Klryz

Scripture · Sanskrit Bible with the King James Version · the Pāli Canon

Middle Discourses 127 मज्झिमनिकाय 127

Chapter: 123456789101112131415161718192021222324252627282930313233343536373839404142434445464748495051525354555657585960616263646566676869707172737475767778798081828384858687888990919293949596979899100101102103104105106107108109110111112113114115116117118119120121122123124125126127128129130131132133134135136137138139140141142143144145146147148149150151152

Anuruddhasutta

Pāli in Devanagari; under each word its Roman pronunciation, syllable by syllable (ṃ = nasal hum). Tap a Pāli word for its meaning (PTS Pāli-English Dictionary); tap again to open it in the Pāli dictionary.

Verse: 123456789101112131415161718192021222324252627282930313233343536373839404142434445464748495051525354555657585960616263646566676869707172737475767778798081828384858687888990919293949596979899100101102103104105106107108109110111112113114115116117118119120121122123124125126127128129130131132133134135136137138139140141142143144145146147 · Hide pronunciation

  1. 1

    मज्झिमmaj·jhi·ma निकायni·kā·ya 127

    Majjhima Nikāya 127

    Middle Discourses 127

  2. 2

    अनुरुद्धसुत्तa·nu·rud·dha·sut·ta

    Anuruddhasutta

    With Anuruddha

  3. 3

    एवंe·vaṃ मेme सुतं—su·taṃ

    Evaṁ me sutaṁ—

    So I have heard.

  4. 4

    एकंe·kaṃ समयंsa·ma·yaṃ भगवाbha·ga·vā सावत्थियंsā·vat·thi·yaṃ विहरतिvi·ha·ra·ti जेतवनेje·ta·va·ne अनाथपिण्डिकस्सa·nā·tha·piṇ·ḍi·kas·sa आरामे।ā·rā·me

    ekaṁ samayaṁ bhagavā sāvatthiyaṁ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme.

    At one time the Buddha was staying near Sāvatthī in Jeta’s Grove, Anāthapiṇḍika’s monastery.

  5. 5

    अथa·tha खोkho पञ्चकङ्गोpañ·ca·kaṅ·go थपतिtha·pa·ti अञ्ञतरंañ·ña·ta·raṃ पुरिसंpu·ri·saṃ आमन्तेसि:ā·man·te·si

    Atha kho pañcakaṅgo thapati aññataraṁ purisaṁ āmantesi:

    And then the chamberlain Pañcakaṅga addressed a man,

  6. 6

    “एहिe·hi त्वं,tvaṃ अम्भोam·bho पुरिस,pu·ri·sa येनायस्माye·nā·yas·mā अनुरुद्धोa·nu·rud·dho तेनुपसङ्कम;te·nu·pa·saṅ·ka·ma उपसङ्कमित्वाu·pa·saṅ·ka·mit·vā ममma·ma वचनेनva·ca·ne·na आयस्मतोā·yas·ma·to अनुरुद्धस्सa·nu·rud·dhas·sa पादेpā·de सिरसाsi·ra·sā वन्दाहि:van·dā·hi

    “ehi tvaṁ, ambho purisa, yenāyasmā anuruddho tenupasaṅkama; upasaṅkamitvā mama vacanena āyasmato anuruddhassa pāde sirasā vandāhi:

    “Please, my man, go to Venerable Anuruddha, and in my name bow with your head to his feet. Say to him,

  7. 7

    ‘पञ्चकङ्गो,pañ·ca·kaṅ·go भन्ते,bhan·te थपतिtha·pa·ti आयस्मतोā·yas·ma·to अनुरुद्धस्सa·nu·rud·dhas·sa पादेpā·de सिरसाsi·ra·sā वन्दती’ति;van·da·tī

    ‘pañcakaṅgo, bhante, thapati āyasmato anuruddhassa pāde sirasā vandatī’ti;

    ‘Sir, the chamberlain Pañcakaṅga bows with his head to your feet.’

  8. 8

    एवञ्चe·vañ·ca वदेहि:va·de·hi

    evañca vadehi:

    And then ask him whether he

  9. 9

    ‘अधिवासेतुa·dhi·vā·se·tu किर,ki·ra भन्ते,bhan·te आयस्माā·yas·mā अनुरुद्धोa·nu·rud·dho पञ्चकङ्गस्सpañ·ca·kaṅ·gas·sa थपतिस्सtha·pa·tis·sa स्वातनायsvā·ta·nā·ya अत्तचतुत्थोat·ta·ca·tut·tho भत्तं;bhat·taṃ

    ‘adhivāsetu kira, bhante, āyasmā anuruddho pañcakaṅgassa thapatissa svātanāya attacatuttho bhattaṁ;

    would please accept tomorrow’s meal from Pañcakaṅga together with the mendicant Saṅgha.

  10. 10

    येनye·na चca किर,ki·ra भन्ते,bhan·te आयस्माā·yas·mā अनुरुद्धोa·nu·rud·dho पगेवतरंpa·ge·va·ta·raṃ आगच्छेय्य;ā·gac·chey·ya

    yena ca kira, bhante, āyasmā anuruddho pagevataraṁ āgaccheyya;

    And ask whether he might please come earlier than usual,

  11. 11

    पञ्चकङ्गो,pañ·ca·kaṅ·go भन्ते,bhan·te थपतिtha·pa·ti बहुकिच्चोba·hu·kic·co बहुकरणीयोba·hu·ka·ra·ṇī·yo राजकरणीयेना’”ति।rā·ja·ka·ra·ṇī·ye·nā

    pañcakaṅgo, bhante, thapati bahukicco bahukaraṇīyo rājakaraṇīyenā’”ti.

    for Pañcakaṅga has many duties, and much work to do for the king.”

  12. 12

    “एवं,e·vaṃ भन्ते”तिbhan·te खोkho सोso पुरिसोpu·ri·so पञ्चकङ्गस्सpañ·ca·kaṅ·gas·sa थपतिस्सtha·pa·tis·sa पटिस्सुत्वाpa·ṭis·sut·vā येनायस्माye·nā·yas·mā अनुरुद्धोa·nu·rud·dho तेनुपसङ्कमि;te·nu·pa·saṅ·ka·mi उपसङ्कमित्वाu·pa·saṅ·ka·mit·vā आयस्मन्तंā·yas·man·taṃ अनुरुद्धंa·nu·rud·dhaṃ अभिवादेत्वाa·bhi·vā·det·vā एकमन्तंe·ka·man·taṃ निसीदि।ni·sī·di एकमन्तंe·ka·man·taṃ निसिन्नोni·sin·no खोkho सोso पुरिसोpu·ri·so आयस्मन्तंā·yas·man·taṃ अनुरुद्धंa·nu·rud·dhaṃ एतदवोच:e·ta·da·vo·ca

    “Evaṁ, bhante”ti kho so puriso pañcakaṅgassa thapatissa paṭissutvā yenāyasmā anuruddho tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmantaṁ anuruddhaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinno kho so puriso āyasmantaṁ anuruddhaṁ etadavoca:

    “Yes, sir,” that man replied. He did as Pañcakaṅga asked, and

  13. 13

    “पञ्चकङ्गो,pañ·ca·kaṅ·go भन्ते,bhan·te थपतिtha·pa·ti आयस्मतोā·yas·ma·to अनुरुद्धस्सa·nu·rud·dhas·sa पादेpā·de सिरसाsi·ra·sā वन्दति,van·da·ti एवञ्चe·vañ·ca वदेति:va·de·ti

    “pañcakaṅgo, bhante, thapati āyasmato anuruddhassa pāde sirasā vandati, evañca vadeti:

    (Pāli only)

  14. 14

    ‘अधिवासेतुa·dhi·vā·se·tu किर,ki·ra भन्ते,bhan·te आयस्माā·yas·mā अनुरुद्धोa·nu·rud·dho पञ्चकङ्गस्सpañ·ca·kaṅ·gas·sa थपतिस्सtha·pa·tis·sa स्वातनायsvā·ta·nā·ya अत्तचतुत्थोat·ta·ca·tut·tho भत्तं;bhat·taṃ

    ‘adhivāsetu kira, bhante, āyasmā anuruddho pañcakaṅgassa thapatissa svātanāya attacatuttho bhattaṁ;

    (Pāli only)

  15. 15

    येनye·na चca किर,ki·ra भन्ते,bhan·te आयस्माā·yas·mā अनुरुद्धोa·nu·rud·dho पगेवतरंpa·ge·va·ta·raṃ आगच्छेय्य;ā·gac·chey·ya

    yena ca kira, bhante, āyasmā anuruddho pagevataraṁ āgaccheyya;

    (Pāli only)

  16. 16

    पञ्चकङ्गो,pañ·ca·kaṅ·go भन्ते,bhan·te थपतिtha·pa·ti बहुकिच्चोba·hu·kic·co बहुकरणीयोba·hu·ka·ra·ṇī·yo राजकरणीयेना’”ति।rā·ja·ka·ra·ṇī·ye·nā

    pañcakaṅgo, bhante, thapati bahukicco bahukaraṇīyo rājakaraṇīyenā’”ti.

    (Pāli only)

  17. 17

    अधिवासेसिa·dhi·vā·se·si खोkho आयस्माā·yas·mā अनुरुद्धोa·nu·rud·dho तुण्हीभावेन।tuṇ·hī·bhā·ve·na

    Adhivāsesi kho āyasmā anuruddho tuṇhībhāvena.

    Venerable Anuruddha consented with silence.

  18. 18

    अथa·tha खोkho आयस्माā·yas·mā अनुरुद्धोa·nu·rud·dho तस्साtas·sā रत्तियाrat·ti·yā अच्चयेनac·ca·ye·na पुब्बण्हसमयंpub·baṇ·ha·sa·ma·yaṃ निवासेत्वाni·vā·set·vā पत्तचीवरमादायpat·ta·cī·va·ra·mā·dā·ya येनye·na पञ्चकङ्गस्सpañ·ca·kaṅ·gas·sa थपतिस्सtha·pa·tis·sa निवेसनंni·ve·sa·naṃ तेनुपसङ्कमि;te·nu·pa·saṅ·ka·mi उपसङ्कमित्वाu·pa·saṅ·ka·mit·vā पञ्ञत्तेpañ·ñat·te आसनेā·sa·ne निसीदि।ni·sī·di

    Atha kho āyasmā anuruddho tassā rattiyā accayena pubbaṇhasamayaṁ nivāsetvā pattacīvaramādāya yena pañcakaṅgassa thapatissa nivesanaṁ tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā paññatte āsane nisīdi.

    Then when the night had passed, Anuruddha robed up in the morning and, taking his bowl and robe, went to Pañcakaṅga’s home, where he sat down on the seat spread out.

  19. 19

    अथa·tha खोkho पञ्चकङ्गोpañ·ca·kaṅ·go थपतिtha·pa·ti आयस्मन्तंā·yas·man·taṃ अनुरुद्धंa·nu·rud·dhaṃ पणीतेनpa·ṇī·te·na खादनीयेनkhā·da·nī·ye·na भोजनीयेनbho·ja·nī·ye·na सहत्थाsa·hat·thā सन्तप्पेसिsan·tap·pe·si सम्पवारेसि।sam·pa·vā·re·si

    Atha kho pañcakaṅgo thapati āyasmantaṁ anuruddhaṁ paṇītena khādanīyena bhojanīyena sahatthā santappesi sampavāresi.

    Then Pañcakaṅga served and satisfied Anuruddha with his own hands with delicious fresh and cooked foods.

  20. 20

    अथa·tha खोkho पञ्चकङ्गोpañ·ca·kaṅ·go थपतिtha·pa·ti आयस्मन्तंā·yas·man·taṃ अनुरुद्धंa·nu·rud·dhaṃ भुत्ताविंbhut·tā·viṃ ओनीतपत्तपाणिंo·nī·ta·pat·ta·pā·ṇiṃ अञ्ञतरंañ·ña·ta·raṃ नीचंnī·caṃ आसनंā·sa·naṃ गहेत्वाga·het·vā एकमन्तंe·ka·man·taṃ निसीदि।ni·sī·di

    Atha kho pañcakaṅgo thapati āyasmantaṁ anuruddhaṁ bhuttāviṁ onītapattapāṇiṁ aññataraṁ nīcaṁ āsanaṁ gahetvā ekamantaṁ nisīdi.

    When Anuruddha had eaten and washed his hands and bowl, Pañcakaṅga took a low seat, sat to one side,

  21. 21

    एकमन्तंe·ka·man·taṃ निसिन्नोni·sin·no खोkho पञ्चकङ्गोpañ·ca·kaṅ·go थपतिtha·pa·ti आयस्मन्तंā·yas·man·taṃ अनुरुद्धंa·nu·rud·dhaṃ एतदवोच:e·ta·da·vo·ca

    Ekamantaṁ nisinno kho pañcakaṅgo thapati āyasmantaṁ anuruddhaṁ etadavoca:

    and said to him:

  22. 22

    “इधi·dha मं,maṃ भन्ते,bhan·te थेराthe·rā भिक्खूbhik·khū उपसङ्कमित्वाu·pa·saṅ·ka·mit·vā एवमाहंसु:e·va·mā·haṃ·su

    “Idha maṁ, bhante, therā bhikkhū upasaṅkamitvā evamāhaṁsu:

    “Sir, some senior mendicants have come to me and said,

  23. 23

    ‘अप्पमाणं,ap·pa·mā·ṇaṃ गहपति,ga·ha·pa·ti चेतोविमुत्तिंce·to·vi·mut·tiṃ भावेही’ति।bhā·ve·hī

    ‘appamāṇaṁ, gahapati, cetovimuttiṁ bhāvehī’ti.

    ‘Householder, develop the limitless release of the heart.’

  24. 24

    एकच्चेe·kac·ce थेराthe·rā एवमाहंसु:e·va·mā·haṃ·su

    Ekacce therā evamāhaṁsu:

    Others have said,

  25. 25

    ‘महग्गतं,ma·hag·ga·taṃ गहपति,ga·ha·pa·ti चेतोविमुत्तिंce·to·vi·mut·tiṃ भावेही’ति।bhā·ve·hī

    ‘mahaggataṁ, gahapati, cetovimuttiṁ bhāvehī’ti.

    ‘Householder, develop the expansive release of the heart.’

  26. 26

    याyā चायं,cā·yaṃ भन्ते,bhan·te अप्पमाणाap·pa·mā·ṇā चेतोविमुत्तिce·to·vi·mut·ti याyā चca महग्गताma·hag·ga·tā चेतोविमुत्ति—ce·to·vi·mut·ti

    Yā cāyaṁ, bhante, appamāṇā cetovimutti yā ca mahaggatā cetovimutti—

    Now, the limitless release of the heart and the expansive release of the heart:

  27. 27

    इमेi·me धम्माdham·mā नानत्थाnā·nat·thā चेवce·va नानाब्यञ्जनाnā·nāb·yañ·ja·nā च,ca उदाहुu·dā·hu एकत्थाe·kat·thā ब्यञ्जनमेवbyañ·ja·na·me·va नानन्”ति?nā·nan

    ime dhammā nānatthā ceva nānābyañjanā ca, udāhu ekatthā byañjanameva nānan”ti?

    do these things differ in both meaning and phrasing? Or do they mean the same thing, and differ only in the phrasing?”

  28. 28

    “तेनte·na हि,hi गहपति,ga·ha·pa·ti तंयेवेत्थtaṃ·ye·vet·tha पटिभातु,pa·ṭi·bhā·tu अपण्णकन्तेa·paṇ·ṇa·kan·te इतोi·to भविस्सती”ति।bha·vis·sa·tī

    “Tena hi, gahapati, taṁyevettha paṭibhātu, apaṇṇakante ito bhavissatī”ti.

    “Well then, householder, let me know what you think about this. Afterwards, it’s a sure bet that you’ll get it.”

  29. 29

    “मय्हंmay·haṃ खो,kho भन्ते,bhan·te एवंe·vaṃ होति:ho·ti

    “Mayhaṁ kho, bhante, evaṁ hoti:

    “Sir, this is what I think.

  30. 30

    ‘याyā चायंcā·yaṃ अप्पमाणाap·pa·mā·ṇā चेतोविमुत्तिce·to·vi·mut·ti याyā चca महग्गताma·hag·ga·tā चेतोविमुत्तिce·to·vi·mut·ti इमेi·me धम्माdham·mā एकत्थाe·kat·thā ब्यञ्जनमेवbyañ·ja·na·me·va नानन्’”ति।nā·nan

    ‘yā cāyaṁ appamāṇā cetovimutti yā ca mahaggatā cetovimutti ime dhammā ekatthā byañjanameva nānan’”ti.

    The limitless release of the heart and the expansive release of the heart mean the same thing, and differ only in the phrasing.”

  31. 31

    “याyā चायं,cā·yaṃ गहपति,ga·ha·pa·ti अप्पमाणाap·pa·mā·ṇā चेतोविमुत्तिce·to·vi·mut·ti याyā चca महग्गताma·hag·ga·tā चेतोविमुत्तिce·to·vi·mut·ti इमेi·me धम्माdham·mā नानत्थाnā·nat·thā चेवce·va नानाब्यञ्जनाnā·nāb·yañ·ja·nā च।ca

    “Yā cāyaṁ, gahapati, appamāṇā cetovimutti yā ca mahaggatā cetovimutti ime dhammā nānatthā ceva nānābyañjanā ca.

    “The limitless release of the heart and the expansive release of the heart differ in both meaning and phrasing.

  32. 32

    तदमिनापेतं,ta·da·mi·nā·pe·taṃ गहपति,ga·ha·pa·ti परियायेनpa·ri·yā·ye·na वेदितब्बंve·di·tab·baṃ यथाya·thā इमेi·me धम्माdham·mā नानत्थाnā·nat·thā चेवce·va नानाब्यञ्जनाnā·nāb·yañ·ja·nā च।ca

    Tadamināpetaṁ, gahapati, pariyāyena veditabbaṁ yathā ime dhammā nānatthā ceva nānābyañjanā ca.

    This is a way to understand how these things differ in both meaning and phrasing.

  33. 33

    कतमाka·ta·mā च,ca गहपति,ga·ha·pa·ti अप्पमाणाap·pa·mā·ṇā चेतोविमुत्ति?ce·to·vi·mut·ti

    Katamā ca, gahapati, appamāṇā cetovimutti?

    And what is the limitless release of the heart?

  34. 34

    इध,i·dha गहपति,ga·ha·pa·ti भिक्खुbhik·khu मेत्तासहगतेनmet·tā·sa·ha·ga·te·na चेतसाce·ta·sā एकंe·kaṃ दिसंdi·saṃ फरित्वाpha·rit·vā विहरति,vi·ha·ra·ti तथाta·thā दुतियंdu·ti·yaṃ तथाta·thā ततियंta·ti·yaṃ तथाta·thā चतुत्थं;ca·tut·thaṃ इतिi·ti उद्धमधोud·dha·ma·dho तिरियंti·ri·yaṃ सब्बधिsab·ba·dhi सब्बत्ततायsab·bat·ta·tā·ya सब्बावन्तंsab·bā·van·taṃ लोकंlo·kaṃ मेत्तासहगतेनmet·tā·sa·ha·ga·te·na चेतसाce·ta·sā विपुलेनvi·pu·le·na महग्गतेनma·hag·ga·te·na अप्पमाणेनap·pa·mā·ṇe·na अवेरेनa·ve·re·na अब्याबज्झेनab·yā·baj·jhe·na फरित्वाpha·rit·vā विहरति।vi·ha·ra·ti

    Idha, gahapati, bhikkhu mettāsahagatena cetasā ekaṁ disaṁ pharitvā viharati, tathā dutiyaṁ tathā tatiyaṁ tathā catutthaṁ; iti uddhamadho tiriyaṁ sabbadhi sabbattatāya sabbāvantaṁ lokaṁ mettāsahagatena cetasā vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyābajjhena pharitvā viharati.

    It’s when a mendicant meditates spreading a heart full of love to one direction, and to the second, and to the third, and to the fourth. In the same way above, below, across, everywhere, all around, they spread a heart full of love to the whole world—abundant, expansive, limitless, free of enmity and ill will.

  35. 35

    करुणासहगतेनka·ru·ṇā·sa·ha·ga·te·na चेतसाce·ta·sā …

    Karuṇāsahagatena cetasā …

    They meditate spreading a heart full of compassion …

  36. 36

    मुदितासहगतेनmu·di·tā·sa·ha·ga·te·na चेतसाce·ta·sā …

    muditāsahagatena cetasā …

    They meditate spreading a heart full of rejoicing …

  37. 37

    उपेक्खासहगतेनu·pek·khā·sa·ha·ga·te·na चेतसाce·ta·sā एकंe·kaṃ दिसंdi·saṃ फरित्वाpha·rit·vā विहरति,vi·ha·ra·ti तथाta·thā दुतियंdu·ti·yaṃ तथाta·thā ततियंta·ti·yaṃ तथाta·thā चतुत्थं;ca·tut·thaṃ इतिi·ti उद्धमधोud·dha·ma·dho तिरियंti·ri·yaṃ सब्बधिsab·ba·dhi सब्बत्ततायsab·bat·ta·tā·ya सब्बावन्तंsab·bā·van·taṃ लोकंlo·kaṃ उपेक्खासहगतेनu·pek·khā·sa·ha·ga·te·na चेतसाce·ta·sā विपुलेनvi·pu·le·na महग्गतेनma·hag·ga·te·na अप्पमाणेनap·pa·mā·ṇe·na अवेरेनa·ve·re·na अब्याबज्झेनab·yā·baj·jhe·na फरित्वाpha·rit·vā विहरति।vi·ha·ra·ti

    upekkhāsahagatena cetasā ekaṁ disaṁ pharitvā viharati, tathā dutiyaṁ tathā tatiyaṁ tathā catutthaṁ; iti uddhamadho tiriyaṁ sabbadhi sabbattatāya sabbāvantaṁ lokaṁ upekkhāsahagatena cetasā vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyābajjhena pharitvā viharati.

    They meditate spreading a heart full of equanimity to one direction, and to the second, and to the third, and to the fourth. In the same way above, below, across, everywhere, all around, they spread a heart full of equanimity to the whole world—abundant, expansive, limitless, free of enmity and ill will.

  38. 38

    अयंa·yaṃ वुच्चति,vuc·ca·ti गहपति,ga·ha·pa·ti अप्पमाणाap·pa·mā·ṇā चेतोविमुत्ति।ce·to·vi·mut·ti

    Ayaṁ vuccati, gahapati, appamāṇā cetovimutti.

    This is called the limitless release of the heart.

  39. 39

    कतमाka·ta·mā च,ca गहपति,ga·ha·pa·ti महग्गताma·hag·ga·tā चेतोविमुत्ति?ce·to·vi·mut·ti

    Katamā ca, gahapati, mahaggatā cetovimutti?

    And what is the expansive release of the heart?

  40. 40

    इध,i·dha गहपति,ga·ha·pa·ti भिक्खुbhik·khu यावताyā·va·tā एकंe·kaṃ रुक्खमूलंruk·kha·mū·laṃ महग्गतन्तिma·hag·ga·tan·ti फरित्वाpha·rit·vā अधिमुच्चित्वाa·dhi·muc·cit·vā विहरति।vi·ha·ra·ti

    Idha, gahapati, bhikkhu yāvatā ekaṁ rukkhamūlaṁ mahaggatanti pharitvā adhimuccitvā viharati.

    It’s when a mendicant meditates focused on pervading the extent of a single tree root as expansive.

  41. 41

    अयंa·yaṃ वुच्चति,vuc·ca·ti गहपति,ga·ha·pa·ti महग्गताma·hag·ga·tā चेतोविमुत्ति।ce·to·vi·mut·ti

    Ayaṁ vuccati, gahapati, mahaggatā cetovimutti.

    This is called the expansive release of the heart.

  42. 42

    इधi·dha पन,pa·na गहपति,ga·ha·pa·ti भिक्खुbhik·khu यावताyā·va·tā द्वेdve वाvā तीणिtī·ṇi वाvā रुक्खमूलानिruk·kha·mū·lā·ni महग्गतन्तिma·hag·ga·tan·ti फरित्वाpha·rit·vā अधिमुच्चित्वाa·dhi·muc·cit·vā विहरति।vi·ha·ra·ti

    Idha pana, gahapati, bhikkhu yāvatā dve vā tīṇi vā rukkhamūlāni mahaggatanti pharitvā adhimuccitvā viharati.

    Also, a mendicant meditates focused on pervading the extent of two or three tree roots …

  43. 43

    अयम्पिa·yam·pi वुच्चति,vuc·ca·ti गहपति,ga·ha·pa·ti महग्गताma·hag·ga·tā चेतोविमुत्ति।ce·to·vi·mut·ti

    Ayampi vuccati, gahapati, mahaggatā cetovimutti.

    (Pāli only)

  44. 44

    इधi·dha पन,pa·na गहपति,ga·ha·pa·ti भिक्खुbhik·khu यावताyā·va·tā एकंe·kaṃ गामक्खेत्तंgā·mak·khet·taṃ महग्गतन्तिma·hag·ga·tan·ti फरित्वाpha·rit·vā अधिमुच्चित्वाa·dhi·muc·cit·vā विहरति।vi·ha·ra·ti

    Idha pana, gahapati, bhikkhu yāvatā ekaṁ gāmakkhettaṁ mahaggatanti pharitvā adhimuccitvā viharati.

    a single village district …

  45. 45

    अयम्पिa·yam·pi वुच्चति,vuc·ca·ti गहपति,ga·ha·pa·ti महग्गताma·hag·ga·tā चेतोविमुत्ति।ce·to·vi·mut·ti

    Ayampi vuccati, gahapati, mahaggatā cetovimutti.

    (Pāli only)

  46. 46

    इधi·dha पन,pa·na गहपति,ga·ha·pa·ti भिक्खुbhik·khu यावताyā·va·tā द्वेdve वाvā तीणिtī·ṇi वाvā गामक्खेत्तानिgā·mak·khet·tā·ni महग्गतन्तिma·hag·ga·tan·ti फरित्वाpha·rit·vā अधिमुच्चित्वाa·dhi·muc·cit·vā विहरति।vi·ha·ra·ti

    Idha pana, gahapati, bhikkhu yāvatā dve vā tīṇi vā gāmakkhettāni mahaggatanti pharitvā adhimuccitvā viharati.

    two or three village districts …

  47. 47

    अयम्पिa·yam·pi वुच्चति,vuc·ca·ti गहपति,ga·ha·pa·ti महग्गताma·hag·ga·tā चेतोविमुत्ति।ce·to·vi·mut·ti

    Ayampi vuccati, gahapati, mahaggatā cetovimutti.

    (Pāli only)

  48. 48

    इधi·dha पन,pa·na गहपति,ga·ha·pa·ti भिक्खुbhik·khu यावताyā·va·tā एकंe·kaṃ महारज्जंma·hā·raj·jaṃ महग्गतन्तिma·hag·ga·tan·ti फरित्वाpha·rit·vā अधिमुच्चित्वाa·dhi·muc·cit·vā विहरति।vi·ha·ra·ti

    Idha pana, gahapati, bhikkhu yāvatā ekaṁ mahārajjaṁ mahaggatanti pharitvā adhimuccitvā viharati.

    a single kingdom …

  49. 49

    अयम्पिa·yam·pi वुच्चति,vuc·ca·ti गहपति,ga·ha·pa·ti महग्गताma·hag·ga·tā चेतोविमुत्ति।ce·to·vi·mut·ti

    Ayampi vuccati, gahapati, mahaggatā cetovimutti.

    (Pāli only)

  50. 50

    इधi·dha पन,pa·na गहपति,ga·ha·pa·ti भिक्खुbhik·khu यावताyā·va·tā द्वेdve वाvā तीणिtī·ṇi वाvā महारज्जानिma·hā·raj·jā·ni महग्गतन्तिma·hag·ga·tan·ti फरित्वाpha·rit·vā अधिमुच्चित्वाa·dhi·muc·cit·vā विहरति।vi·ha·ra·ti

    Idha pana, gahapati, bhikkhu yāvatā dve vā tīṇi vā mahārajjāni mahaggatanti pharitvā adhimuccitvā viharati.

    two or three kingdoms …

  51. 51

    अयम्पिa·yam·pi वुच्चति,vuc·ca·ti गहपति,ga·ha·pa·ti महग्गताma·hag·ga·tā चेतोविमुत्ति।ce·to·vi·mut·ti

    Ayampi vuccati, gahapati, mahaggatā cetovimutti.

    (Pāli only)

  52. 52

    इधi·dha पन,pa·na गहपति,ga·ha·pa·ti भिक्खुbhik·khu यावताyā·va·tā समुद्दपरियन्तंsa·mud·da·pa·ri·yan·taṃ पथविंpa·tha·viṃ महग्गतन्तिma·hag·ga·tan·ti फरित्वाpha·rit·vā अधिमुच्चित्वाa·dhi·muc·cit·vā विहरति।vi·ha·ra·ti

    Idha pana, gahapati, bhikkhu yāvatā samuddapariyantaṁ pathaviṁ mahaggatanti pharitvā adhimuccitvā viharati.

    this land surrounded by ocean.

  53. 53

    अयम्पिa·yam·pi वुच्चति,vuc·ca·ti गहपति,ga·ha·pa·ti महग्गताma·hag·ga·tā चेतोविमुत्ति।ce·to·vi·mut·ti

    Ayampi vuccati, gahapati, mahaggatā cetovimutti.

    This too is called the expansive release of the heart.

  54. 54

    इमिनाi·mi·nā खोkho एतं,e·taṃ गहपति,ga·ha·pa·ti परियायेनpa·ri·yā·ye·na वेदितब्बंve·di·tab·baṃ यथाya·thā इमेi·me धम्माdham·mā नानत्थाnā·nat·thā चेवce·va नानाब्यञ्जनाnā·nāb·yañ·ja·nā च।ca

    Iminā kho etaṁ, gahapati, pariyāyena veditabbaṁ yathā ime dhammā nānatthā ceva nānābyañjanā ca.

    This is a way to understand how these things differ in both meaning and phrasing.

  55. 55

    चतस्सोca·tas·so खोkho इमाi·mā गहपति,ga·ha·pa·ti भवूपपत्तियो।bha·vū·pa·pat·ti·yo

    Catasso kho imā gahapati, bhavūpapattiyo.

    Householder, there are these four kinds of rebirth in a future life.

  56. 56

    कतमाka·ta·mā चतस्सो?ca·tas·so

    Katamā catasso?

    What four?

  57. 57

    इध,i·dha गहपति,ga·ha·pa·ti एकच्चोe·kac·co ‘परित्ताभा’तिpa·rit·tā·bhā फरित्वाpha·rit·vā अधिमुच्चित्वाa·dhi·muc·cit·vā विहरति।vi·ha·ra·ti

    Idha, gahapati, ekacco ‘parittābhā’ti pharitvā adhimuccitvā viharati.

    Take someone who meditates focused on pervading ‘limited luminosity’.

  58. 58

    सोso कायस्सkā·yas·sa भेदाbhe·dā परंpa·raṃ मरणाma·ra·ṇā परित्ताभानंpa·rit·tā·bhā·naṃ देवानंde·vā·naṃ सहब्यतंsa·hab·ya·taṃ उपपज्जति।u·pa·paj·ja·ti

    So kāyassa bhedā paraṁ maraṇā parittābhānaṁ devānaṁ sahabyataṁ upapajjati.

    When their body breaks up, after death, they’re reborn in the company of the gods of limited luminosity.

  59. 59

    इधi·dha पन,pa·na गहपति,ga·ha·pa·ti एकच्चोe·kac·co ‘अप्पमाणाभा’तिap·pa·mā·ṇā·bhā फरित्वाpha·rit·vā अधिमुच्चित्वाa·dhi·muc·cit·vā विहरति।vi·ha·ra·ti

    Idha pana, gahapati, ekacco ‘appamāṇābhā’ti pharitvā adhimuccitvā viharati.

    Next, take someone who meditates focused on pervading ‘limitless luminosity’.

  60. 60

    सोso कायस्सkā·yas·sa भेदाbhe·dā परंpa·raṃ मरणाma·ra·ṇā अप्पमाणाभानंap·pa·mā·ṇā·bhā·naṃ देवानंde·vā·naṃ सहब्यतंsa·hab·ya·taṃ उपपज्जति।u·pa·paj·ja·ti

    So kāyassa bhedā paraṁ maraṇā appamāṇābhānaṁ devānaṁ sahabyataṁ upapajjati.

    When their body breaks up, after death, they’re reborn in the company of the gods of limitless luminosity.

  61. 61

    इधi·dha पन,pa·na गहपति,ga·ha·pa·ti एकच्चोe·kac·co ‘सङ्किलिट्ठाभा’तिsaṅ·ki·liṭ·ṭhā·bhā फरित्वाpha·rit·vā अधिमुच्चित्वाa·dhi·muc·cit·vā विहरति।vi·ha·ra·ti

    Idha pana, gahapati, ekacco ‘saṅkiliṭṭhābhā’ti pharitvā adhimuccitvā viharati.

    Next, take someone who meditates focused on pervading ‘corrupted radiance’.

  62. 62

    सोso कायस्सkā·yas·sa भेदाbhe·dā परंpa·raṃ मरणाma·ra·ṇā सङ्किलिट्ठाभानंsaṅ·ki·liṭ·ṭhā·bhā·naṃ देवानंde·vā·naṃ सहब्यतंsa·hab·ya·taṃ उपपज्जति।u·pa·paj·ja·ti

    So kāyassa bhedā paraṁ maraṇā saṅkiliṭṭhābhānaṁ devānaṁ sahabyataṁ upapajjati.

    When their body breaks up, after death, they’re reborn in the company of the gods of corrupted luminosity.

  63. 63

    इधi·dha पन,pa·na गहपति,ga·ha·pa·ti एकच्चोe·kac·co ‘परिसुद्धाभा’तिpa·ri·sud·dhā·bhā फरित्वाpha·rit·vā अधिमुच्चित्वाa·dhi·muc·cit·vā विहरति।vi·ha·ra·ti

    Idha pana, gahapati, ekacco ‘parisuddhābhā’ti pharitvā adhimuccitvā viharati.

    Next, take someone who meditates focused on pervading ‘pure radiance’.

  64. 64

    सोso कायस्सkā·yas·sa भेदाbhe·dā परंpa·raṃ मरणाma·ra·ṇā परिसुद्धाभानंpa·ri·sud·dhā·bhā·naṃ देवानंde·vā·naṃ सहब्यतंsa·hab·ya·taṃ उपपज्जति।u·pa·paj·ja·ti

    So kāyassa bhedā paraṁ maraṇā parisuddhābhānaṁ devānaṁ sahabyataṁ upapajjati.

    When their body breaks up, after death, they’re reborn in the company of the gods of pure luminosity.

  65. 65

    इमाi·mā खो,kho गहपति,ga·ha·pa·ti चतस्सोca·tas·so भवूपपत्तियो।bha·vū·pa·pat·ti·yo

    Imā kho, gahapati, catasso bhavūpapattiyo.

    These are the four kinds of rebirth in a future life.

  66. 66

    होतिho·ti खोkho सो,so गहपति,ga·ha·pa·ti समयो,sa·ma·yo याyā ताtā देवताde·va·tā एकज्झंe·kaj·jhaṃ सन्निपतन्ति,san·ni·pa·tan·ti तासंtā·saṃ एकज्झंe·kaj·jhaṃ सन्निपतितानंsan·ni·pa·ti·tā·naṃ वण्णनानत्तञ्हिvaṇ·ṇa·nā·nat·tañ·hi खोkho पञ्ञायतिpañ·ñā·ya·ti नोno चca आभानानत्तं।ā·bhā·nā·nat·taṃ

    Hoti kho so, gahapati, samayo, yā tā devatā ekajjhaṁ sannipatanti, tāsaṁ ekajjhaṁ sannipatitānaṁ vaṇṇanānattañhi kho paññāyati no ca ābhānānattaṁ.

    There comes a time, householder, when the deities gather together as one. When they do so, a difference in their color is evident, but not in their luminosity.

  67. 67

    सेय्यथापि,sey·ya·thā·pi गहपति,ga·ha·pa·ti पुरिसोpu·ri·so सम्बहुलानिsam·ba·hu·lā·ni तेलप्पदीपानिte·lap·pa·dī·pā·ni एकंe·kaṃ घरंgha·raṃ पवेसेय्य।pa·ve·sey·ya

    Seyyathāpi, gahapati, puriso sambahulāni telappadīpāni ekaṁ gharaṁ paveseyya.

    It’s like when a person brings several oil lamps into one house.

  68. 68

    तेसंte·saṃ एकंe·kaṃ घरंgha·raṃ पवेसितानंpa·ve·si·tā·naṃ अच्चिनानत्तञ्हिac·ci·nā·nat·tañ·hi खोkho पञ्ञायेथ,pañ·ñā·ye·tha नोno चca आभानानत्तं;ā·bhā·nā·nat·taṃ

    Tesaṁ ekaṁ gharaṁ pavesitānaṁ accinānattañhi kho paññāyetha, no ca ābhānānattaṁ;

    You can detect a difference in their flames, but not in their radiance.

  69. 69

    एवमेवe·va·me·va खो,kho गहपति,ga·ha·pa·ti होतिho·ti खोkho सोso समयो,sa·ma·yo याyā ताtā देवताde·va·tā एकज्झंe·kaj·jhaṃ सन्निपतन्तिsan·ni·pa·tan·ti तासंtā·saṃ एकज्झंe·kaj·jhaṃ सन्निपतितानंsan·ni·pa·ti·tā·naṃ वण्णनानत्तञ्हिvaṇ·ṇa·nā·nat·tañ·hi खोkho पञ्ञायति,pañ·ñā·ya·ti नोno चca आभानानत्तं।ā·bhā·nā·nat·taṃ

    evameva kho, gahapati, hoti kho so samayo, yā tā devatā ekajjhaṁ sannipatanti tāsaṁ ekajjhaṁ sannipatitānaṁ vaṇṇanānattañhi kho paññāyati, no ca ābhānānattaṁ.

    In the same way, when the deities gather together as one, a difference in their color is evident, but not in their luminosity.

  70. 70

    होतिho·ti खोkho सो,so गहपति,ga·ha·pa·ti समयो,sa·ma·yo याyā ताtā देवताde·va·tā ततोta·to विपक्कमन्ति,vi·pak·ka·man·ti तासंtā·saṃ ततोta·to विपक्कमन्तीनंvi·pak·ka·man·tī·naṃ वण्णनानत्तञ्चेवvaṇ·ṇa·nā·nat·tañ·ce·va पञ्ञायतिpañ·ñā·ya·ti आभानानत्तञ्च।ā·bhā·nā·nat·tañ·ca

    Hoti kho so, gahapati, samayo, yā tā devatā tato vipakkamanti, tāsaṁ tato vipakkamantīnaṁ vaṇṇanānattañceva paññāyati ābhānānattañca.

    There comes a time when those deities go their separate ways. When they do so, a difference both in their color and also in their luminosity is evident.

  71. 71

    सेय्यथापि,sey·ya·thā·pi गहपति,ga·ha·pa·ti पुरिसोpu·ri·so तानिtā·ni सम्बहुलानिsam·ba·hu·lā·ni तेलप्पदीपानिte·lap·pa·dī·pā·ni तम्हाtam·hā घराgha·rā नीहरेय्य।nī·ha·rey·ya

    Seyyathāpi, gahapati, puriso tāni sambahulāni telappadīpāni tamhā gharā nīhareyya.

    It’s like when a person takes those several oil lamps out of that house.

  72. 72

    तेसंte·saṃ ततोta·to नीहतानंnī·ha·tā·naṃ अच्चिनानत्तञ्चेवac·ci·nā·nat·tañ·ce·va पञ्ञायेथpañ·ñā·ye·tha आभानानत्तञ्च;ā·bhā·nā·nat·tañ·ca

    Tesaṁ tato nīhatānaṁ accinānattañceva paññāyetha ābhānānattañca;

    You can detect a difference both in their flames and also in their radiance.

  73. 73

    एवमेवe·va·me·va खो,kho गहपति,ga·ha·pa·ti होतिho·ti खोkho सोso समयो,sa·ma·yo याyā ताtā देवताde·va·tā ततोta·to विपक्कमन्ति,vi·pak·ka·man·ti तासंtā·saṃ ततोta·to विपक्कमन्तीनंvi·pak·ka·man·tī·naṃ वण्णनानत्तञ्चेवvaṇ·ṇa·nā·nat·tañ·ce·va पञ्ञायतिpañ·ñā·ya·ti आभानानत्तञ्च।ā·bhā·nā·nat·tañ·ca

    evameva kho, gahapati, hoti kho so samayo, yā tā devatā tato vipakkamanti, tāsaṁ tato vipakkamantīnaṁ vaṇṇanānattañceva paññāyati ābhānānattañca.

    In the same way, when the deities go their separate ways, a difference both in their color and also in their luminosity is evident.

  74. 74

    नna खो,kho गहपति,ga·ha·pa·ti तासंtā·saṃ देवतानंde·va·tā·naṃ एवंe·vaṃ होति:ho·ti

    Na kho, gahapati, tāsaṁ devatānaṁ evaṁ hoti:

    It’s not that those deities think,

  75. 75

    ‘इदंi·daṃ अम्हाकंam·hā·kaṃ निच्चन्तिnic·can·ti वाvā धुवन्तिdhu·van·ti वाvā सस्सतन्तिsas·sa·tan·ti वा’,vā अपिa·pi चca यत्थyat·tha यत्थेवyat·the·va ताtā देवताde·va·tā अभिनिविसन्तिa·bhi·ni·vi·san·ti तत्थtat·tha तत्थेवtat·the·va ताtā देवताde·va·tā अभिरमन्ति।a·bhi·ra·man·ti

    ‘idaṁ amhākaṁ niccanti vā dhuvanti vā sassatanti vā’, api ca yattha yattheva tā devatā abhinivisanti tattha tattheva tā devatā abhiramanti.

    ‘What we have is permanent, lasting, and eternal.’ Rather, wherever those deities cling, that’s where they take pleasure.

  76. 76

    सेय्यथापि,sey·ya·thā·pi गहपति,ga·ha·pa·ti मक्खिकानंmak·khi·kā·naṃ काजेनkā·je·na वाvā पिटकेनpi·ṭa·ke·na वाvā हरीयमानानंha·rī·ya·mā·nā·naṃ नna एवंe·vaṃ होति:ho·ti

    Seyyathāpi, gahapati, makkhikānaṁ kājena vā piṭakena vā harīyamānānaṁ na evaṁ hoti:

    It’s like when flies are being carried along on a carrying-pole or basket. It’s not that they think,

  77. 77

    ‘इदंi·daṃ अम्हाकंam·hā·kaṃ निच्चन्तिnic·can·ti वाvā धुवन्तिdhu·van·ti वाvā सस्सतन्तिsas·sa·tan·ti वा’,vā अपिa·pi चca यत्थyat·tha यत्थेवyat·the·va ताtā मक्खिकाmak·khi·kā अभिनिविसन्तिa·bhi·ni·vi·san·ti तत्थtat·tha तत्थेवtat·the·va ताtā मक्खिकाmak·khi·kā अभिरमन्ति;a·bhi·ra·man·ti

    ‘idaṁ amhākaṁ niccanti vā dhuvanti vā sassatanti vā’, api ca yattha yattheva tā makkhikā abhinivisanti tattha tattheva tā makkhikā abhiramanti;

    ‘What we have is permanent, lasting, and eternal.’ Rather, wherever those flies cling, that’s where they take pleasure.

  78. 78

    एवमेवe·va·me·va खो,kho गहपति,ga·ha·pa·ti तासंtā·saṃ देवतानंde·va·tā·naṃ नna एवंe·vaṃ होति:ho·ti

    evameva kho, gahapati, tāsaṁ devatānaṁ na evaṁ hoti:

    In the same way, it’s not that those deities think,

  79. 79

    ‘इदंi·daṃ अम्हाकंam·hā·kaṃ निच्चन्तिnic·can·ti वाvā धुवन्तिdhu·van·ti वाvā सस्सतन्तिsas·sa·tan·ti वा’,vā अपिa·pi चca यत्थyat·tha यत्थेवyat·the·va ताtā देवताde·va·tā अभिनिविसन्तिa·bhi·ni·vi·san·ti तत्थtat·tha तत्थेवtat·the·va ताtā देवताde·va·tā अभिरमन्ती”ति।a·bhi·ra·man·tī

    ‘idaṁ amhākaṁ niccanti vā dhuvanti vā sassatanti vā’, api ca yattha yattheva tā devatā abhinivisanti tattha tattheva tā devatā abhiramantī”ti.

    ‘What we have is permanent, lasting, and eternal.’ Rather, wherever those deities cling, that’s where they take pleasure.”

  80. 80

    एवंe·vaṃ वुत्ते,vut·te आयस्माā·yas·mā सभियोsa·bhi·yo कच्चानोkac·cā·no आयस्मन्तंā·yas·man·taṃ अनुरुद्धंa·nu·rud·dhaṃ एतदवोच:e·ta·da·vo·ca

    Evaṁ vutte, āyasmā sabhiyo kaccāno āyasmantaṁ anuruddhaṁ etadavoca:

    When he had spoken, Venerable Sabhiya Kaccāna said to Venerable Anuruddha:

  81. 81

    “साधु,sā·dhu भन्तेbhan·te अनुरुद्ध।a·nu·rud·dha

    “sādhu, bhante anuruddha.

    “Good, Honorable Anuruddha!

  82. 82

    अत्थिat·thi चca मेme एत्थet·tha उत्तरिंut·ta·riṃ पटिपुच्छितब्बं।pa·ṭi·puc·chi·tab·baṃ

    Atthi ca me ettha uttariṁ paṭipucchitabbaṁ.

    I have a further question about this.

  83. 83

    याyā ता,tā भन्ते,bhan·te देवताde·va·tā आभाā·bhā सब्बाsab·bā ताtā परित्ताभाpa·rit·tā·bhā उदाहुu·dā·hu सन्तेत्थsan·tet·tha एकच्चाe·kac·cā देवताde·va·tā अप्पमाणाभा”ति?ap·pa·mā·ṇā·bhā

    Yā tā, bhante, devatā ābhā sabbā tā parittābhā udāhu santettha ekaccā devatā appamāṇābhā”ti?

    Do all the radiant deities have limited luminosity, or do some there have limitless luminosity?”

  84. 84

    “तदङ्गेनta·daṅ·ge·na खो,kho आवुसोā·vu·so कच्चान,kac·cā·na सन्तेत्थsan·tet·tha एकच्चाe·kac·cā देवताde·va·tā परित्ताभा,pa·rit·tā·bhā सन्तिsan·ti पनेत्थpa·net·tha एकच्चाe·kac·cā देवताde·va·tā अप्पमाणाभा”ति।ap·pa·mā·ṇā·bhā

    “Tadaṅgena kho, āvuso kaccāna, santettha ekaccā devatā parittābhā, santi panettha ekaccā devatā appamāṇābhā”ti.

    “In that respect, Reverend Kaccāna, some deities there have limited luminosity, while some have limitless luminosity.”

  85. 85

    “कोko नुnu खो,kho भन्तेbhan·te अनुरुद्ध,a·nu·rud·dha हेतुhe·tu कोko पच्चयोpac·ca·yo येनye·na तासंtā·saṃ देवतानंde·va·tā·naṃ एकंe·kaṃ देवनिकायंde·va·ni·kā·yaṃ उपपन्नानंu·pa·pan·nā·naṃ सन्तेत्थsan·tet·tha एकच्चाe·kac·cā देवताde·va·tā परित्ताभा,pa·rit·tā·bhā सन्तिsan·ti पनेत्थpa·net·tha एकच्चाe·kac·cā देवताde·va·tā अप्पमाणाभा”ति?ap·pa·mā·ṇā·bhā

    “Ko nu kho, bhante anuruddha, hetu ko paccayo yena tāsaṁ devatānaṁ ekaṁ devanikāyaṁ upapannānaṁ santettha ekaccā devatā parittābhā, santi panettha ekaccā devatā appamāṇābhā”ti?

    “What is the cause, Honorable Anuruddha, what is the reason why, when those deities have been reborn in a single order of gods, some deities there have limited luminosity, while some have limitless luminosity?”

  86. 86

    “तेनte·na हावुसोhā·vu·so कच्चान,kac·cā·na तंयेवेत्थtaṃ·ye·vet·tha पटिपुच्छिस्सामि।pa·ṭi·puc·chis·sā·mi यथाya·thā तेte खमेय्यkha·mey·ya तथाta·thā नंnaṃ ब्याकरेय्यासि।byā·ka·rey·yā·si

    “Tena hāvuso kaccāna, taṁyevettha paṭipucchissāmi. Yathā te khameyya tathā naṁ byākareyyāsi.

    “Well then, Reverend Kaccāna, I’ll ask you about this in return, and you can answer as you like.

  87. 87

    तंtaṃ किंkiṃ मञ्ञसि,mañ·ña·si आवुसोā·vu·so कच्चान,kac·cā·na

    Taṁ kiṁ maññasi, āvuso kaccāna,

    What do you think, Reverend Kaccāna?

  88. 88

    य्वायंyvā·yaṃ भिक्खुbhik·khu यावताyā·va·tā एकंe·kaṃ रुक्खमूलंruk·kha·mū·laṃ ‘महग्गतन्’तिma·hag·ga·tan फरित्वाpha·rit·vā अधिमुच्चित्वाa·dhi·muc·cit·vā विहरति,vi·ha·ra·ti योyo चायंcā·yaṃ भिक्खुbhik·khu यावताyā·va·tā द्वेdve वाvā तीणिtī·ṇi वाvā रुक्खमूलानिruk·kha·mū·lā·ni ‘महग्गतन्’तिma·hag·ga·tan फरित्वाpha·rit·vā अधिमुच्चित्वाa·dhi·muc·cit·vā विहरति—vi·ha·ra·ti

    yvāyaṁ bhikkhu yāvatā ekaṁ rukkhamūlaṁ ‘mahaggatan’ti pharitvā adhimuccitvā viharati, yo cāyaṁ bhikkhu yāvatā dve vā tīṇi vā rukkhamūlāni ‘mahaggatan’ti pharitvā adhimuccitvā viharati—

    Which of these two kinds of mental development is more expansive: when a mendicant meditates focused on pervading as expansive the extent of a single tree root, or two or three tree roots?”

  89. 89

    इमासंi·mā·saṃ उभिन्नंu·bhin·naṃ चित्तभावनानंcit·ta·bhā·va·nā·naṃ कतमाka·ta·mā चित्तभावनाcit·ta·bhā·va·nā महग्गततरा”ति?ma·hag·ga·ta·ta·rā

    imāsaṁ ubhinnaṁ cittabhāvanānaṁ katamā cittabhāvanā mahaggatatarā”ti?

    (Pāli only)

  90. 90

    “य्वायं,yvā·yaṃ भन्ते,bhan·te भिक्खुbhik·khu यावताyā·va·tā द्वेdve वाvā तीणिtī·ṇi वाvā रुक्खमूलानिruk·kha·mū·lā·ni ‘महग्गतन्’तिma·hag·ga·tan फरित्वाpha·rit·vā अधिमुच्चित्वाa·dhi·muc·cit·vā विहरति—vi·ha·ra·ti

    “Yvāyaṁ, bhante, bhikkhu yāvatā dve vā tīṇi vā rukkhamūlāni ‘mahaggatan’ti pharitvā adhimuccitvā viharati—

    “When a mendicant meditates on two or three tree roots.”

  91. 91

    अयंa·yaṃ इमासंi·mā·saṃ उभिन्नंu·bhin·naṃ चित्तभावनानंcit·ta·bhā·va·nā·naṃ महग्गततरा”ति।ma·hag·ga·ta·ta·rā

    ayaṁ imāsaṁ ubhinnaṁ cittabhāvanānaṁ mahaggatatarā”ti.

    (Pāli only)

  92. 92

    “तंtaṃ किंkiṃ मञ्ञसि,mañ·ña·si आवुसोā·vu·so कच्चान,kac·cā·na

    “Taṁ kiṁ maññasi, āvuso kaccāna,

    “What do you think, Reverend Kaccāna?

  93. 93

    य्वायंyvā·yaṃ भिक्खुbhik·khu यावताyā·va·tā द्वेdve वाvā तीणिtī·ṇi वाvā रुक्खमूलानिruk·kha·mū·lā·ni ‘महग्गतन्’तिma·hag·ga·tan फरित्वाpha·rit·vā अधिमुच्चित्वाa·dhi·muc·cit·vā विहरति,vi·ha·ra·ti योyo चायंcā·yaṃ भिक्खुbhik·khu यावताyā·va·tā एकंe·kaṃ गामक्खेत्तंgā·mak·khet·taṃ ‘महग्गतन्’तिma·hag·ga·tan फरित्वाpha·rit·vā अधिमुच्चित्वाa·dhi·muc·cit·vā विहरति—vi·ha·ra·ti

    yvāyaṁ bhikkhu yāvatā dve vā tīṇi vā rukkhamūlāni ‘mahaggatan’ti pharitvā adhimuccitvā viharati, yo cāyaṁ bhikkhu yāvatā ekaṁ gāmakkhettaṁ ‘mahaggatan’ti pharitvā adhimuccitvā viharati—

    Which of these two kinds of mental development is more expansive: when a mendicant meditates focused on pervading as expansive the extent of two or three tree roots, or a single village district …

  94. 94

    इमासंi·mā·saṃ उभिन्नंu·bhin·naṃ चित्तभावनानंcit·ta·bhā·va·nā·naṃ कतमाka·ta·mā चित्तभावनाcit·ta·bhā·va·nā महग्गततरा”ति?ma·hag·ga·ta·ta·rā

    imāsaṁ ubhinnaṁ cittabhāvanānaṁ katamā cittabhāvanā mahaggatatarā”ti?

    (Pāli only)

  95. 95

    “य्वायं,yvā·yaṃ भन्ते,bhan·te भिक्खुbhik·khu यावताyā·va·tā एकंe·kaṃ गामक्खेत्तंgā·mak·khet·taṃ ‘महग्गतन्’तिma·hag·ga·tan फरित्वाpha·rit·vā अधिमुच्चित्वाa·dhi·muc·cit·vā विहरति—vi·ha·ra·ti

    “Yvāyaṁ, bhante, bhikkhu yāvatā ekaṁ gāmakkhettaṁ ‘mahaggatan’ti pharitvā adhimuccitvā viharati—

    (Pāli only)

  96. 96

    अयंa·yaṃ इमासंi·mā·saṃ उभिन्नंu·bhin·naṃ चित्तभावनानंcit·ta·bhā·va·nā·naṃ महग्गततरा”ति।ma·hag·ga·ta·ta·rā

    ayaṁ imāsaṁ ubhinnaṁ cittabhāvanānaṁ mahaggatatarā”ti.

    (Pāli only)

  97. 97

    “तंtaṃ किंkiṃ मञ्ञसि,mañ·ña·si आवुसोā·vu·so कच्चान,kac·cā·na य्वायंyvā·yaṃ भिक्खुbhik·khu यावताyā·va·tā एकंe·kaṃ गामक्खेत्तंgā·mak·khet·taṃ ‘महग्गतन्’तिma·hag·ga·tan फरित्वाpha·rit·vā अधिमुच्चित्वाa·dhi·muc·cit·vā विहरति,vi·ha·ra·ti योyo चायंcā·yaṃ भिक्खुbhik·khu यावताyā·va·tā द्वेdve वाvā तीणिtī·ṇi वाvā गामक्खेत्तानिgā·mak·khet·tā·ni ‘महग्गतन्’तिma·hag·ga·tan फरित्वाpha·rit·vā अधिमुच्चित्वाa·dhi·muc·cit·vā विहरति—vi·ha·ra·ti

    “Taṁ kiṁ maññasi, āvuso kaccāna, yvāyaṁ bhikkhu yāvatā ekaṁ gāmakkhettaṁ ‘mahaggatan’ti pharitvā adhimuccitvā viharati, yo cāyaṁ bhikkhu yāvatā dve vā tīṇi vā gāmakkhettāni ‘mahaggatan’ti pharitvā adhimuccitvā viharati—

    two or three village districts …

  98. 98

    इमासंi·mā·saṃ उभिन्नंu·bhin·naṃ चित्तभावनानंcit·ta·bhā·va·nā·naṃ कतमाka·ta·mā चित्तभावनाcit·ta·bhā·va·nā महग्गततरा”ति?ma·hag·ga·ta·ta·rā

    imāsaṁ ubhinnaṁ cittabhāvanānaṁ katamā cittabhāvanā mahaggatatarā”ti?

    (Pāli only)

  99. 99

    “य्वायं,yvā·yaṃ भन्ते,bhan·te भिक्खुbhik·khu यावताyā·va·tā द्वेdve वाvā तीणिtī·ṇi वाvā गामक्खेत्तानिgā·mak·khet·tā·ni ‘महग्गतन्’तिma·hag·ga·tan फरित्वाpha·rit·vā अधिमुच्चित्वाa·dhi·muc·cit·vā विहरति—vi·ha·ra·ti

    “Yvāyaṁ, bhante, bhikkhu yāvatā dve vā tīṇi vā gāmakkhettāni ‘mahaggatan’ti pharitvā adhimuccitvā viharati—

    (Pāli only)

  100. 100

    अयंa·yaṃ इमासंi·mā·saṃ उभिन्नंu·bhin·naṃ चित्तभावनानंcit·ta·bhā·va·nā·naṃ महग्गततरा”ति।ma·hag·ga·ta·ta·rā

    ayaṁ imāsaṁ ubhinnaṁ cittabhāvanānaṁ mahaggatatarā”ti.

    (Pāli only)

  101. 101

    “तंtaṃ किंkiṃ मञ्ञसि,mañ·ña·si आवुसोā·vu·so कच्चान,kac·cā·na य्वायंyvā·yaṃ भिक्खुbhik·khu यावताyā·va·tā द्वेdve वाvā तीणिtī·ṇi वाvā गामक्खेत्तानिgā·mak·khet·tā·ni ‘महग्गतन्’तिma·hag·ga·tan फरित्वाpha·rit·vā अधिमुच्चित्वाa·dhi·muc·cit·vā विहरति,vi·ha·ra·ti योyo चायंcā·yaṃ भिक्खुbhik·khu यावताyā·va·tā एकंe·kaṃ महारज्जंma·hā·raj·jaṃ ‘महग्गतन्’तिma·hag·ga·tan फरित्वाpha·rit·vā अधिमुच्चित्वाa·dhi·muc·cit·vā विहरति—vi·ha·ra·ti

    “Taṁ kiṁ maññasi, āvuso kaccāna, yvāyaṁ bhikkhu yāvatā dve vā tīṇi vā gāmakkhettāni ‘mahaggatan’ti pharitvā adhimuccitvā viharati, yo cāyaṁ bhikkhu yāvatā ekaṁ mahārajjaṁ ‘mahaggatan’ti pharitvā adhimuccitvā viharati—

    a single kingdom …

  102. 102

    इमासंi·mā·saṃ उभिन्नंu·bhin·naṃ चित्तभावनानंcit·ta·bhā·va·nā·naṃ कतमाka·ta·mā चित्तभावनाcit·ta·bhā·va·nā महग्गततरा”ति?ma·hag·ga·ta·ta·rā

    imāsaṁ ubhinnaṁ cittabhāvanānaṁ katamā cittabhāvanā mahaggatatarā”ti?

    (Pāli only)

  103. 103

    “य्वायं,yvā·yaṃ भन्ते,bhan·te भिक्खुbhik·khu यावताyā·va·tā एकंe·kaṃ महारज्जंma·hā·raj·jaṃ ‘महग्गतन्’तिma·hag·ga·tan फरित्वाpha·rit·vā अधिमुच्चित्वाa·dhi·muc·cit·vā विहरति—vi·ha·ra·ti

    “Yvāyaṁ, bhante, bhikkhu yāvatā ekaṁ mahārajjaṁ ‘mahaggatan’ti pharitvā adhimuccitvā viharati—

    (Pāli only)

  104. 104

    अयंa·yaṃ इमासंi·mā·saṃ उभिन्नंu·bhin·naṃ चित्तभावनानंcit·ta·bhā·va·nā·naṃ महग्गततरा”ति।ma·hag·ga·ta·ta·rā

    ayaṁ imāsaṁ ubhinnaṁ cittabhāvanānaṁ mahaggatatarā”ti.

    (Pāli only)

  105. 105

    “तंtaṃ किंkiṃ मञ्ञसि,mañ·ña·si आवुसोā·vu·so कच्चान,kac·cā·na य्वायंyvā·yaṃ भिक्खुbhik·khu यावताyā·va·tā एकंe·kaṃ महारज्जंma·hā·raj·jaṃ ‘महग्गतन्’तिma·hag·ga·tan फरित्वाpha·rit·vā अधिमुच्चित्वाa·dhi·muc·cit·vā विहरति,vi·ha·ra·ti योyo चायंcā·yaṃ भिक्खुbhik·khu यावताyā·va·tā द्वेdve वाvā तीणिtī·ṇi वाvā महारज्जानिma·hā·raj·jā·ni ‘महग्गतन्’तिma·hag·ga·tan फरित्वाpha·rit·vā अधिमुच्चित्वाa·dhi·muc·cit·vā विहरति—vi·ha·ra·ti

    “Taṁ kiṁ maññasi, āvuso kaccāna, yvāyaṁ bhikkhu yāvatā ekaṁ mahārajjaṁ ‘mahaggatan’ti pharitvā adhimuccitvā viharati, yo cāyaṁ bhikkhu yāvatā dve vā tīṇi vā mahārajjāni ‘mahaggatan’ti pharitvā adhimuccitvā viharati—

    two or three kingdoms …

  106. 106

    इमासंi·mā·saṃ उभिन्नंu·bhin·naṃ चित्तभावनानंcit·ta·bhā·va·nā·naṃ कतमाka·ta·mā चित्तभावनाcit·ta·bhā·va·nā महग्गततरा”ति?ma·hag·ga·ta·ta·rā

    imāsaṁ ubhinnaṁ cittabhāvanānaṁ katamā cittabhāvanā mahaggatatarā”ti?

    (Pāli only)

  107. 107

    “य्वायं,yvā·yaṃ भन्ते,bhan·te भिक्खुbhik·khu यावताyā·va·tā द्वेdve वाvā तीणिtī·ṇi वाvā महारज्जानिma·hā·raj·jā·ni ‘महग्गतन्’तिma·hag·ga·tan फरित्वाpha·rit·vā अधिमुच्चित्वाa·dhi·muc·cit·vā विहरति—vi·ha·ra·ti

    “Yvāyaṁ, bhante, bhikkhu yāvatā dve vā tīṇi vā mahārajjāni ‘mahaggatan’ti pharitvā adhimuccitvā viharati—

    (Pāli only)

  108. 108

    अयंa·yaṃ इमासंi·mā·saṃ उभिन्नंu·bhin·naṃ चित्तभावनानंcit·ta·bhā·va·nā·naṃ महग्गततरा”ति।ma·hag·ga·ta·ta·rā

    ayaṁ imāsaṁ ubhinnaṁ cittabhāvanānaṁ mahaggatatarā”ti.

    (Pāli only)

  109. 109

    “तंtaṃ किंkiṃ मञ्ञसि,mañ·ña·si आवुसोā·vu·so कच्चान,kac·cā·na य्वायंyvā·yaṃ भिक्खुbhik·khu यावताyā·va·tā द्वेdve वाvā तीणिtī·ṇi वाvā महारज्जानिma·hā·raj·jā·ni ‘महग्गतन्’तिma·hag·ga·tan फरित्वाpha·rit·vā अधिमुच्चित्वाa·dhi·muc·cit·vā विहरति,vi·ha·ra·ti योyo चायंcā·yaṃ भिक्खुbhik·khu यावताyā·va·tā समुद्दपरियन्तंsa·mud·da·pa·ri·yan·taṃ पथविंpa·tha·viṃ ‘महग्गतन्’तिma·hag·ga·tan फरित्वाpha·rit·vā अधिमुच्चित्वाa·dhi·muc·cit·vā विहरति—vi·ha·ra·ti

    “Taṁ kiṁ maññasi, āvuso kaccāna, yvāyaṁ bhikkhu yāvatā dve vā tīṇi vā mahārajjāni ‘mahaggatan’ti pharitvā adhimuccitvā viharati, yo cāyaṁ bhikkhu yāvatā samuddapariyantaṁ pathaviṁ ‘mahaggatan’ti pharitvā adhimuccitvā viharati—

    this land surrounded by ocean?”

  110. 110

    इमासंi·mā·saṃ उभिन्नंu·bhin·naṃ चित्तभावनानंcit·ta·bhā·va·nā·naṃ कतमाka·ta·mā चित्तभावनाcit·ta·bhā·va·nā महग्गततरा”ति?ma·hag·ga·ta·ta·rā

    imāsaṁ ubhinnaṁ cittabhāvanānaṁ katamā cittabhāvanā mahaggatatarā”ti?

    (Pāli only)

  111. 111

    “य्वायं,yvā·yaṃ भन्ते,bhan·te भिक्खुbhik·khu यावताyā·va·tā समुद्दपरियन्तंsa·mud·da·pa·ri·yan·taṃ पथविंpa·tha·viṃ ‘महग्गतन्’तिma·hag·ga·tan फरित्वाpha·rit·vā अधिमुच्चित्वाa·dhi·muc·cit·vā विहरति—vi·ha·ra·ti

    “Yvāyaṁ, bhante, bhikkhu yāvatā samuddapariyantaṁ pathaviṁ ‘mahaggatan’ti pharitvā adhimuccitvā viharati—

    “When a mendicant meditates on this land surrounded by ocean.”

  112. 112

    अयंa·yaṃ इमासंi·mā·saṃ उभिन्नंu·bhin·naṃ चित्तभावनानंcit·ta·bhā·va·nā·naṃ महग्गततरा”ति?ma·hag·ga·ta·ta·rā

    ayaṁ imāsaṁ ubhinnaṁ cittabhāvanānaṁ mahaggatatarā”ti?

    (Pāli only)

  113. 113

    “अयंa·yaṃ खो,kho आवुसोā·vu·so कच्चान,kac·cā·na हेतुhe·tu अयंa·yaṃ पच्चयो,pac·ca·yo येनye·na तासंtā·saṃ देवतानंde·va·tā·naṃ एकंe·kaṃ देवनिकायंde·va·ni·kā·yaṃ उपपन्नानंu·pa·pan·nā·naṃ सन्तेत्थsan·tet·tha एकच्चाe·kac·cā देवताde·va·tā परित्ताभा,pa·rit·tā·bhā सन्तिsan·ti पनेत्थpa·net·tha एकच्चाe·kac·cā देवताde·va·tā अप्पमाणाभा”ति।ap·pa·mā·ṇā·bhā

    “Ayaṁ kho, āvuso kaccāna, hetu ayaṁ paccayo, yena tāsaṁ devatānaṁ ekaṁ devanikāyaṁ upapannānaṁ santettha ekaccā devatā parittābhā, santi panettha ekaccā devatā appamāṇābhā”ti.

    “This is the cause, Reverend Kaccāna, this is the reason why, when those deities have been reborn in a single order of gods, some deities there have limited luminosity, while some have limitless luminosity.”

  114. 114

    “साधु,sā·dhu भन्तेbhan·te अनुरुद्ध।a·nu·rud·dha

    “Sādhu, bhante anuruddha.

    “Good, Honorable Anuruddha!

  115. 115

    अत्थिat·thi चca मेme एत्थet·tha उत्तरिंut·ta·riṃ पटिपुच्छितब्बं।pa·ṭi·puc·chi·tab·baṃ

    Atthi ca me ettha uttariṁ paṭipucchitabbaṁ.

    I have a further question about this.

  116. 116

    यावता,yā·va·tā भन्ते,bhan·te देवताde·va·tā आभाā·bhā सब्बाsab·bā ताtā सङ्किलिट्ठाभाsaṅ·ki·liṭ·ṭhā·bhā उदाहुu·dā·hu सन्तेत्थsan·tet·tha एकच्चाe·kac·cā देवताde·va·tā परिसुद्धाभा”ति?pa·ri·sud·dhā·bhā

    Yāvatā, bhante, devatā ābhā sabbā tā saṅkiliṭṭhābhā udāhu santettha ekaccā devatā parisuddhābhā”ti?

    Do all the radiant deities have corrupted radiance, or do some there have pure radiance?”

  117. 117

    “तदङ्गेनta·daṅ·ge·na खो,kho आवुसोā·vu·so कच्चान,kac·cā·na सन्तेत्थsan·tet·tha एकच्चाe·kac·cā देवताde·va·tā सङ्किलिट्ठाभा,saṅ·ki·liṭ·ṭhā·bhā सन्तिsan·ti पनेत्थpa·net·tha एकच्चाe·kac·cā देवताde·va·tā परिसुद्धाभा”ति।pa·ri·sud·dhā·bhā

    “Tadaṅgena kho, āvuso kaccāna, santettha ekaccā devatā saṅkiliṭṭhābhā, santi panettha ekaccā devatā parisuddhābhā”ti.

    “In that respect, Reverend Kaccāna, some deities there have corrupted radiance, while some have pure radiance.”

  118. 118

    “कोko नुnu खो,kho भन्ते,bhan·te अनुरुद्ध,a·nu·rud·dha हेतुhe·tu कोko पच्चयो,pac·ca·yo येनye·na तासंtā·saṃ देवतानंde·va·tā·naṃ एकंe·kaṃ देवनिकायंde·va·ni·kā·yaṃ उपपन्नानंu·pa·pan·nā·naṃ सन्तेत्थsan·tet·tha एकच्चाe·kac·cā देवताde·va·tā सङ्किलिट्ठाभा,saṅ·ki·liṭ·ṭhā·bhā सन्तिsan·ti पनेत्थpa·net·tha एकच्चाe·kac·cā देवताde·va·tā परिसुद्धाभा”ति?pa·ri·sud·dhā·bhā

    “Ko nu kho, bhante, anuruddha, hetu ko paccayo, yena tāsaṁ devatānaṁ ekaṁ devanikāyaṁ upapannānaṁ santettha ekaccā devatā saṅkiliṭṭhābhā, santi panettha ekaccā devatā parisuddhābhā”ti?

    “What is the cause, Honorable Anuruddha, what is the reason why, when those deities have been reborn in a single order of gods, some deities there have corrupted radiance, while some have pure radiance?”

  119. 119

    “तेनte·na हावुसोhā·vu·so कच्चान,kac·cā·na उपमंu·pa·maṃ तेte करिस्सामि।ka·ris·sā·mi

    “Tena hāvuso kaccāna, upamaṁ te karissāmi.

    “Well then, Reverend Kaccāna, I shall give you a simile.

  120. 120

    उपमायपिधेकच्चेu·pa·mā·ya·pi·dhe·kac·ce विञ्ञूviñ·ñū पुरिसाpu·ri·sā भासितस्सbhā·si·tas·sa अत्थंat·thaṃ आजानन्ति।ā·jā·nan·ti

    Upamāyapidhekacce viññū purisā bhāsitassa atthaṁ ājānanti.

    For by means of a simile some sensible people understand the meaning of what is said.

  121. 121

    सेय्यथापि,sey·ya·thā·pi आवुसोā·vu·so कच्चान,kac·cā·na तेलप्पदीपस्सte·lap·pa·dī·pas·sa झायतोjhā·ya·to तेलम्पिte·lam·pi अपरिसुद्धंa·pa·ri·sud·dhaṃ वट्टिपिvaṭ·ṭi·pi अपरिसुद्धा।a·pa·ri·sud·dhā

    Seyyathāpi, āvuso kaccāna, telappadīpassa jhāyato telampi aparisuddhaṁ vaṭṭipi aparisuddhā.

    Suppose an oil lamp was burning with impure oil and impure wick.

  122. 122

    सोso तेलस्सपिte·las·sa·pi अपरिसुद्धत्ताa·pa·ri·sud·dhat·tā वट्टियापिvaṭ·ṭi·yā·pi अपरिसुद्धत्ताa·pa·ri·sud·dhat·tā अन्धन्धंan·dhan·dhaṃ वियvi·ya झायति;jhā·ya·ti

    So telassapi aparisuddhattā vaṭṭiyāpi aparisuddhattā andhandhaṁ viya jhāyati;

    Because of the impurity of the oil and the wick it burns dimly, as it were.

  123. 123

    एवमेवe·va·me·va खो,kho आवुसोā·vu·so कच्चान,kac·cā·na इधेकच्चोi·dhe·kac·co भिक्खुbhik·khu ‘सङ्किलिट्ठाभा’तिsaṅ·ki·liṭ·ṭhā·bhā फरित्वाpha·rit·vā अधिमुच्चित्वाa·dhi·muc·cit·vā विहरति,vi·ha·ra·ti

    evameva kho, āvuso kaccāna, idhekacco bhikkhu ‘saṅkiliṭṭhābhā’ti pharitvā adhimuccitvā viharati,

    In the same way, take some mendicant who meditates focused on pervading ‘corrupted radiance’.

  124. 124

    तस्सtas·sa कायदुट्ठुल्लम्पिkā·ya·duṭ·ṭhul·lam·pi नna सुप्पटिप्पस्सद्धंsup·pa·ṭip·pas·sad·dhaṃ होति,ho·ti थिनमिद्धम्पिthi·na·mid·dham·pi नna सुसमूहतंsu·sa·mū·ha·taṃ होति,ho·ti उद्धच्चकुक्कुच्चम्पिud·dhac·ca·kuk·kuc·cam·pi नna सुप्पटिविनीतंsup·pa·ṭi·vi·nī·taṃ होति।ho·ti

    tassa kāyaduṭṭhullampi na suppaṭippassaddhaṁ hoti, thinamiddhampi na susamūhataṁ hoti, uddhaccakukkuccampi na suppaṭivinītaṁ hoti.

    Their physical discomfort is not completely settled, their dullness and drowsiness is not completely eradicated, and their restlessness and remorse are not completely eliminated.

  125. 125

    सोso कायदुट्ठुल्लस्सपिkā·ya·duṭ·ṭhul·las·sa·pi नna सुप्पटिप्पस्सद्धत्ताsup·pa·ṭip·pas·sad·dhat·tā थिनमिद्धस्सपिthi·na·mid·dhas·sa·pi नna सुसमूहतत्ताsu·sa·mū·ha·tat·tā उद्धच्चकुक्कुच्चस्सपिud·dhac·ca·kuk·kuc·cas·sa·pi नna सुप्पटिविनीतत्ताsup·pa·ṭi·vi·nī·tat·tā अन्धन्धंan·dhan·dhaṃ वियvi·ya झायति।jhā·ya·ti

    So kāyaduṭṭhullassapi na suppaṭippassaddhattā thinamiddhassapi na susamūhatattā uddhaccakukkuccassapi na suppaṭivinītattā andhandhaṁ viya jhāyati.

    Because of this they practice absorption dimly, as it were.

  126. 126

    सोso कायस्सkā·yas·sa भेदाbhe·dā परंpa·raṃ मरणाma·ra·ṇā सङ्किलिट्ठाभानंsaṅ·ki·liṭ·ṭhā·bhā·naṃ देवानंde·vā·naṃ सहब्यतंsa·hab·ya·taṃ उपपज्जति।u·pa·paj·ja·ti

    So kāyassa bhedā paraṁ maraṇā saṅkiliṭṭhābhānaṁ devānaṁ sahabyataṁ upapajjati.

    When their body breaks up, after death, they’re reborn in the company of the gods of corrupted luminosity.

  127. 127

    सेय्यथापि,sey·ya·thā·pi आवुसोā·vu·so कच्चान,kac·cā·na तेलप्पदीपस्सte·lap·pa·dī·pas·sa झायतोjhā·ya·to तेलम्पिte·lam·pi परिसुद्धंpa·ri·sud·dhaṃ वट्टिपिvaṭ·ṭi·pi परिसुद्धा।pa·ri·sud·dhā

    Seyyathāpi, āvuso kaccāna, telappadīpassa jhāyato telampi parisuddhaṁ vaṭṭipi parisuddhā.

    Suppose an oil lamp was burning with pure oil and pure wick.

  128. 128

    सोso तेलस्सपिte·las·sa·pi परिसुद्धत्ताpa·ri·sud·dhat·tā वट्टियापिvaṭ·ṭi·yā·pi परिसुद्धत्ताpa·ri·sud·dhat·tā नna अन्धन्धंan·dhan·dhaṃ वियvi·ya झायति;jhā·ya·ti

    So telassapi parisuddhattā vaṭṭiyāpi parisuddhattā na andhandhaṁ viya jhāyati;

    Because of the purity of the oil and the wick it doesn’t burn dimly, as it were.

  129. 129

    एवमेवe·va·me·va खो,kho आवुसोā·vu·so कच्चान,kac·cā·na इधेकच्चोi·dhe·kac·co भिक्खुbhik·khu ‘परिसुद्धाभा’तिpa·ri·sud·dhā·bhā फरित्वाpha·rit·vā अधिमुच्चित्वाa·dhi·muc·cit·vā विहरति।vi·ha·ra·ti

    evameva kho, āvuso kaccāna, idhekacco bhikkhu ‘parisuddhābhā’ti pharitvā adhimuccitvā viharati.

    In the same way, take some mendicant who meditates focused on pervading ‘pure radiance’.

  130. 130

    तस्सtas·sa कायदुट्ठुल्लम्पिkā·ya·duṭ·ṭhul·lam·pi सुप्पटिप्पस्सद्धंsup·pa·ṭip·pas·sad·dhaṃ होति,ho·ti थिनमिद्धम्पिthi·na·mid·dham·pi सुसमूहतंsu·sa·mū·ha·taṃ होति,ho·ti उद्धच्चकुक्कुच्चम्पिud·dhac·ca·kuk·kuc·cam·pi सुप्पटिविनीतंsup·pa·ṭi·vi·nī·taṃ होति।ho·ti

    Tassa kāyaduṭṭhullampi suppaṭippassaddhaṁ hoti, thinamiddhampi susamūhataṁ hoti, uddhaccakukkuccampi suppaṭivinītaṁ hoti.

    Their physical discomfort is completely settled, their dullness and drowsiness is completely eradicated, and their restlessness and remorse is completely eliminated.

  131. 131

    सोso कायदुट्ठुल्लस्सपिkā·ya·duṭ·ṭhul·las·sa·pi सुप्पटिप्पस्सद्धत्ताsup·pa·ṭip·pas·sad·dhat·tā थिनमिद्धस्सपिthi·na·mid·dhas·sa·pi सुसमूहतत्ताsu·sa·mū·ha·tat·tā उद्धच्चकुक्कुच्चस्सपिud·dhac·ca·kuk·kuc·cas·sa·pi सुप्पटिविनीतत्ताsup·pa·ṭi·vi·nī·tat·tā नna अन्धन्धंan·dhan·dhaṃ वियvi·ya झायति।jhā·ya·ti

    So kāyaduṭṭhullassapi suppaṭippassaddhattā thinamiddhassapi susamūhatattā uddhaccakukkuccassapi suppaṭivinītattā na andhandhaṁ viya jhāyati.

    Because of this they don’t practice absorption dimly, as it were.

  132. 132

    सोso कायस्सkā·yas·sa भेदाbhe·dā परंpa·raṃ मरणाma·ra·ṇā परिसुद्धाभानंpa·ri·sud·dhā·bhā·naṃ देवानंde·vā·naṃ सहब्यतंsa·hab·ya·taṃ उपपज्जति।u·pa·paj·ja·ti

    So kāyassa bhedā paraṁ maraṇā parisuddhābhānaṁ devānaṁ sahabyataṁ upapajjati.

    When their body breaks up, after death, they’re reborn in the company of the gods of pure luminosity.

  133. 133

    अयंa·yaṃ खो,kho आवुसोā·vu·so कच्चान,kac·cā·na हेतुhe·tu अयंa·yaṃ पच्चयोpac·ca·yo येनye·na तासंtā·saṃ देवतानंde·va·tā·naṃ एकंe·kaṃ देवनिकायंde·va·ni·kā·yaṃ उपपन्नानंu·pa·pan·nā·naṃ सन्तेत्थsan·tet·tha एकच्चाe·kac·cā देवताde·va·tā सङ्किलिट्ठाभा,saṅ·ki·liṭ·ṭhā·bhā सन्तिsan·ti पनेत्थpa·net·tha एकच्चाe·kac·cā देवताde·va·tā परिसुद्धाभा”ति।pa·ri·sud·dhā·bhā

    Ayaṁ kho, āvuso kaccāna, hetu ayaṁ paccayo yena tāsaṁ devatānaṁ ekaṁ devanikāyaṁ upapannānaṁ santettha ekaccā devatā saṅkiliṭṭhābhā, santi panettha ekaccā devatā parisuddhābhā”ti.

    This is the cause, Reverend Kaccāna, this is the reason why, when those deities have been reborn in a single order of gods, some deities there have corrupted radiance, while some have pure radiance.”

  134. 134

    एवंe·vaṃ वुत्ते,vut·te आयस्माā·yas·mā सभियोsa·bhi·yo कच्चानोkac·cā·no आयस्मन्तंā·yas·man·taṃ अनुरुद्धंa·nu·rud·dhaṃ एतदवोच:e·ta·da·vo·ca

    Evaṁ vutte, āyasmā sabhiyo kaccāno āyasmantaṁ anuruddhaṁ etadavoca:

    When he had spoken, Venerable Sabhiya Kaccāna said to Venerable Anuruddha,

  135. 135

    “साधु,sā·dhu भन्तेbhan·te अनुरुद्ध।a·nu·rud·dha

    “sādhu, bhante anuruddha.

    “Good, Honorable Anuruddha!

  136. 136

    न,na भन्ते,bhan·te आयस्माā·yas·mā अनुरुद्धोa·nu·rud·dho एवमाह:e·va·mā·ha

    Na, bhante, āyasmā anuruddho evamāha:

    Venerable Anuruddha, you don’t say,

  137. 137

    ‘एवंe·vaṃ मेme सुतन्’तिsu·tan वाvā ‘एवंe·vaṃ अरहतिa·ra·ha·ti भवितुन्’तिbha·vi·tun वा;vā

    ‘evaṁ me sutan’ti vā ‘evaṁ arahati bhavitun’ti vā;

    ‘So I have heard’ or ‘It ought to be like this.’

  138. 138

    अथa·tha चca पन,pa·na भन्ते,bhan·te आयस्माā·yas·mā अनुरुद्धोa·nu·rud·dho ‘एवम्पिe·vam·pi ताtā देवता,de·va·tā इतिपिi·ti·pi ताtā देवता’त्वेवde·va·tā भासति।bhā·sa·ti

    atha ca pana, bhante, āyasmā anuruddho ‘evampi tā devatā, itipi tā devatā’tveva bhāsati.

    Rather, you say: ‘These deities are like this, those deities are like that.’

  139. 139

    तस्सtas·sa मय्हं,may·haṃ भन्ते,bhan·te एवंe·vaṃ होति:ho·ti

    Tassa mayhaṁ, bhante, evaṁ hoti:

    Sir, it occurs to me,

  140. 140

    ‘अद्धाad·dhā आयस्मताā·yas·ma·tā अनुरुद्धेनa·nu·rud·dhe·na ताहिtā·hi देवताहिde·va·tā·hi सद्धिंsad·dhiṃ सन्निवुत्थपुब्बञ्चेवsan·ni·vut·tha·pub·bañ·ce·va सल्लपितपुब्बञ्चsal·la·pi·ta·pub·bañ·ca साकच्छाsā·kac·chā चca समापज्जितपुब्बा’”ति।sa·mā·paj·ji·ta·pub·bā

    ‘addhā āyasmatā anuruddhena tāhi devatāhi saddhiṁ sannivutthapubbañceva sallapitapubbañca sākacchā ca samāpajjitapubbā’”ti.

    ‘Clearly, Venerable Anuruddha has previously lived together with those deities, conversed, and engaged in discussion.’”

  141. 141

    “अद्धाad·dhā खोkho अयं,a·yaṃ आवुसोā·vu·so कच्चान,kac·cā·na आसज्जā·saj·ja उपनीयu·pa·nī·ya वाचाvā·cā भासिता,bhā·si·tā

    “Addhā kho ayaṁ, āvuso kaccāna, āsajja upanīya vācā bhāsitā,

    “Your words are clearly invasive and intrusive, Reverend Kaccāna.

  142. 142

    अपिa·pi चca तेte अहंa·haṃ ब्याकरिस्सामि:byā·ka·ris·sā·mi

    api ca te ahaṁ byākarissāmi:

    Nevertheless, I will answer you.

  143. 143

    ‘दीघरत्तंdī·gha·rat·taṃ खोkho मे,me आवुसोā·vu·so कच्चान,kac·cā·na ताहिtā·hi देवताहिde·va·tā·hi सद्धिंsad·dhiṃ सन्निवुत्थपुब्बञ्चेवsan·ni·vut·tha·pub·bañ·ce·va सल्लपितपुब्बञ्चsal·la·pi·ta·pub·bañ·ca साकच्छाsā·kac·chā चca समापज्जितपुब्बा’”ति।sa·mā·paj·ji·ta·pub·bā

    ‘dīgharattaṁ kho me, āvuso kaccāna, tāhi devatāhi saddhiṁ sannivutthapubbañceva sallapitapubbañca sākacchā ca samāpajjitapubbā’”ti.

    For a long time I have previously lived together with those deities, conversed, and engaged in discussion.”

  144. 144

    एवंe·vaṃ वुत्ते,vut·te आयस्माā·yas·mā सभियोsa·bhi·yo कच्चानोkac·cā·no पञ्चकङ्गंpañ·ca·kaṅ·gaṃ थपतिंtha·pa·tiṃ एतदवोच:e·ta·da·vo·ca

    Evaṁ vutte, āyasmā sabhiyo kaccāno pañcakaṅgaṁ thapatiṁ etadavoca:

    When he had spoken, Venerable Sabhiya Kaccāna said to Pañcakaṅga the chamberlain,

  145. 145

    “लाभाlā·bhā ते,te गहपति,ga·ha·pa·ti सुलद्धंsu·lad·dhaṃ ते,te गहपति,ga·ha·pa·ti

    “lābhā te, gahapati, suladdhaṁ te, gahapati,

    “You’re fortunate, householder, so very fortunate,

  146. 146

    यंyaṃ त्वञ्चेवtvañ·ce·va तंtaṃ कङ्खाधम्मंkaṅ·khā·dham·maṃ पहासि,pa·hā·si मयञ्चिमंma·yañ·ci·maṃ धम्मपरियायंdham·ma·pa·ri·yā·yaṃ अलत्थम्हाa·lat·tham·hā सवनाया”ति।sa·va·nā·yā

    yaṁ tvañceva taṁ kaṅkhādhammaṁ pahāsi, mayañcimaṁ dhammapariyāyaṁ alatthamhā savanāyā”ti.

    to have given up your state of uncertainty, and to have got the chance to listen to this exposition of the teaching.”

  147. 147

    अनुरुद्धसुत्तंa·nu·rud·dha·sut·taṃ निट्ठितंniṭ·ṭhi·taṃ सत्तमं।sat·ta·maṃ

    Anuruddhasuttaṁ niṭṭhitaṁ sattamaṁ.

    (Pāli only)

Sources. Sanskrit: Satyavedaḥ, the New Testament in Sanskrit (Calcutta Baptist Missionaries, 1851; J. Wenger’s revision of W. Carey’s version). Digital text © 2018 SanskritBible.in, via eBible.org, licensed CC BY-SA 4.0; changed here: arranged by verse and every word linked to the dictionary (links made automatically). Old Testament Sanskrit: the Old Testament in Sanskrit, Calcutta Baptist Mission Press, 1848–1852 (public domain), read by OCR from the Internet Archive scans of the Boston University School of Theology copy; unproofread, with machine clean-up only. Pāli Canon: Mahāsaṅgīti Tipiṭaka Buddhavasse 2500 (based on the Vipassana Research Institute’s Chaṭṭha Saṅgāyana edition), from SuttaCentral bilara-data, CC0; Devanagari and pronunciation made automatically from the Roman text. Pāli English: Bhikkhu Sujato (suttas) and Bhikkhu Brahmali (Vinaya), SuttaCentral, CC0. Pāli word meanings: the Pali Text Society’s Pali-English Dictionary (Rhys Davids & Stede), corrected reprint © The Pali Text Society, CC BY-NC 3.0, digital text from BuddhaDust; word matching automatic. English: King James Version (1769), public domain; words the translators added are in italics. Word meanings and pronunciations: Monier-Williams, Sanskrit–English Dictionary (1872), via this site’s Sanskrit dictionary (CC BY-SA 4.0); English↔Sanskrit word matches made automatically and may need checking.