Klryz

Scripture · Sanskrit Bible with the King James Version · the Pāli Canon

Matthew 19 मथिलिखितः सुसंवादः 19

Chapter: 12345678910111213141516171819202122232425262728

Verse: 123456789101112131415161718192021222324252627282930 · Hide pronunciation

Each verse: the King James English, then the Sanskrit, its transliteration (IAST) and how to say it, syllable by syllable (ṃ = nasal hum, ḥ = soft breath echoing the vowel).
Tap any word to see it in the other language: a Sanskrit word shows its English meaning; an English word underlined shows matching Sanskrit words.

  1. 1

    अनन्तरम्a·nan·ta·ram एतासुe·tā·su कथासुka·thā·su समाप्तासुsa·māp·tā·su यीशुyī·śu र्गालीलप्रदेशात्rgā·lī·lap·ra·de·śāt प्रस्थायpras·thā·ya यर्दन्तीरस्थंyar·dan·tī·ras·thaṃ यिहूदाप्रदेशंyi·hū·dāp·ra·de·śaṃ प्राप्तःprāp·taḥ।

    anantaram etāsu kathāsu samāptāsu yīśu rgālīlapradeśāt prasthāya yardantīrasthaṁ yihūdāpradeśaṁ prāptaḥ|

    And it came to pass, that when Jesus had finished these sayings, he departed from Galilee, and came into the coasts of Judaea beyond Jordan;

  2. 2

    तदाta·dā तत्पश्चात्tat·paś·cāt जननिवहेja·na·ni·va·he गतेga·te सsa तत्रtat·ra तान्tān निरामयान्ni·rā·ma·yān अकरोत्a·ka·rot।

    tadā tatpaścāt jananivahe gate sa tatra tān nirāmayān akarot|

    And great multitudes followed him; and he healed them there.

  3. 3

    तदनन्तरंta·da·nan·ta·raṃ फिरूशिनस्तत्समीपमागत्यphi·rū·śi·nas·tat·sa·mī·pa·mā·gat·ya पारीक्षितुंpā·rīk·ṣi·tuṃ तंtaṃ पप्रच्छुःpap·rac·chuḥ, कस्मादपिkas·mā·da·pi कारणात्kā·ra·ṇāt नरेणna·re·ṇa स्वजायाsva·jā·yā परित्याज्याpa·rit·yāj·yā नna वाvā?

    tadanantaraṁ phirūśinastatsamīpamāgatya pārīkṣituṁ taṁ papracchuḥ, kasmādapi kāraṇāt nareṇa svajāyā parityājyā na vā?

    The Pharisees also came unto him, tempting him, and saying unto him, Is it lawful for a man to put away his wife for every cause?

  4. 4

    सsa प्रत्युवाचprat·yu·vā·ca, प्रथमम्pra·tha·mam ईश्वरोīś·va·ro नरत्वेनna·rat·ve·na नारीत्वेनnā·rīt·ve·na चca मनुजान्ma·nu·jān ससर्जsa·sar·ja, तस्मात्tas·māt कथितवान्ka·thi·ta·vān,

    sa pratyuvāca, prathamam īśvaro naratvena nārītvena ca manujān sasarja, tasmāt kathitavān,

    And he answered and said unto them, Have ye not read, that he which made them at the beginning made them male and female,

  5. 5

    मानुषःmā·nu·ṣaḥ स्वपितरौsva·pi·ta·rau परित्यज्यpa·rit·yaj·ya स्वपत्न्याम्sva·pat·nyām आसक्ष्यतेā·sak·ṣya·te, तौtau द्वौdvau जनावेकाङ्गौja·nā·ve·kāṅ·gau भविष्यतःbha·viṣ·ya·taḥ, किमेतद्ki·me·tad युष्माभिyuṣ·mā·bhi र्नrna पठितम्pa·ṭhi·tam?

    mānuṣaḥ svapitarau parityajya svapatnyām āsakṣyate, tau dvau janāvekāṅgau bhaviṣyataḥ, kimetad yuṣmābhi rna paṭhitam?

    And said, For this cause shall a man leave father and mother, and shall cleave to his wife: and they twain shall be one flesh?

  6. 6

    अतस्तौa·tas·tau पुनpu·na र्नrna द्वौdvau तयोरेकाङ्गत्वंta·yo·re·kāṅ·gat·vaṃ जातंjā·taṃ, ईश्वरेणīś·va·re·ṇa यच्चyac·ca समयुज्यतsa·ma·yuj·ya·ta, मनुजोma·nu·jo नna तद्tad भिन्द्यात्bhin·dyāt।

    atastau puna rna dvau tayorekāṅgatvaṁ jātaṁ, īśvareṇa yacca samayujyata, manujo na tad bhindyāt|

    Wherefore they are no more twain, but one flesh. What therefore God hath joined together, let not man put asunder.

  7. 7

    तदानींta·dā·nīṃ तेte तंtaṃ प्रत्यवदन्prat·ya·va·dan, तथात्वेta·thāt·ve त्याज्यपत्रंtyāj·ya·pat·raṃ दत्त्वाdat·tvā स्वांsvāṃ स्वांsvāṃ जायांjā·yāṃ त्यक्तुंtyak·tuṃ व्यवस्थांvya·vas·thāṃ मूसाःmū·sāḥ कथंka·thaṃ लिलेखli·le·kha?

    tadānīṁ te taṁ pratyavadan, tathātve tyājyapatraṁ dattvā svāṁ svāṁ jāyāṁ tyaktuṁ vyavasthāṁ mūsāḥ kathaṁ lilekha?

    They say unto him, Why did Moses then command to give a writing of divorcement, and to put her away?

  8. 8

    ततःta·taḥ सsa कथितवान्ka·thi·ta·vān, युष्माकंyuṣ·mā·kaṃ मनसांma·na·sāṃ काठिन्याद्kā·ṭhin·yād युष्मान्yuṣ·mān स्वांsvāṃ स्वांsvāṃ जायांjā·yāṃ त्यक्तुम्tyak·tum अन्वमन्यतan·va·man·ya·ta किन्तुkin·tu प्रथमाद्pra·tha·mād एषोe·ṣo विधिर्नासीत्vi·dhir·nā·sīt।

    tataḥ sa kathitavān, yuṣmākaṁ manasāṁ kāṭhinyād yuṣmān svāṁ svāṁ jāyāṁ tyaktum anvamanyata kintu prathamād eṣo vidhirnāsīt|

    He saith unto them, Moses because of the hardness of your hearts suffered you to put away your wives: but from the beginning it was not so.

  9. 9

    अतोa·to युष्मानहंyuṣ·mā·na·haṃ वदामिva·dā·mi, व्यभिचारंvya·bhi·cā·raṃ विनाvi·nā योyo निजजायांni·ja·jā·yāṃ त्यजेत्tya·jet अन्याञ्चan·yāñ·ca विवहेत्vi·va·het, सsa परदारान्pa·ra·dā·rān गच्छतिgac·cha·ti; यश्चyaś·ca त्यक्तांtyak·tāṃ नारींnā·rīṃ विवहतिvi·va·ha·ti सोपिso·pi परदारेषुpa·ra·dā·re·ṣu रमतेra·ma·te।

    ato yuṣmānahaṁ vadāmi, vyabhicāraṁ vinā yo nijajāyāṁ tyajet anyāñca vivahet, sa paradārān gacchati; yaśca tyaktāṁ nārīṁ vivahati sopi paradāreṣu ramate|

    And I say unto you, Whosoever shall put away his wife, except it be for fornication, and shall marry another, committeth adultery: and whoso marrieth her which is put away doth commit adultery.

  10. 10

    तदाta·dā तस्यtas·ya शिष्यास्तंśiṣ·yās·taṃ बभाषिरेba·bhā·ṣi·re, यदिya·di स्वजाययाsva·jā·ya·yā साकंsā·kaṃ पुंसpuṃ·sa एतादृक्e·tā·dṛk सम्बन्धोsam·ban·dho जायतेjā·ya·te, तर्हिtar·hi विवहनमेवvi·va·ha·na·me·va नna भद्रंbhad·raṃ।

    tadā tasya śiṣyāstaṁ babhāṣire, yadi svajāyayā sākaṁ puṁsa etādṛk sambandho jāyate, tarhi vivahanameva na bhadraṁ|

    His disciples say unto him, If the case of the man be so with his wife, it is not good to marry.

  11. 11

    ततःta·taḥ सsa उक्तवान्uk·ta·vān, येभ्यस्तत्सामर्थ्यंyebh·yas·tat·sā·mar·thyaṃ आदायिā·dā·yi, तान्tān विनान्यःvi·nān·yaḥ कोपिko·pi मनुजma·nu·ja एतन्मतंe·tan·ma·taṃ ग्रहीतुंgra·hī·tuṃ नna शक्नोतिśak·no·ti।

    tataḥ sa uktavān, yebhyastatsāmarthyaṁ ādāyi, tān vinānyaḥ kopi manuja etanmataṁ grahītuṁ na śaknoti|

    But he said unto them, All men cannot receive this saying, save they to whom it is given.

  12. 12

    कतिपयाka·ti·pa·yā जननक्लीबःja·na·nak·lī·baḥ कतिपयाka·ti·pa·yā नरकृतक्लीबःna·ra·kṛ·tak·lī·baḥ स्वर्गराज्यायsvar·ga·rāj·yā·ya कतिपयाःka·ti·pa·yāḥ स्वकृतक्लीबाश्चsva·kṛ·tak·lī·bāś·ca सन्तिsan·ti, येye ग्रहीतुंgra·hī·tuṃ शक्नुवन्तिśak·nu·van·ti तेte गृह्लन्तुgṛh·lan·tu।

    katipayā jananaklībaḥ katipayā narakṛtaklībaḥ svargarājyāya katipayāḥ svakṛtaklībāśca santi, ye grahītuṁ śaknuvanti te gṛhlantu|

    For there are some eunuchs, which were so born from their mother’s womb: and there are some eunuchs, which were made eunuchs of men: and there be eunuchs, which have made themselves eunuchs for the kingdom of heaven’s sake. He that is able to receive it, let him receive it.

  13. 13

    अपरम्a·pa·ram यथाya·thā सsa शिशूनांśi·śū·nāṃ गात्रेषुgāt·re·ṣu हस्तंhas·taṃ दत्वाdat·vā प्रार्थयतेprār·tha·ya·te, तदर्थंta·dar·thaṃ तत्समींपंtat·sa·mīṃ·paṃ शिशवśi·śa·va आनीयन्तā·nī·yan·ta, ततta·ta आनयितृन्ā·na·yi·tṛn शिष्यास्तिरस्कृतवन्तःśiṣ·yās·ti·ras·kṛ·ta·van·taḥ।

    aparam yathā sa śiśūnāṁ gātreṣu hastaṁ datvā prārthayate, tadarthaṁ tatsamīṁpaṁ śiśava ānīyanta, tata ānayitṛn śiṣyāstiraskṛtavantaḥ|

    Then were there brought unto him little children, that he should put his hands on them, and pray: and the disciples rebuked them.

  14. 14

    किन्तुkin·tu यीशुरुवाचyī·śu·ru·vā·ca, शिशवोśi·śa·vo मदन्तिकम्ma·dan·ti·kam आगच्छन्तुā·gac·chan·tu, तान्tān माmā वारयतvā·ra·ya·ta, एतादृशांe·tā·dṛ·śāṃ शिशूनामेवśi·śū·nā·me·va स्वर्गराज्यंsvar·ga·rāj·yaṃ।

    kintu yīśuruvāca, śiśavo madantikam āgacchantu, tān mā vārayata, etādṛśāṁ śiśūnāmeva svargarājyaṁ|

    But Jesus said, Suffer little children, and forbid them not, to come unto me: for of such is the kingdom of heaven.

  15. 15

    ततःta·taḥ सsa तेषांte·ṣāṃ गात्रेषुgāt·re·ṣu हस्तंhas·taṃ दत्वाdat·vā तस्मात्tas·māt स्थानात्sthā·nāt प्रतस्थेpra·tas·the।

    tataḥ sa teṣāṁ gātreṣu hastaṁ datvā tasmāt sthānāt pratasthe|

    And he laid his hands on them, and departed thence.

  16. 16

    अपरम्a·pa·ram एकe·ka आगत्यā·gat·ya तंtaṃ पप्रच्छpap·rac·cha, हेhe परमगुरोpa·ra·ma·gu·ro, अनन्तायुःa·nan·tā·yuḥ प्राप्तुंprāp·tuṃ मयाma·yā किंkiṃ किंkiṃ सत्कर्म्मsat·kar·ma कर्त्तव्यंkar·tav·yaṃ?

    aparam eka āgatya taṁ papraccha, he paramaguro, anantāyuḥ prāptuṁ mayā kiṁ kiṁ satkarmma karttavyaṁ?

    And, behold, one came and said unto him, Good Master, what good thing shall I do, that I may have eternal life?

  17. 17

    ततःta·taḥ सsa उवाचu·vā·ca, मांmāṃ परमंpa·ra·maṃ कुतोku·to वदसिva·da·si? विनेश्चरंvi·neś·ca·raṃ नna कोपिko·pi परमःpa·ra·maḥ, किन्तुkin·tu यद्यनन्तायुःyad·ya·nan·tā·yuḥ प्राप्तुंprāp·tuṃ वाञ्छसिvāñ·cha·si, तर्ह्याज्ञाःtar·hyāj·ñāḥ पालयpā·la·ya।

    tataḥ sa uvāca, māṁ paramaṁ kuto vadasi? vineścaraṁ na kopi paramaḥ, kintu yadyanantāyuḥ prāptuṁ vāñchasi, tarhyājñāḥ pālaya|

    And he said unto him, Why callest thou me good? there is none good but one, that is, God: but if thou wilt enter into life, keep the commandments.

  18. 18

    तदाta·dā सsa पृष्टवान्pṛṣ·ṭa·vān, काःkāḥ काkā आज्ञाःāj·ñāḥ? ततोta·to यीशुःyī·śuḥ कथितवान्ka·thi·ta·vān, नरंna·raṃ माmā हन्याःhan·yāḥ, परदारान्pa·ra·dā·rān माmā गच्छेःgac·cheḥ, माmā चोरयेःco·ra·yeḥ, मृषासाक्ष्यंmṛ·ṣā·sāk·ṣyaṃ माmā दद्याःdad·yāḥ,

    tadā sa pṛṣṭavān, kāḥ kā ājñāḥ? tato yīśuḥ kathitavān, naraṁ mā hanyāḥ, paradārān mā gaccheḥ, mā corayeḥ, mṛṣāsākṣyaṁ mā dadyāḥ,

    He saith unto him, Which? Jesus said, Thou shalt do no murder, Thou shalt not commit adultery, Thou shalt not steal, Thou shalt not bear false witness,

  19. 19

    निजपितरौni·ja·pi·ta·rau संमन्यस्वsaṃ·man·yas·va, स्वसमीपवासिनिsva·sa·mī·pa·vā·si·ni स्ववत्sva·vat प्रेमpre·ma कुरुku·ru।

    nijapitarau saṁmanyasva, svasamīpavāsini svavat prema kuru|

    Honour thy father and thy mother: and, Thou shalt love thy neighbour as thyself.

  20. 20

    सsa युवाyu·vā कथितवान्ka·thi·ta·vān, आā बाल्याद्bāl·yād एताःe·tāḥ पालयामिpā·la·yā·mi, इदानींi·dā·nīṃ किंkiṃ न्यूनमास्तेnyū·na·mās·te?

    sa yuvā kathitavān, ā bālyād etāḥ pālayāmi, idānīṁ kiṁ nyūnamāste?

    The young man saith unto him, All these things have I kept from my youth up: what lack I yet?

  21. 21

    ततोta·to यीशुरवदत्yī·śu·ra·va·dat, यदिya·di सिद्धोsid·dho भवितुंbha·vi·tuṃ वाञ्छसिvāñ·cha·si, तर्हिtar·hi गत्वाgat·vā निजसर्व्वस्वंni·ja·sar·vas·vaṃ विक्रीयvik·rī·ya दरिद्रेभ्योda·rid·rebh·yo वितरvi·ta·ra, ततःta·taḥ स्वर्गेsvar·ge वित्तंvit·taṃ लप्स्यसेlap·sya·se; आगच्छā·gac·cha, मत्पश्चाद्वर्त्तीmat·paś·cād·var·tī चca भवbha·va।

    tato yīśuravadat, yadi siddho bhavituṁ vāñchasi, tarhi gatvā nijasarvvasvaṁ vikrīya daridrebhyo vitara, tataḥ svarge vittaṁ lapsyase; āgaccha, matpaścādvarttī ca bhava|

    Jesus said unto him, If thou wilt be perfect, go and sell that thou hast, and give to the poor, and thou shalt have treasure in heaven: and come and follow me.

  22. 22

    एतांe·tāṃ वाचंvā·caṃ श्रुत्वाśrut·vā सsa युवाyu·vā स्वीयबहुसम्पत्तेsvī·ya·ba·hu·sam·pat·te र्विषणःrvi·ṣa·ṇaḥ सन्san चलितवान्ca·li·ta·vān।

    etāṁ vācaṁ śrutvā sa yuvā svīyabahusampatte rviṣaṇaḥ san calitavān|

    But when the young man heard that saying, he went away sorrowful: for he had great possessions.

  23. 23

    तदाta·dā यीशुःyī·śuḥ स्वशिष्यान्sva·śiṣ·yān अवदत्a·va·dat, धनिनांdha·ni·nāṃ स्वर्गराज्यप्रवेशोsvar·ga·rāj·yap·ra·ve·śo महादुष्करma·hā·duṣ·ka·ra इतिi·ti युष्मानहंyuṣ·mā·na·haṃ तथ्यंtath·yaṃ वदामिva·dā·mi।

    tadā yīśuḥ svaśiṣyān avadat, dhanināṁ svargarājyapraveśo mahāduṣkara iti yuṣmānahaṁ tathyaṁ vadāmi|

    Then said Jesus unto his disciples, Verily I say unto you, That a rich man shall hardly enter into the kingdom of heaven.

  24. 24

    पुनरपिpu·na·ra·pi युष्मानहंyuṣ·mā·na·haṃ वदामिva·dā·mi, धनिनांdha·ni·nāṃ स्वर्गराज्यप्रवेशात्svar·ga·rāj·yap·ra·ve·śāt सूचीछिद्रेणsū·cī·chid·re·ṇa महाङ्गगमनंma·hāṅ·ga·ga·ma·naṃ सुकरंsu·ka·raṃ।

    punarapi yuṣmānahaṁ vadāmi, dhanināṁ svargarājyapraveśāt sūcīchidreṇa mahāṅgagamanaṁ sukaraṁ|

    And again I say unto you, It is easier for a camel to go through the eye of a needle, than for a rich man to enter into the kingdom of God.

  25. 25

    इतिi·ti वाक्यंvāk·yaṃ निशम्यni·śam·ya शिष्याśiṣ·yā अतिचमत्कृत्यa·ti·ca·mat·kṛt·ya कथयामासुःka·tha·yā·mā·suḥ; तर्हिtar·hi कस्यkas·ya परित्राणंpa·rit·rā·ṇaṃ भवितुंbha·vi·tuṃ शक्नोतिśak·no·ti?

    iti vākyaṁ niśamya śiṣyā aticamatkṛtya kathayāmāsuḥ; tarhi kasya paritrāṇaṁ bhavituṁ śaknoti?

    When his disciples heard it, they were exceedingly amazed, saying, Who then can be saved?

  26. 26

    तदाta·dā सsa तान्tān दृष्द्वाdṛṣ·dvā कथयामासka·tha·yā·mā·sa, तत्tat मानुषाणामशक्यंmā·nu·ṣā·ṇā·ma·śak·yaṃ भवतिbha·va·ti, किन्त्वीश्वरस्यkin·tvīś·va·ras·ya सर्व्वंsar·vaṃ शक्यम्śak·yam।

    tadā sa tān dṛṣdvā kathayāmāsa, tat mānuṣāṇāmaśakyaṁ bhavati, kintvīśvarasya sarvvaṁ śakyam|

    But Jesus beheld them, and said unto them, With men this is impossible; but with God all things are possible.

  27. 27

    तदाta·dā पितरस्तंpi·ta·ras·taṃ गदितवान्ga·di·ta·vān, पश्यpaś·ya, वयंva·yaṃ सर्व्वंsar·vaṃ परित्यज्यpa·rit·yaj·ya भवतःbha·va·taḥ पश्चाद्वर्त्तिनोpaś·cād·var·ti·no ऽभवामbha·vā·ma; वयंva·yaṃ किंkiṃ प्राप्स्यामःprāp·syā·maḥ?

    tadā pitarastaṁ gaditavān, paśya, vayaṁ sarvvaṁ parityajya bhavataḥ paścādvarttino 'bhavāma; vayaṁ kiṁ prāpsyāmaḥ?

    Then answered Peter and said unto him, Behold, we have forsaken all, and followed thee; what shall we have therefore?

  28. 28

    ततोta·to यीशुःyī·śuḥ कथितवान्ka·thi·ta·vān, युष्मानहंyuṣ·mā·na·haṃ तथ्यंtath·yaṃ वदामिva·dā·mi, यूयंyū·yaṃ ममma·ma पश्चाद्वर्त्तिनोpaś·cād·var·ti·no जाताjā·tā इतिi·ti कारणात्kā·ra·ṇāt नवीनसृष्टिकालेna·vī·na·sṛṣ·ṭi·kā·le यदाya·dā मनुजसुतःma·nu·ja·su·taḥ स्वीयैश्चर्य्यसिंहासनsvī·yaiś·car·ya·siṃ·hā·sa·na उपवेक्ष्यतिu·pa·vek·ṣya·ti, तदाta·dā यूयमपिyū·ya·ma·pi द्वादशसिंहासनेषूपविश्यdvā·da·śa·siṃ·hā·sa·ne·ṣū·pa·viś·ya इस्रायेलीयद्वादशवंशानांis·rā·ye·lī·yad·vā·da·śa·vaṃ·śā·nāṃ विचारंvi·cā·raṃ करिष्यथka·riṣ·ya·tha।

    tato yīśuḥ kathitavān, yuṣmānahaṁ tathyaṁ vadāmi, yūyaṁ mama paścādvarttino jātā iti kāraṇāt navīnasṛṣṭikāle yadā manujasutaḥ svīyaiścaryyasiṁhāsana upavekṣyati, tadā yūyamapi dvādaśasiṁhāsaneṣūpaviśya isrāyelīyadvādaśavaṁśānāṁ vicāraṁ kariṣyatha|

    And Jesus said unto them, Verily I say unto you, That ye which have followed me, in the regeneration when the Son of man shall sit in the throne of his glory, ye also shall sit upon twelve thrones, judging the twelve tribes of Israel.

  29. 29

    अन्यच्चan·yac·ca यःyaḥ कश्चित्kaś·cit ममma·ma नामकारणात्nā·ma·kā·ra·ṇāt गृहंgṛ·haṃ वाvā भ्रातरंbhrā·ta·raṃ वाvā भगिनींbha·gi·nīṃ वाvā पितरंpi·ta·raṃ वाvā मातरंmā·ta·raṃ वाvā जायांjā·yāṃ वाvā बालकंbā·la·kaṃ वाvā भूमिंbhū·miṃ परित्यजतिpa·rit·ya·ja·ti, सsa तेषांte·ṣāṃ शतगुणंśa·ta·gu·ṇaṃ लप्स्यतेlap·sya·te, अनन्तायुमोऽधिकारित्वञ्चa·nan·tā·yu·mo·dhi·kā·rit·vañ·ca प्राप्स्यतिprāp·sya·ti।

    anyacca yaḥ kaścit mama nāmakāraṇāt gṛhaṁ vā bhrātaraṁ vā bhaginīṁ vā pitaraṁ vā mātaraṁ vā jāyāṁ vā bālakaṁ vā bhūmiṁ parityajati, sa teṣāṁ śataguṇaṁ lapsyate, anantāyumo'dhikāritvañca prāpsyati|

    And every one that hath forsaken houses, or brethren, or sisters, or father, or mother, or wife, or children, or lands, for my name’s sake, shall receive an hundredfold, and shall inherit everlasting life.

  30. 30

    किन्तुkin·tu अग्रीयाag·rī·yā अनेकेa·ne·ke जनाःja·nāḥ पश्चात्paś·cāt, पश्चातीयाश्चानेकेpaś·cā·tī·yāś·cā·ne·ke लोकाlo·kā अग्रेag·re भविष्यन्तिbha·viṣ·yan·ti।

    kintu agrīyā aneke janāḥ paścāt, paścātīyāścāneke lokā agre bhaviṣyanti|

    But many that are first shall be last; and the last shall be first.

Sources. Sanskrit: Satyavedaḥ, the New Testament in Sanskrit (Calcutta Baptist Missionaries, 1851; J. Wenger’s revision of W. Carey’s version). Digital text © 2018 SanskritBible.in, via eBible.org, licensed CC BY-SA 4.0; changed here: arranged by verse and every word linked to the dictionary (links made automatically). Old Testament Sanskrit: the Old Testament in Sanskrit, Calcutta Baptist Mission Press, 1848–1852 (public domain), read by OCR from the Internet Archive scans of the Boston University School of Theology copy; unproofread, with machine clean-up only. Pāli Canon: Mahāsaṅgīti Tipiṭaka Buddhavasse 2500 (based on the Vipassana Research Institute’s Chaṭṭha Saṅgāyana edition), from SuttaCentral bilara-data, CC0; Devanagari and pronunciation made automatically from the Roman text. Pāli English: Bhikkhu Sujato (suttas) and Bhikkhu Brahmali (Vinaya), SuttaCentral, CC0. Pāli word meanings: the Pali Text Society’s Pali-English Dictionary (Rhys Davids & Stede), corrected reprint © The Pali Text Society, CC BY-NC 3.0, digital text from BuddhaDust; word matching automatic. English: King James Version (1769), public domain; words the translators added are in italics. Word meanings and pronunciations: Monier-Williams, Sanskrit–English Dictionary (1872), via this site’s Sanskrit dictionary (CC BY-SA 4.0); English↔Sanskrit word matches made automatically and may need checking.