Klryz

Scripture · Sanskrit Bible with the King James Version · the Pāli Canon

Numbered Discourses 3 58 अङ्गुत्तर 3 58

Chapter: 123456789101112131415161718192021222324252627282930313233343536373839404142434445464748495051525354555657585960616263646566676869707172737475767778798081828384858687888990919293949596979899100101102103104105106107108109110111112113114115116117118119120121122123124125126127128129130131132133134135136137138139140141142143144145146147148149150151152153154155156157158

Tikaṇṇasutta

Pāli in Devanagari; under each word its Roman pronunciation, syllable by syllable (ṃ = nasal hum). Tap a Pāli word for its meaning (PTS Pāli-English Dictionary); tap again to open it in the Pāli dictionary.

Verse: 12345678910111213141516171819202122232425262728293031323334353637383940414243444546474849505152535455565758596061 · Hide pronunciation

  1. 1

    अङ्गुत्तरaṅ·gut·ta·ra निकायni·kā·ya 3।58

    Aṅguttara Nikāya 3.58

    Numbered Discourses 3.58

  2. 2

    6। ब्राह्मणवग्गbrāh·ma·ṇa·vag·ga

    6. Brāhmaṇavagga

    6. Brahmins

  3. 3

    तिकण्णसुत्तti·kaṇ·ṇa·sut·ta

    Tikaṇṇasutta

    With Tikaṇṇa

  4. 4

    अथa·tha खोkho तिकण्णोti·kaṇ·ṇo ब्राह्मणोbrāh·ma·ṇo येनye·na भगवाbha·ga·vā तेनुपसङ्कमि;te·nu·pa·saṅ·ka·mi उपसङ्कमित्वाu·pa·saṅ·ka·mit·vā भगवताbha·ga·va·tā सद्धिंsad·dhiṃ …पे…pe

    Atha kho tikaṇṇo brāhmaṇo yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavatā saddhiṁ …pe…

    Then Tikaṇṇa the brahmin went up to the Buddha, and exchanged greetings with him.

  5. 5

    एकमन्तंe·ka·man·taṃ निसिन्नोni·sin·no खोkho तिकण्णोti·kaṇ·ṇo ब्राह्मणोbrāh·ma·ṇo भगवतोbha·ga·va·to सम्मुखाsam·mu·khā तेविज्जानंte·vij·jā·naṃ सुदंsu·daṃ ब्राह्मणानंbrāh·ma·ṇā·naṃ वण्णंvaṇ·ṇaṃ भासति:bhā·sa·ti

    ekamantaṁ nisinno kho tikaṇṇo brāhmaṇo bhagavato sammukhā tevijjānaṁ sudaṁ brāhmaṇānaṁ vaṇṇaṁ bhāsati:

    Seated to one side, in front of the Buddha, Tikaṇṇa praised the brahmins who were proficient in the three Vedas,

  6. 6

    “एवम्पिe·vam·pi तेविज्जाte·vij·jā ब्राह्मणा,brāh·ma·ṇā इतिपिi·ti·pi तेविज्जाte·vij·jā ब्राह्मणा”ति।brāh·ma·ṇā

    “evampi tevijjā brāhmaṇā, itipi tevijjā brāhmaṇā”ti.

    “Such are the brahmins, masters of the three Vedic knowledges! Thus are the brahmins, masters of the three Vedic knowledges!”

  7. 7

    “यथाya·thā कथंka·thaṃ पन,pa·na ब्राह्मण,brāh·ma·ṇa ब्राह्मणाbrāh·ma·ṇā ब्राह्मणंbrāh·ma·ṇaṃ तेविज्जंte·vij·jaṃ पञ्ञापेन्ती”ति?pañ·ñā·pen·tī

    “Yathā kathaṁ pana, brāhmaṇa, brāhmaṇā brāhmaṇaṁ tevijjaṁ paññāpentī”ti?

    “But brahmin, how do the brahmins describe a brahmin who is master of the three Vedic knowledges?”

  8. 8

    “इध,i·dha भोbho गोतम,go·ta·ma ब्राह्मणोbrāh·ma·ṇo उभतोu·bha·to सुजातोsu·jā·to होतिho·ti मातितोmā·ti·to चca पितितोpi·ti·to च,ca संसुद्धगहणिकोsaṃ·sud·dha·ga·ha·ṇi·ko यावyā·va सत्तमाsat·ta·mā पितामहयुगा,pi·tā·ma·ha·yu·gā अक्खित्तोak·khit·to अनुपक्कुट्ठोa·nu·pak·kuṭ·ṭho जातिवादेन,jā·ti·vā·de·na अज्झायको,aj·jhā·ya·ko मन्तधरो,man·ta·dha·ro तिण्णंtiṇ·ṇaṃ वेदानंve·dā·naṃ पारगूpā·ra·gū सनिघण्डुकेटुभानंsa·ni·ghaṇ·ḍu·ke·ṭu·bhā·naṃ साक्खरप्पभेदानंsāk·kha·rap·pa·bhe·dā·naṃ इतिहासपञ्चमानं,i·ti·hā·sa·pañ·ca·mā·naṃ पदको,pa·da·ko वेय्याकरणो,vey·yā·ka·ra·ṇo लोकायतमहापुरिसलक्खणेसुlo·kā·ya·ta·ma·hā·pu·ri·sa·lak·kha·ṇe·su अनवयोति।a·na·va·yo·ti

    “Idha, bho gotama, brāhmaṇo ubhato sujāto hoti mātito ca pitito ca, saṁsuddhagahaṇiko yāva sattamā pitāmahayugā, akkhitto anupakkuṭṭho jātivādena, ajjhāyako, mantadharo, tiṇṇaṁ vedānaṁ pāragū sanighaṇḍukeṭubhānaṁ sākkharappabhedānaṁ itihāsapañcamānaṁ, padako, veyyākaraṇo, lokāyatamahāpurisalakkhaṇesu anavayoti.

    “Worthy Gotama, it’s when a brahmin is well born on both his mother’s and father’s side, stemming from a clean vessel, with irrefutable and impeccable genealogy back to the seventh paternal generation. He recites and remembers the hymns, and has mastered the three Vedas, together with their vocabularies and ritual performance, their phonology and word classification, and the testaments as fifth. He knows them word-by-word, and their grammar. He is well versed in cosmology and the marks of a great man.

  9. 9

    एवंe·vaṃ खो,kho भोbho गोतम,go·ta·ma ब्राह्मणाbrāh·ma·ṇā ब्राह्मणंbrāh·ma·ṇaṃ तेविज्जंte·vij·jaṃ पञ्ञापेन्ती”ति।pañ·ñā·pen·tī

    Evaṁ kho, bho gotama, brāhmaṇā brāhmaṇaṁ tevijjaṁ paññāpentī”ti.

    That’s how the brahmins describe a brahmin who is master of the three Vedic knowledges.”

  10. 10

    “अञ्ञथाañ·ña·thā खो,kho ब्राह्मण,brāh·ma·ṇa ब्राह्मणाbrāh·ma·ṇā ब्राह्मणंbrāh·ma·ṇaṃ तेविज्जंte·vij·jaṃ पञ्ञापेन्ति,pañ·ñā·pen·ti अञ्ञथाañ·ña·thā चca पनpa·na अरियस्सa·ri·yas·sa विनयेvi·na·ye तेविज्जोte·vij·jo होती”ति।ho·tī

    “Aññathā kho, brāhmaṇa, brāhmaṇā brāhmaṇaṁ tevijjaṁ paññāpenti, aññathā ca pana ariyassa vinaye tevijjo hotī”ti.

    “Brahmin, a master of three knowledges according to the brahmins is quite different from a master of the three knowledges in the training of the Noble One.”

  11. 11

    “यथाya·thā कथंka·thaṃ पन,pa·na भोbho गोतम,go·ta·ma अरियस्सa·ri·yas·sa विनयेvi·na·ye तेविज्जोte·vij·jo होति?ho·ti

    “Yathā kathaṁ pana, bho gotama, ariyassa vinaye tevijjo hoti?

    “But worthy Gotama, how is one a master of the three knowledges in the training of the Noble One?

  12. 12

    साधुsā·dhu मेme भवंbha·vaṃ गोतमोgo·ta·mo तथाta·thā धम्मंdham·maṃ देसेतुde·se·tu यथाya·thā अरियस्सa·ri·yas·sa विनयेvi·na·ye तेविज्जोte·vij·jo होती”ति।ho·tī

    Sādhu me bhavaṁ gotamo tathā dhammaṁ desetu yathā ariyassa vinaye tevijjo hotī”ti.

    Worthy Gotama, please teach me this.”

  13. 13

    “तेनte·na हि,hi ब्राह्मण,brāh·ma·ṇa सुणाहि,su·ṇā·hi साधुकंsā·dhu·kaṃ मनसिma·na·si करोहि;ka·ro·hi भासिस्सामी”ति।bhā·sis·sā·mī

    “Tena hi, brāhmaṇa, suṇāhi, sādhukaṁ manasi karohi; bhāsissāmī”ti.

    “Well then, brahmin, listen and apply your mind well, I will speak.”

  14. 14

    “एवं,e·vaṃ भो”तिbho खोkho तिकण्णोti·kaṇ·ṇo ब्राह्मणोbrāh·ma·ṇo भगवतोbha·ga·va·to पच्चस्सोसि।pac·cas·so·si

    “Evaṁ, bho”ti kho tikaṇṇo brāhmaṇo bhagavato paccassosi.

    “Yes, worthy sir,” Tikaṇṇa replied.

  15. 15

    भगवाbha·ga·vā एतदवोच:e·ta·da·vo·ca

    Bhagavā etadavoca:

    The Buddha said this:

  16. 16

    “इध,i·dha ब्राह्मण,brāh·ma·ṇa भिक्खुbhik·khu विविच्चेवvi·vic·ce·va कामेहिkā·me·hi विविच्चvi·vic·ca अकुसलेहिa·ku·sa·le·hi धम्मेहिdham·me·hi सवितक्कंsa·vi·tak·kaṃ सविचारंsa·vi·cā·raṃ विवेकजंvi·ve·ka·jaṃ पीतिसुखंpī·ti·su·khaṃ पठमंpa·ṭha·maṃ झानंjhā·naṃ उपसम्पज्जu·pa·sam·paj·ja विहरति।vi·ha·ra·ti

    “Idha, brāhmaṇa, bhikkhu vivicceva kāmehi vivicca akusalehi dhammehi savitakkaṁ savicāraṁ vivekajaṁ pītisukhaṁ paṭhamaṁ jhānaṁ upasampajja viharati.

    “Brahmin, it’s when a mendicant, quite secluded from sensual pleasures, secluded from unskillful qualities, enters and remains in the first absorption, which has the rapture and bliss born of seclusion, while placing the mind and keeping it connected.

  17. 17

    वितक्कविचारानंvi·tak·ka·vi·cā·rā·naṃ वूपसमाvū·pa·sa·mā अज्झत्तंaj·jhat·taṃ सम्पसादनंsam·pa·sā·da·naṃ चेतसोce·ta·so एकोदिभावंe·ko·di·bhā·vaṃ अवितक्कंa·vi·tak·kaṃ अविचारंa·vi·cā·raṃ समाधिजंsa·mā·dhi·jaṃ पीतिसुखंpī·ti·su·khaṃ दुतियंdu·ti·yaṃ झानंjhā·naṃ उपसम्पज्जu·pa·sam·paj·ja विहरति।vi·ha·ra·ti

    Vitakkavicārānaṁ vūpasamā ajjhattaṁ sampasādanaṁ cetaso ekodibhāvaṁ avitakkaṁ avicāraṁ samādhijaṁ pītisukhaṁ dutiyaṁ jhānaṁ upasampajja viharati.

    As the placing of the mind and keeping it connected are stilled, they enter and remain in the second absorption, which has the rapture and bliss born of immersion, with internal clarity and mind at one, without placing the mind and keeping it connected.

  18. 18

    पीतियाpī·ti·yā चca विरागाvi·rā·gā उपेक्खकोu·pek·kha·ko चca विहरतिvi·ha·ra·ti सतोsa·to चca सम्पजानो,sam·pa·jā·no सुखञ्चsu·khañ·ca कायेनkā·ye·na पटिसंवेदेतिpa·ṭi·saṃ·ve·de·ti यंyaṃ तंtaṃ अरियाa·ri·yā आचिक्खन्ति:ā·cik·khan·ti ‘उपेक्खकोu·pek·kha·ko सतिमाsa·ti·mā सुखविहारी’तिsu·kha·vi·hā·rī ततियंta·ti·yaṃ झानंjhā·naṃ उपसम्पज्जu·pa·sam·paj·ja विहरति।vi·ha·ra·ti

    Pītiyā ca virāgā upekkhako ca viharati sato ca sampajāno, sukhañca kāyena paṭisaṁvedeti yaṁ taṁ ariyā ācikkhanti: ‘upekkhako satimā sukhavihārī’ti tatiyaṁ jhānaṁ upasampajja viharati.

    And with the fading away of rapture, they enter and remain in the third absorption, where they meditate with equanimity, mindful and aware, experiencing for themselves the bliss of which the noble ones declare, ‘Equanimous and mindful, one meditates in bliss.’

  19. 19

    सुखस्सsu·khas·sa चca पहानाpa·hā·nā दुक्खस्सduk·khas·sa चca पहाना,pa·hā·nā पुब्बेवpub·be·va सोमनस्सदोमनस्सानंso·ma·nas·sa·do·ma·nas·sā·naṃ अत्थङ्गमाat·thaṅ·ga·mā अदुक्खमसुखंa·duk·kha·ma·su·khaṃ उपेक्खासतिपारिसुद्धिंu·pek·khā·sa·ti·pā·ri·sud·dhiṃ चतुत्थंca·tut·thaṃ झानंjhā·naṃ उपसम्पज्जu·pa·sam·paj·ja विहरति।vi·ha·ra·ti

    Sukhassa ca pahānā dukkhassa ca pahānā, pubbeva somanassadomanassānaṁ atthaṅgamā adukkhamasukhaṁ upekkhāsatipārisuddhiṁ catutthaṁ jhānaṁ upasampajja viharati.

    With the giving up of pleasure and pain, and the disappearance of former happiness and sadness, they enter and remain in the fourth absorption, without pleasure or pain, with pure equanimity and mindfulness.

  20. 20

    सोso एवंe·vaṃ समाहितेsa·mā·hi·te चित्तेcit·te परिसुद्धेpa·ri·sud·dhe परियोदातेpa·ri·yo·dā·te अनङ्गणेa·naṅ·ga·ṇe विगतूपक्किलेसेvi·ga·tū·pak·ki·le·se मुदुभूतेmu·du·bhū·te कम्मनियेkam·ma·ni·ye ठितेṭhi·te आनेञ्जप्पत्तेā·neñ·jap·pat·te पुब्बेनिवासानुस्सतिञाणायpub·be·ni·vā·sā·nus·sa·ti·ñā·ṇā·ya चित्तंcit·taṃ अभिनिन्नामेति।a·bhi·nin·nā·me·ti

    So evaṁ samāhite citte parisuddhe pariyodāte anaṅgaṇe vigatūpakkilese mudubhūte kammaniye ṭhite āneñjappatte pubbenivāsānussatiñāṇāya cittaṁ abhininnāmeti.

    When their mind has become immersed in samādhi like this—purified, bright, flawless, rid of corruptions, pliable, workable, steady, and imperturbable—they extend it toward recollection of past lives.

  21. 21

    सोso अनेकविहितंa·ne·ka·vi·hi·taṃ पुब्बेनिवासंpub·be·ni·vā·saṃ अनुस्सरति,a·nus·sa·ra·ti सेय्यथिदं—एकम्पिsey·ya·thi·daṃ जातिंjā·tiṃ द्वेपिdve·pi जातियोjā·ti·yo तिस्सोपिtis·so·pi जातियोjā·ti·yo चतस्सोपिca·tas·so·pi जातियोjā·ti·yo पञ्चपिpañ·ca·pi जातियोjā·ti·yo दसपिda·sa·pi जातियोjā·ti·yo वीसम्पिvī·sam·pi जातियोjā·ti·yo तिंसम्पिtiṃ·sam·pi जातियोjā·ti·yo चत्तारीसम्पिcat·tā·rī·sam·pi जातियोjā·ti·yo पञ्ञासम्पिpañ·ñā·sam·pi जातियोjā·ti·yo जातिसतम्पिjā·ti·sa·tam·pi जातिसहस्सम्पिjā·ti·sa·has·sam·pi जातिसतसहस्सम्पि,jā·ti·sa·ta·sa·has·sam·pi अनेकेपिa·ne·ke·pi संवट्टकप्पेsaṃ·vaṭ·ṭa·kap·pe अनेकेपिa·ne·ke·pi विवट्टकप्पेvi·vaṭ·ṭa·kap·pe अनेकेपिa·ne·ke·pi संवट्टविवट्टकप्पे:saṃ·vaṭ·ṭa·vi·vaṭ·ṭa·kap·pe ‘अमुत्रासिंa·mut·rā·siṃ एवंनामोe·vaṃ·nā·mo एवङ्गोत्तोe·vaṅ·got·to एवंवण्णोe·vaṃ·vaṇ·ṇo एवमाहारोe·va·mā·hā·ro एवंसुखदुक्खप्पटिसंवेदीe·vaṃ·su·kha·duk·khap·pa·ṭi·saṃ·ve·dī एवमायुपरियन्तो,e·va·mā·yu·pa·ri·yan·to सोso ततोta·to चुतोcu·to अमुत्रa·mut·ra उदपादिं।u·da·pā·diṃ तत्रापासिंtat·rā·pā·siṃ एवंनामोe·vaṃ·nā·mo एवङ्गोत्तोe·vaṅ·got·to एवंवण्णोe·vaṃ·vaṇ·ṇo एवमाहारोe·va·mā·hā·ro एवंसुखदुक्खप्पटिसंवेदीe·vaṃ·su·kha·duk·khap·pa·ṭi·saṃ·ve·dī एवमायुपरियन्तो,e·va·mā·yu·pa·ri·yan·to सोso ततोta·to चुतोcu·to इधूपपन्नो’ति।i·dhū·pa·pan·no इतिi·ti साकारंsā·kā·raṃ सउद्देसंsa·ud·de·saṃ अनेकविहितंa·ne·ka·vi·hi·taṃ पुब्बेनिवासंpub·be·ni·vā·saṃ अनुस्सरति।a·nus·sa·ra·ti

    So anekavihitaṁ pubbenivāsaṁ anussarati, seyyathidaṁ—ekampi jātiṁ dvepi jātiyo tissopi jātiyo catassopi jātiyo pañcapi jātiyo dasapi jātiyo vīsampi jātiyo tiṁsampi jātiyo cattārīsampi jātiyo paññāsampi jātiyo jātisatampi jātisahassampi jātisatasahassampi, anekepi saṁvaṭṭakappe anekepi vivaṭṭakappe anekepi saṁvaṭṭavivaṭṭakappe: ‘amutrāsiṁ evaṁnāmo evaṅgotto evaṁvaṇṇo evamāhāro evaṁsukhadukkhappaṭisaṁvedī evamāyupariyanto, so tato cuto amutra udapādiṁ. Tatrāpāsiṁ evaṁnāmo evaṅgotto evaṁvaṇṇo evamāhāro evaṁsukhadukkhappaṭisaṁvedī evamāyupariyanto, so tato cuto idhūpapanno’ti. Iti sākāraṁ sauddesaṁ anekavihitaṁ pubbenivāsaṁ anussarati.

    They recollect many kinds of past lives. That is: one, two, three, four, five, ten, twenty, thirty, forty, fifty, a hundred, a thousand, a hundred thousand rebirths; many eons of the world contracting, many eons of the world expanding, many eons of the world contracting and expanding. They remember: ‘There, I was named this, my clan was that, I looked like this, and that was my food. This was how I felt pleasure and pain, and that was how my life ended. When I passed away from that place I was reborn somewhere else. There, too, I was named this, my clan was that, I looked like this, and that was my food. This was how I felt pleasure and pain, and that was how my life ended. When I passed away from that place I was reborn here.’ And so they recollect their many kinds of past lives, with features and details.

  22. 22

    अयमस्सa·ya·mas·sa पठमाpa·ṭha·mā विज्जाvij·jā अधिगताa·dhi·ga·tā होति;ho·ti

    Ayamassa paṭhamā vijjā adhigatā hoti;

    This is the first knowledge that they attain.

  23. 23

    अविज्जाa·vij·jā विहता,vi·ha·tā विज्जाvij·jā उप्पन्ना;up·pan·nā तमोta·mo विहतो,vi·ha·to आलोकोā·lo·ko उप्पन्नोup·pan·no यथाya·thā तंtaṃ अप्पमत्तस्सap·pa·mat·tas·sa आतापिनोā·tā·pi·no पहितत्तस्सpa·hi·tat·tas·sa विहरतो।vi·ha·ra·to

    avijjā vihatā, vijjā uppannā; tamo vihato, āloko uppanno yathā taṁ appamattassa ātāpino pahitattassa viharato.

    Ignorance is banished and knowledge has arisen; darkness is banished and light has arisen, as happens for a meditator who is diligent, keen, and resolute.

  24. 24

    सोso एवंe·vaṃ समाहितेsa·mā·hi·te चित्तेcit·te परिसुद्धेpa·ri·sud·dhe परियोदातेpa·ri·yo·dā·te अनङ्गणेa·naṅ·ga·ṇe विगतूपक्किलेसेvi·ga·tū·pak·ki·le·se मुदुभूतेmu·du·bhū·te कम्मनियेkam·ma·ni·ye ठितेṭhi·te आनेञ्जप्पत्तेā·neñ·jap·pat·te सत्तानंsat·tā·naṃ चुतूपपातञाणायcu·tū·pa·pā·ta·ñā·ṇā·ya चित्तंcit·taṃ अभिनिन्नामेति।a·bhi·nin·nā·me·ti

    So evaṁ samāhite citte parisuddhe pariyodāte anaṅgaṇe vigatūpakkilese mudubhūte kammaniye ṭhite āneñjappatte sattānaṁ cutūpapātañāṇāya cittaṁ abhininnāmeti.

    When their mind has become immersed in samādhi like this—purified, bright, flawless, rid of corruptions, pliable, workable, steady, and imperturbable—they extend it toward knowledge of the death and rebirth of sentient beings.

  25. 25

    सोso दिब्बेनdib·be·na चक्खुनाcak·khu·nā विसुद्धेनvi·sud·dhe·na अतिक्कन्तमानुसकेनa·tik·kan·ta·mā·nu·sa·ke·na सत्तेsat·te पस्सतिpas·sa·ti चवमानेca·va·mā·ne उपपज्जमानेu·pa·paj·ja·mā·ne हीनेhī·ne पणीतेpa·ṇī·te सुवण्णेsu·vaṇ·ṇe दुब्बण्णे,dub·baṇ·ṇe सुगतेsu·ga·te दुग्गतेdug·ga·te यथाकम्मूपगेya·thā·kam·mū·pa·ge सत्तेsat·te पजानाति:pa·jā·nā·ti ‘इमेi·me वतva·ta भोन्तोbhon·to सत्ताsat·tā कायदुच्चरितेनkā·ya·duc·ca·ri·te·na समन्नागताsa·man·nā·ga·tā …पे…pe मनोदुच्चरितेनma·no·duc·ca·ri·te·na समन्नागताsa·man·nā·ga·tā अरियानंa·ri·yā·naṃ उपवादकाu·pa·vā·da·kā मिच्छादिट्ठिकाmic·chā·diṭ·ṭhi·kā मिच्छादिट्ठिकम्मसमादाना,mic·chā·diṭ·ṭhi·kam·ma·sa·mā·dā·nā तेte कायस्सkā·yas·sa भेदाbhe·dā परंpa·raṃ मरणाma·ra·ṇā अपायंa·pā·yaṃ दुग्गतिंdug·ga·tiṃ विनिपातंvi·ni·pā·taṃ निरयंni·ra·yaṃ उपपन्ना।u·pa·pan·nā इमेi·me वाvā पनpa·na भोन्तोbhon·to सत्ताsat·tā कायसुचरितेनkā·ya·su·ca·ri·te·na समन्नागता,sa·man·nā·ga·tā वचीसुचरितेनva·cī·su·ca·ri·te·na समन्नागता,sa·man·nā·ga·tā मनोसुचरितेनma·no·su·ca·ri·te·na समन्नागताsa·man·nā·ga·tā अरियानंa·ri·yā·naṃ अनुपवादकाa·nu·pa·vā·da·kā सम्मादिट्ठिकाsam·mā·diṭ·ṭhi·kā सम्मादिट्ठिकम्मसमादाना,sam·mā·diṭ·ṭhi·kam·ma·sa·mā·dā·nā तेte कायस्सkā·yas·sa भेदाbhe·dā परंpa·raṃ मरणाma·ra·ṇā सुगतिंsu·ga·tiṃ सग्गंsag·gaṃ लोकंlo·kaṃ उपपन्ना’ति।u·pa·pan·nā इतिi·ti दिब्बेनdib·be·na चक्खुनाcak·khu·nā विसुद्धेनvi·sud·dhe·na अतिक्कन्तमानुसकेनa·tik·kan·ta·mā·nu·sa·ke·na सत्तेsat·te पस्सतिpas·sa·ti चवमानेca·va·mā·ne उपपज्जमानेu·pa·paj·ja·mā·ne हीनेhī·ne पणीतेpa·ṇī·te सुवण्णेsu·vaṇ·ṇe दुब्बण्णे,dub·baṇ·ṇe सुगतेsu·ga·te दुग्गतेdug·ga·te यथाकम्मूपगेya·thā·kam·mū·pa·ge सत्तेsat·te पजानाति।pa·jā·nā·ti

    So dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena satte passati cavamāne upapajjamāne hīne paṇīte suvaṇṇe dubbaṇṇe, sugate duggate yathākammūpage satte pajānāti: ‘ime vata bhonto sattā kāyaduccaritena samannāgatā …pe… manoduccaritena samannāgatā ariyānaṁ upavādakā micchādiṭṭhikā micchādiṭṭhikammasamādānā, te kāyassa bhedā paraṁ maraṇā apāyaṁ duggatiṁ vinipātaṁ nirayaṁ upapannā. Ime vā pana bhonto sattā kāyasucaritena samannāgatā, vacīsucaritena samannāgatā, manosucaritena samannāgatā ariyānaṁ anupavādakā sammādiṭṭhikā sammādiṭṭhikammasamādānā, te kāyassa bhedā paraṁ maraṇā sugatiṁ saggaṁ lokaṁ upapannā’ti. Iti dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena satte passati cavamāne upapajjamāne hīne paṇīte suvaṇṇe dubbaṇṇe, sugate duggate yathākammūpage satte pajānāti.

    With clairvoyance that is purified and superhuman, they see sentient beings passing away and being reborn—inferior and superior, beautiful and ugly, in a good place or a bad place. They understand how sentient beings pass on according to their deeds: ‘These dear beings did bad things by way of body, speech, and mind. They denounced the noble ones; they had wrong view; and they chose to act out of that wrong view. When their body broke up, after death, they were reborn in a place of loss, a bad place, the underworld, hell. These dear beings, however, did good things by way of body, speech, and mind. They never denounced the noble ones; they had right view; and they chose to act out of that right view. When their body broke up, after death, they were reborn in a good place, a heavenly realm.’ And so, with clairvoyance that is purified and superhuman, they see sentient beings passing away and being reborn—inferior and superior, beautiful and ugly, in a good place or a bad place. They understand how sentient beings pass on according to their deeds.

  26. 26

    अयमस्सa·ya·mas·sa दुतियाdu·ti·yā विज्जाvij·jā अधिगताa·dhi·ga·tā होति;ho·ti

    Ayamassa dutiyā vijjā adhigatā hoti;

    This is the second knowledge that they attain.

  27. 27

    अविज्जाa·vij·jā विहता,vi·ha·tā विज्जाvij·jā उप्पन्ना;up·pan·nā तमोta·mo विहतो,vi·ha·to आलोकोā·lo·ko उप्पन्नोup·pan·no यथाya·thā तंtaṃ अप्पमत्तस्सap·pa·mat·tas·sa आतापिनोā·tā·pi·no पहितत्तस्सpa·hi·tat·tas·sa विहरतो।vi·ha·ra·to

    avijjā vihatā, vijjā uppannā; tamo vihato, āloko uppanno yathā taṁ appamattassa ātāpino pahitattassa viharato.

    Ignorance is banished and knowledge has arisen; darkness is banished and light has arisen, as happens for a meditator who is diligent, keen, and resolute.

  28. 28

    सोso एवंe·vaṃ समाहितेsa·mā·hi·te चित्तेcit·te परिसुद्धेpa·ri·sud·dhe परियोदातेpa·ri·yo·dā·te अनङ्गणेa·naṅ·ga·ṇe विगतूपक्किलेसेvi·ga·tū·pak·ki·le·se मुदुभूतेmu·du·bhū·te कम्मनियेkam·ma·ni·ye ठितेṭhi·te आनेञ्जप्पत्तेā·neñ·jap·pat·te आसवानंā·sa·vā·naṃ खयञाणायkha·ya·ñā·ṇā·ya चित्तंcit·taṃ अभिनिन्नामेति।a·bhi·nin·nā·me·ti

    So evaṁ samāhite citte parisuddhe pariyodāte anaṅgaṇe vigatūpakkilese mudubhūte kammaniye ṭhite āneñjappatte āsavānaṁ khayañāṇāya cittaṁ abhininnāmeti.

    When their mind has become immersed in samādhi like this—purified, bright, flawless, rid of corruptions, pliable, workable, steady, and imperturbable—they extend it toward knowledge of the ending of defilements.

  29. 29

    सोso ‘इदंi·daṃ दुक्खन्’तिduk·khan यथाभूतंya·thā·bhū·taṃ पजानाति,pa·jā·nā·ti ‘अयंa·yaṃ दुक्खसमुदयो’तिduk·kha·sa·mu·da·yo यथाभूतंya·thā·bhū·taṃ पजानाति,pa·jā·nā·ti ‘अयंa·yaṃ दुक्खनिरोधो’तिduk·kha·ni·ro·dho यथाभूतंya·thā·bhū·taṃ पजानाति,pa·jā·nā·ti ‘अयंa·yaṃ दुक्खनिरोधगामिनीduk·kha·ni·ro·dha·gā·mi·nī पटिपदा’तिpa·ṭi·pa·dā यथाभूतंya·thā·bhū·taṃ पजानाति;pa·jā·nā·ti

    So ‘idaṁ dukkhan’ti yathābhūtaṁ pajānāti, ‘ayaṁ dukkhasamudayo’ti yathābhūtaṁ pajānāti, ‘ayaṁ dukkhanirodho’ti yathābhūtaṁ pajānāti, ‘ayaṁ dukkhanirodhagāminī paṭipadā’ti yathābhūtaṁ pajānāti;

    They truly understand: ‘This is suffering’ … ‘This is the origin of suffering’ … ‘This is the cessation of suffering’ … ‘This is the practice that leads to the cessation of suffering’.

  30. 30

    ‘इमेi·me आसवा’तिā·sa·vā यथाभूतंya·thā·bhū·taṃ पजानाति,pa·jā·nā·ti ‘अयंa·yaṃ आसवसमुदयो’तिā·sa·va·sa·mu·da·yo यथाभूतंya·thā·bhū·taṃ पजानाति,pa·jā·nā·ti ‘अयंa·yaṃ आसवनिरोधो’तिā·sa·va·ni·ro·dho यथाभूतंya·thā·bhū·taṃ पजानाति,pa·jā·nā·ti ‘अयंa·yaṃ आसवनिरोधगामिनीā·sa·va·ni·ro·dha·gā·mi·nī पटिपदा’तिpa·ṭi·pa·dā यथाभूतंya·thā·bhū·taṃ पजानाति।pa·jā·nā·ti

    ‘ime āsavā’ti yathābhūtaṁ pajānāti, ‘ayaṁ āsavasamudayo’ti yathābhūtaṁ pajānāti, ‘ayaṁ āsavanirodho’ti yathābhūtaṁ pajānāti, ‘ayaṁ āsavanirodhagāminī paṭipadā’ti yathābhūtaṁ pajānāti.

    They truly understand: ‘These are defilements’ … ‘This is the origin of defilements’ … ‘This is the cessation of defilements’ … ‘This is the practice that leads to the cessation of defilements’.

  31. 31

    तस्सtas·sa एवंe·vaṃ जानतोjā·na·to एवंe·vaṃ पस्सतोpas·sa·to कामासवापिkā·mā·sa·vā·pi चित्तंcit·taṃ विमुच्चति,vi·muc·ca·ti भवासवापिbha·vā·sa·vā·pi चित्तंcit·taṃ विमुच्चति,vi·muc·ca·ti अविज्जासवापिa·vij·jā·sa·vā·pi चित्तंcit·taṃ विमुच्चति;vi·muc·ca·ti

    Tassa evaṁ jānato evaṁ passato kāmāsavāpi cittaṁ vimuccati, bhavāsavāpi cittaṁ vimuccati, avijjāsavāpi cittaṁ vimuccati;

    Knowing and seeing like this, their mind is freed from the defilements of sensuality, desire to be reborn, and ignorance.

  32. 32

    विमुत्तस्मिंvi·mut·tas·miṃ विमुत्तमितिvi·mut·ta·mi·ti ञाणंñā·ṇaṃ होति।ho·ti

    vimuttasmiṁ vimuttamiti ñāṇaṁ hoti.

    When they’re freed, they know they’re freed.

  33. 33

    ‘खीणाkhī·ṇā जाति,jā·ti वुसितंvu·si·taṃ ब्रह्मचरियं,brah·ma·ca·ri·yaṃ कतंka·taṃ करणीयं,ka·ra·ṇī·yaṃ नापरंnā·pa·raṃ इत्थत्ताया’तिit·that·tā·yā पजानाति।pa·jā·nā·ti

    ‘Khīṇā jāti, vusitaṁ brahmacariyaṁ, kataṁ karaṇīyaṁ, nāparaṁ itthattāyā’ti pajānāti.

    They understand: ‘Rebirth is ended, the spiritual journey has been completed, what had to be done has been done, there is nothing further for this place.’

  34. 34

    अयमस्सa·ya·mas·sa ततियाta·ti·yā विज्जाvij·jā अधिगताa·dhi·ga·tā होति;ho·ti

    Ayamassa tatiyā vijjā adhigatā hoti;

    This is the third knowledge that they attain.

  35. 35

    अविज्जाa·vij·jā विहता,vi·ha·tā विज्जाvij·jā उप्पन्ना;up·pan·nā तमोta·mo विहतो,vi·ha·to आलोकोā·lo·ko उप्पन्नोup·pan·no यथाya·thā तंtaṃ अप्पमत्तस्सap·pa·mat·tas·sa आतापिनोā·tā·pi·no पहितत्तस्सpa·hi·tat·tas·sa विहरतोति।vi·ha·ra·to·ti

    avijjā vihatā, vijjā uppannā; tamo vihato, āloko uppanno yathā taṁ appamattassa ātāpino pahitattassa viharatoti.

    Ignorance is banished and knowledge has arisen; darkness is banished, and light has arisen, as happens for a meditator who is diligent, keen, and resolute.

  36. 36

    अनुच्चावचसीलस्स,a·nuc·cā·va·ca·sī·las·sa

    Anuccāvacasīlassa,

    For someone whose ethical conduct doesn’t waver,

  37. 37

    निपकस्सni·pa·kas·sa चca झायिनो;jhā·yi·no

    nipakassa ca jhāyino;

    who is alert, practicing absorption;

  38. 38

    चित्तंcit·taṃ यस्सyas·sa वसीभूतं,va·sī·bhū·taṃ

    Cittaṁ yassa vasībhūtaṁ,

    whose mind is mastered,

  39. 39

    एकग्गंe·kag·gaṃ सुसमाहितं।su·sa·mā·hi·taṃ

    ekaggaṁ susamāhitaṁ.

    unified, serene.

  40. 40

    तंtaṃ वेve तमोनुदंta·mo·nu·daṃ धीरं,dhī·raṃ

    Taṁ ve tamonudaṁ dhīraṁ,

    That attentive one dispels the darkness,

  41. 41

    तेविज्जंte·vij·jaṃ मच्चुहायिनं;mac·cu·hā·yi·naṃ

    tevijjaṁ maccuhāyinaṁ;

    master of the three knowledges, conqueror of death.

  42. 42

    हितंhi·taṃ देवमनुस्सानं,de·va·ma·nus·sā·naṃ

    Hitaṁ devamanussānaṁ,

    For the welfare of gods and humans,

  43. 43

    आहुā·hu सब्बप्पहायिनं।sab·bap·pa·hā·yi·naṃ

    āhu sabbappahāyinaṁ.

    he has given up everything, they say.

  44. 44

    तीहिtī·hi विज्जाहिvij·jā·hi सम्पन्नं,sam·pan·naṃ

    Tīhi vijjāhi sampannaṁ,

    Accomplished in the three knowledges,

  45. 45

    असम्मूळ्हविहारिनं;a·sam·mū·ḷha·vi·hā·ri·naṃ

    asammūḷhavihārinaṁ;

    living without confusion,

  46. 46

    बुद्धंbud·dhaṃ अन्तिमदेहिनं,an·ti·ma·de·hi·naṃ

    Buddhaṁ antimadehinaṁ,

    bearing the final body,

  47. 47

    तंtaṃ नमस्सन्तिna·mas·san·ti गोतमं।go·ta·maṃ

    taṁ namassanti gotamaṁ.

    they revere the awakened Gotama.

  48. 48

    पुब्बेनिवासंpub·be·ni·vā·saṃ योyo वेदी,ve·dī

    Pubbenivāsaṁ yo vedī,

    One who knows their past lives,

  49. 49

    सग्गापायञ्चsag·gā·pā·yañ·ca पस्सति;pas·sa·ti

    saggāpāyañca passati;

    sees heaven and places of loss,

  50. 50

    अथोa·tho जातिक्खयंjā·tik·kha·yaṃ पत्तो,pat·to

    Atho jātikkhayaṁ patto,

    and has attained the ending of rebirth,

  51. 51

    अभिञ्ञावोसितोa·bhiñ·ñā·vo·si·to मुनि।mu·ni

    abhiññāvosito muni.

    a sage of perfect insight—

  52. 52

    एताहिe·tā·hi तीहिtī·hi विज्जाहि,vij·jā·hi

    Etāhi tīhi vijjāhi,

    it’s because of these three knowledges

  53. 53

    तेविज्जोte·vij·jo होतिho·ti ब्राह्मणो;brāh·ma·ṇo

    tevijjo hoti brāhmaṇo;

    that a brahmin is a master of the three knowledges.

  54. 54

    तमहंta·ma·haṃ वदामिva·dā·mi तेविज्जं,te·vij·jaṃ

    Tamahaṁ vadāmi tevijjaṁ,

    That’s who I call a three-knowledge master,

  55. 55

    नाञ्ञंnāñ·ñaṃ लपितलापनन्ति।la·pi·ta·lā·pa·nan·ti

    nāññaṁ lapitalāpananti.

    and not the other <j>who repeats what they are told.

  56. 56

    एवंe·vaṃ खो,kho ब्राह्मण,brāh·ma·ṇa अरियस्सa·ri·yas·sa विनयेvi·na·ye तेविज्जोte·vij·jo होती”ति।ho·tī

    Evaṁ kho, brāhmaṇa, ariyassa vinaye tevijjo hotī”ti.

    This, brahmin, is a master of the three knowledges in the training of the Noble One.”

  57. 57

    “अञ्ञथा,añ·ña·thā भोbho गोतम,go·ta·ma ब्राह्मणानंbrāh·ma·ṇā·naṃ तेविज्जो,te·vij·jo अञ्ञथाañ·ña·thā चca पनpa·na अरियस्सa·ri·yas·sa विनयेvi·na·ye तेविज्जोte·vij·jo होति।ho·ti

    “Aññathā, bho gotama, brāhmaṇānaṁ tevijjo, aññathā ca pana ariyassa vinaye tevijjo hoti.

    “Worthy Gotama, a master of three knowledges according to the brahmins is quite different from a master of the three knowledges in the training of the Noble One.

  58. 58

    इमस्सi·mas·sa चca पन,pa·na भोbho गोतम,go·ta·ma अरियस्सa·ri·yas·sa विनयेvi·na·ye तेविज्जस्सte·vij·jas·sa ब्राह्मणानंbrāh·ma·ṇā·naṃ तेविज्जोte·vij·jo कलंka·laṃ नाग्घतिnāg·gha·ti सोळसिं।so·ḷa·siṃ

    Imassa ca pana, bho gotama, ariyassa vinaye tevijjassa brāhmaṇānaṁ tevijjo kalaṁ nāgghati soḷasiṁ.

    And, worthy Gotama, a master of three knowledges according to the brahmins is not worth a sixteenth part of a master of the three knowledges in the training of the Noble One.

  59. 59

    अभिक्कन्तं,a·bhik·kan·taṃ भोbho गोतमgo·ta·ma …पे…pe

    Abhikkantaṁ, bho gotama …pe…

    Excellent, worthy Gotama! Excellent! …

  60. 60

    उपासकंu·pā·sa·kaṃ मंmaṃ भवंbha·vaṃ गोतमोgo·ta·mo धारेतुdhā·re·tu अज्जतग्गेaj·ja·tag·ge पाणुपेतंpā·ṇu·pe·taṃ सरणंsa·ra·ṇaṃ गतन्”ति।ga·tan

    upāsakaṁ maṁ bhavaṁ gotamo dhāretu ajjatagge pāṇupetaṁ saraṇaṁ gatan”ti.

    From this day forth, may the worthy Gotama remember me as a lay follower who has gone for refuge for life.”

  61. 61

    अट्ठमं।aṭ·ṭha·maṃ

    Aṭṭhamaṁ.

    (Pāli only)

Sources. Sanskrit: Satyavedaḥ, the New Testament in Sanskrit (Calcutta Baptist Missionaries, 1851; J. Wenger’s revision of W. Carey’s version). Digital text © 2018 SanskritBible.in, via eBible.org, licensed CC BY-SA 4.0; changed here: arranged by verse and every word linked to the dictionary (links made automatically). Old Testament Sanskrit: the Old Testament in Sanskrit, Calcutta Baptist Mission Press, 1848–1852 (public domain), read by OCR from the Internet Archive scans of the Boston University School of Theology copy; unproofread, with machine clean-up only. Pāli Canon: Mahāsaṅgīti Tipiṭaka Buddhavasse 2500 (based on the Vipassana Research Institute’s Chaṭṭha Saṅgāyana edition), from SuttaCentral bilara-data, CC0; Devanagari and pronunciation made automatically from the Roman text. Pāli English: Bhikkhu Sujato (suttas) and Bhikkhu Brahmali (Vinaya), SuttaCentral, CC0. Pāli word meanings: the Pali Text Society’s Pali-English Dictionary (Rhys Davids & Stede), corrected reprint © The Pali Text Society, CC BY-NC 3.0, digital text from BuddhaDust; word matching automatic. English: King James Version (1769), public domain; words the translators added are in italics. Word meanings and pronunciations: Monier-Williams, Sanskrit–English Dictionary (1872), via this site’s Sanskrit dictionary (CC BY-SA 4.0); English↔Sanskrit word matches made automatically and may need checking.