Klryz

Scripture · Sanskrit Bible with the King James Version · the Pāli Canon

Numbered Discourses 8 54 अङ्गुत्तर 8 54

Chapter: 123456789101112131415161718192021222324252627282930313233343536373839404142434445464748495051525354555657585960616263646566676869707172737475767778798081828384858687888990919293949596

Dīghajāṇusutta

Pāli in Devanagari; under each word its Roman pronunciation, syllable by syllable (ṃ = nasal hum). Tap a Pāli word for its meaning (PTS Pāli-English Dictionary); tap again to open it in the Pāli dictionary.

Verse: 12345678910111213141516171819202122232425262728293031323334353637383940414243444546474849505152535455565758596061626364656667686970717273747576777879808182 · Hide pronunciation

  1. 1

    अङ्गुत्तरaṅ·gut·ta·ra निकायni·kā·ya 8।54

    Aṅguttara Nikāya 8.54

    Numbered Discourses 8.54

  2. 2

    6। गोतमीवग्गgo·ta·mī·vag·ga

    6. Gotamīvagga

    6. Gotamī

  3. 3

    दीघजाणुसुत्तdī·gha·jā·ṇu·sut·ta

    Dīghajāṇusutta

    With Dīghajāṇu

  4. 4

    एकंe·kaṃ समयंsa·ma·yaṃ भगवाbha·ga·vā कोलियेसुko·li·ye·su विहरतिvi·ha·ra·ti कक्करपत्तंkak·ka·ra·pat·taṃ नामnā·ma कोलियानंko·li·yā·naṃ निगमो।ni·ga·mo

    Ekaṁ samayaṁ bhagavā koliyesu viharati kakkarapattaṁ nāma koliyānaṁ nigamo.

    At one time the Buddha was staying in the land of the Koliyans, where they have a town named Kakkarapatta.

  5. 5

    अथa·tha खोkho दीघजाणुdī·gha·jā·ṇu कोलियपुत्तोko·li·ya·put·to येनye·na भगवाbha·ga·vā तेनुपसङ्कमि;te·nu·pa·saṅ·ka·mi उपसङ्कमित्वाu·pa·saṅ·ka·mit·vā भगवन्तंbha·ga·van·taṃ अभिवादेत्वाa·bhi·vā·det·vā एकमन्तंe·ka·man·taṃ निसीदि।ni·sī·di एकमन्तंe·ka·man·taṃ निसिन्नोni·sin·no खोkho दीघजाणुdī·gha·jā·ṇu कोलियपुत्तोko·li·ya·put·to भगवन्तंbha·ga·van·taṃ एतदवोच:e·ta·da·vo·ca

    Atha kho dīghajāṇu koliyaputto yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinno kho dīghajāṇu koliyaputto bhagavantaṁ etadavoca:

    Then Dīghajāṇu the Koliyan went up to the Buddha, bowed, sat down to one side, and said to him:

  6. 6

    “मयं,ma·yaṃ भन्ते,bhan·te गिहीgi·hī कामभोगिनोkā·ma·bho·gi·no पुत्तसम्बाधसयनंput·ta·sam·bā·dha·sa·ya·naṃ अज्झावसाम,aj·jhā·va·sā·ma कासिकचन्दनंkā·si·ka·can·da·naṃ पच्चनुभोम,pac·ca·nu·bho·ma मालागन्धविलेपनंmā·lā·gan·dha·vi·le·pa·naṃ धारयाम,dhā·ra·yā·ma जातरूपरजतंjā·ta·rū·pa·ra·ja·taṃ सादयाम।sā·da·yā·ma

    “mayaṁ, bhante, gihī kāmabhogino puttasambādhasayanaṁ ajjhāvasāma, kāsikacandanaṁ paccanubhoma, mālāgandhavilepanaṁ dhārayāma, jātarūparajataṁ sādayāma.

    “Sir, we are laypeople who enjoy sensual pleasures and living at home with our children. We use sandalwood imported from Kāsi, we wear garlands, fragrance, and makeup, and we accept gold and currency.

  7. 7

    तेसंte·saṃ नो,no भन्ते,bhan·te भगवाbha·ga·vā अम्हाकंam·hā·kaṃ तथाta·thā धम्मंdham·maṃ देसेतुde·se·tu येye अम्हाकंam·hā·kaṃ अस्सुas·su धम्माdham·mā दिट्ठधम्महितायdiṭ·ṭha·dham·ma·hi·tā·ya दिट्ठधम्मसुखाय,diṭ·ṭha·dham·ma·su·khā·ya सम्परायहितायsam·pa·rā·ya·hi·tā·ya सम्परायसुखाया”ति।sam·pa·rā·ya·su·khā·yā

    Tesaṁ no, bhante, bhagavā amhākaṁ tathā dhammaṁ desetu ye amhākaṁ assu dhammā diṭṭhadhammahitāya diṭṭhadhammasukhāya, samparāyahitāya samparāyasukhāyā”ti.

    May the Buddha please teach us the Dhamma in a way that leads to our welfare and happiness in this life and lives to come.”

  8. 8

    “चत्तारोमे,cat·tā·ro·me ब्यग्घपज्ज,byag·gha·paj·ja धम्माdham·mā कुलपुत्तस्सku·la·put·tas·sa दिट्ठधम्महितायdiṭ·ṭha·dham·ma·hi·tā·ya संवत्तन्तिsaṃ·vat·tan·ti दिट्ठधम्मसुखाय।diṭ·ṭha·dham·ma·su·khā·ya

    “Cattārome, byagghapajja, dhammā kulaputtassa diṭṭhadhammahitāya saṁvattanti diṭṭhadhammasukhāya.

    “Byagghapajja, these four things lead to the welfare and happiness of a gentleman in this life.

  9. 9

    कतमेka·ta·me चत्तारो?cat·tā·ro

    Katame cattāro?

    What four?

  10. 10

    उट्ठानसम्पदा,uṭ·ṭhā·na·sam·pa·dā आरक्खसम्पदा,ā·rak·kha·sam·pa·dā कल्याणमित्तता,kal·yā·ṇa·mit·ta·tā समजीविता।sa·ma·jī·vi·tā

    Uṭṭhānasampadā, ārakkhasampadā, kalyāṇamittatā, samajīvitā.

    Accomplishment in initiative, protection, good friendship, and balanced finances.

  11. 11

    कतमाka·ta·mā च,ca ब्यग्घपज्ज,byag·gha·paj·ja उट्ठानसम्पदा?uṭ·ṭhā·na·sam·pa·dā

    Katamā ca, byagghapajja, uṭṭhānasampadā?

    And what is accomplishment in initiative?

  12. 12

    इध,i·dha ब्यग्घपज्ज,byag·gha·paj·ja कुलपुत्तोku·la·put·to येनye·na कम्मट्ठानेनkam·maṭ·ṭhā·ne·na जीविकंjī·vi·kaṃ कप्पेति—kap·pe·ti

    Idha, byagghapajja, kulaputto yena kammaṭṭhānena jīvikaṁ kappeti—

    It’s when a gentleman earns a living by means such as

  13. 13

    यदिya·di कसिया,ka·si·yā यदिya·di वणिज्जाय,va·ṇij·jā·ya यदिya·di गोरक्खेन,go·rak·khe·na यदिya·di इस्सत्तेन,is·sat·te·na यदिya·di राजपोरिसेन,rā·ja·po·ri·se·na यदिya·di सिप्पञ्ञतरेन—sip·pañ·ña·ta·re·na

    yadi kasiyā, yadi vaṇijjāya, yadi gorakkhena, yadi issattena, yadi rājaporisena, yadi sippaññatarena—

    farming, trade, raising cattle, archery, government service, or one of the professions.

  14. 14

    तत्थtat·tha दक्खोdak·kho होतिho·ti अनलसो,a·na·la·so तत्रुपायायtat·ru·pā·yā·ya वीमंसायvī·maṃ·sā·ya समन्नागतो,sa·man·nā·ga·to अलंa·laṃ कातुंkā·tuṃ अलंa·laṃ संविधातुं।saṃ·vi·dhā·tuṃ

    tattha dakkho hoti analaso, tatrupāyāya vīmaṁsāya samannāgato, alaṁ kātuṁ alaṁ saṁvidhātuṁ.

    He understands how to go about these things in order to complete and organize the work.

  15. 15

    अयंa·yaṃ वुच्चति,vuc·ca·ti ब्यग्घपज्ज,byag·gha·paj·ja उट्ठानसम्पदा।uṭ·ṭhā·na·sam·pa·dā

    Ayaṁ vuccati, byagghapajja, uṭṭhānasampadā.

    This is called accomplishment in initiative.

  16. 16

    कतमाka·ta·mā च,ca ब्यग्घपज्ज,byag·gha·paj·ja आरक्खसम्पदा?ā·rak·kha·sam·pa·dā

    Katamā ca, byagghapajja, ārakkhasampadā?

    And what is accomplishment in protection?

  17. 17

    इध,i·dha ब्यग्घपज्ज,byag·gha·paj·ja कुलपुत्तस्सku·la·put·tas·sa भोगाbho·gā होन्तिhon·ti उट्ठानवीरियाधिगताuṭ·ṭhā·na·vī·ri·yā·dhi·ga·tā बाहाबलपरिचिता,bā·hā·ba·la·pa·ri·ci·tā सेदावक्खित्ता,se·dā·vak·khit·tā धम्मिकाdham·mi·kā धम्मलद्धा।dham·ma·lad·dhā

    Idha, byagghapajja, kulaputtassa bhogā honti uṭṭhānavīriyādhigatā bāhābalaparicitā, sedāvakkhittā, dhammikā dhammaladdhā.

    It’s when a gentleman owns legitimate wealth that he has earned by his own efforts and initiative, built up with his own hands, gathered by the sweat of the brow.

  18. 18

    तेte आरक्खेनā·rak·khe·na गुत्तियाgut·ti·yā सम्पादेति:sam·pā·de·ti

    Te ārakkhena guttiyā sampādeti:

    He ensures it is guarded and protected, thinking:

  19. 19

    ‘किन्तिkin·ti मेme इमेi·me भोगेbho·ge नेवne·va राजानोrā·jā·no हरेय्युं,ha·rey·yuṃ नna चोराco·rā हरेय्युं,ha·rey·yuṃ नna अग्गिag·gi डहेय्य,ḍa·hey·ya नna उदकंu·da·kaṃ वहेय्य,va·hey·ya नna अप्पियाap·pi·yā दायादाdā·yā·dā हरेय्युन्’ति।ha·rey·yun

    ‘kinti me ime bhoge neva rājāno hareyyuṁ, na corā hareyyuṁ, na aggi ḍaheyya, na udakaṁ vaheyya, na appiyā dāyādā hareyyun’ti.

    ‘How can I prevent my wealth from being taken by rulers or bandits, consumed by fire, swept away by flood, or taken by unloved heirs?’

  20. 20

    अयंa·yaṃ वुच्चति,vuc·ca·ti ब्यग्घपज्ज,byag·gha·paj·ja आरक्खसम्पदा।ā·rak·kha·sam·pa·dā

    Ayaṁ vuccati, byagghapajja, ārakkhasampadā.

    This is called accomplishment in protection.

  21. 21

    कतमाka·ta·mā च,ca ब्यग्घपज्ज,byag·gha·paj·ja कल्याणमित्तता?kal·yā·ṇa·mit·ta·tā

    Katamā ca, byagghapajja, kalyāṇamittatā?

    And what is accomplishment in good friendship?

  22. 22

    इध,i·dha ब्यग्घपज्ज,byag·gha·paj·ja कुलपुत्तोku·la·put·to यस्मिंyas·miṃ गामेgā·me वाvā निगमेni·ga·me वाvā पटिवसति,pa·ṭi·va·sa·ti तत्थtat·tha येye तेte होन्ति—गहपतीhon·ti वाvā गहपतिपुत्ताga·ha·pa·ti·put·tā वाvā दहराda·ha·rā वाvā वुद्धसीलिनो,vud·dha·sī·li·no वुद्धाvud·dhā वाvā वुद्धसीलिनो,vud·dha·sī·li·no सद्धासम्पन्ना,sad·dhā·sam·pan·nā सीलसम्पन्ना,sī·la·sam·pan·nā चागसम्पन्ना,cā·ga·sam·pan·nā पञ्ञासम्पन्ना—तेहिpañ·ñā·sam·pan·nā सद्धिंsad·dhiṃ सन्तिट्ठतिsan·tiṭ·ṭha·ti सल्लपतिsal·la·pa·ti साकच्छंsā·kac·chaṃ समापज्जति;sa·mā·paj·ja·ti यथारूपानंya·thā·rū·pā·naṃ सद्धासम्पन्नानंsad·dhā·sam·pan·nā·naṃ सद्धासम्पदंsad·dhā·sam·pa·daṃ अनुसिक्खति,a·nu·sik·kha·ti यथारूपानंya·thā·rū·pā·naṃ सीलसम्पन्नानंsī·la·sam·pan·nā·naṃ सीलसम्पदंsī·la·sam·pa·daṃ अनुसिक्खति,a·nu·sik·kha·ti यथारूपानंya·thā·rū·pā·naṃ चागसम्पन्नानंcā·ga·sam·pan·nā·naṃ चागसम्पदंcā·ga·sam·pa·daṃ अनुसिक्खति,a·nu·sik·kha·ti यथारूपानंya·thā·rū·pā·naṃ पञ्ञासम्पन्नानंpañ·ñā·sam·pan·nā·naṃ पञ्ञासम्पदंpañ·ñā·sam·pa·daṃ अनुसिक्खति।a·nu·sik·kha·ti

    Idha, byagghapajja, kulaputto yasmiṁ gāme vā nigame vā paṭivasati, tattha ye te honti—gahapatī vā gahapatiputtā vā daharā vā vuddhasīlino, vuddhā vā vuddhasīlino, saddhāsampannā, sīlasampannā, cāgasampannā, paññāsampannā—tehi saddhiṁ santiṭṭhati sallapati sākacchaṁ samāpajjati; yathārūpānaṁ saddhāsampannānaṁ saddhāsampadaṁ anusikkhati, yathārūpānaṁ sīlasampannānaṁ sīlasampadaṁ anusikkhati, yathārūpānaṁ cāgasampannānaṁ cāgasampadaṁ anusikkhati, yathārūpānaṁ paññāsampannānaṁ paññāsampadaṁ anusikkhati.

    It’s when a gentleman resides in a town or village. And in that place there are householders or their children who may be young or old, but are mature in conduct, accomplished in faith, ethics, generosity, and wisdom. He associates with them, converses and engages in discussion. And he emulates the same kind of accomplishment in faith, ethics, generosity, and wisdom.

  23. 23

    अयंa·yaṃ वुच्चति,vuc·ca·ti ब्यग्घपज्ज,byag·gha·paj·ja कल्याणमित्तता।kal·yā·ṇa·mit·ta·tā

    Ayaṁ vuccati, byagghapajja, kalyāṇamittatā.

    This is called accomplishment in good friendship.

  24. 24

    कतमाka·ta·mā च,ca ब्यग्घपज्ज,byag·gha·paj·ja समजीविता?sa·ma·jī·vi·tā

    Katamā ca, byagghapajja, samajīvitā?

    And what is accomplishment in balanced finances?

  25. 25

    इध,i·dha ब्यग्घपज्ज,byag·gha·paj·ja कुलपुत्तोku·la·put·to आयञ्चā·yañ·ca भोगानंbho·gā·naṃ विदित्वा,vi·dit·vā वयञ्चva·yañ·ca भोगानंbho·gā·naṃ विदित्वा,vi·dit·vā समंsa·maṃ जीविकंjī·vi·kaṃ कप्पेतिkap·pe·ti नाच्चोगाळ्हंnāc·co·gā·ḷhaṃ नातिहीनं:nā·ti·hī·naṃ ‘एवंe·vaṃ मेme आयोā·yo वयंva·yaṃ परियादायpa·ri·yā·dā·ya ठस्सति,ṭhas·sa·ti नna चca मेme वयोva·yo आयंā·yaṃ परियादायpa·ri·yā·dā·ya ठस्सती’ति।ṭhas·sa·tī

    Idha, byagghapajja, kulaputto āyañca bhogānaṁ viditvā, vayañca bhogānaṁ viditvā, samaṁ jīvikaṁ kappeti nāccogāḷhaṁ nātihīnaṁ: ‘evaṁ me āyo vayaṁ pariyādāya ṭhassati, na ca me vayo āyaṁ pariyādāya ṭhassatī’ti.

    It’s when a gentleman, knowing his income and expenditure, balances his finances, being neither too extravagant nor too frugal. He thinks, ‘In this way my income will exceed my expenditure, not the reverse.’

  26. 26

    सेय्यथापि,sey·ya·thā·pi ब्यग्घपज्ज,byag·gha·paj·ja तुलाधारोtu·lā·dhā·ro वाvā तुलाधारन्तेवासीtu·lā·dhā·ran·te·vā·sī वाvā तुलंtu·laṃ पग्गहेत्वाpag·ga·het·vā जानाति:jā·nā·ti ‘एत्तकेनet·ta·ke·na वाvā ओनतं,o·na·taṃ एत्तकेनet·ta·ke·na वाvā उन्नतन्’ति;un·na·tan

    Seyyathāpi, byagghapajja, tulādhāro vā tulādhārantevāsī vā tulaṁ paggahetvā jānāti: ‘ettakena vā onataṁ, ettakena vā unnatan’ti;

    It’s like an appraiser or their apprentice who, holding up the scales, knows that it’s low by this much or high by this much.

  27. 27

    एवमेवंe·va·me·vaṃ खो,kho ब्यग्घपज्ज,byag·gha·paj·ja कुलपुत्तोku·la·put·to आयञ्चā·yañ·ca भोगानंbho·gā·naṃ विदित्वा,vi·dit·vā वयञ्चva·yañ·ca भोगानंbho·gā·naṃ विदित्वा,vi·dit·vā समंsa·maṃ जीविकंjī·vi·kaṃ कप्पेतिkap·pe·ti नाच्चोगाळ्हंnāc·co·gā·ḷhaṃ नातिहीनं:nā·ti·hī·naṃ ‘एवंe·vaṃ मेme आयोā·yo वयंva·yaṃ परियादायpa·ri·yā·dā·ya ठस्सति,ṭhas·sa·ti नna चca मेme वयोva·yo आयंā·yaṃ परियादायpa·ri·yā·dā·ya ठस्सती’ति।ṭhas·sa·tī

    evamevaṁ kho, byagghapajja, kulaputto āyañca bhogānaṁ viditvā, vayañca bhogānaṁ viditvā, samaṁ jīvikaṁ kappeti nāccogāḷhaṁ nātihīnaṁ: ‘evaṁ me āyo vayaṁ pariyādāya ṭhassati, na ca me vayo āyaṁ pariyādāya ṭhassatī’ti.

    In the same way, a gentleman, knowing his income and expenditure, balances his finances, being neither too extravagant nor too frugal. He thinks, ‘In this way my income will exceed my expenditure, not the reverse.’

  28. 28

    सचायं,sa·cā·yaṃ ब्यग्घपज्ज,byag·gha·paj·ja कुलपुत्तोku·la·put·to अप्पायोap·pā·yo समानोsa·mā·no उळारंu·ḷā·raṃ जीविकंjī·vi·kaṃ कप्पेति,kap·pe·ti तस्सtas·sa भवन्तिbha·van·ti वत्तारो:vat·tā·ro ‘उदुम्बरखादीवायंu·dum·ba·ra·khā·dī·vā·yaṃ कुलपुत्तोku·la·put·to भोगेbho·ge खादती’ति।khā·da·tī

    Sacāyaṁ, byagghapajja, kulaputto appāyo samāno uḷāraṁ jīvikaṁ kappeti, tassa bhavanti vattāro: ‘udumbarakhādīvāyaṁ kulaputto bhoge khādatī’ti.

    If a gentleman has little income but an opulent life, there’ll be some who say: ‘This gentleman eats their wealth like a fig-eater!’

  29. 29

    सचेsa·ce पनायं,pa·nā·yaṃ ब्यग्घपज्ज,byag·gha·paj·ja कुलपुत्तोku·la·put·to महायोma·hā·yo समानोsa·mā·no कसिरंka·si·raṃ जीविकंjī·vi·kaṃ कप्पेति,kap·pe·ti तस्सtas·sa भवन्तिbha·van·ti वत्तारो:vat·tā·ro ‘अजेट्ठमरणंवायंa·jeṭ·ṭha·ma·ra·ṇaṃ·vā·yaṃ कुलपुत्तोku·la·put·to मरिस्सती’ति।ma·ris·sa·tī

    Sace panāyaṁ, byagghapajja, kulaputto mahāyo samāno kasiraṁ jīvikaṁ kappeti, tassa bhavanti vattāro: ‘ajeṭṭhamaraṇaṁvāyaṁ kulaputto marissatī’ti.

    If a gentleman has a large income but a spartan life, there’ll be some who say: ‘This gentleman is starving themselves to death!’

  30. 30

    यतोya·to चca खोयं,kho·yaṃ ब्यग्घपज्ज,byag·gha·paj·ja कुलपुत्तोku·la·put·to आयञ्चā·yañ·ca भोगानंbho·gā·naṃ विदित्वा,vi·dit·vā वयञ्चva·yañ·ca भोगानंbho·gā·naṃ विदित्वा,vi·dit·vā समंsa·maṃ जीविकंjī·vi·kaṃ कप्पेतिkap·pe·ti नाच्चोगाळ्हंnāc·co·gā·ḷhaṃ नातिहीनं:nā·ti·hī·naṃ ‘एवंe·vaṃ मेme आयोā·yo वयंva·yaṃ परियादायpa·ri·yā·dā·ya ठस्सति,ṭhas·sa·ti नna चca मेme वयोva·yo आयंā·yaṃ परियादायpa·ri·yā·dā·ya ठस्सती’ति।ṭhas·sa·tī

    Yato ca khoyaṁ, byagghapajja, kulaputto āyañca bhogānaṁ viditvā, vayañca bhogānaṁ viditvā, samaṁ jīvikaṁ kappeti nāccogāḷhaṁ nātihīnaṁ: ‘evaṁ me āyo vayaṁ pariyādāya ṭhassati, na ca me vayo āyaṁ pariyādāya ṭhassatī’ti.

    But a gentleman, knowing his income and expenditure, leads a balanced life, neither too extravagant nor too frugal, thinking, ‘In this way my income will exceed my expenditure, not the reverse.’

  31. 31

    अयंa·yaṃ वुच्चति,vuc·ca·ti ब्यग्घपज्ज,byag·gha·paj·ja समजीविता।sa·ma·jī·vi·tā

    Ayaṁ vuccati, byagghapajja, samajīvitā.

    This is called accomplishment in balanced finances.

  32. 32

    एवंe·vaṃ समुप्पन्नानं,sa·mup·pan·nā·naṃ ब्यग्घपज्ज,byag·gha·paj·ja भोगानंbho·gā·naṃ चत्तारिcat·tā·ri अपायमुखानिa·pā·ya·mu·khā·ni होन्ति—hon·ti

    Evaṁ samuppannānaṁ, byagghapajja, bhogānaṁ cattāri apāyamukhāni honti—

    There are four drains on wealth that has been gathered in this way.

  33. 33

    इत्थिधुत्तो,it·thi·dhut·to सुराधुत्तो,su·rā·dhut·to अक्खधुत्तो,ak·kha·dhut·to पापमित्तोpā·pa·mit·to पापसहायोpā·pa·sa·hā·yo पापसम्पवङ्को।pā·pa·sam·pa·vaṅ·ko

    itthidhutto, surādhutto, akkhadhutto, pāpamitto pāpasahāyo pāpasampavaṅko.

    Womanizing, drinking, gambling, and having bad friends, companions, and associates.

  34. 34

    सेय्यथापि,sey·ya·thā·pi ब्यग्घपज्ज,byag·gha·paj·ja महतोma·ha·to तळाकस्सta·ḷā·kas·sa चत्तारिcat·tā·ri चेवce·va आयमुखानि,ā·ya·mu·khā·ni चत्तारिcat·tā·ri चca अपायमुखानि।a·pā·ya·mu·khā·ni

    Seyyathāpi, byagghapajja, mahato taḷākassa cattāri ceva āyamukhāni, cattāri ca apāyamukhāni.

    Suppose there was a large reservoir with four inlets and four drains.

  35. 35

    तस्सtas·sa पुरिसोpu·ri·so यानिyā·ni चेवce·va आयमुखानिā·ya·mu·khā·ni तानिtā·ni पिदहेय्य,pi·da·hey·ya यानिyā·ni चca अपायमुखानिa·pā·ya·mu·khā·ni तानिtā·ni विवरेय्य;vi·va·rey·ya

    Tassa puriso yāni ceva āyamukhāni tāni pidaheyya, yāni ca apāyamukhāni tāni vivareyya;

    And someone was to open up the drains and close off the inlets,

  36. 36

    देवोde·vo चca नna सम्माsam·mā धारंdhā·raṃ अनुप्पवेच्छेय्य।a·nup·pa·vec·chey·ya

    devo ca na sammā dhāraṁ anuppaveccheyya.

    and the heavens don’t provide enough rain.

  37. 37

    एवञ्हिe·vañ·hi तस्स,tas·sa ब्यग्घपज्ज,byag·gha·paj·ja महतोma·ha·to तळाकस्सta·ḷā·kas·sa परिहानियेवpa·ri·hā·ni·ye·va पाटिकङ्खा,pā·ṭi·kaṅ·khā नोno वुद्धि;vud·dhi

    Evañhi tassa, byagghapajja, mahato taḷākassa parihāniyeva pāṭikaṅkhā, no vuddhi;

    You’d expect that large reservoir to dwindle, not expand.

  38. 38

    एवमेवं,e·va·me·vaṃ ब्यग्घपज्ज,byag·gha·paj·ja एवंe·vaṃ समुप्पन्नानंsa·mup·pan·nā·naṃ भोगानंbho·gā·naṃ चत्तारिcat·tā·ri अपायमुखानिa·pā·ya·mu·khā·ni होन्ति—hon·ti

    evamevaṁ, byagghapajja, evaṁ samuppannānaṁ bhogānaṁ cattāri apāyamukhāni honti—

    In the same way, there are four drains on wealth that has been gathered in this way.

  39. 39

    इत्थिधुत्तो,it·thi·dhut·to सुराधुत्तो,su·rā·dhut·to अक्खधुत्तो,ak·kha·dhut·to पापमित्तोpā·pa·mit·to पापसहायोpā·pa·sa·hā·yo पापसम्पवङ्को।pā·pa·sam·pa·vaṅ·ko

    itthidhutto, surādhutto, akkhadhutto, pāpamitto pāpasahāyo pāpasampavaṅko.

    Womanizing, drinking, gambling, and having bad friends, companions, and associates.

  40. 40

    एवंe·vaṃ समुप्पन्नानं,sa·mup·pan·nā·naṃ ब्यग्घपज्ज,byag·gha·paj·ja भोगानंbho·gā·naṃ चत्तारिcat·tā·ri आयमुखानिā·ya·mu·khā·ni होन्ति—hon·ti

    Evaṁ samuppannānaṁ, byagghapajja, bhogānaṁ cattāri āyamukhāni honti—

    There are four inlets for wealth that has been gathered in this way.

  41. 41

    नna इत्थिधुत्तो,it·thi·dhut·to नna सुराधुत्तो,su·rā·dhut·to नna अक्खधुत्तो,ak·kha·dhut·to कल्याणमित्तोkal·yā·ṇa·mit·to कल्याणसहायोkal·yā·ṇa·sa·hā·yo कल्याणसम्पवङ्को।kal·yā·ṇa·sam·pa·vaṅ·ko

    na itthidhutto, na surādhutto, na akkhadhutto, kalyāṇamitto kalyāṇasahāyo kalyāṇasampavaṅko.

    Not womanizing, drinking, or gambling, and having good friends, companions, and associates.

  42. 42

    सेय्यथापि,sey·ya·thā·pi ब्यग्घपज्ज,byag·gha·paj·ja महतोma·ha·to तळाकस्सta·ḷā·kas·sa चत्तारिcat·tā·ri चेवce·va आयमुखानि,ā·ya·mu·khā·ni चत्तारिcat·tā·ri चca अपायमुखानि।a·pā·ya·mu·khā·ni

    Seyyathāpi, byagghapajja, mahato taḷākassa cattāri ceva āyamukhāni, cattāri ca apāyamukhāni.

    Suppose there was a large reservoir with four inlets and four drains.

  43. 43

    तस्सtas·sa पुरिसोpu·ri·so यानिyā·ni चेवce·va आयमुखानिā·ya·mu·khā·ni तानिtā·ni विवरेय्य,vi·va·rey·ya यानिyā·ni चca अपायमुखानिa·pā·ya·mu·khā·ni तानिtā·ni पिदहेय्य;pi·da·hey·ya

    Tassa puriso yāni ceva āyamukhāni tāni vivareyya, yāni ca apāyamukhāni tāni pidaheyya;

    And someone was to open up the inlets and close off the drains,

  44. 44

    देवोde·vo चca सम्माsam·mā धारंdhā·raṃ अनुप्पवेच्छेय्य।a·nup·pa·vec·chey·ya

    devo ca sammā dhāraṁ anuppaveccheyya.

    and the heavens provide plenty of rain.

  45. 45

    एवञ्हिe·vañ·hi तस्स,tas·sa ब्यग्घपज्ज,byag·gha·paj·ja महतोma·ha·to तळाकस्सta·ḷā·kas·sa वुद्धियेवvud·dhi·ye·va पाटिकङ्खा,pā·ṭi·kaṅ·khā नोno परिहानि;pa·ri·hā·ni

    Evañhi tassa, byagghapajja, mahato taḷākassa vuddhiyeva pāṭikaṅkhā, no parihāni;

    You’d expect that large reservoir to expand, not dwindle.

  46. 46

    एवमेवंe·va·me·vaṃ खो,kho ब्यग्घपज्ज,byag·gha·paj·ja एवंe·vaṃ समुप्पन्नानंsa·mup·pan·nā·naṃ भोगानंbho·gā·naṃ चत्तारिcat·tā·ri आयमुखानिā·ya·mu·khā·ni होन्ति—hon·ti

    evamevaṁ kho, byagghapajja, evaṁ samuppannānaṁ bhogānaṁ cattāri āyamukhāni honti—

    In the same way, there are four inlets for wealth that has been gathered in this way.

  47. 47

    नna इत्थिधुत्तो,it·thi·dhut·to नna सुराधुत्तो,su·rā·dhut·to नna अक्खधुत्तो,ak·kha·dhut·to कल्याणमित्तोkal·yā·ṇa·mit·to कल्याणसहायोkal·yā·ṇa·sa·hā·yo कल्याणसम्पवङ्को।kal·yā·ṇa·sam·pa·vaṅ·ko

    na itthidhutto, na surādhutto, na akkhadhutto, kalyāṇamitto kalyāṇasahāyo kalyāṇasampavaṅko.

    Not womanizing, drinking, or gambling, and having good friends, companions, and associates.

  48. 48

    इमेi·me खो,kho ब्यग्घपज्ज,byag·gha·paj·ja चत्तारोcat·tā·ro धम्माdham·mā कुलपुत्तस्सku·la·put·tas·sa दिट्ठधम्महितायdiṭ·ṭha·dham·ma·hi·tā·ya संवत्तन्तिsaṃ·vat·tan·ti दिट्ठधम्मसुखाय।diṭ·ṭha·dham·ma·su·khā·ya

    Ime kho, byagghapajja, cattāro dhammā kulaputtassa diṭṭhadhammahitāya saṁvattanti diṭṭhadhammasukhāya.

    These are the four things that lead to the welfare and happiness of a gentleman in this life.

  49. 49

    चत्तारोमे,cat·tā·ro·me ब्यग्घपज्ज,byag·gha·paj·ja धम्माdham·mā कुलपुत्तस्सku·la·put·tas·sa सम्परायहितायsam·pa·rā·ya·hi·tā·ya संवत्तन्तिsaṃ·vat·tan·ti सम्परायसुखाय।sam·pa·rā·ya·su·khā·ya

    Cattārome, byagghapajja, dhammā kulaputtassa samparāyahitāya saṁvattanti samparāyasukhāya.

    These four things lead to the welfare and happiness of a gentleman in lives to come.

  50. 50

    कतमेka·ta·me चत्तारो?cat·tā·ro

    Katame cattāro?

    What four?

  51. 51

    सद्धासम्पदा,sad·dhā·sam·pa·dā सीलसम्पदा,sī·la·sam·pa·dā चागसम्पदा,cā·ga·sam·pa·dā पञ्ञासम्पदा।pañ·ñā·sam·pa·dā

    Saddhāsampadā, sīlasampadā, cāgasampadā, paññāsampadā.

    Accomplishment in faith, ethics, generosity, and wisdom.

  52. 52

    कतमाka·ta·mā च,ca ब्यग्घपज्ज,byag·gha·paj·ja सद्धासम्पदा?sad·dhā·sam·pa·dā

    Katamā ca, byagghapajja, saddhāsampadā?

    And what is accomplishment in faith?

  53. 53

    इध,i·dha ब्यग्घपज्ज,byag·gha·paj·ja कुलपुत्तोku·la·put·to सद्धोsad·dho होति,ho·ti सद्दहतिsad·da·ha·ti तथागतस्सta·thā·ga·tas·sa बोधिं:bo·dhiṃ

    Idha, byagghapajja, kulaputto saddho hoti, saddahati tathāgatassa bodhiṁ:

    It’s when a gentleman has faith in the Realized One’s awakening:

  54. 54

    ‘इतिपिi·ti·pi सोso भगवाbha·ga·vā …पे…pe सत्थाsat·thā देवमनुस्सानंde·va·ma·nus·sā·naṃ बुद्धोbud·dho भगवा’ति।bha·ga·vā

    ‘itipi so bhagavā …pe… satthā devamanussānaṁ buddho bhagavā’ti.

    ‘That Blessed One is perfected, a fully awakened Buddha, accomplished in knowledge and conduct, holy, knower of the world, supreme guide for those fit for training, teacher of gods and humans, awakened, blessed.’

  55. 55

    अयंa·yaṃ वुच्चति,vuc·ca·ti ब्यग्घपज्ज,byag·gha·paj·ja सद्धासम्पदा।sad·dhā·sam·pa·dā

    Ayaṁ vuccati, byagghapajja, saddhāsampadā.

    This is called accomplishment in faith.

  56. 56

    कतमाka·ta·mā च,ca ब्यग्घपज्ज,byag·gha·paj·ja सीलसम्पदा?sī·la·sam·pa·dā

    Katamā ca, byagghapajja, sīlasampadā?

    And what is accomplishment in ethics?

  57. 57

    इध,i·dha ब्यग्घपज्ज,byag·gha·paj·ja कुलपुत्तोku·la·put·to पाणातिपाताpā·ṇā·ti·pā·tā पटिविरतोpa·ṭi·vi·ra·to होतिho·ti …पे…pe सुरामेरयमज्जपमादट्ठानाsu·rā·me·ra·ya·maj·ja·pa·mā·daṭ·ṭhā·nā पटिविरतोpa·ṭi·vi·ra·to होति।ho·ti

    Idha, byagghapajja, kulaputto pāṇātipātā paṭivirato hoti …pe… surāmerayamajjapamādaṭṭhānā paṭivirato hoti.

    It’s when a gentleman doesn’t kill living creatures, steal, commit sexual misconduct, lie, or consume intoxicants of beer, wine, and liquor.

  58. 58

    अयंa·yaṃ वुच्चति,vuc·ca·ti ब्यग्घपज्ज,byag·gha·paj·ja सीलसम्पदा।sī·la·sam·pa·dā

    Ayaṁ vuccati, byagghapajja, sīlasampadā.

    This is called accomplishment in ethics.

  59. 59

    कतमाka·ta·mā च,ca ब्यग्घपज्ज,byag·gha·paj·ja चागसम्पदा?cā·ga·sam·pa·dā

    Katamā ca, byagghapajja, cāgasampadā?

    And what is accomplishment in generosity?

  60. 60

    इध,i·dha ब्यग्घपज्ज,byag·gha·paj·ja कुलपुत्तोku·la·put·to विगतमलमच्छेरेनvi·ga·ta·ma·la·mac·che·re·na चेतसाce·ta·sā अगारंa·gā·raṃ अज्झावसतिaj·jhā·va·sa·ti मुत्तचागोmut·ta·cā·go पयतपाणिpa·ya·ta·pā·ṇi वोस्सग्गरतोvos·sag·ga·ra·to याचयोगोyā·ca·yo·go दानसंविभागरतो।dā·na·saṃ·vi·bhā·ga·ra·to

    Idha, byagghapajja, kulaputto vigatamalamaccherena cetasā agāraṁ ajjhāvasati muttacāgo payatapāṇi vossaggarato yācayogo dānasaṁvibhāgarato.

    It’s when a gentleman lives at home with heart rid of the stain of stinginess, freely generous, open-handed, loving to let go, committed to charity, loving to give and to share.

  61. 61

    अयंa·yaṃ वुच्चति,vuc·ca·ti ब्यग्घपज्ज,byag·gha·paj·ja चागसम्पदा।cā·ga·sam·pa·dā

    Ayaṁ vuccati, byagghapajja, cāgasampadā.

    This is called accomplishment in generosity.

  62. 62

    कतमाka·ta·mā च,ca ब्यग्घपज्ज,byag·gha·paj·ja पञ्ञासम्पदा?pañ·ñā·sam·pa·dā

    Katamā ca, byagghapajja, paññāsampadā?

    And what is accomplishment in wisdom?

  63. 63

    इध,i·dha ब्यग्घपज्ज,byag·gha·paj·ja कुलपुत्तोku·la·put·to पञ्ञवाpañ·ña·vā होति,ho·ti उदयत्थगामिनियाu·da·yat·tha·gā·mi·ni·yā पञ्ञायpañ·ñā·ya समन्नागतोsa·man·nā·ga·to अरियायa·ri·yā·ya निब्बेधिकायnib·be·dhi·kā·ya सम्माsam·mā दुक्खक्खयगामिनिया।duk·khak·kha·ya·gā·mi·ni·yā

    Idha, byagghapajja, kulaputto paññavā hoti, udayatthagāminiyā paññāya samannāgato ariyāya nibbedhikāya sammā dukkhakkhayagāminiyā.

    It’s when a gentleman is wise. He has the wisdom of arising and passing away which is noble, penetrative, and leads to the complete ending of suffering.

  64. 64

    अयंa·yaṃ वुच्चति,vuc·ca·ti ब्यग्घपज्ज,byag·gha·paj·ja पञ्ञासम्पदा।pañ·ñā·sam·pa·dā

    Ayaṁ vuccati, byagghapajja, paññāsampadā.

    This is called accomplishment in wisdom.

  65. 65

    इमेi·me खो,kho ब्यग्घपज्ज,byag·gha·paj·ja चत्तारोcat·tā·ro धम्माdham·mā कुलपुत्तस्सku·la·put·tas·sa सम्परायहितायsam·pa·rā·ya·hi·tā·ya संवत्तन्तिsaṃ·vat·tan·ti सम्परायसुखायाति।sam·pa·rā·ya·su·khā·yā·ti

    Ime kho, byagghapajja, cattāro dhammā kulaputtassa samparāyahitāya saṁvattanti samparāyasukhāyāti.

    These are the four things that lead to the welfare and happiness of a gentleman in lives to come.

  66. 66

    उट्ठाताuṭ·ṭhā·tā कम्मधेय्येसु,kam·ma·dhey·ye·su

    Uṭṭhātā kammadheyyesu,

    They’re enterprising in the workplace,

  67. 67

    अप्पमत्तोap·pa·mat·to विधानवा;vi·dhā·na·vā

    appamatto vidhānavā;

    diligent in managing things,

  68. 68

    समंsa·maṃ कप्पेतिkap·pe·ti जीविकं,jī·vi·kaṃ

    Samaṁ kappeti jīvikaṁ,

    they balance their finances,

  69. 69

    सम्भतंsam·bha·taṃ अनुरक्खति।a·nu·rak·kha·ti

    sambhataṁ anurakkhati.

    and preserve their wealth.

  70. 70

    सद्धोsad·dho सीलेनsī·le·na सम्पन्नो,sam·pan·no

    Saddho sīlena sampanno,

    Faithful, accomplished in ethics,

  71. 71

    वदञ्ञूva·dañ·ñū वीतमच्छरो;vī·ta·mac·cha·ro

    vadaññū vītamaccharo;

    bountiful, rid of stinginess,

  72. 72

    निच्चंnic·caṃ मग्गंmag·gaṃ विसोधेति,vi·so·dhe·ti

    Niccaṁ maggaṁ visodheti,

    they always purify the path

  73. 73

    सोत्थानंsot·thā·naṃ सम्परायिकं।sam·pa·rā·yi·kaṃ

    sotthānaṁ samparāyikaṁ.

    to well-being in lives to come.

  74. 74

    इच्चेतेic·ce·te अट्ठaṭ·ṭha धम्माdham·mā च,ca

    Iccete aṭṭha dhammā ca,

    And so these eight qualities

  75. 75

    सद्धस्सsad·dhas·sa घरमेसिनो;gha·ra·me·si·no

    saddhassa gharamesino;

    of a faithful householder of discernment

  76. 76

    अक्खाताak·khā·tā सच्चनामेन,sac·ca·nā·me·na

    Akkhātā saccanāmena,

    are declared by the one who is truly named

  77. 77

    उभयत्थu·bha·yat·tha सुखावहा।su·khā·va·hā

    ubhayattha sukhāvahā.

    to lead to happiness in both spheres,

  78. 78

    दिट्ठधम्महितत्थाय,diṭ·ṭha·dham·ma·hi·tat·thā·ya

    Diṭṭhadhammahitatthāya,

    welfare and benefit in this life,

  79. 79

    सम्परायसुखायsam·pa·rā·ya·su·khā·ya च;ca

    samparāyasukhāya ca;

    and happiness in lives to come.

  80. 80

    एवमेतंe·va·me·taṃ गहट्ठानं,ga·haṭ·ṭhā·naṃ

    Evametaṁ gahaṭṭhānaṁ,

    This is how, for a householder,

  81. 81

    चागोcā·go पुञ्ञंpuñ·ñaṃ पवड्ढती”ति।pa·vaḍ·ḍha·tī

    cāgo puññaṁ pavaḍḍhatī”ti.

    merit grows by generosity.”

  82. 82

    चतुत्थं।ca·tut·thaṃ

    Catutthaṁ.

    (Pāli only)

Sources. Sanskrit: Satyavedaḥ, the New Testament in Sanskrit (Calcutta Baptist Missionaries, 1851; J. Wenger’s revision of W. Carey’s version). Digital text © 2018 SanskritBible.in, via eBible.org, licensed CC BY-SA 4.0; changed here: arranged by verse and every word linked to the dictionary (links made automatically). Old Testament Sanskrit: the Old Testament in Sanskrit, Calcutta Baptist Mission Press, 1848–1852 (public domain), read by OCR from the Internet Archive scans of the Boston University School of Theology copy; unproofread, with machine clean-up only. Pāli Canon: Mahāsaṅgīti Tipiṭaka Buddhavasse 2500 (based on the Vipassana Research Institute’s Chaṭṭha Saṅgāyana edition), from SuttaCentral bilara-data, CC0; Devanagari and pronunciation made automatically from the Roman text. Pāli English: Bhikkhu Sujato (suttas) and Bhikkhu Brahmali (Vinaya), SuttaCentral, CC0. Pāli word meanings: the Pali Text Society’s Pali-English Dictionary (Rhys Davids & Stede), corrected reprint © The Pali Text Society, CC BY-NC 3.0, digital text from BuddhaDust; word matching automatic. English: King James Version (1769), public domain; words the translators added are in italics. Word meanings and pronunciations: Monier-Williams, Sanskrit–English Dictionary (1872), via this site’s Sanskrit dictionary (CC BY-SA 4.0); English↔Sanskrit word matches made automatically and may need checking.