Klryz

Scripture · Sanskrit Bible with the King James Version · the Pāli Canon

Heartfelt Sayings 51 उदान 51

Chapter: 1234567891011121314151617181920212223242526272829303132333435363738394041424344454647484950515253545556575859606162636465666768697071727374757677787980

Āyusaṅkhārossajjanasutta

Pāli in Devanagari; under each word its Roman pronunciation, syllable by syllable (ṃ = nasal hum). Tap a Pāli word for its meaning (PTS Pāli-English Dictionary); tap again to open it in the Pāli dictionary.

Verse: 12345678910111213141516171819202122232425262728293031323334353637383940414243444546474849505152535455565758596061 · Hide pronunciation

  1. 1

    उदानu·dā·na 6।1

    Udāna 6.1

    Heartfelt Sayings 6.1

  2. 2

    आयुसङ्खारोस्सज्जनसुत्तā·yu·saṅ·khā·ros·saj·ja·na·sut·ta

    Āyusaṅkhārossajjanasutta

    Surrendering the Life Force

  3. 3

    एवंe·vaṃ मेme सुतं—su·taṃ

    Evaṁ me sutaṁ—

    So I have heard.

  4. 4

    एकंe·kaṃ समयंsa·ma·yaṃ भगवाbha·ga·vā वेसालियंve·sā·li·yaṃ विहरतिvi·ha·ra·ti महावनेma·hā·va·ne कूटागारसालायं।kū·ṭā·gā·ra·sā·lā·yaṃ

    ekaṁ samayaṁ bhagavā vesāliyaṁ viharati mahāvane kūṭāgārasālāyaṁ.

    At one time the Buddha was staying near Vesālī, at the Great Wood, in the hall with the peaked roof.

  5. 5

    अथa·tha खोkho भगवाbha·ga·vā पुब्बण्हसमयंpub·baṇ·ha·sa·ma·yaṃ निवासेत्वाni·vā·set·vā पत्तचीवरमादायpat·ta·cī·va·ra·mā·dā·ya वेसालिंve·sā·liṃ पिण्डायpiṇ·ḍā·ya पाविसि।pā·vi·si

    Atha kho bhagavā pubbaṇhasamayaṁ nivāsetvā pattacīvaramādāya vesāliṁ piṇḍāya pāvisi.

    Then the Buddha robed up in the morning and, taking his bowl and robe, entered Vesālī for alms.

  6. 6

    वेसालियंve·sā·li·yaṃ पिण्डायpiṇ·ḍā·ya चरित्वाca·rit·vā पच्छाभत्तंpac·chā·bhat·taṃ पिण्डपातपटिक्कन्तोpiṇ·ḍa·pā·ta·pa·ṭik·kan·to आयस्मन्तंā·yas·man·taṃ आनन्दंā·nan·daṃ आमन्तेसि:ā·man·te·si

    Vesāliyaṁ piṇḍāya caritvā pacchābhattaṁ piṇḍapātapaṭikkanto āyasmantaṁ ānandaṁ āmantesi:

    Then, after the meal, on his return from almsround, he addressed Venerable Ānanda:

  7. 7

    “गण्हाहि,gaṇ·hā·hi आनन्द,ā·nan·da निसीदनं।ni·sī·da·naṃ

    “gaṇhāhi, ānanda, nisīdanaṁ.

    “Ānanda, get your sitting cloth.

  8. 8

    येनye·na चापालंcā·pā·laṃ चेतियंce·ti·yaṃ तेनुपसङ्कमिस्सामte·nu·pa·saṅ·ka·mis·sā·ma दिवाविहाराया”ति।di·vā·vi·hā·rā·yā

    Yena cāpālaṁ cetiyaṁ tenupasaṅkamissāma divāvihārāyā”ti.

    Let’s go to the Cāpāla Shrine for the day’s meditation.”

  9. 9

    “एवं,e·vaṃ भन्ते”तिbhan·te खोkho आयस्माā·yas·mā आनन्दोā·nan·do भगवतोbha·ga·va·to पटिस्सुत्वाpa·ṭis·sut·vā निसीदनंni·sī·da·naṃ आदायā·dā·ya भगवन्तंbha·ga·van·taṃ पिट्ठितोpiṭ·ṭhi·to पिट्ठितोpiṭ·ṭhi·to अनुबन्धि।a·nu·ban·dhi

    “Evaṁ, bhante”ti kho āyasmā ānando bhagavato paṭissutvā nisīdanaṁ ādāya bhagavantaṁ piṭṭhito piṭṭhito anubandhi.

    “Yes, sir,” replied Ānanda. Taking his sitting cloth he followed behind the Buddha.

  10. 10

    अथa·tha खोkho भगवाbha·ga·vā येनye·na चापालंcā·pā·laṃ चेतियंce·ti·yaṃ तेनुपसङ्कमि;te·nu·pa·saṅ·ka·mi उपसङ्कमित्वाu·pa·saṅ·ka·mit·vā पञ्ञत्तेpañ·ñat·te आसनेā·sa·ne निसीदि।ni·sī·di

    Atha kho bhagavā yena cāpālaṁ cetiyaṁ tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā paññatte āsane nisīdi.

    Then the Buddha went up to the Cāpāla Shrine, where he sat down on the seat spread out.

  11. 11

    निसज्जni·saj·ja खोkho भगवाbha·ga·vā आयस्मन्तंā·yas·man·taṃ आनन्दंā·nan·daṃ आमन्तेसि:ā·man·te·si

    Nisajja kho bhagavā āyasmantaṁ ānandaṁ āmantesi:

    When he was seated he said to Venerable Ānanda:

  12. 12

    “रमणीया,ra·ma·ṇī·yā आनन्द,ā·nan·da वेसाली;ve·sā·lī रमणीयंra·ma·ṇī·yaṃ उदेनंu·de·naṃ चेतियं;ce·ti·yaṃ रमणीयंra·ma·ṇī·yaṃ गोतमकंgo·ta·ma·kaṃ चेतियं;ce·ti·yaṃ रमणीयंra·ma·ṇī·yaṃ सत्तम्बंsat·tam·baṃ चेतियं;ce·ti·yaṃ रमणीयंra·ma·ṇī·yaṃ बहुपुत्तंba·hu·put·taṃ चेतियं;ce·ti·yaṃ रमणीयंra·ma·ṇī·yaṃ सारन्ददंsā·ran·da·daṃ चेतियं;ce·ti·yaṃ रमणीयंra·ma·ṇī·yaṃ चापालंcā·pā·laṃ चेतियं।ce·ti·yaṃ

    “Ramaṇīyā, ānanda, vesālī; ramaṇīyaṁ udenaṁ cetiyaṁ; ramaṇīyaṁ gotamakaṁ cetiyaṁ; ramaṇīyaṁ sattambaṁ cetiyaṁ; ramaṇīyaṁ bahuputtaṁ cetiyaṁ; ramaṇīyaṁ sārandadaṁ cetiyaṁ; ramaṇīyaṁ cāpālaṁ cetiyaṁ.

    “Ānanda, Vesālī is lovely. And the Udena, Gotamaka, Seven Maidens, Many Sons, Sārandada, and Cāpāla Shrines are all lovely.

  13. 13

    यस्सyas·sa कस्सचि,kas·sa·ci आनन्द,ā·nan·da चत्तारोcat·tā·ro इद्धिपादाid·dhi·pā·dā भाविताbhā·vi·tā बहुलीकताba·hu·lī·ka·tā यानीकताyā·nī·ka·tā वत्थुकताvat·thu·ka·tā अनुट्ठिताa·nuṭ·ṭhi·tā परिचिताpa·ri·ci·tā सुसमारद्धा,su·sa·mā·rad·dhā सोso आकङ्खमानोā·kaṅ·kha·mā·no (…) कप्पंkap·paṃ वाvā तिट्ठेय्यtiṭ·ṭhey·ya कप्पावसेसंkap·pā·va·se·saṃ वा।vā

    Yassa kassaci, ānanda, cattāro iddhipādā bhāvitā bahulīkatā yānīkatā vatthukatā anuṭṭhitā paricitā susamāraddhā, so ākaṅkhamāno (…) kappaṁ vā tiṭṭheyya kappāvasesaṁ vā.

    Whoever has developed and cultivated the four bases of psychic power—made them a vehicle and a basis, kept them up, consolidated them, and properly implemented them—may, if they wish, live for the proper lifespan or what’s left of it.

  14. 14

    तथागतस्सta·thā·ga·tas·sa खो,kho आनन्द,ā·nan·da चत्तारोcat·tā·ro इद्धिपादाid·dhi·pā·dā भाविताbhā·vi·tā बहुलीकताba·hu·lī·ka·tā यानीकताyā·nī·ka·tā वत्थुकताvat·thu·ka·tā अनुट्ठिताa·nuṭ·ṭhi·tā परिचिताpa·ri·ci·tā सुसमारद्धा।su·sa·mā·rad·dhā आकङ्खमानो,ā·kaṅ·kha·mā·no आनन्द,ā·nan·da तथागतोta·thā·ga·to कप्पंkap·paṃ वाvā तिट्ठेय्यtiṭ·ṭhey·ya कप्पावसेसंkap·pā·va·se·saṃ वा”ति।vā

    Tathāgatassa kho, ānanda, cattāro iddhipādā bhāvitā bahulīkatā yānīkatā vatthukatā anuṭṭhitā paricitā susamāraddhā. Ākaṅkhamāno, ānanda, tathāgato kappaṁ vā tiṭṭheyya kappāvasesaṁ vā”ti.

    The Realized One has developed and cultivated the four bases of psychic power, made them a vehicle and a basis, kept them up, consolidated them, and properly implemented them. If he wished, the Realized One could live for the proper lifespan or what’s left of it.”

  15. 15

    एवम्पिe·vam·pi खोkho आयस्माā·yas·mā आनन्दोā·nan·do भगवताbha·ga·va·tā ओळारिकेo·ḷā·ri·ke निमित्तेni·mit·te कयिरमाने,ka·yi·ra·mā·ne ओळारिकेo·ḷā·ri·ke ओभासेo·bhā·se कयिरमाने,ka·yi·ra·mā·ne नासक्खिnā·sak·khi पटिविज्झितुं;pa·ṭi·vij·jhi·tuṃ

    Evampi kho āyasmā ānando bhagavatā oḷārike nimitte kayiramāne, oḷārike obhāse kayiramāne, nāsakkhi paṭivijjhituṁ;

    But Ānanda didn’t get it, even though the Buddha dropped such an obvious hint, such a clear sign.

  16. 16

    नna भगवन्तंbha·ga·van·taṃ याचि:yā·ci

    na bhagavantaṁ yāci:

    He didn’t beg the Buddha,

  17. 17

    “तिट्ठतु,tiṭ·ṭha·tu भन्ते,bhan·te भगवाbha·ga·vā कप्पं;kap·paṃ तिट्ठतुtiṭ·ṭha·tu सुगतोsu·ga·to कप्पंkap·paṃ बहुजनहितायba·hu·ja·na·hi·tā·ya बहुजनसुखायba·hu·ja·na·su·khā·ya लोकानुकम्पायlo·kā·nu·kam·pā·ya अत्थायat·thā·ya हितायhi·tā·ya सुखायsu·khā·ya देवमनुस्सानन्”ति,de·va·ma·nus·sā·nan यथाya·thā तंtaṃ मारेनmā·re·na परियुट्ठितचित्तो।pa·ri·yuṭ·ṭhi·ta·cit·to

    “tiṭṭhatu, bhante, bhagavā kappaṁ; tiṭṭhatu sugato kappaṁ bahujanahitāya bahujanasukhāya lokānukampāya atthāya hitāya sukhāya devamanussānan”ti, yathā taṁ mārena pariyuṭṭhitacitto.

    “Sir, may the Blessed One please remain for the proper lifespan! May the Holy One please remain for the proper lifespan! That would be for the welfare and happiness of the people, out of sympathy for the world, for the benefit, welfare, and happiness of gods and humans.” For his mind was as if possessed by Māra.

  18. 18

    दुतियम्पिdu·ti·yam·pi खोkho …पे…pe

    Dutiyampi kho …pe…

    For a second time …

  19. 19

    ततियम्पिta·ti·yam·pi खोkho भगवाbha·ga·vā आयस्मन्तंā·yas·man·taṃ आनन्दंā·nan·daṃ आमन्तेसि:ā·man·te·si

    tatiyampi kho bhagavā āyasmantaṁ ānandaṁ āmantesi:

    For a third time, the Buddha said to Ānanda:

  20. 20

    “रमणीया,ra·ma·ṇī·yā आनन्द,ā·nan·da वेसाली;ve·sā·lī रमणीयंra·ma·ṇī·yaṃ उदेनंu·de·naṃ चेतियं;ce·ti·yaṃ रमणीयंra·ma·ṇī·yaṃ गोतमकंgo·ta·ma·kaṃ चेतियं;ce·ti·yaṃ रमणीयंra·ma·ṇī·yaṃ सत्तम्बंsat·tam·baṃ चेतियं;ce·ti·yaṃ रमणीयंra·ma·ṇī·yaṃ बहुपुत्तंba·hu·put·taṃ चेतियं;ce·ti·yaṃ रमणीयंra·ma·ṇī·yaṃ सारन्ददंsā·ran·da·daṃ चेतियं;ce·ti·yaṃ रमणीयंra·ma·ṇī·yaṃ चापालंcā·pā·laṃ चेतियं।ce·ti·yaṃ

    “Ramaṇīyā, ānanda, vesālī; ramaṇīyaṁ udenaṁ cetiyaṁ; ramaṇīyaṁ gotamakaṁ cetiyaṁ; ramaṇīyaṁ sattambaṁ cetiyaṁ; ramaṇīyaṁ bahuputtaṁ cetiyaṁ; ramaṇīyaṁ sārandadaṁ cetiyaṁ; ramaṇīyaṁ cāpālaṁ cetiyaṁ.

    “Ānanda, Vesālī is lovely. And the Udena, Gotamaka, Seven Maidens, Many Sons, Sārandada, and Cāpāla Shrines are all lovely.

  21. 21

    यस्सyas·sa कस्सचि,kas·sa·ci आनन्द,ā·nan·da चत्तारोcat·tā·ro इद्धिपादाid·dhi·pā·dā भाविताbhā·vi·tā बहुलीकताba·hu·lī·ka·tā यानीकताyā·nī·ka·tā वत्थुकताvat·thu·ka·tā अनुट्ठिताa·nuṭ·ṭhi·tā परिचिताpa·ri·ci·tā सुसमारद्धा,su·sa·mā·rad·dhā सोso आकङ्खमानोā·kaṅ·kha·mā·no कप्पंkap·paṃ वाvā तिट्ठेय्यtiṭ·ṭhey·ya कप्पावसेसंkap·pā·va·se·saṃ वा।vā

    Yassa kassaci, ānanda, cattāro iddhipādā bhāvitā bahulīkatā yānīkatā vatthukatā anuṭṭhitā paricitā susamāraddhā, so ākaṅkhamāno kappaṁ vā tiṭṭheyya kappāvasesaṁ vā.

    Whoever has developed and cultivated the four bases of psychic power—made them a vehicle and a basis, kept them up, consolidated them, and properly implemented them—may, if they wish, live for the proper lifespan or what’s left of it.

  22. 22

    तथागतस्सta·thā·ga·tas·sa खो,kho आनन्द,ā·nan·da चत्तारोcat·tā·ro इद्धिपादाid·dhi·pā·dā भाविताbhā·vi·tā बहुलीकताba·hu·lī·ka·tā यानीकताyā·nī·ka·tā वत्थुकताvat·thu·ka·tā अनुट्ठिताa·nuṭ·ṭhi·tā परिचिताpa·ri·ci·tā सुसमारद्धा।su·sa·mā·rad·dhā आकङ्खमानो,ā·kaṅ·kha·mā·no आनन्द,ā·nan·da तथागतोta·thā·ga·to कप्पंkap·paṃ वाvā तिट्ठेय्यtiṭ·ṭhey·ya कप्पावसेसंkap·pā·va·se·saṃ वा”ति।vā

    Tathāgatassa kho, ānanda, cattāro iddhipādā bhāvitā bahulīkatā yānīkatā vatthukatā anuṭṭhitā paricitā susamāraddhā. Ākaṅkhamāno, ānanda, tathāgato kappaṁ vā tiṭṭheyya kappāvasesaṁ vā”ti.

    The Realized One has developed and cultivated the four bases of psychic power, made them a vehicle and a basis, kept them up, consolidated them, and properly implemented them. If he wished, the Realized One could live for the proper lifespan or what’s left of it.”

  23. 23

    एवम्पिe·vam·pi खोkho आयस्माā·yas·mā आनन्दोā·nan·do भगवताbha·ga·va·tā ओळारिकेo·ḷā·ri·ke निमित्तेni·mit·te कयिरमाने,ka·yi·ra·mā·ne ओळारिकेo·ḷā·ri·ke ओभासेo·bhā·se कयिरमाने,ka·yi·ra·mā·ne नासक्खिnā·sak·khi पटिविज्झितुं;pa·ṭi·vij·jhi·tuṃ

    Evampi kho āyasmā ānando bhagavatā oḷārike nimitte kayiramāne, oḷārike obhāse kayiramāne, nāsakkhi paṭivijjhituṁ;

    But Ānanda didn’t get it, even though the Buddha dropped such an obvious hint, such a clear sign.

  24. 24

    नna भगवन्तंbha·ga·van·taṃ याचि:yā·ci

    na bhagavantaṁ yāci:

    He didn’t beg the Buddha,

  25. 25

    “तिट्ठतु,tiṭ·ṭha·tu भन्ते,bhan·te भगवाbha·ga·vā कप्पं;kap·paṃ तिट्ठतुtiṭ·ṭha·tu सुगतोsu·ga·to कप्पंkap·paṃ बहुजनहितायba·hu·ja·na·hi·tā·ya बहुजनसुखायba·hu·ja·na·su·khā·ya लोकानुकम्पायlo·kā·nu·kam·pā·ya अत्थायat·thā·ya हितायhi·tā·ya सुखायsu·khā·ya देवमनुस्सानन्”ति,de·va·ma·nus·sā·nan यथाya·thā तंtaṃ मारेनmā·re·na परियुट्ठितचित्तो।pa·ri·yuṭ·ṭhi·ta·cit·to

    “tiṭṭhatu, bhante, bhagavā kappaṁ; tiṭṭhatu sugato kappaṁ bahujanahitāya bahujanasukhāya lokānukampāya atthāya hitāya sukhāya devamanussānan”ti, yathā taṁ mārena pariyuṭṭhitacitto.

    “Sir, may the Blessed One please remain for the proper lifespan! May the Holy One please remain for the proper lifespan! That would be for the welfare and happiness of the people, out of sympathy for the world, for the benefit, welfare, and happiness of gods and humans.” For his mind was as if possessed by Māra.

  26. 26

    अथa·tha खोkho भगवाbha·ga·vā आयस्मन्तंā·yas·man·taṃ आनन्दंā·nan·daṃ आमन्तेसि:ā·man·te·si

    Atha kho bhagavā āyasmantaṁ ānandaṁ āmantesi:

    Then the Buddha said to Venerable Ānanda,

  27. 27

    “गच्छgac·cha त्वं,tvaṃ आनन्द,ā·nan·da यस्सदानिyas·sa·dā·ni कालंkā·laṃ मञ्ञसी”ति।mañ·ña·sī

    “gaccha tvaṁ, ānanda, yassadāni kālaṁ maññasī”ti.

    “Go now, Ānanda, at your convenience.”

  28. 28

    “एवं,e·vaṃ भन्ते”तिbhan·te खोkho आयस्माā·yas·mā आनन्दोā·nan·do भगवतोbha·ga·va·to पटिस्सुत्वाpa·ṭis·sut·vā उट्ठायासनाuṭ·ṭhā·yā·sa·nā भगवन्तंbha·ga·van·taṃ अभिवादेत्वाa·bhi·vā·det·vā पदक्खिणंpa·dak·khi·ṇaṃ कत्वाkat·vā अविदूरेa·vi·dū·re अञ्ञतरस्मिंañ·ña·ta·ras·miṃ रुक्खमूलेruk·kha·mū·le निसीदि।ni·sī·di

    “Evaṁ, bhante”ti kho āyasmā ānando bhagavato paṭissutvā uṭṭhāyāsanā bhagavantaṁ abhivādetvā padakkhiṇaṁ katvā avidūre aññatarasmiṁ rukkhamūle nisīdi.

    “Yes, sir,” replied Ānanda. He rose from his seat, bowed, and respectfully circled the Buddha, keeping him on his right, before sitting at the root of a tree close by.

  29. 29

    अथa·tha खोkho मारोmā·ro पापिमा,pā·pi·mā अचिरपक्कन्तेa·ci·ra·pak·kan·te आयस्मन्तेā·yas·man·te आनन्दे,ā·nan·de येनye·na भगवाbha·ga·vā तेनुपसङ्कमि;te·nu·pa·saṅ·ka·mi उपसङ्कमित्वाu·pa·saṅ·ka·mit·vā एकमन्तंe·ka·man·taṃ अट्ठासि।aṭ·ṭhā·si एकमन्तंe·ka·man·taṃ ठितोṭhi·to खोkho मारोmā·ro पापिमाpā·pi·mā भगवन्तंbha·ga·van·taṃ एतदवोच:e·ta·da·vo·ca

    Atha kho māro pāpimā, acirapakkante āyasmante ānande, yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā ekamantaṁ aṭṭhāsi. Ekamantaṁ ṭhito kho māro pāpimā bhagavantaṁ etadavoca:

    And then, not long after Ānanda had left, Māra the Wicked went up to the Buddha, stood to one side, and said to him:

  30. 30

    “परिनिब्बातुpa·ri·nib·bā·tu दानि,dā·ni भन्ते,bhan·te भगवा;bha·ga·vā परिनिब्बातुpa·ri·nib·bā·tu सुगतो;su·ga·to परिनिब्बानकालोpa·ri·nib·bā·na·kā·lo दानि,dā·ni भन्ते,bhan·te भगवतो।bha·ga·va·to

    “Parinibbātu dāni, bhante, bhagavā; parinibbātu sugato; parinibbānakālo dāni, bhante, bhagavato.

    “May the Blessed One now be fully extinguished! May the Holy One now be fully extinguished! Now is the time for the full extinguishment of the Buddha.

  31. 31

    भासिताbhā·si·tā खोkho पनेसा,pa·ne·sā भन्ते,bhan·te भगवताbha·ga·va·tā वाचा:vā·cā

    Bhāsitā kho panesā, bhante, bhagavatā vācā:

    Sir, you once made this statement:

  32. 32

    ‘नna तावाहं,tā·vā·haṃ पापिम,pā·pi·ma परिनिब्बायिस्सामिpa·ri·nib·bā·yis·sā·mi यावyā·va मेme भिक्खूbhik·khū नna सावकाsā·va·kā भविस्सन्तिbha·vis·san·ti वियत्ताvi·yat·tā विनीताvi·nī·tā विसारदाvi·sā·ra·dā बहुस्सुताba·hus·su·tā धम्मधराdham·ma·dha·rā धम्मानुधम्मप्पटिपन्नाdham·mā·nu·dham·map·pa·ṭi·pan·nā सामीचिप्पटिपन्नाsā·mī·cip·pa·ṭi·pan·nā अनुधम्मचारिनो,a·nu·dham·ma·cā·ri·no सकंsa·kaṃ आचरियकंā·ca·ri·ya·kaṃ उग्गहेत्वाug·ga·het·vā आचिक्खिस्सन्तिā·cik·khis·san·ti देसेस्सन्तिde·ses·san·ti पञ्ञपेस्सन्तिpañ·ña·pes·san·ti पट्ठपेस्सन्तिpaṭ·ṭha·pes·san·ti विवरिस्सन्तिvi·va·ris·san·ti विभजिस्सन्तिvi·bha·jis·san·ti उत्तानीकरिस्सन्तिut·tā·nī·ka·ris·san·ti उप्पन्नंup·pan·naṃ परप्पवादंpa·rap·pa·vā·daṃ सहधम्मेनsa·ha·dham·me·na सुनिग्गहितंsu·nig·ga·hi·taṃ निग्गहेत्वाnig·ga·het·vā सप्पाटिहारियंsap·pā·ṭi·hā·ri·yaṃ धम्मंdham·maṃ देसेस्सन्ती’ति।de·ses·san·tī

    ‘na tāvāhaṁ, pāpima, parinibbāyissāmi yāva me bhikkhū na sāvakā bhavissanti viyattā vinītā visāradā bahussutā dhammadharā dhammānudhammappaṭipannā sāmīcippaṭipannā anudhammacārino, sakaṁ ācariyakaṁ uggahetvā ācikkhissanti desessanti paññapessanti paṭṭhapessanti vivarissanti vibhajissanti uttānīkarissanti uppannaṁ parappavādaṁ sahadhammena suniggahitaṁ niggahetvā sappāṭihāriyaṁ dhammaṁ desessantī’ti.

    ‘Wicked One, I shall not be fully extinguished until I have monk disciples who are competent, educated, assured, learned, have memorized the teachings, and practice in line with the principle of the teaching. Not until they practice properly, living in line with the teaching. Not until they’ve learned their own denomination, and explain, teach, assert, establish, disclose, analyze, and make it clear. Not until they can legitimately and completely refute the doctrines of others that come up, and teach with a demonstrable basis.’

  33. 33

    एतरहिe·ta·ra·hi खोkho पन,pa·na भन्ते,bhan·te भिक्खूbhik·khū भगवतोbha·ga·va·to सावकाsā·va·kā वियत्ताvi·yat·tā विनीताvi·nī·tā विसारदाvi·sā·ra·dā बहुस्सुताba·hus·su·tā धम्मधराdham·ma·dha·rā धम्मानुधम्मप्पटिपन्नाdham·mā·nu·dham·map·pa·ṭi·pan·nā सामीचिप्पटिपन्नाsā·mī·cip·pa·ṭi·pan·nā अनुधम्मचारिनोa·nu·dham·ma·cā·ri·no सकंsa·kaṃ आचरियकंā·ca·ri·ya·kaṃ उग्गहेत्वाug·ga·het·vā आचिक्खन्तिā·cik·khan·ti देसेन्तिde·sen·ti पञ्ञपेन्तिpañ·ña·pen·ti पट्ठपेन्तिpaṭ·ṭha·pen·ti विवरन्तिvi·va·ran·ti विभजन्तिvi·bha·jan·ti उत्तानीकरोन्तिut·tā·nī·ka·ron·ti उप्पन्नंup·pan·naṃ परप्पवादंpa·rap·pa·vā·daṃ सहधम्मेनsa·ha·dham·me·na सुनिग्गहितंsu·nig·ga·hi·taṃ निग्गहेत्वाnig·ga·het·vā सप्पाटिहारियंsap·pā·ṭi·hā·ri·yaṃ धम्मंdham·maṃ देसेन्ति।de·sen·ti

    Etarahi kho pana, bhante, bhikkhū bhagavato sāvakā viyattā vinītā visāradā bahussutā dhammadharā dhammānudhammappaṭipannā sāmīcippaṭipannā anudhammacārino sakaṁ ācariyakaṁ uggahetvā ācikkhanti desenti paññapenti paṭṭhapenti vivaranti vibhajanti uttānīkaronti uppannaṁ parappavādaṁ sahadhammena suniggahitaṁ niggahetvā sappāṭihāriyaṁ dhammaṁ desenti.

    Today you do have such monk disciples.

  34. 34

    परिनिब्बातुpa·ri·nib·bā·tu दानि,dā·ni भन्ते,bhan·te भगवा;bha·ga·vā परिनिब्बातुpa·ri·nib·bā·tu सुगतो;su·ga·to परिनिब्बानकालोpa·ri·nib·bā·na·kā·lo दानि,dā·ni भन्ते,bhan·te भगवतो।bha·ga·va·to

    Parinibbātu dāni, bhante, bhagavā; parinibbātu sugato; parinibbānakālo dāni, bhante, bhagavato.

    May the Blessed One now be fully extinguished! May the Holy One now be fully extinguished! Now is the time for the full extinguishment of the Buddha.

  35. 35

    भासिताbhā·si·tā खोkho पनेसा,pa·ne·sā भन्ते,bhan·te भगवताbha·ga·va·tā वाचा:vā·cā

    Bhāsitā kho panesā, bhante, bhagavatā vācā:

    Sir, you once made this statement:

  36. 36

    ‘नna तावाहं,tā·vā·haṃ पापिम,pā·pi·ma परिनिब्बायिस्सामिpa·ri·nib·bā·yis·sā·mi यावyā·va मेme भिक्खुनियोbhik·khu·ni·yo नna साविकाsā·vi·kā भविस्सन्तिbha·vis·san·ti वियत्ताvi·yat·tā विनीताvi·nī·tā विसारदाvi·sā·ra·dā बहुस्सुताba·hus·su·tā धम्मधराdham·ma·dha·rā धम्मानुधम्मप्पटिपन्नाdham·mā·nu·dham·map·pa·ṭi·pan·nā सामीचिप्पटिपन्नाsā·mī·cip·pa·ṭi·pan·nā अनुधम्मचारिनियोa·nu·dham·ma·cā·ri·ni·yo सकंsa·kaṃ आचरियकंā·ca·ri·ya·kaṃ उग्गहेत्वाug·ga·het·vā आचिक्खिस्सन्तिā·cik·khis·san·ti देसेस्सन्तिde·ses·san·ti पञ्ञपेस्सन्तिpañ·ña·pes·san·ti पट्ठपेस्सन्तिpaṭ·ṭha·pes·san·ti विवरिस्सन्तिvi·va·ris·san·ti विभजिस्सन्तिvi·bha·jis·san·ti उत्तानीकरिस्सन्तिut·tā·nī·ka·ris·san·ti उप्पन्नंup·pan·naṃ परप्पवादंpa·rap·pa·vā·daṃ सहधम्मेनsa·ha·dham·me·na सुनिग्गहितंsu·nig·ga·hi·taṃ निग्गहेत्वाnig·ga·het·vā सप्पाटिहारियंsap·pā·ṭi·hā·ri·yaṃ धम्मंdham·maṃ देसेस्सन्ती’ति।de·ses·san·tī

    ‘na tāvāhaṁ, pāpima, parinibbāyissāmi yāva me bhikkhuniyo na sāvikā bhavissanti viyattā vinītā visāradā bahussutā dhammadharā dhammānudhammappaṭipannā sāmīcippaṭipannā anudhammacāriniyo sakaṁ ācariyakaṁ uggahetvā ācikkhissanti desessanti paññapessanti paṭṭhapessanti vivarissanti vibhajissanti uttānīkarissanti uppannaṁ parappavādaṁ sahadhammena suniggahitaṁ niggahetvā sappāṭihāriyaṁ dhammaṁ desessantī’ti.

    ‘Wicked One, I shall not be fully extinguished until I have nun disciples who are competent, educated, self-assured, learned …’ …

  37. 37

    एतरहिe·ta·ra·hi खोkho पन,pa·na भन्ते,bhan·te भिक्खुनियोbhik·khu·ni·yo भगवतोbha·ga·va·to साविकाsā·vi·kā वियत्ताvi·yat·tā विनीताvi·nī·tā विसारदाvi·sā·ra·dā बहुस्सुताba·hus·su·tā धम्मधराdham·ma·dha·rā धम्मानुधम्मप्पटिपन्नाdham·mā·nu·dham·map·pa·ṭi·pan·nā सामीचिप्पटिपन्नाsā·mī·cip·pa·ṭi·pan·nā अनुधम्मचारिनियोa·nu·dham·ma·cā·ri·ni·yo सकंsa·kaṃ आचरियकंā·ca·ri·ya·kaṃ उग्गहेत्वाug·ga·het·vā आचिक्खन्तिā·cik·khan·ti देसेन्तिde·sen·ti पञ्ञपेन्तिpañ·ña·pen·ti पट्ठपेन्तिpaṭ·ṭha·pen·ti विवरन्तिvi·va·ran·ti विभजन्तिvi·bha·jan·ti उत्तानीकरोन्तिut·tā·nī·ka·ron·ti उप्पन्नंup·pan·naṃ परप्पवादंpa·rap·pa·vā·daṃ सहधम्मेनsa·ha·dham·me·na सुनिग्गहितंsu·nig·ga·hi·taṃ निग्गहेत्वाnig·ga·het·vā सप्पाटिहारियंsap·pā·ṭi·hā·ri·yaṃ धम्मंdham·maṃ देसेन्ति।de·sen·ti

    Etarahi kho pana, bhante, bhikkhuniyo bhagavato sāvikā viyattā vinītā visāradā bahussutā dhammadharā dhammānudhammappaṭipannā sāmīcippaṭipannā anudhammacāriniyo sakaṁ ācariyakaṁ uggahetvā ācikkhanti desenti paññapenti paṭṭhapenti vivaranti vibhajanti uttānīkaronti uppannaṁ parappavādaṁ sahadhammena suniggahitaṁ niggahetvā sappāṭihāriyaṁ dhammaṁ desenti.

    Today you do have such nun disciples.

  38. 38

    परिनिब्बातुpa·ri·nib·bā·tu दानि,dā·ni भन्ते,bhan·te भगवा;bha·ga·vā परिनिब्बातुpa·ri·nib·bā·tu सुगतो;su·ga·to परिनिब्बानकालोpa·ri·nib·bā·na·kā·lo दानि,dā·ni भन्ते,bhan·te भगवतो।bha·ga·va·to

    Parinibbātu dāni, bhante, bhagavā; parinibbātu sugato; parinibbānakālo dāni, bhante, bhagavato.

    (Pāli only)

  39. 39

    भासिताbhā·si·tā खोkho पनेसा,pa·ne·sā भन्ते,bhan·te भगवताbha·ga·va·tā वाचा:vā·cā

    Bhāsitā kho panesā, bhante, bhagavatā vācā:

    (Pāli only)

  40. 40

    ‘नna तावाहं,tā·vā·haṃ पापिम,pā·pi·ma परिनिब्बायिस्सामिpa·ri·nib·bā·yis·sā·mi यावyā·va मेme उपासकाu·pā·sa·kā नna सावकाsā·va·kā भविस्सन्तिbha·vis·san·ti वियत्ताvi·yat·tā विनीताvi·nī·tā विसारदाvi·sā·ra·dā बहुस्सुताba·hus·su·tā धम्मधराdham·ma·dha·rā धम्मानुधम्मप्पटिपन्नाdham·mā·nu·dham·map·pa·ṭi·pan·nā सामीचिप्पटिपन्नाsā·mī·cip·pa·ṭi·pan·nā अनुधम्मचारिनोa·nu·dham·ma·cā·ri·no सकंsa·kaṃ आचरियकंā·ca·ri·ya·kaṃ उग्गहेत्वाug·ga·het·vā आचिक्खिस्सन्तिā·cik·khis·san·ti देसेस्सन्तिde·ses·san·ti पञ्ञपेस्सन्तिpañ·ña·pes·san·ti पट्ठपेस्सन्तिpaṭ·ṭha·pes·san·ti विवरिस्सन्तिvi·va·ris·san·ti विभजिस्सन्तिvi·bha·jis·san·ti उत्तानीकरिस्सन्तिut·tā·nī·ka·ris·san·ti उप्पन्नंup·pan·naṃ परप्पवादंpa·rap·pa·vā·daṃ सहधम्मेनsa·ha·dham·me·na सुनिग्गहितंsu·nig·ga·hi·taṃ निग्गहेत्वाnig·ga·het·vā सप्पाटिहारियंsap·pā·ṭi·hā·ri·yaṃ धम्मंdham·maṃ देसेस्सन्ती’ति।de·ses·san·tī

    ‘na tāvāhaṁ, pāpima, parinibbāyissāmi yāva me upāsakā na sāvakā bhavissanti viyattā vinītā visāradā bahussutā dhammadharā dhammānudhammappaṭipannā sāmīcippaṭipannā anudhammacārino sakaṁ ācariyakaṁ uggahetvā ācikkhissanti desessanti paññapessanti paṭṭhapessanti vivarissanti vibhajissanti uttānīkarissanti uppannaṁ parappavādaṁ sahadhammena suniggahitaṁ niggahetvā sappāṭihāriyaṁ dhammaṁ desessantī’ti.

    ‘Wicked One, I shall not be fully extinguished until I have layman disciples who are competent, educated, self-assured, learned …’

  41. 41

    एतरहिe·ta·ra·hi खोkho पन,pa·na भन्ते,bhan·te उपासकाu·pā·sa·kā भगवतोbha·ga·va·to सावकाsā·va·kā वियत्ताvi·yat·tā विनीताvi·nī·tā विसारदाvi·sā·ra·dā बहुस्सुताba·hus·su·tā धम्मधराdham·ma·dha·rā धम्मानुधम्मप्पटिपन्नाdham·mā·nu·dham·map·pa·ṭi·pan·nā सामीचिप्पटिपन्नाsā·mī·cip·pa·ṭi·pan·nā अनुधम्मचारिनोa·nu·dham·ma·cā·ri·no सकंsa·kaṃ आचरियकंā·ca·ri·ya·kaṃ उग्गहेत्वाug·ga·het·vā आचिक्खन्तिā·cik·khan·ti देसेन्तिde·sen·ti पञ्ञपेन्तिpañ·ña·pen·ti पट्ठपेन्तिpaṭ·ṭha·pen·ti विवरन्तिvi·va·ran·ti विभजन्तिvi·bha·jan·ti उत्तानीकरोन्तिut·tā·nī·ka·ron·ti उप्पन्नंup·pan·naṃ परप्पवादंpa·rap·pa·vā·daṃ सहधम्मेनsa·ha·dham·me·na सुनिग्गहितंsu·nig·ga·hi·taṃ निग्गहेत्वाnig·ga·het·vā सप्पाटिहारियंsap·pā·ṭi·hā·ri·yaṃ धम्मंdham·maṃ देसेन्ति।de·sen·ti

    Etarahi kho pana, bhante, upāsakā bhagavato sāvakā viyattā vinītā visāradā bahussutā dhammadharā dhammānudhammappaṭipannā sāmīcippaṭipannā anudhammacārino sakaṁ ācariyakaṁ uggahetvā ācikkhanti desenti paññapenti paṭṭhapenti vivaranti vibhajanti uttānīkaronti uppannaṁ parappavādaṁ sahadhammena suniggahitaṁ niggahetvā sappāṭihāriyaṁ dhammaṁ desenti.

    Today you do have such layman disciples.

  42. 42

    परिनिब्बातुpa·ri·nib·bā·tu दानि,dā·ni भन्ते,bhan·te भगवा;bha·ga·vā परिनिब्बातुpa·ri·nib·bā·tu सुगतो;su·ga·to परिनिब्बानकालोpa·ri·nib·bā·na·kā·lo दानि,dā·ni भन्ते,bhan·te भगवतो।bha·ga·va·to

    Parinibbātu dāni, bhante, bhagavā; parinibbātu sugato; parinibbānakālo dāni, bhante, bhagavato.

    (Pāli only)

  43. 43

    भासिताbhā·si·tā खोkho पनेसा,pa·ne·sā भन्ते,bhan·te भगवताbha·ga·va·tā वाचा:vā·cā

    Bhāsitā kho panesā, bhante, bhagavatā vācā:

    (Pāli only)

  44. 44

    ‘नna तावाहं,tā·vā·haṃ पापिम,pā·pi·ma परिनिब्बायिस्सामिpa·ri·nib·bā·yis·sā·mi यावyā·va मेme उपासिकाu·pā·si·kā नna साविकाsā·vi·kā भविस्सन्तिbha·vis·san·ti वियत्ताvi·yat·tā विनीताvi·nī·tā विसारदाvi·sā·ra·dā बहुस्सुताba·hus·su·tā धम्मधराdham·ma·dha·rā धम्मानुधम्मप्पटिपन्नाdham·mā·nu·dham·map·pa·ṭi·pan·nā सामीचिप्पटिपन्नाsā·mī·cip·pa·ṭi·pan·nā अनुधम्मचारिनियोa·nu·dham·ma·cā·ri·ni·yo सकंsa·kaṃ आचरियकंā·ca·ri·ya·kaṃ उग्गहेत्वाug·ga·het·vā आचिक्खिस्सन्तिā·cik·khis·san·ti देसेस्सन्तिde·ses·san·ti पञ्ञपेस्सन्तिpañ·ña·pes·san·ti पट्ठपेस्सन्तिpaṭ·ṭha·pes·san·ti विवरिस्सन्तिvi·va·ris·san·ti विभजिस्सन्तिvi·bha·jis·san·ti उत्तानीकरिस्सन्तिut·tā·nī·ka·ris·san·ti उप्पन्नंup·pan·naṃ परप्पवादंpa·rap·pa·vā·daṃ सहधम्मेनsa·ha·dham·me·na सुनिग्गहितंsu·nig·ga·hi·taṃ निग्गहेत्वाnig·ga·het·vā सप्पाटिहारियंsap·pā·ṭi·hā·ri·yaṃ धम्मंdham·maṃ देसेस्सन्ती’ति।de·ses·san·tī

    ‘na tāvāhaṁ, pāpima, parinibbāyissāmi yāva me upāsikā na sāvikā bhavissanti viyattā vinītā visāradā bahussutā dhammadharā dhammānudhammappaṭipannā sāmīcippaṭipannā anudhammacāriniyo sakaṁ ācariyakaṁ uggahetvā ācikkhissanti desessanti paññapessanti paṭṭhapessanti vivarissanti vibhajissanti uttānīkarissanti uppannaṁ parappavādaṁ sahadhammena suniggahitaṁ niggahetvā sappāṭihāriyaṁ dhammaṁ desessantī’ti.

    ‘Wicked One, I shall not be fully extinguished until I have laywoman disciples who are competent, educated, self-assured, learned …’

  45. 45

    एतरहिe·ta·ra·hi खोkho पन,pa·na भन्ते,bhan·te उपासिकाu·pā·si·kā भगवतोbha·ga·va·to साविकाsā·vi·kā वियत्ताvi·yat·tā विनीताvi·nī·tā विसारदाvi·sā·ra·dā बहुस्सुताba·hus·su·tā धम्मधराdham·ma·dha·rā धम्मानुधम्मप्पटिपन्नाdham·mā·nu·dham·map·pa·ṭi·pan·nā सामीचिप्पटिपन्नाsā·mī·cip·pa·ṭi·pan·nā अनुधम्मचारिनियोa·nu·dham·ma·cā·ri·ni·yo सकंsa·kaṃ आचरियकंā·ca·ri·ya·kaṃ उग्गहेत्वाug·ga·het·vā आचिक्खन्तिā·cik·khan·ti देसेन्तिde·sen·ti पञ्ञपेन्तिpañ·ña·pen·ti पट्ठपेन्तिpaṭ·ṭha·pen·ti विवरन्तिvi·va·ran·ti विभजन्तिvi·bha·jan·ti उत्तानीकरोन्तिut·tā·nī·ka·ron·ti उप्पन्नंup·pan·naṃ परप्पवादंpa·rap·pa·vā·daṃ सहधम्मेनsa·ha·dham·me·na सुनिग्गहितंsu·nig·ga·hi·taṃ निग्गहेत्वाnig·ga·het·vā सप्पाटिहारियंsap·pā·ṭi·hā·ri·yaṃ धम्मंdham·maṃ देसेन्ति।de·sen·ti

    Etarahi kho pana, bhante, upāsikā bhagavato sāvikā viyattā vinītā visāradā bahussutā dhammadharā dhammānudhammappaṭipannā sāmīcippaṭipannā anudhammacāriniyo sakaṁ ācariyakaṁ uggahetvā ācikkhanti desenti paññapenti paṭṭhapenti vivaranti vibhajanti uttānīkaronti uppannaṁ parappavādaṁ sahadhammena suniggahitaṁ niggahetvā sappāṭihāriyaṁ dhammaṁ desenti.

    Today you do have such laywoman disciples.

  46. 46

    परिनिब्बातुpa·ri·nib·bā·tu दानि,dā·ni भन्ते,bhan·te भगवा;bha·ga·vā परिनिब्बातुpa·ri·nib·bā·tu सुगतो;su·ga·to परिनिब्बानकालोpa·ri·nib·bā·na·kā·lo दानि,dā·ni भन्ते,bhan·te भगवतो।bha·ga·va·to

    Parinibbātu dāni, bhante, bhagavā; parinibbātu sugato; parinibbānakālo dāni, bhante, bhagavato.

    May the Blessed One now be fully extinguished! May the Holy One now be fully extinguished! Now is the time for the full extinguishment of the Buddha.

  47. 47

    भासिताbhā·si·tā खोkho पनेसा,pa·ne·sā भन्ते,bhan·te भगवताbha·ga·va·tā वाचा:vā·cā

    Bhāsitā kho panesā, bhante, bhagavatā vācā:

    Sir, you once made this statement:

  48. 48

    ‘नna तावाहं,tā·vā·haṃ पापिम,pā·pi·ma परिनिब्बायिस्सामिpa·ri·nib·bā·yis·sā·mi यावyā·va मेme इदंi·daṃ ब्रह्मचरियंbrah·ma·ca·ri·yaṃ नna इद्धञ्चेवid·dhañ·ce·va भविस्सतिbha·vis·sa·ti फीतञ्चphī·tañ·ca वित्थारिकंvit·thā·ri·kaṃ बाहुजञ्ञंbā·hu·jañ·ñaṃ पुथुभूतंpu·thu·bhū·taṃ यावyā·va देवमनुस्सेहिde·va·ma·nus·se·hi सुप्पकासितन्’ति।sup·pa·kā·si·tan

    ‘na tāvāhaṁ, pāpima, parinibbāyissāmi yāva me idaṁ brahmacariyaṁ na iddhañceva bhavissati phītañca vitthārikaṁ bāhujaññaṁ puthubhūtaṁ yāva devamanussehi suppakāsitan’ti.

    ‘I shall not be fully extinguished until my spiritual path is successful and prosperous, extensive, popular, widespread, and fully revealed among gods and humans.’

  49. 49

    एतरहिe·ta·ra·hi खोkho पन,pa·na भन्ते,bhan·te भगवतोbha·ga·va·to ब्रह्मचरियंbrah·ma·ca·ri·yaṃ इद्धञ्चेवid·dhañ·ce·va फीतञ्चphī·tañ·ca वित्थारिकंvit·thā·ri·kaṃ बाहुजञ्ञंbā·hu·jañ·ñaṃ पुथुभूतंpu·thu·bhū·taṃ यावyā·va देवमनुस्सेहिde·va·ma·nus·se·hi सुप्पकासितं।sup·pa·kā·si·taṃ

    Etarahi kho pana, bhante, bhagavato brahmacariyaṁ iddhañceva phītañca vitthārikaṁ bāhujaññaṁ puthubhūtaṁ yāva devamanussehi suppakāsitaṁ.

    Today your spiritual path is successful and prosperous, extensive, popular, widespread, and fully revealed among gods and humans.

  50. 50

    परिनिब्बातुpa·ri·nib·bā·tu दानि,dā·ni भन्ते,bhan·te भगवा;bha·ga·vā परिनिब्बातुpa·ri·nib·bā·tu सुगतो;su·ga·to परिनिब्बानकालोpa·ri·nib·bā·na·kā·lo दानि,dā·ni भन्ते,bhan·te भगवतो”ति।bha·ga·va·to

    Parinibbātu dāni, bhante, bhagavā; parinibbātu sugato; parinibbānakālo dāni, bhante, bhagavato”ti.

    May the Blessed One now be fully extinguished! May the Holy One now be fully extinguished! Now is the time for the full extinguishment of the Buddha.”

  51. 51

    एवंe·vaṃ वुत्ते,vut·te भगवाbha·ga·vā मारंmā·raṃ पापिमन्तंpā·pi·man·taṃ एतदवोच:e·ta·da·vo·ca

    Evaṁ vutte, bhagavā māraṁ pāpimantaṁ etadavoca:

    When this was said, the Buddha said to Māra,

  52. 52

    “अप्पोस्सुक्कोap·pos·suk·ko त्वं,tvaṃ पापिम,pā·pi·ma होहि।ho·hi नna चिरंci·raṃ तथागतस्सta·thā·ga·tas·sa परिनिब्बानंpa·ri·nib·bā·naṃ भविस्सति।bha·vis·sa·ti

    “appossukko tvaṁ, pāpima, hohi. Na ciraṁ tathāgatassa parinibbānaṁ bhavissati.

    “Relax, Wicked One. The full extinguishment of the Realized One will be soon.

  53. 53

    इतोi·to तिण्णंtiṇ·ṇaṃ मासानंmā·sā·naṃ अच्चयेनac·ca·ye·na तथागतोta·thā·ga·to परिनिब्बायिस्सती”ति।pa·ri·nib·bā·yis·sa·tī

    Ito tiṇṇaṁ māsānaṁ accayena tathāgato parinibbāyissatī”ti.

    Three months from now the Realized One will be fully extinguished.”

  54. 54

    अथa·tha खोkho भगवाbha·ga·vā चापालेcā·pā·le चेतियेce·ti·ye सतोsa·to सम्पजानोsam·pa·jā·no आयुसङ्खारंā·yu·saṅ·khā·raṃ ओस्सजि।os·sa·ji

    Atha kho bhagavā cāpāle cetiye sato sampajāno āyusaṅkhāraṁ ossaji.

    So at the Cāpāla Shrine the Buddha, mindful and aware, surrendered the life force.

  55. 55

    ओस्सट्ठेos·saṭ·ṭhe चca भगवताbha·ga·va·tā आयुसङ्खारेā·yu·saṅ·khā·re महाभूमिचालोma·hā·bhū·mi·cā·lo अहोसिa·ho·si भिंसनकोbhiṃ·sa·na·ko लोमहंसो,lo·ma·haṃ·so देवदुन्दुभियोde·va·dun·du·bhi·yo चca फलिंसु।pha·liṃ·su

    Ossaṭṭhe ca bhagavatā āyusaṅkhāre mahābhūmicālo ahosi bhiṁsanako lomahaṁso, devadundubhiyo ca phaliṁsu.

    When he did so there was a great earthquake, awe-inspiring and hair-raising, and thunder cracked the sky.

  56. 56

    अथa·tha खोkho भगवाbha·ga·vā एतमत्थंe·ta·mat·thaṃ विदित्वाvi·dit·vā तायंtā·yaṃ वेलायंve·lā·yaṃ इमंi·maṃ उदानंu·dā·naṃ उदानेसि:u·dā·ne·si

    Atha kho bhagavā etamatthaṁ viditvā tāyaṁ velāyaṁ imaṁ udānaṁ udānesi:

    Then, understanding this matter, on that occasion the Buddha expressed this heartfelt sentiment:

  57. 57

    “तुलमतुलञ्चtu·la·ma·tu·lañ·ca सम्भवं,sam·bha·vaṃ

    “Tulamatulañca sambhavaṁ,

    “Comparing the incomparable <j>with the creation of prolonged life,

  58. 58

    भवसङ्खारमवस्सजिbha·va·saṅ·khā·ra·ma·vas·sa·ji मुनि;mu·ni

    Bhavasaṅkhāramavassaji muni;

    the sage surrendered the life force.

  59. 59

    अज्झत्तरतोaj·jhat·ta·ra·to समाहितो,sa·mā·hi·to

    Ajjhattarato samāhito,

    Happy inside, serene,

  60. 60

    अभिन्दिa·bhin·di कवचमिवत्तसम्भवन्”ति।ka·va·ca·mi·vat·ta·sam·bha·van

    Abhindi kavacamivattasambhavan”ti.

    he shattered self-creation like a suit of armor.”

  61. 61

    पठमं।pa·ṭha·maṃ

    Paṭhamaṁ.

    (Pāli only)

Sources. Sanskrit: Satyavedaḥ, the New Testament in Sanskrit (Calcutta Baptist Missionaries, 1851; J. Wenger’s revision of W. Carey’s version). Digital text © 2018 SanskritBible.in, via eBible.org, licensed CC BY-SA 4.0; changed here: arranged by verse and every word linked to the dictionary (links made automatically). Old Testament Sanskrit: the Old Testament in Sanskrit, Calcutta Baptist Mission Press, 1848–1852 (public domain), read by OCR from the Internet Archive scans of the Boston University School of Theology copy; unproofread, with machine clean-up only. Pāli Canon: Mahāsaṅgīti Tipiṭaka Buddhavasse 2500 (based on the Vipassana Research Institute’s Chaṭṭha Saṅgāyana edition), from SuttaCentral bilara-data, CC0; Devanagari and pronunciation made automatically from the Roman text. Pāli English: Bhikkhu Sujato (suttas) and Bhikkhu Brahmali (Vinaya), SuttaCentral, CC0. Pāli word meanings: the Pali Text Society’s Pali-English Dictionary (Rhys Davids & Stede), corrected reprint © The Pali Text Society, CC BY-NC 3.0, digital text from BuddhaDust; word matching automatic. English: King James Version (1769), public domain; words the translators added are in italics. Word meanings and pronunciations: Monier-Williams, Sanskrit–English Dictionary (1872), via this site’s Sanskrit dictionary (CC BY-SA 4.0); English↔Sanskrit word matches made automatically and may need checking.