Scripture · Sanskrit Bible with the King James Version · the Pāli Canon
Middle Discourses 33 मज्झिमनिकाय 33
Chapter: 123456789101112131415161718192021222324252627282930313233343536373839404142434445464748495051525354555657585960616263646566676869707172737475767778798081828384858687888990919293949596979899100101102103104105106107108109110111112113114115116117118119120121122123124125126127128129130131132133134135136137138139140141142143144145146147148149150151152
Mahāgopālakasutta
Pāli in Devanagari; under each word its Roman pronunciation, syllable by syllable (ṃ = nasal hum). Tap a Pāli word for its meaning (PTS Pāli-English Dictionary); tap again to open it in the Pāli dictionary.
Verse: 123456789101112131415161718192021222324252627282930313233343536373839404142434445464748495051525354555657585960616263646566676869707172737475767778798081828384858687888990919293949596979899100101102103104105106107108109110111112113114115116117118 · Hide pronunciation
-
1
Middle Discourses 33
- 2
- 3
-
4
एकंe·kaṃ समयंsa·ma·yaṃ भगवाbha·ga·vā सावत्थियंsā·vat·thi·yaṃ विहरतिvi·ha·ra·ti जेतवनेje·ta·va·ne अनाथपिण्डिकस्सa·nā·tha·piṇ·ḍi·kas·sa आरामे।ā·rā·me
ekaṁ samayaṁ bhagavā sāvatthiyaṁ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme.
At one time the Buddha was staying near Sāvatthī in Jeta’s Grove, Anāthapiṇḍika’s monastery.
- 5
-
6
“भिक्खवो”ति।bhik·kha·vo
“bhikkhavo”ti.
“Mendicants!”
-
7
“भदन्ते”तिbha·dan·te तेte भिक्खूbhik·khū भगवतोbha·ga·va·to पच्चस्सोसुं।pac·cas·so·suṃ
“Bhadante”ti te bhikkhū bhagavato paccassosuṁ.
- 8
-
9
“एकादसहि,e·kā·da·sa·hi भिक्खवे,bhik·kha·ve अङ्गेहिaṅ·ge·hi समन्नागतोsa·man·nā·ga·to गोपालकोgo·pā·la·ko अभब्बोa·bhab·bo गोगणंgo·ga·ṇaṃ परिहरितुंpa·ri·ha·ri·tuṃ फातिंphā·tiṃ कातुं।kā·tuṃ
“Ekādasahi, bhikkhave, aṅgehi samannāgato gopālako abhabbo gogaṇaṁ pariharituṁ phātiṁ kātuṁ.
“Mendicants, a cowherd with eleven factors can’t maintain and expand a herd of cattle.
- 10
-
11
इध,i·dha भिक्खवे,bhik·kha·ve गोपालकोgo·pā·la·ko नna रूपञ्ञूrū·pañ·ñū होति,ho·ti नna लक्खणकुसलोlak·kha·ṇa·ku·sa·lo होति,ho·ti नna आसाटिकंā·sā·ṭi·kaṃ हारेताhā·re·tā होति,ho·ti नna वणंva·ṇaṃ पटिच्छादेताpa·ṭic·chā·de·tā होति,ho·ti नna धूमंdhū·maṃ कत्ताkat·tā होति,ho·ti नna तित्थंtit·thaṃ जानाति,jā·nā·ti नna पीतंpī·taṃ जानाति,jā·nā·ti नna वीथिंvī·thiṃ जानाति,jā·nā·ti नna गोचरकुसलोgo·ca·ra·ku·sa·lo होतिho·ti अनवसेसदोहीa·na·va·se·sa·do·hī चca होति।ho·ti येye तेte उसभाu·sa·bhā गोपितरोgo·pi·ta·ro गोपरिणायकाgo·pa·ri·ṇā·ya·kā तेte नna अतिरेकपूजायa·ti·re·ka·pū·jā·ya पूजेताpū·je·tā होति।ho·ti
Idha, bhikkhave, gopālako na rūpaññū hoti, na lakkhaṇakusalo hoti, na āsāṭikaṁ hāretā hoti, na vaṇaṁ paṭicchādetā hoti, na dhūmaṁ kattā hoti, na titthaṁ jānāti, na pītaṁ jānāti, na vīthiṁ jānāti, na gocarakusalo hoti anavasesadohī ca hoti. Ye te usabhā gopitaro gopariṇāyakā te na atirekapūjāya pūjetā hoti.
It’s when a cowherd doesn’t know form, is unskilled in characteristics, doesn’t pick out flies’ eggs, doesn’t dress wounds, doesn’t spread smoke, doesn’t know the ford, doesn’t know satisfaction, doesn’t know the trail, is not skilled in ranges, milks dry, and doesn’t show extra respect to the bulls who are fathers and captains of the herd.
-
12
इमेहिi·me·hi खो,kho भिक्खवे,bhik·kha·ve एकादसहिe·kā·da·sa·hi अङ्गेहिaṅ·ge·hi समन्नागतोsa·man·nā·ga·to गोपालकोgo·pā·la·ko अभब्बोa·bhab·bo गोगणंgo·ga·ṇaṃ परिहरितुंpa·ri·ha·ri·tuṃ फातिंphā·tiṃ कातुं।kā·tuṃ
Imehi kho, bhikkhave, ekādasahi aṅgehi samannāgato gopālako abhabbo gogaṇaṁ pariharituṁ phātiṁ kātuṁ.
A cowherd with these eleven factors can’t maintain and expand a herd of cattle.
-
13
एवमेवe·va·me·va खो,kho भिक्खवे,bhik·kha·ve एकादसहिe·kā·da·sa·hi धम्मेहिdham·me·hi समन्नागतोsa·man·nā·ga·to भिक्खुbhik·khu अभब्बोa·bhab·bo इमस्मिंi·mas·miṃ धम्मविनयेdham·ma·vi·na·ye वुद्धिंvud·dhiṃ विरूळ्हिंvi·rū·ḷhiṃ वेपुल्लंve·pul·laṃ आपज्जितुं।ā·paj·ji·tuṃ
Evameva kho, bhikkhave, ekādasahi dhammehi samannāgato bhikkhu abhabbo imasmiṁ dhammavinaye vuddhiṁ virūḷhiṁ vepullaṁ āpajjituṁ.
In the same way, a mendicant with eleven qualities can’t achieve growth, improvement, or maturity in this teaching and training.
- 14
-
15
इध,i·dha भिक्खवे,bhik·kha·ve भिक्खुbhik·khu नna रूपञ्ञूrū·pañ·ñū होति,ho·ti नna लक्खणकुसलोlak·kha·ṇa·ku·sa·lo होति,ho·ti नna आसाटिकंā·sā·ṭi·kaṃ हारेताhā·re·tā होति,ho·ti नna वणंva·ṇaṃ पटिच्छादेताpa·ṭic·chā·de·tā होति,ho·ti नna धूमंdhū·maṃ कत्ताkat·tā होति,ho·ti नna तित्थंtit·thaṃ जानाति,jā·nā·ti नna पीतंpī·taṃ जानाति,jā·nā·ti नna वीथिंvī·thiṃ जानाति,jā·nā·ti नna गोचरकुसलोgo·ca·ra·ku·sa·lo होति,ho·ti अनवसेसदोहीa·na·va·se·sa·do·hī चca होति।ho·ti येye तेte भिक्खूbhik·khū थेराthe·rā रत्तञ्ञूrat·tañ·ñū चिरपब्बजिताci·ra·pab·ba·ji·tā सङ्घपितरोsaṅ·gha·pi·ta·ro सङ्घपरिणायकाsaṅ·gha·pa·ri·ṇā·ya·kā तेte नna अतिरेकपूजायa·ti·re·ka·pū·jā·ya पूजेताpū·je·tā होति।ho·ti
Idha, bhikkhave, bhikkhu na rūpaññū hoti, na lakkhaṇakusalo hoti, na āsāṭikaṁ hāretā hoti, na vaṇaṁ paṭicchādetā hoti, na dhūmaṁ kattā hoti, na titthaṁ jānāti, na pītaṁ jānāti, na vīthiṁ jānāti, na gocarakusalo hoti, anavasesadohī ca hoti. Ye te bhikkhū therā rattaññū cirapabbajitā saṅghapitaro saṅghapariṇāyakā te na atirekapūjāya pūjetā hoti.
It’s when a mendicant doesn’t know form, is unskilled in characteristics, doesn’t pick out flies’ eggs, doesn’t dress wounds, doesn’t spread smoke, doesn’t know the ford, doesn’t know satisfaction, doesn’t know the trail, is not skilled in ranges, milks dry, and doesn’t show extra respect to senior mendicants of long standing, long gone forth, fathers and leaders of the Saṅgha.
- 16
-
17
इध,i·dha भिक्खवे,bhik·kha·ve भिक्खुbhik·khu यंyaṃ किञ्चिkiñ·ci रूपंrū·paṃ सब्बंsab·baṃ रूपंrū·paṃ ‘चत्तारिcat·tā·ri महाभूतानि,ma·hā·bhū·tā·ni चतुन्नञ्चca·tun·nañ·ca महाभूतानंma·hā·bhū·tā·naṃ उपादायरूपन्’तिu·pā·dā·ya·rū·pan यथाभूतंya·thā·bhū·taṃ नप्पजानाति।nap·pa·jā·nā·ti
Idha, bhikkhave, bhikkhu yaṁ kiñci rūpaṁ sabbaṁ rūpaṁ ‘cattāri mahābhūtāni, catunnañca mahābhūtānaṁ upādāyarūpan’ti yathābhūtaṁ nappajānāti.
It’s when a mendicant doesn’t truly understand that all form is the four principal states, or form derived from the four principal states.
- 18
- 19
-
20
इध,i·dha भिक्खवे,bhik·kha·ve भिक्खुbhik·khu ‘कम्मलक्खणोkam·ma·lak·kha·ṇo बालो,bā·lo कम्मलक्खणोkam·ma·lak·kha·ṇo पण्डितो’तिpaṇ·ḍi·to यथाभूतंya·thā·bhū·taṃ नप्पजानाति।nap·pa·jā·nā·ti
Idha, bhikkhave, bhikkhu ‘kammalakkhaṇo bālo, kammalakkhaṇo paṇḍito’ti yathābhūtaṁ nappajānāti.
It’s when a mendicant doesn’t understand that a fool is characterized by their deeds, and an astute person is characterized by their deeds.
- 21
- 22
-
23
इध,i·dha भिक्खवे,bhik·kha·ve भिक्खुbhik·khu उप्पन्नंup·pan·naṃ कामवितक्कंkā·ma·vi·tak·kaṃ अधिवासेति,a·dhi·vā·se·ti नप्पजहतिnap·pa·ja·ha·ti नna विनोदेतिvi·no·de·ti नna ब्यन्तीbyan·tī करोतिka·ro·ti नna अनभावंa·na·bhā·vaṃ गमेति।ga·me·ti उप्पन्नंup·pan·naṃ ब्यापादवितक्कंbyā·pā·da·vi·tak·kaṃ …पे…pe उप्पन्नंup·pan·naṃ विहिंसावितक्कंvi·hiṃ·sā·vi·tak·kaṃ …पे…pe उप्पन्नुप्पन्नेup·pan·nup·pan·ne पापकेpā·pa·ke अकुसलेa·ku·sa·le धम्मेdham·me अधिवासेति,a·dhi·vā·se·ti नप्पजहतिnap·pa·ja·ha·ti नna विनोदेतिvi·no·de·ti नna ब्यन्तीbyan·tī करोतिka·ro·ti नna अनभावंa·na·bhā·vaṃ गमेति।ga·me·ti
Idha, bhikkhave, bhikkhu uppannaṁ kāmavitakkaṁ adhivāseti, nappajahati na vinodeti na byantī karoti na anabhāvaṁ gameti. Uppannaṁ byāpādavitakkaṁ …pe… uppannaṁ vihiṁsāvitakkaṁ …pe… uppannuppanne pāpake akusale dhamme adhivāseti, nappajahati na vinodeti na byantī karoti na anabhāvaṁ gameti.
It’s when a mendicant tolerates a sensual, malicious, or cruel thought that has arisen. They tolerate any bad, unskillful qualities that have arisen. They don’t give them up, dispel them, eliminate them, and obliterate them.
- 24
- 25
-
26
इध,i·dha भिक्खवे,bhik·kha·ve भिक्खुbhik·khu चक्खुनाcak·khu·nā रूपंrū·paṃ दिस्वाdis·vā निमित्तग्गाहीni·mit·tag·gā·hī होतिho·ti अनुब्यञ्जनग्गाही।a·nub·yañ·ja·nag·gā·hī
Idha, bhikkhave, bhikkhu cakkhunā rūpaṁ disvā nimittaggāhī hoti anubyañjanaggāhī.
When a mendicant sees a sight with their eyes, they get caught up in the features and details.
-
27
यत्वाधिकरणमेनंyat·vā·dhi·ka·ra·ṇa·me·naṃ चक्खुन्द्रियंcak·khun·dri·yaṃ असंवुतंa·saṃ·vu·taṃ विहरन्तंvi·ha·ran·taṃ अभिज्झादोमनस्साa·bhij·jhā·do·ma·nas·sā पापकाpā·pa·kā अकुसलाa·ku·sa·lā धम्माdham·mā अन्वास्सवेय्युं,an·vās·sa·vey·yuṃ तस्सtas·sa संवरायsaṃ·va·rā·ya नna पटिपज्जति,pa·ṭi·paj·ja·ti नna रक्खतिrak·kha·ti चक्खुन्द्रियं,cak·khun·dri·yaṃ चक्खुन्द्रियेcak·khun·dri·ye नna संवरंsaṃ·va·raṃ आपज्जति।ā·paj·ja·ti
Yatvādhikaraṇamenaṁ cakkhundriyaṁ asaṁvutaṁ viharantaṁ abhijjhādomanassā pāpakā akusalā dhammā anvāssaveyyuṁ, tassa saṁvarāya na paṭipajjati, na rakkhati cakkhundriyaṁ, cakkhundriye na saṁvaraṁ āpajjati.
Since the faculty of sight is left unrestrained, bad unskillful qualities of covetousness and displeasure become overwhelming. They don’t practice restraint, they don’t protect the faculty of sight, and they don’t achieve its restraint.
- 28
- 29
- 30
- 31
- 32
-
33
यत्वाधिकरणमेनंyat·vā·dhi·ka·ra·ṇa·me·naṃ मनिन्द्रियंma·nin·dri·yaṃ असंवुतंa·saṃ·vu·taṃ विहरन्तंvi·ha·ran·taṃ अभिज्झादोमनस्साa·bhij·jhā·do·ma·nas·sā पापकाpā·pa·kā अकुसलाa·ku·sa·lā धम्माdham·mā अन्वास्सवेय्युं,an·vās·sa·vey·yuṃ तस्सtas·sa संवरायsaṃ·va·rā·ya नna पटिपज्जति,pa·ṭi·paj·ja·ti नna रक्खतिrak·kha·ti मनिन्द्रियं,ma·nin·dri·yaṃ मनिन्द्रियेma·nin·dri·ye नna संवरंsaṃ·va·raṃ आपज्जति।ā·paj·ja·ti
Yatvādhikaraṇamenaṁ manindriyaṁ asaṁvutaṁ viharantaṁ abhijjhādomanassā pāpakā akusalā dhammā anvāssaveyyuṁ, tassa saṁvarāya na paṭipajjati, na rakkhati manindriyaṁ, manindriye na saṁvaraṁ āpajjati.
Since the faculty of the mind is left unrestrained, bad unskillful qualities of covetousness and displeasure become overwhelming. They don’t practice restraint, they don’t protect the faculty of the mind, and they don’t achieve its restraint.
- 34
- 35
-
36
इध,i·dha भिक्खवे,bhik·kha·ve भिक्खुbhik·khu यथासुतंya·thā·su·taṃ यथापरियत्तंya·thā·pa·ri·yat·taṃ धम्मंdham·maṃ नna वित्थारेनvit·thā·re·na परेसंpa·re·saṃ देसेताde·se·tā होति।ho·ti
Idha, bhikkhave, bhikkhu yathāsutaṁ yathāpariyattaṁ dhammaṁ na vitthārena paresaṁ desetā hoti.
It’s when a mendicant doesn’t teach others the Dhamma in detail as they learned and memorized it.
- 37
- 38
-
39
इध,i·dha भिक्खवे,bhik·kha·ve भिक्खुbhik·khu येye तेte भिक्खूbhik·khū बहुस्सुताba·hus·su·tā आगतागमाā·ga·tā·ga·mā धम्मधराdham·ma·dha·rā विनयधराvi·na·ya·dha·rā मातिकाधरा,mā·ti·kā·dha·rā तेte कालेनkā·le·na कालंkā·laṃ उपसङ्कमित्वाu·pa·saṅ·ka·mit·vā नna परिपुच्छति,pa·ri·puc·cha·ti नna परिपञ्हति:pa·ri·pañ·ha·ti
Idha, bhikkhave, bhikkhu ye te bhikkhū bahussutā āgatāgamā dhammadharā vinayadharā mātikādharā, te kālena kālaṁ upasaṅkamitvā na paripucchati, na paripañhati:
It’s when a mendicant doesn’t from time to time go up to those mendicants who are very learned—inheritors of the heritage, who have memorized the teachings, the monastic law, and the outlines—and ask them questions:
- 40
- 41
-
42
तस्सtas·sa तेte आयस्मन्तोā·yas·man·to अविवटञ्चेवa·vi·va·ṭañ·ce·va नna विवरन्ति,vi·va·ran·ti अनुत्तानीकतञ्चa·nut·tā·nī·ka·tañ·ca नna उत्तानीकरोन्ति,ut·tā·nī·ka·ron·ti अनेकविहितेसुa·ne·ka·vi·hi·te·su चca कङ्खाठानीयेसुkaṅ·khā·ṭhā·nī·ye·su धम्मेसुdham·me·su कङ्खंkaṅ·khaṃ नna पटिविनोदेन्ति।pa·ṭi·vi·no·den·ti
Tassa te āyasmanto avivaṭañceva na vivaranti, anuttānīkatañca na uttānīkaronti, anekavihitesu ca kaṅkhāṭhānīyesu dhammesu kaṅkhaṁ na paṭivinodenti.
Those venerables don’t reveal what is hidden, clarify what is unclear, and dispel doubt regarding the many doubtful matters.
- 43
- 44
-
45
इध,i·dha भिक्खवे,bhik·kha·ve भिक्खुbhik·khu तथागतप्पवेदितेta·thā·ga·tap·pa·ve·di·te धम्मविनयेdham·ma·vi·na·ye देसियमानेde·si·ya·mā·ne नna लभतिla·bha·ti अत्थवेदं,at·tha·ve·daṃ नna लभतिla·bha·ti धम्मवेदं,dham·ma·ve·daṃ नna लभतिla·bha·ti धम्मूपसंहितंdham·mū·pa·saṃ·hi·taṃ पामोज्जं।pā·moj·jaṃ
Idha, bhikkhave, bhikkhu tathāgatappavedite dhammavinaye desiyamāne na labhati atthavedaṁ, na labhati dhammavedaṁ, na labhati dhammūpasaṁhitaṁ pāmojjaṁ.
It’s when a mendicant, when the teaching and training proclaimed by the Realized One are being taught, finds no inspiration in the meaning and the teaching, and finds no joy connected with the teaching.
- 46
- 47
- 48
- 49
- 50
-
51
इध,i·dha भिक्खवे,bhik·kha·ve भिक्खुbhik·khu चत्तारोcat·tā·ro सतिपट्ठानेsa·ti·paṭ·ṭhā·ne यथाभूतंya·thā·bhū·taṃ नप्पजानाति।nap·pa·jā·nā·ti
Idha, bhikkhave, bhikkhu cattāro satipaṭṭhāne yathābhūtaṁ nappajānāti.
It’s when a mendicant doesn’t truly understand the four kinds of mindfulness meditation.
- 52
- 53
-
54
इध,i·dha भिक्खवे,bhik·kha·ve भिक्खुंbhik·khuṃ सद्धाsad·dhā गहपतिकाga·ha·pa·ti·kā अभिहट्ठुंa·bhi·haṭ·ṭhuṃ पवारेन्तिpa·vā·ren·ti चीवरपिण्डपातसेनासनगिलानप्पच्चयभेसज्जपरिक्खारेहि,cī·va·ra·piṇ·ḍa·pā·ta·se·nā·sa·na·gi·lā·nap·pac·ca·ya·bhe·saj·ja·pa·rik·khā·re·hi तत्रtat·ra भिक्खुbhik·khu मत्तंmat·taṃ नna जानातिjā·nā·ti पटिग्गहणाय।pa·ṭig·ga·ha·ṇā·ya
Idha, bhikkhave, bhikkhuṁ saddhā gahapatikā abhihaṭṭhuṁ pavārenti cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānappaccayabhesajjaparikkhārehi, tatra bhikkhu mattaṁ na jānāti paṭiggahaṇāya.
It’s when a mendicant is invited by a householder to accept robes, almsfood, lodgings, and medicines and supplies for the sick, and that mendicant doesn’t know moderation in accepting.
- 55
-
56
कथञ्च,ka·thañ·ca भिक्खवे,bhik·kha·ve भिक्खुbhik·khu येye तेte भिक्खूbhik·khū थेराthe·rā रत्तञ्ञूrat·tañ·ñū चिरपब्बजिताci·ra·pab·ba·ji·tā सङ्घपितरोsaṅ·gha·pi·ta·ro सङ्घपरिणायकाsaṅ·gha·pa·ri·ṇā·ya·kā तेte नna अतिरेकपूजायa·ti·re·ka·pū·jā·ya पूजेताpū·je·tā होति?ho·ti
Kathañca, bhikkhave, bhikkhu ye te bhikkhū therā rattaññū cirapabbajitā saṅghapitaro saṅghapariṇāyakā te na atirekapūjāya pūjetā hoti?
And how does a mendicant not show extra respect to senior mendicants of long standing, long gone forth, fathers and leaders of the Saṅgha?
-
57
इध,i·dha भिक्खवे,bhik·kha·ve भिक्खुbhik·khu येye तेte भिक्खूbhik·khū थेराthe·rā रत्तञ्ञूrat·tañ·ñū चिरपब्बजिताci·ra·pab·ba·ji·tā सङ्घपितरोsaṅ·gha·pi·ta·ro सङ्घपरिणायका,saṅ·gha·pa·ri·ṇā·ya·kā तेसुte·su नna मेत्तंmet·taṃ कायकम्मंkā·ya·kam·maṃ पच्चुपट्ठापेतिpac·cu·paṭ·ṭhā·pe·ti आविā·vi चेवce·va रहोra·ho च;ca
Idha, bhikkhave, bhikkhu ye te bhikkhū therā rattaññū cirapabbajitā saṅghapitaro saṅghapariṇāyakā, tesu na mettaṁ kāyakammaṁ paccupaṭṭhāpeti āvi ceva raho ca;
It’s when a mendicant doesn’t consistently treat senior mendicants of long standing, long gone forth, fathers and leaders of the Saṅgha with kindness by way of body, speech, and mind, both in public and in private.
- 58
- 59
-
60
एवंe·vaṃ खो,kho भिक्खवे,bhik·kha·ve भिक्खुbhik·khu येye तेte भिक्खूbhik·khū थेराthe·rā रत्तञ्ञूrat·tañ·ñū चिरपब्बजिताci·ra·pab·ba·ji·tā सङ्घपितरोsaṅ·gha·pi·ta·ro सङ्घपरिणायकाsaṅ·gha·pa·ri·ṇā·ya·kā तेte नna अतिरेकपूजायa·ti·re·ka·pū·jā·ya पूजेताpū·je·tā होति।ho·ti
Evaṁ kho, bhikkhave, bhikkhu ye te bhikkhū therā rattaññū cirapabbajitā saṅghapitaro saṅghapariṇāyakā te na atirekapūjāya pūjetā hoti.
That’s how a mendicant doesn’t show extra respect to senior mendicants of long standing, long gone forth, fathers and leaders of the Saṅgha.
-
61
इमेहिi·me·hi खो,kho भिक्खवे,bhik·kha·ve एकादसहिe·kā·da·sa·hi धम्मेहिdham·me·hi समन्नागतोsa·man·nā·ga·to भिक्खुbhik·khu अभब्बोa·bhab·bo इमस्मिंi·mas·miṃ धम्मविनयेdham·ma·vi·na·ye वुद्धिंvud·dhiṃ विरूळ्हिंvi·rū·ḷhiṃ वेपुल्लंve·pul·laṃ आपज्जितुं।ā·paj·ji·tuṃ
Imehi kho, bhikkhave, ekādasahi dhammehi samannāgato bhikkhu abhabbo imasmiṁ dhammavinaye vuddhiṁ virūḷhiṁ vepullaṁ āpajjituṁ.
A mendicant with these eleven qualities can’t achieve growth, improvement, or maturity in this teaching and training.
-
62
एकादसहि,e·kā·da·sa·hi भिक्खवे,bhik·kha·ve अङ्गेहिaṅ·ge·hi समन्नागतोsa·man·nā·ga·to गोपालकोgo·pā·la·ko भब्बोbhab·bo गोगणंgo·ga·ṇaṃ परिहरितुंpa·ri·ha·ri·tuṃ फातिंphā·tiṃ कातुं।kā·tuṃ
Ekādasahi, bhikkhave, aṅgehi samannāgato gopālako bhabbo gogaṇaṁ pariharituṁ phātiṁ kātuṁ.
A cowherd with eleven factors can maintain and expand a herd of cattle.
- 63
-
64
इध,i·dha भिक्खवे,bhik·kha·ve गोपालकोgo·pā·la·ko रूपञ्ञूrū·pañ·ñū होति,ho·ti लक्खणकुसलोlak·kha·ṇa·ku·sa·lo होति,ho·ti आसाटिकंā·sā·ṭi·kaṃ हारेताhā·re·tā होति,ho·ti वणंva·ṇaṃ पटिच्छादेताpa·ṭic·chā·de·tā होति,ho·ti धूमंdhū·maṃ कत्ताkat·tā होति,ho·ti तित्थंtit·thaṃ जानाति,jā·nā·ti पीतंpī·taṃ जानाति,jā·nā·ti वीथिंvī·thiṃ जानाति,jā·nā·ti गोचरकुसलोgo·ca·ra·ku·sa·lo होति,ho·ti सावसेसदोहीsā·va·se·sa·do·hī चca होति।ho·ti येye तेte उसभाu·sa·bhā गोपितरोgo·pi·ta·ro गोपरिणायकाgo·pa·ri·ṇā·ya·kā तेte अतिरेकपूजायa·ti·re·ka·pū·jā·ya पूजेताpū·je·tā होति।ho·ti
Idha, bhikkhave, gopālako rūpaññū hoti, lakkhaṇakusalo hoti, āsāṭikaṁ hāretā hoti, vaṇaṁ paṭicchādetā hoti, dhūmaṁ kattā hoti, titthaṁ jānāti, pītaṁ jānāti, vīthiṁ jānāti, gocarakusalo hoti, sāvasesadohī ca hoti. Ye te usabhā gopitaro gopariṇāyakā te atirekapūjāya pūjetā hoti.
It’s when a cowherd knows form, is skilled in characteristics, picks out flies’ eggs, dresses wounds, spreads smoke, knows the ford, knows satisfaction, knows the trail, is skilled in ranges, doesn’t milk dry, and shows extra respect to the bulls who are fathers and captains of the herd.
-
65
इमेहिi·me·hi खो,kho भिक्खवे,bhik·kha·ve एकादसहिe·kā·da·sa·hi अङ्गेहिaṅ·ge·hi समन्नागतोsa·man·nā·ga·to गोपालकोgo·pā·la·ko भब्बोbhab·bo गोगणंgo·ga·ṇaṃ परिहरितुंpa·ri·ha·ri·tuṃ फातिंphā·tiṃ कातुं।kā·tuṃ
Imehi kho, bhikkhave, ekādasahi aṅgehi samannāgato gopālako bhabbo gogaṇaṁ pariharituṁ phātiṁ kātuṁ.
A cowherd with these eleven factors can maintain and expand a herd of cattle.
-
66
एवमेवe·va·me·va खो,kho भिक्खवे,bhik·kha·ve एकादसहिe·kā·da·sa·hi धम्मेहिdham·me·hi समन्नागतोsa·man·nā·ga·to भिक्खुbhik·khu भब्बोbhab·bo इमस्मिंi·mas·miṃ धम्मविनयेdham·ma·vi·na·ye वुद्धिंvud·dhiṃ विरूळ्हिंvi·rū·ḷhiṃ वेपुल्लंve·pul·laṃ आपज्जितुं।ā·paj·ji·tuṃ
Evameva kho, bhikkhave, ekādasahi dhammehi samannāgato bhikkhu bhabbo imasmiṁ dhammavinaye vuddhiṁ virūḷhiṁ vepullaṁ āpajjituṁ.
In the same way, a mendicant with eleven qualities can achieve growth, improvement, and maturity in this teaching and training.
- 67
-
68
इध,i·dha भिक्खवे,bhik·kha·ve भिक्खुbhik·khu रूपञ्ञूrū·pañ·ñū होति,ho·ti लक्खणकुसलोlak·kha·ṇa·ku·sa·lo होति,ho·ti आसाटिकंā·sā·ṭi·kaṃ हारेताhā·re·tā होति,ho·ti वणंva·ṇaṃ पटिच्छादेताpa·ṭic·chā·de·tā होति,ho·ti धूमंdhū·maṃ कत्ताkat·tā होति,ho·ti तित्थंtit·thaṃ जानाति,jā·nā·ti पीतंpī·taṃ जानाति,jā·nā·ti वीथिंvī·thiṃ जानाति,jā·nā·ti गोचरकुसलोgo·ca·ra·ku·sa·lo होति,ho·ti सावसेसदोहीsā·va·se·sa·do·hī चca होति।ho·ti येye तेte भिक्खूbhik·khū थेराthe·rā रत्तञ्ञूrat·tañ·ñū चिरपब्बजिताci·ra·pab·ba·ji·tā सङ्घपितरोsaṅ·gha·pi·ta·ro सङ्घपरिणायकाsaṅ·gha·pa·ri·ṇā·ya·kā तेte अतिरेकपूजायa·ti·re·ka·pū·jā·ya पूजेताpū·je·tā होति।ho·ti
Idha, bhikkhave, bhikkhu rūpaññū hoti, lakkhaṇakusalo hoti, āsāṭikaṁ hāretā hoti, vaṇaṁ paṭicchādetā hoti, dhūmaṁ kattā hoti, titthaṁ jānāti, pītaṁ jānāti, vīthiṁ jānāti, gocarakusalo hoti, sāvasesadohī ca hoti. Ye te bhikkhū therā rattaññū cirapabbajitā saṅghapitaro saṅghapariṇāyakā te atirekapūjāya pūjetā hoti.
It’s when a mendicant knows form, is skilled in characteristics, picks out flies’ eggs, dresses wounds, spreads smoke, knows the ford, knows satisfaction, knows the trail, is skilled in ranges, doesn’t milk dry, and shows extra respect to senior mendicants of long standing, long gone forth, fathers and leaders of the Saṅgha.
- 69
-
70
इध,i·dha भिक्खवे,bhik·kha·ve भिक्खुbhik·khu यंyaṃ किञ्चिkiñ·ci रूपंrū·paṃ सब्बंsab·baṃ रूपंrū·paṃ ‘चत्तारिcat·tā·ri महाभूतानि,ma·hā·bhū·tā·ni चतुन्नञ्चca·tun·nañ·ca महाभूतानंma·hā·bhū·tā·naṃ उपादायरूपन्’तिu·pā·dā·ya·rū·pan यथाभूतंya·thā·bhū·taṃ पजानाति।pa·jā·nā·ti
Idha, bhikkhave, bhikkhu yaṁ kiñci rūpaṁ sabbaṁ rūpaṁ ‘cattāri mahābhūtāni, catunnañca mahābhūtānaṁ upādāyarūpan’ti yathābhūtaṁ pajānāti.
It’s when a mendicant truly understands that all form is the four principal states, or form derived from the four principal states.
- 71
- 72
-
73
इध,i·dha भिक्खवे,bhik·kha·ve भिक्खुbhik·khu कम्मलक्खणोkam·ma·lak·kha·ṇo बालो,bā·lo कम्मलक्खणोkam·ma·lak·kha·ṇo पण्डितोतिpaṇ·ḍi·to·ti यथाभूतंya·thā·bhū·taṃ पजानाति।pa·jā·nā·ti
Idha, bhikkhave, bhikkhu kammalakkhaṇo bālo, kammalakkhaṇo paṇḍitoti yathābhūtaṁ pajānāti.
It’s when a mendicant understands that a fool is characterized by their deeds, and an astute person is characterized by their deeds.
- 74
- 75
-
76
इध,i·dha भिक्खवे,bhik·kha·ve भिक्खुbhik·khu उप्पन्नंup·pan·naṃ कामवितक्कंkā·ma·vi·tak·kaṃ नाधिवासेति,nā·dhi·vā·se·ti पजहतिpa·ja·ha·ti विनोदेतिvi·no·de·ti ब्यन्तीbyan·tī करोतिka·ro·ti अनभावंa·na·bhā·vaṃ गमेति।ga·me·ti उप्पन्नंup·pan·naṃ ब्यापादवितक्कंbyā·pā·da·vi·tak·kaṃ …पे…pe उप्पन्नंup·pan·naṃ विहिंसावितक्कंvi·hiṃ·sā·vi·tak·kaṃ …पे…pe उप्पन्नुप्पन्नेup·pan·nup·pan·ne पापकेpā·pa·ke अकुसलेa·ku·sa·le धम्मेdham·me नाधिवासेति,nā·dhi·vā·se·ti पजहतिpa·ja·ha·ti विनोदेतिvi·no·de·ti ब्यन्तीbyan·tī करोतिka·ro·ti अनभावंa·na·bhā·vaṃ गमेति।ga·me·ti
Idha, bhikkhave, bhikkhu uppannaṁ kāmavitakkaṁ nādhivāseti, pajahati vinodeti byantī karoti anabhāvaṁ gameti. Uppannaṁ byāpādavitakkaṁ …pe… uppannaṁ vihiṁsāvitakkaṁ …pe… uppannuppanne pāpake akusale dhamme nādhivāseti, pajahati vinodeti byantī karoti anabhāvaṁ gameti.
It’s when a mendicant doesn’t tolerate a sensual, malicious, or cruel thought that has arisen. They don’t tolerate any bad, unskillful qualities that have arisen, but give them up, dispel them, eliminate them, and obliterate them.
- 77
- 78
-
79
इध,i·dha भिक्खवे,bhik·kha·ve भिक्खुbhik·khu चक्खुनाcak·khu·nā रूपंrū·paṃ दिस्वाdis·vā नna निमित्तग्गाहीni·mit·tag·gā·hī होतिho·ti नानुब्यञ्जनग्गाही।nā·nub·yañ·ja·nag·gā·hī
Idha, bhikkhave, bhikkhu cakkhunā rūpaṁ disvā na nimittaggāhī hoti nānubyañjanaggāhī.
When a mendicant sees a sight with their eyes, they don’t get caught up in the features and details.
-
80
यत्वाधिकरणमेनंyat·vā·dhi·ka·ra·ṇa·me·naṃ चक्खुन्द्रियंcak·khun·dri·yaṃ असंवुतंa·saṃ·vu·taṃ विहरन्तंvi·ha·ran·taṃ अभिज्झादोमनस्साa·bhij·jhā·do·ma·nas·sā पापकाpā·pa·kā अकुसलाa·ku·sa·lā धम्माdham·mā अन्वास्सवेय्युंan·vās·sa·vey·yuṃ तस्सtas·sa संवरायsaṃ·va·rā·ya पटिपज्जति,pa·ṭi·paj·ja·ti रक्खतिrak·kha·ti चक्खुन्द्रियं,cak·khun·dri·yaṃ चक्खुन्द्रियेcak·khun·dri·ye संवरंsaṃ·va·raṃ आपज्जति।ā·paj·ja·ti
Yatvādhikaraṇamenaṁ cakkhundriyaṁ asaṁvutaṁ viharantaṁ abhijjhādomanassā pāpakā akusalā dhammā anvāssaveyyuṁ tassa saṁvarāya paṭipajjati, rakkhati cakkhundriyaṁ, cakkhundriye saṁvaraṁ āpajjati.
If the faculty of sight were left unrestrained, bad unskillful qualities of covetousness and displeasure would become overwhelming. For this reason, they practice restraint, protecting the faculty of sight, and achieving its restraint.
- 81
- 82
- 83
- 84
- 85
-
86
यत्वाधिकरणमेनंyat·vā·dhi·ka·ra·ṇa·me·naṃ मनिन्द्रियंma·nin·dri·yaṃ असंवुतंa·saṃ·vu·taṃ विहरन्तंvi·ha·ran·taṃ अभिज्झादोमनस्साa·bhij·jhā·do·ma·nas·sā पापकाpā·pa·kā अकुसलाa·ku·sa·lā धम्माdham·mā अन्वास्सवेय्युंan·vās·sa·vey·yuṃ तस्सtas·sa संवरायsaṃ·va·rā·ya पटिपज्जति,pa·ṭi·paj·ja·ti रक्खतिrak·kha·ti मनिन्द्रियं,ma·nin·dri·yaṃ मनिन्द्रियेma·nin·dri·ye संवरंsaṃ·va·raṃ आपज्जति।ā·paj·ja·ti
Yatvādhikaraṇamenaṁ manindriyaṁ asaṁvutaṁ viharantaṁ abhijjhādomanassā pāpakā akusalā dhammā anvāssaveyyuṁ tassa saṁvarāya paṭipajjati, rakkhati manindriyaṁ, manindriye saṁvaraṁ āpajjati.
If the faculty of mind were left unrestrained, bad unskillful qualities of covetousness and displeasure would become overwhelming. For this reason, they practice restraint, protecting the faculty of mind, and achieving its restraint.
- 87
- 88
-
89
इध,i·dha भिक्खवे,bhik·kha·ve भिक्खुbhik·khu यथासुतंya·thā·su·taṃ यथापरियत्तंya·thā·pa·ri·yat·taṃ धम्मंdham·maṃ वित्थारेनvit·thā·re·na परेसंpa·re·saṃ देसेताde·se·tā होति।ho·ti
Idha, bhikkhave, bhikkhu yathāsutaṁ yathāpariyattaṁ dhammaṁ vitthārena paresaṁ desetā hoti.
It’s when a mendicant teaches others the Dhamma in detail as they learned and memorized it.
- 90
- 91
-
92
इध,i·dha भिक्खवे,bhik·kha·ve भिक्खुbhik·khu येye तेte भिक्खूbhik·khū बहुस्सुताba·hus·su·tā आगतागमाā·ga·tā·ga·mā धम्मधराdham·ma·dha·rā विनयधराvi·na·ya·dha·rā मातिकाधराmā·ti·kā·dha·rā तेte कालेनkā·le·na कालंkā·laṃ उपसङ्कमित्वाu·pa·saṅ·ka·mit·vā परिपुच्छति,pa·ri·puc·cha·ti परिपञ्हति:pa·ri·pañ·ha·ti
Idha, bhikkhave, bhikkhu ye te bhikkhū bahussutā āgatāgamā dhammadharā vinayadharā mātikādharā te kālena kālaṁ upasaṅkamitvā paripucchati, paripañhati:
It’s when from time to time a mendicant goes up to those mendicants who are very learned—inheritors of the heritage, who have memorized the teachings, the monastic law, and the outlines—and asks them questions:
- 93
- 94
-
95
तस्सtas·sa तेte आयस्मन्तोā·yas·man·to अविवटञ्चेवa·vi·va·ṭañ·ce·va विवरन्ति,vi·va·ran·ti अनुत्तानीकतञ्चa·nut·tā·nī·ka·tañ·ca उत्तानीकरोन्ति,ut·tā·nī·ka·ron·ti अनेकविहितेसुa·ne·ka·vi·hi·te·su चca कङ्खाठानीयेसुkaṅ·khā·ṭhā·nī·ye·su धम्मेसुdham·me·su कङ्खंkaṅ·khaṃ पटिविनोदेन्ति।pa·ṭi·vi·no·den·ti
Tassa te āyasmanto avivaṭañceva vivaranti, anuttānīkatañca uttānīkaronti, anekavihitesu ca kaṅkhāṭhānīyesu dhammesu kaṅkhaṁ paṭivinodenti.
Those venerables reveal what is hidden, clarify what is unclear, and dispel doubt regarding the many doubtful matters.
- 96
- 97
-
98
इध,i·dha भिक्खवे,bhik·kha·ve भिक्खुbhik·khu तथागतप्पवेदितेta·thā·ga·tap·pa·ve·di·te धम्मविनयेdham·ma·vi·na·ye देसियमानेde·si·ya·mā·ne लभतिla·bha·ti अत्थवेदं,at·tha·ve·daṃ लभतिla·bha·ti धम्मवेदं,dham·ma·ve·daṃ लभतिla·bha·ti धम्मूपसंहितंdham·mū·pa·saṃ·hi·taṃ पामोज्जं।pā·moj·jaṃ
Idha, bhikkhave, bhikkhu tathāgatappavedite dhammavinaye desiyamāne labhati atthavedaṁ, labhati dhammavedaṁ, labhati dhammūpasaṁhitaṁ pāmojjaṁ.
It’s when a mendicant, when the teaching and training proclaimed by the Realized One are being taught, finds inspiration in the meaning and the teaching, and finds joy connected with the teaching.
- 99
- 100
- 101
- 102
- 103
-
104
इध,i·dha भिक्खवे,bhik·kha·ve भिक्खुbhik·khu चत्तारोcat·tā·ro सतिपट्ठानेsa·ti·paṭ·ṭhā·ne यथाभूतंya·thā·bhū·taṃ पजानाति।pa·jā·nā·ti
Idha, bhikkhave, bhikkhu cattāro satipaṭṭhāne yathābhūtaṁ pajānāti.
It’s when a mendicant truly understands the four kinds of mindfulness meditation.
- 105
- 106
-
107
इध,i·dha भिक्खवे,bhik·kha·ve भिक्खुंbhik·khuṃ सद्धाsad·dhā गहपतिकाga·ha·pa·ti·kā अभिहट्ठुंa·bhi·haṭ·ṭhuṃ पवारेन्तिpa·vā·ren·ti चीवरपिण्डपातसेनासनगिलानप्पच्चयभेसज्जपरिक्खारेहि।cī·va·ra·piṇ·ḍa·pā·ta·se·nā·sa·na·gi·lā·nap·pac·ca·ya·bhe·saj·ja·pa·rik·khā·re·hi
Idha, bhikkhave, bhikkhuṁ saddhā gahapatikā abhihaṭṭhuṁ pavārenti cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānappaccayabhesajjaparikkhārehi.
It’s when a mendicant is invited by a householder to accept robes, almsfood, lodgings, and medicines and supplies for the sick,
- 108
- 109
-
110
कथञ्च,ka·thañ·ca भिक्खवे,bhik·kha·ve भिक्खुbhik·khu येye तेte भिक्खूbhik·khū थेराthe·rā रत्तञ्ञूrat·tañ·ñū चिरपब्बजिताci·ra·pab·ba·ji·tā सङ्घपितरोsaṅ·gha·pi·ta·ro सङ्घपरिणायका,saṅ·gha·pa·ri·ṇā·ya·kā तेte अतिरेकपूजायa·ti·re·ka·pū·jā·ya पूजेताpū·je·tā होति?ho·ti
Kathañca, bhikkhave, bhikkhu ye te bhikkhū therā rattaññū cirapabbajitā saṅghapitaro saṅghapariṇāyakā, te atirekapūjāya pūjetā hoti?
And how does a mendicant show extra respect to senior mendicants of long standing, long gone forth, fathers and leaders of the Saṅgha?
-
111
इध,i·dha भिक्खवे,bhik·kha·ve भिक्खुbhik·khu येye तेte भिक्खूbhik·khū थेराthe·rā रत्तञ्ञूrat·tañ·ñū चिरपब्बजिताci·ra·pab·ba·ji·tā सङ्घपितरोsaṅ·gha·pi·ta·ro सङ्घपरिणायकाsaṅ·gha·pa·ri·ṇā·ya·kā तेसुte·su मेत्तंmet·taṃ कायकम्मंkā·ya·kam·maṃ पच्चुपट्ठापेतिpac·cu·paṭ·ṭhā·pe·ti आविā·vi चेवce·va रहोra·ho च;ca
Idha, bhikkhave, bhikkhu ye te bhikkhū therā rattaññū cirapabbajitā saṅghapitaro saṅghapariṇāyakā tesu mettaṁ kāyakammaṁ paccupaṭṭhāpeti āvi ceva raho ca;
It’s when a mendicant consistently treats senior mendicants of long standing, long gone forth, fathers and leaders of the Saṅgha with kindness by way of body, speech, and mind, both in public and in private.
- 112
- 113
-
114
एवंe·vaṃ खो,kho भिक्खवे,bhik·kha·ve भिक्खुbhik·khu येye तेte भिक्खूbhik·khū थेराthe·rā रत्तञ्ञूrat·tañ·ñū चिरपब्बजिताci·ra·pab·ba·ji·tā सङ्घपितरोsaṅ·gha·pi·ta·ro सङ्घपरिणायकाsaṅ·gha·pa·ri·ṇā·ya·kā तेte अतिरेकपूजायa·ti·re·ka·pū·jā·ya पूजेताpū·je·tā होति।ho·ti
Evaṁ kho, bhikkhave, bhikkhu ye te bhikkhū therā rattaññū cirapabbajitā saṅghapitaro saṅghapariṇāyakā te atirekapūjāya pūjetā hoti.
That’s how a mendicant shows extra respect to senior mendicants of long standing, long gone forth, fathers and leaders of the Saṅgha.
-
115
इमेहिi·me·hi खो,kho भिक्खवे,bhik·kha·ve एकादसहिe·kā·da·sa·hi धम्मेहिdham·me·hi समन्नागतोsa·man·nā·ga·to भिक्खुbhik·khu भब्बोbhab·bo इमस्मिंi·mas·miṃ धम्मविनयेdham·ma·vi·na·ye वुद्धिंvud·dhiṃ विरूळ्हिंvi·rū·ḷhiṃ वेपुल्लंve·pul·laṃ आपज्जितुन्”ति।ā·paj·ji·tun
Imehi kho, bhikkhave, ekādasahi dhammehi samannāgato bhikkhu bhabbo imasmiṁ dhammavinaye vuddhiṁ virūḷhiṁ vepullaṁ āpajjitun”ti.
A mendicant with these eleven qualities can achieve growth, improvement, and maturity in this teaching and training.”
- 116
- 117
-
118
महागोपालकसुत्तंma·hā·go·pā·la·ka·sut·taṃ निट्ठितंniṭ·ṭhi·taṃ ततियं।ta·ti·yaṃ
Mahāgopālakasuttaṁ niṭṭhitaṁ tatiyaṁ.
(Pāli only)
Sources. Sanskrit: Satyavedaḥ, the New Testament in Sanskrit (Calcutta Baptist Missionaries, 1851; J. Wenger’s revision of W. Carey’s version). Digital text © 2018 SanskritBible.in, via eBible.org, licensed CC BY-SA 4.0; changed here: arranged by verse and every word linked to the dictionary (links made automatically). Old Testament Sanskrit: the Old Testament in Sanskrit, Calcutta Baptist Mission Press, 1848–1852 (public domain), read by OCR from the Internet Archive scans of the Boston University School of Theology copy; unproofread, with machine clean-up only. Pāli Canon: Mahāsaṅgīti Tipiṭaka Buddhavasse 2500 (based on the Vipassana Research Institute’s Chaṭṭha Saṅgāyana edition), from SuttaCentral bilara-data, CC0; Devanagari and pronunciation made automatically from the Roman text. Pāli English: Bhikkhu Sujato (suttas) and Bhikkhu Brahmali (Vinaya), SuttaCentral, CC0. Pāli word meanings: the Pali Text Society’s Pali-English Dictionary (Rhys Davids & Stede), corrected reprint © The Pali Text Society, CC BY-NC 3.0, digital text from BuddhaDust; word matching automatic. English: King James Version (1769), public domain; words the translators added are in italics. Word meanings and pronunciations: Monier-Williams, Sanskrit–English Dictionary (1872), via this site’s Sanskrit dictionary (CC BY-SA 4.0); English↔Sanskrit word matches made automatically and may need checking.