Klryz

Scripture · Sanskrit Bible with the King James Version · the Pāli Canon

Middle Discourses 58 मज्झिमनिकाय 58

Chapter: 123456789101112131415161718192021222324252627282930313233343536373839404142434445464748495051525354555657585960616263646566676869707172737475767778798081828384858687888990919293949596979899100101102103104105106107108109110111112113114115116117118119120121122123124125126127128129130131132133134135136137138139140141142143144145146147148149150151152

Abhayarājakumārasutta

Pāli in Devanagari; under each word its Roman pronunciation, syllable by syllable (ṃ = nasal hum). Tap a Pāli word for its meaning (PTS Pāli-English Dictionary); tap again to open it in the Pāli dictionary.

Verse: 1234567891011121314151617181920212223242526272829303132333435363738394041424344454647484950515253545556575859606162636465666768697071727374757677787980818283848586878889909192939495 · Hide pronunciation

  1. 1

    मज्झिमmaj·jhi·ma निकायni·kā·ya 58

    Majjhima Nikāya 58

    Middle Discourses 58

  2. 2

    अभयराजकुमारसुत्तa·bha·ya·rā·ja·ku·mā·ra·sut·ta

    Abhayarājakumārasutta

    With Prince Abhaya

  3. 3

    एवंe·vaṃ मेme सुतं—su·taṃ

    Evaṁ me sutaṁ—

    So I have heard.

  4. 4

    एकंe·kaṃ समयंsa·ma·yaṃ भगवाbha·ga·vā राजगहेrā·ja·ga·he विहरतिvi·ha·ra·ti वेळुवनेve·ḷu·va·ne कलन्दकनिवापे।ka·lan·da·ka·ni·vā·pe

    ekaṁ samayaṁ bhagavā rājagahe viharati veḷuvane kalandakanivāpe.

    At one time the Buddha was staying near Rājagaha in the Bamboo Grove, the squirrels’ feeding ground.

  5. 5

    अथa·tha खोkho अभयोa·bha·yo राजकुमारोrā·ja·ku·mā·ro येनye·na निगण्ठोni·gaṇ·ṭho नाटपुत्तोnā·ṭa·put·to तेनुपसङ्कमि;te·nu·pa·saṅ·ka·mi उपसङ्कमित्वाu·pa·saṅ·ka·mit·vā निगण्ठंni·gaṇ·ṭhaṃ नाटपुत्तंnā·ṭa·put·taṃ अभिवादेत्वाa·bhi·vā·det·vā एकमन्तंe·ka·man·taṃ निसीदि।ni·sī·di एकमन्तंe·ka·man·taṃ निसिन्नंni·sin·naṃ खोkho अभयंa·bha·yaṃ राजकुमारंrā·ja·ku·mā·raṃ निगण्ठोni·gaṇ·ṭho नाटपुत्तोnā·ṭa·put·to एतदवोच:e·ta·da·vo·ca

    Atha kho abhayo rājakumāro yena nigaṇṭho nāṭaputto tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā nigaṇṭhaṁ nāṭaputtaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinnaṁ kho abhayaṁ rājakumāraṁ nigaṇṭho nāṭaputto etadavoca:

    Then Prince Abhaya went up to the Jain ascetic of the Ñātika clan, bowed, and sat down to one side. The Jain Ñātika said to him,

  6. 6

    “एहिe·hi त्वं,tvaṃ राजकुमार,rā·ja·ku·mā·ra समणस्सsa·ma·ṇas·sa गोतमस्सgo·ta·mas·sa वादंvā·daṃ आरोपेहि।ā·ro·pe·hi

    “ehi tvaṁ, rājakumāra, samaṇassa gotamassa vādaṁ āropehi.

    “Come, prince, refute the ascetic Gotama’s doctrine.

  7. 7

    एवंe·vaṃ तेte कल्याणोkal·yā·ṇo कित्तिसद्दोkit·ti·sad·do अब्भुग्गच्छिस्सति:ab·bhug·gac·chis·sa·ti

    Evaṁ te kalyāṇo kittisaddo abbhuggacchissati:

    Then you will get a good reputation:

  8. 8

    ‘अभयेनa·bha·ye·na राजकुमारेनrā·ja·ku·mā·re·na समणस्सsa·ma·ṇas·sa गोतमस्सgo·ta·mas·sa एवंe·vaṃ महिद्धिकस्सma·hid·dhi·kas·sa एवंe·vaṃ महानुभावस्सma·hā·nu·bhā·vas·sa वादोvā·do आरोपितो’”ति।ā·ro·pi·to

    ‘abhayena rājakumārena samaṇassa gotamassa evaṁ mahiddhikassa evaṁ mahānubhāvassa vādo āropito’”ti.

    ‘Prince Abhaya refuted the doctrine of the ascetic Gotama, so mighty and powerful!’”

  9. 9

    “यथाya·thā कथंka·thaṃ पनाहं,pa·nā·haṃ भन्ते,bhan·te समणस्सsa·ma·ṇas·sa गोतमस्सgo·ta·mas·sa एवंe·vaṃ महिद्धिकस्सma·hid·dhi·kas·sa एवंe·vaṃ महानुभावस्सma·hā·nu·bhā·vas·sa वादंvā·daṃ आरोपेस्सामी”ति?ā·ro·pes·sā·mī

    “Yathā kathaṁ panāhaṁ, bhante, samaṇassa gotamassa evaṁ mahiddhikassa evaṁ mahānubhāvassa vādaṁ āropessāmī”ti?

    “But sir, how am I to do this?”

  10. 10

    “एहिe·hi त्वं,tvaṃ राजकुमार,rā·ja·ku·mā·ra येनye·na समणोsa·ma·ṇo गोतमोgo·ta·mo तेनुपसङ्कम;te·nu·pa·saṅ·ka·ma उपसङ्कमित्वाu·pa·saṅ·ka·mit·vā समणंsa·ma·ṇaṃ गोतमंgo·ta·maṃ एवंe·vaṃ वदेहि:va·de·hi

    “Ehi tvaṁ, rājakumāra, yena samaṇo gotamo tenupasaṅkama; upasaṅkamitvā samaṇaṁ gotamaṁ evaṁ vadehi:

    “Here, prince, go to the ascetic Gotama and say to him:

  11. 11

    ‘भासेय्यbhā·sey·ya नुnu खो,kho भन्ते,bhan·te तथागतोta·thā·ga·to तंtaṃ वाचंvā·caṃ याyā साsā वाचाvā·cā परेसंpa·re·saṃ अप्पियाap·pi·yā अमनापा’ति?a·ma·nā·pā

    ‘bhāseyya nu kho, bhante, tathāgato taṁ vācaṁ yā sā vācā paresaṁ appiyā amanāpā’ti?

    ‘Sir, may the Realized One utter speech that is disliked by others?’

  12. 12

    सचेsa·ce तेte समणोsa·ma·ṇo गोतमोgo·ta·mo एवंe·vaṃ पुट्ठोpuṭ·ṭho एवंe·vaṃ ब्याकरोति:byā·ka·ro·ti

    Sace te samaṇo gotamo evaṁ puṭṭho evaṁ byākaroti:

    When he’s asked this, if he answers:

  13. 13

    ‘भासेय्य,bhā·sey·ya राजकुमार,rā·ja·ku·mā·ra तथागतोta·thā·ga·to तंtaṃ वाचंvā·caṃ याyā साsā वाचाvā·cā परेसंpa·re·saṃ अप्पियाap·pi·yā अमनापा’ति,a·ma·nā·pā तमेनंta·me·naṃ त्वंtvaṃ एवंe·vaṃ वदेय्यासि:va·dey·yā·si

    ‘bhāseyya, rājakumāra, tathāgato taṁ vācaṁ yā sā vācā paresaṁ appiyā amanāpā’ti, tamenaṁ tvaṁ evaṁ vadeyyāsi:

    ‘He may, prince,’ say this to him,

  14. 14

    ‘अथa·tha किञ्चरहिkiñ·ca·ra·hi ते,te भन्ते,bhan·te पुथुज्जनेनpu·thuj·ja·ne·na नानाकरणं?nā·nā·ka·ra·ṇaṃ

    ‘atha kiñcarahi te, bhante, puthujjanena nānākaraṇaṁ?

    ‘So what then, sir, is the difference between you and an ordinary person?

  15. 15

    पुथुज्जनोपिpu·thuj·ja·no·pi हिhi तंtaṃ वाचंvā·caṃ भासेय्यbhā·sey·ya याyā साsā वाचाvā·cā परेसंpa·re·saṃ अप्पियाap·pi·yā अमनापा’ति।a·ma·nā·pā

    Puthujjanopi hi taṁ vācaṁ bhāseyya yā sā vācā paresaṁ appiyā amanāpā’ti.

    For even an ordinary person may utter speech that is disliked by others.’

  16. 16

    सचेsa·ce पनpa·na तेte समणोsa·ma·ṇo गोतमोgo·ta·mo एवंe·vaṃ पुट्ठोpuṭ·ṭho एवंe·vaṃ ब्याकरोति:byā·ka·ro·ti

    Sace pana te samaṇo gotamo evaṁ puṭṭho evaṁ byākaroti:

    But if he answers,

  17. 17

    ‘न,na राजकुमार,rā·ja·ku·mā·ra तथागतोta·thā·ga·to तंtaṃ वाचंvā·caṃ भासेय्यbhā·sey·ya याyā साsā वाचाvā·cā परेसंpa·re·saṃ अप्पियाap·pi·yā अमनापा’ति,a·ma·nā·pā तमेनंta·me·naṃ त्वंtvaṃ एवंe·vaṃ वदेय्यासि:va·dey·yā·si

    ‘na, rājakumāra, tathāgato taṁ vācaṁ bhāseyya yā sā vācā paresaṁ appiyā amanāpā’ti, tamenaṁ tvaṁ evaṁ vadeyyāsi:

    ‘He may not, prince,’ say this to him:

  18. 18

    ‘अथa·tha किञ्चरहिkiñ·ca·ra·hi ते,te भन्ते,bhan·te देवदत्तोde·va·dat·to ब्याकतो:byā·ka·to

    ‘atha kiñcarahi te, bhante, devadatto byākato:

    ‘So why then, sir, did you declare of Devadatta:

  19. 19

    “आपायिकोā·pā·yi·ko देवदत्तो,de·va·dat·to नेरयिकोne·ra·yi·ko देवदत्तो,de·va·dat·to कप्पट्ठोkap·paṭ·ṭho देवदत्तो,de·va·dat·to अतेकिच्छोa·te·kic·cho देवदत्तो”ति?de·va·dat·to

    “āpāyiko devadatto, nerayiko devadatto, kappaṭṭho devadatto, atekiccho devadatto”ti?

    “Devadatta is going to a place of loss, to hell, there to remain for an eon, irredeemable”?

  20. 20

    तायtā·ya चca पनpa·na तेte वाचायvā·cā·ya देवदत्तोde·va·dat·to कुपितोku·pi·to अहोसिa·ho·si अनत्तमनो’ति।a·nat·ta·ma·no

    Tāya ca pana te vācāya devadatto kupito ahosi anattamano’ti.

    Devadatta was angry and upset with what you said.’

  21. 21

    इमंi·maṃ खोkho ते,te राजकुमार,rā·ja·ku·mā·ra समणोsa·ma·ṇo गोतमोgo·ta·mo उभतोकोटिकंu·bha·to·ko·ṭi·kaṃ पञ्हंpañ·haṃ पुट्ठोpuṭ·ṭho समानोsa·mā·no नेवne·va सक्खितिsak·khi·ti उग्गिलितुंug·gi·li·tuṃ नna सक्खितिsak·khi·ti ओगिलितुं।o·gi·li·tuṃ

    Imaṁ kho te, rājakumāra, samaṇo gotamo ubhatokoṭikaṁ pañhaṁ puṭṭho samāno neva sakkhiti uggilituṁ na sakkhiti ogilituṁ.

    When you put this dilemma to him, the Buddha won’t be able to either spit it out or swallow it down.

  22. 22

    सेय्यथापिsey·ya·thā·pi नामnā·ma पुरिसस्सpu·ri·sas·sa अयोसिङ्घाटकंa·yo·siṅ·ghā·ṭa·kaṃ कण्ठेkaṇ·ṭhe विलग्गं,vi·lag·gaṃ सोso नेवne·va सक्कुणेय्यsak·ku·ṇey·ya उग्गिलितुंug·gi·li·tuṃ नna सक्कुणेय्यsak·ku·ṇey·ya ओगिलितुं;o·gi·li·tuṃ

    Seyyathāpi nāma purisassa ayosiṅghāṭakaṁ kaṇṭhe vilaggaṁ, so neva sakkuṇeyya uggilituṁ na sakkuṇeyya ogilituṁ;

    He’ll be like a man with an iron cross stuck in his throat, unable to either spit it out or swallow it down.”

  23. 23

    एवमेवe·va·me·va खोkho ते,te राजकुमार,rā·ja·ku·mā·ra समणोsa·ma·ṇo गोतमोgo·ta·mo इमंi·maṃ उभतोकोटिकंu·bha·to·ko·ṭi·kaṃ पञ्हंpañ·haṃ पुट्ठोpuṭ·ṭho समानोsa·mā·no नेवne·va सक्खितिsak·khi·ti उग्गिलितुंug·gi·li·tuṃ नna सक्खितिsak·khi·ti ओगिलितुन्”ति।o·gi·li·tun

    evameva kho te, rājakumāra, samaṇo gotamo imaṁ ubhatokoṭikaṁ pañhaṁ puṭṭho samāno neva sakkhiti uggilituṁ na sakkhiti ogilitun”ti.

    (Pāli only)

  24. 24

    “एवं,e·vaṃ भन्ते”तिbhan·te खोkho अभयोa·bha·yo राजकुमारोrā·ja·ku·mā·ro निगण्ठस्सni·gaṇ·ṭhas·sa नाटपुत्तस्सnā·ṭa·put·tas·sa पटिस्सुत्वाpa·ṭis·sut·vā उट्ठायासनाuṭ·ṭhā·yā·sa·nā निगण्ठंni·gaṇ·ṭhaṃ नाटपुत्तंnā·ṭa·put·taṃ अभिवादेत्वाa·bhi·vā·det·vā पदक्खिणंpa·dak·khi·ṇaṃ कत्वाkat·vā येनye·na भगवाbha·ga·vā तेनुपसङ्कमि;te·nu·pa·saṅ·ka·mi उपसङ्कमित्वाu·pa·saṅ·ka·mit·vā भगवन्तंbha·ga·van·taṃ अभिवादेत्वाa·bhi·vā·det·vā एकमन्तंe·ka·man·taṃ निसीदि।ni·sī·di

    “Evaṁ, bhante”ti kho abhayo rājakumāro nigaṇṭhassa nāṭaputtassa paṭissutvā uṭṭhāyāsanā nigaṇṭhaṁ nāṭaputtaṁ abhivādetvā padakkhiṇaṁ katvā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi.

    “Yes, sir,” replied Abhaya. He rose from his seat, bowed, and respectfully circled the Jain Ñātika, keeping him on his right. Then he went to the Buddha, bowed, and sat down to one side.

  25. 25

    एकमन्तंe·ka·man·taṃ निसिन्नस्सni·sin·nas·sa खोkho अभयस्सa·bha·yas·sa राजकुमारस्सrā·ja·ku·mā·ras·sa सूरियंsū·ri·yaṃ उल्लोकेत्वाul·lo·ket·vā एतदहोसि:e·ta·da·ho·si

    Ekamantaṁ nisinnassa kho abhayassa rājakumārassa sūriyaṁ ulloketvā etadahosi:

    Then he looked up at the sun and thought,

  26. 26

    “अकालोa·kā·lo खोkho अज्जaj·ja भगवतोbha·ga·va·to वादंvā·daṃ आरोपेतुं।ā·ro·pe·tuṃ

    “akālo kho ajja bhagavato vādaṁ āropetuṁ.

    “It’s too late to refute the Buddha’s doctrine today.

  27. 27

    स्वेsve दानाहंdā·nā·haṃ सकेsa·ke निवेसनेni·ve·sa·ne भगवतोbha·ga·va·to वादंvā·daṃ आरोपेस्सामी”तिā·ro·pes·sā·mī भगवन्तंbha·ga·van·taṃ एतदवोच:e·ta·da·vo·ca

    Sve dānāhaṁ sake nivesane bhagavato vādaṁ āropessāmī”ti bhagavantaṁ etadavoca:

    I shall refute his doctrine in my own home tomorrow.” He said to the Buddha,

  28. 28

    “अधिवासेतुa·dhi·vā·se·tu मे,me भन्ते,bhan·te भगवाbha·ga·vā स्वातनायsvā·ta·nā·ya अत्तचतुत्थोat·ta·ca·tut·tho भत्तन्”ति।bhat·tan

    “adhivāsetu me, bhante, bhagavā svātanāya attacatuttho bhattan”ti.

    “Sir, would the Buddha, together with three other monks, please accept tomorrow’s meal from me?”

  29. 29

    अधिवासेसिa·dhi·vā·se·si भगवाbha·ga·vā तुण्हीभावेन।tuṇ·hī·bhā·ve·na

    Adhivāsesi bhagavā tuṇhībhāvena.

    The Buddha consented with silence.

  30. 30

    अथa·tha खोkho अभयोa·bha·yo राजकुमारोrā·ja·ku·mā·ro भगवतोbha·ga·va·to अधिवासनंa·dhi·vā·sa·naṃ विदित्वाvi·dit·vā उट्ठायासनाuṭ·ṭhā·yā·sa·nā भगवन्तंbha·ga·van·taṃ अभिवादेत्वाa·bhi·vā·det·vā पदक्खिणंpa·dak·khi·ṇaṃ कत्वाkat·vā पक्कामि।pak·kā·mi

    Atha kho abhayo rājakumāro bhagavato adhivāsanaṁ viditvā uṭṭhāyāsanā bhagavantaṁ abhivādetvā padakkhiṇaṁ katvā pakkāmi.

    Then, knowing that the Buddha had consented, Abhaya rose from his seat, bowed, and respectfully circled the Buddha, keeping him on his right, before leaving.

  31. 31

    अथa·tha खोkho भगवाbha·ga·vā तस्साtas·sā रत्तियाrat·ti·yā अच्चयेनac·ca·ye·na पुब्बण्हसमयंpub·baṇ·ha·sa·ma·yaṃ निवासेत्वाni·vā·set·vā पत्तचीवरमादायpat·ta·cī·va·ra·mā·dā·ya येनye·na अभयस्सa·bha·yas·sa राजकुमारस्सrā·ja·ku·mā·ras·sa निवेसनंni·ve·sa·naṃ तेनुपसङ्कमि;te·nu·pa·saṅ·ka·mi उपसङ्कमित्वाu·pa·saṅ·ka·mit·vā पञ्ञत्तेpañ·ñat·te आसनेā·sa·ne निसीदि।ni·sī·di

    Atha kho bhagavā tassā rattiyā accayena pubbaṇhasamayaṁ nivāsetvā pattacīvaramādāya yena abhayassa rājakumārassa nivesanaṁ tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā paññatte āsane nisīdi.

    Then when the night had passed, the Buddha robed up in the morning and, taking his bowl and robe, went to Abhaya’s home, and sat down on the seat spread out.

  32. 32

    अथa·tha खोkho अभयोa·bha·yo राजकुमारोrā·ja·ku·mā·ro भगवन्तंbha·ga·van·taṃ पणीतेनpa·ṇī·te·na खादनीयेनkhā·da·nī·ye·na भोजनीयेनbho·ja·nī·ye·na सहत्थाsa·hat·thā सन्तप्पेसिsan·tap·pe·si सम्पवारेसि।sam·pa·vā·re·si

    Atha kho abhayo rājakumāro bhagavantaṁ paṇītena khādanīyena bhojanīyena sahatthā santappesi sampavāresi.

    Then Abhaya served and satisfied the Buddha with his own hands with delicious fresh and cooked foods.

  33. 33

    अथa·tha खोkho अभयोa·bha·yo राजकुमारोrā·ja·ku·mā·ro भगवन्तंbha·ga·van·taṃ भुत्ताविंbhut·tā·viṃ ओनीतपत्तपाणिंo·nī·ta·pat·ta·pā·ṇiṃ अञ्ञतरंañ·ña·ta·raṃ नीचंnī·caṃ आसनंā·sa·naṃ गहेत्वाga·het·vā एकमन्तंe·ka·man·taṃ निसीदि।ni·sī·di

    Atha kho abhayo rājakumāro bhagavantaṁ bhuttāviṁ onītapattapāṇiṁ aññataraṁ nīcaṁ āsanaṁ gahetvā ekamantaṁ nisīdi.

    When the Buddha had eaten and washed his hand and bowl, Abhaya took a low seat, sat to one side,

  34. 34

    एकमन्तंe·ka·man·taṃ निसिन्नोni·sin·no खोkho अभयोa·bha·yo राजकुमारोrā·ja·ku·mā·ro भगवन्तंbha·ga·van·taṃ एतदवोच:e·ta·da·vo·ca

    Ekamantaṁ nisinno kho abhayo rājakumāro bhagavantaṁ etadavoca:

    and said to him,

  35. 35

    “भासेय्यbhā·sey·ya नुnu खो,kho भन्ते,bhan·te तथागतोta·thā·ga·to तंtaṃ वाचंvā·caṃ याyā साsā वाचाvā·cā परेसंpa·re·saṃ अप्पियाap·pi·yā अमनापा”ति?a·ma·nā·pā

    “bhāseyya nu kho, bhante, tathāgato taṁ vācaṁ yā sā vācā paresaṁ appiyā amanāpā”ti?

    “Sir, may the Realized One utter speech that is disliked by others?”

  36. 36

    “नna ख्वेत्थ,khvet·tha राजकुमार,rā·ja·ku·mā·ra एकंसेना”ति।e·kaṃ·se·nā

    “Na khvettha, rājakumāra, ekaṁsenā”ti.

    “This matter is not categorical, prince.”

  37. 37

    “एत्थ,et·tha भन्ते,bhan·te अनस्सुंa·nas·suṃ निगण्ठा”ति।ni·gaṇ·ṭhā

    “Ettha, bhante, anassuṁ nigaṇṭhā”ti.

    “Then the Jains have lost in this, sir.”

  38. 38

    “किंkiṃ पनpa·na त्वं,tvaṃ राजकुमार,rā·ja·ku·mā·ra एवंe·vaṃ वदेसि:va·de·si

    “Kiṁ pana tvaṁ, rājakumāra, evaṁ vadesi:

    “But prince, why do you say that

  39. 39

    ‘एत्थ,et·tha भन्ते,bhan·te अनस्सुंa·nas·suṃ निगण्ठा’”ति?ni·gaṇ·ṭhā

    ‘ettha, bhante, anassuṁ nigaṇṭhā’”ti?

    the Jains have lost in this?”

  40. 40

    “इधाहं,i·dhā·haṃ भन्ते,bhan·te येनye·na निगण्ठोni·gaṇ·ṭho नाटपुत्तोnā·ṭa·put·to तेनुपसङ्कमि;te·nu·pa·saṅ·ka·mi उपसङ्कमित्वाu·pa·saṅ·ka·mit·vā निगण्ठंni·gaṇ·ṭhaṃ नाटपुत्तंnā·ṭa·put·taṃ अभिवादेत्वाa·bhi·vā·det·vā एकमन्तंe·ka·man·taṃ निसीदिं।ni·sī·diṃ एकमन्तंe·ka·man·taṃ निसिन्नंni·sin·naṃ खोkho मं,maṃ भन्ते,bhan·te निगण्ठोni·gaṇ·ṭho नाटपुत्तोnā·ṭa·put·to एतदवोच:e·ta·da·vo·ca

    “Idhāhaṁ, bhante, yena nigaṇṭho nāṭaputto tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā nigaṇṭhaṁ nāṭaputtaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdiṁ. Ekamantaṁ nisinnaṁ kho maṁ, bhante, nigaṇṭho nāṭaputto etadavoca:

    Then Abhaya told the Buddha all that had happened.

  41. 41

    ‘एहिe·hi त्वं,tvaṃ राजकुमार,rā·ja·ku·mā·ra समणस्सsa·ma·ṇas·sa गोतमस्सgo·ta·mas·sa वादंvā·daṃ आरोपेहि।ā·ro·pe·hi

    ‘ehi tvaṁ, rājakumāra, samaṇassa gotamassa vādaṁ āropehi.

    (Pāli only)

  42. 42

    एवंe·vaṃ तेte कल्याणोkal·yā·ṇo कित्तिसद्दोkit·ti·sad·do अब्भुग्गच्छिस्सति—ab·bhug·gac·chis·sa·ti

    Evaṁ te kalyāṇo kittisaddo abbhuggacchissati—

    (Pāli only)

  43. 43

    अभयेनa·bha·ye·na राजकुमारेनrā·ja·ku·mā·re·na समणस्सsa·ma·ṇas·sa गोतमस्सgo·ta·mas·sa एवंe·vaṃ महिद्धिकस्सma·hid·dhi·kas·sa एवंe·vaṃ महानुभावस्सma·hā·nu·bhā·vas·sa वादोvā·do आरोपितो’ति।ā·ro·pi·to

    abhayena rājakumārena samaṇassa gotamassa evaṁ mahiddhikassa evaṁ mahānubhāvassa vādo āropito’ti.

    (Pāli only)

  44. 44

    एवंe·vaṃ वुत्ते,vut·te अहं,a·haṃ भन्ते,bhan·te निगण्ठंni·gaṇ·ṭhaṃ नाटपुत्तंnā·ṭa·put·taṃ एतदवोचं:e·ta·da·vo·caṃ

    Evaṁ vutte, ahaṁ, bhante, nigaṇṭhaṁ nāṭaputtaṁ etadavocaṁ:

    (Pāli only)

  45. 45

    ‘यथाya·thā कथंka·thaṃ पनाहं,pa·nā·haṃ भन्ते,bhan·te समणस्सsa·ma·ṇas·sa गोतमस्सgo·ta·mas·sa एवंe·vaṃ महिद्धिकस्सma·hid·dhi·kas·sa एवंe·vaṃ महानुभावस्सma·hā·nu·bhā·vas·sa वादंvā·daṃ आरोपेस्सामी’ति?ā·ro·pes·sā·mī

    ‘yathā kathaṁ panāhaṁ, bhante, samaṇassa gotamassa evaṁ mahiddhikassa evaṁ mahānubhāvassa vādaṁ āropessāmī’ti?

    (Pāli only)

  46. 46

    ‘एहिe·hi त्वं,tvaṃ राजकुमार,rā·ja·ku·mā·ra येनye·na समणोsa·ma·ṇo गोतमोgo·ta·mo तेनुपसङ्कम;te·nu·pa·saṅ·ka·ma उपसङ्कमित्वाu·pa·saṅ·ka·mit·vā समणंsa·ma·ṇaṃ गोतमंgo·ta·maṃ एवंe·vaṃ वदेहि:va·de·hi

    ‘Ehi tvaṁ, rājakumāra, yena samaṇo gotamo tenupasaṅkama; upasaṅkamitvā samaṇaṁ gotamaṁ evaṁ vadehi:

    (Pāli only)

  47. 47

    “भासेय्यbhā·sey·ya नुnu खो,kho भन्ते,bhan·te तथागतोta·thā·ga·to तंtaṃ वाचंvā·caṃ याyā साsā वाचाvā·cā परेसंpa·re·saṃ अप्पियाap·pi·yā अमनापा”ति?a·ma·nā·pā

    “bhāseyya nu kho, bhante, tathāgato taṁ vācaṁ yā sā vācā paresaṁ appiyā amanāpā”ti?

    (Pāli only)

  48. 48

    सचेsa·ce तेte समणोsa·ma·ṇo गोतमोgo·ta·mo एवंe·vaṃ पुट्ठोpuṭ·ṭho एवंe·vaṃ ब्याकरोति:byā·ka·ro·ti

    Sace te samaṇo gotamo evaṁ puṭṭho evaṁ byākaroti:

    (Pāli only)

  49. 49

    “भासेय्य,bhā·sey·ya राजकुमार,rā·ja·ku·mā·ra तथागतोta·thā·ga·to तंtaṃ वाचंvā·caṃ याyā साsā वाचाvā·cā परेसंpa·re·saṃ अप्पियाap·pi·yā अमनापा”ति,a·ma·nā·pā तमेनंta·me·naṃ त्वंtvaṃ एवंe·vaṃ वदेय्यासि:va·dey·yā·si

    “bhāseyya, rājakumāra, tathāgato taṁ vācaṁ yā sā vācā paresaṁ appiyā amanāpā”ti, tamenaṁ tvaṁ evaṁ vadeyyāsi:

    (Pāli only)

  50. 50

    “अथa·tha किञ्चरहिkiñ·ca·ra·hi ते,te भन्ते,bhan·te पुथुज्जनेनpu·thuj·ja·ne·na नानाकरणं?nā·nā·ka·ra·ṇaṃ

    “atha kiñcarahi te, bhante, puthujjanena nānākaraṇaṁ?

    (Pāli only)

  51. 51

    पुथुज्जनोपिpu·thuj·ja·no·pi हिhi तंtaṃ वाचंvā·caṃ भासेय्यbhā·sey·ya याyā साsā वाचाvā·cā परेसंpa·re·saṃ अप्पियाap·pi·yā अमनापा”ति।a·ma·nā·pā

    Puthujjanopi hi taṁ vācaṁ bhāseyya yā sā vācā paresaṁ appiyā amanāpā”ti.

    (Pāli only)

  52. 52

    सचेsa·ce पनpa·na तेte समणोsa·ma·ṇo गोतमोgo·ta·mo एवंe·vaṃ पुट्ठोpuṭ·ṭho एवंe·vaṃ ब्याकरोति:byā·ka·ro·ti

    Sace pana te samaṇo gotamo evaṁ puṭṭho evaṁ byākaroti:

    (Pāli only)

  53. 53

    “न,na राजकुमार,rā·ja·ku·mā·ra तथागतोta·thā·ga·to तंtaṃ वाचंvā·caṃ भासेय्यbhā·sey·ya याyā साsā वाचाvā·cā परेसंpa·re·saṃ अप्पियाap·pi·yā अमनापा”ति,a·ma·nā·pā तमेनंta·me·naṃ त्वंtvaṃ एवंe·vaṃ वदेय्यासि—va·dey·yā·si

    “na, rājakumāra, tathāgato taṁ vācaṁ bhāseyya yā sā vācā paresaṁ appiyā amanāpā”ti, tamenaṁ tvaṁ evaṁ vadeyyāsi—

    (Pāli only)

  54. 54

    अथa·tha किञ्चरहिkiñ·ca·ra·hi ते,te भन्ते,bhan·te देवदत्तोde·va·dat·to ब्याकतो:byā·ka·to

    atha kiñcarahi te, bhante, devadatto byākato:

    (Pāli only)

  55. 55

    “आपायिकोā·pā·yi·ko देवदत्तो,de·va·dat·to नेरयिकोne·ra·yi·ko देवदत्तो,de·va·dat·to कप्पट्ठोkap·paṭ·ṭho देवदत्तो,de·va·dat·to अतेकिच्छोa·te·kic·cho देवदत्तो”ति?de·va·dat·to

    “āpāyiko devadatto, nerayiko devadatto, kappaṭṭho devadatto, atekiccho devadatto”ti?

    (Pāli only)

  56. 56

    तायtā·ya चca पनpa·na तेte वाचायvā·cā·ya देवदत्तोde·va·dat·to कुपितोku·pi·to अहोसिa·ho·si अनत्तमनो’ति।a·nat·ta·ma·no

    Tāya ca pana te vācāya devadatto kupito ahosi anattamano’ti.

    (Pāli only)

  57. 57

    इमंi·maṃ खोkho ते,te राजकुमार,rā·ja·ku·mā·ra समणोsa·ma·ṇo गोतमोgo·ta·mo उभतोकोटिकंu·bha·to·ko·ṭi·kaṃ पञ्हंpañ·haṃ पुट्ठोpuṭ·ṭho समानोsa·mā·no नेवne·va सक्खितिsak·khi·ti उग्गिलितुंug·gi·li·tuṃ नna सक्खितिsak·khi·ti ओगिलितुं।o·gi·li·tuṃ

    Imaṁ kho te, rājakumāra, samaṇo gotamo ubhatokoṭikaṁ pañhaṁ puṭṭho samāno neva sakkhiti uggilituṁ na sakkhiti ogilituṁ.

    (Pāli only)

  58. 58

    सेय्यथापिsey·ya·thā·pi नामnā·ma पुरिसस्सpu·ri·sas·sa अयोसिङ्घाटकंa·yo·siṅ·ghā·ṭa·kaṃ कण्ठेkaṇ·ṭhe विलग्गं,vi·lag·gaṃ सोso नेवne·va सक्कुणेय्यsak·ku·ṇey·ya उग्गिलितुंug·gi·li·tuṃ नna सक्कुणेय्यsak·ku·ṇey·ya ओगिलितुं;o·gi·li·tuṃ

    Seyyathāpi nāma purisassa ayosiṅghāṭakaṁ kaṇṭhe vilaggaṁ, so neva sakkuṇeyya uggilituṁ na sakkuṇeyya ogilituṁ;

    (Pāli only)

  59. 59

    एवमेवe·va·me·va खोkho ते,te राजकुमार,rā·ja·ku·mā·ra समणोsa·ma·ṇo गोतमोgo·ta·mo इमंi·maṃ उभतोकोटिकंu·bha·to·ko·ṭi·kaṃ पञ्हंpañ·haṃ पुट्ठोpuṭ·ṭho समानोsa·mā·no नेवne·va सक्खितिsak·khi·ti उग्गिलितुंug·gi·li·tuṃ नna सक्खितिsak·khi·ti ओगिलितुन्”ति।o·gi·li·tun

    evameva kho te, rājakumāra, samaṇo gotamo imaṁ ubhatokoṭikaṁ pañhaṁ puṭṭho samāno neva sakkhiti uggilituṁ na sakkhiti ogilitun”ti.

    (Pāli only)

  60. 60

    तेनte·na खोkho पनpa·na समयेनsa·ma·ye·na दहरोda·ha·ro कुमारोku·mā·ro मन्दोman·do उत्तानसेय्यकोut·tā·na·sey·ya·ko अभयस्सa·bha·yas·sa राजकुमारस्सrā·ja·ku·mā·ras·sa अङ्केaṅ·ke निसिन्नोni·sin·no होति।ho·ti

    Tena kho pana samayena daharo kumāro mando uttānaseyyako abhayassa rājakumārassa aṅke nisinno hoti.

    Now at that time a little baby boy was sitting in Prince Abhaya’s lap.

  61. 61

    अथa·tha खोkho भगवाbha·ga·vā अभयंa·bha·yaṃ राजकुमारंrā·ja·ku·mā·raṃ एतदवोच:e·ta·da·vo·ca

    Atha kho bhagavā abhayaṁ rājakumāraṁ etadavoca:

    Then the Buddha said to Abhaya,

  62. 62

    “तंtaṃ किंkiṃ मञ्ञसि,mañ·ña·si राजकुमार,rā·ja·ku·mā·ra

    “Taṁ kiṁ maññasi, rājakumāra,

    “What do you think, prince?

  63. 63

    सचायंsa·cā·yaṃ कुमारोku·mā·ro तुय्हंtuy·haṃ वाvā पमादमन्वायpa·mā·da·man·vā·ya धातियाdhā·ti·yā वाvā पमादमन्वायpa·mā·da·man·vā·ya कट्ठंkaṭ·ṭhaṃ वाvā कठलंka·ṭha·laṃ वाvā मुखेmu·khe आहरेय्य,ā·ha·rey·ya किन्तिkin·ti नंnaṃ करेय्यासी”ति?ka·rey·yā·sī

    sacāyaṁ kumāro tuyhaṁ vā pamādamanvāya dhātiyā vā pamādamanvāya kaṭṭhaṁ vā kaṭhalaṁ vā mukhe āhareyya, kinti naṁ kareyyāsī”ti?

    If—because of your negligence or his nursemaid’s negligence—your boy were to put a stick or stone in his mouth, what would you do to him?”

  64. 64

    “आहरेय्यस्साहं,ā·ha·rey·yas·sā·haṃ भन्ते।bhan·te

    “Āhareyyassāhaṁ, bhante.

    “I’d try to take it out, sir.

  65. 65

    सचे,sa·ce भन्ते,bhan·te नna सक्कुणेय्यंsak·ku·ṇey·yaṃ आदिकेनेवā·di·ke·ne·va आहत्तुं,ā·hat·tuṃ वामेनvā·me·na हत्थेनhat·the·na सीसंsī·saṃ परिग्गहेत्वाpa·rig·ga·het·vā दक्खिणेनdak·khi·ṇe·na हत्थेनhat·the·na वङ्कङ्गुलिंvaṅ·kaṅ·gu·liṃ करित्वाka·rit·vā सलोहितम्पिsa·lo·hi·tam·pi आहरेय्यं।ā·ha·rey·yaṃ

    Sace, bhante, na sakkuṇeyyaṁ ādikeneva āhattuṁ, vāmena hatthena sīsaṁ pariggahetvā dakkhiṇena hatthena vaṅkaṅguliṁ karitvā salohitampi āhareyyaṁ.

    If that didn’t work, I’d cradle his head with my left hand and take it out using a hooked finger of my right hand, even if it drew blood.

  66. 66

    तंtaṃ किस्सkis·sa हेतु?he·tu

    Taṁ kissa hetu?

    Why is that?

  67. 67

    अत्थिat·thi मे,me भन्ते,bhan·te कुमारेku·mā·re अनुकम्पा”ति।a·nu·kam·pā

    Atthi me, bhante, kumāre anukampā”ti.

    Because I have sympathy for the boy, sir.”

  68. 68

    “एवमेवe·va·me·va खो,kho राजकुमार,rā·ja·ku·mā·ra यंyaṃ तथागतोta·thā·ga·to वाचंvā·caṃ जानातिjā·nā·ti अभूतंa·bhū·taṃ अतच्छंa·tac·chaṃ अनत्थसंहितंa·nat·tha·saṃ·hi·taṃ साsā चca परेसंpa·re·saṃ अप्पियाap·pi·yā अमनापा,a·ma·nā·pā नna तंtaṃ तथागतोta·thā·ga·to वाचंvā·caṃ भासति।bhā·sa·ti

    “Evameva kho, rājakumāra, yaṁ tathāgato vācaṁ jānāti abhūtaṁ atacchaṁ anatthasaṁhitaṁ sā ca paresaṁ appiyā amanāpā, na taṁ tathāgato vācaṁ bhāsati.

    “In the same way, prince, the Realized One does not utter speech that he knows to be untrue, false, and pointless, and which is disliked by others.

  69. 69

    यम्पिyam·pi तथागतोta·thā·ga·to वाचंvā·caṃ जानातिjā·nā·ti भूतंbhū·taṃ तच्छंtac·chaṃ अनत्थसंहितंa·nat·tha·saṃ·hi·taṃ साsā चca परेसंpa·re·saṃ अप्पियाap·pi·yā अमनापा,a·ma·nā·pā तम्पिtam·pi तथागतोta·thā·ga·to वाचंvā·caṃ नna भासति।bhā·sa·ti

    Yampi tathāgato vācaṁ jānāti bhūtaṁ tacchaṁ anatthasaṁhitaṁ sā ca paresaṁ appiyā amanāpā, tampi tathāgato vācaṁ na bhāsati.

    The Realized One does not utter speech that he knows to be true and correct, but which is harmful and disliked by others.

  70. 70

    यञ्चyañ·ca खोkho तथागतोta·thā·ga·to वाचंvā·caṃ जानातिjā·nā·ti भूतंbhū·taṃ तच्छंtac·chaṃ अत्थसंहितंat·tha·saṃ·hi·taṃ साsā चca परेसंpa·re·saṃ अप्पियाap·pi·yā अमनापा,a·ma·nā·pā तत्रtat·ra कालञ्ञूkā·lañ·ñū तथागतोta·thā·ga·to होतिho·ti तस्साtas·sā वाचायvā·cā·ya वेय्याकरणाय।vey·yā·ka·ra·ṇā·ya

    Yañca kho tathāgato vācaṁ jānāti bhūtaṁ tacchaṁ atthasaṁhitaṁ sā ca paresaṁ appiyā amanāpā, tatra kālaññū tathāgato hoti tassā vācāya veyyākaraṇāya.

    The Realized One knows the right time to speak so as to explain what he knows to be true, correct, and beneficial, but which is disliked by others.

  71. 71

    यंyaṃ तथागतोta·thā·ga·to वाचंvā·caṃ जानातिjā·nā·ti अभूतंa·bhū·taṃ अतच्छंa·tac·chaṃ अनत्थसंहितंa·nat·tha·saṃ·hi·taṃ साsā चca परेसंpa·re·saṃ पियाpi·yā मनापा,ma·nā·pā नna तंtaṃ तथागतोta·thā·ga·to वाचंvā·caṃ भासति।bhā·sa·ti

    Yaṁ tathāgato vācaṁ jānāti abhūtaṁ atacchaṁ anatthasaṁhitaṁ sā ca paresaṁ piyā manāpā, na taṁ tathāgato vācaṁ bhāsati.

    The Realized One does not utter speech that he knows to be untrue, false, and pointless, but which is liked by others.

  72. 72

    यम्पिyam·pi तथागतोta·thā·ga·to वाचंvā·caṃ जानातिjā·nā·ti भूतंbhū·taṃ तच्छंtac·chaṃ अनत्थसंहितंa·nat·tha·saṃ·hi·taṃ साsā चca परेसंpa·re·saṃ पियाpi·yā मनापाma·nā·pā तम्पिtam·pi तथागतोta·thā·ga·to वाचंvā·caṃ नna भासति।bhā·sa·ti

    Yampi tathāgato vācaṁ jānāti bhūtaṁ tacchaṁ anatthasaṁhitaṁ sā ca paresaṁ piyā manāpā tampi tathāgato vācaṁ na bhāsati.

    The Realized One does not utter speech that he knows to be true and correct, but which is harmful, even if it is liked by others.

  73. 73

    यञ्चyañ·ca तथागतोta·thā·ga·to वाचंvā·caṃ जानातिjā·nā·ti भूतंbhū·taṃ तच्छंtac·chaṃ अत्थसंहितंat·tha·saṃ·hi·taṃ साsā चca परेसंpa·re·saṃ पियाpi·yā मनापा,ma·nā·pā तत्रtat·ra कालञ्ञूkā·lañ·ñū तथागतोta·thā·ga·to होतिho·ti तस्साtas·sā वाचायvā·cā·ya वेय्याकरणाय।vey·yā·ka·ra·ṇā·ya

    Yañca tathāgato vācaṁ jānāti bhūtaṁ tacchaṁ atthasaṁhitaṁ sā ca paresaṁ piyā manāpā, tatra kālaññū tathāgato hoti tassā vācāya veyyākaraṇāya.

    The Realized One knows the right time to speak so as to explain what he knows to be true, correct, and beneficial, and which is liked by others.

  74. 74

    तंtaṃ किस्सkis·sa हेतु?he·tu

    Taṁ kissa hetu?

    Why is that?

  75. 75

    अत्थि,at·thi राजकुमार,rā·ja·ku·mā·ra तथागतस्सta·thā·ga·tas·sa सत्तेसुsat·te·su अनुकम्पा”ति।a·nu·kam·pā

    Atthi, rājakumāra, tathāgatassa sattesu anukampā”ti.

    Because the Realized One has sympathy for sentient beings.”

  76. 76

    “येमे,ye·me भन्ते,bhan·te खत्तियपण्डितापिkhat·ti·ya·paṇ·ḍi·tā·pi ब्राह्मणपण्डितापिbrāh·ma·ṇa·paṇ·ḍi·tā·pi गहपतिपण्डितापिga·ha·pa·ti·paṇ·ḍi·tā·pi समणपण्डितापिsa·ma·ṇa·paṇ·ḍi·tā·pi पञ्हंpañ·haṃ अभिसङ्खरित्वाa·bhi·saṅ·kha·rit·vā तथागतंta·thā·ga·taṃ उपसङ्कमित्वाu·pa·saṅ·ka·mit·vā पुच्छन्ति,puc·chan·ti

    “Yeme, bhante, khattiyapaṇḍitāpi brāhmaṇapaṇḍitāpi gahapatipaṇḍitāpi samaṇapaṇḍitāpi pañhaṁ abhisaṅkharitvā tathāgataṁ upasaṅkamitvā pucchanti,

    “Sir, there are astute aristocrats, brahmins, householders, or ascetics who come to see you with a question already planned.

  77. 77

    पुब्बेवpub·be·va नुnu खो,kho एतं,e·taṃ भन्ते,bhan·te भगवतोbha·ga·va·to चेतसोce·ta·so परिवितक्कितंpa·ri·vi·tak·ki·taṃ होतिho·ti ‘येye मंmaṃ उपसङ्कमित्वाu·pa·saṅ·ka·mit·vā एवंe·vaṃ पुच्छिस्सन्तिpuc·chis·san·ti तेसाहंte·sā·haṃ एवंe·vaṃ पुट्ठोpuṭ·ṭho एवंe·vaṃ ब्याकरिस्सामी’ति,byā·ka·ris·sā·mī उदाहुu·dā·hu ठानसोवेतंṭhā·na·so·ve·taṃ तथागतंta·thā·ga·taṃ पटिभाती”ति?pa·ṭi·bhā·tī

    pubbeva nu kho, etaṁ, bhante, bhagavato cetaso parivitakkitaṁ hoti ‘ye maṁ upasaṅkamitvā evaṁ pucchissanti tesāhaṁ evaṁ puṭṭho evaṁ byākarissāmī’ti, udāhu ṭhānasovetaṁ tathāgataṁ paṭibhātī”ti?

    Do you think beforehand that if they ask you like this, you’ll answer like that, or does the answer just strike you on the spot?”

  78. 78

    “तेनte·na हि,hi राजकुमार,rā·ja·ku·mā·ra तञ्ञेवेत्थtañ·ñe·vet·tha पटिपुच्छिस्सामि,pa·ṭi·puc·chis·sā·mi यथाya·thā तेte खमेय्यkha·mey·ya तथाta·thā नंnaṃ ब्याकरेय्यासि।byā·ka·rey·yā·si

    “Tena hi, rājakumāra, taññevettha paṭipucchissāmi, yathā te khameyya tathā naṁ byākareyyāsi.

    “Well then, prince, I’ll ask you about this in return, and you can answer as you like.

  79. 79

    तंtaṃ किंkiṃ मञ्ञसि,mañ·ña·si राजकुमार,rā·ja·ku·mā·ra

    Taṁ kiṁ maññasi, rājakumāra,

    What do you think, prince?

  80. 80

    कुसलोku·sa·lo त्वंtvaṃ रथस्सra·thas·sa अङ्गपच्चङ्गानन्”ति?aṅ·ga·pac·caṅ·gā·nan

    kusalo tvaṁ rathassa aṅgapaccaṅgānan”ti?

    Are you skilled in the various parts of a chariot?”

  81. 81

    “एवं,e·vaṃ भन्ते,bhan·te कुसलोku·sa·lo अहंa·haṃ रथस्सra·thas·sa अङ्गपच्चङ्गानन्”ति।aṅ·ga·pac·caṅ·gā·nan

    “Evaṁ, bhante, kusalo ahaṁ rathassa aṅgapaccaṅgānan”ti.

    “I am, sir.”

  82. 82

    “तंtaṃ किंkiṃ मञ्ञसि,mañ·ña·si राजकुमार,rā·ja·ku·mā·ra

    “Taṁ kiṁ maññasi, rājakumāra,

    “What do you think, prince?

  83. 83

    येye तंtaṃ उपसङ्कमित्वाu·pa·saṅ·ka·mit·vā एवंe·vaṃ पुच्छेय्युं:puc·chey·yuṃ

    ye taṁ upasaṅkamitvā evaṁ puccheyyuṁ:

    When they come to you and ask:

  84. 84

    ‘किंkiṃ नामिदंnā·mi·daṃ रथस्सra·thas·sa अङ्गपच्चङ्गन्’ति?aṅ·ga·pac·caṅ·gan

    ‘kiṁ nāmidaṁ rathassa aṅgapaccaṅgan’ti?

    ‘What’s the name of this chariot part?’

  85. 85

    पुब्बेवpub·be·va नुnu खोkho तेte एतंe·taṃ चेतसोce·ta·so परिवितक्कितंpa·ri·vi·tak·ki·taṃ अस्सas·sa ‘येye मंmaṃ उपसङ्कमित्वाu·pa·saṅ·ka·mit·vā एवंe·vaṃ पुच्छिस्सन्तिpuc·chis·san·ti तेसाहंte·sā·haṃ एवंe·vaṃ पुट्ठोpuṭ·ṭho एवंe·vaṃ ब्याकरिस्सामी’ति,byā·ka·ris·sā·mī उदाहुu·dā·hu ठानसोवेतंṭhā·na·so·ve·taṃ पटिभासेय्या”ति?pa·ṭi·bhā·sey·yā

    Pubbeva nu kho te etaṁ cetaso parivitakkitaṁ assa ‘ye maṁ upasaṅkamitvā evaṁ pucchissanti tesāhaṁ evaṁ puṭṭho evaṁ byākarissāmī’ti, udāhu ṭhānasovetaṁ paṭibhāseyyā”ti?

    Do you think beforehand that if they ask you like this, you’ll answer like that, or does the answer appear to you on the spot?”

  86. 86

    “अहञ्हि,a·hañ·hi भन्ते,bhan·te रथिकोra·thi·ko सञ्ञातोsañ·ñā·to कुसलोku·sa·lo रथस्सra·thas·sa अङ्गपच्चङ्गानं।aṅ·ga·pac·caṅ·gā·naṃ

    “Ahañhi, bhante, rathiko saññāto kusalo rathassa aṅgapaccaṅgānaṁ.

    “Sir, I’m well-known as a charioteer skilled in a chariot’s parts.

  87. 87

    सब्बानिsab·bā·ni मेme रथस्सra·thas·sa अङ्गपच्चङ्गानिaṅ·ga·pac·caṅ·gā·ni सुविदितानि।su·vi·di·tā·ni

    Sabbāni me rathassa aṅgapaccaṅgāni suviditāni.

    All the major and minor parts are well-known to me.

  88. 88

    ठानसोवेतंṭhā·na·so·ve·taṃ मंmaṃ पटिभासेय्या”ति।pa·ṭi·bhā·sey·yā

    Ṭhānasovetaṁ maṁ paṭibhāseyyā”ti.

    The answer just appears to me on the spot.”

  89. 89

    “एवमेवe·va·me·va खो,kho राजकुमार,rā·ja·ku·mā·ra येye तेte खत्तियपण्डितापिkhat·ti·ya·paṇ·ḍi·tā·pi ब्राह्मणपण्डितापिbrāh·ma·ṇa·paṇ·ḍi·tā·pi गहपतिपण्डितापिga·ha·pa·ti·paṇ·ḍi·tā·pi समणपण्डितापिsa·ma·ṇa·paṇ·ḍi·tā·pi पञ्हंpañ·haṃ अभिसङ्खरित्वाa·bhi·saṅ·kha·rit·vā तथागतंta·thā·ga·taṃ उपसङ्कमित्वाu·pa·saṅ·ka·mit·vā पुच्छन्ति,puc·chan·ti ठानसोवेतंṭhā·na·so·ve·taṃ तथागतंta·thā·ga·taṃ पटिभाति।pa·ṭi·bhā·ti

    “Evameva kho, rājakumāra, ye te khattiyapaṇḍitāpi brāhmaṇapaṇḍitāpi gahapatipaṇḍitāpi samaṇapaṇḍitāpi pañhaṁ abhisaṅkharitvā tathāgataṁ upasaṅkamitvā pucchanti, ṭhānasovetaṁ tathāgataṁ paṭibhāti.

    “In the same way, when astute aristocrats, brahmins, householders, or ascetics come to see me with a question already planned, the answer just strikes me on the spot.

  90. 90

    तंtaṃ किस्सkis·sa हेतु?he·tu

    Taṁ kissa hetu?

    Why is that?

  91. 91

    साsā हि,hi राजकुमार,rā·ja·ku·mā·ra तथागतस्सta·thā·ga·tas·sa धम्मधातुdham·ma·dhā·tu सुप्पटिविद्धाsup·pa·ṭi·vid·dhā यस्साyas·sā धम्मधातुयाdham·ma·dhā·tu·yā सुप्पटिविद्धत्ताsup·pa·ṭi·vid·dhat·tā ठानसोवेतंṭhā·na·so·ve·taṃ तथागतंta·thā·ga·taṃ पटिभाती”ति।pa·ṭi·bhā·tī

    Sā hi, rājakumāra, tathāgatassa dhammadhātu suppaṭividdhā yassā dhammadhātuyā suppaṭividdhattā ṭhānasovetaṁ tathāgataṁ paṭibhātī”ti.

    Because the Realized One has clearly penetrated the principle of the teachings, so that the answer just strikes him on the spot.”

  92. 92

    एवंe·vaṃ वुत्ते,vut·te अभयोa·bha·yo राजकुमारोrā·ja·ku·mā·ro भगवन्तंbha·ga·van·taṃ एतदवोच:e·ta·da·vo·ca

    Evaṁ vutte, abhayo rājakumāro bhagavantaṁ etadavoca:

    When he had spoken, Prince Abhaya said to the Buddha,

  93. 93

    “अभिक्कन्तं,a·bhik·kan·taṃ भन्ते,bhan·te अभिक्कन्तं,a·bhik·kan·taṃ भन्तेbhan·te …पे…pe

    “abhikkantaṁ, bhante, abhikkantaṁ, bhante …pe…

    “Excellent, sir! Excellent! …

  94. 94

    अज्जतग्गेaj·ja·tag·ge पाणुपेतंpā·ṇu·pe·taṃ सरणंsa·ra·ṇaṃ गतन्”ति।ga·tan

    ajjatagge pāṇupetaṁ saraṇaṁ gatan”ti.

    From this day forth, may the Buddha remember me as a lay follower who has gone for refuge for life.”

  95. 95

    अभयराजकुमारसुत्तंa·bha·ya·rā·ja·ku·mā·ra·sut·taṃ निट्ठितंniṭ·ṭhi·taṃ अट्ठमं।aṭ·ṭha·maṃ

    Abhayarājakumārasuttaṁ niṭṭhitaṁ aṭṭhamaṁ.

    (Pāli only)

Sources. Sanskrit: Satyavedaḥ, the New Testament in Sanskrit (Calcutta Baptist Missionaries, 1851; J. Wenger’s revision of W. Carey’s version). Digital text © 2018 SanskritBible.in, via eBible.org, licensed CC BY-SA 4.0; changed here: arranged by verse and every word linked to the dictionary (links made automatically). Old Testament Sanskrit: the Old Testament in Sanskrit, Calcutta Baptist Mission Press, 1848–1852 (public domain), read by OCR from the Internet Archive scans of the Boston University School of Theology copy; unproofread, with machine clean-up only. Pāli Canon: Mahāsaṅgīti Tipiṭaka Buddhavasse 2500 (based on the Vipassana Research Institute’s Chaṭṭha Saṅgāyana edition), from SuttaCentral bilara-data, CC0; Devanagari and pronunciation made automatically from the Roman text. Pāli English: Bhikkhu Sujato (suttas) and Bhikkhu Brahmali (Vinaya), SuttaCentral, CC0. Pāli word meanings: the Pali Text Society’s Pali-English Dictionary (Rhys Davids & Stede), corrected reprint © The Pali Text Society, CC BY-NC 3.0, digital text from BuddhaDust; word matching automatic. English: King James Version (1769), public domain; words the translators added are in italics. Word meanings and pronunciations: Monier-Williams, Sanskrit–English Dictionary (1872), via this site’s Sanskrit dictionary (CC BY-SA 4.0); English↔Sanskrit word matches made automatically and may need checking.