Klryz

Scripture · Sanskrit Bible with the King James Version · the Pāli Canon

Middle Discourses 134 मज्झिमनिकाय 134

Chapter: 123456789101112131415161718192021222324252627282930313233343536373839404142434445464748495051525354555657585960616263646566676869707172737475767778798081828384858687888990919293949596979899100101102103104105106107108109110111112113114115116117118119120121122123124125126127128129130131132133134135136137138139140141142143144145146147148149150151152

Lomasakaṅgiyabhaddekarattasutta

Pāli in Devanagari; under each word its Roman pronunciation, syllable by syllable (ṃ = nasal hum). Tap a Pāli word for its meaning (PTS Pāli-English Dictionary); tap again to open it in the Pāli dictionary.

Verse: 123456789101112131415161718192021222324252627282930313233343536373839404142434445464748495051525354555657585960616263646566676869707172737475767778798081828384858687888990919293949596979899100101102103104105106107108109110111112113114115116117118119120121122 · Hide pronunciation

  1. 1

    मज्झिमmaj·jhi·ma निकायni·kā·ya 134

    Majjhima Nikāya 134

    Middle Discourses 134

  2. 2

    लोमसकङ्गियभद्देकरत्तसुत्तlo·ma·sa·kaṅ·gi·ya·bhad·de·ka·rat·ta·sut·ta

    Lomasakaṅgiyabhaddekarattasutta

    Lomasakaṅgiya and One Fine Night

  3. 3

    एवंe·vaṃ मेme सुतं—su·taṃ

    Evaṁ me sutaṁ—

    So I have heard.

  4. 4

    एकंe·kaṃ समयंsa·ma·yaṃ भगवाbha·ga·vā सावत्थियंsā·vat·thi·yaṃ विहरतिvi·ha·ra·ti जेतवनेje·ta·va·ne अनाथपिण्डिकस्सa·nā·tha·piṇ·ḍi·kas·sa आरामे।ā·rā·me

    ekaṁ samayaṁ bhagavā sāvatthiyaṁ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme.

    At one time the Buddha was staying near Sāvatthī in Jeta’s Grove, Anāthapiṇḍika’s monastery.

  5. 5

    तेनte·na खोkho पनpa·na समयेनsa·ma·ye·na आयस्माā·yas·mā लोमसकङ्गियोlo·ma·sa·kaṅ·gi·yo सक्केसुsak·ke·su विहरतिvi·ha·ra·ti कपिलवत्थुस्मिंka·pi·la·vat·thus·miṃ निग्रोधारामे।nig·ro·dhā·rā·me

    Tena kho pana samayena āyasmā lomasakaṅgiyo sakkesu viharati kapilavatthusmiṁ nigrodhārāme.

    Now at that time Venerable Lomasakaṅgiya was staying in the Sakyan country at Kapilavatthu in the Banyan Tree Monastery.

  6. 6

    अथa·tha खोkho चन्दनोcan·da·no देवपुत्तोde·va·put·to अभिक्कन्तायa·bhik·kan·tā·ya रत्तियाrat·ti·yā अभिक्कन्तवण्णोa·bhik·kan·ta·vaṇ·ṇo केवलकप्पंke·va·la·kap·paṃ निग्रोधारामंnig·ro·dhā·rā·maṃ ओभासेत्वाo·bhā·set·vā येनायस्माye·nā·yas·mā लोमसकङ्गियोlo·ma·sa·kaṅ·gi·yo तेनुपसङ्कमि;te·nu·pa·saṅ·ka·mi उपसङ्कमित्वाu·pa·saṅ·ka·mit·vā एकमन्तंe·ka·man·taṃ अट्ठासि।aṭ·ṭhā·si एकमन्तंe·ka·man·taṃ ठितोṭhi·to खोkho चन्दनोcan·da·no देवपुत्तोde·va·put·to आयस्मन्तंā·yas·man·taṃ लोमसकङ्गियंlo·ma·sa·kaṅ·gi·yaṃ एतदवोच:e·ta·da·vo·ca

    Atha kho candano devaputto abhikkantāya rattiyā abhikkantavaṇṇo kevalakappaṁ nigrodhārāmaṁ obhāsetvā yenāyasmā lomasakaṅgiyo tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā ekamantaṁ aṭṭhāsi. Ekamantaṁ ṭhito kho candano devaputto āyasmantaṁ lomasakaṅgiyaṁ etadavoca:

    Then, late at night, the glorious godling Candana, lighting up the entire Banyan Tree Monastery, went up to the Venerable Lomasakaṅgiya, and stood to one side. Standing to one side, he said to Lomasakaṅgiya:

  7. 7

    “धारेसिdhā·re·si त्वं,tvaṃ भिक्खु,bhik·khu भद्देकरत्तस्सbhad·de·ka·rat·tas·sa उद्देसञ्चud·de·sañ·ca विभङ्गञ्चा”ति?vi·bhaṅ·gañ·cā

    “dhāresi tvaṁ, bhikkhu, bhaddekarattassa uddesañca vibhaṅgañcā”ti?

    “Mendicant, do you remember the summary recital and the analysis of the one who has one fine night?”

  8. 8

    “नna खोkho अहं,a·haṃ आवुसो,ā·vu·so धारेमिdhā·re·mi भद्देकरत्तस्सbhad·de·ka·rat·tas·sa उद्देसञ्चud·de·sañ·ca विभङ्गञ्च।vi·bhaṅ·gañ·ca

    “Na kho ahaṁ, āvuso, dhāremi bhaddekarattassa uddesañca vibhaṅgañca.

    “No, reverend, I do not.

  9. 9

    त्वंtvaṃ पनावुसो,pa·nā·vu·so धारेसिdhā·re·si भद्देकरत्तस्सbhad·de·ka·rat·tas·sa उद्देसञ्चud·de·sañ·ca विभङ्गञ्चा”ति?vi·bhaṅ·gañ·cā

    Tvaṁ panāvuso, dhāresi bhaddekarattassa uddesañca vibhaṅgañcā”ti?

    Do you?”

  10. 10

    “अहम्पिa·ham·pi खो,kho भिक्खु,bhik·khu नna धारेमिdhā·re·mi भद्देकरत्तस्सbhad·de·ka·rat·tas·sa उद्देसञ्चud·de·sañ·ca विभङ्गञ्च।vi·bhaṅ·gañ·ca

    “Ahampi kho, bhikkhu, na dhāremi bhaddekarattassa uddesañca vibhaṅgañca.

    “I also do not.

  11. 11

    धारेसिdhā·re·si पनpa·na त्वं,tvaṃ भिक्खु,bhik·khu भद्देकरत्तियोbhad·de·ka·rat·ti·yo गाथा”ति?gā·thā

    Dhāresi pana tvaṁ, bhikkhu, bhaddekarattiyo gāthā”ti?

    But do you remember just the verses on the one who has one fine night?”

  12. 12

    “नna खोkho अहं,a·haṃ आवुसो,ā·vu·so धारेमिdhā·re·mi भद्देकरत्तियोbhad·de·ka·rat·ti·yo गाथा।gā·thā

    “Na kho ahaṁ, āvuso, dhāremi bhaddekarattiyo gāthā.

    “I do not.

  13. 13

    त्वंtvaṃ पनावुसो,pa·nā·vu·so धारेसिdhā·re·si भद्देकरत्तियोbhad·de·ka·rat·ti·yo गाथा”ति?gā·thā

    Tvaṁ panāvuso, dhāresi bhaddekarattiyo gāthā”ti?

    Do you?”

  14. 14

    “धारेमिdhā·re·mi खोkho अहं,a·haṃ भिक्खु,bhik·khu भद्देकरत्तियोbhad·de·ka·rat·ti·yo गाथा”ति।gā·thā

    “Dhāremi kho ahaṁ, bhikkhu, bhaddekarattiyo gāthā”ti.

    “I do.”

  15. 15

    “यथाya·thā कथंka·thaṃ पनpa·na त्वं,tvaṃ आवुसो,ā·vu·so धारेसिdhā·re·si भद्देकरत्तियोbhad·de·ka·rat·ti·yo गाथा”ति?gā·thā

    “Yathā kathaṁ pana tvaṁ, āvuso, dhāresi bhaddekarattiyo gāthā”ti?

    “How do you remember the verses on the one who has one fine night?”

  16. 16

    “एकमिदं,e·ka·mi·daṃ भिक्खु,bhik·khu समयंsa·ma·yaṃ भगवाbha·ga·vā देवेसुde·ve·su तावतिंसेसुtā·va·tiṃ·se·su विहरतिvi·ha·ra·ti पारिच्छत्तकमूलेpā·ric·chat·ta·ka·mū·le पण्डुकम्बलसिलायं।paṇ·ḍu·kam·ba·la·si·lā·yaṃ

    “Ekamidaṁ, bhikkhu, samayaṁ bhagavā devesu tāvatiṁsesu viharati pāricchattakamūle paṇḍukambalasilāyaṁ.

    “This one time, the Buddha was staying among the gods of the thirty-three at the root of the Orchid Tree on the stone spread with a cream rug.

  17. 17

    तत्रtat·ra भगवाbha·ga·vā देवानंde·vā·naṃ तावतिंसानंtā·va·tiṃ·sā·naṃ भद्देकरत्तस्सbhad·de·ka·rat·tas·sa उद्देसञ्चud·de·sañ·ca विभङ्गञ्चvi·bhaṅ·gañ·ca अभासि:a·bhā·si

    Tatra bhagavā devānaṁ tāvatiṁsānaṁ bhaddekarattassa uddesañca vibhaṅgañca abhāsi:

    There he taught the summary recital and the analysis of the one who has one fine night to the gods of the thirty-three:

  18. 18

    ‘अतीतंa·tī·taṃ नान्वागमेय्य,nān·vā·ga·mey·ya

    ‘Atītaṁ nānvāgameyya,

    ‘Don’t run back to the past,

  19. 19

    नप्पटिकङ्खेnap·pa·ṭi·kaṅ·khe अनागतं;a·nā·ga·taṃ

    nappaṭikaṅkhe anāgataṁ;

    don’t anticipate the future.

  20. 20

    यदतीतंya·da·tī·taṃ पहीनंpa·hī·naṃ तं,taṃ

    Yadatītaṁ pahīnaṁ taṁ,

    What’s past is left behind,

  21. 21

    अप्पत्तञ्चap·pat·tañ·ca अनागतं।a·nā·ga·taṃ

    appattañca anāgataṁ.

    the future has not arrived;

  22. 22

    पच्चुप्पन्नञ्चpac·cup·pan·nañ·ca योyo धम्मं,dham·maṃ

    Paccuppannañca yo dhammaṁ,

    and any present phenomenon

  23. 23

    तत्थtat·tha तत्थtat·tha विपस्सति;vi·pas·sa·ti

    tattha tattha vipassati;

    you clearly discern in every case.

  24. 24

    असंहीरंa·saṃ·hī·raṃ असङ्कुप्पं,a·saṅ·kup·paṃ

    Asaṁhīraṁ asaṅkuppaṁ,

    The unfaltering, the unshakable:

  25. 25

    तंtaṃ विद्वाvid·vā मनुब्रूहये।ma·nub·rū·ha·ye

    taṁ vidvā manubrūhaye.

    having known that, foster it.

  26. 26

    अज्जेवaj·je·va किच्चमातप्पं,kic·ca·mā·tap·paṃ

    Ajjeva kiccamātappaṁ,

    Today’s the day to keenly work—

  27. 27

    कोko जञ्ञाjañ·ñā मरणंma·ra·ṇaṃ सुवे;su·ve

    ko jaññā maraṇaṁ suve;

    who knows, tomorrow may bring death!

  28. 28

    नna हिhi नोno सङ्गरंsaṅ·ga·raṃ तेन,te·na

    Na hi no saṅgaraṁ tena,

    For there is no bargain to be struck

  29. 29

    महासेनेनma·hā·se·ne·na मच्चुना।mac·cu·nā

    mahāsenena maccunā.

    with Death and his mighty horde.

  30. 30

    एवंविहारिंe·vaṃ·vi·hā·riṃ आतापिं,ā·tā·piṃ

    Evaṁvihāriṁ ātāpiṁ,

    One who keenly meditates like this,

  31. 31

    अहोरत्तमतन्दितं;a·ho·rat·ta·ma·tan·di·taṃ

    ahorattamatanditaṁ;

    tireless all night and day:

  32. 32

    तंtaṃ वेve भद्देकरत्तोति,bhad·de·ka·rat·to·ti

    Taṁ ve bhaddekarattoti,

    that’s who has one fine night—

  33. 33

    सन्तोsan·to आचिक्खतेā·cik·kha·te मुनी’ति।mu·nī

    santo ācikkhate munī’ti.

    so declares the peaceful sage.’

  34. 34

    एवंe·vaṃ खोkho अहं,a·haṃ भिक्खु,bhik·khu धारेमिdhā·re·mi भद्देकरत्तियोbhad·de·ka·rat·ti·yo गाथा।gā·thā

    Evaṁ kho ahaṁ, bhikkhu, dhāremi bhaddekarattiyo gāthā.

    That’s how I remember the verses of the one who has one fine night.

  35. 35

    उग्गण्हाहिug·gaṇ·hā·hi त्वं,tvaṃ भिक्खु,bhik·khu भद्देकरत्तस्सbhad·de·ka·rat·tas·sa उद्देसञ्चud·de·sañ·ca विभङ्गञ्च;vi·bhaṅ·gañ·ca

    Uggaṇhāhi tvaṁ, bhikkhu, bhaddekarattassa uddesañca vibhaṅgañca;

    Learn the summary recital and the analysis of the one who has one fine night, mendicant,

  36. 36

    परियापुणाहिpa·ri·yā·pu·ṇā·hi त्वं,tvaṃ भिक्खु,bhik·khu भद्देकरत्तस्सbhad·de·ka·rat·tas·sa उद्देसञ्चud·de·sañ·ca विभङ्गञ्च;vi·bhaṅ·gañ·ca

    pariyāpuṇāhi tvaṁ, bhikkhu, bhaddekarattassa uddesañca vibhaṅgañca;

    memorize it,

  37. 37

    धारेहिdhā·re·hi त्वं,tvaṃ भिक्खु,bhik·khu भद्देकरत्तस्सbhad·de·ka·rat·tas·sa उद्देसञ्चud·de·sañ·ca विभङ्गञ्च।vi·bhaṅ·gañ·ca

    dhārehi tvaṁ, bhikkhu, bhaddekarattassa uddesañca vibhaṅgañca.

    and remember it.

  38. 38

    अत्थसंहितो,at·tha·saṃ·hi·to भिक्खु,bhik·khu भद्देकरत्तस्सbhad·de·ka·rat·tas·sa उद्देसोud·de·so चca विभङ्गोvi·bhaṅ·go चca आदिब्रह्मचरियको”ति।ā·dib·rah·ma·ca·ri·ya·ko

    Atthasaṁhito, bhikkhu, bhaddekarattassa uddeso ca vibhaṅgo ca ādibrahmacariyako”ti.

    It is beneficial and relevant to the fundamentals of the spiritual life.”

  39. 39

    इदमवोचi·da·ma·vo·ca चन्दनोcan·da·no देवपुत्तो।de·va·put·to

    Idamavoca candano devaputto.

    That is what the godling Candana said

  40. 40

    इदंi·daṃ वत्वाvat·vā तत्थेवन्तरधायि।tat·the·van·ta·ra·dhā·yi

    Idaṁ vatvā tatthevantaradhāyi.

    before vanishing right there.

  41. 41

    अथa·tha खोkho आयस्माā·yas·mā लोमसकङ्गियोlo·ma·sa·kaṅ·gi·yo तस्साtas·sā रत्तियाrat·ti·yā अच्चयेनac·ca·ye·na सेनासनंse·nā·sa·naṃ संसामेत्वाsaṃ·sā·met·vā पत्तचीवरमादायpat·ta·cī·va·ra·mā·dā·ya येनye·na सावत्थिsā·vat·thi तेनte·na चारिकंcā·ri·kaṃ पक्कामि।pak·kā·mi

    Atha kho āyasmā lomasakaṅgiyo tassā rattiyā accayena senāsanaṁ saṁsāmetvā pattacīvaramādāya yena sāvatthi tena cārikaṁ pakkāmi.

    Then Lomasakaṅgiya set his lodgings in order and, taking his bowl and robe, set out for Sāvatthī.

  42. 42

    अनुपुब्बेनa·nu·pub·be·na चारिकंcā·ri·kaṃ चरमानोca·ra·mā·no येनye·na सावत्थिsā·vat·thi जेतवनंje·ta·va·naṃ अनाथपिण्डिकस्सa·nā·tha·piṇ·ḍi·kas·sa आरामोā·rā·mo येनye·na भगवाbha·ga·vā तेनुपसङ्कमि;te·nu·pa·saṅ·ka·mi उपसङ्कमित्वाu·pa·saṅ·ka·mit·vā भगवन्तंbha·ga·van·taṃ अभिवादेत्वाa·bhi·vā·det·vā एकमन्तंe·ka·man·taṃ निसीदि।ni·sī·di एकमन्तंe·ka·man·taṃ निसिन्नोni·sin·no खोkho आयस्माā·yas·mā लोमसकङ्गियोlo·ma·sa·kaṅ·gi·yo भगवन्तंbha·ga·van·taṃ एतदवोच:e·ta·da·vo·ca

    Anupubbena cārikaṁ caramāno yena sāvatthi jetavanaṁ anāthapiṇḍikassa ārāmo yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinno kho āyasmā lomasakaṅgiyo bhagavantaṁ etadavoca:

    Eventually he came to Sāvatthī and Jeta’s Grove. He went up to the Buddha, bowed, sat down to one side, and told him what had happened. Then he added:

  43. 43

    “एकमिदाहं,e·ka·mi·dā·haṃ भन्ते,bhan·te समयंsa·ma·yaṃ सक्केसुsak·ke·su विहरामिvi·ha·rā·mi कपिलवत्थुस्मिंka·pi·la·vat·thus·miṃ निग्रोधारामे।nig·ro·dhā·rā·me

    “Ekamidāhaṁ, bhante, samayaṁ sakkesu viharāmi kapilavatthusmiṁ nigrodhārāme.

    (Pāli only)

  44. 44

    अथa·tha खो,kho भन्ते,bhan·te अञ्ञतरोañ·ña·ta·ro देवपुत्तोde·va·put·to अभिक्कन्तायa·bhik·kan·tā·ya रत्तियाrat·ti·yā अभिक्कन्तवण्णोa·bhik·kan·ta·vaṇ·ṇo केवलकप्पंke·va·la·kap·paṃ निग्रोधारामंnig·ro·dhā·rā·maṃ ओभासेत्वाo·bhā·set·vā येनाहंye·nā·haṃ तेनुपसङ्कमि;te·nu·pa·saṅ·ka·mi उपसङ्कमित्वाu·pa·saṅ·ka·mit·vā एकमन्तंe·ka·man·taṃ अट्ठासि।aṭ·ṭhā·si एकमन्तंe·ka·man·taṃ ठितोṭhi·to खो,kho भन्ते,bhan·te सोso देवपुत्तोde·va·put·to मंmaṃ एतदवोच:e·ta·da·vo·ca

    Atha kho, bhante, aññataro devaputto abhikkantāya rattiyā abhikkantavaṇṇo kevalakappaṁ nigrodhārāmaṁ obhāsetvā yenāhaṁ tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā ekamantaṁ aṭṭhāsi. Ekamantaṁ ṭhito kho, bhante, so devaputto maṁ etadavoca:

    (Pāli only)

  45. 45

    ‘धारेसिdhā·re·si त्वं,tvaṃ भिक्खु,bhik·khu भद्देकरत्तस्सbhad·de·ka·rat·tas·sa उद्देसञ्चud·de·sañ·ca विभङ्गञ्चा’ति?vi·bhaṅ·gañ·cā

    ‘dhāresi tvaṁ, bhikkhu, bhaddekarattassa uddesañca vibhaṅgañcā’ti?

    (Pāli only)

  46. 46

    एवंe·vaṃ वुत्ते,vut·te अहं,a·haṃ भन्ते,bhan·te तंtaṃ देवपुत्तंde·va·put·taṃ एतदवोचं:e·ta·da·vo·caṃ

    Evaṁ vutte, ahaṁ, bhante, taṁ devaputtaṁ etadavocaṁ:

    (Pāli only)

  47. 47

    ‘नna खोkho अहं,a·haṃ आवुसो,ā·vu·so धारेमिdhā·re·mi भद्देकरत्तस्सbhad·de·ka·rat·tas·sa उद्देसञ्चud·de·sañ·ca विभङ्गञ्च।vi·bhaṅ·gañ·ca

    ‘na kho ahaṁ, āvuso, dhāremi bhaddekarattassa uddesañca vibhaṅgañca.

    (Pāli only)

  48. 48

    त्वंtvaṃ पनावुसो,pa·nā·vu·so धारेसिdhā·re·si भद्देकरत्तस्सbhad·de·ka·rat·tas·sa उद्देसञ्चud·de·sañ·ca विभङ्गञ्चा’ति?vi·bhaṅ·gañ·cā

    Tvaṁ panāvuso, dhāresi bhaddekarattassa uddesañca vibhaṅgañcā’ti?

    (Pāli only)

  49. 49

    ‘अहम्पिa·ham·pi खो,kho भिक्खु,bhik·khu नna धारेमिdhā·re·mi भद्देकरत्तस्सbhad·de·ka·rat·tas·sa उद्देसञ्चud·de·sañ·ca विभङ्गञ्च।vi·bhaṅ·gañ·ca

    ‘Ahampi kho, bhikkhu, na dhāremi bhaddekarattassa uddesañca vibhaṅgañca.

    (Pāli only)

  50. 50

    धारेसिdhā·re·si पनpa·na त्वं,tvaṃ भिक्खु,bhik·khu भद्देकरत्तियोbhad·de·ka·rat·ti·yo गाथा’ति?gā·thā

    Dhāresi pana tvaṁ, bhikkhu, bhaddekarattiyo gāthā’ti?

    (Pāli only)

  51. 51

    ‘नna खोkho अहं,a·haṃ आवुसो,ā·vu·so धारेमिdhā·re·mi भद्देकरत्तियोbhad·de·ka·rat·ti·yo गाथा।gā·thā

    ‘Na kho ahaṁ, āvuso, dhāremi bhaddekarattiyo gāthā.

    (Pāli only)

  52. 52

    त्वंtvaṃ पनावुसो,pa·nā·vu·so धारेसिdhā·re·si भद्देकरत्तियोbhad·de·ka·rat·ti·yo गाथा’ति?gā·thā

    Tvaṁ panāvuso, dhāresi bhaddekarattiyo gāthā’ti?

    (Pāli only)

  53. 53

    ‘धारेमिdhā·re·mi खोkho अहं,a·haṃ भिक्खु,bhik·khu भद्देकरत्तियोbhad·de·ka·rat·ti·yo गाथा’ति।gā·thā

    ‘Dhāremi kho ahaṁ, bhikkhu, bhaddekarattiyo gāthā’ti.

    (Pāli only)

  54. 54

    ‘यथाya·thā कथंka·thaṃ पनpa·na त्वं,tvaṃ आवुसो,ā·vu·so धारेसिdhā·re·si भद्देकरत्तियोbhad·de·ka·rat·ti·yo गाथा’ति?gā·thā

    ‘Yathā kathaṁ pana tvaṁ, āvuso, dhāresi bhaddekarattiyo gāthā’ti?

    (Pāli only)

  55. 55

    ‘एकमिदं,e·ka·mi·daṃ भिक्खु,bhik·khu समयंsa·ma·yaṃ भगवाbha·ga·vā देवेसुde·ve·su तावतिंसेसुtā·va·tiṃ·se·su विहरतिvi·ha·ra·ti पारिच्छत्तकमूलेpā·ric·chat·ta·ka·mū·le पण्डुकम्बलसिलायं।paṇ·ḍu·kam·ba·la·si·lā·yaṃ

    ‘Ekamidaṁ, bhikkhu, samayaṁ bhagavā devesu tāvatiṁsesu viharati pāricchattakamūle paṇḍukambalasilāyaṁ.

    (Pāli only)

  56. 56

    तत्रtat·ra खोkho भगवाbha·ga·vā देवानंde·vā·naṃ तावतिंसानंtā·va·tiṃ·sā·naṃ भद्देकरत्तस्सbhad·de·ka·rat·tas·sa उद्देसञ्चud·de·sañ·ca विभङ्गञ्चvi·bhaṅ·gañ·ca अभासि:a·bhā·si

    Tatra kho bhagavā devānaṁ tāvatiṁsānaṁ bhaddekarattassa uddesañca vibhaṅgañca abhāsi:

    (Pāli only)

  57. 57

    “अतीतंa·tī·taṃ नान्वागमेय्य,nān·vā·ga·mey·ya

    “Atītaṁ nānvāgameyya,

    (Pāli only)

  58. 58

    …पे…pe

    …pe…

    (Pāli only)

  59. 59

    तंtaṃ वेve भद्देकरत्तोति,bhad·de·ka·rat·to·ti

    Taṁ ve bhaddekarattoti,

    (Pāli only)

  60. 60

    सन्तोsan·to आचिक्खतेā·cik·kha·te मुनी”ति।mu·nī

    santo ācikkhate munī”ti.

    (Pāli only)

  61. 61

    एवंe·vaṃ खोkho अहं,a·haṃ भिक्खु,bhik·khu धारेमिdhā·re·mi भद्देकरत्तियोbhad·de·ka·rat·ti·yo गाथा।gā·thā

    Evaṁ kho ahaṁ, bhikkhu, dhāremi bhaddekarattiyo gāthā.

    (Pāli only)

  62. 62

    उग्गण्हाहिug·gaṇ·hā·hi त्वं,tvaṃ भिक्खु,bhik·khu भद्देकरत्तस्सbhad·de·ka·rat·tas·sa उद्देसञ्चud·de·sañ·ca विभङ्गञ्च;vi·bhaṅ·gañ·ca

    Uggaṇhāhi tvaṁ, bhikkhu, bhaddekarattassa uddesañca vibhaṅgañca;

    (Pāli only)

  63. 63

    परियापुणाहिpa·ri·yā·pu·ṇā·hi त्वं,tvaṃ भिक्खु,bhik·khu भद्देकरत्तस्सbhad·de·ka·rat·tas·sa उद्देसञ्चud·de·sañ·ca विभङ्गञ्च;vi·bhaṅ·gañ·ca

    pariyāpuṇāhi tvaṁ, bhikkhu, bhaddekarattassa uddesañca vibhaṅgañca;

    (Pāli only)

  64. 64

    धारेहिdhā·re·hi त्वं,tvaṃ भिक्खु,bhik·khu भद्देकरत्तस्सbhad·de·ka·rat·tas·sa उद्देसञ्चud·de·sañ·ca विभङ्गञ्च।vi·bhaṅ·gañ·ca

    dhārehi tvaṁ, bhikkhu, bhaddekarattassa uddesañca vibhaṅgañca.

    (Pāli only)

  65. 65

    अत्थसंहितो,at·tha·saṃ·hi·to भिक्खु,bhik·khu भद्देकरत्तस्सbhad·de·ka·rat·tas·sa उद्देसोud·de·so चca विभङ्गोvi·bhaṅ·go चca आदिब्रह्मचरियको’ति।ā·dib·rah·ma·ca·ri·ya·ko

    Atthasaṁhito, bhikkhu, bhaddekarattassa uddeso ca vibhaṅgo ca ādibrahmacariyako’ti.

    (Pāli only)

  66. 66

    इदमवोच,i·da·ma·vo·ca भन्ते,bhan·te सोso देवपुत्तो।de·va·put·to

    Idamavoca, bhante, so devaputto.

    (Pāli only)

  67. 67

    इदंi·daṃ वत्वाvat·vā तत्थेवन्तरधायि।tat·the·van·ta·ra·dhā·yi

    Idaṁ vatvā tatthevantaradhāyi.

    (Pāli only)

  68. 68

    साधुsā·dhu मे,me भन्ते,bhan·te भगवाbha·ga·vā भद्देकरत्तस्सbhad·de·ka·rat·tas·sa उद्देसञ्चud·de·sañ·ca विभङ्गञ्चvi·bhaṅ·gañ·ca देसेतू”ति।de·se·tū

    Sādhu me, bhante, bhagavā bhaddekarattassa uddesañca vibhaṅgañca desetū”ti.

    “Sir, please teach me the summary recital and the analysis of the one who has one fine night.”

  69. 69

    “जानासिjā·nā·si पनpa·na त्वं,tvaṃ भिक्खु,bhik·khu तंtaṃ देवपुत्तन्”ति?de·va·put·tan

    “Jānāsi pana tvaṁ, bhikkhu, taṁ devaputtan”ti?

    “But mendicant, do you know that god?”

  70. 70

    “नna खोkho अहं,a·haṃ भन्ते,bhan·te जानामिjā·nā·mi तंtaṃ देवपुत्तन्”ति।de·va·put·tan

    “Na kho ahaṁ, bhante, jānāmi taṁ devaputtan”ti.

    “I do not, sir.”

  71. 71

    “चन्दनोcan·da·no नामnā·ma सो,so भिक्खु,bhik·khu देवपुत्तो।de·va·put·to

    “Candano nāma so, bhikkhu, devaputto.

    “That godling was named Candana.

  72. 72

    चन्दनो,can·da·no भिक्खु,bhik·khu देवपुत्तोde·va·put·to अट्ठिंaṭ·ṭhiṃ कत्वाkat·vā मनसिकत्वाma·na·si·kat·vā सब्बचेतसाsab·ba·ce·ta·sā समन्नाहरित्वाsa·man·nā·ha·rit·vā ओहितसोतोo·hi·ta·so·to धम्मंdham·maṃ सुणाति।su·ṇā·ti

    Candano, bhikkhu, devaputto aṭṭhiṁ katvā manasikatvā sabbacetasā samannāharitvā ohitasoto dhammaṁ suṇāti.

    Candana pays attention, applies the mind, concentrates wholeheartedly, and actively listens to the teaching.

  73. 73

    तेनte·na हि,hi भिक्खु,bhik·khu सुणाहि,su·ṇā·hi साधुकंsā·dhu·kaṃ मनसिma·na·si करोहि;ka·ro·hi भासिस्सामी”ति।bhā·sis·sā·mī

    Tena hi, bhikkhu, suṇāhi, sādhukaṁ manasi karohi; bhāsissāmī”ti.

    Well then, mendicant, listen and apply your mind well, I will speak.”

  74. 74

    “एवं,e·vaṃ भन्ते”तिbhan·te खोkho आयस्माā·yas·mā लोमसकङ्गियोlo·ma·sa·kaṅ·gi·yo भगवतोbha·ga·va·to पच्चस्सोसि।pac·cas·so·si

    “Evaṁ, bhante”ti kho āyasmā lomasakaṅgiyo bhagavato paccassosi.

    “Yes, sir,” Lomasakaṅgiya replied.

  75. 75

    भगवाbha·ga·vā एतदवोच:e·ta·da·vo·ca

    Bhagavā etadavoca:

    The Buddha said this:

  76. 76

    “अतीतंa·tī·taṃ नान्वागमेय्य,nān·vā·ga·mey·ya

    “Atītaṁ nānvāgameyya,

    “Don’t run back to the past,

  77. 77

    नप्पटिकङ्खेnap·pa·ṭi·kaṅ·khe अनागतं;a·nā·ga·taṃ

    nappaṭikaṅkhe anāgataṁ;

    don’t anticipate the future.

  78. 78

    यदतीतंya·da·tī·taṃ पहीनंpa·hī·naṃ तं,taṃ

    Yadatītaṁ pahīnaṁ taṁ,

    What’s past is left behind,

  79. 79

    अप्पत्तञ्चap·pat·tañ·ca अनागतं।a·nā·ga·taṃ

    appattañca anāgataṁ.

    the future has not arrived;

  80. 80

    पच्चुप्पन्नञ्चpac·cup·pan·nañ·ca योyo धम्मं,dham·maṃ

    Paccuppannañca yo dhammaṁ,

    and any present phenomenon

  81. 81

    तत्थtat·tha तत्थtat·tha विपस्सति;vi·pas·sa·ti

    tattha tattha vipassati;

    you clearly discern in every case.

  82. 82

    असंहीरंa·saṃ·hī·raṃ असङ्कुप्पं,a·saṅ·kup·paṃ

    Asaṁhīraṁ asaṅkuppaṁ,

    The unfaltering, the unshakable:

  83. 83

    तंtaṃ विद्वाvid·vā मनुब्रूहये।ma·nub·rū·ha·ye

    taṁ vidvā manubrūhaye.

    having known that, foster it.

  84. 84

    अज्जेवaj·je·va किच्चमातप्पं,kic·ca·mā·tap·paṃ

    Ajjeva kiccamātappaṁ,

    Today’s the day to keenly work—

  85. 85

    कोko जञ्ञाjañ·ñā मरणंma·ra·ṇaṃ सुवे;su·ve

    ko jaññā maraṇaṁ suve;

    who knows, tomorrow may bring death!

  86. 86

    नna हिhi नोno सङ्गरंsaṅ·ga·raṃ तेन,te·na

    Na hi no saṅgaraṁ tena,

    For there is no bargain to be struck

  87. 87

    महासेनेनma·hā·se·ne·na मच्चुना।mac·cu·nā

    mahāsenena maccunā.

    with Death and his mighty horde.

  88. 88

    एवंविहारिंe·vaṃ·vi·hā·riṃ आतापिं,ā·tā·piṃ

    Evaṁvihāriṁ ātāpiṁ,

    One who keenly meditates like this,

  89. 89

    अहोरत्तमतन्दितं;a·ho·rat·ta·ma·tan·di·taṃ

    ahorattamatanditaṁ;

    tireless all night and day:

  90. 90

    तंtaṃ वेve भद्देकरत्तोति,bhad·de·ka·rat·to·ti

    Taṁ ve bhaddekarattoti,

    that’s who has one fine night—

  91. 91

    सन्तोsan·to आचिक्खतेā·cik·kha·te मुनि।mu·ni

    santo ācikkhate muni.

    so declares the peaceful sage.

  92. 92

    कथञ्च,ka·thañ·ca भिक्खु,bhik·khu अतीतंa·tī·taṃ अन्वागमेतिan·vā·ga·me·ti …पे…pe

    Kathañca, bhikkhu, atītaṁ anvāgameti …pe…

    And how do you run back to the past? …”

  93. 93

    एवंe·vaṃ खो,kho भिक्खु,bhik·khu अतीतंa·tī·taṃ अन्वागमेति।an·vā·ga·me·ti

    evaṁ kho, bhikkhu, atītaṁ anvāgameti.

    (Pāli only)

  94. 94

    कथञ्च,ka·thañ·ca भिक्खु,bhik·khu अतीतंa·tī·taṃ नान्वागमेतिnān·vā·ga·me·ti …पे…pe

    Kathañca, bhikkhu, atītaṁ nānvāgameti …pe…

    (Pāli only)

  95. 95

    एवंe·vaṃ खो,kho भिक्खु,bhik·khu अतीतंa·tī·taṃ नान्वागमेति।nān·vā·ga·me·ti

    evaṁ kho, bhikkhu, atītaṁ nānvāgameti.

    (Pāli only)

  96. 96

    कथञ्च,ka·thañ·ca भिक्खु,bhik·khu अनागतंa·nā·ga·taṃ पटिकङ्खतिpa·ṭi·kaṅ·kha·ti …पे…pe

    Kathañca, bhikkhu, anāgataṁ paṭikaṅkhati …pe…

    (Pāli only)

  97. 97

    एवंe·vaṃ खो,kho भिक्खु,bhik·khu अनागतंa·nā·ga·taṃ पटिकङ्खति।pa·ṭi·kaṅ·kha·ti

    evaṁ kho, bhikkhu, anāgataṁ paṭikaṅkhati.

    (Pāli only)

  98. 98

    कथञ्च,ka·thañ·ca भिक्खु,bhik·khu अनागतंa·nā·ga·taṃ नप्पटिकङ्खतिnap·pa·ṭi·kaṅ·kha·ti …पे…pe

    Kathañca, bhikkhu, anāgataṁ nappaṭikaṅkhati …pe…

    (Pāli only)

  99. 99

    एवंe·vaṃ खो,kho भिक्खु,bhik·khu अनागतंa·nā·ga·taṃ नप्पटिकङ्खति।nap·pa·ṭi·kaṅ·kha·ti

    evaṁ kho, bhikkhu, anāgataṁ nappaṭikaṅkhati.

    (Pāli only)

  100. 100

    कथञ्च,ka·thañ·ca भिक्खु,bhik·khu पच्चुप्पन्नेसुpac·cup·pan·ne·su धम्मेसुdham·me·su संहीरतिsaṃ·hī·ra·ti …पे…pe

    Kathañca, bhikkhu, paccuppannesu dhammesu saṁhīrati …pe…

    (Pāli only)

  101. 101

    एवंe·vaṃ खो,kho भिक्खु,bhik·khu पच्चुप्पन्नेसुpac·cup·pan·ne·su धम्मेसुdham·me·su संहीरति।saṃ·hī·ra·ti

    evaṁ kho, bhikkhu, paccuppannesu dhammesu saṁhīrati.

    (Pāli only)

  102. 102

    कथञ्च,ka·thañ·ca भिक्खु,bhik·khu पच्चुप्पन्नेसुpac·cup·pan·ne·su धम्मेसुdham·me·su नna संहीरतिsaṃ·hī·ra·ti …पे…pe

    Kathañca, bhikkhu, paccuppannesu dhammesu na saṁhīrati …pe…

    (Pāli only)

  103. 103

    एवंe·vaṃ खो,kho भिक्खु,bhik·khu पच्चुप्पन्नेसुpac·cup·pan·ne·su धम्मेसुdham·me·su नna संहीरति।saṃ·hī·ra·ti

    evaṁ kho, bhikkhu, paccuppannesu dhammesu na saṁhīrati.

    (Pāli only)

  104. 104

    अतीतंa·tī·taṃ नान्वागमेय्य,nān·vā·ga·mey·ya

    Atītaṁ nānvāgameyya,

    (Pāli only)

  105. 105

    नप्पटिकङ्खेnap·pa·ṭi·kaṅ·khe अनागतं;a·nā·ga·taṃ

    nappaṭikaṅkhe anāgataṁ;

    (Pāli only)

  106. 106

    यदतीतंya·da·tī·taṃ पहीनंpa·hī·naṃ तं,taṃ

    Yadatītaṁ pahīnaṁ taṁ,

    (Pāli only)

  107. 107

    अप्पत्तञ्चap·pat·tañ·ca अनागतं।a·nā·ga·taṃ

    appattañca anāgataṁ.

    (Pāli only)

  108. 108

    पच्चुप्पन्नञ्चpac·cup·pan·nañ·ca योyo धम्मं,dham·maṃ

    Paccuppannañca yo dhammaṁ,

    (Pāli only)

  109. 109

    तत्थtat·tha तत्थtat·tha विपस्सति;vi·pas·sa·ti

    tattha tattha vipassati;

    (Pāli only)

  110. 110

    असंहीरंa·saṃ·hī·raṃ असङ्कुप्पं,a·saṅ·kup·paṃ

    Asaṁhīraṁ asaṅkuppaṁ,

    (Pāli only)

  111. 111

    तंtaṃ विद्वाvid·vā मनुब्रूहये।ma·nub·rū·ha·ye

    taṁ vidvā manubrūhaye.

    (Pāli only)

  112. 112

    अज्जेवaj·je·va किच्चमातप्पं,kic·ca·mā·tap·paṃ

    Ajjeva kiccamātappaṁ,

    (Pāli only)

  113. 113

    कोko जञ्ञाjañ·ñā मरणंma·ra·ṇaṃ सुवे;su·ve

    ko jaññā maraṇaṁ suve;

    (Pāli only)

  114. 114

    नna हिhi नोno सङ्गरंsaṅ·ga·raṃ तेन,te·na

    Na hi no saṅgaraṁ tena,

    (Pāli only)

  115. 115

    महासेनेनma·hā·se·ne·na मच्चुना।mac·cu·nā

    mahāsenena maccunā.

    (Pāli only)

  116. 116

    एवंविहारिंe·vaṃ·vi·hā·riṃ आतापिं,ā·tā·piṃ

    Evaṁvihāriṁ ātāpiṁ,

    (Pāli only)

  117. 117

    अहोरत्तमतन्दितं;a·ho·rat·ta·ma·tan·di·taṃ

    ahorattamatanditaṁ;

    (Pāli only)

  118. 118

    तंtaṃ वेve भद्देकरत्तोति,bhad·de·ka·rat·to·ti

    Taṁ ve bhaddekarattoti,

    (Pāli only)

  119. 119

    सन्तोsan·to आचिक्खतेā·cik·kha·te मुनी”ति।mu·nī

    santo ācikkhate munī”ti.

    (Pāli only)

  120. 120

    इदमवोचi·da·ma·vo·ca भगवा।bha·ga·vā

    Idamavoca bhagavā.

    That is what the Buddha said.

  121. 121

    अत्तमनोat·ta·ma·no आयस्माā·yas·mā लोमसकङ्गियोlo·ma·sa·kaṅ·gi·yo भगवतोbha·ga·va·to भासितंbhā·si·taṃ अभिनन्दीति।a·bhi·nan·dī·ti

    Attamano āyasmā lomasakaṅgiyo bhagavato bhāsitaṁ abhinandīti.

    Satisfied, Venerable Lomasakaṅgiya approved what the Buddha said.

  122. 122

    लोमसकङ्गियभद्देकरत्तसुत्तंlo·ma·sa·kaṅ·gi·ya·bhad·de·ka·rat·ta·sut·taṃ निट्ठितंniṭ·ṭhi·taṃ चतुत्थं।ca·tut·thaṃ

    Lomasakaṅgiyabhaddekarattasuttaṁ niṭṭhitaṁ catutthaṁ.

    (Pāli only)

Sources. Sanskrit: Satyavedaḥ, the New Testament in Sanskrit (Calcutta Baptist Missionaries, 1851; J. Wenger’s revision of W. Carey’s version). Digital text © 2018 SanskritBible.in, via eBible.org, licensed CC BY-SA 4.0; changed here: arranged by verse and every word linked to the dictionary (links made automatically). Old Testament Sanskrit: the Old Testament in Sanskrit, Calcutta Baptist Mission Press, 1848–1852 (public domain), read by OCR from the Internet Archive scans of the Boston University School of Theology copy; unproofread, with machine clean-up only. Pāli Canon: Mahāsaṅgīti Tipiṭaka Buddhavasse 2500 (based on the Vipassana Research Institute’s Chaṭṭha Saṅgāyana edition), from SuttaCentral bilara-data, CC0; Devanagari and pronunciation made automatically from the Roman text. Pāli English: Bhikkhu Sujato (suttas) and Bhikkhu Brahmali (Vinaya), SuttaCentral, CC0. Pāli word meanings: the Pali Text Society’s Pali-English Dictionary (Rhys Davids & Stede), corrected reprint © The Pali Text Society, CC BY-NC 3.0, digital text from BuddhaDust; word matching automatic. English: King James Version (1769), public domain; words the translators added are in italics. Word meanings and pronunciations: Monier-Williams, Sanskrit–English Dictionary (1872), via this site’s Sanskrit dictionary (CC BY-SA 4.0); English↔Sanskrit word matches made automatically and may need checking.