Klryz

Scripture · Sanskrit Bible with the King James Version · the Pāli Canon

Numbered Discourses 7 53 अङ्गुत्तर 7 53

Chapter: 123456789101112131415161718192021222324252627282930313233343536373839404142434445464748495051525354555657585960616263646566676869707172737475767778798081828384858687888990919293949596979899100101

Nandamātāsutta

Pāli in Devanagari; under each word its Roman pronunciation, syllable by syllable (ṃ = nasal hum). Tap a Pāli word for its meaning (PTS Pāli-English Dictionary); tap again to open it in the Pāli dictionary.

Verse: 123456789101112131415161718192021222324252627282930313233343536373839404142434445464748495051525354555657585960616263646566676869707172737475767778798081828384 · Hide pronunciation

  1. 1

    अङ्गुत्तरaṅ·gut·ta·ra निकायni·kā·ya 7।53

    Aṅguttara Nikāya 7.53

    Numbered Discourses 7.53

  2. 2

    5। महायञ्ञवग्गma·hā·yañ·ña·vag·ga

    5. Mahāyaññavagga

    5. A Great Sacrifice

  3. 3

    नन्दमातासुत्तnan·da·mā·tā·sut·ta

    Nandamātāsutta

    Nanda’s Mother

  4. 4

    एवंe·vaṃ मेme सुतं—su·taṃ

    Evaṁ me sutaṁ—

    So I have heard.

  5. 5

    एकंe·kaṃ समयंsa·ma·yaṃ आयस्माā·yas·mā चca सारिपुत्तोsā·ri·put·to आयस्माā·yas·mā चca महामोग्गल्लानोma·hā·mog·gal·lā·no दक्खिणागिरिस्मिंdak·khi·ṇā·gi·ris·miṃ चारिकंcā·ri·kaṃ चरन्तिca·ran·ti महताma·ha·tā भिक्खुसङ्घेनbhik·khu·saṅ·ghe·na सद्धिं।sad·dhiṃ

    ekaṁ samayaṁ āyasmā ca sāriputto āyasmā ca mahāmoggallāno dakkhiṇāgirismiṁ cārikaṁ caranti mahatā bhikkhusaṅghena saddhiṁ.

    At one time the venerables Sāriputta and Mahāmoggallāna were wandering in the Southern Hills together with a large Saṅgha of mendicants.

  6. 6

    तेनte·na खोkho पनpa·na समयेनsa·ma·ye·na वेळुकण्डकीve·ḷu·kaṇ·ḍa·kī नन्दमाताnan·da·mā·tā उपासिकाu·pā·si·kā रत्तियाrat·ti·yā पच्चूससमयंpac·cū·sa·sa·ma·yaṃ पच्चुट्ठायpac·cuṭ·ṭhā·ya पारायनंpā·rā·ya·naṃ सरेनsa·re·na भासति।bhā·sa·ti

    Tena kho pana samayena veḷukaṇḍakī nandamātā upāsikā rattiyā paccūsasamayaṁ paccuṭṭhāya pārāyanaṁ sarena bhāsati.

    Now at that time the laywoman Veḷukaṇṭakī, Nanda’s mother, rose at the crack of dawn and recited the verses of “The Way to the Far Shore”.

  7. 7

    तेनte·na खोkho पनpa·na समयेनsa·ma·ye·na वेस्सवणोves·sa·va·ṇo महाराजाma·hā·rā·jā उत्तरायut·ta·rā·ya दिसायdi·sā·ya दक्खिणंdak·khi·ṇaṃ दिसंdi·saṃ गच्छतिgac·cha·ti केनचिदेवke·na·ci·de·va करणीयेन।ka·ra·ṇī·ye·na

    Tena kho pana samayena vessavaṇo mahārājā uttarāya disāya dakkhiṇaṁ disaṁ gacchati kenacideva karaṇīyena.

    And at that time the great king Vessavaṇa was on his way from the north to the south on some business.

  8. 8

    अस्सोसिas·so·si खोkho वेस्सवणोves·sa·va·ṇo महाराजाma·hā·rā·jā नन्दमातायnan·da·mā·tā·ya उपासिकायu·pā·si·kā·ya पारायनंpā·rā·ya·naṃ सरेनsa·re·na भासन्तिया,bhā·san·ti·yā सुत्वाsut·vā कथापरियोसानंka·thā·pa·ri·yo·sā·naṃ आगमयमानोā·ga·ma·ya·mā·no अट्ठासि।aṭ·ṭhā·si

    Assosi kho vessavaṇo mahārājā nandamātāya upāsikāya pārāyanaṁ sarena bhāsantiyā, sutvā kathāpariyosānaṁ āgamayamāno aṭṭhāsi.

    He heard Nanda’s Mother reciting, and stood waiting for her to finish.

  9. 9

    अथa·tha खोkho नन्दमाताnan·da·mā·tā उपासिकाu·pā·si·kā पारायनंpā·rā·ya·naṃ सरेनsa·re·na भासित्वाbhā·sit·vā तुण्हीtuṇ·hī अहोसि।a·ho·si

    Atha kho nandamātā upāsikā pārāyanaṁ sarena bhāsitvā tuṇhī ahosi.

    Then when her recital was over she fell silent.

  10. 10

    अथa·tha खोkho वेस्सवणोves·sa·va·ṇo महाराजाma·hā·rā·jā नन्दमातायnan·da·mā·tā·ya उपासिकायu·pā·si·kā·ya कथापरियोसानंka·thā·pa·ri·yo·sā·naṃ विदित्वाvi·dit·vā अब्भानुमोदि:ab·bhā·nu·mo·di

    Atha kho vessavaṇo mahārājā nandamātāya upāsikāya kathāpariyosānaṁ viditvā abbhānumodi:

    Then, knowing she had finished, Vessavaṇa applauded, saying,

  11. 11

    “साधु,sā·dhu भगिनि,bha·gi·ni साधु,sā·dhu भगिनी”ति।bha·gi·nī

    “sādhu, bhagini, sādhu, bhaginī”ti.

    “Good, sister! Good, sister!”

  12. 12

    “कोko पनेसो,pa·ne·so भद्रमुखा”ति?bhad·ra·mu·khā

    “Ko paneso, bhadramukhā”ti?

    “But who might you be, dearest?”

  13. 13

    “अहंa·haṃ ते,te भगिनि,bha·gi·ni भाताbhā·tā वेस्सवणो,ves·sa·va·ṇo महाराजा”ति।ma·hā·rā·jā

    “Ahaṁ te, bhagini, bhātā vessavaṇo, mahārājā”ti.

    “Sister, I am your brother Vessavaṇa, the great king.”

  14. 14

    “साधु,sā·dhu भद्रमुख,bhad·ra·mu·kha तेनte·na हिhi योyo मेme अयंa·yaṃ धम्मपरियायोdham·ma·pa·ri·yā·yo भणितोbha·ṇi·to इदंi·daṃ तेte होतुho·tu आतिथेय्यन्”ति।ā·ti·they·yan

    “Sādhu, bhadramukha, tena hi yo me ayaṁ dhammapariyāyo bhaṇito idaṁ te hotu ātitheyyan”ti.

    “Good, dearest! Then may my recital of the teaching be my offering to you as my guest.”

  15. 15

    “साधु,sā·dhu भगिनि,bha·gi·ni एतञ्चेवe·tañ·ce·va मेme होतुho·tu आतिथेय्यं।ā·ti·they·yaṃ

    “Sādhu, bhagini, etañceva me hotu ātitheyyaṁ.

    “Good, sister! And let this also be your offering to me as your guest.

  16. 16

    स्वेवsve·va सारिपुत्तमोग्गल्लानप्पमुखोsā·ri·put·ta·mog·gal·lā·nap·pa·mu·kho भिक्खुसङ्घोbhik·khu·saṅ·gho अकतपातरासोa·ka·ta·pā·ta·rā·so वेळुकण्डकंve·ḷu·kaṇ·ḍa·kaṃ आगमिस्सति,ā·ga·mis·sa·ti तञ्चtañ·ca भिक्खुसङ्घंbhik·khu·saṅ·ghaṃ परिविसित्वाpa·ri·vi·sit·vā ममma·ma दक्खिणंdak·khi·ṇaṃ आदिसेय्यासि।ā·di·sey·yā·si

    Sveva sāriputtamoggallānappamukho bhikkhusaṅgho akatapātarāso veḷukaṇḍakaṁ āgamissati, tañca bhikkhusaṅghaṁ parivisitvā mama dakkhiṇaṁ ādiseyyāsi.

    Tomorrow, the mendicant Saṅgha headed by Sāriputta and Moggallāna will arrive at Veḷukaṇṭa before breakfast. When you’ve served the Saṅgha, please dedicate the religious donation to me.

  17. 17

    एतञ्चेवe·tañ·ce·va मेme भविस्सतिbha·vis·sa·ti आतिथेय्यन्”ति।ā·ti·they·yan

    Etañceva me bhavissati ātitheyyan”ti.

    Then that will also be your offering to me as your guest.”

  18. 18

    अथa·tha खोkho नन्दमाताnan·da·mā·tā उपासिकाu·pā·si·kā तस्साtas·sā रत्तियाrat·ti·yā अच्चयेनac·ca·ye·na सकेsa·ke निवेसनेni·ve·sa·ne पणीतंpa·ṇī·taṃ खादनीयंkhā·da·nī·yaṃ भोजनीयंbho·ja·nī·yaṃ पटियादापेसि।pa·ṭi·yā·dā·pe·si

    Atha kho nandamātā upāsikā tassā rattiyā accayena sake nivesane paṇītaṁ khādanīyaṁ bhojanīyaṁ paṭiyādāpesi.

    And when the night had passed the lay woman Nanda’s Mother had delicious fresh and cooked foods prepared in her own home.

  19. 19

    अथa·tha खोkho सारिपुत्तमोग्गल्लानप्पमुखोsā·ri·put·ta·mog·gal·lā·nap·pa·mu·kho भिक्खुसङ्घोbhik·khu·saṅ·gho अकतपातरासोa·ka·ta·pā·ta·rā·so येनye·na वेळुकण्डकोve·ḷu·kaṇ·ḍa·ko तदवसरि।ta·da·va·sa·ri

    Atha kho sāriputtamoggallānappamukho bhikkhusaṅgho akatapātarāso yena veḷukaṇḍako tadavasari.

    Then the Saṅgha of mendicants headed by Sāriputta and Moggallāna arrived at Veḷukaṇṭa.

  20. 20

    अथa·tha खोkho नन्दमाताnan·da·mā·tā उपासिकाu·pā·si·kā अञ्ञतरंañ·ña·ta·raṃ पुरिसंpu·ri·saṃ आमन्तेसि:ā·man·te·si

    Atha kho nandamātā upāsikā aññataraṁ purisaṁ āmantesi:

    Then Nanda’s Mother addressed a man,

  21. 21

    “एहिe·hi त्वं,tvaṃ अम्भोam·bho पुरिस,pu·ri·sa आरामंā·rā·maṃ गन्त्वाgan·tvā भिक्खुसङ्घस्सbhik·khu·saṅ·ghas·sa कालंkā·laṃ आरोचेहि:ā·ro·ce·hi

    “ehi tvaṁ, ambho purisa, ārāmaṁ gantvā bhikkhusaṅghassa kālaṁ ārocehi:

    “Please, my man, go to the monastery and announce the time to the Saṅgha, saying:

  22. 22

    ‘कालो,kā·lo भन्ते,bhan·te अय्यायay·yā·ya नन्दमातुयाnan·da·mā·tu·yā निवेसनेni·ve·sa·ne निट्ठितंniṭ·ṭhi·taṃ भत्तन्’”ति।bhat·tan

    ‘kālo, bhante, ayyāya nandamātuyā nivesane niṭṭhitaṁ bhattan’”ti.

    ‘Sirs, it’s time. The meal is ready in the home of the lady Nanda’s Mother.’”

  23. 23

    “एवं,e·vaṃ अय्ये”तिay·ye खोkho सोso पुरिसोpu·ri·so नन्दमातायnan·da·mā·tā·ya उपासिकायu·pā·si·kā·ya पटिस्सुत्वाpa·ṭis·sut·vā आरामंā·rā·maṃ गन्त्वाgan·tvā भिक्खुसङ्घस्सbhik·khu·saṅ·ghas·sa कालंkā·laṃ आरोचेसि:ā·ro·ce·si

    “Evaṁ, ayye”ti kho so puriso nandamātāya upāsikāya paṭissutvā ārāmaṁ gantvā bhikkhusaṅghassa kālaṁ ārocesi:

    “Yes, ma’am,” that man replied, and he did as she said.

  24. 24

    “कालो,kā·lo भन्ते,bhan·te अय्यायay·yā·ya नन्दमातुयाnan·da·mā·tu·yā निवेसनेni·ve·sa·ne निट्ठितंniṭ·ṭhi·taṃ भत्तन्”ति।bhat·tan

    “kālo, bhante, ayyāya nandamātuyā nivesane niṭṭhitaṁ bhattan”ti.

    (Pāli only)

  25. 25

    अथa·tha खोkho सारिपुत्तमोग्गल्लानप्पमुखोsā·ri·put·ta·mog·gal·lā·nap·pa·mu·kho भिक्खुसङ्घोbhik·khu·saṅ·gho पुब्बण्हसमयंpub·baṇ·ha·sa·ma·yaṃ निवासेत्वाni·vā·set·vā पत्तचीवरमादायpat·ta·cī·va·ra·mā·dā·ya येनye·na नन्दमातायnan·da·mā·tā·ya उपासिकायu·pā·si·kā·ya निवेसनंni·ve·sa·naṃ तेनुपसङ्कमि;te·nu·pa·saṅ·ka·mi उपसङ्कमित्वाu·pa·saṅ·ka·mit·vā पञ्ञत्तेpañ·ñat·te आसनेā·sa·ne निसीदि।ni·sī·di

    Atha kho sāriputtamoggallānappamukho bhikkhusaṅgho pubbaṇhasamayaṁ nivāsetvā pattacīvaramādāya yena nandamātāya upāsikāya nivesanaṁ tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā paññatte āsane nisīdi.

    And then the Saṅgha of mendicants headed by Sāriputta and Moggallāna robed up in the morning and, taking their bowls and robes, went to the home of Nanda’s Mother, where they sat on the seats spread out.

  26. 26

    अथa·tha खोkho नन्दमाताnan·da·mā·tā उपासिकाu·pā·si·kā सारिपुत्तमोग्गल्लानप्पमुखंsā·ri·put·ta·mog·gal·lā·nap·pa·mu·khaṃ भिक्खुसङ्घंbhik·khu·saṅ·ghaṃ पणीतेनpa·ṇī·te·na खादनीयेनkhā·da·nī·ye·na भोजनीयेनbho·ja·nī·ye·na सहत्थाsa·hat·thā सन्तप्पेसिsan·tap·pe·si सम्पवारेसि।sam·pa·vā·re·si

    Atha kho nandamātā upāsikā sāriputtamoggallānappamukhaṁ bhikkhusaṅghaṁ paṇītena khādanīyena bhojanīyena sahatthā santappesi sampavāresi.

    Then Nanda’s Mother served and satisfied them with her own hands with delicious fresh and cooked foods.

  27. 27

    अथa·tha खोkho नन्दमाताnan·da·mā·tā उपासिकाu·pā·si·kā आयस्मन्तंā·yas·man·taṃ सारिपुत्तंsā·ri·put·taṃ भुत्ताविंbhut·tā·viṃ ओनीतपत्तपाणिंo·nī·ta·pat·ta·pā·ṇiṃ एकमन्तंe·ka·man·taṃ निसीदि।ni·sī·di

    Atha kho nandamātā upāsikā āyasmantaṁ sāriputtaṁ bhuttāviṁ onītapattapāṇiṁ ekamantaṁ nisīdi.

    When Sāriputta had eaten and washed his hand and bowl, Nanda’s Mother sat down to one side.

  28. 28

    एकमन्तंe·ka·man·taṃ निसिन्नंni·sin·naṃ खोkho नन्दमातरंnan·da·mā·ta·raṃ उपासिकंu·pā·si·kaṃ आयस्माā·yas·mā सारिपुत्तोsā·ri·put·to एतदवोच:e·ta·da·vo·ca

    Ekamantaṁ nisinnaṁ kho nandamātaraṁ upāsikaṁ āyasmā sāriputto etadavoca:

    Sāriputta said to her,

  29. 29

    “कोko पनpa·na ते,te नन्दमाते,nan·da·mā·te भिक्खुसङ्घस्सbhik·khu·saṅ·ghas·sa अब्भागमनंab·bhā·ga·ma·naṃ आरोचेसी”ति?ā·ro·ce·sī

    “ko pana te, nandamāte, bhikkhusaṅghassa abbhāgamanaṁ ārocesī”ti?

    “Nanda’s Mother, who told you that the Saṅgha of mendicants was about to arrive?”

  30. 30

    “इधाहं,i·dhā·haṃ भन्ते,bhan·te रत्तियाrat·ti·yā पच्चूससमयंpac·cū·sa·sa·ma·yaṃ पच्चुट्ठायpac·cuṭ·ṭhā·ya पारायनंpā·rā·ya·naṃ सरेनsa·re·na भासित्वाbhā·sit·vā तुण्हीtuṇ·hī अहोसिं।a·ho·siṃ

    “Idhāhaṁ, bhante, rattiyā paccūsasamayaṁ paccuṭṭhāya pārāyanaṁ sarena bhāsitvā tuṇhī ahosiṁ.

    “Sir, last night I rose at the crack of dawn and recited the verses of ‘The Way to the Far Shore’, and then I fell silent.

  31. 31

    अथa·tha खो,kho भन्ते,bhan·te वेस्सवणोves·sa·va·ṇo महाराजाma·hā·rā·jā ममma·ma कथापरियोसानंka·thā·pa·ri·yo·sā·naṃ विदित्वाvi·dit·vā अब्भानुमोदि:ab·bhā·nu·mo·di

    Atha kho, bhante, vessavaṇo mahārājā mama kathāpariyosānaṁ viditvā abbhānumodi:

    Then the great king Vessavaṇa, knowing I had finished, applauded me,

  32. 32

    ‘साधु,sā·dhu भगिनि,bha·gi·ni साधु,sā·dhu भगिनी’ति।bha·gi·nī

    ‘sādhu, bhagini, sādhu, bhaginī’ti.

    ‘Good, sister! Good, sister!’

  33. 33

    ‘कोko पनेसो,pa·ne·so भद्रमुखा’ति?bhad·ra·mu·khā

    ‘Ko paneso, bhadramukhā’ti?

    I asked: ‘But who might you be, dearest?’

  34. 34

    ‘अहंa·haṃ ते,te भगिनि,bha·gi·ni भाताbhā·tā वेस्सवणो,ves·sa·va·ṇo महाराजा’ति।ma·hā·rā·jā

    ‘Ahaṁ te, bhagini, bhātā vessavaṇo, mahārājā’ti.

    ‘Sister, I am your brother Vessavaṇa, the great king.’

  35. 35

    ‘साधु,sā·dhu भद्रमुख,bhad·ra·mu·kha तेनte·na हिhi योyo मेme अयंa·yaṃ धम्मपरियायोdham·ma·pa·ri·yā·yo भणितोbha·ṇi·to इदंi·daṃ तेte होतुho·tu आतिथेय्यन्’ति।ā·ti·they·yan

    ‘Sādhu, bhadramukha, tena hi yo me ayaṁ dhammapariyāyo bhaṇito idaṁ te hotu ātitheyyan’ti.

    ‘Good, dearest! Then may my recital of the teaching be my offering to you as my guest.’

  36. 36

    ‘साधु,sā·dhu भगिनि,bha·gi·ni एतञ्चेवe·tañ·ce·va मेme होतुho·tu आतिथेय्यं।ā·ti·they·yaṃ

    ‘Sādhu, bhagini, etañceva me hotu ātitheyyaṁ.

    ‘Good, sister! And let this also be your offering to me as your guest.

  37. 37

    स्वेवsve·va सारिपुत्तमोग्गल्लानप्पमुखोsā·ri·put·ta·mog·gal·lā·nap·pa·mu·kho भिक्खुसङ्घोbhik·khu·saṅ·gho अकतपातरासोa·ka·ta·pā·ta·rā·so वेळुकण्डकंve·ḷu·kaṇ·ḍa·kaṃ आगमिस्सति,ā·ga·mis·sa·ti तञ्चtañ·ca भिक्खुसङ्घंbhik·khu·saṅ·ghaṃ परिविसित्वाpa·ri·vi·sit·vā ममma·ma दक्खिणंdak·khi·ṇaṃ आदिसेय्यासि।ā·di·sey·yā·si

    Sveva sāriputtamoggallānappamukho bhikkhusaṅgho akatapātarāso veḷukaṇḍakaṁ āgamissati, tañca bhikkhusaṅghaṁ parivisitvā mama dakkhiṇaṁ ādiseyyāsi.

    Tomorrow, the mendicant Saṅgha headed by Sāriputta and Moggallāna will arrive at Veḷukaṇṭa before breakfast. When you’ve served the Saṅgha, please dedicate the religious donation to me.

  38. 38

    एतञ्चेवe·tañ·ce·va मेme भविस्सतिbha·vis·sa·ti आतिथेय्यन्’ति।ā·ti·they·yan

    Etañceva me bhavissati ātitheyyan’ti.

    Then that will also be your offering to me as your guest.’

  39. 39

    यदिदं,ya·di·daṃ भन्ते,bhan·te दानेdā·ne पुञ्ञञ्चpuñ·ñañ·ca पुञ्ञमहीpuñ·ña·ma·hī चca तंtaṃ वेस्सवणस्सves·sa·va·ṇas·sa महाराजस्सma·hā·rā·jas·sa सुखायsu·khā·ya होतू”ति।ho·tū

    Yadidaṁ, bhante, dāne puññañca puññamahī ca taṁ vessavaṇassa mahārājassa sukhāya hotū”ti.

    And so, sir, may the merit and the flourishing of merit of this gift be for the happiness of the great king Vessavaṇa.”

  40. 40

    “अच्छरियं,ac·cha·ri·yaṃ नन्दमाते,nan·da·mā·te अब्भुतं,ab·bhu·taṃ नन्दमाते।nan·da·mā·te

    “Acchariyaṁ, nandamāte, abbhutaṁ, nandamāte.

    “It’s incredible, Nanda’s Mother, it’s amazing

  41. 41

    यत्रyat·ra हिhi नामnā·ma वेस्सवणेनves·sa·va·ṇe·na महाराजेनma·hā·rā·je·na एवंमहिद्धिकेनe·vaṃ·ma·hid·dhi·ke·na एवंमहेसक्खेनe·vaṃ·ma·he·sak·khe·na देवपुत्तेनde·va·put·te·na सम्मुखाsam·mu·khā सल्लपिस्ससी”ति।sal·la·pis·sa·sī

    Yatra hi nāma vessavaṇena mahārājena evaṁmahiddhikena evaṁmahesakkhena devaputtena sammukhā sallapissasī”ti.

    that you converse face to face with a mighty and illustrious godling like the great king Vessavaṇa.”

  42. 42

    “नna खोkho मे,me भन्ते,bhan·te एसेवe·se·va अच्छरियोac·cha·ri·yo अब्भुतोab·bhu·to धम्मो।dham·mo

    “Na kho me, bhante, eseva acchariyo abbhuto dhammo.

    “Sir, this is not my only incredible and amazing quality;

  43. 43

    अत्थिat·thi मेme अञ्ञोपिañ·ño·pi अच्छरियोac·cha·ri·yo अब्भुतोab·bhu·to धम्मो।dham·mo

    Atthi me aññopi acchariyo abbhuto dhammo.

    there is another.

  44. 44

    इधi·dha मे,me भन्ते,bhan·te नन्दोnan·do नामnā·ma एकपुत्तकोe·ka·put·ta·ko पियोpi·yo मनापो।ma·nā·po

    Idha me, bhante, nando nāma ekaputtako piyo manāpo.

    I had an only son named Nanda who I loved dearly.

  45. 45

    तंtaṃ राजानोrā·jā·no किस्मिञ्चिदेवkis·miñ·ci·de·va पकरणेpa·ka·ra·ṇe ओकस्सo·kas·sa पसय्हpa·say·ha जीविताjī·vi·tā वोरोपेसुं।vo·ro·pe·suṃ

    Taṁ rājāno kismiñcideva pakaraṇe okassa pasayha jīvitā voropesuṁ.

    The rulers forcibly abducted him on some pretext and had him executed.

  46. 46

    तस्मिंtas·miṃ खोkho पनाहं,pa·nā·haṃ भन्ते,bhan·te दारकेdā·ra·ke गहितेga·hi·te वाvā गय्हमानेgay·ha·mā·ne वाvā वधेva·dhe वाvā वज्झमानेvaj·jha·mā·ne वाvā हतेha·te वाvā हञ्ञमानेhañ·ña·mā·ne वाvā नाभिजानामिnā·bhi·jā·nā·mi चित्तस्सcit·tas·sa अञ्ञथत्तन्”ति।añ·ña·that·tan

    Tasmiṁ kho panāhaṁ, bhante, dārake gahite vā gayhamāne vā vadhe vā vajjhamāne vā hate vā haññamāne vā nābhijānāmi cittassa aññathattan”ti.

    But I can’t recall getting upset when my boy was under arrest or being arrested, imprisoned or being put in prison, killed or being killed.”

  47. 47

    “अच्छरियं,ac·cha·ri·yaṃ नन्दमाते,nan·da·mā·te अब्भुतंab·bhu·taṃ नन्दमाते।nan·da·mā·te

    “Acchariyaṁ, nandamāte, abbhutaṁ nandamāte.

    “It’s incredible, Nanda’s Mother, it’s amazing

  48. 48

    यत्रyat·ra हिhi नामnā·ma चित्तुप्पादम्पिcit·tup·pā·dam·pi परिसोधेस्ससी”ति।pa·ri·so·dhes·sa·sī

    Yatra hi nāma cittuppādampi parisodhessasī”ti.

    that you purify even the arising of a thought.”

  49. 49

    “नna खोkho मे,me भन्ते,bhan·te एसेवe·se·va अच्छरियोac·cha·ri·yo अब्भुतोab·bhu·to धम्मो।dham·mo

    “Na kho me, bhante, eseva acchariyo abbhuto dhammo.

    “Sir, this is not my only incredible and amazing quality;

  50. 50

    अत्थिat·thi मेme अञ्ञोपिañ·ño·pi अच्छरियोac·cha·ri·yo अब्भुतोab·bhu·to धम्मो।dham·mo

    Atthi me aññopi acchariyo abbhuto dhammo.

    there is another.

  51. 51

    इधi·dha मे,me भन्ते,bhan·te सामिकोsā·mi·ko कालङ्कतोkā·laṅ·ka·to अञ्ञतरंañ·ña·ta·raṃ यक्खयोनिंyak·kha·yo·niṃ उपपन्नो।u·pa·pan·no

    Idha me, bhante, sāmiko kālaṅkato aññataraṁ yakkhayoniṁ upapanno.

    When my husband passed away he was reborn in one of the realms of spirits.

  52. 52

    सोso मेme तेनेवte·ne·va पुरिमेनpu·ri·me·na अत्तभावेनat·ta·bhā·ve·na उद्दस्सेसि।ud·das·se·si

    So me teneva purimena attabhāvena uddassesi.

    He revealed to me his previous incarnation.

  53. 53

    नna खोkho पनाहं,pa·nā·haṃ भन्ते,bhan·te अभिजानामिa·bhi·jā·nā·mi ततोनिदानंta·to·ni·dā·naṃ चित्तस्सcit·tas·sa अञ्ञथत्तन्”ति।añ·ña·that·tan

    Na kho panāhaṁ, bhante, abhijānāmi tatonidānaṁ cittassa aññathattan”ti.

    But I can’t recall getting upset on that account.”

  54. 54

    “अच्छरियं,ac·cha·ri·yaṃ नन्दमाते,nan·da·mā·te अब्भुतं,ab·bhu·taṃ नन्दमाते।nan·da·mā·te

    “Acchariyaṁ, nandamāte, abbhutaṁ, nandamāte.

    “It’s incredible, Nanda’s Mother, it’s amazing

  55. 55

    यत्रyat·ra हिhi नामnā·ma चित्तुप्पादम्पिcit·tup·pā·dam·pi परिसोधेस्ससी”ति।pa·ri·so·dhes·sa·sī

    Yatra hi nāma cittuppādampi parisodhessasī”ti.

    that you purify even the arising of a thought.”

  56. 56

    “नna खोkho मे,me भन्ते,bhan·te एसेवe·se·va अच्छरियोac·cha·ri·yo अब्भुतोab·bhu·to धम्मो।dham·mo

    “Na kho me, bhante, eseva acchariyo abbhuto dhammo.

    “Sir, this is not my only incredible and amazing quality;

  57. 57

    अत्थिat·thi मेme अञ्ञोपिañ·ño·pi अच्छरियोac·cha·ri·yo अब्भुतोab·bhu·to धम्मो।dham·mo

    Atthi me aññopi acchariyo abbhuto dhammo.

    there is another.

  58. 58

    यतोहं,ya·to·haṃ भन्ते,bhan·te सामिकस्सsā·mi·kas·sa दहरस्सेवda·ha·ras·se·va दहराda·ha·rā आनीताā·nī·tā नाभिजानामिnā·bhi·jā·nā·mi सामिकंsā·mi·kaṃ मनसापिma·na·sā·pi अतिचरिता,a·ti·ca·ri·tā कुतोku·to पनpa·na कायेना”ति।kā·ye·nā

    Yatohaṁ, bhante, sāmikassa daharasseva daharā ānītā nābhijānāmi sāmikaṁ manasāpi aticaritā, kuto pana kāyenā”ti.

    Ever since we were both young, and I was given in marriage to my husband, I can’t recall betraying him even in thought, still less in deed.”

  59. 59

    “अच्छरियं,ac·cha·ri·yaṃ नन्दमाते,nan·da·mā·te अब्भुतं,ab·bhu·taṃ नन्दमाते।nan·da·mā·te

    “Acchariyaṁ, nandamāte, abbhutaṁ, nandamāte.

    “It’s incredible, Nanda’s Mother, it’s amazing

  60. 60

    यत्रyat·ra हिhi नामnā·ma चित्तुप्पादम्पिcit·tup·pā·dam·pi परिसोधेस्ससी”ति।pa·ri·so·dhes·sa·sī

    Yatra hi nāma cittuppādampi parisodhessasī”ti.

    that you purify even the arising of a thought.”

  61. 61

    “नna खोkho मे,me भन्ते,bhan·te एसेवe·se·va अच्छरियोac·cha·ri·yo अब्भुतोab·bhu·to धम्मो।dham·mo

    “Na kho me, bhante, eseva acchariyo abbhuto dhammo.

    “Sir, this is not my only incredible and amazing quality;

  62. 62

    अत्थिat·thi मेme अञ्ञोपिañ·ño·pi अच्छरियोac·cha·ri·yo अब्भुतोab·bhu·to धम्मो।dham·mo

    Atthi me aññopi acchariyo abbhuto dhammo.

    there is another.

  63. 63

    यदाहं,ya·dā·haṃ भन्ते,bhan·te उपासिकाu·pā·si·kā पटिदेसिताpa·ṭi·de·si·tā नाभिजानामिnā·bhi·jā·nā·mi किञ्चिkiñ·ci सिक्खापदंsik·khā·pa·daṃ सञ्चिच्चsañ·cic·ca वीतिक्कमिता”ति।vī·tik·ka·mi·tā

    Yadāhaṁ, bhante, upāsikā paṭidesitā nābhijānāmi kiñci sikkhāpadaṁ sañcicca vītikkamitā”ti.

    Ever since I declared myself a lay follower, I can’t recall deliberately breaking any precept.”

  64. 64

    “अच्छरियं,ac·cha·ri·yaṃ नन्दमाते,nan·da·mā·te अब्भुतं,ab·bhu·taṃ नन्दमाते”ति।nan·da·mā·te

    “Acchariyaṁ, nandamāte, abbhutaṁ, nandamāte”ti.

    “It’s incredible, Nanda’s Mother, it’s amazing!”

  65. 65

    “नna खोkho मे,me भन्ते,bhan·te एसेवe·se·va अच्छरियोac·cha·ri·yo अब्भुतोab·bhu·to धम्मो।dham·mo

    “Na kho me, bhante, eseva acchariyo abbhuto dhammo.

    “Sir, this is not my only incredible and amazing quality;

  66. 66

    अत्थिat·thi मेme अञ्ञोपिañ·ño·pi अच्छरियोac·cha·ri·yo अब्भुतोab·bhu·to धम्मो।dham·mo

    Atthi me aññopi acchariyo abbhuto dhammo.

    there is another.

  67. 67

    इधाहं,i·dhā·haṃ भन्ते,bhan·te यावदेyā·va·de आकङ्खामिā·kaṅ·khā·mi विविच्चेवvi·vic·ce·va कामेहिkā·me·hi विविच्चvi·vic·ca अकुसलेहिa·ku·sa·le·hi धम्मेहिdham·me·hi सवितक्कंsa·vi·tak·kaṃ सविचारंsa·vi·cā·raṃ विवेकजंvi·ve·ka·jaṃ पीतिसुखंpī·ti·su·khaṃ पठमंpa·ṭha·maṃ झानंjhā·naṃ उपसम्पज्जu·pa·sam·paj·ja विहरामि।vi·ha·rā·mi

    Idhāhaṁ, bhante, yāvade ākaṅkhāmi vivicceva kāmehi vivicca akusalehi dhammehi savitakkaṁ savicāraṁ vivekajaṁ pītisukhaṁ paṭhamaṁ jhānaṁ upasampajja viharāmi.

    Whenever I want, quite secluded from sensual pleasures, secluded from unskillful qualities, I enter and remain in the first absorption, which has the rapture and bliss born of seclusion, while placing the mind and keeping it connected.

  68. 68

    वितक्कविचारानंvi·tak·ka·vi·cā·rā·naṃ वूपसमाvū·pa·sa·mā अज्झत्तंaj·jhat·taṃ सम्पसादनंsam·pa·sā·da·naṃ चेतसोce·ta·so एकोदिभावंe·ko·di·bhā·vaṃ अवितक्कंa·vi·tak·kaṃ अविचारंa·vi·cā·raṃ विवेकजंvi·ve·ka·jaṃ पीतिसुखंpī·ti·su·khaṃ दुतियंdu·ti·yaṃ झानंjhā·naṃ उपसम्पज्जu·pa·sam·paj·ja विहरामि।vi·ha·rā·mi

    Vitakkavicārānaṁ vūpasamā ajjhattaṁ sampasādanaṁ cetaso ekodibhāvaṁ avitakkaṁ avicāraṁ vivekajaṁ pītisukhaṁ dutiyaṁ jhānaṁ upasampajja viharāmi.

    As the placing of the mind and keeping it connected are stilled, I enter and remain in the second absorption, which has the rapture and bliss born of immersion, with internal clarity and mind at one, without placing the mind and keeping it connected.

  69. 69

    पीतियाpī·ti·yā चca विरागाvi·rā·gā उपेक्खिकाu·pek·khi·kā चca विहरामिvi·ha·rā·mi सताsa·tā चca सम्पजानाsam·pa·jā·nā सुखञ्चsu·khañ·ca कायेनkā·ye·na पटिसंवेदेमि,pa·ṭi·saṃ·ve·de·mi यंyaṃ तंtaṃ अरियाa·ri·yā आचिक्खन्ति:ā·cik·khan·ti ‘उपेक्खकोu·pek·kha·ko सतिमाsa·ti·mā सुखविहारी’तिsu·kha·vi·hā·rī ततियंta·ti·yaṃ झानंjhā·naṃ उपसम्पज्जu·pa·sam·paj·ja विहरामि।vi·ha·rā·mi

    Pītiyā ca virāgā upekkhikā ca viharāmi satā ca sampajānā sukhañca kāyena paṭisaṁvedemi, yaṁ taṁ ariyā ācikkhanti: ‘upekkhako satimā sukhavihārī’ti tatiyaṁ jhānaṁ upasampajja viharāmi.

    And with the fading away of rapture, I enter and remain in the third absorption, where I meditate with equanimity, mindful and aware, experiencing for themselves the bliss of which the noble ones declare, ‘Equanimous and mindful, one meditates in bliss.’

  70. 70

    सुखस्सsu·khas·sa चca पहानाpa·hā·nā दुक्खस्सduk·khas·sa चca पहानाpa·hā·nā पुब्बेवpub·be·va सोमनस्सदोमनस्सानंso·ma·nas·sa·do·ma·nas·sā·naṃ अत्थङ्गमाat·thaṅ·ga·mā अदुक्खमसुखंa·duk·kha·ma·su·khaṃ उपेक्खासतिपारिसुद्धिंu·pek·khā·sa·ti·pā·ri·sud·dhiṃ चतुत्थंca·tut·thaṃ झानंjhā·naṃ उपसम्पज्जu·pa·sam·paj·ja विहरामी”ति।vi·ha·rā·mī

    Sukhassa ca pahānā dukkhassa ca pahānā pubbeva somanassadomanassānaṁ atthaṅgamā adukkhamasukhaṁ upekkhāsatipārisuddhiṁ catutthaṁ jhānaṁ upasampajja viharāmī”ti.

    With the giving up of pleasure and pain, and the disappearance of former happiness and sadness, I enter and remain in the fourth absorption, without pleasure or pain, with pure equanimity and mindfulness.”

  71. 71

    “अच्छरियं,ac·cha·ri·yaṃ नन्दमाते,nan·da·mā·te अब्भुतं,ab·bhu·taṃ नन्दमाते”ति।nan·da·mā·te

    “Acchariyaṁ, nandamāte, abbhutaṁ, nandamāte”ti.

    “It’s incredible, Nanda’s Mother, it’s amazing!”

  72. 72

    “नna खोkho मे,me भन्ते,bhan·te एसेवe·se·va अच्छरियोac·cha·ri·yo अब्भुतोab·bhu·to धम्मो।dham·mo

    “Na kho me, bhante, eseva acchariyo abbhuto dhammo.

    “Sir, this is not my only incredible and amazing quality;

  73. 73

    अत्थिat·thi मेme अञ्ञोपिañ·ño·pi अच्छरियोac·cha·ri·yo अब्भुतोab·bhu·to धम्मो।dham·mo

    Atthi me aññopi acchariyo abbhuto dhammo.

    there is another.

  74. 74

    यानिमानि,yā·ni·mā·ni भन्ते,bhan·te भगवताbha·ga·va·tā देसितानिde·si·tā·ni पञ्चोरम्भागियानिpañ·co·ram·bhā·gi·yā·ni संयोजनानिsaṃ·yo·ja·nā·ni नाहंnā·haṃ तेसंte·saṃ किञ्चिkiñ·ci अत्तनिat·ta·ni अप्पहीनंap·pa·hī·naṃ समनुपस्सामी”ति।sa·ma·nu·pas·sā·mī

    Yānimāni, bhante, bhagavatā desitāni pañcorambhāgiyāni saṁyojanāni nāhaṁ tesaṁ kiñci attani appahīnaṁ samanupassāmī”ti.

    Of the five lower fetters taught by the Buddha, I don’t see any that I haven’t given up.”

  75. 75

    “अच्छरियं,ac·cha·ri·yaṃ नन्दमाते,nan·da·mā·te अब्भुतं,ab·bhu·taṃ नन्दमाते”ति।nan·da·mā·te

    “Acchariyaṁ, nandamāte, abbhutaṁ, nandamāte”ti.

    “It’s incredible, Nanda’s Mother, it’s amazing!”

  76. 76

    अथa·tha खोkho आयस्माā·yas·mā सारिपुत्तोsā·ri·put·to नन्दमातरंnan·da·mā·ta·raṃ उपासिकंu·pā·si·kaṃ धम्मियाdham·mi·yā कथायka·thā·ya सन्दस्सेत्वाsan·das·set·vā समादपेत्वाsa·mā·da·pet·vā समुत्तेजेत्वाsa·mut·te·jet·vā सम्पहंसेत्वाsam·pa·haṃ·set·vā उट्ठायासनाuṭ·ṭhā·yā·sa·nā पक्कामीति।pak·kā·mī·ti

    Atha kho āyasmā sāriputto nandamātaraṁ upāsikaṁ dhammiyā kathāya sandassetvā samādapetvā samuttejetvā sampahaṁsetvā uṭṭhāyāsanā pakkāmīti.

    Then Venerable Sāriputta educated, encouraged, fired up, and inspired Nanda’s Mother with a Dhamma talk, after which he rose from his seat and left.

  77. 77

    दसमं।da·sa·maṃ

    Dasamaṁ.

    (Pāli only)

  78. 78

    महायञ्ञवग्गोma·hā·yañ·ña·vag·go पञ्चमो।pañ·ca·mo

    Mahāyaññavaggo pañcamo.

    (Pāli only)

  79. 79

    तस्सुद्दानंtas·sud·dā·naṃ

    Tassuddānaṁ

    (Pāli only)

  80. 80

    ठितिṭhi·ti चca परिक्खारंpa·rik·khā·raṃ द्वे,dve

    Ṭhiti ca parikkhāraṁ dve,

    (Pāli only)

  81. 81

    अग्गीag·gī सञ्ञाsañ·ñā चca द्वेdve परा;pa·rā

    aggī saññā ca dve parā;

    (Pāli only)

  82. 82

    मेथुनाme·thu·nā संयोगोsaṃ·yo·go दानं,dā·naṃ

    Methunā saṁyogo dānaṁ,

    (Pāli only)

  83. 83

    नन्दमातेनnan·da·mā·te·na तेte दसाति।da·sā·ti

    nandamātena te dasāti.

    (Pāli only)

  84. 84

    पण्णासकोpaṇ·ṇā·sa·ko समत्तो।sa·mat·to

    Paṇṇāsako samatto.

    (Pāli only)

Sources. Sanskrit: Satyavedaḥ, the New Testament in Sanskrit (Calcutta Baptist Missionaries, 1851; J. Wenger’s revision of W. Carey’s version). Digital text © 2018 SanskritBible.in, via eBible.org, licensed CC BY-SA 4.0; changed here: arranged by verse and every word linked to the dictionary (links made automatically). Old Testament Sanskrit: the Old Testament in Sanskrit, Calcutta Baptist Mission Press, 1848–1852 (public domain), read by OCR from the Internet Archive scans of the Boston University School of Theology copy; unproofread, with machine clean-up only. Pāli Canon: Mahāsaṅgīti Tipiṭaka Buddhavasse 2500 (based on the Vipassana Research Institute’s Chaṭṭha Saṅgāyana edition), from SuttaCentral bilara-data, CC0; Devanagari and pronunciation made automatically from the Roman text. Pāli English: Bhikkhu Sujato (suttas) and Bhikkhu Brahmali (Vinaya), SuttaCentral, CC0. Pāli word meanings: the Pali Text Society’s Pali-English Dictionary (Rhys Davids & Stede), corrected reprint © The Pali Text Society, CC BY-NC 3.0, digital text from BuddhaDust; word matching automatic. English: King James Version (1769), public domain; words the translators added are in italics. Word meanings and pronunciations: Monier-Williams, Sanskrit–English Dictionary (1872), via this site’s Sanskrit dictionary (CC BY-SA 4.0); English↔Sanskrit word matches made automatically and may need checking.