, teṣāṃ sarvvā vedīkha bhaṃktā kintu yuṣmābhi maṃma vāci manāṃsi na nyadhauyanta, yuyaṃ kimida karmmaṃ tvattaḥ? tasmāda haṃ vadāmi, yuṣmākaṃ sammṛkhād khalān lokān na davayivyāmi te yuṣmākaṃ prāñca kaṇṭakarūpā bhaviṣyanti teṣāṃ surā yuṣmākam unmāyarūpā bhaviṣyanti|

    Wherefore I also said, I will not drive them out from before you; but they shall be as thorns in your sides, and their gods shall be a snare unto you.

  4. 4

    तदानींta·dā·nīṃ परमेश्वरस्यpa·ra·meś·va·ras·ya टूतेनेखायेलःṭūtenekhāyelaḥ सर्व्वेवंरेभ्यsarvevaṃrebhya इतिi·ti वाचिvāci कथितायांka·thi·tā·yāṃ लोकाlo·kā उचचैेःखरःucacaieḥkharaḥ रोदितुम्ro·di·tum आरेभिरेā·re·bhi·re।

    tadānīṃ parameśvarasya ṭūtenekhāyelaḥ sarvvevaṃrebhya iti vāci kathitāyāṃ lokā ucacaieḥkharaḥ roditum ārebhire|

    And it came to pass, when the angel of the LORD spake these words unto all the children of Israel, that the people lifted up their voice, and wept.

  5. 5

    तताta·tā तास्तेtāste तस्यtas·ya स्थानस्यsthānasya नामnā·ma वाखीमंvākhīmaṃ रोदroda नस्थानमिति) चकरुःcakaruḥ, अपरःa·pa·raḥ तेte तत्रtat·ra परमेश्वरम्parameśvaram उद्दिश्यud·diś·ya बलीन्ba·līn ददुःda·duḥ।।

    tatā tāste tasya sthānasya nāma vākhīmaṃ roda nasthānamiti) cakaruḥ, aparaḥ te tatra parameśvaram uddiśya balīn daduḥ||

    And they called the name of that place Bochim: and they sacrificed there unto the LORD.

  6. 6

    यस्मिन्yas·min कालेkā·le यिदाष्यyidāṣya इखायेल्ikhāyel वंशvaṃ·śa व्यस्टजत्vyasṭajat तदाta·dā देशम्de·śam अधिकर्तुम्adhikartum केकाkekā जनःja·naḥ स्वेनsve·na मेग्धांmegdhāṃ भूमिंbhū·miṃ जगामja·gā·ma।

    yasmin kāle yidāṣya ikhāyel vaṃśa vyasṭajat tadā deśam adhikartum kekā janaḥ svena megdhāṃ bhūmiṃ jagāma|

    And when Joshua had let the people go, the children of Israel went every man unto his inheritance to possess the land.

  7. 7

    तत्कालमारभ्यtat·kā·la·mā·rabh·ya विद्धारयस्यviddhārayasya यावज्जीवनंyā·vaj·jī·va·naṃ तथाta·thā येye प्राञ्चprāñ·ca इस्रायेल्वंशस्यis·rā·yel·vaṃ·śas·ya कृतेkṛ·te परमेश्वरेणpa·ra·meś·va·re·ṇa कृताःkṛ·tāḥ सर्व्वाsar·vā मतीःma·tīḥ कियाkiyā वीच्छvīccha विद्दाशुयस्यviddāśuyasya मरणात्maraṇāt परंpa·raṃ जीjī वन्ताऽतिषछन्vantā'tiṣachan तेषामपिte·ṣā·ma·pi यावच्जीवनंyāvacjīvanaṃ लोकाःlo·kāḥ परमेश्वरःpa·ra·meś·va·raḥ सिषेविरेsi·ṣe·vi·re।

    tatkālamārabhya viddhārayasya yāvajjīvanaṃ tathā ye prāñca isrāyelvaṃśasya kṛte parameśvareṇa kṛtāḥ sarvvā matīḥ kiyā vīccha viddāśuyasya maraṇāt paraṃ jī vantā'tiṣachan teṣāmapi yāvacjīvanaṃ lokāḥ parameśvaraḥ siṣevire|

    And the people served the LORD all the days of Joshua, and all the days of the elders that outlived Joshua, who had seen all the great works of the LORD, that he did for Israel.

  8. 8

    अपरंa·pa·raṃ नूनसुतःnūnasutaḥ परमेश्वरस्यpa·ra·meś·va·ras·ya सेवकोse·va·ko यिछ्ाशूयाyichāśūyā दश्राधिकश्तववेवयखाःdaśrādhikaśtavavevayakhāḥ सन्san ममारma·mā·ra।

    aparaṃ nūnasutaḥ parameśvarasya sevako yichāśūyā daśrādhikaśtavavevayakhāḥ san mamāra|

    And Joshua the son of Nun, the servant of the LORD, died, being an hundred and ten years old.

  9. 9

    ततोta·to लक्ताlaktā गाशपव्वेतस्योत्तरपांgāśapavvetasyottarapāṃ इपविमपव्वंतस्येipavimapavvaṃtasye तिम्नतछेरसेtimnatacherase तस्यtas·ya भोग्यभूमेःbhogyabhūmeḥ सन्तिsan·ti नखnakha श्मशानंśma·śā·naṃ चक्रंcak·raṃ।

    tato laktā gāśapavvetasyottarapāṃ ipavimapavvaṃtasye timnatacherase tasya bhogyabhūmeḥ santi nakha śmaśānaṃ cakraṃ|

    And they buried him in the border of his inheritance in Timnath-heres, in the mount of Ephraim, on the north side of the hill Gaash.

  10. 10

    इत्थंit·thaṃ तद्ानोन्तनसव्वेtadānontanasavve लोकेष्वपिlo·keṣ·va·pi खखपिटलेाकानांkhakhapiṭaleākānāṃ समोपेsamope संग्रहीतsaṃgrahīta परमेशखरमधोparameśakharamadho खायेkhāye ल्l वंशेvaṃ·śe तेनte·na कृतांkṛtāṃ सकलक्रियाच्चाध्यनमिज्ञाsakalakriyāccādhyanamijñā नतनलाकाnatanalākā उत्पन्नाut·pan·nā बभूवुःba·bhū·vuḥ।

    Unproofread OCR — may contain errors

    itthaṃ tadānontanasavve lokeṣvapi khakhapiṭaleākānāṃ samope saṃgrahīta parameśakharamadho khāye l vaṃśe tena kṛtāṃ sakalakriyāccādhyanamijñā natanalākā utpannā babhūvuḥ|

    And also all that generation were gathered unto their fathers: and there arose another generation after them, which knew not the LORD, nor yet the works which he had done for Israel.

  11. 11

    अनन्तरम्a·nan·ta·ram इखायेल्ikhāyel वंशःvaṃ·śaḥ परमोpa·ra·mo स्यsya साक्षात्sāk·ṣāt कुकम्मेkukamme वालदेवानांvāladevānāṃ सेवनच्चsevanacca चकारca·kā·ra।

    anantaram ikhāyel vaṃśaḥ paramo sya sākṣāt kukamme vāladevānāṃ sevanacca cakāra|

    And the children of Israel did evil in the sight of the LORD, and served Baalim:

  12. 12

    अपरःa·pa·raḥ यस्तान्yastān भिसरदेप्रद्bhisaradeprad वदिष्क्यानिनायvadiṣkyānināya स्वेषांsve·ṣāṃ पैदकंpaidakaṃ तंtaṃ प्रभुंpra·bhuṃ परमेश्वरःpa·ra·meś·va·raḥ विायviāya तेte स्वेषांsve·ṣāṃ चतुर्दिcaturdi कुस्थितkusthita लोlo केःkeḥ सेवितानाम्sevitānām इतसर्देवानाम्itasardevānām च्अनुगामिनेाcanugāmineā बभूवुःba·bhū·vuḥ, तांश्चtāṃ·śca प्रणेमुरिव्थंpraṇemurivthaṃ परमेश्वरpa·ra·meś·va·ra कोधयामासुःkodhayāmāsuḥ।

    Unproofread OCR — may contain errors

    aparaḥ yastān bhisaradeprad vadiṣkyānināya sveṣāṃ paidakaṃ taṃ prabhuṃ parameśvaraḥ viāya te sveṣāṃ caturdi kusthita lo keḥ sevitānām itasardevānām canugāmineā babhūvuḥ, tāṃśca praṇemurivthaṃ parameśvara kodhayāmāsuḥ|

    And they forsook the LORD God of their fathers, which brought them out of the land of Egypt, and followed other gods, of the gods of the people that were round about them, and bowed themselves unto them, and provoked the LORD to anger.

  13. 13

    तेte परमेश्वरःpa·ra·meś·va·raḥ विदायvidāya बाल्bāl दवान्davān अस्तारोतदेवीखastārotadevīkha सिषेविरेsi·ṣe·vi·re

    te parameśvaraḥ vidāya bāl davān astārotadevīkha siṣevire

    And they forsook the LORD, and served Baal and Ashtaroth.

  14. 14

    ततta·ta इस्वायेलवंशस्यisvāyelavaṃśasya प्रतिकूलंpra·ti·kū·laṃ परमेश्वरस्यpa·ra·meś·va·ras·ya क्रोधkro·dha प्रज्वलितोpraj·va·li·to सsa तान्tān लाठकानांlāṭhakānāṃ करखुkarakhu समर्पयामासsa·mar·pa·yā·mā·sa, ततस्तेta·tas·te तान्tān लोठयाच्कुःloṭhayāckuḥ, अपरंa·pa·raṃ सsa तेषांte·ṣāṃ चतुदिक्स्थानांcatudiksthānāṃ स्ुणांsuṇāṃ करेषुka·re·ṣu तान्tān विचिक्ायvicikāya तत्तेtatte रिपुणाri·pu·ṇā सम्मुखेsam·mu·khe पुनःpu·naḥ स्थिरांsthi·rāṃ स्थातुsthātu नna शेकुःśe·kuḥ।

    tata isvāyelavaṃśasya pratikūlaṃ parameśvarasya krodha prajvalito sa tān lāṭhakānāṃ karakhu samarpayāmāsa, tataste tān loṭhayāckuḥ, aparaṃ sa teṣāṃ catudiksthānāṃ suṇāṃ kareṣu tān vicikāya tatte ripuṇā sammukhe punaḥ sthirāṃ sthātu na śekuḥ|

    And the anger of the LORD was hot against Israel, and he delivered them into the hands of spoilers that spoiled them, and he sold them into the hands of their enemies round about, so that they could not any longer stand before their enemies.

  15. 15

    अपरंa·pa·raṃ परमेश्वरpa·ra·meś·va·ra ल्तानधिltānadhi यद्yad वाक्यम्vāk·yam अवदत्a·va·dat यञ्चyañ·ca श्रपथमकर७त्śrapathamakara7t तदनुसारेणta·da·nu·sā·re·ṇa तेte यद्यत्yad·yat कर्म्मंkarmaṃ क्तुम्ktum उपकभ्यन्तेupakabhyante तेनte·na परमेश्वरpa·ra·meś·va·ra स्तेवाम्stevām अमङ्गलंamaṅgalaṃ करातील्थंkarātīlthaṃ तेषाम्te·ṣām अतिक्लेशेatikleśe भवतिbha·va·ti।

    aparaṃ parameśvara ltānadhi yad vākyam avadat yañca śrapathamakara7t tadanusāreṇa te yadyat karmmaṃ ktum upakabhyante tena parameśvara stevām amaṅgalaṃ karātīlthaṃ teṣām atikleśe bhavati|

    Whithersoever they went out, the hand of the LORD was against them for evil, as the LORD had said, and as the LORD had sworn unto them: and they were greatly distressed.

  16. 16

    अनन्तरंa·nan·ta·raṃ परमेश्वरेणpa·ra·meś·va·re·ṇa छांchāṃ कृत्वाkṛt·vā रिमुणांrimuṇāṃ करेभ्यस्तान्karebhyastān मोचयितुंmo·ca·yi·tuṃ विचारvi·cā·ra केवुत्ादितेषुkevutāditeṣu तेte स्वेषांsve·ṣāṃ

    anantaraṃ parameśvareṇa chāṃ kṛtvā rimuṇāṃ karebhyastān mocayituṃ vicāra kevutāditeṣu te sveṣāṃ

    Nevertheless the LORD raised up judges, which delivered them out of the hand of those that spoiled them.

  17. 17

    विचारकाणामयपिvicārakāṇāmayapi वाक्येषुvāk·ye·ṣu मनांसिma·nāṃ·si नna निवेश्चेतरदेवान्niveścetaradevān अनुगम्यanugamya व्यभिचरन्तिvyabhicaranti तांश्चtāṃ·śca प्रणमन्तिpra·ṇa·man·ti, तेषांte·ṣāṃ पुव्वेषुरुषाःpuvveṣuruṣāḥ परमेश्वरpa·ra·meś·va·ra स्याज्ञाsyājñā आचरन्तोā·ca·ran·to येनye·na मार्गेणागच्छन्mārgeṇāgacchan, तेte तदनुसारादछत्वाtadanusārādachatvā तस्मात्tas·māt मागीत्māgīt शीघ्रśīghra वच्षिभवन्तिvacṣibhavanti।

    Unproofread OCR — may contain errors

    vicārakāṇāmayapi vākyeṣu manāṃsi na niveścetaradevān anugamya vyabhicaranti tāṃśca praṇamanti, teṣāṃ puvveṣuruṣāḥ parameśvara syājñā ācaranto yena mārgeṇāgacchan, te tadanusārādachatvā tasmāt māgīt śīghra vacṣibhavanti|

    And yet they would not hearken unto their judges, but they went a whoring after other gods, and bowed themselves unto them: they turned quickly out of the way which their fathers walked in, obeying the commandments of the LORD; but they did not so.

  18. 18

    उपडविन्यःupaḍavinyaḥ लोशकेन्यस्lośakenyas तेषांte·ṣāṃ कातरोत्तिंkātarottiṃ अन्याan·yā परpara.मेश्रेण कछपांkachapāṃ कत्वाkat·vā विचारयिटषुत्ादितेषुvicārayiṭaṣutāditeṣu विचारुकस्यvicārukasya साहाय्येsāhāyye कृतेkṛ·te

    Unproofread OCR — may contain errors

    upaḍavinyaḥ lośakenyas teṣāṃ kātarottiṃ anyā para.meśreṇa kachapāṃ katvā vicārayiṭaṣutāditeṣu vicārukasya sāhāyye kṛte

    And when the LORD raised them up judges, then the LORD was with the judge, and delivered them out of the hand of their enemies all the days of the judge: for it repented the LORD because of their groanings by reason of them that oppressed them and vexed them.

  19. 19

    चca तददिचारयितुtadadicārayitu योावच्जीवनंyoāvacjīvanaṃ शचुभ्यśacubhya उद्धताuddhatā अपिa·pi तेte तददिचारयितुtadadicārayitu मंरणात्maṃraṇāt परंpa·raṃ पुनःpu·naḥ खेवांkhevāṃ पूरव्वपुरुषेग्यापिpūravvapuruṣegyāpi म्रदाmradā भूताbhū·tā इतरदेवान्itaradevān अनुगम्यanugamya सेवन्तेse·van·te प्रणमन्तिpra·ṇa·man·ti चca खकर्म्मभ्यःkhakarmabhyaḥ कुमागोचkumāgoca नna परावतिरेparāvatire।

    Unproofread OCR — may contain errors

    ca tadadicārayitu yoāvacjīvanaṃ śacubhya uddhatā api te tadadicārayitu maṃraṇāt paraṃ punaḥ khevāṃ pūravvapuruṣegyāpi mradā bhūtā itaradevān anugamya sevante praṇamanti ca khakarmmabhyaḥ kumāgoca na parāvatire|

    And it came to pass, when the judge was dead, that they returned, and corrupted themselves more than their fathers, in following other gods to serve them, and to bow down unto them; they ceased not from their own doings, nor from their stubborn way.

  20. 20

    ततta·ta इखायेलवंशस्यikhāyelavaṃśasya प्रतिकूलpratikūla परमेख्वरस्यparamekhvarasya क्रोधkro·dha प्रज्वलितोpraj·va·li·to सोइकथयत्soikathayat एतेषांe·te·ṣāṃ लोकानांlo·kā·nāṃ पूर्वपुरुषाणांpūrvapuruṣāṇāṃ समीपेऽद्ंsamīpe'dṃ यंyaṃ निषमम्niṣamam अःदिष्टवान्aḥdiṣṭavān एतेe·te तta लङ्कन्तेममlaṅkantemama वचसिvacasi मतेma·te नna निवेशयन्तिniveśayanti।

    tata ikhāyelavaṃśasya pratikūla paramekhvarasya krodha prajvalito soikathayat eteṣāṃ lokānāṃ pūrvapuruṣāṇāṃ samīpe'dṃ yaṃ niṣamam aḥdiṣṭavān ete ta laṅkantemama vacasi mate na niveśayanti|

    And the anger of the LORD was hot against Israel; and he said, Because that this people hath transgressed my covenant which I commanded their fathers, and have not hearkened unto my voice;

  21. 21

    अतोa·to चिद्श्रूयेनcidśrūyena मरणकालेma·ra·ṇa·kā·le येye सिन्नजातीयाsinnajātīyā अवशिद्धास्तेवांavaśiddhāstevāṃ कमप्येतेषांkamapyeteṣāṃ सम्मुखान्नsammukhānna दवयिष्यामिdavayiṣyāmi।

    Unproofread OCR — may contain errors

    ato cidśrūyena maraṇakāle ye sinnajātīyā avaśiddhāstevāṃ kamapyeteṣāṃ sammukhānna davayiṣyāmi|

    I also will not henceforth drive out any from before them of the nations which Joshua left when he died:

  22. 22

    वेधांvedhāṃ पिताpi·tā यथाya·thā परमेश्वरस्यpa·ra·meś·va·ras·ya मागणmāgaṇa गच्छन्तस्तस्याज्लाgacchantastasyājlā अशृतaśṛta, तेte तादृशंtā·dṛ·śaṃ करिष्यन्तिka·riṣ·yan·ti नna वैतोखायेल्वंशोयान्vaitokhāyelvaṃśoyān परीक्षितुparīkṣitu

    vedhāṃ pitā yathā parameśvarasya māgaṇa gacchantastasyājlā aśṛta, te tādṛśaṃ kariṣyanti na vaitokhāyelvaṃśoyān parīkṣitu

    That through them I may prove Israel, whether they will keep the way of the LORD to walk therein, as their fathers did keep it, or not.

  23. 23

    परुमेश्रस्तान्parumeśrastān जातीयान्jātīyān शीघ्रśīghra वहितvahita कृत्वाkṛt·vā विद्धोश्ुयस्यviddhośuyasya करेka·re नna समप्यावशेवयामासsamapyāvaśevayāmāsa।।।

    Unproofread OCR — may contain errors

    parumeśrastān jātīyān śīghra vahita kṛtvā viddhośuyasya kare na samapyāvaśevayāmāsa|||

    Therefore the LORD left those nations, without driving them out hastily; neither delivered he them into the hand of Joshua.

Sources. Sanskrit: Satyavedaḥ, the New Testament in Sanskrit (Calcutta Baptist Missionaries, 1851; J. Wenger’s revision of W. Carey’s version). Digital text © 2018 SanskritBible.in, via eBible.org, licensed CC BY-SA 4.0; changed here: arranged by verse and every word linked to the dictionary (links made automatically). Old Testament Sanskrit: the Old Testament in Sanskrit, Calcutta Baptist Mission Press, 1848–1852 (public domain), read by OCR from the Internet Archive scans of the Boston University School of Theology copy; unproofread, with machine clean-up only. Pāli Canon: Mahāsaṅgīti Tipiṭaka Buddhavasse 2500 (based on the Vipassana Research Institute’s Chaṭṭha Saṅgāyana edition), from SuttaCentral bilara-data, CC0; Devanagari and pronunciation made automatically from the Roman text. Pāli English: Bhikkhu Sujato (suttas) and Bhikkhu Brahmali (Vinaya), SuttaCentral, CC0. Pāli word meanings: the Pali Text Society’s Pali-English Dictionary (Rhys Davids & Stede), corrected reprint © The Pali Text Society, CC BY-NC 3.0, digital text from BuddhaDust; word matching automatic. English: King James Version (1769), public domain; words the translators added are in italics. Word meanings and pronunciations: Monier-Williams, Sanskrit–English Dictionary (1872), via this site’s Sanskrit dictionary (CC BY-SA 4.0); English↔Sanskrit word matches made automatically and may need checking.