Klryz

Scripture · Sanskrit Bible with the King James Version · the Pāli Canon

Middle Discourses 96 मज्झिमनिकाय 96

Chapter: 123456789101112131415161718192021222324252627282930313233343536373839404142434445464748495051525354555657585960616263646566676869707172737475767778798081828384858687888990919293949596979899100101102103104105106107108109110111112113114115116117118119120121122123124125126127128129130131132133134135136137138139140141142143144145146147148149150151152

Esukārīsutta

Pāli in Devanagari; under each word its Roman pronunciation, syllable by syllable (ṃ = nasal hum). Tap a Pāli word for its meaning (PTS Pāli-English Dictionary); tap again to open it in the Pāli dictionary.

Verse: 123456789101112131415161718192021222324252627282930313233343536373839404142434445464748495051525354555657585960616263646566676869707172737475767778798081828384858687888990919293949596979899100101102103104105106107108109110111112113114115116117118119120121122123124125126127128129130131132133134135136137138139140141142143 · Hide pronunciation

  1. 1

    मज्झिमmaj·jhi·ma निकायni·kā·ya 96

    Majjhima Nikāya 96

    Middle Discourses 96

  2. 2

    एसुकारीसुत्तe·su·kā·rī·sut·ta

    Esukārīsutta

    With Esukārī

  3. 3

    एवंe·vaṃ मेme सुतं—su·taṃ

    Evaṁ me sutaṁ—

    So I have heard.

  4. 4

    एकंe·kaṃ समयंsa·ma·yaṃ भगवाbha·ga·vā सावत्थियंsā·vat·thi·yaṃ विहरतिvi·ha·ra·ti जेतवनेje·ta·va·ne अनाथपिण्डिकस्सa·nā·tha·piṇ·ḍi·kas·sa आरामे।ā·rā·me

    ekaṁ samayaṁ bhagavā sāvatthiyaṁ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme.

    At one time the Buddha was staying near Sāvatthī in Jeta’s Grove, Anāthapiṇḍika’s monastery.

  5. 5

    अथa·tha खोkho एसुकारीe·su·kā·rī ब्राह्मणोbrāh·ma·ṇo येनye·na भगवाbha·ga·vā तेनुपसङ्कमि;te·nu·pa·saṅ·ka·mi उपसङ्कमित्वाu·pa·saṅ·ka·mit·vā भगवताbha·ga·va·tā सद्धिंsad·dhiṃ सम्मोदि।sam·mo·di

    Atha kho esukārī brāhmaṇo yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavatā saddhiṁ sammodi.

    Then Esukārī the brahmin went up to the Buddha, and exchanged greetings with him.

  6. 6

    सम्मोदनीयंsam·mo·da·nī·yaṃ कथंka·thaṃ सारणीयंsā·ra·ṇī·yaṃ वीतिसारेत्वाvī·ti·sā·ret·vā एकमन्तंe·ka·man·taṃ निसीदि।ni·sī·di एकमन्तंe·ka·man·taṃ निसिन्नोni·sin·no खोkho एसुकारीe·su·kā·rī ब्राह्मणोbrāh·ma·ṇo भगवन्तंbha·ga·van·taṃ एतदवोच:e·ta·da·vo·ca

    Sammodanīyaṁ kathaṁ sāraṇīyaṁ vītisāretvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinno kho esukārī brāhmaṇo bhagavantaṁ etadavoca:

    When the greetings and polite conversation were over, he sat down to one side and said to the Buddha:

  7. 7

    “ब्राह्मणा,brāh·ma·ṇā भोbho गोतम,go·ta·ma चतस्सोca·tas·so पारिचरियाpā·ri·ca·ri·yā पञ्ञपेन्ति—pañ·ña·pen·ti

    “brāhmaṇā, bho gotama, catasso pāricariyā paññapenti—

    “Worthy Gotama, the brahmins prescribe four kinds of service:

  8. 8

    ब्राह्मणस्सbrāh·ma·ṇas·sa पारिचरियंpā·ri·ca·ri·yaṃ पञ्ञपेन्ति,pañ·ña·pen·ti खत्तियस्सkhat·ti·yas·sa पारिचरियंpā·ri·ca·ri·yaṃ पञ्ञपेन्ति,pañ·ña·pen·ti वेस्सस्सves·sas·sa पारिचरियंpā·ri·ca·ri·yaṃ पञ्ञपेन्ति,pañ·ña·pen·ti सुद्दस्सsud·das·sa पारिचरियंpā·ri·ca·ri·yaṃ पञ्ञपेन्ति।pañ·ña·pen·ti

    brāhmaṇassa pāricariyaṁ paññapenti, khattiyassa pāricariyaṁ paññapenti, vessassa pāricariyaṁ paññapenti, suddassa pāricariyaṁ paññapenti.

    for a brahmin, an aristocrat, a peasant, and a menial.

  9. 9

    तत्रिदं,tat·ri·daṃ भोbho गोतम,go·ta·ma ब्राह्मणाbrāh·ma·ṇā ब्राह्मणस्सbrāh·ma·ṇas·sa पारिचरियंpā·ri·ca·ri·yaṃ पञ्ञपेन्ति:pañ·ña·pen·ti

    Tatridaṁ, bho gotama, brāhmaṇā brāhmaṇassa pāricariyaṁ paññapenti:

    This is the service they prescribe for a brahmin:

  10. 10

    ‘ब्राह्मणोbrāh·ma·ṇo वाvā ब्राह्मणंbrāh·ma·ṇaṃ परिचरेय्य,pa·ri·ca·rey·ya खत्तियोkhat·ti·yo वाvā ब्राह्मणंbrāh·ma·ṇaṃ परिचरेय्य,pa·ri·ca·rey·ya वेस्सोves·so वाvā ब्राह्मणंbrāh·ma·ṇaṃ परिचरेय्य,pa·ri·ca·rey·ya सुद्दोsud·do वाvā ब्राह्मणंbrāh·ma·ṇaṃ परिचरेय्या’ति।pa·ri·ca·rey·yā

    ‘brāhmaṇo vā brāhmaṇaṁ paricareyya, khattiyo vā brāhmaṇaṁ paricareyya, vesso vā brāhmaṇaṁ paricareyya, suddo vā brāhmaṇaṁ paricareyyā’ti.

    ‘A brahmin, an aristocrat, a peasant, and a menial may all serve a brahmin.’

  11. 11

    इदंi·daṃ खो,kho भोbho गोतम,go·ta·ma ब्राह्मणाbrāh·ma·ṇā ब्राह्मणस्सbrāh·ma·ṇas·sa पारिचरियंpā·ri·ca·ri·yaṃ पञ्ञपेन्ति।pañ·ña·pen·ti

    Idaṁ kho, bho gotama, brāhmaṇā brāhmaṇassa pāricariyaṁ paññapenti.

    (Pāli only)

  12. 12

    तत्रिदं,tat·ri·daṃ भोbho गोतम,go·ta·ma ब्राह्मणाbrāh·ma·ṇā खत्तियस्सkhat·ti·yas·sa पारिचरियंpā·ri·ca·ri·yaṃ पञ्ञपेन्ति:pañ·ña·pen·ti

    Tatridaṁ, bho gotama, brāhmaṇā khattiyassa pāricariyaṁ paññapenti:

    This is the service they prescribe for an aristocrat:

  13. 13

    ‘खत्तियोkhat·ti·yo वाvā खत्तियंkhat·ti·yaṃ परिचरेय्य,pa·ri·ca·rey·ya वेस्सोves·so वाvā खत्तियंkhat·ti·yaṃ परिचरेय्य,pa·ri·ca·rey·ya सुद्दोsud·do वाvā खत्तियंkhat·ti·yaṃ परिचरेय्या’ति।pa·ri·ca·rey·yā

    ‘khattiyo vā khattiyaṁ paricareyya, vesso vā khattiyaṁ paricareyya, suddo vā khattiyaṁ paricareyyā’ti.

    ‘An aristocrat, a peasant, and a menial may all serve an aristocrat.’

  14. 14

    इदंi·daṃ खो,kho भोbho गोतम,go·ta·ma ब्राह्मणाbrāh·ma·ṇā खत्तियस्सkhat·ti·yas·sa पारिचरियंpā·ri·ca·ri·yaṃ पञ्ञपेन्ति।pañ·ña·pen·ti

    Idaṁ kho, bho gotama, brāhmaṇā khattiyassa pāricariyaṁ paññapenti.

    (Pāli only)

  15. 15

    तत्रिदं,tat·ri·daṃ भोbho गोतम,go·ta·ma ब्राह्मणाbrāh·ma·ṇā वेस्सस्सves·sas·sa पारिचरियंpā·ri·ca·ri·yaṃ पञ्ञपेन्ति:pañ·ña·pen·ti

    Tatridaṁ, bho gotama, brāhmaṇā vessassa pāricariyaṁ paññapenti:

    This is the service they prescribe for a peasant:

  16. 16

    ‘वेस्सोves·so वाvā वेस्संves·saṃ परिचरेय्य,pa·ri·ca·rey·ya सुद्दोsud·do वाvā वेस्संves·saṃ परिचरेय्या’ति।pa·ri·ca·rey·yā

    ‘vesso vā vessaṁ paricareyya, suddo vā vessaṁ paricareyyā’ti.

    ‘A peasant or a menial may serve a peasant.’

  17. 17

    इदंi·daṃ खो,kho भोbho गोतम,go·ta·ma ब्राह्मणाbrāh·ma·ṇā वेस्सस्सves·sas·sa पारिचरियंpā·ri·ca·ri·yaṃ पञ्ञपेन्ति।pañ·ña·pen·ti

    Idaṁ kho, bho gotama, brāhmaṇā vessassa pāricariyaṁ paññapenti.

    (Pāli only)

  18. 18

    तत्रिदं,tat·ri·daṃ भोbho गोतम,go·ta·ma ब्राह्मणाbrāh·ma·ṇā सुद्दस्सsud·das·sa पारिचरियंpā·ri·ca·ri·yaṃ पञ्ञपेन्ति:pañ·ña·pen·ti

    Tatridaṁ, bho gotama, brāhmaṇā suddassa pāricariyaṁ paññapenti:

    This is the service they prescribe for a menial:

  19. 19

    ‘सुद्दोवsud·do·va सुद्दंsud·daṃ परिचरेय्य।pa·ri·ca·rey·ya

    ‘suddova suddaṁ paricareyya.

    ‘Only a menial may serve a menial.

  20. 20

    कोko पनञ्ञोpa·nañ·ño सुद्दंsud·daṃ परिचरिस्सती’ति?pa·ri·ca·ris·sa·tī

    Ko panañño suddaṁ paricarissatī’ti?

    For who else will serve a menial?’

  21. 21

    इदंi·daṃ खो,kho भोbho गोतम,go·ta·ma ब्राह्मणाbrāh·ma·ṇā सुद्दस्सsud·das·sa पारिचरियंpā·ri·ca·ri·yaṃ पञ्ञपेन्ति।pañ·ña·pen·ti

    Idaṁ kho, bho gotama, brāhmaṇā suddassa pāricariyaṁ paññapenti.

    (Pāli only)

  22. 22

    ब्राह्मणा,brāh·ma·ṇā भोbho गोतम,go·ta·ma इमाi·mā चतस्सोca·tas·so पारिचरियाpā·ri·ca·ri·yā पञ्ञपेन्ति।pañ·ña·pen·ti

    Brāhmaṇā, bho gotama, imā catasso pāricariyā paññapenti.

    These are the four kinds of service that the brahmins prescribe.

  23. 23

    इधi·dha भवंbha·vaṃ गोतमोgo·ta·mo किमाहा”ति?ki·mā·hā

    Idha bhavaṁ gotamo kimāhā”ti?

    What do you say about this?”

  24. 24

    “किंkiṃ पन,pa·na ब्राह्मण,brāh·ma·ṇa सब्बोsab·bo लोकोlo·ko ब्राह्मणानंbrāh·ma·ṇā·naṃ एतदब्भनुजानाति:e·ta·dab·bha·nu·jā·nā·ti ‘इमाi·mā चतस्सोca·tas·so पारिचरियाpā·ri·ca·ri·yā पञ्ञपेन्तू’”ति?pañ·ña·pen·tū

    “Kiṁ pana, brāhmaṇa, sabbo loko brāhmaṇānaṁ etadabbhanujānāti: ‘imā catasso pāricariyā paññapentū’”ti?

    “But brahmin, did the whole world authorize the brahmins to prescribe these four kinds of service?”

  25. 25

    “नोno हिदं,hi·daṃ भोbho गोतम”।go·ta·ma

    “No hidaṁ, bho gotama”.

    “No, worthy Gotama.”

  26. 26

    “सेय्यथापि,sey·ya·thā·pi ब्राह्मण,brāh·ma·ṇa पुरिसोpu·ri·so दलिद्दोda·lid·do अस्सकोas·sa·ko अनाळ्हियो।a·nā·ḷhi·yo तस्सtas·sa अकामस्सa·kā·mas·sa बिलंbi·laṃ ओलग्गेय्युं:o·lag·gey·yuṃ ‘इदंi·daṃ ते,te अम्भोam·bho पुरिस,pu·ri·sa मंसंmaṃ·saṃ खादितब्बं,khā·di·tab·baṃ मूलञ्चmū·lañ·ca अनुप्पदातब्बन्’ति।a·nup·pa·dā·tab·ban

    “Seyyathāpi, brāhmaṇa, puriso daliddo assako anāḷhiyo. Tassa akāmassa bilaṁ olaggeyyuṁ: ‘idaṁ te, ambho purisa, maṁsaṁ khāditabbaṁ, mūlañca anuppadātabban’ti.

    “It’s as if they were to force a chop on a poor, penniless person, telling them, ‘Eat this meat and pay for it!’

  27. 27

    एवमेवe·va·me·va खो,kho ब्राह्मण,brāh·ma·ṇa ब्राह्मणाbrāh·ma·ṇā अप्पटिञ्ञायap·pa·ṭiñ·ñā·ya तेसंte·saṃ समणब्राह्मणानं,sa·ma·ṇab·rāh·ma·ṇā·naṃ अथa·tha चca पनिमाpa·ni·mā चतस्सोca·tas·so पारिचरियाpā·ri·ca·ri·yā पञ्ञपेन्ति।pañ·ña·pen·ti

    Evameva kho, brāhmaṇa, brāhmaṇā appaṭiññāya tesaṁ samaṇabrāhmaṇānaṁ, atha ca panimā catasso pāricariyā paññapenti.

    In the same way, the brahmins have prescribed these four kinds of service without the consent of those ascetics and brahmins.

  28. 28

    नाहं,nā·haṃ ब्राह्मण,brāh·ma·ṇa ‘सब्बंsab·baṃ परिचरितब्बन्’तिpa·ri·ca·ri·tab·ban वदामि;va·dā·mi नाहं,nā·haṃ ब्राह्मण,brāh·ma·ṇa ‘सब्बंsab·baṃ नna परिचरितब्बन्’तिpa·ri·ca·ri·tab·ban वदामि।va·dā·mi

    Nāhaṁ, brāhmaṇa, ‘sabbaṁ paricaritabban’ti vadāmi; nāhaṁ, brāhmaṇa, ‘sabbaṁ na paricaritabban’ti vadāmi.

    Brahmin, I don’t say that you should serve everyone, nor do I say that you shouldn’t serve anyone.

  29. 29

    यंyaṃ हिस्स,his·sa ब्राह्मण,brāh·ma·ṇa परिचरतोpa·ri·ca·ra·to पारिचरियाहेतुpā·ri·ca·ri·yā·he·tu पापियोpā·pi·yo अस्सas·sa नna सेय्यो,sey·yo नाहंnā·haṃ तंtaṃ ‘परिचरितब्बन्’तिpa·ri·ca·ri·tab·ban वदामि;va·dā·mi

    Yaṁ hissa, brāhmaṇa, paricarato pāricariyāhetu pāpiyo assa na seyyo, nāhaṁ taṁ ‘paricaritabban’ti vadāmi;

    I say that you shouldn’t serve someone if serving them makes you worse, not better.

  30. 30

    यञ्चyañ·ca ख्वास्स,khvās·sa ब्राह्मण,brāh·ma·ṇa परिचरतोpa·ri·ca·ra·to पारिचरियाहेतुpā·ri·ca·ri·yā·he·tu सेय्योsey·yo अस्सas·sa नna पापियोpā·pi·yo तमहंta·ma·haṃ ‘परिचरितब्बन्’तिpa·ri·ca·ri·tab·ban वदामि।va·dā·mi

    yañca khvāssa, brāhmaṇa, paricarato pāricariyāhetu seyyo assa na pāpiyo tamahaṁ ‘paricaritabban’ti vadāmi.

    And I say that you should serve someone if serving them makes you better, not worse.

  31. 31

    खत्तियञ्चेपि,khat·ti·yañ·ce·pi ब्राह्मण,brāh·ma·ṇa एवंe·vaṃ पुच्छेय्युं:puc·chey·yuṃ

    Khattiyañcepi, brāhmaṇa, evaṁ puccheyyuṁ:

    If they were to ask an aristocrat this,

  32. 32

    ‘यंyaṃ वाvā तेte परिचरतोpa·ri·ca·ra·to पारिचरियाहेतुpā·ri·ca·ri·yā·he·tu पापियोpā·pi·yo अस्सas·sa नna सेय्यो,sey·yo यंyaṃ वाvā तेte परिचरतोpa·ri·ca·ra·to पारिचरियाहेतुpā·ri·ca·ri·yā·he·tu सेय्योsey·yo अस्सas·sa नna पापियो;pā·pi·yo

    ‘yaṁ vā te paricarato pāricariyāhetu pāpiyo assa na seyyo, yaṁ vā te paricarato pāricariyāhetu seyyo assa na pāpiyo;

    ‘Who should you serve? Someone in whose service you get worse, or someone in whose service you get better?’

  33. 33

    कमेत्थka·met·tha परिचरेय्यासी’ति,pa·ri·ca·rey·yā·sī खत्तियोपिkhat·ti·yo·pi हि,hi ब्राह्मण,brāh·ma·ṇa सम्माsam·mā ब्याकरमानोbyā·ka·ra·mā·no एवंe·vaṃ ब्याकरेय्य:byā·ka·rey·ya

    kamettha paricareyyāsī’ti, khattiyopi hi, brāhmaṇa, sammā byākaramāno evaṁ byākareyya:

    Answering rightly, an aristocrat would say,

  34. 34

    ‘यञ्हिyañ·hi मेme परिचरतोpa·ri·ca·ra·to पारिचरियाहेतुpā·ri·ca·ri·yā·he·tu पापियोpā·pi·yo अस्सas·sa नna सेय्यो,sey·yo नाहंnā·haṃ तंtaṃ परिचरेय्यं;pa·ri·ca·rey·yaṃ यञ्चyañ·ca खोkho मेme परिचरतोpa·ri·ca·ra·to पारिचरियाहेतुpā·ri·ca·ri·yā·he·tu सेय्योsey·yo अस्सas·sa नna पापियोpā·pi·yo तमहंta·ma·haṃ परिचरेय्यन्’ति।pa·ri·ca·rey·yan

    ‘yañhi me paricarato pāricariyāhetu pāpiyo assa na seyyo, nāhaṁ taṁ paricareyyaṁ; yañca kho me paricarato pāricariyāhetu seyyo assa na pāpiyo tamahaṁ paricareyyan’ti.

    ‘Someone in whose service I get better.’

  35. 35

    ब्राह्मणञ्चेपि,brāh·ma·ṇañ·ce·pi ब्राह्मणbrāh·ma·ṇa …पे…pe

    Brāhmaṇañcepi, brāhmaṇa …pe…

    If they were to ask a brahmin …

  36. 36

    वेस्सञ्चेपि,ves·sañ·ce·pi ब्राह्मणbrāh·ma·ṇa …पे…pe

    vessañcepi, brāhmaṇa …pe…

    a peasant …

  37. 37

    सुद्दञ्चेपि,sud·dañ·ce·pi ब्राह्मण,brāh·ma·ṇa एवंe·vaṃ पुच्छेय्युं:puc·chey·yuṃ

    suddañcepi, brāhmaṇa, evaṁ puccheyyuṁ:

    or a menial this,

  38. 38

    ‘यंyaṃ वाvā तेte परिचरतोpa·ri·ca·ra·to पारिचरियाहेतुpā·ri·ca·ri·yā·he·tu पापियोpā·pi·yo अस्सas·sa नna सेय्यो,sey·yo यंyaṃ वाvā तेte परिचरतोpa·ri·ca·ra·to पारिचरियाहेतुpā·ri·ca·ri·yā·he·tu सेय्योsey·yo अस्सas·sa नna पापियो;pā·pi·yo

    ‘yaṁ vā te paricarato pāricariyāhetu pāpiyo assa na seyyo, yaṁ vā te paricarato pāricariyāhetu seyyo assa na pāpiyo;

    ‘Who should you serve? Someone in whose service you get worse, or someone in whose service you get better?’

  39. 39

    कमेत्थka·met·tha परिचरेय्यासी’ति,pa·ri·ca·rey·yā·sī सुद्दोपिsud·do·pi हि,hi ब्राह्मण,brāh·ma·ṇa सम्माsam·mā ब्याकरमानोbyā·ka·ra·mā·no एवंe·vaṃ ब्याकरेय्य:byā·ka·rey·ya

    kamettha paricareyyāsī’ti, suddopi hi, brāhmaṇa, sammā byākaramāno evaṁ byākareyya:

    Answering rightly, a menial would say,

  40. 40

    ‘यञ्हिyañ·hi मेme परिचरतोpa·ri·ca·ra·to पारिचरियाहेतुpā·ri·ca·ri·yā·he·tu पापियोpā·pi·yo अस्सas·sa नna सेय्यो,sey·yo नाहंnā·haṃ तंtaṃ परिचरेय्यं;pa·ri·ca·rey·yaṃ यञ्चyañ·ca खोkho मेme परिचरतोpa·ri·ca·ra·to पारिचरियाहेतुpā·ri·ca·ri·yā·he·tu सेय्योsey·yo अस्सas·sa नna पापियोpā·pi·yo तमहंta·ma·haṃ परिचरेय्यन्’ति।pa·ri·ca·rey·yan

    ‘yañhi me paricarato pāricariyāhetu pāpiyo assa na seyyo, nāhaṁ taṁ paricareyyaṁ; yañca kho me paricarato pāricariyāhetu seyyo assa na pāpiyo tamahaṁ paricareyyan’ti.

    ‘Someone in whose service I get better.’

  41. 41

    नाहं,nā·haṃ ब्राह्मण,brāh·ma·ṇa ‘उच्चाकुलीनताuc·cā·ku·lī·na·tā सेय्यंसो’तिsey·yaṃ·so वदामि,va·dā·mi नna पनाहं,pa·nā·haṃ ब्राह्मण,brāh·ma·ṇa ‘उच्चाकुलीनताuc·cā·ku·lī·na·tā पापियंसो’तिpā·pi·yaṃ·so वदामि;va·dā·mi

    Nāhaṁ, brāhmaṇa, ‘uccākulīnatā seyyaṁso’ti vadāmi, na panāhaṁ, brāhmaṇa, ‘uccākulīnatā pāpiyaṁso’ti vadāmi;

    Brahmin, I don’t say that an eminent family makes you a better or worse person.

  42. 42

    नाहं,nā·haṃ ब्राह्मण,brāh·ma·ṇa ‘उळारवण्णताu·ḷā·ra·vaṇ·ṇa·tā सेय्यंसो’तिsey·yaṃ·so वदामि,va·dā·mi नna पनाहं,pa·nā·haṃ ब्राह्मण,brāh·ma·ṇa ‘उळारवण्णताu·ḷā·ra·vaṇ·ṇa·tā पापियंसो’तिpā·pi·yaṃ·so वदामि;va·dā·mi

    nāhaṁ, brāhmaṇa, ‘uḷāravaṇṇatā seyyaṁso’ti vadāmi, na panāhaṁ, brāhmaṇa, ‘uḷāravaṇṇatā pāpiyaṁso’ti vadāmi;

    I don’t say that exceptional beauty makes you a better or worse person.

  43. 43

    नाहं,nā·haṃ ब्राह्मण,brāh·ma·ṇa ‘उळारभोगताu·ḷā·ra·bho·ga·tā सेय्यंसो’तिsey·yaṃ·so वदामि,va·dā·mi नna पनाहं,pa·nā·haṃ ब्राह्मण,brāh·ma·ṇa ‘उळारभोगताu·ḷā·ra·bho·ga·tā पापियंसो’तिpā·pi·yaṃ·so वदामि।va·dā·mi

    nāhaṁ, brāhmaṇa, ‘uḷārabhogatā seyyaṁso’ti vadāmi, na panāhaṁ, brāhmaṇa, ‘uḷārabhogatā pāpiyaṁso’ti vadāmi.

    I don’t say that exceptional wealth makes you a better or worse person.

  44. 44

    उच्चाकुलीनोपिuc·cā·ku·lī·no·pi हि,hi ब्राह्मण,brāh·ma·ṇa इधेकच्चोi·dhe·kac·co पाणातिपातीpā·ṇā·ti·pā·tī होति,ho·ti अदिन्नादायीa·din·nā·dā·yī होति,ho·ti कामेसुमिच्छाचारीkā·me·su·mic·chā·cā·rī होति,ho·ti मुसावादीmu·sā·vā·dī होति,ho·ti पिसुणावाचोpi·su·ṇā·vā·co होति,ho·ti फरुसावाचोpha·ru·sā·vā·co होति,ho·ti सम्फप्पलापीsam·phap·pa·lā·pī होति,ho·ti अभिज्झालुa·bhij·jhā·lu होति,ho·ti ब्यापन्नचित्तोbyā·pan·na·cit·to होति,ho·ti मिच्छादिट्ठिmic·chā·diṭ·ṭhi होति।ho·ti

    Uccākulīnopi hi, brāhmaṇa, idhekacco pāṇātipātī hoti, adinnādāyī hoti, kāmesumicchācārī hoti, musāvādī hoti, pisuṇāvāco hoti, pharusāvāco hoti, samphappalāpī hoti, abhijjhālu hoti, byāpannacitto hoti, micchādiṭṭhi hoti.

    For some people from eminent families kill living creatures, steal, and commit sexual misconduct. They use speech that’s false, backbiting, harsh, or nonsensical. And they’re covetous, malicious, with wrong view.

  45. 45

    तस्माtas·mā ‘नna उच्चाकुलीनताuc·cā·ku·lī·na·tā सेय्यंसो’तिsey·yaṃ·so वदामि।va·dā·mi

    Tasmā ‘na uccākulīnatā seyyaṁso’ti vadāmi.

    That’s why I don’t say that an eminent family makes you a better person.

  46. 46

    उच्चाकुलीनोपिuc·cā·ku·lī·no·pi हि,hi ब्राह्मण,brāh·ma·ṇa इधेकच्चोi·dhe·kac·co पाणातिपाताpā·ṇā·ti·pā·tā पटिविरतोpa·ṭi·vi·ra·to होति,ho·ti अदिन्नादानाa·din·nā·dā·nā पटिविरतोpa·ṭi·vi·ra·to होति,ho·ti कामेसुमिच्छाचाराkā·me·su·mic·chā·cā·rā पटिविरतोpa·ṭi·vi·ra·to होति,ho·ti मुसावादाmu·sā·vā·dā पटिविरतोpa·ṭi·vi·ra·to होति,ho·ti पिसुणायpi·su·ṇā·ya वाचायvā·cā·ya पटिविरतोpa·ṭi·vi·ra·to होति,ho·ti फरुसायpha·ru·sā·ya वाचायvā·cā·ya पटिविरतोpa·ṭi·vi·ra·to होति,ho·ti सम्फप्पलापाsam·phap·pa·lā·pā पटिविरतोpa·ṭi·vi·ra·to होति,ho·ti अनभिज्झालुa·na·bhij·jhā·lu होति,ho·ti अब्यापन्नचित्तोab·yā·pan·na·cit·to होति,ho·ti सम्मादिट्ठिsam·mā·diṭ·ṭhi होति।ho·ti

    Uccākulīnopi hi, brāhmaṇa, idhekacco pāṇātipātā paṭivirato hoti, adinnādānā paṭivirato hoti, kāmesumicchācārā paṭivirato hoti, musāvādā paṭivirato hoti, pisuṇāya vācāya paṭivirato hoti, pharusāya vācāya paṭivirato hoti, samphappalāpā paṭivirato hoti, anabhijjhālu hoti, abyāpannacitto hoti, sammādiṭṭhi hoti.

    But some people from eminent families also refrain from killing living creatures, stealing, and sexual misconduct. They refrain from using speech that’s false, divisive, harsh, or nonsensical. And they’re content, kind-hearted, with right view.

  47. 47

    तस्माtas·mā ‘नna उच्चाकुलीनताuc·cā·ku·lī·na·tā पापियंसो’तिpā·pi·yaṃ·so वदामि।va·dā·mi

    Tasmā ‘na uccākulīnatā pāpiyaṁso’ti vadāmi.

    That’s why I don’t say that an eminent family makes you a worse person.

  48. 48

    उळारवण्णोपिu·ḷā·ra·vaṇ·ṇo·pi हि,hi ब्राह्मणbrāh·ma·ṇa …

    Uḷāravaṇṇopi hi, brāhmaṇa …

    And some people who are exceptionally beautiful …

  49. 49

    पे…pe

    pe…

    (Pāli only)

  50. 50

    उळारभोगोपिu·ḷā·ra·bho·go·pi हि,hi ब्राह्मण,brāh·ma·ṇa इधेकच्चोi·dhe·kac·co पाणातिपातीpā·ṇā·ti·pā·tī होतिho·ti …

    uḷārabhogopi hi, brāhmaṇa, idhekacco pāṇātipātī hoti …

    And some people who are exceptionally wealthy kill living creatures … and have wrong view.

  51. 51

    पे…pe

    pe…

    (Pāli only)

  52. 52

    मिच्छादिट्ठिmic·chā·diṭ·ṭhi होति।ho·ti

    micchādiṭṭhi hoti.

    (Pāli only)

  53. 53

    तस्माtas·mā ‘नna उळारभोगताu·ḷā·ra·bho·ga·tā सेय्यंसो’तिsey·yaṃ·so वदामि।va·dā·mi

    Tasmā ‘na uḷārabhogatā seyyaṁso’ti vadāmi.

    That’s why I don’t say that exceptional wealth makes you a better person.

  54. 54

    उळारभोगोपिu·ḷā·ra·bho·go·pi हि,hi ब्राह्मण,brāh·ma·ṇa इधेकच्चोi·dhe·kac·co पाणातिपाताpā·ṇā·ti·pā·tā पटिविरतोpa·ṭi·vi·ra·to होतिho·ti …पे…pe सम्मादिट्ठिsam·mā·diṭ·ṭhi होति।ho·ti

    Uḷārabhogopi hi, brāhmaṇa, idhekacco pāṇātipātā paṭivirato hoti …pe… sammādiṭṭhi hoti.

    But some people who are exceptionally wealthy also refrain from killing living creatures … and have right view.

  55. 55

    तस्माtas·mā ‘नna उळारभोगताu·ḷā·ra·bho·ga·tā पापियंसो’तिpā·pi·yaṃ·so वदामि।va·dā·mi

    Tasmā ‘na uḷārabhogatā pāpiyaṁso’ti vadāmi.

    That’s why I don’t say that any of these things makes you a better or worse person.

  56. 56

    नाहं,nā·haṃ ब्राह्मण,brāh·ma·ṇa ‘सब्बंsab·baṃ परिचरितब्बन्’तिpa·ri·ca·ri·tab·ban वदामि,va·dā·mi नna पनाहं,pa·nā·haṃ ब्राह्मण,brāh·ma·ṇa ‘सब्बंsab·baṃ नna परिचरितब्बन्’तिpa·ri·ca·ri·tab·ban वदामि।va·dā·mi

    Nāhaṁ, brāhmaṇa, ‘sabbaṁ paricaritabban’ti vadāmi, na panāhaṁ, brāhmaṇa, ‘sabbaṁ na paricaritabban’ti vadāmi.

    Brahmin, I don’t say that you should serve everyone, nor do I say that you shouldn’t serve anyone.

  57. 57

    यंyaṃ हिस्स,his·sa ब्राह्मण,brāh·ma·ṇa परिचरतोpa·ri·ca·ra·to पारिचरियाहेतुpā·ri·ca·ri·yā·he·tu सद्धाsad·dhā वड्ढति,vaḍ·ḍha·ti सीलंsī·laṃ वड्ढति,vaḍ·ḍha·ti सुतंsu·taṃ वड्ढति,vaḍ·ḍha·ti चागोcā·go वड्ढति,vaḍ·ḍha·ti पञ्ञाpañ·ñā वड्ढति,vaḍ·ḍha·ti तमहंta·ma·haṃ ‘परिचरितब्बन्’तिpa·ri·ca·ri·tab·ban वदामि।va·dā·mi

    Yaṁ hissa, brāhmaṇa, paricarato pāricariyāhetu saddhā vaḍḍhati, sīlaṁ vaḍḍhati, sutaṁ vaḍḍhati, cāgo vaḍḍhati, paññā vaḍḍhati, tamahaṁ ‘paricaritabban’ti vadāmi.

    And I say that you should serve someone if serving them makes you grow in faith, ethics, learning, generosity, and wisdom.

  58. 58

    यंyaṃ हिस्स,his·sa ब्राह्मण,brāh·ma·ṇa परिचरतोpa·ri·ca·ra·to पारिचरियाहेतुpā·ri·ca·ri·yā·he·tu नna सद्धाsad·dhā वड्ढति,vaḍ·ḍha·ti नna सीलंsī·laṃ वड्ढति,vaḍ·ḍha·ti नna सुतंsu·taṃ वड्ढति,vaḍ·ḍha·ti नna चागोcā·go वड्ढति,vaḍ·ḍha·ti नna पञ्ञाpañ·ñā वड्ढति,vaḍ·ḍha·ti नाहंnā·haṃ तंtaṃ ‘परिचरितब्बन्’तिpa·ri·ca·ri·tab·ban वदामी”ति।va·dā·mī

    Yaṁ hissa, brāhmaṇa, paricarato pāricariyāhetu na saddhā vaḍḍhati, na sīlaṁ vaḍḍhati, na sutaṁ vaḍḍhati, na cāgo vaḍḍhati, na paññā vaḍḍhati, nāhaṁ taṁ ‘paricaritabban’ti vadāmī”ti.

    I say that you shouldn’t serve someone if serving them doesn’t make you grow in faith, ethics, learning, generosity, and wisdom.”

  59. 59

    एवंe·vaṃ वुत्ते,vut·te एसुकारीe·su·kā·rī ब्राह्मणोbrāh·ma·ṇo भगवन्तंbha·ga·van·taṃ एतदवोच:e·ta·da·vo·ca

    Evaṁ vutte, esukārī brāhmaṇo bhagavantaṁ etadavoca:

    When he had spoken, Esukārī said to him:

  60. 60

    “ब्राह्मणा,brāh·ma·ṇā भोbho गोतम,go·ta·ma चत्तारिcat·tā·ri धनानिdha·nā·ni पञ्ञपेन्ति—pañ·ña·pen·ti

    “brāhmaṇā, bho gotama, cattāri dhanāni paññapenti—

    “Worthy Gotama, the brahmins prescribe four kinds of wealth:

  61. 61

    ब्राह्मणस्सbrāh·ma·ṇas·sa सन्धनंsan·dha·naṃ पञ्ञपेन्ति,pañ·ña·pen·ti खत्तियस्सkhat·ti·yas·sa सन्धनंsan·dha·naṃ पञ्ञपेन्ति,pañ·ña·pen·ti वेस्सस्सves·sas·sa सन्धनंsan·dha·naṃ पञ्ञपेन्ति,pañ·ña·pen·ti सुद्दस्सsud·das·sa सन्धनंsan·dha·naṃ पञ्ञपेन्ति।pañ·ña·pen·ti

    brāhmaṇassa sandhanaṁ paññapenti, khattiyassa sandhanaṁ paññapenti, vessassa sandhanaṁ paññapenti, suddassa sandhanaṁ paññapenti.

    for a brahmin, an aristocrat, a peasant, and a menial.

  62. 62

    तत्रिदं,tat·ri·daṃ भोbho गोतम,go·ta·ma ब्राह्मणाbrāh·ma·ṇā ब्राह्मणस्सbrāh·ma·ṇas·sa सन्धनंsan·dha·naṃ पञ्ञपेन्तिpañ·ña·pen·ti भिक्खाचरियं;bhik·khā·ca·ri·yaṃ

    Tatridaṁ, bho gotama, brāhmaṇā brāhmaṇassa sandhanaṁ paññapenti bhikkhācariyaṁ;

    The wealth they prescribe for a brahmin is living on alms.

  63. 63

    भिक्खाचरियञ्चbhik·khā·ca·ri·yañ·ca पनpa·na ब्राह्मणोbrāh·ma·ṇo सन्धनंsan·dha·naṃ अतिमञ्ञमानोa·ti·mañ·ña·mā·no अकिच्चकारीa·kic·ca·kā·rī होतिho·ti गोपोवgo·po·va अदिन्नंa·din·naṃ आदियमानोति।ā·di·ya·mā·no·ti

    bhikkhācariyañca pana brāhmaṇo sandhanaṁ atimaññamāno akiccakārī hoti gopova adinnaṁ ādiyamānoti.

    A brahmin who scorns his own wealth, living on alms, fails in his duty like a guard who steals.

  64. 64

    इदंi·daṃ खो,kho भोbho गोतम,go·ta·ma ब्राह्मणाbrāh·ma·ṇā ब्राह्मणस्सbrāh·ma·ṇas·sa सन्धनंsan·dha·naṃ पञ्ञपेन्ति।pañ·ña·pen·ti

    Idaṁ kho, bho gotama, brāhmaṇā brāhmaṇassa sandhanaṁ paññapenti.

    (Pāli only)

  65. 65

    तत्रिदं,tat·ri·daṃ भोbho गोतम,go·ta·ma ब्राह्मणाbrāh·ma·ṇā खत्तियस्सkhat·ti·yas·sa सन्धनंsan·dha·naṃ पञ्ञपेन्तिpañ·ña·pen·ti धनुकलापं;dha·nu·ka·lā·paṃ

    Tatridaṁ, bho gotama, brāhmaṇā khattiyassa sandhanaṁ paññapenti dhanukalāpaṁ;

    The wealth they prescribe for an aristocrat is the bow and quiver.

  66. 66

    धनुकलापञ्चdha·nu·ka·lā·pañ·ca पनpa·na खत्तियोkhat·ti·yo सन्धनंsan·dha·naṃ अतिमञ्ञमानोa·ti·mañ·ña·mā·no अकिच्चकारीa·kic·ca·kā·rī होतिho·ti गोपोवgo·po·va अदिन्नंa·din·naṃ आदियमानोति।ā·di·ya·mā·no·ti

    dhanukalāpañca pana khattiyo sandhanaṁ atimaññamāno akiccakārī hoti gopova adinnaṁ ādiyamānoti.

    An aristocrat who scorns his own wealth, the bow and quiver, fails in his duty like a guard who steals.

  67. 67

    इदंi·daṃ खो,kho भोbho गोतम,go·ta·ma ब्राह्मणाbrāh·ma·ṇā खत्तियस्सkhat·ti·yas·sa सन्धनंsan·dha·naṃ पञ्ञपेन्ति।pañ·ña·pen·ti

    Idaṁ kho, bho gotama, brāhmaṇā khattiyassa sandhanaṁ paññapenti.

    (Pāli only)

  68. 68

    तत्रिदं,tat·ri·daṃ भोbho गोतम,go·ta·ma ब्राह्मणाbrāh·ma·ṇā वेस्सस्सves·sas·sa सन्धनंsan·dha·naṃ पञ्ञपेन्तिpañ·ña·pen·ti कसिगोरक्खं;ka·si·go·rak·khaṃ

    Tatridaṁ, bho gotama, brāhmaṇā vessassa sandhanaṁ paññapenti kasigorakkhaṁ;

    The wealth they prescribe for a peasant is farming and animal husbandry.

  69. 69

    कसिगोरक्खञ्चka·si·go·rak·khañ·ca पनpa·na वेस्सोves·so सन्धनंsan·dha·naṃ अतिमञ्ञमानोa·ti·mañ·ña·mā·no अकिच्चकारीa·kic·ca·kā·rī होतिho·ti गोपोवgo·po·va अदिन्नंa·din·naṃ आदियमानोति।ā·di·ya·mā·no·ti

    kasigorakkhañca pana vesso sandhanaṁ atimaññamāno akiccakārī hoti gopova adinnaṁ ādiyamānoti.

    A peasant who scorns his own wealth, farming and animal husbandry, fails in his duty like a guard who steals.

  70. 70

    इदंi·daṃ खो,kho भोbho गोतम,go·ta·ma ब्राह्मणाbrāh·ma·ṇā वेस्सस्सves·sas·sa सन्धनंsan·dha·naṃ पञ्ञपेन्ति।pañ·ña·pen·ti

    Idaṁ kho, bho gotama, brāhmaṇā vessassa sandhanaṁ paññapenti.

    (Pāli only)

  71. 71

    तत्रिदं,tat·ri·daṃ भोbho गोतम,go·ta·ma ब्राह्मणाbrāh·ma·ṇā सुद्दस्सsud·das·sa सन्धनंsan·dha·naṃ पञ्ञपेन्तिpañ·ña·pen·ti असितब्याभङ्गिं;a·si·tab·yā·bhaṅ·giṃ

    Tatridaṁ, bho gotama, brāhmaṇā suddassa sandhanaṁ paññapenti asitabyābhaṅgiṁ;

    The wealth they prescribe for a menial is the scythe and flail.

  72. 72

    असितब्याभङ्गिञ्चa·si·tab·yā·bhaṅ·giñ·ca पनpa·na सुद्दोsud·do सन्धनंsan·dha·naṃ अतिमञ्ञमानोa·ti·mañ·ña·mā·no अकिच्चकारीa·kic·ca·kā·rī होतिho·ti गोपोवgo·po·va अदिन्नंa·din·naṃ आदियमानोति।ā·di·ya·mā·no·ti

    asitabyābhaṅgiñca pana suddo sandhanaṁ atimaññamāno akiccakārī hoti gopova adinnaṁ ādiyamānoti.

    A menial who scorns his own wealth, the scythe and flail, fails in his duty like a guard who steals.

  73. 73

    इदंi·daṃ खो,kho भोbho गोतम,go·ta·ma ब्राह्मणाbrāh·ma·ṇā सुद्दस्सsud·das·sa सन्धनंsan·dha·naṃ पञ्ञपेन्ति।pañ·ña·pen·ti

    Idaṁ kho, bho gotama, brāhmaṇā suddassa sandhanaṁ paññapenti.

    (Pāli only)

  74. 74

    ब्राह्मणा,brāh·ma·ṇā भोbho गोतम,go·ta·ma इमानिi·mā·ni चत्तारिcat·tā·ri धनानिdha·nā·ni पञ्ञपेन्ति।pañ·ña·pen·ti

    Brāhmaṇā, bho gotama, imāni cattāri dhanāni paññapenti.

    These are the four kinds of wealth that the brahmins prescribe.

  75. 75

    इधi·dha भवंbha·vaṃ गोतमोgo·ta·mo किमाहा”ति?ki·mā·hā

    Idha bhavaṁ gotamo kimāhā”ti?

    What do you say about this?”

  76. 76

    “किंkiṃ पन,pa·na ब्राह्मण,brāh·ma·ṇa सब्बोsab·bo लोकोlo·ko ब्राह्मणानंbrāh·ma·ṇā·naṃ एतदब्भनुजानाति:e·ta·dab·bha·nu·jā·nā·ti ‘इमानिi·mā·ni चत्तारिcat·tā·ri धनानिdha·nā·ni पञ्ञपेन्तू’”ति?pañ·ña·pen·tū

    “Kiṁ pana, brāhmaṇa, sabbo loko brāhmaṇānaṁ etadabbhanujānāti: ‘imāni cattāri dhanāni paññapentū’”ti?

    “But brahmin, did the whole world authorize the brahmins to prescribe these four kinds of wealth?”

  77. 77

    “नोno हिदं,hi·daṃ भोbho गोतम”।go·ta·ma

    “No hidaṁ, bho gotama”.

    “No, worthy Gotama.”

  78. 78

    “सेय्यथापि,sey·ya·thā·pi ब्राह्मण,brāh·ma·ṇa पुरिसोpu·ri·so दलिद्दोda·lid·do अस्सकोas·sa·ko अनाळ्हियो।a·nā·ḷhi·yo तस्सtas·sa अकामस्सa·kā·mas·sa बिलंbi·laṃ ओलग्गेय्युं:o·lag·gey·yuṃ ‘इदंi·daṃ ते,te अम्भोam·bho पुरिस,pu·ri·sa मंसंmaṃ·saṃ खादितब्बं,khā·di·tab·baṃ मूलञ्चmū·lañ·ca अनुप्पदातब्बन्’ति।a·nup·pa·dā·tab·ban

    “Seyyathāpi, brāhmaṇa, puriso daliddo assako anāḷhiyo. Tassa akāmassa bilaṁ olaggeyyuṁ: ‘idaṁ te, ambho purisa, maṁsaṁ khāditabbaṁ, mūlañca anuppadātabban’ti.

    “It’s as if they were to force a chop on a poor, penniless person, telling them, ‘Eat this meat and pay for it!’

  79. 79

    एवमेवe·va·me·va खो,kho ब्राह्मण,brāh·ma·ṇa ब्राह्मणाbrāh·ma·ṇā अप्पटिञ्ञायap·pa·ṭiñ·ñā·ya तेसंte·saṃ समणब्राह्मणानं,sa·ma·ṇab·rāh·ma·ṇā·naṃ अथa·tha चca पनिमानिpa·ni·mā·ni चत्तारिcat·tā·ri धनानिdha·nā·ni पञ्ञपेन्ति।pañ·ña·pen·ti

    Evameva kho, brāhmaṇa, brāhmaṇā appaṭiññāya tesaṁ samaṇabrāhmaṇānaṁ, atha ca panimāni cattāri dhanāni paññapenti.

    In the same way, the brahmins have prescribed these four kinds of wealth without the consent of these ascetics and brahmins.

  80. 80

    अरियंa·ri·yaṃ खोkho अहं,a·haṃ ब्राह्मण,brāh·ma·ṇa लोकुत्तरंlo·kut·ta·raṃ धम्मंdham·maṃ पुरिसस्सpu·ri·sas·sa सन्धनंsan·dha·naṃ पञ्ञपेमि।pañ·ña·pe·mi

    Ariyaṁ kho ahaṁ, brāhmaṇa, lokuttaraṁ dhammaṁ purisassa sandhanaṁ paññapemi.

    I assert that a person’s own wealth is the noble, transcendent teaching.

  81. 81

    पोराणंpo·rā·ṇaṃ खोkho पनस्सpa·nas·sa मातापेत्तिकंmā·tā·pet·ti·kaṃ कुलवंसंku·la·vaṃ·saṃ अनुस्सरतोa·nus·sa·ra·to यत्थyat·tha यत्थेवyat·the·va अत्तभावस्सat·ta·bhā·vas·sa अभिनिब्बत्तिa·bhi·nib·bat·ti होतिho·ti तेनte·na तेनेवte·ne·va सङ्ख्यंsaṅ·khyaṃ गच्छति।gac·cha·ti

    Porāṇaṁ kho panassa mātāpettikaṁ kulavaṁsaṁ anussarato yattha yattheva attabhāvassa abhinibbatti hoti tena teneva saṅkhyaṁ gacchati.

    But they are reckoned by recollecting the traditional family customs of their mother and father wherever they are incarnated.

  82. 82

    खत्तियकुलेkhat·ti·ya·ku·le चेce अत्तभावस्सat·ta·bhā·vas·sa अभिनिब्बत्तिa·bhi·nib·bat·ti होतिho·ti ‘खत्तियो’त्वेवkhat·ti·yo सङ्ख्यंsaṅ·khyaṃ गच्छति;gac·cha·ti

    Khattiyakule ce attabhāvassa abhinibbatti hoti ‘khattiyo’tveva saṅkhyaṁ gacchati;

    If they incarnate in a family of aristocrats they are reckoned as an aristocrat.

  83. 83

    ब्राह्मणकुलेbrāh·ma·ṇa·ku·le चेce अत्तभावस्सat·ta·bhā·vas·sa अभिनिब्बत्तिa·bhi·nib·bat·ti होतिho·ti ‘ब्राह्मणो’त्वेवbrāh·ma·ṇo सङ्ख्यंsaṅ·khyaṃ गच्छति;gac·cha·ti

    brāhmaṇakule ce attabhāvassa abhinibbatti hoti ‘brāhmaṇo’tveva saṅkhyaṁ gacchati;

    If they incarnate in a family of brahmins they are reckoned as a brahmin.

  84. 84

    वेस्सकुलेves·sa·ku·le चेce अत्तभावस्सat·ta·bhā·vas·sa अभिनिब्बत्तिa·bhi·nib·bat·ti होतिho·ti ‘वेस्सो’त्वेवves·so सङ्ख्यंsaṅ·khyaṃ गच्छति;gac·cha·ti

    vessakule ce attabhāvassa abhinibbatti hoti ‘vesso’tveva saṅkhyaṁ gacchati;

    If they incarnate in a family of peasants they are reckoned as a peasant.

  85. 85

    सुद्दकुलेsud·da·ku·le चेce अत्तभावस्सat·ta·bhā·vas·sa अभिनिब्बत्तिa·bhi·nib·bat·ti होतिho·ti ‘सुद्दो’त्वेवsud·do सङ्ख्यंsaṅ·khyaṃ गच्छति।gac·cha·ti

    suddakule ce attabhāvassa abhinibbatti hoti ‘suddo’tveva saṅkhyaṁ gacchati.

    If they incarnate in a family of menials they are reckoned as a menial.

  86. 86

    सेय्यथापि,sey·ya·thā·pi ब्राह्मण,brāh·ma·ṇa यंयदेवyaṃ·ya·de·va पच्चयंpac·ca·yaṃ पटिच्चpa·ṭic·ca अग्गिag·gi जलतिja·la·ti तेनte·na तेनेवte·ne·va सङ्ख्यंsaṅ·khyaṃ गच्छति।gac·cha·ti

    Seyyathāpi, brāhmaṇa, yaṁyadeva paccayaṁ paṭicca aggi jalati tena teneva saṅkhyaṁ gacchati.

    It’s like fire, which is reckoned according to the very same condition dependent upon which it burns.

  87. 87

    कट्ठञ्चेkaṭ·ṭhañ·ce पटिच्चpa·ṭic·ca अग्गिag·gi जलतिja·la·ti ‘कट्ठग्गि’त्वेवkaṭ·ṭhag·gi सङ्ख्यंsaṅ·khyaṃ गच्छति;gac·cha·ti

    Kaṭṭhañce paṭicca aggi jalati ‘kaṭṭhaggi’tveva saṅkhyaṁ gacchati;

    A fire that burns dependent on logs is reckoned as a log fire.

  88. 88

    सकलिकञ्चेsa·ka·li·kañ·ce पटिच्चpa·ṭic·ca अग्गिag·gi जलतिja·la·ti ‘सकलिकग्गि’त्वेवsa·ka·li·kag·gi सङ्ख्यंsaṅ·khyaṃ गच्छति;gac·cha·ti

    sakalikañce paṭicca aggi jalati ‘sakalikaggi’tveva saṅkhyaṁ gacchati;

    A fire that burns dependent on twigs is reckoned as a twig fire.

  89. 89

    तिणञ्चेti·ṇañ·ce पटिच्चpa·ṭic·ca अग्गिag·gi जलतिja·la·ti ‘तिणग्गि’त्वेवti·ṇag·gi सङ्ख्यंsaṅ·khyaṃ गच्छति;gac·cha·ti

    tiṇañce paṭicca aggi jalati ‘tiṇaggi’tveva saṅkhyaṁ gacchati;

    A fire that burns dependent on grass is reckoned as a grass fire.

  90. 90

    गोमयञ्चेgo·ma·yañ·ce पटिच्चpa·ṭic·ca अग्गिag·gi जलतिja·la·ti ‘गोमयग्गि’त्वेवgo·ma·yag·gi सङ्ख्यंsaṅ·khyaṃ गच्छति।gac·cha·ti

    gomayañce paṭicca aggi jalati ‘gomayaggi’tveva saṅkhyaṁ gacchati.

    A fire that burns dependent on cow-dung is reckoned as a cow-dung fire.

  91. 91

    एवमेवe·va·me·va खोkho अहं,a·haṃ ब्राह्मण,brāh·ma·ṇa अरियंa·ri·yaṃ लोकुत्तरंlo·kut·ta·raṃ धम्मंdham·maṃ पुरिसस्सpu·ri·sas·sa सन्धनंsan·dha·naṃ पञ्ञपेमि।pañ·ña·pe·mi

    Evameva kho ahaṁ, brāhmaṇa, ariyaṁ lokuttaraṁ dhammaṁ purisassa sandhanaṁ paññapemi.

    In the same way, I assert that a person’s own wealth is the noble, transcendent teaching.

  92. 92

    पोराणंpo·rā·ṇaṃ खोkho पनस्सpa·nas·sa मातापेत्तिकंmā·tā·pet·ti·kaṃ कुलवंसंku·la·vaṃ·saṃ अनुस्सरतोa·nus·sa·ra·to यत्थyat·tha यत्थेवyat·the·va अत्तभावस्सat·ta·bhā·vas·sa अभिनिब्बत्तिa·bhi·nib·bat·ti होतिho·ti तेनte·na तेनेवte·ne·va सङ्ख्यंsaṅ·khyaṃ गच्छति।gac·cha·ti

    Porāṇaṁ kho panassa mātāpettikaṁ kulavaṁsaṁ anussarato yattha yattheva attabhāvassa abhinibbatti hoti tena teneva saṅkhyaṁ gacchati.

    But they are reckoned by recollecting the traditional family customs of their mother and father wherever they are incarnated.

  93. 93

    खत्तियकुलेkhat·ti·ya·ku·le चेce अत्तभावस्सat·ta·bhā·vas·sa अभिनिब्बत्तिa·bhi·nib·bat·ti होतिho·ti ‘खत्तियो’त्वेवkhat·ti·yo सङ्ख्यंsaṅ·khyaṃ गच्छति;gac·cha·ti

    Khattiyakule ce attabhāvassa abhinibbatti hoti ‘khattiyo’tveva saṅkhyaṁ gacchati;

    (Pāli only)

  94. 94

    ब्राह्मणकुलेbrāh·ma·ṇa·ku·le चेce अत्तभावस्सat·ta·bhā·vas·sa अभिनिब्बत्तिa·bhi·nib·bat·ti होतिho·ti ‘ब्राह्मणो’त्वेवbrāh·ma·ṇo सङ्ख्यंsaṅ·khyaṃ गच्छति;gac·cha·ti

    brāhmaṇakule ce attabhāvassa abhinibbatti hoti ‘brāhmaṇo’tveva saṅkhyaṁ gacchati;

    (Pāli only)

  95. 95

    वेस्सकुलेves·sa·ku·le चेce अत्तभावस्सat·ta·bhā·vas·sa अभिनिब्बत्तिa·bhi·nib·bat·ti होतिho·ti ‘वेस्सो’त्वेवves·so सङ्ख्यंsaṅ·khyaṃ गच्छति;gac·cha·ti

    vessakule ce attabhāvassa abhinibbatti hoti ‘vesso’tveva saṅkhyaṁ gacchati;

    (Pāli only)

  96. 96

    सुद्दकुलेsud·da·ku·le चेce अत्तभावस्सat·ta·bhā·vas·sa अभिनिब्बत्तिa·bhi·nib·bat·ti होतिho·ti ‘सुद्दो’त्वेवsud·do सङ्ख्यंsaṅ·khyaṃ गच्छति।gac·cha·ti

    suddakule ce attabhāvassa abhinibbatti hoti ‘suddo’tveva saṅkhyaṁ gacchati.

    (Pāli only)

  97. 97

    खत्तियकुलाkhat·ti·ya·ku·lā चेपि,ce·pi ब्राह्मण,brāh·ma·ṇa अगारस्माa·gā·ras·mā अनगारियंa·na·gā·ri·yaṃ पब्बजितोpab·ba·ji·to होति,ho·ti सोso चca तथागतप्पवेदितंta·thā·ga·tap·pa·ve·di·taṃ धम्मविनयंdham·ma·vi·na·yaṃ आगम्मā·gam·ma पाणातिपाताpā·ṇā·ti·pā·tā पटिविरतोpa·ṭi·vi·ra·to होति,ho·ti अदिन्नादानाa·din·nā·dā·nā पटिविरतोpa·ṭi·vi·ra·to होति,ho·ti अब्रह्मचरियाab·rah·ma·ca·ri·yā पटिविरतोpa·ṭi·vi·ra·to होति,ho·ti मुसावादाmu·sā·vā·dā पटिविरतोpa·ṭi·vi·ra·to होति,ho·ti पिसुणायpi·su·ṇā·ya वाचायvā·cā·ya पटिविरतोpa·ṭi·vi·ra·to होति,ho·ti फरुसायpha·ru·sā·ya वाचायvā·cā·ya पटिविरतोpa·ṭi·vi·ra·to होति,ho·ti सम्फप्पलापाsam·phap·pa·lā·pā पटिविरतोpa·ṭi·vi·ra·to होति,ho·ti अनभिज्झालुa·na·bhij·jhā·lu होति,ho·ti अब्यापन्नचित्तोab·yā·pan·na·cit·to होति,ho·ti सम्मादिट्ठिsam·mā·diṭ·ṭhi होति,ho·ti आराधकोā·rā·dha·ko होतिho·ti ञायंñā·yaṃ धम्मंdham·maṃ कुसलं।ku·sa·laṃ

    Khattiyakulā cepi, brāhmaṇa, agārasmā anagāriyaṁ pabbajito hoti, so ca tathāgatappaveditaṁ dhammavinayaṁ āgamma pāṇātipātā paṭivirato hoti, adinnādānā paṭivirato hoti, abrahmacariyā paṭivirato hoti, musāvādā paṭivirato hoti, pisuṇāya vācāya paṭivirato hoti, pharusāya vācāya paṭivirato hoti, samphappalāpā paṭivirato hoti, anabhijjhālu hoti, abyāpannacitto hoti, sammādiṭṭhi hoti, ārādhako hoti ñāyaṁ dhammaṁ kusalaṁ.

    Suppose someone from a family of aristocrats goes forth from the lay life to homelessness. Relying on the teaching and training proclaimed by the Realized One they refrain from killing living creatures, stealing, and sex. They refrain from using speech that’s false, divisive, harsh, or nonsensical. And they’re content, kind-hearted, with right view. They succeed in the system of the skillful teaching.

  98. 98

    ब्राह्मणकुलाbrāh·ma·ṇa·ku·lā चेपि,ce·pi ब्राह्मण,brāh·ma·ṇa अगारस्माa·gā·ras·mā अनगारियंa·na·gā·ri·yaṃ पब्बजितोpab·ba·ji·to होति,ho·ti सोso चca तथागतप्पवेदितंta·thā·ga·tap·pa·ve·di·taṃ धम्मविनयंdham·ma·vi·na·yaṃ आगम्मā·gam·ma पाणातिपाताpā·ṇā·ti·pā·tā पटिविरतोpa·ṭi·vi·ra·to होतिho·ti …पे…pe सम्मादिट्ठिsam·mā·diṭ·ṭhi होति,ho·ti आराधकोā·rā·dha·ko होतिho·ti ञायंñā·yaṃ धम्मंdham·maṃ कुसलं।ku·sa·laṃ

    Brāhmaṇakulā cepi, brāhmaṇa, agārasmā anagāriyaṁ pabbajito hoti, so ca tathāgatappaveditaṁ dhammavinayaṁ āgamma pāṇātipātā paṭivirato hoti …pe… sammādiṭṭhi hoti, ārādhako hoti ñāyaṁ dhammaṁ kusalaṁ.

    Suppose someone from a family of brahmins …

  99. 99

    वेस्सकुलाves·sa·ku·lā चेपि,ce·pi ब्राह्मण,brāh·ma·ṇa अगारस्माa·gā·ras·mā अनगारियंa·na·gā·ri·yaṃ पब्बजितोpab·ba·ji·to होति,ho·ti सोso चca तथागतप्पवेदितंta·thā·ga·tap·pa·ve·di·taṃ धम्मविनयंdham·ma·vi·na·yaṃ आगम्मā·gam·ma पाणातिपाताpā·ṇā·ti·pā·tā पटिविरतोpa·ṭi·vi·ra·to होतिho·ti …पे…pe सम्मादिट्ठिsam·mā·diṭ·ṭhi होति,ho·ti आराधकोā·rā·dha·ko होतिho·ti ञायंñā·yaṃ धम्मंdham·maṃ कुसलं।ku·sa·laṃ

    Vessakulā cepi, brāhmaṇa, agārasmā anagāriyaṁ pabbajito hoti, so ca tathāgatappaveditaṁ dhammavinayaṁ āgamma pāṇātipātā paṭivirato hoti …pe… sammādiṭṭhi hoti, ārādhako hoti ñāyaṁ dhammaṁ kusalaṁ.

    peasants …

  100. 100

    सुद्दकुलाsud·da·ku·lā चेपि,ce·pi ब्राह्मण,brāh·ma·ṇa अगारस्माa·gā·ras·mā अनगारियंa·na·gā·ri·yaṃ पब्बजितोpab·ba·ji·to होति,ho·ti सोso चca तथागतप्पवेदितंta·thā·ga·tap·pa·ve·di·taṃ धम्मविनयंdham·ma·vi·na·yaṃ आगम्मā·gam·ma पाणातिपाताpā·ṇā·ti·pā·tā पटिविरतोpa·ṭi·vi·ra·to होतिho·ti …पे…pe सम्मादिट्ठिsam·mā·diṭ·ṭhi होति,ho·ti आराधकोā·rā·dha·ko होतिho·ti ञायंñā·yaṃ धम्मंdham·maṃ कुसलं।ku·sa·laṃ

    Suddakulā cepi, brāhmaṇa, agārasmā anagāriyaṁ pabbajito hoti, so ca tathāgatappaveditaṁ dhammavinayaṁ āgamma pāṇātipātā paṭivirato hoti …pe… sammādiṭṭhi hoti, ārādhako hoti ñāyaṁ dhammaṁ kusalaṁ.

    menials goes forth from the lay life to homelessness. Relying on the teaching and training proclaimed by the Realized One … they succeed in the system of the skillful teaching.

  101. 101

    तंtaṃ किंkiṃ मञ्ञसि,mañ·ña·si ब्राह्मण,brāh·ma·ṇa

    Taṁ kiṁ maññasi, brāhmaṇa,

    What do you think, brahmin?

  102. 102

    ब्राह्मणोवbrāh·ma·ṇo·va नुnu खोkho पहोतिpa·ho·ti अस्मिंas·miṃ पदेसेpa·de·se अवेरंa·ve·raṃ अब्याबज्झंab·yā·baj·jhaṃ मेत्तचित्तंmet·ta·cit·taṃ भावेतुं,bhā·ve·tuṃ नोno खत्तियोkhat·ti·yo नोno वेस्सोves·so नोno सुद्दो”ति?sud·do

    brāhmaṇova nu kho pahoti asmiṁ padese averaṁ abyābajjhaṁ mettacittaṁ bhāvetuṁ, no khattiyo no vesso no suddo”ti?

    Is only a brahmin capable of developing a heart of love free of enmity and ill will for this region, and not an aristocrat, peasant, or menial?”

  103. 103

    “नोno हिदं,hi·daṃ भोbho गोतम।go·ta·ma

    “No hidaṁ, bho gotama.

    “No, worthy Gotama.

  104. 104

    खत्तियोपिkhat·ti·yo·pi हि,hi भोbho गोतम,go·ta·ma पहोतिpa·ho·ti अस्मिंas·miṃ पदेसेpa·de·se अवेरंa·ve·raṃ अब्याबज्झंab·yā·baj·jhaṃ मेत्तचित्तंmet·ta·cit·taṃ भावेतुं;bhā·ve·tuṃ

    Khattiyopi hi, bho gotama, pahoti asmiṁ padese averaṁ abyābajjhaṁ mettacittaṁ bhāvetuṁ;

    Aristocrats, brahmins, peasants, and menials can all do so.

  105. 105

    ब्राह्मणोपिbrāh·ma·ṇo·pi हि,hi भोbho गोतमgo·ta·ma …

    brāhmaṇopi hi, bho gotama …

    (Pāli only)

  106. 106

    वेस्सोपिves·so·pi हि,hi भोbho गोतमgo·ta·ma …

    vessopi hi, bho gotama …

    (Pāli only)

  107. 107

    सुद्दोपिsud·do·pi हि,hi भोbho गोतमgo·ta·ma …

    suddopi hi, bho gotama …

    (Pāli only)

  108. 108

    सब्बेपिsab·be·pi हि,hi भोbho गोतम,go·ta·ma चत्तारोcat·tā·ro वण्णाvaṇ·ṇā पहोन्तिpa·hon·ti अस्मिंas·miṃ पदेसेpa·de·se अवेरंa·ve·raṃ अब्याबज्झंab·yā·baj·jhaṃ मेत्तचित्तंmet·ta·cit·taṃ भावेतुन्”ति।bhā·ve·tun

    sabbepi hi, bho gotama, cattāro vaṇṇā pahonti asmiṁ padese averaṁ abyābajjhaṁ mettacittaṁ bhāvetun”ti.

    For all four classes are capable of developing a heart of love free of enmity and ill will for this region.”

  109. 109

    “एवमेवe·va·me·va खो,kho ब्राह्मण,brāh·ma·ṇa खत्तियकुलाkhat·ti·ya·ku·lā चेपिce·pi अगारस्माa·gā·ras·mā अनगारियंa·na·gā·ri·yaṃ पब्बजितोpab·ba·ji·to होति,ho·ti सोso चca तथागतप्पवेदितंta·thā·ga·tap·pa·ve·di·taṃ धम्मविनयंdham·ma·vi·na·yaṃ आगम्मā·gam·ma पाणातिपाताpā·ṇā·ti·pā·tā पटिविरतोpa·ṭi·vi·ra·to होतिho·ti …पे…pe सम्मादिट्ठिsam·mā·diṭ·ṭhi होति,ho·ti आराधकोā·rā·dha·ko होतिho·ti ञायंñā·yaṃ धम्मंdham·maṃ कुसलं।ku·sa·laṃ

    “Evameva kho, brāhmaṇa, khattiyakulā cepi agārasmā anagāriyaṁ pabbajito hoti, so ca tathāgatappaveditaṁ dhammavinayaṁ āgamma pāṇātipātā paṭivirato hoti …pe… sammādiṭṭhi hoti, ārādhako hoti ñāyaṁ dhammaṁ kusalaṁ.

    “In the same way, suppose someone from a family of aristocrats,

  110. 110

    ब्राह्मणकुलाbrāh·ma·ṇa·ku·lā चेपि,ce·pi ब्राह्मणbrāh·ma·ṇa …

    Brāhmaṇakulā cepi, brāhmaṇa …

    brahmins,

  111. 111

    वेस्सकुलाves·sa·ku·lā चेपि,ce·pi ब्राह्मणbrāh·ma·ṇa …

    vessakulā cepi, brāhmaṇa …

    peasants,

  112. 112

    सुद्दकुलाsud·da·ku·lā चेपि,ce·pi ब्राह्मण,brāh·ma·ṇa अगारस्माa·gā·ras·mā अनगारियंa·na·gā·ri·yaṃ पब्बजितोpab·ba·ji·to होति,ho·ti सोso चca तथागतप्पवेदितंta·thā·ga·tap·pa·ve·di·taṃ धम्मविनयंdham·ma·vi·na·yaṃ आगम्मā·gam·ma पाणातिपाताpā·ṇā·ti·pā·tā पटिविरतोpa·ṭi·vi·ra·to होतिho·ti …पे…pe सम्मादिट्ठिsam·mā·diṭ·ṭhi होति,ho·ti आराधकोā·rā·dha·ko होतिho·ti ञायंñā·yaṃ धम्मंdham·maṃ कुसलं।ku·sa·laṃ

    suddakulā cepi, brāhmaṇa, agārasmā anagāriyaṁ pabbajito hoti, so ca tathāgatappaveditaṁ dhammavinayaṁ āgamma pāṇātipātā paṭivirato hoti …pe… sammādiṭṭhi hoti, ārādhako hoti ñāyaṁ dhammaṁ kusalaṁ.

    or menials goes forth from the lay life to homelessness. Relying on the teaching and training proclaimed by the Realized One … they succeed in the system of the skillful teaching.

  113. 113

    तंtaṃ किंkiṃ मञ्ञसि,mañ·ña·si ब्राह्मण,brāh·ma·ṇa

    Taṁ kiṁ maññasi, brāhmaṇa,

    What do you think, brahmin?

  114. 114

    ब्राह्मणोवbrāh·ma·ṇo·va नुnu खोkho पहोतिpa·ho·ti सोत्तिसिनानिंsot·ti·si·nā·niṃ आदायā·dā·ya नदिंna·diṃ गन्त्वाgan·tvā रजोजल्लंra·jo·jal·laṃ पवाहेतुं,pa·vā·he·tuṃ नोno खत्तियोkhat·ti·yo नोno वेस्सोves·so नोno सुद्दो”ति?sud·do

    brāhmaṇova nu kho pahoti sottisināniṁ ādāya nadiṁ gantvā rajojallaṁ pavāhetuṁ, no khattiyo no vesso no suddo”ti?

    Is only a brahmin capable of taking some bathing cleanser, going to the river, and rinsing off dust and dirt, and not an aristocrat, peasant, or menial?”

  115. 115

    “नोno हिदं,hi·daṃ भोbho गोतम।go·ta·ma

    “No hidaṁ, bho gotama.

    “No, worthy Gotama.

  116. 116

    खत्तियोपिkhat·ti·yo·pi हि,hi भोbho गोतम,go·ta·ma पहोतिpa·ho·ti सोत्तिसिनानिंsot·ti·si·nā·niṃ आदायā·dā·ya नदिंna·diṃ गन्त्वाgan·tvā रजोजल्लंra·jo·jal·laṃ पवाहेतुं;pa·vā·he·tuṃ

    Khattiyopi hi, bho gotama, pahoti sottisināniṁ ādāya nadiṁ gantvā rajojallaṁ pavāhetuṁ;

    (Pāli only)

  117. 117

    ब्राह्मणोपिbrāh·ma·ṇo·pi हि,hi भोbho गोतमgo·ta·ma …

    brāhmaṇopi hi, bho gotama …

    (Pāli only)

  118. 118

    वेस्सोपिves·so·pi हि,hi भोbho गोतमgo·ta·ma …

    vessopi hi, bho gotama …

    (Pāli only)

  119. 119

    सुद्दोपिsud·do·pi हि,hi भोbho गोतमgo·ta·ma …

    suddopi hi, bho gotama …

    (Pāli only)

  120. 120

    सब्बेपिsab·be·pi हि,hi भोbho गोतम,go·ta·ma चत्तारोcat·tā·ro वण्णाvaṇ·ṇā पहोन्तिpa·hon·ti सोत्तिसिनानिंsot·ti·si·nā·niṃ आदायā·dā·ya नदिंna·diṃ गन्त्वाgan·tvā रजोजल्लंra·jo·jal·laṃ पवाहेतुन्”ति।pa·vā·he·tun

    sabbepi hi, bho gotama, cattāro vaṇṇā pahonti sottisināniṁ ādāya nadiṁ gantvā rajojallaṁ pavāhetun”ti.

    All four classes are capable of doing this.”

  121. 121

    “एवमेवe·va·me·va खो,kho ब्राह्मण,brāh·ma·ṇa खत्तियकुलाkhat·ti·ya·ku·lā चेपिce·pi अगारस्माa·gā·ras·mā अनगारियंa·na·gā·ri·yaṃ पब्बजितोpab·ba·ji·to होति,ho·ti सोso चca तथागतप्पवेदितंta·thā·ga·tap·pa·ve·di·taṃ धम्मविनयंdham·ma·vi·na·yaṃ आगम्मā·gam·ma पाणातिपाताpā·ṇā·ti·pā·tā पटिविरतोpa·ṭi·vi·ra·to होतिho·ti …पे…pe सम्मादिट्ठिsam·mā·diṭ·ṭhi होति,ho·ti आराधकोā·rā·dha·ko होतिho·ti ञायंñā·yaṃ धम्मंdham·maṃ कुसलं।ku·sa·laṃ

    “Evameva kho, brāhmaṇa, khattiyakulā cepi agārasmā anagāriyaṁ pabbajito hoti, so ca tathāgatappaveditaṁ dhammavinayaṁ āgamma pāṇātipātā paṭivirato hoti …pe… sammādiṭṭhi hoti, ārādhako hoti ñāyaṁ dhammaṁ kusalaṁ.

    “In the same way, suppose someone from a family of aristocrats,

  122. 122

    ब्राह्मणकुलाbrāh·ma·ṇa·ku·lā चेपि,ce·pi ब्राह्मणbrāh·ma·ṇa …

    Brāhmaṇakulā cepi, brāhmaṇa …

    brahmins,

  123. 123

    वेस्सकुलाves·sa·ku·lā चेपि,ce·pi ब्राह्मणbrāh·ma·ṇa …

    vessakulā cepi, brāhmaṇa …

    peasants,

  124. 124

    सुद्दकुलाsud·da·ku·lā चेपि,ce·pi ब्राह्मण,brāh·ma·ṇa अगारस्माa·gā·ras·mā अनगारियंa·na·gā·ri·yaṃ पब्बजितोpab·ba·ji·to होति,ho·ti सोso चca तथागतप्पवेदितंta·thā·ga·tap·pa·ve·di·taṃ धम्मविनयंdham·ma·vi·na·yaṃ आगम्मā·gam·ma पाणातिपाताpā·ṇā·ti·pā·tā पटिविरतोpa·ṭi·vi·ra·to होतिho·ti …पे…pe सम्मादिट्ठिsam·mā·diṭ·ṭhi होति,ho·ti आराधकोā·rā·dha·ko होतिho·ti ञायंñā·yaṃ धम्मंdham·maṃ कुसलं।ku·sa·laṃ

    suddakulā cepi, brāhmaṇa, agārasmā anagāriyaṁ pabbajito hoti, so ca tathāgatappaveditaṁ dhammavinayaṁ āgamma pāṇātipātā paṭivirato hoti …pe… sammādiṭṭhi hoti, ārādhako hoti ñāyaṁ dhammaṁ kusalaṁ.

    or menials goes forth from the lay life to homelessness. Relying on the teaching and training proclaimed by the Realized One … they succeed in the system of the skillful teaching.

  125. 125

    तंtaṃ किंkiṃ मञ्ञसि,mañ·ña·si ब्राह्मण,brāh·ma·ṇa

    Taṁ kiṁ maññasi, brāhmaṇa,

    What do you think, brahmin?

  126. 126

    इधi·dha राजाrā·jā खत्तियोkhat·ti·yo मुद्धावसित्तोmud·dhā·va·sit·to नानाजच्चानंnā·nā·jac·cā·naṃ पुरिसानंpu·ri·sā·naṃ पुरिससतंpu·ri·sa·sa·taṃ सन्निपातेय्य:san·ni·pā·tey·ya

    idha rājā khattiyo muddhāvasitto nānājaccānaṁ purisānaṁ purisasataṁ sannipāteyya:

    Suppose an anointed aristocratic king were to gather a hundred people born in different classes and say to them:

  127. 127

    ‘आयन्तुā·yan·tu भोन्तोbhon·to येye तत्थtat·tha खत्तियकुलाkhat·ti·ya·ku·lā ब्राह्मणकुलाbrāh·ma·ṇa·ku·lā राजञ्ञकुलाrā·jañ·ña·ku·lā उप्पन्नाup·pan·nā साकस्सsā·kas·sa वाvā सालस्सsā·las·sa वाvā सलळस्सsa·la·ḷas·sa वाvā चन्दनस्सcan·da·nas·sa वाvā पदुमकस्सpa·du·ma·kas·sa वाvā उत्तरारणिंut·ta·rā·ra·ṇiṃ आदायā·dā·ya अग्गिंag·giṃ अभिनिब्बत्तेन्तु,a·bhi·nib·bat·ten·tu तेजोte·jo पातुकरोन्तु;pā·tu·ka·ron·tu

    ‘āyantu bhonto ye tattha khattiyakulā brāhmaṇakulā rājaññakulā uppannā sākassa vā sālassa vā salaḷassa vā candanassa vā padumakassa vā uttarāraṇiṁ ādāya aggiṁ abhinibbattentu, tejo pātukarontu;

    ‘Please gentlemen, let anyone here who was born in a family of aristocrats, brahmins, or chieftains take a drill-stick made of teak, sal, <i lang='pi' translate='no'>salaḷa</i>, sandalwood, or cherry wood, light a fire and produce heat.

  128. 128

    आयन्तुā·yan·tu पनpa·na भोन्तोbhon·to येye तत्थtat·tha चण्डालकुलाcaṇ·ḍā·la·ku·lā नेसादकुलाne·sā·da·ku·lā वेनकुलाve·na·ku·lā रथकारकुलाra·tha·kā·ra·ku·lā पुक्कुसकुलाpuk·ku·sa·ku·lā उप्पन्नाup·pan·nā सापानदोणियाsā·pā·na·do·ṇi·yā वाvā सूकरदोणियाsū·ka·ra·do·ṇi·yā वाvā रजकदोणियाra·ja·ka·do·ṇi·yā वाvā एरण्डकट्ठस्सe·raṇ·ḍa·kaṭ·ṭhas·sa वाvā उत्तरारणिंut·ta·rā·ra·ṇiṃ आदायā·dā·ya अग्गिंag·giṃ अभिनिब्बत्तेन्तु,a·bhi·nib·bat·ten·tu तेजोte·jo पातुकरोन्तू’”ति?pā·tu·ka·ron·tū

    āyantu pana bhonto ye tattha caṇḍālakulā nesādakulā venakulā rathakārakulā pukkusakulā uppannā sāpānadoṇiyā vā sūkaradoṇiyā vā rajakadoṇiyā vā eraṇḍakaṭṭhassa vā uttarāraṇiṁ ādāya aggiṁ abhinibbattentu, tejo pātukarontū’”ti?

    And let anyone here who was born in a family of corpse-workers, hunters, bamboo-workers, chariot-makers, or scavengers take a drill-stick made from a mutt’s drinking trough, a pig’s trough, a dustbin, or castor-oil wood, light a fire and produce heat.’

  129. 129

    “तंtaṃ किंkiṃ मञ्ञसि,mañ·ña·si ब्राह्मण,brāh·ma·ṇa

    “Taṁ kiṁ maññasi, brāhmaṇa,

    What do you think, brahmin?

  130. 130

    योyo एवंe·vaṃ नुnu खोkho सोso खत्तियकुलाkhat·ti·ya·ku·lā ब्राह्मणकुलाbrāh·ma·ṇa·ku·lā राजञ्ञकुलाrā·jañ·ña·ku·lā उप्पन्नेहिup·pan·ne·hi साकस्सsā·kas·sa वाvā सालस्सsā·las·sa वाvā सलळस्सsa·la·ḷas·sa वाvā चन्दनस्सcan·da·nas·sa वाvā पदुमकस्सpa·du·ma·kas·sa वाvā उत्तरारणिंut·ta·rā·ra·ṇiṃ आदायā·dā·ya अग्गिag·gi अभिनिब्बत्तोa·bhi·nib·bat·to तेजोte·jo पातुकतोpā·tu·ka·to सोso एवe·va नुnu ख्वास्सkhvās·sa अग्गिag·gi अच्चिमाac·ci·mā चेवce·va वण्णवाvaṇ·ṇa·vā चca पभस्सरोpa·bhas·sa·ro चca तेनte·na चca सक्काsak·kā अग्गिनाag·gi·nā अग्गिकरणीयंag·gi·ka·ra·ṇī·yaṃ कातुं;kā·tuṃ

    yo evaṁ nu kho so khattiyakulā brāhmaṇakulā rājaññakulā uppannehi sākassa vā sālassa vā salaḷassa vā candanassa vā padumakassa vā uttarāraṇiṁ ādāya aggi abhinibbatto tejo pātukato so eva nu khvāssa aggi accimā ceva vaṇṇavā ca pabhassaro ca tena ca sakkā agginā aggikaraṇīyaṁ kātuṁ;

    Would only the fire produced by the high class people with good quality wood have flames, color, and radiance, and be usable as fire,

  131. 131

    योyo पनpa·na सोso चण्डालकुलाcaṇ·ḍā·la·ku·lā नेसादकुलाne·sā·da·ku·lā वेनकुलाve·na·ku·lā रथकारकुलाra·tha·kā·ra·ku·lā पुक्कुसकुलाpuk·ku·sa·ku·lā उप्पन्नेहिup·pan·ne·hi सापानदोणियाsā·pā·na·do·ṇi·yā वाvā सूकरदोणियाsū·ka·ra·do·ṇi·yā वाvā रजकदोणियाra·ja·ka·do·ṇi·yā वाvā एरण्डकट्ठस्सe·raṇ·ḍa·kaṭ·ṭhas·sa वाvā उत्तरारणिंut·ta·rā·ra·ṇiṃ आदायā·dā·ya अग्गिag·gi अभिनिब्बत्तोa·bhi·nib·bat·to तेजोte·jo पातुकतोpā·tu·ka·to स्वास्सsvās·sa अग्गिag·gi नna चेवce·va अच्चिमाac·ci·mā नna चca वण्णवाvaṇ·ṇa·vā नna चca पभस्सरोpa·bhas·sa·ro नna चca तेनte·na सक्काsak·kā अग्गिनाag·gi·nā अग्गिकरणीयंag·gi·ka·ra·ṇī·yaṃ कातुन्”ति?kā·tun

    yo pana so caṇḍālakulā nesādakulā venakulā rathakārakulā pukkusakulā uppannehi sāpānadoṇiyā vā sūkaradoṇiyā vā rajakadoṇiyā vā eraṇḍakaṭṭhassa vā uttarāraṇiṁ ādāya aggi abhinibbatto tejo pātukato svāssa aggi na ceva accimā na ca vaṇṇavā na ca pabhassaro na ca tena sakkā agginā aggikaraṇīyaṁ kātun”ti?

    and not the fire produced by the low class people with poor quality wood?”

  132. 132

    “नोno हिदं,hi·daṃ भोbho गोतम।go·ta·ma

    “No hidaṁ, bho gotama.

    “No, worthy Gotama.

  133. 133

    योपिyo·pi हिhi सो,so भोbho गोतम,go·ta·ma खत्तियकुलाkhat·ti·ya·ku·lā ब्राह्मणकुलाbrāh·ma·ṇa·ku·lā राजञ्ञकुलाrā·jañ·ña·ku·lā उप्पन्नेहिup·pan·ne·hi साकस्सsā·kas·sa वाvā सालस्सsā·las·sa वाvā सलळस्सsa·la·ḷas·sa वाvā चन्दनस्सcan·da·nas·sa वाvā पदुमकस्सpa·du·ma·kas·sa वाvā उत्तरारणिंut·ta·rā·ra·ṇiṃ आदायā·dā·ya अग्गिag·gi अभिनिब्बत्तोa·bhi·nib·bat·to तेजोte·jo पातुकतोpā·tu·ka·to स्वास्सsvās·sa अग्गिag·gi अच्चिमाac·ci·mā चेवce·va वण्णवाvaṇ·ṇa·vā चca पभस्सरोpa·bhas·sa·ro चca तेनte·na चca सक्काsak·kā अग्गिनाag·gi·nā अग्गिकरणीयंag·gi·ka·ra·ṇī·yaṃ कातुं;kā·tuṃ

    Yopi hi so, bho gotama, khattiyakulā brāhmaṇakulā rājaññakulā uppannehi sākassa vā sālassa vā salaḷassa vā candanassa vā padumakassa vā uttarāraṇiṁ ādāya aggi abhinibbatto tejo pātukato svāssa aggi accimā ceva vaṇṇavā ca pabhassaro ca tena ca sakkā agginā aggikaraṇīyaṁ kātuṁ;

    The fire produced by the high class people with good quality wood would have flames, color, and radiance, and be usable as fire,

  134. 134

    योपिyo·pi सोso चण्डालकुलाcaṇ·ḍā·la·ku·lā नेसादकुलाne·sā·da·ku·lā वेनकुलाve·na·ku·lā रथकारकुलाra·tha·kā·ra·ku·lā पुक्कुसकुलाpuk·ku·sa·ku·lā उप्पन्नेहिup·pan·ne·hi सापानदोणियाsā·pā·na·do·ṇi·yā वाvā सूकरदोणियाsū·ka·ra·do·ṇi·yā वाvā रजकदोणियाra·ja·ka·do·ṇi·yā वाvā एरण्डकट्ठस्सe·raṇ·ḍa·kaṭ·ṭhas·sa वाvā उत्तरारणिंut·ta·rā·ra·ṇiṃ आदायā·dā·ya अग्गिag·gi अभिनिब्बत्तोa·bhi·nib·bat·to तेजोte·jo पातुकतोpā·tu·ka·to स्वास्सsvās·sa अग्गिag·gi अच्चिमाac·ci·mā चेवce·va वण्णवाvaṇ·ṇa·vā चca पभस्सरोpa·bhas·sa·ro चca तेनte·na चca सक्काsak·kā अग्गिनाag·gi·nā अग्गिकरणीयंag·gi·ka·ra·ṇī·yaṃ कातुं।kā·tuṃ

    yopi so caṇḍālakulā nesādakulā venakulā rathakārakulā pukkusakulā uppannehi sāpānadoṇiyā vā sūkaradoṇiyā vā rajakadoṇiyā vā eraṇḍakaṭṭhassa vā uttarāraṇiṁ ādāya aggi abhinibbatto tejo pātukato svāssa aggi accimā ceva vaṇṇavā ca pabhassaro ca tena ca sakkā agginā aggikaraṇīyaṁ kātuṁ.

    and so would the fire produced by the low class people with poor quality wood.

  135. 135

    सब्बोपिsab·bo·pi हि,hi भोbho गोतम,go·ta·ma अग्गिag·gi अच्चिमाac·ci·mā चेवce·va वण्णवाvaṇ·ṇa·vā चca पभस्सरोpa·bhas·sa·ro चca सब्बेनपिsab·be·na·pi सक्काsak·kā अग्गिनाag·gi·nā अग्गिकरणीयंag·gi·ka·ra·ṇī·yaṃ कातुन्”ति।kā·tun

    Sabbopi hi, bho gotama, aggi accimā ceva vaṇṇavā ca pabhassaro ca sabbenapi sakkā agginā aggikaraṇīyaṁ kātun”ti.

    For all fire has flames, color, and radiance, and is usable as fire.”

  136. 136

    “एवमेवe·va·me·va खो,kho ब्राह्मण,brāh·ma·ṇa खत्तियकुलाkhat·ti·ya·ku·lā चेपिce·pi अगारस्माa·gā·ras·mā अनगारियंa·na·gā·ri·yaṃ पब्बजितोpab·ba·ji·to होति,ho·ti सोso चca तथागतप्पवेदितंta·thā·ga·tap·pa·ve·di·taṃ धम्मविनयंdham·ma·vi·na·yaṃ आगम्मā·gam·ma पाणातिपाताpā·ṇā·ti·pā·tā पटिविरतोpa·ṭi·vi·ra·to होतिho·ti …पे…pe सम्मादिट्ठिsam·mā·diṭ·ṭhi होति,ho·ti आराधकोā·rā·dha·ko होतिho·ti ञायंñā·yaṃ धम्मंdham·maṃ कुसलं।ku·sa·laṃ

    “Evameva kho, brāhmaṇa, khattiyakulā cepi agārasmā anagāriyaṁ pabbajito hoti, so ca tathāgatappaveditaṁ dhammavinayaṁ āgamma pāṇātipātā paṭivirato hoti …pe… sammādiṭṭhi hoti, ārādhako hoti ñāyaṁ dhammaṁ kusalaṁ.

    “In the same way, suppose someone from a family of aristocrats,

  137. 137

    ब्राह्मणकुलाbrāh·ma·ṇa·ku·lā चेपि,ce·pi ब्राह्मणbrāh·ma·ṇa …

    Brāhmaṇakulā cepi, brāhmaṇa …

    brahmins,

  138. 138

    वेस्सकुलाves·sa·ku·lā चेपि,ce·pi ब्राह्मणbrāh·ma·ṇa …

    vessakulā cepi, brāhmaṇa …

    peasants,

  139. 139

    सुद्दकुलाsud·da·ku·lā चेपि,ce·pi ब्राह्मण,brāh·ma·ṇa अगारस्माa·gā·ras·mā अनगारियंa·na·gā·ri·yaṃ पब्बजितोpab·ba·ji·to होति,ho·ti सोso चca तथागतप्पवेदितंta·thā·ga·tap·pa·ve·di·taṃ धम्मविनयंdham·ma·vi·na·yaṃ आगम्मā·gam·ma पाणातिपाताpā·ṇā·ti·pā·tā पटिविरतोpa·ṭi·vi·ra·to होति,ho·ti अदिन्नादानाa·din·nā·dā·nā पटिविरतोpa·ṭi·vi·ra·to होति,ho·ti अब्रह्मचरियाab·rah·ma·ca·ri·yā पटिविरतोpa·ṭi·vi·ra·to होति,ho·ti मुसावादाmu·sā·vā·dā पटिविरतोpa·ṭi·vi·ra·to होति,ho·ti पिसुणायpi·su·ṇā·ya वाचायvā·cā·ya पटिविरतोpa·ṭi·vi·ra·to होति,ho·ti फरुसायpha·ru·sā·ya वाचायvā·cā·ya पटिविरतोpa·ṭi·vi·ra·to होति,ho·ti सम्फप्पलापाsam·phap·pa·lā·pā पटिविरतोpa·ṭi·vi·ra·to होति,ho·ti अनभिज्झालुa·na·bhij·jhā·lu होति,ho·ti अब्यापन्नचित्तोab·yā·pan·na·cit·to होति,ho·ti सम्मादिट्ठिsam·mā·diṭ·ṭhi होति,ho·ti आराधकोā·rā·dha·ko होतिho·ti ञायंñā·yaṃ धम्मंdham·maṃ कुसलन्”ति।ku·sa·lan

    suddakulā cepi, brāhmaṇa, agārasmā anagāriyaṁ pabbajito hoti, so ca tathāgatappaveditaṁ dhammavinayaṁ āgamma pāṇātipātā paṭivirato hoti, adinnādānā paṭivirato hoti, abrahmacariyā paṭivirato hoti, musāvādā paṭivirato hoti, pisuṇāya vācāya paṭivirato hoti, pharusāya vācāya paṭivirato hoti, samphappalāpā paṭivirato hoti, anabhijjhālu hoti, abyāpannacitto hoti, sammādiṭṭhi hoti, ārādhako hoti ñāyaṁ dhammaṁ kusalan”ti.

    or menials goes forth from the lay life to homelessness. Relying on the teaching and training proclaimed by the Realized One they refrain from killing living creatures, stealing, and sex. They refrain from using speech that’s false, divisive, harsh, or nonsensical. And they’re content, kind-hearted, with right view. They succeed in the system of the skillful teaching.”

  140. 140

    एवंe·vaṃ वुत्ते,vut·te एसुकारीe·su·kā·rī ब्राह्मणोbrāh·ma·ṇo भगवन्तंbha·ga·van·taṃ एतदवोच:e·ta·da·vo·ca

    Evaṁ vutte, esukārī brāhmaṇo bhagavantaṁ etadavoca:

    When he had spoken, Esukārī said to him,

  141. 141

    “अभिक्कन्तं,a·bhik·kan·taṃ भोbho गोतम,go·ta·ma अभिक्कन्तं,a·bhik·kan·taṃ भोbho गोतमgo·ta·ma …पे…pe

    “abhikkantaṁ, bho gotama, abhikkantaṁ, bho gotama …pe…

    “Excellent, worthy Gotama! Excellent! …

  142. 142

    उपासकंu·pā·sa·kaṃ मंmaṃ भवंbha·vaṃ गोतमोgo·ta·mo धारेतुdhā·re·tu अज्जतग्गेaj·ja·tag·ge पाणुपेतंpā·ṇu·pe·taṃ सरणंsa·ra·ṇaṃ गतन्”ति।ga·tan

    upāsakaṁ maṁ bhavaṁ gotamo dhāretu ajjatagge pāṇupetaṁ saraṇaṁ gatan”ti.

    From this day forth, may the worthy Gotama remember me as a lay follower who has gone for refuge for life.”

  143. 143

    एसुकारीसुत्तंe·su·kā·rī·sut·taṃ निट्ठितंniṭ·ṭhi·taṃ छट्ठं।chaṭ·ṭhaṃ

    Esukārīsuttaṁ niṭṭhitaṁ chaṭṭhaṁ.

    (Pāli only)

Sources. Sanskrit: Satyavedaḥ, the New Testament in Sanskrit (Calcutta Baptist Missionaries, 1851; J. Wenger’s revision of W. Carey’s version). Digital text © 2018 SanskritBible.in, via eBible.org, licensed CC BY-SA 4.0; changed here: arranged by verse and every word linked to the dictionary (links made automatically). Old Testament Sanskrit: the Old Testament in Sanskrit, Calcutta Baptist Mission Press, 1848–1852 (public domain), read by OCR from the Internet Archive scans of the Boston University School of Theology copy; unproofread, with machine clean-up only. Pāli Canon: Mahāsaṅgīti Tipiṭaka Buddhavasse 2500 (based on the Vipassana Research Institute’s Chaṭṭha Saṅgāyana edition), from SuttaCentral bilara-data, CC0; Devanagari and pronunciation made automatically from the Roman text. Pāli English: Bhikkhu Sujato (suttas) and Bhikkhu Brahmali (Vinaya), SuttaCentral, CC0. Pāli word meanings: the Pali Text Society’s Pali-English Dictionary (Rhys Davids & Stede), corrected reprint © The Pali Text Society, CC BY-NC 3.0, digital text from BuddhaDust; word matching automatic. English: King James Version (1769), public domain; words the translators added are in italics. Word meanings and pronunciations: Monier-Williams, Sanskrit–English Dictionary (1872), via this site’s Sanskrit dictionary (CC BY-SA 4.0); English↔Sanskrit word matches made automatically and may need checking.