Klryz

Scripture · Sanskrit Bible with the King James Version · the Pāli Canon

Middle Discourses 106 मज्झिमनिकाय 106

Chapter: 123456789101112131415161718192021222324252627282930313233343536373839404142434445464748495051525354555657585960616263646566676869707172737475767778798081828384858687888990919293949596979899100101102103104105106107108109110111112113114115116117118119120121122123124125126127128129130131132133134135136137138139140141142143144145146147148149150151152

Āneñjasappāyasutta

Pāli in Devanagari; under each word its Roman pronunciation, syllable by syllable (ṃ = nasal hum). Tap a Pāli word for its meaning (PTS Pāli-English Dictionary); tap again to open it in the Pāli dictionary.

Verse: 123456789101112131415161718192021222324252627282930313233343536373839404142434445464748495051525354555657585960616263646566676869707172737475767778798081828384858687888990919293949596979899100101102103104105106107108109110111112113114115116117118119120121122123124125126127 · Hide pronunciation

  1. 1

    मज्झिमmaj·jhi·ma निकायni·kā·ya 106

    Majjhima Nikāya 106

    Middle Discourses 106

  2. 2

    आनेञ्जसप्पायसुत्तā·neñ·ja·sap·pā·ya·sut·ta

    Āneñjasappāyasutta

    Conducive to the Imperturbable

  3. 3

    एवंe·vaṃ मेme सुतं—su·taṃ

    Evaṁ me sutaṁ—

    So I have heard.

  4. 4

    एकंe·kaṃ समयंsa·ma·yaṃ भगवाbha·ga·vā कुरूसुku·rū·su विहरतिvi·ha·ra·ti कम्मासधम्मंkam·mā·sa·dham·maṃ नामnā·ma कुरूनंku·rū·naṃ निगमो।ni·ga·mo

    ekaṁ samayaṁ bhagavā kurūsu viharati kammāsadhammaṁ nāma kurūnaṁ nigamo.

    At one time the Buddha was staying in the land of the Kurus, near the Kuru town named Kammāsadamma.

  5. 5

    तत्रtat·ra खोkho भगवाbha·ga·vā भिक्खूbhik·khū आमन्तेसि:ā·man·te·si

    Tatra kho bhagavā bhikkhū āmantesi:

    There the Buddha addressed the mendicants,

  6. 6

    “भिक्खवो”ति।bhik·kha·vo

    “bhikkhavo”ti.

    “Mendicants!”

  7. 7

    “भदन्ते”तिbha·dan·te तेte भिक्खूbhik·khū भगवतोbha·ga·va·to पच्चस्सोसुं।pac·cas·so·suṃ

    “Bhadante”ti te bhikkhū bhagavato paccassosuṁ.

    “Venerable sir,” they replied.

  8. 8

    भगवाbha·ga·vā एतदवोच:e·ta·da·vo·ca

    Bhagavā etadavoca:

    The Buddha said this:

  9. 9

    “अनिच्चा,a·nic·cā भिक्खवे,bhik·kha·ve कामाkā·mā तुच्छाtuc·chā मुसाmu·sā मोसधम्मा।mo·sa·dham·mā

    “Aniccā, bhikkhave, kāmā tucchā musā mosadhammā.

    “Mendicants, sensual pleasures are impermanent, hollow, false, and deceptive.

  10. 10

    मायाकतमेतं,mā·yā·ka·ta·me·taṃ भिक्खवे,bhik·kha·ve बाललापनं।bā·la·lā·pa·naṃ

    Māyākatametaṁ, bhikkhave, bālalāpanaṁ.

    This is made by illusion, mendicants, lamented by fools.

  11. 11

    येye चca दिट्ठधम्मिकाdiṭ·ṭha·dham·mi·kā कामा,kā·mā येye चca सम्परायिकाsam·pa·rā·yi·kā कामा;kā·mā

    Ye ca diṭṭhadhammikā kāmā, ye ca samparāyikā kāmā;

    Sensual pleasures in this life and in lives to come,

  12. 12

    याyā चca दिट्ठधम्मिकाdiṭ·ṭha·dham·mi·kā कामसञ्ञा,kā·ma·sañ·ñā याyā चca सम्परायिकाsam·pa·rā·yi·kā कामसञ्ञा—kā·ma·sañ·ñā

    yā ca diṭṭhadhammikā kāmasaññā, yā ca samparāyikā kāmasaññā—

    sensual perceptions in this life and in lives to come;

  13. 13

    उभयमेतंu·bha·ya·me·taṃ मारधेय्यं,mā·ra·dhey·yaṃ मारस्सेसmā·ras·se·sa विसयो,vi·sa·yo मारस्सेसmā·ras·se·sa निवापो,ni·vā·po मारस्सेसmā·ras·se·sa गोचरो।go·ca·ro

    ubhayametaṁ māradheyyaṁ, mārassesa visayo, mārassesa nivāpo, mārassesa gocaro.

    both of these are Māra’s dominion, Māra’s domain, Māra’s lair, and Māra’s range.

  14. 14

    एत्थेतेet·the·te पापकाpā·pa·kā अकुसलाa·ku·sa·lā मानसाmā·na·sā अभिज्झापिa·bhij·jhā·pi ब्यापादापिbyā·pā·dā·pi सारम्भापिsā·ram·bhā·pi संवत्तन्ति।saṃ·vat·tan·ti

    Etthete pāpakā akusalā mānasā abhijjhāpi byāpādāpi sārambhāpi saṁvattanti.

    They conduce to bad, unskillful notions such as desire, ill will, and aggression.

  15. 15

    तेवte·va अरियसावकस्सa·ri·ya·sā·va·kas·sa इधमनुसिक्खतोi·dha·ma·nu·sik·kha·to अन्तरायायan·ta·rā·yā·ya सम्भवन्ति।sam·bha·van·ti

    Teva ariyasāvakassa idhamanusikkhato antarāyāya sambhavanti.

    And they create an obstacle for a noble disciple training here.

  16. 16

    तत्र,tat·ra भिक्खवे,bhik·kha·ve अरियसावकोa·ri·ya·sā·va·ko इतिi·ti पटिसञ्चिक्खति:pa·ṭi·sañ·cik·kha·ti

    Tatra, bhikkhave, ariyasāvako iti paṭisañcikkhati:

    A noble disciple reflects on this:

  17. 17

    ‘येye चca दिट्ठधम्मिकाdiṭ·ṭha·dham·mi·kā कामा,kā·mā येye चca सम्परायिकाsam·pa·rā·yi·kā कामा;kā·mā

    ‘ye ca diṭṭhadhammikā kāmā, ye ca samparāyikā kāmā;

    ‘Sensual pleasures in this life and in lives to come,

  18. 18

    याyā चca दिट्ठधम्मिकाdiṭ·ṭha·dham·mi·kā कामसञ्ञा,kā·ma·sañ·ñā याyā चca सम्परायिकाsam·pa·rā·yi·kā कामसञ्ञा—kā·ma·sañ·ñā

    yā ca diṭṭhadhammikā kāmasaññā, yā ca samparāyikā kāmasaññā—

    sensual perceptions in this life and in lives to come;

  19. 19

    उभयमेतंu·bha·ya·me·taṃ मारधेय्यं,mā·ra·dhey·yaṃ मारस्सेसmā·ras·se·sa विसयो,vi·sa·yo मारस्सेसmā·ras·se·sa निवापो,ni·vā·po मारस्सेसmā·ras·se·sa गोचरो।go·ca·ro

    ubhayametaṁ māradheyyaṁ, mārassesa visayo, mārassesa nivāpo, mārassesa gocaro.

    both of these are Māra’s dominion, Māra’s domain, Māra’s lair, and Māra’s range.

  20. 20

    एत्थेतेet·the·te पापकाpā·pa·kā अकुसलाa·ku·sa·lā मानसाmā·na·sā अभिज्झापिa·bhij·jhā·pi ब्यापादापिbyā·pā·dā·pi सारम्भापिsā·ram·bhā·pi संवत्तन्ति,saṃ·vat·tan·ti

    Etthete pāpakā akusalā mānasā abhijjhāpi byāpādāpi sārambhāpi saṁvattanti,

    They conduce to bad, unskillful notions such as desire, ill will, and aggression.

  21. 21

    तेवte·va अरियसावकस्सa·ri·ya·sā·va·kas·sa इधमनुसिक्खतोi·dha·ma·nu·sik·kha·to अन्तरायायan·ta·rā·yā·ya सम्भवन्ति।sam·bha·van·ti

    teva ariyasāvakassa idhamanusikkhato antarāyāya sambhavanti.

    And they create an obstacle for a noble disciple training here.

  22. 22

    यन्नूनाहंyan·nū·nā·haṃ विपुलेनvi·pu·le·na महग्गतेनma·hag·ga·te·na चेतसाce·ta·sā विहरेय्यंvi·ha·rey·yaṃ अभिभुय्यa·bhi·bhuy·ya लोकंlo·kaṃ अधिट्ठायa·dhiṭ·ṭhā·ya मनसा।ma·na·sā

    Yannūnāhaṁ vipulena mahaggatena cetasā vihareyyaṁ abhibhuyya lokaṁ adhiṭṭhāya manasā.

    Why don’t I meditate with an abundant, expansive heart, having mastered the world and stabilized the mind?

  23. 23

    विपुलेनvi·pu·le·na हिhi मेme महग्गतेनma·hag·ga·te·na चेतसाce·ta·sā विहरतोvi·ha·ra·to अभिभुय्यa·bhi·bhuy·ya लोकंlo·kaṃ अधिट्ठायa·dhiṭ·ṭhā·ya मनसाma·na·sā येye पापकाpā·pa·kā अकुसलाa·ku·sa·lā मानसाmā·na·sā अभिज्झापिa·bhij·jhā·pi ब्यापादापिbyā·pā·dā·pi सारम्भापिsā·ram·bhā·pi तेte नna भविस्सन्ति।bha·vis·san·ti

    Vipulena hi me mahaggatena cetasā viharato abhibhuyya lokaṁ adhiṭṭhāya manasā ye pāpakā akusalā mānasā abhijjhāpi byāpādāpi sārambhāpi te na bhavissanti.

    Then I will have no more bad, unskillful notions such as desire, ill will, and aggression.

  24. 24

    तेसंte·saṃ पहानाpa·hā·nā अपरित्तञ्चa·pa·rit·tañ·ca मेme चित्तंcit·taṃ भविस्सतिbha·vis·sa·ti अप्पमाणंap·pa·mā·ṇaṃ सुभावितन्’ति।su·bhā·vi·tan

    Tesaṁ pahānā aparittañca me cittaṁ bhavissati appamāṇaṁ subhāvitan’ti.

    And by giving them up my mind, no longer limited, will become limitless and well developed.’

  25. 25

    तस्सtas·sa एवंपटिपन्नस्सe·vaṃ·pa·ṭi·pan·nas·sa तब्बहुलविहारिनोtab·ba·hu·la·vi·hā·ri·no आयतनेā·ya·ta·ne चित्तंcit·taṃ पसीदति।pa·sī·da·ti

    Tassa evaṁpaṭipannassa tabbahulavihārino āyatane cittaṁ pasīdati.

    Practicing in this way and meditating on it often their mind becomes confident in this dimension.

  26. 26

    सम्पसादेsam·pa·sā·de सतिsa·ti एतरहिe·ta·ra·hi वाvā आनेञ्जंā·neñ·jaṃ समापज्जतिsa·mā·paj·ja·ti पञ्ञायpañ·ñā·ya वाvā अधिमुच्चति।a·dhi·muc·ca·ti

    Sampasāde sati etarahi vā āneñjaṁ samāpajjati paññāya vā adhimuccati.

    Being confident, they either attain the imperturbable now, or are freed by wisdom.

  27. 27

    कायस्सkā·yas·sa भेदाbhe·dā परंpa·raṃ मरणा,ma·ra·ṇā ठानमेतंṭhā·na·me·taṃ विज्जतिvij·ja·ti यंyaṃ तंसंवत्तनिकंtaṃ·saṃ·vat·ta·ni·kaṃ विञ्ञाणंviñ·ñā·ṇaṃ अस्सas·sa आनेञ्जूपगं।ā·neñ·jū·pa·gaṃ

    Kāyassa bhedā paraṁ maraṇā, ṭhānametaṁ vijjati yaṁ taṁsaṁvattanikaṁ viññāṇaṁ assa āneñjūpagaṁ.

    When their body breaks up, after death, it’s possible that that conducive consciousness will be reborn in the imperturbable.

  28. 28

    अयं,a·yaṃ भिक्खवे,bhik·kha·ve पठमाpa·ṭha·mā आनेञ्जसप्पायाā·neñ·ja·sap·pā·yā पटिपदाpa·ṭi·pa·dā अक्खायति।ak·khā·ya·ti

    Ayaṁ, bhikkhave, paṭhamā āneñjasappāyā paṭipadā akkhāyati.

    This is said to be the first way of practice suitable for attaining the imperturbable.

  29. 29

    पुनpu·na चपरं,ca·pa·raṃ भिक्खवे,bhik·kha·ve अरियसावकोa·ri·ya·sā·va·ko इतिi·ti पटिसञ्चिक्खति:pa·ṭi·sañ·cik·kha·ti

    Puna caparaṁ, bhikkhave, ariyasāvako iti paṭisañcikkhati:

    Furthermore, a noble disciple reflects:

  30. 30

    ‘येye चca दिट्ठधम्मिकाdiṭ·ṭha·dham·mi·kā कामा,kā·mā येye चca सम्परायिकाsam·pa·rā·yi·kā कामा;kā·mā

    ‘ye ca diṭṭhadhammikā kāmā, ye ca samparāyikā kāmā;

    ‘Sensual pleasures in this life and in lives to come,

  31. 31

    याyā चca दिट्ठधम्मिकाdiṭ·ṭha·dham·mi·kā कामसञ्ञा,kā·ma·sañ·ñā याyā चca सम्परायिकाsam·pa·rā·yi·kā कामसञ्ञा;kā·ma·sañ·ñā

    yā ca diṭṭhadhammikā kāmasaññā, yā ca samparāyikā kāmasaññā;

    sensual perceptions in this life and in lives to come;

  32. 32

    यंyaṃ किञ्चिkiñ·ci रूपंrū·paṃ सब्बंsab·baṃ रूपंrū·paṃ चत्तारिcat·tā·ri चca महाभूतानि,ma·hā·bhū·tā·ni चतुन्नञ्चca·tun·nañ·ca महाभूतानंma·hā·bhū·tā·naṃ उपादायरूपन्’ति।u·pā·dā·ya·rū·pan

    yaṁ kiñci rūpaṁ sabbaṁ rūpaṁ cattāri ca mahābhūtāni, catunnañca mahābhūtānaṁ upādāyarūpan’ti.

    whatever form there is, all form is the four principal states, or form derived from the four principal states.’

  33. 33

    तस्सtas·sa एवंपटिपन्नस्सe·vaṃ·pa·ṭi·pan·nas·sa तब्बहुलविहारिनोtab·ba·hu·la·vi·hā·ri·no आयतनेā·ya·ta·ne चित्तंcit·taṃ पसीदति।pa·sī·da·ti

    Tassa evaṁpaṭipannassa tabbahulavihārino āyatane cittaṁ pasīdati.

    Practicing in this way and meditating on it often their mind becomes confident in this dimension.

  34. 34

    सम्पसादेsam·pa·sā·de सतिsa·ti एतरहिe·ta·ra·hi वाvā आनेञ्जंā·neñ·jaṃ समापज्जतिsa·mā·paj·ja·ti पञ्ञायpañ·ñā·ya वाvā अधिमुच्चति।a·dhi·muc·ca·ti

    Sampasāde sati etarahi vā āneñjaṁ samāpajjati paññāya vā adhimuccati.

    Being confident, they either attain the imperturbable now, or are freed by wisdom.

  35. 35

    कायस्सkā·yas·sa भेदाbhe·dā परंpa·raṃ मरणा,ma·ra·ṇā ठानमेतंṭhā·na·me·taṃ विज्जतिvij·ja·ti यंyaṃ तंसंवत्तनिकंtaṃ·saṃ·vat·ta·ni·kaṃ विञ्ञाणंviñ·ñā·ṇaṃ अस्सas·sa आनेञ्जूपगं।ā·neñ·jū·pa·gaṃ

    Kāyassa bhedā paraṁ maraṇā, ṭhānametaṁ vijjati yaṁ taṁsaṁvattanikaṁ viññāṇaṁ assa āneñjūpagaṁ.

    When their body breaks up, after death, it’s possible that that conducive consciousness will be reborn in the imperturbable.

  36. 36

    अयं,a·yaṃ भिक्खवे,bhik·kha·ve दुतियाdu·ti·yā आनेञ्जसप्पायाā·neñ·ja·sap·pā·yā पटिपदाpa·ṭi·pa·dā अक्खायति।ak·khā·ya·ti

    Ayaṁ, bhikkhave, dutiyā āneñjasappāyā paṭipadā akkhāyati.

    This is said to be the second way of practice suitable for attaining the imperturbable.

  37. 37

    पुनpu·na चपरं,ca·pa·raṃ भिक्खवे,bhik·kha·ve अरियसावकोa·ri·ya·sā·va·ko इतिi·ti पटिसञ्चिक्खति:pa·ṭi·sañ·cik·kha·ti

    Puna caparaṁ, bhikkhave, ariyasāvako iti paṭisañcikkhati:

    Furthermore, a noble disciple reflects:

  38. 38

    ‘येye चca दिट्ठधम्मिकाdiṭ·ṭha·dham·mi·kā कामा,kā·mā येye चca सम्परायिकाsam·pa·rā·yi·kā कामा;kā·mā

    ‘ye ca diṭṭhadhammikā kāmā, ye ca samparāyikā kāmā;

    ‘Sensual pleasures in this life and in lives to come,

  39. 39

    याyā चca दिट्ठधम्मिकाdiṭ·ṭha·dham·mi·kā कामसञ्ञा,kā·ma·sañ·ñā याyā चca सम्परायिकाsam·pa·rā·yi·kā कामसञ्ञा;kā·ma·sañ·ñā

    yā ca diṭṭhadhammikā kāmasaññā, yā ca samparāyikā kāmasaññā;

    sensual perceptions in this life and in lives to come,

  40. 40

    येye चca दिट्ठधम्मिकाdiṭ·ṭha·dham·mi·kā रूपा,rū·pā येye चca सम्परायिकाsam·pa·rā·yi·kā रूपा;rū·pā

    ye ca diṭṭhadhammikā rūpā, ye ca samparāyikā rūpā;

    visions in this life and in lives to come,

  41. 41

    याyā चca दिट्ठधम्मिकाdiṭ·ṭha·dham·mi·kā रूपसञ्ञा,rū·pa·sañ·ñā याyā चca सम्परायिकाsam·pa·rā·yi·kā रूपसञ्ञा—rū·pa·sañ·ñā

    yā ca diṭṭhadhammikā rūpasaññā, yā ca samparāyikā rūpasaññā—

    perceptions of visions in this life and in lives to come;

  42. 42

    उभयमेतंu·bha·ya·me·taṃ अनिच्चं।a·nic·caṃ

    ubhayametaṁ aniccaṁ.

    all of these are impermanent.

  43. 43

    यदनिच्चंya·da·nic·caṃ तंtaṃ नालंnā·laṃ अभिनन्दितुं,a·bhi·nan·di·tuṃ नालंnā·laṃ अभिवदितुं,a·bhi·va·di·tuṃ नालंnā·laṃ अज्झोसितुन्’ति।aj·jho·si·tun

    Yadaniccaṁ taṁ nālaṁ abhinandituṁ, nālaṁ abhivadituṁ, nālaṁ ajjhositun’ti.

    And what’s impermanent is not worth approving, welcoming, or clinging to.’

  44. 44

    तस्सtas·sa एवंपटिपन्नस्सe·vaṃ·pa·ṭi·pan·nas·sa तब्बहुलविहारिनोtab·ba·hu·la·vi·hā·ri·no आयतनेā·ya·ta·ne चित्तंcit·taṃ पसीदति।pa·sī·da·ti

    Tassa evaṁpaṭipannassa tabbahulavihārino āyatane cittaṁ pasīdati.

    Practicing in this way and meditating on it often their mind becomes confident in this dimension.

  45. 45

    सम्पसादेsam·pa·sā·de सतिsa·ti एतरहिe·ta·ra·hi वाvā आनेञ्जंā·neñ·jaṃ समापज्जतिsa·mā·paj·ja·ti पञ्ञायpañ·ñā·ya वाvā अधिमुच्चति।a·dhi·muc·ca·ti

    Sampasāde sati etarahi vā āneñjaṁ samāpajjati paññāya vā adhimuccati.

    Being confident, they either attain the imperturbable now, or are freed by wisdom.

  46. 46

    कायस्सkā·yas·sa भेदाbhe·dā परंpa·raṃ मरणा,ma·ra·ṇā ठानमेतंṭhā·na·me·taṃ विज्जतिvij·ja·ti यंyaṃ तंसंवत्तनिकंtaṃ·saṃ·vat·ta·ni·kaṃ विञ्ञाणंviñ·ñā·ṇaṃ अस्सas·sa आनेञ्जूपगं।ā·neñ·jū·pa·gaṃ

    Kāyassa bhedā paraṁ maraṇā, ṭhānametaṁ vijjati yaṁ taṁsaṁvattanikaṁ viññāṇaṁ assa āneñjūpagaṁ.

    When their body breaks up, after death, it’s possible that that conducive consciousness will be reborn in the imperturbable.

  47. 47

    अयं,a·yaṃ भिक्खवे,bhik·kha·ve ततियाta·ti·yā आनेञ्जसप्पायाā·neñ·ja·sap·pā·yā पटिपदाpa·ṭi·pa·dā अक्खायति।ak·khā·ya·ti

    Ayaṁ, bhikkhave, tatiyā āneñjasappāyā paṭipadā akkhāyati.

    This is said to be the third way of practice suitable for attaining the imperturbable.

  48. 48

    पुनpu·na चपरं,ca·pa·raṃ भिक्खवे,bhik·kha·ve अरियसावकोa·ri·ya·sā·va·ko इतिi·ti पटिसञ्चिक्खति:pa·ṭi·sañ·cik·kha·ti

    Puna caparaṁ, bhikkhave, ariyasāvako iti paṭisañcikkhati:

    Furthermore, a noble disciple reflects:

  49. 49

    ‘येye चca दिट्ठधम्मिकाdiṭ·ṭha·dham·mi·kā कामा,kā·mā येye चca सम्परायिकाsam·pa·rā·yi·kā कामा;kā·mā

    ‘ye ca diṭṭhadhammikā kāmā, ye ca samparāyikā kāmā;

    ‘Sensual pleasures in this life and in lives to come,

  50. 50

    याyā चca दिट्ठधम्मिकाdiṭ·ṭha·dham·mi·kā कामसञ्ञा,kā·ma·sañ·ñā याyā चca सम्परायिकाsam·pa·rā·yi·kā कामसञ्ञा;kā·ma·sañ·ñā

    yā ca diṭṭhadhammikā kāmasaññā, yā ca samparāyikā kāmasaññā;

    sensual perceptions in this life and in lives to come,

  51. 51

    येye चca दिट्ठधम्मिकाdiṭ·ṭha·dham·mi·kā रूपा,rū·pā येye चca सम्परायिकाsam·pa·rā·yi·kā रूपा;rū·pā

    ye ca diṭṭhadhammikā rūpā, ye ca samparāyikā rūpā;

    visions in this life and in lives to come,

  52. 52

    याyā चca दिट्ठधम्मिकाdiṭ·ṭha·dham·mi·kā रूपसञ्ञा,rū·pa·sañ·ñā याyā चca सम्परायिकाsam·pa·rā·yi·kā रूपसञ्ञा;rū·pa·sañ·ñā

    yā ca diṭṭhadhammikā rūpasaññā, yā ca samparāyikā rūpasaññā;

    perceptions of visions in this life and in lives to come,

  53. 53

    याyā चca आनेञ्जसञ्ञा—ā·neñ·ja·sañ·ñā

    yā ca āneñjasaññā—

    and perceptions of the imperturbable;

  54. 54

    सब्बाsab·bā सञ्ञा।sañ·ñā

    sabbā saññā.

    all are perceptions.

  55. 55

    यत्थेताyat·the·tā अपरिसेसाa·pa·ri·se·sā निरुज्झन्तिni·ruj·jhan·ti एतंe·taṃ सन्तंsan·taṃ एतंe·taṃ पणीतं—pa·ṇī·taṃ

    Yatthetā aparisesā nirujjhanti etaṁ santaṁ etaṁ paṇītaṁ—

    Where they cease without remainder, that is peaceful, that is sublime,

  56. 56

    यदिदंya·di·daṃ आकिञ्चञ्ञायतनन्’ति।ā·kiñ·cañ·ñā·ya·ta·nan

    yadidaṁ ākiñcaññāyatanan’ti.

    namely the dimension of nothingness.’

  57. 57

    तस्सtas·sa एवंपटिपन्नस्सe·vaṃ·pa·ṭi·pan·nas·sa तब्बहुलविहारिनोtab·ba·hu·la·vi·hā·ri·no आयतनेā·ya·ta·ne चित्तंcit·taṃ पसीदति।pa·sī·da·ti

    Tassa evaṁpaṭipannassa tabbahulavihārino āyatane cittaṁ pasīdati.

    Practicing in this way and meditating on it often their mind becomes confident in this dimension.

  58. 58

    सम्पसादेsam·pa·sā·de सतिsa·ti एतरहिe·ta·ra·hi वाvā आकिञ्चञ्ञायतनंā·kiñ·cañ·ñā·ya·ta·naṃ समापज्जतिsa·mā·paj·ja·ti पञ्ञायpañ·ñā·ya वाvā अधिमुच्चति।a·dhi·muc·ca·ti

    Sampasāde sati etarahi vā ākiñcaññāyatanaṁ samāpajjati paññāya vā adhimuccati.

    Being confident, they either attain the dimension of nothingness now, or are freed by wisdom.

  59. 59

    कायस्सkā·yas·sa भेदाbhe·dā परंpa·raṃ मरणा,ma·ra·ṇā ठानमेतंṭhā·na·me·taṃ विज्जतिvij·ja·ti यंyaṃ तंसंवत्तनिकंtaṃ·saṃ·vat·ta·ni·kaṃ विञ्ञाणंviñ·ñā·ṇaṃ अस्सas·sa आकिञ्चञ्ञायतनूपगं।ā·kiñ·cañ·ñā·ya·ta·nū·pa·gaṃ

    Kāyassa bhedā paraṁ maraṇā, ṭhānametaṁ vijjati yaṁ taṁsaṁvattanikaṁ viññāṇaṁ assa ākiñcaññāyatanūpagaṁ.

    When their body breaks up, after death, it’s possible that that conducive consciousness will be reborn in the dimension of nothingness.

  60. 60

    अयं,a·yaṃ भिक्खवे,bhik·kha·ve पठमाpa·ṭha·mā आकिञ्चञ्ञायतनसप्पायाā·kiñ·cañ·ñā·ya·ta·na·sap·pā·yā पटिपदाpa·ṭi·pa·dā अक्खायति।ak·khā·ya·ti

    Ayaṁ, bhikkhave, paṭhamā ākiñcaññāyatanasappāyā paṭipadā akkhāyati.

    This is said to be the first way of practice suitable for attaining the dimension of nothingness.

  61. 61

    पुनpu·na चपरं,ca·pa·raṃ भिक्खवे,bhik·kha·ve अरियसावकोa·ri·ya·sā·va·ko अरञ्ञगतोa·rañ·ña·ga·to वाvā रुक्खमूलगतोruk·kha·mū·la·ga·to वाvā सुञ्ञागारगतोsuñ·ñā·gā·ra·ga·to वाvā इतिi·ti पटिसञ्चिक्खति:pa·ṭi·sañ·cik·kha·ti

    Puna caparaṁ, bhikkhave, ariyasāvako araññagato vā rukkhamūlagato vā suññāgāragato vā iti paṭisañcikkhati:

    Furthermore, a noble disciple has gone to a wilderness, or to the root of a tree, or to an empty hut, and reflects like this:

  62. 62

    ‘सुञ्ञमिदंsuñ·ña·mi·daṃ अत्तेनat·te·na वाvā अत्तनियेनat·ta·ni·ye·na वा’ति।vā

    ‘suññamidaṁ attena vā attaniyena vā’ti.

    ‘This is empty of a self or what belongs to a self.’

  63. 63

    तस्सtas·sa एवंपटिपन्नस्सe·vaṃ·pa·ṭi·pan·nas·sa तब्बहुलविहारिनोtab·ba·hu·la·vi·hā·ri·no आयतनेā·ya·ta·ne चित्तंcit·taṃ पसीदति।pa·sī·da·ti

    Tassa evaṁpaṭipannassa tabbahulavihārino āyatane cittaṁ pasīdati.

    Practicing in this way and meditating on it often their mind becomes confident in this dimension.

  64. 64

    सम्पसादेsam·pa·sā·de सतिsa·ti एतरहिe·ta·ra·hi वाvā आकिञ्चञ्ञायतनंā·kiñ·cañ·ñā·ya·ta·naṃ समापज्जतिsa·mā·paj·ja·ti पञ्ञायpañ·ñā·ya वाvā अधिमुच्चति।a·dhi·muc·ca·ti

    Sampasāde sati etarahi vā ākiñcaññāyatanaṁ samāpajjati paññāya vā adhimuccati.

    Being confident, they either attain the dimension of nothingness now, or are freed by wisdom.

  65. 65

    कायस्सkā·yas·sa भेदाbhe·dā परंpa·raṃ मरणा,ma·ra·ṇā ठानमेतंṭhā·na·me·taṃ विज्जतिvij·ja·ti यंyaṃ तंसंवत्तनिकंtaṃ·saṃ·vat·ta·ni·kaṃ विञ्ञाणंviñ·ñā·ṇaṃ अस्सas·sa आकिञ्चञ्ञायतनूपगं।ā·kiñ·cañ·ñā·ya·ta·nū·pa·gaṃ

    Kāyassa bhedā paraṁ maraṇā, ṭhānametaṁ vijjati yaṁ taṁsaṁvattanikaṁ viññāṇaṁ assa ākiñcaññāyatanūpagaṁ.

    When their body breaks up, after death, it’s possible that that conducive consciousness will be reborn in the dimension of nothingness.

  66. 66

    अयं,a·yaṃ भिक्खवे,bhik·kha·ve दुतियाdu·ti·yā आकिञ्चञ्ञायतनसप्पायाā·kiñ·cañ·ñā·ya·ta·na·sap·pā·yā पटिपदाpa·ṭi·pa·dā अक्खायति।ak·khā·ya·ti

    Ayaṁ, bhikkhave, dutiyā ākiñcaññāyatanasappāyā paṭipadā akkhāyati.

    This is said to be the second way of practice suitable for attaining the dimension of nothingness.

  67. 67

    पुनpu·na चपरं,ca·pa·raṃ भिक्खवे,bhik·kha·ve अरियसावकोa·ri·ya·sā·va·ko इतिi·ti पटिसञ्चिक्खति:pa·ṭi·sañ·cik·kha·ti

    Puna caparaṁ, bhikkhave, ariyasāvako iti paṭisañcikkhati:

    Furthermore, a noble disciple reflects:

  68. 68

    ‘नाहंnā·haṃ क्वचनिkva·ca·ni कस्सचिkas·sa·ci किञ्चनतस्मिं,kiñ·ca·na·tas·miṃ नna चca ममma·ma क्वचनिkva·ca·ni किस्मिञ्चिkis·miñ·ci किञ्चनंkiñ·ca·naṃ नत्थी’ति।nat·thī

    ‘nāhaṁ kvacani kassaci kiñcanatasmiṁ, na ca mama kvacani kismiñci kiñcanaṁ natthī’ti.

    ‘I don’t belong to anyone anywhere! And nothing belongs to me anywhere!’

  69. 69

    तस्सtas·sa एवंपटिपन्नस्सe·vaṃ·pa·ṭi·pan·nas·sa तब्बहुलविहारिनोtab·ba·hu·la·vi·hā·ri·no आयतनेā·ya·ta·ne चित्तंcit·taṃ पसीदति।pa·sī·da·ti

    Tassa evaṁpaṭipannassa tabbahulavihārino āyatane cittaṁ pasīdati.

    Practicing in this way and meditating on it often their mind becomes confident in this dimension.

  70. 70

    सम्पसादेsam·pa·sā·de सतिsa·ti एतरहिe·ta·ra·hi वाvā आकिञ्चञ्ञायतनंā·kiñ·cañ·ñā·ya·ta·naṃ समापज्जतिsa·mā·paj·ja·ti पञ्ञायpañ·ñā·ya वाvā अधिमुच्चति।a·dhi·muc·ca·ti

    Sampasāde sati etarahi vā ākiñcaññāyatanaṁ samāpajjati paññāya vā adhimuccati.

    Being confident, they either attain the dimension of nothingness now, or are freed by wisdom.

  71. 71

    कायस्सkā·yas·sa भेदाbhe·dā परंpa·raṃ मरणा,ma·ra·ṇā ठानमेतंṭhā·na·me·taṃ विज्जतिvij·ja·ti यंyaṃ तंसंवत्तनिकंtaṃ·saṃ·vat·ta·ni·kaṃ विञ्ञाणंviñ·ñā·ṇaṃ अस्सas·sa आकिञ्चञ्ञायतनूपगं।ā·kiñ·cañ·ñā·ya·ta·nū·pa·gaṃ

    Kāyassa bhedā paraṁ maraṇā, ṭhānametaṁ vijjati yaṁ taṁsaṁvattanikaṁ viññāṇaṁ assa ākiñcaññāyatanūpagaṁ.

    When their body breaks up, after death, it’s possible that that conducive consciousness will be reborn in the dimension of nothingness.

  72. 72

    अयं,a·yaṃ भिक्खवे,bhik·kha·ve ततियाta·ti·yā आकिञ्चञ्ञायतनसप्पायाā·kiñ·cañ·ñā·ya·ta·na·sap·pā·yā पटिपदाpa·ṭi·pa·dā अक्खायति।ak·khā·ya·ti

    Ayaṁ, bhikkhave, tatiyā ākiñcaññāyatanasappāyā paṭipadā akkhāyati.

    This is said to be the third way of practice suitable for attaining the dimension of nothingness.

  73. 73

    पुनpu·na चपरं,ca·pa·raṃ भिक्खवे,bhik·kha·ve अरियसावकोa·ri·ya·sā·va·ko इतिi·ti पटिसञ्चिक्खति:pa·ṭi·sañ·cik·kha·ti

    Puna caparaṁ, bhikkhave, ariyasāvako iti paṭisañcikkhati:

    Furthermore, a noble disciple reflects:

  74. 74

    ‘येye चca दिट्ठधम्मिकाdiṭ·ṭha·dham·mi·kā कामा,kā·mā येye चca सम्परायिकाsam·pa·rā·yi·kā कामा;kā·mā

    ‘ye ca diṭṭhadhammikā kāmā, ye ca samparāyikā kāmā;

    ‘Sensual pleasures in this life and in lives to come,

  75. 75

    याyā चca दिट्ठधम्मिकाdiṭ·ṭha·dham·mi·kā कामसञ्ञा,kā·ma·sañ·ñā याyā चca सम्परायिकाsam·pa·rā·yi·kā कामसञ्ञा;kā·ma·sañ·ñā

    yā ca diṭṭhadhammikā kāmasaññā, yā ca samparāyikā kāmasaññā;

    sensual perceptions in this life and in lives to come,

  76. 76

    येye चca दिट्ठधम्मिकाdiṭ·ṭha·dham·mi·kā रूपा,rū·pā येye चca सम्परायिकाsam·pa·rā·yi·kā रूपा;rū·pā

    ye ca diṭṭhadhammikā rūpā, ye ca samparāyikā rūpā;

    visions in this life and in lives to come,

  77. 77

    याyā चca दिट्ठधम्मिकाdiṭ·ṭha·dham·mi·kā रूपसञ्ञा,rū·pa·sañ·ñā याyā चca सम्परायिकाsam·pa·rā·yi·kā रूपसञ्ञा;rū·pa·sañ·ñā

    yā ca diṭṭhadhammikā rūpasaññā, yā ca samparāyikā rūpasaññā;

    perceptions of visions in this life and in lives to come,

  78. 78

    याyā चca आनेञ्जसञ्ञा,ā·neñ·ja·sañ·ñā याyā चca आकिञ्चञ्ञायतनसञ्ञा—ā·kiñ·cañ·ñā·ya·ta·na·sañ·ñā

    yā ca āneñjasaññā, yā ca ākiñcaññāyatanasaññā—

    perceptions of the imperturbable, and perceptions of the dimension of nothingness;

  79. 79

    सब्बाsab·bā सञ्ञा।sañ·ñā

    sabbā saññā.

    all are perceptions.

  80. 80

    यत्थेताyat·the·tā अपरिसेसाa·pa·ri·se·sā निरुज्झन्तिni·ruj·jhan·ti एतंe·taṃ सन्तंsan·taṃ एतंe·taṃ पणीतं—pa·ṇī·taṃ

    Yatthetā aparisesā nirujjhanti etaṁ santaṁ etaṁ paṇītaṁ—

    Where they cease without remainder, that is peaceful, that is sublime,

  81. 81

    यदिदंya·di·daṃ नेवसञ्ञानासञ्ञायतनन्’ति।ne·va·sañ·ñā·nā·sañ·ñā·ya·ta·nan

    yadidaṁ nevasaññānāsaññāyatanan’ti.

    namely the dimension of neither perception nor non-perception.’

  82. 82

    तस्सtas·sa एवंपटिपन्नस्सe·vaṃ·pa·ṭi·pan·nas·sa तब्बहुलविहारिनोtab·ba·hu·la·vi·hā·ri·no आयतनेā·ya·ta·ne चित्तंcit·taṃ पसीदति।pa·sī·da·ti

    Tassa evaṁpaṭipannassa tabbahulavihārino āyatane cittaṁ pasīdati.

    Practicing in this way and meditating on it often their mind becomes confident in this dimension.

  83. 83

    सम्पसादेsam·pa·sā·de सतिsa·ti एतरहिe·ta·ra·hi वाvā नेवसञ्ञानासञ्ञायतनंne·va·sañ·ñā·nā·sañ·ñā·ya·ta·naṃ समापज्जतिsa·mā·paj·ja·ti पञ्ञायpañ·ñā·ya वाvā अधिमुच्चति।a·dhi·muc·ca·ti

    Sampasāde sati etarahi vā nevasaññānāsaññāyatanaṁ samāpajjati paññāya vā adhimuccati.

    Being confident, they either attain the dimension of neither perception nor non-perception now, or are freed by wisdom.

  84. 84

    कायस्सkā·yas·sa भेदाbhe·dā परंpa·raṃ मरणा,ma·ra·ṇā ठानमेतंṭhā·na·me·taṃ विज्जतिvij·ja·ti यंyaṃ तंसंवत्तनिकंtaṃ·saṃ·vat·ta·ni·kaṃ विञ्ञाणंviñ·ñā·ṇaṃ अस्सas·sa नेवसञ्ञानासञ्ञायतनूपगं।ne·va·sañ·ñā·nā·sañ·ñā·ya·ta·nū·pa·gaṃ

    Kāyassa bhedā paraṁ maraṇā, ṭhānametaṁ vijjati yaṁ taṁsaṁvattanikaṁ viññāṇaṁ assa nevasaññānāsaññāyatanūpagaṁ.

    When their body breaks up, after death, it’s possible that that conducive consciousness will be reborn in the dimension of neither perception nor non-perception.

  85. 85

    अयं,a·yaṃ भिक्खवे,bhik·kha·ve नेवसञ्ञानासञ्ञायतनसप्पायाne·va·sañ·ñā·nā·sañ·ñā·ya·ta·na·sap·pā·yā पटिपदाpa·ṭi·pa·dā अक्खायती”ति।ak·khā·ya·tī

    Ayaṁ, bhikkhave, nevasaññānāsaññāyatanasappāyā paṭipadā akkhāyatī”ti.

    This is said to be the way of practice suitable for attaining the dimension of neither perception nor non-perception.”

  86. 86

    एवंe·vaṃ वुत्ते,vut·te आयस्माā·yas·mā आनन्दोā·nan·do भगवन्तंbha·ga·van·taṃ एतदवोच:e·ta·da·vo·ca

    Evaṁ vutte, āyasmā ānando bhagavantaṁ etadavoca:

    When he said this, Venerable Ānanda said to the Buddha:

  87. 87

    “इध,i·dha भन्ते,bhan·te भिक्खुbhik·khu एवंe·vaṃ पटिपन्नोpa·ṭi·pan·no होति:ho·ti

    “idha, bhante, bhikkhu evaṁ paṭipanno hoti:

    “Sir, take a mendicant who practices like this:

  88. 88

    ‘नोno चस्स,cas·sa नोno चca मेme सिया;si·yā नna भविस्सति,bha·vis·sa·ti नna मेme भविस्सति;bha·vis·sa·ti यदत्थिya·dat·thi यं,yaṃ भूतं—तंbhū·taṃ पजहामी’ति।pa·ja·hā·mī

    ‘no cassa, no ca me siyā; na bhavissati, na me bhavissati; yadatthi yaṁ, bhūtaṁ—taṁ pajahāmī’ti.

    ‘It might not be, and it might not be mine. It will not be, and it will not be mine. I am giving up what exists, what has come to be.’

  89. 89

    एवंe·vaṃ उपेक्खंu·pek·khaṃ पटिलभति।pa·ṭi·la·bha·ti

    Evaṁ upekkhaṁ paṭilabhati.

    In this way they gain equanimity.

  90. 90

    परिनिब्बायेय्यpa·ri·nib·bā·yey·ya नुnu खोkho सो,so भन्ते,bhan·te भिक्खुbhik·khu नna वाvā परिनिब्बायेय्या”ति?pa·ri·nib·bā·yey·yā

    Parinibbāyeyya nu kho so, bhante, bhikkhu na vā parinibbāyeyyā”ti?

    Would that mendicant become extinguished or not?”

  91. 91

    “अपेत्थेकच्चो,a·pet·the·kac·co आनन्द,ā·nan·da भिक्खुbhik·khu परिनिब्बायेय्य,pa·ri·nib·bā·yey·ya अपेत्थेकच्चोa·pet·the·kac·co भिक्खुbhik·khu नna परिनिब्बायेय्या”ति।pa·ri·nib·bā·yey·yā

    “Apetthekacco, ānanda, bhikkhu parinibbāyeyya, apetthekacco bhikkhu na parinibbāyeyyā”ti.

    “One such mendicant might become extinguished, Ānanda, while another might not.”

  92. 92

    “कोko नुnu खो,kho भन्ते,bhan·te हेतुhe·tu कोko पच्चयोpac·ca·yo येनपेत्थेकच्चोye·na·pet·the·kac·co भिक्खुbhik·khu परिनिब्बायेय्य,pa·ri·nib·bā·yey·ya अपेत्थेकच्चोa·pet·the·kac·co भिक्खुbhik·khu नna परिनिब्बायेय्या”ति?pa·ri·nib·bā·yey·yā

    “Ko nu kho, bhante, hetu ko paccayo yenapetthekacco bhikkhu parinibbāyeyya, apetthekacco bhikkhu na parinibbāyeyyā”ti?

    “What is the cause, sir, what is the reason for this?”

  93. 93

    “इधानन्द,i·dhā·nan·da भिक्खुbhik·khu एवंe·vaṃ पटिपन्नोpa·ṭi·pan·no होति:ho·ti

    “Idhānanda, bhikkhu evaṁ paṭipanno hoti:

    “Ānanda, take a mendicant who practices like this:

  94. 94

    ‘नोno चस्स,cas·sa नोno चca मेme सिया;si·yā नna भविस्सति,bha·vis·sa·ti नna मेme भविस्सति;bha·vis·sa·ti यदत्थि,ya·dat·thi यंyaṃ भूतं—तंbhū·taṃ पजहामी’ति।pa·ja·hā·mī

    ‘no cassa, no ca me siyā; na bhavissati, na me bhavissati; yadatthi, yaṁ bhūtaṁ—taṁ pajahāmī’ti.

    ‘It might not be, and it might not be mine. It will not be, and it will not be mine. I am giving up what exists, what has come to be.’

  95. 95

    एवंe·vaṃ उपेक्खंu·pek·khaṃ पटिलभति।pa·ṭi·la·bha·ti

    Evaṁ upekkhaṁ paṭilabhati.

    In this way they gain equanimity.

  96. 96

    सोso तंtaṃ उपेक्खंu·pek·khaṃ अभिनन्दति,a·bhi·nan·da·ti अभिवदति,a·bhi·va·da·ti अज्झोसायaj·jho·sā·ya तिट्ठति।tiṭ·ṭha·ti

    So taṁ upekkhaṁ abhinandati, abhivadati, ajjhosāya tiṭṭhati.

    They approve, welcome, and keep clinging to that equanimity.

  97. 97

    तस्सtas·sa तंtaṃ उपेक्खंu·pek·khaṃ अभिनन्दतोa·bhi·nan·da·to अभिवदतोa·bhi·va·da·to अज्झोसायaj·jho·sā·ya तिट्ठतोtiṭ·ṭha·to तन्निस्सितंtan·nis·si·taṃ होतिho·ti विञ्ञाणंviñ·ñā·ṇaṃ तदुपादानं।ta·du·pā·dā·naṃ

    Tassa taṁ upekkhaṁ abhinandato abhivadato ajjhosāya tiṭṭhato tannissitaṁ hoti viññāṇaṁ tadupādānaṁ.

    Their consciousness has that as support and fuel for grasping.

  98. 98

    सउपादानो,sa·u·pā·dā·no आनन्द,ā·nan·da भिक्खुbhik·khu नna परिनिब्बायती”ति।pa·ri·nib·bā·ya·tī

    Saupādāno, ānanda, bhikkhu na parinibbāyatī”ti.

    A mendicant with fuel for grasping does not become extinguished.”

  99. 99

    “कहंka·haṃ पनpa·na सो,so भन्ते,bhan·te भिक्खुbhik·khu उपादियमानोu·pā·di·ya·mā·no उपादियती”ति?u·pā·di·ya·tī

    “Kahaṁ pana so, bhante, bhikkhu upādiyamāno upādiyatī”ti?

    “But sir, what is that mendicant grasping?”

  100. 100

    “नेवसञ्ञानासञ्ञायतनं,ne·va·sañ·ñā·nā·sañ·ñā·ya·ta·naṃ आनन्दा”ति।ā·nan·dā

    “Nevasaññānāsaññāyatanaṁ, ānandā”ti.

    “The dimension of neither perception nor non-perception.”

  101. 101

    “उपादानसेट्ठंu·pā·dā·na·seṭ·ṭhaṃ किरki·ra सो,so भन्ते,bhan·te भिक्खुbhik·khu उपादियमानोu·pā·di·ya·mā·no उपादियती”ति?u·pā·di·ya·tī

    “Upādānaseṭṭhaṁ kira so, bhante, bhikkhu upādiyamāno upādiyatī”ti?

    “Sir, it seems that mendicant is grasping the best thing to grasp!”

  102. 102

    “उपादानसेट्ठञ्हिu·pā·dā·na·seṭ·ṭhañ·hi सो,so आनन्द,ā·nan·da भिक्खुbhik·khu उपादियमानोu·pā·di·ya·mā·no उपादियति।u·pā·di·ya·ti

    “Upādānaseṭṭhañhi so, ānanda, bhikkhu upādiyamāno upādiyati.

    “Indeed, Ānanda.

  103. 103

    उपादानसेट्ठञ्हेतं,u·pā·dā·na·seṭ·ṭhañ·he·taṃ आनन्द,ā·nan·da यदिदं—ya·di·daṃ

    Upādānaseṭṭhañhetaṁ, ānanda, yadidaṁ—

    For the best thing to grasp is

  104. 104

    नेवसञ्ञानासञ्ञायतनं।ne·va·sañ·ñā·nā·sañ·ñā·ya·ta·naṃ

    nevasaññānāsaññāyatanaṁ.

    the dimension of neither perception nor non-perception.

  105. 105

    इधानन्द,i·dhā·nan·da भिक्खुbhik·khu एवंe·vaṃ पटिपन्नोpa·ṭi·pan·no होति:ho·ti

    Idhānanda, bhikkhu evaṁ paṭipanno hoti:

    Take a mendicant who practices like this:

  106. 106

    ‘नोno चस्स,cas·sa नोno चca मेme सिया;si·yā नna भविस्सति,bha·vis·sa·ti नna मेme भविस्सति;bha·vis·sa·ti यदत्थि,ya·dat·thi यंyaṃ भूतं—तंbhū·taṃ पजहामी’ति।pa·ja·hā·mī

    ‘no cassa, no ca me siyā; na bhavissati, na me bhavissati; yadatthi, yaṁ bhūtaṁ—taṁ pajahāmī’ti.

    ‘It might not be, and it might not be mine. It will not be, and it will not be mine. I am giving up what exists, what has come to be.’

  107. 107

    एवंe·vaṃ उपेक्खंu·pek·khaṃ पटिलभति।pa·ṭi·la·bha·ti

    Evaṁ upekkhaṁ paṭilabhati.

    In this way they gain equanimity.

  108. 108

    सोso तंtaṃ उपेक्खंu·pek·khaṃ नाभिनन्दति,nā·bhi·nan·da·ti नाभिवदति,nā·bhi·va·da·ti नna अज्झोसायaj·jho·sā·ya तिट्ठति।tiṭ·ṭha·ti

    So taṁ upekkhaṁ nābhinandati, nābhivadati, na ajjhosāya tiṭṭhati.

    They don’t approve, welcome, or keep clinging to that equanimity.

  109. 109

    तस्सtas·sa तंtaṃ उपेक्खंu·pek·khaṃ अनभिनन्दतोa·na·bhi·nan·da·to अनभिवदतोa·na·bhi·va·da·to अनज्झोसायa·naj·jho·sā·ya तिट्ठतोtiṭ·ṭha·to नna तन्निस्सितंtan·nis·si·taṃ होतिho·ti विञ्ञाणंviñ·ñā·ṇaṃ नna तदुपादानं।ta·du·pā·dā·naṃ

    Tassa taṁ upekkhaṁ anabhinandato anabhivadato anajjhosāya tiṭṭhato na tannissitaṁ hoti viññāṇaṁ na tadupādānaṁ.

    So their consciousness doesn’t have that as support and fuel for grasping.

  110. 110

    अनुपादानो,a·nu·pā·dā·no आनन्द,ā·nan·da भिक्खुbhik·khu परिनिब्बायती”ति।pa·ri·nib·bā·ya·tī

    Anupādāno, ānanda, bhikkhu parinibbāyatī”ti.

    A mendicant free of grasping becomes extinguished.”

  111. 111

    “अच्छरियं,ac·cha·ri·yaṃ भन्ते,bhan·te अब्भुतं,ab·bhu·taṃ भन्ते।bhan·te

    “Acchariyaṁ, bhante, abbhutaṁ, bhante.

    “It’s incredible, sir, it’s amazing!

  112. 112

    निस्सायnis·sā·ya निस्सायnis·sā·ya किरki·ra नो,no भन्ते,bhan·te भगवताbha·ga·va·tā ओघस्सo·ghas·sa नित्थरणाnit·tha·ra·ṇā अक्खाता।ak·khā·tā

    Nissāya nissāya kira no, bhante, bhagavatā oghassa nittharaṇā akkhātā.

    It seems the Buddha has explained to us how to cross over the flood by relying on one support or another.

  113. 113

    कतमोka·ta·mo पन,pa·na भन्ते,bhan·te अरियोa·ri·yo विमोक्खो”ति?vi·mok·kho

    Katamo pana, bhante, ariyo vimokkho”ti?

    But sir, what is noble liberation?”

  114. 114

    “इधानन्द,i·dhā·nan·da भिक्खुbhik·khu अरियसावकोa·ri·ya·sā·va·ko इतिi·ti पटिसञ्चिक्खति:pa·ṭi·sañ·cik·kha·ti

    “Idhānanda, bhikkhu ariyasāvako iti paṭisañcikkhati:

    “Ānanda, it’s when a noble disciple reflects like this:

  115. 115

    ‘येye चca दिट्ठधम्मिकाdiṭ·ṭha·dham·mi·kā कामा,kā·mā येye चca सम्परायिकाsam·pa·rā·yi·kā कामा;kā·mā

    ‘ye ca diṭṭhadhammikā kāmā, ye ca samparāyikā kāmā;

    ‘Sensual pleasures in this life and in lives to come,

  116. 116

    याyā चca दिट्ठधम्मिकाdiṭ·ṭha·dham·mi·kā कामसञ्ञा,kā·ma·sañ·ñā याyā चca सम्परायिकाsam·pa·rā·yi·kā कामसञ्ञा;kā·ma·sañ·ñā

    yā ca diṭṭhadhammikā kāmasaññā, yā ca samparāyikā kāmasaññā;

    sensual perceptions in this life and in lives to come,

  117. 117

    येye चca दिट्ठधम्मिकाdiṭ·ṭha·dham·mi·kā रूपा,rū·pā येye चca सम्परायिकाsam·pa·rā·yi·kā रूपा;rū·pā

    ye ca diṭṭhadhammikā rūpā, ye ca samparāyikā rūpā;

    visions in this life and in lives to come,

  118. 118

    याyā चca दिट्ठधम्मिकाdiṭ·ṭha·dham·mi·kā रूपसञ्ञा,rū·pa·sañ·ñā याyā चca सम्परायिकाsam·pa·rā·yi·kā रूपसञ्ञा;rū·pa·sañ·ñā

    yā ca diṭṭhadhammikā rūpasaññā, yā ca samparāyikā rūpasaññā;

    perceptions of visions in this life and in lives to come,

  119. 119

    याyā चca आनेञ्जसञ्ञा,ā·neñ·ja·sañ·ñā याyā चca आकिञ्चञ्ञायतनसञ्ञा,ā·kiñ·cañ·ñā·ya·ta·na·sañ·ñā याyā चca नेवसञ्ञानासञ्ञायतनसञ्ञा—ne·va·sañ·ñā·nā·sañ·ñā·ya·ta·na·sañ·ñā

    yā ca āneñjasaññā, yā ca ākiñcaññāyatanasaññā, yā ca nevasaññānāsaññāyatanasaññā—

    perceptions of the imperturbable, perceptions of the dimension of nothingness, perceptions of the dimension of neither perception nor non-perception;

  120. 120

    एसe·sa सक्कायोsak·kā·yo यावताyā·va·tā सक्कायो।sak·kā·yo

    esa sakkāyo yāvatā sakkāyo.

    that is substantial reality as far as substantial reality extends.

  121. 121

    एतंe·taṃ अमतंa·ma·taṃ यदिदंya·di·daṃ अनुपादाa·nu·pā·dā चित्तस्सcit·tas·sa विमोक्खो।vi·mok·kho

    Etaṁ amataṁ yadidaṁ anupādā cittassa vimokkho.

    But this is freedom from death, namely the liberation of the mind by not grasping.’

  122. 122

    इति,i·ti खो,kho आनन्द,ā·nan·da देसिताde·si·tā मयाma·yā आनेञ्जसप्पायाā·neñ·ja·sap·pā·yā पटिपदा,pa·ṭi·pa·dā देसिताde·si·tā आकिञ्चञ्ञायतनसप्पायाā·kiñ·cañ·ñā·ya·ta·na·sap·pā·yā पटिपदा,pa·ṭi·pa·dā देसिताde·si·tā नेवसञ्ञानासञ्ञायतनसप्पायाne·va·sañ·ñā·nā·sañ·ñā·ya·ta·na·sap·pā·yā पटिपदा,pa·ṭi·pa·dā देसिताde·si·tā निस्सायnis·sā·ya निस्सायnis·sā·ya ओघस्सo·ghas·sa नित्थरणा,nit·tha·ra·ṇā देसितोde·si·to अरियोa·ri·yo विमोक्खो।vi·mok·kho

    Iti, kho, ānanda, desitā mayā āneñjasappāyā paṭipadā, desitā ākiñcaññāyatanasappāyā paṭipadā, desitā nevasaññānāsaññāyatanasappāyā paṭipadā, desitā nissāya nissāya oghassa nittharaṇā, desito ariyo vimokkho.

    So, Ānanda, I have taught the ways of practice suitable for attaining the imperturbable, the dimension of nothingness, and the dimension of neither perception nor non-perception. I have taught how to cross the flood by relying on one support or another, and I have taught noble liberation.

  123. 123

    यंyaṃ खो,kho आनन्द,ā·nan·da सत्थाराsat·thā·rā करणीयंka·ra·ṇī·yaṃ सावकानंsā·va·kā·naṃ हितेसिनाhi·te·si·nā अनुकम्पकेनa·nu·kam·pa·ke·na अनुकम्पंa·nu·kam·paṃ उपादाय,u·pā·dā·ya कतंka·taṃ वोvo तंtaṃ मया।ma·yā

    Yaṁ kho, ānanda, satthārā karaṇīyaṁ sāvakānaṁ hitesinā anukampakena anukampaṁ upādāya, kataṁ vo taṁ mayā.

    Out of sympathy, I’ve done what a teacher should do who wants what’s best for their disciples.

  124. 124

    एतानि,e·tā·ni आनन्द,ā·nan·da रुक्खमूलानि,ruk·kha·mū·lā·ni एतानिe·tā·ni सुञ्ञागारानि।suñ·ñā·gā·rā·ni झायथानन्द,jhā·ya·thā·nan·da माmā पमादत्थ,pa·mā·dat·tha माmā पच्छाpac·chā विप्पटिसारिनोvip·pa·ṭi·sā·ri·no अहुवत्थ।a·hu·vat·tha अयंa·yaṃ वोvo अम्हाकंam·hā·kaṃ अनुसासनी’”ति।a·nu·sā·sa·nī

    Etāni, ānanda, rukkhamūlāni, etāni suññāgārāni. Jhāyathānanda, mā pamādattha, mā pacchā vippaṭisārino ahuvattha. Ayaṁ vo amhākaṁ anusāsanī’”ti.

    Here are these roots of trees, and here are these empty huts. Practice absorption, Ānanda! Don’t be negligent! Don’t regret it later! This is my instruction to you.”

  125. 125

    इदमवोचi·da·ma·vo·ca भगवा।bha·ga·vā

    Idamavoca bhagavā.

    That is what the Buddha said.

  126. 126

    अत्तमनोat·ta·ma·no आयस्माā·yas·mā आनन्दोā·nan·do भगवतोbha·ga·va·to भासितंbhā·si·taṃ अभिनन्दीति।a·bhi·nan·dī·ti

    Attamano āyasmā ānando bhagavato bhāsitaṁ abhinandīti.

    Satisfied, Venerable Ānanda approved what the Buddha said.

  127. 127

    आनेञ्जसप्पायसुत्तंā·neñ·ja·sap·pā·ya·sut·taṃ निट्ठितंniṭ·ṭhi·taṃ छट्ठं।chaṭ·ṭhaṃ

    Āneñjasappāyasuttaṁ niṭṭhitaṁ chaṭṭhaṁ.

    (Pāli only)

Sources. Sanskrit: Satyavedaḥ, the New Testament in Sanskrit (Calcutta Baptist Missionaries, 1851; J. Wenger’s revision of W. Carey’s version). Digital text © 2018 SanskritBible.in, via eBible.org, licensed CC BY-SA 4.0; changed here: arranged by verse and every word linked to the dictionary (links made automatically). Old Testament Sanskrit: the Old Testament in Sanskrit, Calcutta Baptist Mission Press, 1848–1852 (public domain), read by OCR from the Internet Archive scans of the Boston University School of Theology copy; unproofread, with machine clean-up only. Pāli Canon: Mahāsaṅgīti Tipiṭaka Buddhavasse 2500 (based on the Vipassana Research Institute’s Chaṭṭha Saṅgāyana edition), from SuttaCentral bilara-data, CC0; Devanagari and pronunciation made automatically from the Roman text. Pāli English: Bhikkhu Sujato (suttas) and Bhikkhu Brahmali (Vinaya), SuttaCentral, CC0. Pāli word meanings: the Pali Text Society’s Pali-English Dictionary (Rhys Davids & Stede), corrected reprint © The Pali Text Society, CC BY-NC 3.0, digital text from BuddhaDust; word matching automatic. English: King James Version (1769), public domain; words the translators added are in italics. Word meanings and pronunciations: Monier-Williams, Sanskrit–English Dictionary (1872), via this site’s Sanskrit dictionary (CC BY-SA 4.0); English↔Sanskrit word matches made automatically and may need checking.