Klryz

Scripture · Sanskrit Bible with the King James Version · the Pāli Canon

Middle Discourses 135 मज्झिमनिकाय 135

Chapter: 123456789101112131415161718192021222324252627282930313233343536373839404142434445464748495051525354555657585960616263646566676869707172737475767778798081828384858687888990919293949596979899100101102103104105106107108109110111112113114115116117118119120121122123124125126127128129130131132133134135136137138139140141142143144145146147148149150151152

Cūḷakammavibhaṅgasutta

Pāli in Devanagari; under each word its Roman pronunciation, syllable by syllable (ṃ = nasal hum). Tap a Pāli word for its meaning (PTS Pāli-English Dictionary); tap again to open it in the Pāli dictionary.

Verse: 123456789101112131415161718192021222324252627282930313233343536373839404142434445464748495051525354555657585960616263646566676869707172737475767778798081828384858687888990919293949596979899100101102103104105106107108109110111112113114115116117118119120121122123124125126127128129130131132133134135136137 · Hide pronunciation

  1. 1

    मज्झिमmaj·jhi·ma निकायni·kā·ya 135

    Majjhima Nikāya 135

    Middle Discourses 135

  2. 2

    चूळकम्मविभङ्गसुत्तcū·ḷa·kam·ma·vi·bhaṅ·ga·sut·ta

    Cūḷakammavibhaṅgasutta

    The Shorter Analysis of Deeds

  3. 3

    एवंe·vaṃ मेme सुतं—su·taṃ

    Evaṁ me sutaṁ—

    So I have heard.

  4. 4

    एकंe·kaṃ समयंsa·ma·yaṃ भगवाbha·ga·vā सावत्थियंsā·vat·thi·yaṃ विहरतिvi·ha·ra·ti जेतवने,je·ta·va·ne अनाथपिण्डिकस्सa·nā·tha·piṇ·ḍi·kas·sa आरामे।ā·rā·me

    ekaṁ samayaṁ bhagavā sāvatthiyaṁ viharati jetavane, anāthapiṇḍikassa ārāme.

    At one time the Buddha was staying near Sāvatthī in Jeta’s Grove, Anāthapiṇḍika’s monastery.

  5. 5

    अथa·tha खोkho सुभोsu·bho माणवोmā·ṇa·vo तोदेय्यपुत्तोto·dey·ya·put·to येनye·na भगवाbha·ga·vā तेनुपसङ्कमि;te·nu·pa·saṅ·ka·mi उपसङ्कमित्वाu·pa·saṅ·ka·mit·vā भगवताbha·ga·va·tā सद्धिंsad·dhiṃ सम्मोदि।sam·mo·di

    Atha kho subho māṇavo todeyyaputto yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavatā saddhiṁ sammodi.

    Then the student Subha, Todeyya’s son, approached the Buddha, and exchanged greetings with him.

  6. 6

    सम्मोदनीयंsam·mo·da·nī·yaṃ कथंka·thaṃ सारणीयंsā·ra·ṇī·yaṃ वीतिसारेत्वाvī·ti·sā·ret·vā एकमन्तंe·ka·man·taṃ निसीदि।ni·sī·di एकमन्तंe·ka·man·taṃ निसिन्नोni·sin·no खोkho सुभोsu·bho माणवोmā·ṇa·vo तोदेय्यपुत्तोto·dey·ya·put·to भगवन्तंbha·ga·van·taṃ एतदवोच:e·ta·da·vo·ca

    Sammodanīyaṁ kathaṁ sāraṇīyaṁ vītisāretvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinno kho subho māṇavo todeyyaputto bhagavantaṁ etadavoca:

    When the greetings and polite conversation were over, he sat down to one side and said to the Buddha:

  7. 7

    “कोko नुnu खो,kho भोbho गोतम,go·ta·ma हेतुhe·tu कोko पच्चयोpac·ca·yo येनye·na मनुस्सानंयेवma·nus·sā·naṃ·ye·va सतंsa·taṃ मनुस्सभूतानंma·nus·sa·bhū·tā·naṃ दिस्सन्तिdis·san·ti हीनप्पणीतता?hī·nap·pa·ṇī·ta·tā

    “Ko nu kho, bho gotama, hetu ko paccayo yena manussānaṁyeva sataṁ manussabhūtānaṁ dissanti hīnappaṇītatā?

    “What is the cause, worthy Gotama, what is the reason why even among those who are human beings some are seen to be inferior and superior?

  8. 8

    दिस्सन्तिdis·san·ti हि,hi भोbho गोतम,go·ta·ma मनुस्साma·nus·sā अप्पायुका,ap·pā·yu·kā दिस्सन्तिdis·san·ti दीघायुका;dī·ghā·yu·kā

    Dissanti hi, bho gotama, manussā appāyukā, dissanti dīghāyukā;

    For people are seen who are short-lived and long-lived,

  9. 9

    दिस्सन्तिdis·san·ti बव्हाबाधा,bav·hā·bā·dhā दिस्सन्तिdis·san·ti अप्पाबाधा;ap·pā·bā·dhā

    dissanti bavhābādhā, dissanti appābādhā;

    sickly and healthy,

  10. 10

    दिस्सन्तिdis·san·ti दुब्बण्णा,dub·baṇ·ṇā दिस्सन्तिdis·san·ti वण्णवन्तो;vaṇ·ṇa·van·to

    dissanti dubbaṇṇā, dissanti vaṇṇavanto;

    ugly and beautiful,

  11. 11

    दिस्सन्तिdis·san·ti अप्पेसक्खा,ap·pe·sak·khā दिस्सन्तिdis·san·ti महेसक्खा;ma·he·sak·khā

    dissanti appesakkhā, dissanti mahesakkhā;

    insignificant and illustrious,

  12. 12

    दिस्सन्तिdis·san·ti अप्पभोगा,ap·pa·bho·gā दिस्सन्तिdis·san·ti महाभोगा;ma·hā·bho·gā

    dissanti appabhogā, dissanti mahābhogā;

    poor and rich,

  13. 13

    दिस्सन्तिdis·san·ti नीचकुलीना,nī·ca·ku·lī·nā दिस्सन्तिdis·san·ti उच्चाकुलीना;uc·cā·ku·lī·nā

    dissanti nīcakulīnā, dissanti uccākulīnā;

    from low and eminent families,

  14. 14

    दिस्सन्तिdis·san·ti दुप्पञ्ञा,dup·pañ·ñā दिस्सन्तिdis·san·ti पञ्ञवन्तो।pañ·ña·van·to

    dissanti duppaññā, dissanti paññavanto.

    witless and wise.

  15. 15

    कोko नुnu खो,kho भोbho गोतम,go·ta·ma हेतुhe·tu कोko पच्चयोpac·ca·yo येनye·na मनुस्सानंयेवma·nus·sā·naṃ·ye·va सतंsa·taṃ मनुस्सभूतानंma·nus·sa·bhū·tā·naṃ दिस्सन्तिdis·san·ti हीनप्पणीतता”ति?hī·nap·pa·ṇī·ta·tā

    Ko nu kho, bho gotama, hetu ko paccayo yena manussānaṁyeva sataṁ manussabhūtānaṁ dissanti hīnappaṇītatā”ti?

    What is the reason why even among those who are human beings some are seen to be inferior and superior?”

  16. 16

    “कम्मस्सका,kam·mas·sa·kā माणव,mā·ṇa·va सत्ताsat·tā कम्मदायादाkam·ma·dā·yā·dā कम्मयोनीkam·ma·yo·nī कम्मबन्धूkam·ma·ban·dhū कम्मप्पटिसरणा।kam·map·pa·ṭi·sa·ra·ṇā

    “Kammassakā, māṇava, sattā kammadāyādā kammayonī kammabandhū kammappaṭisaraṇā.

    “Student, sentient beings are the owners of their deeds and heir to their deeds. Deeds are their womb, their relative, and their refuge.

  17. 17

    कम्मंkam·maṃ सत्तेsat·te विभजतिvi·bha·ja·ti यदिदं—ya·di·daṃ

    Kammaṁ satte vibhajati yadidaṁ—

    It is deeds that divide beings into

  18. 18

    हीनप्पणीतताया”ति।hī·nap·pa·ṇī·ta·tā·yā

    hīnappaṇītatāyā”ti.

    inferior and superior.”

  19. 19

    “नna खोkho अहंa·haṃ इमस्सi·mas·sa भोतोbho·to गोतमस्सgo·ta·mas·sa सङ्खित्तेनsaṅ·khit·te·na भासितस्सbhā·si·tas·sa वित्थारेनvit·thā·re·na अत्थंat·thaṃ अविभत्तस्सa·vi·bhat·tas·sa वित्थारेनvit·thā·re·na अत्थंat·thaṃ आजानामि।ā·jā·nā·mi

    “Na kho ahaṁ imassa bhoto gotamassa saṅkhittena bhāsitassa vitthārena atthaṁ avibhattassa vitthārena atthaṁ ājānāmi.

    “I don’t understand the meaning of what the worthy Gotama has said in brief, without explaining the details.

  20. 20

    साधुsā·dhu मेme भवंbha·vaṃ गोतमोgo·ta·mo तथाta·thā धम्मंdham·maṃ देसेतुde·se·tu यथाya·thā अहंa·haṃ इमस्सi·mas·sa भोतोbho·to गोतमस्सgo·ta·mas·sa सङ्खित्तेनsaṅ·khit·te·na भासितस्सbhā·si·tas·sa वित्थारेनvit·thā·re·na अत्थंat·thaṃ अविभत्तस्सa·vi·bhat·tas·sa वित्थारेनvit·thā·re·na अत्थंat·thaṃ आजानेय्यन्”ति।ā·jā·ney·yan

    Sādhu me bhavaṁ gotamo tathā dhammaṁ desetu yathā ahaṁ imassa bhoto gotamassa saṅkhittena bhāsitassa vitthārena atthaṁ avibhattassa vitthārena atthaṁ ājāneyyan”ti.

    Worthy Gotama, please teach me this matter in detail so I can understand the meaning.”

  21. 21

    “तेनte·na हि,hi माणव,mā·ṇa·va सुणाहि,su·ṇā·hi साधुकंsā·dhu·kaṃ मनसिma·na·si करोहि;ka·ro·hi भासिस्सामी”ति।bhā·sis·sā·mī

    “Tena hi, māṇava, suṇāhi, sādhukaṁ manasi karohi; bhāsissāmī”ti.

    “Well then, student, listen and apply your mind well, I will speak.”

  22. 22

    “एवं,e·vaṃ भो”तिbho खोkho सुभोsu·bho माणवोmā·ṇa·vo तोदेय्यपुत्तोto·dey·ya·put·to भगवतोbha·ga·va·to पच्चस्सोसि।pac·cas·so·si

    “Evaṁ, bho”ti kho subho māṇavo todeyyaputto bhagavato paccassosi.

    “Yes, worthy sir,” replied Subha.

  23. 23

    भगवाbha·ga·vā एतदवोच:e·ta·da·vo·ca

    Bhagavā etadavoca:

    The Buddha said this:

  24. 24

    “इध,i·dha माणव,mā·ṇa·va एकच्चोe·kac·co इत्थीit·thī वाvā पुरिसोpu·ri·so वाvā पाणातिपातीpā·ṇā·ti·pā·tī होतिho·ti लुद्दोlud·do लोहितपाणिlo·hi·ta·pā·ṇi हतपहतेha·ta·pa·ha·te निविट्ठोni·viṭ·ṭho अदयापन्नोa·da·yā·pan·no पाणभूतेसु।pā·ṇa·bhū·te·su

    “Idha, māṇava, ekacco itthī vā puriso vā pāṇātipātī hoti luddo lohitapāṇi hatapahate niviṭṭho adayāpanno pāṇabhūtesu.

    “Take some woman or man who kills living creatures. They’re violent, bloody-handed, a hardened killer, merciless to living beings.

  25. 25

    सोso तेनte·na कम्मेनkam·me·na एवंe·vaṃ समत्तेनsa·mat·te·na एवंe·vaṃ समादिन्नेनsa·mā·din·ne·na कायस्सkā·yas·sa भेदाbhe·dā परंpa·raṃ मरणाma·ra·ṇā अपायंa·pā·yaṃ दुग्गतिंdug·ga·tiṃ विनिपातंvi·ni·pā·taṃ निरयंni·ra·yaṃ उपपज्जति।u·pa·paj·ja·ti

    So tena kammena evaṁ samattena evaṁ samādinnena kāyassa bhedā paraṁ maraṇā apāyaṁ duggatiṁ vinipātaṁ nirayaṁ upapajjati.

    Because of undertaking such deeds, when their body breaks up, after death, they’re reborn in a place of loss, a bad place, the underworld, hell.

  26. 26

    नोno चेce कायस्सkā·yas·sa भेदाbhe·dā परंpa·raṃ मरणाma·ra·ṇā अपायंa·pā·yaṃ दुग्गतिंdug·ga·tiṃ विनिपातंvi·ni·pā·taṃ निरयंni·ra·yaṃ उपपज्जति,u·pa·paj·ja·ti सचेsa·ce मनुस्सत्तंma·nus·sat·taṃ आगच्छतिā·gac·cha·ti यत्थyat·tha यत्थyat·tha पच्चाजायतिpac·cā·jā·ya·ti अप्पायुकोap·pā·yu·ko होति।ho·ti

    No ce kāyassa bhedā paraṁ maraṇā apāyaṁ duggatiṁ vinipātaṁ nirayaṁ upapajjati, sace manussattaṁ āgacchati yattha yattha paccājāyati appāyuko hoti.

    If they’re not reborn in a place of loss, but return to the human realm, then wherever they’re reborn they’re short-lived.

  27. 27

    अप्पायुकसंवत्तनिकाap·pā·yu·ka·saṃ·vat·ta·ni·kā एसा,e·sā माणव,mā·ṇa·va पटिपदाpa·ṭi·pa·dā यदिदं—ya·di·daṃ

    Appāyukasaṁvattanikā esā, māṇava, paṭipadā yadidaṁ—

    For killing living creatures is the path leading to a short lifespan.

  28. 28

    पाणातिपातीpā·ṇā·ti·pā·tī होतिho·ti लुद्दोlud·do लोहितपाणिlo·hi·ta·pā·ṇi हतपहतेha·ta·pa·ha·te निविट्ठोni·viṭ·ṭho अदयापन्नोa·da·yā·pan·no पाणभूतेसु।pā·ṇa·bhū·te·su

    pāṇātipātī hoti luddo lohitapāṇi hatapahate niviṭṭho adayāpanno pāṇabhūtesu.

    (Pāli only)

  29. 29

    इधi·dha पन,pa·na माणव,mā·ṇa·va एकच्चोe·kac·co इत्थीit·thī वाvā पुरिसोpu·ri·so वाvā पाणातिपातंpā·ṇā·ti·pā·taṃ पहायpa·hā·ya पाणातिपाताpā·ṇā·ti·pā·tā पटिविरतोpa·ṭi·vi·ra·to होतिho·ti निहितदण्डोni·hi·ta·daṇ·ḍo निहितसत्थो,ni·hi·ta·sat·tho लज्जीlaj·jī दयापन्नोda·yā·pan·no सब्बपाणभूतहितानुकम्पीsab·ba·pā·ṇa·bhū·ta·hi·tā·nu·kam·pī विहरति।vi·ha·ra·ti

    Idha pana, māṇava, ekacco itthī vā puriso vā pāṇātipātaṁ pahāya pāṇātipātā paṭivirato hoti nihitadaṇḍo nihitasattho, lajjī dayāpanno sabbapāṇabhūtahitānukampī viharati.

    But take some woman or man who gives up killing living creatures, renouncing the rod and the sword. They’re scrupulous and kind, living full of sympathy for all living beings.

  30. 30

    सोso तेनte·na कम्मेनkam·me·na एवंe·vaṃ समत्तेनsa·mat·te·na एवंe·vaṃ समादिन्नेनsa·mā·din·ne·na कायस्सkā·yas·sa भेदाbhe·dā परंpa·raṃ मरणाma·ra·ṇā सुगतिंsu·ga·tiṃ सग्गंsag·gaṃ लोकंlo·kaṃ उपपज्जति।u·pa·paj·ja·ti

    So tena kammena evaṁ samattena evaṁ samādinnena kāyassa bhedā paraṁ maraṇā sugatiṁ saggaṁ lokaṁ upapajjati.

    Because of undertaking such deeds, when their body breaks up, after death, they’re reborn in a good place, a heavenly realm.

  31. 31

    नोno चेce कायस्सkā·yas·sa भेदाbhe·dā परंpa·raṃ मरणाma·ra·ṇā सुगतिंsu·ga·tiṃ सग्गंsag·gaṃ लोकंlo·kaṃ उपपज्जति,u·pa·paj·ja·ti सचेsa·ce मनुस्सत्तंma·nus·sat·taṃ आगच्छतिā·gac·cha·ti यत्थyat·tha यत्थyat·tha पच्चाजायतिpac·cā·jā·ya·ti दीघायुकोdī·ghā·yu·ko होति।ho·ti

    No ce kāyassa bhedā paraṁ maraṇā sugatiṁ saggaṁ lokaṁ upapajjati, sace manussattaṁ āgacchati yattha yattha paccājāyati dīghāyuko hoti.

    If they’re not reborn in a heavenly realm, but return to the human realm, then wherever they’re reborn they’re long-lived.

  32. 32

    दीघायुकसंवत्तनिकाdī·ghā·yu·ka·saṃ·vat·ta·ni·kā एसा,e·sā माणव,mā·ṇa·va पटिपदाpa·ṭi·pa·dā यदिदं—ya·di·daṃ

    Dīghāyukasaṁvattanikā esā, māṇava, paṭipadā yadidaṁ—

    For not killing living creatures is the path leading to a long lifespan.

  33. 33

    पाणातिपातंpā·ṇā·ti·pā·taṃ पहायpa·hā·ya पाणातिपाताpā·ṇā·ti·pā·tā पटिविरतोpa·ṭi·vi·ra·to होतिho·ti निहितदण्डोni·hi·ta·daṇ·ḍo निहितसत्थो,ni·hi·ta·sat·tho लज्जीlaj·jī दयापन्नोda·yā·pan·no सब्बपाणभूतहितानुकम्पीsab·ba·pā·ṇa·bhū·ta·hi·tā·nu·kam·pī विहरति।vi·ha·ra·ti

    pāṇātipātaṁ pahāya pāṇātipātā paṭivirato hoti nihitadaṇḍo nihitasattho, lajjī dayāpanno sabbapāṇabhūtahitānukampī viharati.

    (Pāli only)

  34. 34

    इध,i·dha माणव,mā·ṇa·va एकच्चोe·kac·co इत्थीit·thī वाvā पुरिसोpu·ri·so वाvā सत्तानंsat·tā·naṃ विहेठकजातिकोvi·he·ṭha·ka·jā·ti·ko होति,ho·ti पाणिनाpā·ṇi·nā वाvā लेड्डुनाleḍ·ḍu·nā वाvā दण्डेनdaṇ·ḍe·na वाvā सत्थेनsat·the·na वा।vā

    Idha, māṇava, ekacco itthī vā puriso vā sattānaṁ viheṭhakajātiko hoti, pāṇinā vā leḍḍunā vā daṇḍena vā satthena vā.

    Take some woman or man who habitually hurts living creatures with a fist, stone, rod, or sword.

  35. 35

    सोso तेनte·na कम्मेनkam·me·na एवंe·vaṃ समत्तेनsa·mat·te·na एवंe·vaṃ समादिन्नेनsa·mā·din·ne·na कायस्सkā·yas·sa भेदाbhe·dā परंpa·raṃ मरणाma·ra·ṇā अपायंa·pā·yaṃ दुग्गतिंdug·ga·tiṃ विनिपातंvi·ni·pā·taṃ निरयंni·ra·yaṃ उपपज्जति।u·pa·paj·ja·ti

    So tena kammena evaṁ samattena evaṁ samādinnena kāyassa bhedā paraṁ maraṇā apāyaṁ duggatiṁ vinipātaṁ nirayaṁ upapajjati.

    Because of undertaking such deeds, after death they’re reborn in a place of loss …

  36. 36

    नोno चेce कायस्सkā·yas·sa भेदाbhe·dā परंpa·raṃ मरणाma·ra·ṇā अपायंa·pā·yaṃ दुग्गतिंdug·ga·tiṃ विनिपातंvi·ni·pā·taṃ निरयंni·ra·yaṃ उपपज्जति,u·pa·paj·ja·ti सचेsa·ce मनुस्सत्तंma·nus·sat·taṃ आगच्छतिā·gac·cha·ti यत्थyat·tha यत्थyat·tha पच्चाजायतिpac·cā·jā·ya·ti बव्हाबाधोbav·hā·bā·dho होति।ho·ti

    No ce kāyassa bhedā paraṁ maraṇā apāyaṁ duggatiṁ vinipātaṁ nirayaṁ upapajjati, sace manussattaṁ āgacchati yattha yattha paccājāyati bavhābādho hoti.

    or if they return to the human realm, they’re sickly …

  37. 37

    बव्हाबाधसंवत्तनिकाbav·hā·bā·dha·saṃ·vat·ta·ni·kā एसा,e·sā माणव,mā·ṇa·va पटिपदाpa·ṭi·pa·dā यदिदं—ya·di·daṃ

    Bavhābādhasaṁvattanikā esā, māṇava, paṭipadā yadidaṁ—

    (Pāli only)

  38. 38

    सत्तानंsat·tā·naṃ विहेठकजातिकोvi·he·ṭha·ka·jā·ti·ko होतिho·ti पाणिनाpā·ṇi·nā वाvā लेड्डुनाleḍ·ḍu·nā वाvā दण्डेनdaṇ·ḍe·na वाvā सत्थेनsat·the·na वा।vā

    sattānaṁ viheṭhakajātiko hoti pāṇinā vā leḍḍunā vā daṇḍena vā satthena vā.

    (Pāli only)

  39. 39

    इधi·dha पन,pa·na माणव,mā·ṇa·va एकच्चोe·kac·co इत्थीit·thī वाvā पुरिसोpu·ri·so वाvā सत्तानंsat·tā·naṃ अविहेठकजातिकोa·vi·he·ṭha·ka·jā·ti·ko होतिho·ti पाणिनाpā·ṇi·nā वाvā लेड्डुनाleḍ·ḍu·nā वाvā दण्डेनdaṇ·ḍe·na वाvā सत्थेनsat·the·na वा।vā

    Idha pana, māṇava, ekacco itthī vā puriso vā sattānaṁ aviheṭhakajātiko hoti pāṇinā vā leḍḍunā vā daṇḍena vā satthena vā.

    But take some woman or man who would never hurt living creatures with a fist, stone, rod, or sword.

  40. 40

    सोso तेनte·na कम्मेनkam·me·na एवंe·vaṃ समत्तेनsa·mat·te·na एवंe·vaṃ समादिन्नेनsa·mā·din·ne·na कायस्सkā·yas·sa भेदाbhe·dā परंpa·raṃ मरणाma·ra·ṇā सुगतिंsu·ga·tiṃ सग्गंsag·gaṃ लोकंlo·kaṃ उपपज्जति।u·pa·paj·ja·ti

    So tena kammena evaṁ samattena evaṁ samādinnena kāyassa bhedā paraṁ maraṇā sugatiṁ saggaṁ lokaṁ upapajjati.

    Because of undertaking such deeds, after death they’re reborn in a heavenly realm …

  41. 41

    नोno चेce कायस्सkā·yas·sa भेदाbhe·dā परंpa·raṃ मरणाma·ra·ṇā सुगतिंsu·ga·tiṃ सग्गंsag·gaṃ लोकंlo·kaṃ उपपज्जति,u·pa·paj·ja·ti सचेsa·ce मनुस्सत्तंma·nus·sat·taṃ आगच्छतिā·gac·cha·ti यत्थyat·tha यत्थyat·tha पच्चाजायतिpac·cā·jā·ya·ti अप्पाबाधोap·pā·bā·dho होति।ho·ti

    No ce kāyassa bhedā paraṁ maraṇā sugatiṁ saggaṁ lokaṁ upapajjati, sace manussattaṁ āgacchati yattha yattha paccājāyati appābādho hoti.

    or if they return to the human realm, they’re healthy …

  42. 42

    अप्पाबाधसंवत्तनिकाap·pā·bā·dha·saṃ·vat·ta·ni·kā एसा,e·sā माणव,mā·ṇa·va पटिपदाpa·ṭi·pa·dā यदिदं—ya·di·daṃ

    Appābādhasaṁvattanikā esā, māṇava, paṭipadā yadidaṁ—

    (Pāli only)

  43. 43

    सत्तानंsat·tā·naṃ अविहेठकजातिकोa·vi·he·ṭha·ka·jā·ti·ko होतिho·ti पाणिनाpā·ṇi·nā वाvā लेड्डुनाleḍ·ḍu·nā वाvā दण्डेनdaṇ·ḍe·na वाvā सत्थेनsat·the·na वा।vā

    sattānaṁ aviheṭhakajātiko hoti pāṇinā vā leḍḍunā vā daṇḍena vā satthena vā.

    (Pāli only)

  44. 44

    इध,i·dha माणव,mā·ṇa·va एकच्चोe·kac·co इत्थीit·thī वाvā पुरिसोpu·ri·so वाvā कोधनोko·dha·no होतिho·ti उपायासबहुलो।u·pā·yā·sa·ba·hu·lo

    Idha, māṇava, ekacco itthī vā puriso vā kodhano hoti upāyāsabahulo.

    Take some woman or man who is irritable and bad-tempered.

  45. 45

    अप्पम्पिap·pam·pi वुत्तोvut·to समानोsa·mā·no अभिसज्जतिa·bhi·saj·ja·ti कुप्पतिkup·pa·ti ब्यापज्जतिbyā·paj·ja·ti पतिट्ठीयतिpa·tiṭ·ṭhī·ya·ti कोपञ्चko·pañ·ca दोसञ्चdo·sañ·ca अप्पच्चयञ्चap·pac·ca·yañ·ca पातुकरोति।pā·tu·ka·ro·ti

    Appampi vutto samāno abhisajjati kuppati byāpajjati patiṭṭhīyati kopañca dosañca appaccayañca pātukaroti.

    Even when lightly criticized they lose their temper, becoming annoyed, hostile, and hard-hearted, and displaying annoyance, hate, and bitterness.

  46. 46

    सोso तेनte·na कम्मेनkam·me·na एवंe·vaṃ समत्तेनsa·mat·te·na एवंe·vaṃ समादिन्नेनsa·mā·din·ne·na कायस्सkā·yas·sa भेदाbhe·dā परंpa·raṃ मरणाma·ra·ṇā अपायंa·pā·yaṃ दुग्गतिंdug·ga·tiṃ विनिपातंvi·ni·pā·taṃ निरयंni·ra·yaṃ उपपज्जति।u·pa·paj·ja·ti

    So tena kammena evaṁ samattena evaṁ samādinnena kāyassa bhedā paraṁ maraṇā apāyaṁ duggatiṁ vinipātaṁ nirayaṁ upapajjati.

    Because of undertaking such deeds, after death they’re reborn in a place of loss …

  47. 47

    नोno चेce कायस्सkā·yas·sa भेदाbhe·dā परंpa·raṃ मरणाma·ra·ṇā अपायंa·pā·yaṃ दुग्गतिंdug·ga·tiṃ विनिपातंvi·ni·pā·taṃ निरयंni·ra·yaṃ उपपज्जति,u·pa·paj·ja·ti सचेsa·ce मनुस्सत्तंma·nus·sat·taṃ आगच्छतिā·gac·cha·ti यत्थyat·tha यत्थyat·tha पच्चाजायतिpac·cā·jā·ya·ti दुब्बण्णोdub·baṇ·ṇo होति।ho·ti

    No ce kāyassa bhedā paraṁ maraṇā apāyaṁ duggatiṁ vinipātaṁ nirayaṁ upapajjati, sace manussattaṁ āgacchati yattha yattha paccājāyati dubbaṇṇo hoti.

    or if they return to the human realm, they’re ugly …

  48. 48

    दुब्बण्णसंवत्तनिकाdub·baṇ·ṇa·saṃ·vat·ta·ni·kā एसा,e·sā माणव,mā·ṇa·va पटिपदाpa·ṭi·pa·dā यदिदं—ya·di·daṃ

    Dubbaṇṇasaṁvattanikā esā, māṇava, paṭipadā yadidaṁ—

    (Pāli only)

  49. 49

    कोधनोko·dha·no होतिho·ti उपायासबहुलो;u·pā·yā·sa·ba·hu·lo

    kodhano hoti upāyāsabahulo;

    (Pāli only)

  50. 50

    अप्पम्पिap·pam·pi वुत्तोvut·to समानोsa·mā·no अभिसज्जतिa·bhi·saj·ja·ti कुप्पतिkup·pa·ti ब्यापज्जतिbyā·paj·ja·ti पतिट्ठीयतिpa·tiṭ·ṭhī·ya·ti कोपञ्चko·pañ·ca दोसञ्चdo·sañ·ca अप्पच्चयञ्चap·pac·ca·yañ·ca पातुकरोति।pā·tu·ka·ro·ti

    appampi vutto samāno abhisajjati kuppati byāpajjati patiṭṭhīyati kopañca dosañca appaccayañca pātukaroti.

    (Pāli only)

  51. 51

    इधi·dha पन,pa·na माणव,mā·ṇa·va एकच्चोe·kac·co इत्थीit·thī वाvā पुरिसोpu·ri·so वाvā अक्कोधनोak·ko·dha·no होतिho·ti अनुपायासबहुलो;a·nu·pā·yā·sa·ba·hu·lo

    Idha pana, māṇava, ekacco itthī vā puriso vā akkodhano hoti anupāyāsabahulo;

    But take some woman or man who isn’t irritable and bad-tempered.

  52. 52

    बहुम्पिba·hum·pi वुत्तोvut·to समानोsa·mā·no नाभिसज्जतिnā·bhi·saj·ja·ti नna कुप्पतिkup·pa·ti नna ब्यापज्जतिbyā·paj·ja·ti नna पतिट्ठीयतिpa·tiṭ·ṭhī·ya·ti नna कोपञ्चko·pañ·ca दोसञ्चdo·sañ·ca अप्पच्चयञ्चap·pac·ca·yañ·ca पातुकरोति।pā·tu·ka·ro·ti

    bahumpi vutto samāno nābhisajjati na kuppati na byāpajjati na patiṭṭhīyati na kopañca dosañca appaccayañca pātukaroti.

    Even when heavily criticized, they don’t lose their temper, become annoyed, hostile, and hard-hearted, or display annoyance, hate, and bitterness.

  53. 53

    सोso तेनte·na कम्मेनkam·me·na एवंe·vaṃ समत्तेनsa·mat·te·na एवंe·vaṃ समादिन्नेनsa·mā·din·ne·na कायस्सkā·yas·sa भेदाbhe·dā परंpa·raṃ मरणाma·ra·ṇā सुगतिंsu·ga·tiṃ सग्गंsag·gaṃ लोकंlo·kaṃ उपपज्जति।u·pa·paj·ja·ti

    So tena kammena evaṁ samattena evaṁ samādinnena kāyassa bhedā paraṁ maraṇā sugatiṁ saggaṁ lokaṁ upapajjati.

    Because of undertaking such deeds, after death they’re reborn in a heavenly realm …

  54. 54

    नोno चेce कायस्सkā·yas·sa भेदाbhe·dā परंpa·raṃ मरणाma·ra·ṇā सुगतिंsu·ga·tiṃ सग्गंsag·gaṃ लोकंlo·kaṃ उपपज्जति,u·pa·paj·ja·ti सचेsa·ce मनुस्सत्तंma·nus·sat·taṃ आगच्छतिā·gac·cha·ti यत्थyat·tha यत्थyat·tha पच्चाजायतिpac·cā·jā·ya·ti पासादिकोpā·sā·di·ko होति।ho·ti

    No ce kāyassa bhedā paraṁ maraṇā sugatiṁ saggaṁ lokaṁ upapajjati, sace manussattaṁ āgacchati yattha yattha paccājāyati pāsādiko hoti.

    or if they return to the human realm, they’re lovely …

  55. 55

    पासादिकसंवत्तनिकाpā·sā·di·ka·saṃ·vat·ta·ni·kā एसा,e·sā माणव,mā·ṇa·va पटिपदाpa·ṭi·pa·dā यदिदं—ya·di·daṃ

    Pāsādikasaṁvattanikā esā, māṇava, paṭipadā yadidaṁ—

    (Pāli only)

  56. 56

    अक्कोधनोak·ko·dha·no होतिho·ti अनुपायासबहुलो;a·nu·pā·yā·sa·ba·hu·lo

    akkodhano hoti anupāyāsabahulo;

    (Pāli only)

  57. 57

    बहुम्पिba·hum·pi वुत्तोvut·to समानोsa·mā·no नाभिसज्जतिnā·bhi·saj·ja·ti नna कुप्पतिkup·pa·ti नna ब्यापज्जतिbyā·paj·ja·ti नna पतिट्ठीयतिpa·tiṭ·ṭhī·ya·ti नna कोपञ्चko·pañ·ca दोसञ्चdo·sañ·ca अप्पच्चयञ्चap·pac·ca·yañ·ca पातुकरोति।pā·tu·ka·ro·ti

    bahumpi vutto samāno nābhisajjati na kuppati na byāpajjati na patiṭṭhīyati na kopañca dosañca appaccayañca pātukaroti.

    (Pāli only)

  58. 58

    इध,i·dha माणव,mā·ṇa·va एकच्चोe·kac·co इत्थीit·thī वाvā पुरिसोpu·ri·so वाvā इस्सामनकोis·sā·ma·na·ko होति;ho·ti

    Idha, māṇava, ekacco itthī vā puriso vā issāmanako hoti;

    Take some woman or man who is jealous.

  59. 59

    परलाभसक्कारगरुकारमाननवन्दनपूजनासुpa·ra·lā·bha·sak·kā·ra·ga·ru·kā·ra·mā·na·na·van·da·na·pū·ja·nā·su इस्सतिis·sa·ti उपदुस्सतिu·pa·dus·sa·ti इस्संis·saṃ बन्धति।ban·dha·ti

    paralābhasakkāragarukāramānanavandanapūjanāsu issati upadussati issaṁ bandhati.

    They envy, resent, and begrudge the possessions, honor, respect, reverence, homage, and veneration given to others.

  60. 60

    सोso तेनte·na कम्मेनkam·me·na एवंe·vaṃ समत्तेनsa·mat·te·na एवंe·vaṃ समादिन्नेनsa·mā·din·ne·na कायस्सkā·yas·sa भेदाbhe·dā परंpa·raṃ मरणाma·ra·ṇā अपायंa·pā·yaṃ दुग्गतिंdug·ga·tiṃ विनिपातंvi·ni·pā·taṃ निरयंni·ra·yaṃ उपपज्जति।u·pa·paj·ja·ti

    So tena kammena evaṁ samattena evaṁ samādinnena kāyassa bhedā paraṁ maraṇā apāyaṁ duggatiṁ vinipātaṁ nirayaṁ upapajjati.

    Because of undertaking such deeds, after death they’re reborn in a place of loss …

  61. 61

    नोno चेce कायस्सkā·yas·sa भेदाbhe·dā परंpa·raṃ मरणाma·ra·ṇā अपायंa·pā·yaṃ दुग्गतिंdug·ga·tiṃ विनिपातंvi·ni·pā·taṃ निरयंni·ra·yaṃ उपपज्जति,u·pa·paj·ja·ti सचेsa·ce मनुस्सत्तंma·nus·sat·taṃ आगच्छतिā·gac·cha·ti यत्थyat·tha यत्थyat·tha पच्चाजायतिpac·cā·jā·ya·ti अप्पेसक्खोap·pe·sak·kho होति।ho·ti

    No ce kāyassa bhedā paraṁ maraṇā apāyaṁ duggatiṁ vinipātaṁ nirayaṁ upapajjati, sace manussattaṁ āgacchati yattha yattha paccājāyati appesakkho hoti.

    or if they return to the human realm, they’re insignificant …

  62. 62

    अप्पेसक्खसंवत्तनिकाap·pe·sak·kha·saṃ·vat·ta·ni·kā एसा,e·sā माणव,mā·ṇa·va पटिपदाpa·ṭi·pa·dā यदिदं—ya·di·daṃ

    Appesakkhasaṁvattanikā esā, māṇava, paṭipadā yadidaṁ—

    (Pāli only)

  63. 63

    इस्सामनकोis·sā·ma·na·ko होति;ho·ti

    issāmanako hoti;

    (Pāli only)

  64. 64

    परलाभसक्कारगरुकारमाननवन्दनपूजनासुpa·ra·lā·bha·sak·kā·ra·ga·ru·kā·ra·mā·na·na·van·da·na·pū·ja·nā·su इस्सतिis·sa·ti उपदुस्सतिu·pa·dus·sa·ti इस्संis·saṃ बन्धति।ban·dha·ti

    paralābhasakkāragarukāramānanavandanapūjanāsu issati upadussati issaṁ bandhati.

    (Pāli only)

  65. 65

    इधi·dha पन,pa·na माणव,mā·ṇa·va एकच्चोe·kac·co इत्थीit·thī वाvā पुरिसोpu·ri·so वाvā अनिस्सामनकोa·nis·sā·ma·na·ko होति;ho·ti

    Idha pana, māṇava, ekacco itthī vā puriso vā anissāmanako hoti;

    But take some woman or man who is not jealous …

  66. 66

    परलाभसक्कारगरुकारमाननवन्दनपूजनासुpa·ra·lā·bha·sak·kā·ra·ga·ru·kā·ra·mā·na·na·van·da·na·pū·ja·nā·su नna इस्सतिis·sa·ti नna उपदुस्सतिu·pa·dus·sa·ti नna इस्संis·saṃ बन्धति।ban·dha·ti

    paralābhasakkāragarukāramānanavandanapūjanāsu na issati na upadussati na issaṁ bandhati.

    (Pāli only)

  67. 67

    सोso तेनte·na कम्मेनkam·me·na एवंe·vaṃ समत्तेनsa·mat·te·na एवंe·vaṃ समादिन्नेनsa·mā·din·ne·na कायस्सkā·yas·sa भेदाbhe·dā परंpa·raṃ मरणाma·ra·ṇā सुगतिंsu·ga·tiṃ सग्गंsag·gaṃ लोकंlo·kaṃ उपपज्जति।u·pa·paj·ja·ti

    So tena kammena evaṁ samattena evaṁ samādinnena kāyassa bhedā paraṁ maraṇā sugatiṁ saggaṁ lokaṁ upapajjati.

    Because of undertaking such deeds, after death they’re reborn in a heavenly realm …

  68. 68

    नोno चेce कायस्सkā·yas·sa भेदाbhe·dā परंpa·raṃ मरणाma·ra·ṇā सुगतिंsu·ga·tiṃ सग्गंsag·gaṃ लोकंlo·kaṃ उपपज्जति,u·pa·paj·ja·ti सचेsa·ce मनुस्सत्तंma·nus·sat·taṃ आगच्छतिā·gac·cha·ti यत्थyat·tha यत्थyat·tha पच्चाजायतिpac·cā·jā·ya·ti महेसक्खोma·he·sak·kho होति।ho·ti

    No ce kāyassa bhedā paraṁ maraṇā sugatiṁ saggaṁ lokaṁ upapajjati, sace manussattaṁ āgacchati yattha yattha paccājāyati mahesakkho hoti.

    or if they return to the human realm, they’re illustrious …

  69. 69

    महेसक्खसंवत्तनिकाma·he·sak·kha·saṃ·vat·ta·ni·kā एसा,e·sā माणव,mā·ṇa·va पटिपदाpa·ṭi·pa·dā यदिदं—ya·di·daṃ

    Mahesakkhasaṁvattanikā esā, māṇava, paṭipadā yadidaṁ—

    (Pāli only)

  70. 70

    अनिस्सामनकोa·nis·sā·ma·na·ko होति;ho·ti

    anissāmanako hoti;

    (Pāli only)

  71. 71

    परलाभसक्कारगरुकारमाननवन्दनपूजनासुpa·ra·lā·bha·sak·kā·ra·ga·ru·kā·ra·mā·na·na·van·da·na·pū·ja·nā·su नna इस्सतिis·sa·ti नna उपदुस्सतिu·pa·dus·sa·ti नna इस्संis·saṃ बन्धति।ban·dha·ti

    paralābhasakkāragarukāramānanavandanapūjanāsu na issati na upadussati na issaṁ bandhati.

    (Pāli only)

  72. 72

    इध,i·dha माणव,mā·ṇa·va एकच्चोe·kac·co इत्थीit·thī वाvā पुरिसोpu·ri·so वाvā नna दाताdā·tā होतिho·ti समणस्सsa·ma·ṇas·sa वाvā ब्राह्मणस्सbrāh·ma·ṇas·sa वाvā अन्नंan·naṃ पानंpā·naṃ वत्थंvat·thaṃ यानंyā·naṃ मालागन्धविलेपनंmā·lā·gan·dha·vi·le·pa·naṃ सेय्यावसथपदीपेय्यं।sey·yā·va·sa·tha·pa·dī·pey·yaṃ

    Idha, māṇava, ekacco itthī vā puriso vā na dātā hoti samaṇassa vā brāhmaṇassa vā annaṁ pānaṁ vatthaṁ yānaṁ mālāgandhavilepanaṁ seyyāvasathapadīpeyyaṁ.

    Take some woman or man who doesn’t give to ascetics or brahmins such things as food, drink, clothing, vehicles; garlands, fragrance, and makeup; and bed, house, and lighting.

  73. 73

    सोso तेनte·na कम्मेनkam·me·na एवंe·vaṃ समत्तेनsa·mat·te·na एवंe·vaṃ समादिन्नेनsa·mā·din·ne·na कायस्सkā·yas·sa भेदाbhe·dā परंpa·raṃ मरणाma·ra·ṇā अपायंa·pā·yaṃ दुग्गतिंdug·ga·tiṃ विनिपातंvi·ni·pā·taṃ निरयंni·ra·yaṃ उपपज्जति।u·pa·paj·ja·ti

    So tena kammena evaṁ samattena evaṁ samādinnena kāyassa bhedā paraṁ maraṇā apāyaṁ duggatiṁ vinipātaṁ nirayaṁ upapajjati.

    Because of undertaking such deeds, after death they’re reborn in a place of loss …

  74. 74

    नोno चेce कायस्सkā·yas·sa भेदाbhe·dā परंpa·raṃ मरणाma·ra·ṇā अपायंa·pā·yaṃ दुग्गतिंdug·ga·tiṃ विनिपातंvi·ni·pā·taṃ निरयंni·ra·yaṃ उपपज्जति,u·pa·paj·ja·ti सचेsa·ce मनुस्सत्तंma·nus·sat·taṃ आगच्छतिā·gac·cha·ti यत्थyat·tha यत्थyat·tha पच्चाजायतिpac·cā·jā·ya·ti अप्पभोगोap·pa·bho·go होति।ho·ti

    No ce kāyassa bhedā paraṁ maraṇā apāyaṁ duggatiṁ vinipātaṁ nirayaṁ upapajjati, sace manussattaṁ āgacchati yattha yattha paccājāyati appabhogo hoti.

    or if they return to the human realm, they’re poor …

  75. 75

    अप्पभोगसंवत्तनिकाap·pa·bho·ga·saṃ·vat·ta·ni·kā एसा,e·sā माणव,mā·ṇa·va पटिपदाpa·ṭi·pa·dā यदिदं—ya·di·daṃ

    Appabhogasaṁvattanikā esā, māṇava, paṭipadā yadidaṁ—

    (Pāli only)

  76. 76

    नna दाताdā·tā होतिho·ti समणस्सsa·ma·ṇas·sa वाvā ब्राह्मणस्सbrāh·ma·ṇas·sa वाvā अन्नंan·naṃ पानंpā·naṃ वत्थंvat·thaṃ यानंyā·naṃ मालागन्धविलेपनंmā·lā·gan·dha·vi·le·pa·naṃ सेय्यावसथपदीपेय्यं।sey·yā·va·sa·tha·pa·dī·pey·yaṃ

    na dātā hoti samaṇassa vā brāhmaṇassa vā annaṁ pānaṁ vatthaṁ yānaṁ mālāgandhavilepanaṁ seyyāvasathapadīpeyyaṁ.

    (Pāli only)

  77. 77

    इधi·dha पन,pa·na माणव,mā·ṇa·va एकच्चोe·kac·co इत्थीit·thī वाvā पुरिसोpu·ri·so वाvā दाताdā·tā होतिho·ti समणस्सsa·ma·ṇas·sa वाvā ब्राह्मणस्सbrāh·ma·ṇas·sa वाvā अन्नंan·naṃ पानंpā·naṃ वत्थंvat·thaṃ यानंyā·naṃ मालागन्धविलेपनंmā·lā·gan·dha·vi·le·pa·naṃ सेय्यावसथपदीपेय्यं।sey·yā·va·sa·tha·pa·dī·pey·yaṃ

    Idha pana, māṇava, ekacco itthī vā puriso vā dātā hoti samaṇassa vā brāhmaṇassa vā annaṁ pānaṁ vatthaṁ yānaṁ mālāgandhavilepanaṁ seyyāvasathapadīpeyyaṁ.

    But take some woman or man who does give to ascetics or brahmins …

  78. 78

    सोso तेनte·na कम्मेनkam·me·na एवंe·vaṃ समत्तेनsa·mat·te·na एवंe·vaṃ समादिन्नेनsa·mā·din·ne·na कायस्सkā·yas·sa भेदाbhe·dā परंpa·raṃ मरणाma·ra·ṇā सुगतिंsu·ga·tiṃ सग्गंsag·gaṃ लोकंlo·kaṃ उपपज्जति।u·pa·paj·ja·ti

    So tena kammena evaṁ samattena evaṁ samādinnena kāyassa bhedā paraṁ maraṇā sugatiṁ saggaṁ lokaṁ upapajjati.

    Because of undertaking such deeds, after death they’re reborn in a heavenly realm …

  79. 79

    नोno चेce कायस्सkā·yas·sa भेदाbhe·dā परंpa·raṃ मरणाma·ra·ṇā सुगतिंsu·ga·tiṃ सग्गंsag·gaṃ लोकंlo·kaṃ उपपज्जति,u·pa·paj·ja·ti सचेsa·ce मनुस्सत्तंma·nus·sat·taṃ आगच्छतिā·gac·cha·ti यत्थyat·tha यत्थyat·tha पच्चाजायतिpac·cā·jā·ya·ti महाभोगोma·hā·bho·go होति।ho·ti

    No ce kāyassa bhedā paraṁ maraṇā sugatiṁ saggaṁ lokaṁ upapajjati, sace manussattaṁ āgacchati yattha yattha paccājāyati mahābhogo hoti.

    or if they return to the human realm, they’re rich …

  80. 80

    महाभोगसंवत्तनिकाma·hā·bho·ga·saṃ·vat·ta·ni·kā एसा,e·sā माणव,mā·ṇa·va पटिपदाpa·ṭi·pa·dā यदिदं—ya·di·daṃ

    Mahābhogasaṁvattanikā esā, māṇava, paṭipadā yadidaṁ—

    (Pāli only)

  81. 81

    दाताdā·tā होतिho·ti समणस्सsa·ma·ṇas·sa वाvā ब्राह्मणस्सbrāh·ma·ṇas·sa वाvā अन्नंan·naṃ पानंpā·naṃ वत्थंvat·thaṃ यानंyā·naṃ मालागन्धविलेपनंmā·lā·gan·dha·vi·le·pa·naṃ सेय्यावसथपदीपेय्यं।sey·yā·va·sa·tha·pa·dī·pey·yaṃ

    dātā hoti samaṇassa vā brāhmaṇassa vā annaṁ pānaṁ vatthaṁ yānaṁ mālāgandhavilepanaṁ seyyāvasathapadīpeyyaṁ.

    (Pāli only)

  82. 82

    इध,i·dha माणव,mā·ṇa·va एकच्चोe·kac·co इत्थीit·thī वाvā पुरिसोpu·ri·so वाvā थद्धोthad·dho होतिho·ti अतिमानी—a·ti·mā·nī

    Idha, māṇava, ekacco itthī vā puriso vā thaddho hoti atimānī—

    Take some woman or man who is obstinate and arrogant.

  83. 83

    अभिवादेतब्बंa·bhi·vā·de·tab·baṃ नna अभिवादेति,a·bhi·vā·de·ti पच्चुट्ठातब्बंpac·cuṭ·ṭhā·tab·baṃ नna पच्चुट्ठेति,pac·cuṭ·ṭhe·ti आसनारहस्सā·sa·nā·ra·has·sa नna आसनंā·sa·naṃ देति,de·ti मग्गारहस्सmag·gā·ra·has·sa नna मग्गंmag·gaṃ देति,de·ti सक्कातब्बंsak·kā·tab·baṃ नna सक्करोति,sak·ka·ro·ti गरुकातब्बंga·ru·kā·tab·baṃ नna गरुकरोति,ga·ru·ka·ro·ti मानेतब्बंmā·ne·tab·baṃ नna मानेति,mā·ne·ti पूजेतब्बंpū·je·tab·baṃ नna पूजेति।pū·je·ti

    abhivādetabbaṁ na abhivādeti, paccuṭṭhātabbaṁ na paccuṭṭheti, āsanārahassa na āsanaṁ deti, maggārahassa na maggaṁ deti, sakkātabbaṁ na sakkaroti, garukātabbaṁ na garukaroti, mānetabbaṁ na māneti, pūjetabbaṁ na pūjeti.

    They don’t bow to those they should bow to. They don’t rise up for them, offer them a seat, make way for them, or honor, respect, esteem, or venerate those who are worthy of such.

  84. 84

    सोso तेनte·na कम्मेनkam·me·na एवंe·vaṃ समत्तेनsa·mat·te·na एवंe·vaṃ समादिन्नेनsa·mā·din·ne·na कायस्सkā·yas·sa भेदाbhe·dā परंpa·raṃ मरणाma·ra·ṇā अपायंa·pā·yaṃ दुग्गतिंdug·ga·tiṃ विनिपातंvi·ni·pā·taṃ निरयंni·ra·yaṃ उपपज्जति।u·pa·paj·ja·ti

    So tena kammena evaṁ samattena evaṁ samādinnena kāyassa bhedā paraṁ maraṇā apāyaṁ duggatiṁ vinipātaṁ nirayaṁ upapajjati.

    Because of undertaking such deeds, after death they’re reborn in a place of loss …

  85. 85

    नोno चेce कायस्सkā·yas·sa भेदाbhe·dā परंpa·raṃ मरणाma·ra·ṇā अपायंa·pā·yaṃ दुग्गतिंdug·ga·tiṃ विनिपातंvi·ni·pā·taṃ निरयंni·ra·yaṃ उपपज्जति,u·pa·paj·ja·ti सचेsa·ce मनुस्सत्तंma·nus·sat·taṃ आगच्छतिā·gac·cha·ti यत्थyat·tha यत्थyat·tha पच्चाजायतिpac·cā·jā·ya·ti नीचकुलीनोnī·ca·ku·lī·no होति।ho·ti

    No ce kāyassa bhedā paraṁ maraṇā apāyaṁ duggatiṁ vinipātaṁ nirayaṁ upapajjati, sace manussattaṁ āgacchati yattha yattha paccājāyati nīcakulīno hoti.

    or if they return to the human realm, they’re reborn in a low class family …

  86. 86

    नीचकुलीनसंवत्तनिकाnī·ca·ku·lī·na·saṃ·vat·ta·ni·kā एसा,e·sā माणव,mā·ṇa·va पटिपदाpa·ṭi·pa·dā यदिदं—ya·di·daṃ

    Nīcakulīnasaṁvattanikā esā, māṇava, paṭipadā yadidaṁ—

    (Pāli only)

  87. 87

    थद्धोthad·dho होतिho·ti अतिमानी;a·ti·mā·nī

    thaddho hoti atimānī;

    (Pāli only)

  88. 88

    अभिवादेतब्बंa·bhi·vā·de·tab·baṃ नna अभिवादेति,a·bhi·vā·de·ti पच्चुट्ठातब्बंpac·cuṭ·ṭhā·tab·baṃ नna पच्चुट्ठेति,pac·cuṭ·ṭhe·ti आसनारहस्सā·sa·nā·ra·has·sa नna आसनंā·sa·naṃ देति,de·ti मग्गारहस्सmag·gā·ra·has·sa नna मग्गंmag·gaṃ देति,de·ti सक्कातब्बंsak·kā·tab·baṃ नna सक्करोति,sak·ka·ro·ti गरुकातब्बंga·ru·kā·tab·baṃ नna गरुकरोति,ga·ru·ka·ro·ti मानेतब्बंmā·ne·tab·baṃ नna मानेति,mā·ne·ti पूजेतब्बंpū·je·tab·baṃ नna पूजेति।pū·je·ti

    abhivādetabbaṁ na abhivādeti, paccuṭṭhātabbaṁ na paccuṭṭheti, āsanārahassa na āsanaṁ deti, maggārahassa na maggaṁ deti, sakkātabbaṁ na sakkaroti, garukātabbaṁ na garukaroti, mānetabbaṁ na māneti, pūjetabbaṁ na pūjeti.

    (Pāli only)

  89. 89

    इधi·dha पन,pa·na माणव,mā·ṇa·va एकच्चोe·kac·co इत्थीit·thī वाvā पुरिसोpu·ri·so वाvā अत्थद्धोat·thad·dho होतिho·ti अनतिमानी;a·na·ti·mā·nī

    Idha pana, māṇava, ekacco itthī vā puriso vā atthaddho hoti anatimānī;

    But take some woman or man who is not obstinate and arrogant …

  90. 90

    अभिवादेतब्बंa·bhi·vā·de·tab·baṃ अभिवादेति,a·bhi·vā·de·ti पच्चुट्ठातब्बंpac·cuṭ·ṭhā·tab·baṃ पच्चुट्ठेति,pac·cuṭ·ṭhe·ti आसनारहस्सā·sa·nā·ra·has·sa आसनंā·sa·naṃ देति,de·ti मग्गारहस्सmag·gā·ra·has·sa मग्गंmag·gaṃ देति,de·ti सक्कातब्बंsak·kā·tab·baṃ सक्करोति,sak·ka·ro·ti गरुकातब्बंga·ru·kā·tab·baṃ गरुकरोति,ga·ru·ka·ro·ti मानेतब्बंmā·ne·tab·baṃ मानेति,mā·ne·ti पूजेतब्बंpū·je·tab·baṃ पूजेति।pū·je·ti

    abhivādetabbaṁ abhivādeti, paccuṭṭhātabbaṁ paccuṭṭheti, āsanārahassa āsanaṁ deti, maggārahassa maggaṁ deti, sakkātabbaṁ sakkaroti, garukātabbaṁ garukaroti, mānetabbaṁ māneti, pūjetabbaṁ pūjeti.

    (Pāli only)

  91. 91

    सोso तेनte·na कम्मेनkam·me·na एवंe·vaṃ समत्तेनsa·mat·te·na एवंe·vaṃ समादिन्नेनsa·mā·din·ne·na कायस्सkā·yas·sa भेदाbhe·dā परंpa·raṃ मरणाma·ra·ṇā सुगतिंsu·ga·tiṃ सग्गंsag·gaṃ लोकंlo·kaṃ उपपज्जति।u·pa·paj·ja·ti

    So tena kammena evaṁ samattena evaṁ samādinnena kāyassa bhedā paraṁ maraṇā sugatiṁ saggaṁ lokaṁ upapajjati.

    Because of undertaking such deeds, after death they’re reborn in a heavenly realm …

  92. 92

    नोno चेce कायस्सkā·yas·sa भेदाbhe·dā परंpa·raṃ मरणाma·ra·ṇā सुगतिंsu·ga·tiṃ सग्गंsag·gaṃ लोकंlo·kaṃ उपपज्जति,u·pa·paj·ja·ti सचेsa·ce मनुस्सत्तंma·nus·sat·taṃ आगच्छतिā·gac·cha·ti यत्थyat·tha यत्थyat·tha पच्चाजायतिpac·cā·jā·ya·ti उच्चाकुलीनोuc·cā·ku·lī·no होति।ho·ti

    No ce kāyassa bhedā paraṁ maraṇā sugatiṁ saggaṁ lokaṁ upapajjati, sace manussattaṁ āgacchati yattha yattha paccājāyati uccākulīno hoti.

    or if they return to the human realm, they’re reborn in an eminent family …

  93. 93

    उच्चाकुलीनसंवत्तनिकाuc·cā·ku·lī·na·saṃ·vat·ta·ni·kā एसा,e·sā माणव,mā·ṇa·va पटिपदाpa·ṭi·pa·dā यदिदं—ya·di·daṃ

    Uccākulīnasaṁvattanikā esā, māṇava, paṭipadā yadidaṁ—

    (Pāli only)

  94. 94

    अत्थद्धोat·thad·dho होतिho·ti अनतिमानी;a·na·ti·mā·nī

    atthaddho hoti anatimānī;

    (Pāli only)

  95. 95

    अभिवादेतब्बंa·bhi·vā·de·tab·baṃ अभिवादेति,a·bhi·vā·de·ti पच्चुट्ठातब्बंpac·cuṭ·ṭhā·tab·baṃ पच्चुट्ठेति,pac·cuṭ·ṭhe·ti आसनारहस्सā·sa·nā·ra·has·sa आसनंā·sa·naṃ देति,de·ti मग्गारहस्सmag·gā·ra·has·sa मग्गंmag·gaṃ देति,de·ti सक्कातब्बंsak·kā·tab·baṃ सक्करोति,sak·ka·ro·ti गरुकातब्बंga·ru·kā·tab·baṃ गरुकरोति,ga·ru·ka·ro·ti मानेतब्बंmā·ne·tab·baṃ मानेति,mā·ne·ti पूजेतब्बंpū·je·tab·baṃ पूजेति।pū·je·ti

    abhivādetabbaṁ abhivādeti, paccuṭṭhātabbaṁ paccuṭṭheti, āsanārahassa āsanaṁ deti, maggārahassa maggaṁ deti, sakkātabbaṁ sakkaroti, garukātabbaṁ garukaroti, mānetabbaṁ māneti, pūjetabbaṁ pūjeti.

    (Pāli only)

  96. 96

    इध,i·dha माणव,mā·ṇa·va एकच्चोe·kac·co इत्थीit·thī वाvā पुरिसोpu·ri·so वाvā समणंsa·ma·ṇaṃ वाvā ब्राह्मणंbrāh·ma·ṇaṃ वाvā उपसङ्कमित्वाu·pa·saṅ·ka·mit·vā नna परिपुच्छिताpa·ri·puc·chi·tā होति:ho·ti

    Idha, māṇava, ekacco itthī vā puriso vā samaṇaṁ vā brāhmaṇaṁ vā upasaṅkamitvā na paripucchitā hoti:

    Take some woman or man who doesn’t approach an ascetic or brahmin to ask:

  97. 97

    ‘किं,kiṃ भन्ते,bhan·te कुसलं,ku·sa·laṃ किंkiṃ अकुसलं;a·ku·sa·laṃ

    ‘kiṁ, bhante, kusalaṁ, kiṁ akusalaṁ;

    ‘Sir, what is skillful and what is unskillful?

  98. 98

    किंkiṃ सावज्जं,sā·vaj·jaṃ किंkiṃ अनवज्जं;a·na·vaj·jaṃ

    kiṁ sāvajjaṁ, kiṁ anavajjaṁ;

    What is blameworthy and what is blameless?

  99. 99

    किंkiṃ सेवितब्बं,se·vi·tab·baṃ किंkiṃ नna सेवितब्बं;se·vi·tab·baṃ

    kiṁ sevitabbaṁ, kiṁ na sevitabbaṁ;

    What should be cultivated and what should not be cultivated?

  100. 100

    किंkiṃ मेme करीयमानंka·rī·ya·mā·naṃ दीघरत्तंdī·gha·rat·taṃ अहितायa·hi·tā·ya दुक्खायduk·khā·ya होति,ho·ti किंkiṃ वाvā पनpa·na मेme करीयमानंka·rī·ya·mā·naṃ दीघरत्तंdī·gha·rat·taṃ हितायhi·tā·ya सुखायsu·khā·ya होती’ति?ho·tī

    kiṁ me karīyamānaṁ dīgharattaṁ ahitāya dukkhāya hoti, kiṁ vā pana me karīyamānaṁ dīgharattaṁ hitāya sukhāya hotī’ti?

    What kind of action will lead to my lasting harm and suffering? Or what kind of action will lead to my lasting welfare and happiness?’

  101. 101

    सोso तेनte·na कम्मेनkam·me·na एवंe·vaṃ समत्तेनsa·mat·te·na एवंe·vaṃ समादिन्नेनsa·mā·din·ne·na कायस्सkā·yas·sa भेदाbhe·dā परंpa·raṃ मरणाma·ra·ṇā अपायंa·pā·yaṃ दुग्गतिंdug·ga·tiṃ विनिपातंvi·ni·pā·taṃ निरयंni·ra·yaṃ उपपज्जति।u·pa·paj·ja·ti

    So tena kammena evaṁ samattena evaṁ samādinnena kāyassa bhedā paraṁ maraṇā apāyaṁ duggatiṁ vinipātaṁ nirayaṁ upapajjati.

    Because of undertaking such deeds, after death they’re reborn in a place of loss …

  102. 102

    नोno चेce कायस्सkā·yas·sa भेदाbhe·dā परंpa·raṃ मरणाma·ra·ṇā अपायंa·pā·yaṃ दुग्गतिंdug·ga·tiṃ विनिपातंvi·ni·pā·taṃ निरयंni·ra·yaṃ उपपज्जति,u·pa·paj·ja·ti सचेsa·ce मनुस्सत्तंma·nus·sat·taṃ आगच्छतिā·gac·cha·ti यत्थyat·tha यत्थyat·tha पच्चाजायतिpac·cā·jā·ya·ti दुप्पञ्ञोdup·pañ·ño होति।ho·ti

    No ce kāyassa bhedā paraṁ maraṇā apāyaṁ duggatiṁ vinipātaṁ nirayaṁ upapajjati, sace manussattaṁ āgacchati yattha yattha paccājāyati duppañño hoti.

    or if they return to the human realm, they’re witless …

  103. 103

    दुप्पञ्ञसंवत्तनिकाdup·pañ·ña·saṃ·vat·ta·ni·kā एसा,e·sā माणव,mā·ṇa·va पटिपदाpa·ṭi·pa·dā यदिदं—ya·di·daṃ

    Duppaññasaṁvattanikā esā, māṇava, paṭipadā yadidaṁ—

    (Pāli only)

  104. 104

    समणंsa·ma·ṇaṃ वाvā ब्राह्मणंbrāh·ma·ṇaṃ वाvā उपसङ्कमित्वाu·pa·saṅ·ka·mit·vā नna परिपुच्छिताpa·ri·puc·chi·tā होति:ho·ti

    samaṇaṁ vā brāhmaṇaṁ vā upasaṅkamitvā na paripucchitā hoti:

    (Pāli only)

  105. 105

    ‘किं,kiṃ भन्ते,bhan·te कुसलं,ku·sa·laṃ किंkiṃ अकुसलं;a·ku·sa·laṃ

    ‘kiṁ, bhante, kusalaṁ, kiṁ akusalaṁ;

    (Pāli only)

  106. 106

    किंkiṃ सावज्जं,sā·vaj·jaṃ किंkiṃ अनवज्जं;a·na·vaj·jaṃ

    kiṁ sāvajjaṁ, kiṁ anavajjaṁ;

    (Pāli only)

  107. 107

    किंkiṃ सेवितब्बं,se·vi·tab·baṃ किंkiṃ नna सेवितब्बं;se·vi·tab·baṃ

    kiṁ sevitabbaṁ, kiṁ na sevitabbaṁ;

    (Pāli only)

  108. 108

    किंkiṃ मेme करीयमानंka·rī·ya·mā·naṃ दीघरत्तंdī·gha·rat·taṃ अहितायa·hi·tā·ya दुक्खायduk·khā·ya होति,ho·ti किंkiṃ वाvā पनpa·na मेme करीयमानंka·rī·ya·mā·naṃ दीघरत्तंdī·gha·rat·taṃ हितायhi·tā·ya सुखायsu·khā·ya होती’ति?ho·tī

    kiṁ me karīyamānaṁ dīgharattaṁ ahitāya dukkhāya hoti, kiṁ vā pana me karīyamānaṁ dīgharattaṁ hitāya sukhāya hotī’ti?

    (Pāli only)

  109. 109

    इधi·dha पन,pa·na माणव,mā·ṇa·va एकच्चोe·kac·co इत्थीit·thī वाvā पुरिसोpu·ri·so वाvā समणंsa·ma·ṇaṃ वाvā ब्राह्मणंbrāh·ma·ṇaṃ वाvā उपसङ्कमित्वाu·pa·saṅ·ka·mit·vā परिपुच्छिताpa·ri·puc·chi·tā होति:ho·ti

    Idha pana, māṇava, ekacco itthī vā puriso vā samaṇaṁ vā brāhmaṇaṁ vā upasaṅkamitvā paripucchitā hoti:

    But take some woman or man who does approach an ascetic or brahmin to ask:

  110. 110

    ‘किं,kiṃ भन्ते,bhan·te कुसलं,ku·sa·laṃ किंkiṃ अकुसलं;a·ku·sa·laṃ

    ‘kiṁ, bhante, kusalaṁ, kiṁ akusalaṁ;

    ‘Sir, what is skillful and what is unskillful?

  111. 111

    किंkiṃ सावज्जं,sā·vaj·jaṃ किंkiṃ अनवज्जं;a·na·vaj·jaṃ

    kiṁ sāvajjaṁ, kiṁ anavajjaṁ;

    What is blameworthy and what is blameless?

  112. 112

    किंkiṃ सेवितब्बं,se·vi·tab·baṃ किंkiṃ नna सेवितब्बं;se·vi·tab·baṃ

    kiṁ sevitabbaṁ, kiṁ na sevitabbaṁ;

    What should be cultivated and what should not be cultivated?

  113. 113

    किंkiṃ मेme करीयमानंka·rī·ya·mā·naṃ दीघरत्तंdī·gha·rat·taṃ अहितायa·hi·tā·ya दुक्खायduk·khā·ya होति,ho·ti किंkiṃ वाvā पनpa·na मेme करीयमानंka·rī·ya·mā·naṃ दीघरत्तंdī·gha·rat·taṃ हितायhi·tā·ya सुखायsu·khā·ya होती’ति?ho·tī

    kiṁ me karīyamānaṁ dīgharattaṁ ahitāya dukkhāya hoti, kiṁ vā pana me karīyamānaṁ dīgharattaṁ hitāya sukhāya hotī’ti?

    What kind of action will lead to my lasting harm and suffering? Or what kind of action will lead to my lasting welfare and happiness?’

  114. 114

    सोso तेनte·na कम्मेनkam·me·na एवंe·vaṃ समत्तेनsa·mat·te·na एवंe·vaṃ समादिन्नेनsa·mā·din·ne·na कायस्सkā·yas·sa भेदाbhe·dā परंpa·raṃ मरणाma·ra·ṇā सुगतिंsu·ga·tiṃ सग्गंsag·gaṃ लोकंlo·kaṃ उपपज्जति।u·pa·paj·ja·ti

    So tena kammena evaṁ samattena evaṁ samādinnena kāyassa bhedā paraṁ maraṇā sugatiṁ saggaṁ lokaṁ upapajjati.

    Because of undertaking such deeds, when their body breaks up, after death, they’re reborn in a good place, a heavenly realm.

  115. 115

    नोno चेce कायस्सkā·yas·sa भेदाbhe·dā परंpa·raṃ मरणाma·ra·ṇā सुगतिंsu·ga·tiṃ सग्गंsag·gaṃ लोकंlo·kaṃ उपपज्जति,u·pa·paj·ja·ti सचेsa·ce मनुस्सत्तंma·nus·sat·taṃ आगच्छतिā·gac·cha·ti यत्थyat·tha यत्थyat·tha पच्चाजायतिpac·cā·jā·ya·ti महापञ्ञोma·hā·pañ·ño होति।ho·ti

    No ce kāyassa bhedā paraṁ maraṇā sugatiṁ saggaṁ lokaṁ upapajjati, sace manussattaṁ āgacchati yattha yattha paccājāyati mahāpañño hoti.

    If they’re not reborn in a heavenly realm, but return to the human realm, then wherever they’re reborn they’re very wise.

  116. 116

    महापञ्ञसंवत्तनिकाma·hā·pañ·ña·saṃ·vat·ta·ni·kā एसा,e·sā माणव,mā·ṇa·va पटिपदाpa·ṭi·pa·dā यदिदं—ya·di·daṃ

    Mahāpaññasaṁvattanikā esā, māṇava, paṭipadā yadidaṁ—

    For asking questions of ascetics or brahmins is the path leading to wisdom.

  117. 117

    समणंsa·ma·ṇaṃ वाvā ब्राह्मणंbrāh·ma·ṇaṃ वाvā उपसङ्कमित्वाu·pa·saṅ·ka·mit·vā परिपुच्छिताpa·ri·puc·chi·tā होति:ho·ti

    samaṇaṁ vā brāhmaṇaṁ vā upasaṅkamitvā paripucchitā hoti:

    (Pāli only)

  118. 118

    ‘किं,kiṃ भन्ते,bhan·te कुसलं,ku·sa·laṃ किंkiṃ अकुसलं;a·ku·sa·laṃ

    ‘kiṁ, bhante, kusalaṁ, kiṁ akusalaṁ;

    (Pāli only)

  119. 119

    किंkiṃ सावज्जं,sā·vaj·jaṃ किंkiṃ अनवज्जं;a·na·vaj·jaṃ

    kiṁ sāvajjaṁ, kiṁ anavajjaṁ;

    (Pāli only)

  120. 120

    किंkiṃ सेवितब्बं,se·vi·tab·baṃ किंkiṃ नna सेवितब्बं;se·vi·tab·baṃ

    kiṁ sevitabbaṁ, kiṁ na sevitabbaṁ;

    (Pāli only)

  121. 121

    किंkiṃ मेme करीयमानंka·rī·ya·mā·naṃ दीघरत्तंdī·gha·rat·taṃ अहितायa·hi·tā·ya दुक्खायduk·khā·ya होति,ho·ti किंkiṃ वाvā पनpa·na मेme करीयमानंka·rī·ya·mā·naṃ दीघरत्तंdī·gha·rat·taṃ हितायhi·tā·ya सुखायsu·khā·ya होती’ति?ho·tī

    kiṁ me karīyamānaṁ dīgharattaṁ ahitāya dukkhāya hoti, kiṁ vā pana me karīyamānaṁ dīgharattaṁ hitāya sukhāya hotī’ti?

    (Pāli only)

  122. 122

    इतिi·ti खो,kho माणव,mā·ṇa·va अप्पायुकसंवत्तनिकाap·pā·yu·ka·saṃ·vat·ta·ni·kā पटिपदाpa·ṭi·pa·dā अप्पायुकत्तंap·pā·yu·kat·taṃ उपनेति,u·pa·ne·ti दीघायुकसंवत्तनिकाdī·ghā·yu·ka·saṃ·vat·ta·ni·kā पटिपदाpa·ṭi·pa·dā दीघायुकत्तंdī·ghā·yu·kat·taṃ उपनेति;u·pa·ne·ti

    Iti kho, māṇava, appāyukasaṁvattanikā paṭipadā appāyukattaṁ upaneti, dīghāyukasaṁvattanikā paṭipadā dīghāyukattaṁ upaneti;

    So it is the way people live that makes them how they are, whether short-lived or long-lived,

  123. 123

    बव्हाबाधसंवत्तनिकाbav·hā·bā·dha·saṃ·vat·ta·ni·kā पटिपदाpa·ṭi·pa·dā बव्हाबाधत्तंbav·hā·bā·dhat·taṃ उपनेति,u·pa·ne·ti अप्पाबाधसंवत्तनिकाap·pā·bā·dha·saṃ·vat·ta·ni·kā पटिपदाpa·ṭi·pa·dā अप्पाबाधत्तंap·pā·bā·dhat·taṃ उपनेति;u·pa·ne·ti

    bavhābādhasaṁvattanikā paṭipadā bavhābādhattaṁ upaneti, appābādhasaṁvattanikā paṭipadā appābādhattaṁ upaneti;

    sickly or healthy,

  124. 124

    दुब्बण्णसंवत्तनिकाdub·baṇ·ṇa·saṃ·vat·ta·ni·kā पटिपदाpa·ṭi·pa·dā दुब्बण्णत्तंdub·baṇ·ṇat·taṃ उपनेति,u·pa·ne·ti पासादिकसंवत्तनिकाpā·sā·di·ka·saṃ·vat·ta·ni·kā पटिपदाpa·ṭi·pa·dā पासादिकत्तंpā·sā·di·kat·taṃ उपनेति;u·pa·ne·ti

    dubbaṇṇasaṁvattanikā paṭipadā dubbaṇṇattaṁ upaneti, pāsādikasaṁvattanikā paṭipadā pāsādikattaṁ upaneti;

    ugly or lovely,

  125. 125

    अप्पेसक्खसंवत्तनिकाap·pe·sak·kha·saṃ·vat·ta·ni·kā पटिपदाpa·ṭi·pa·dā अप्पेसक्खत्तंap·pe·sak·khat·taṃ उपनेति,u·pa·ne·ti महेसक्खसंवत्तनिकाma·he·sak·kha·saṃ·vat·ta·ni·kā पटिपदाpa·ṭi·pa·dā महेसक्खत्तंma·he·sak·khat·taṃ उपनेति;u·pa·ne·ti

    appesakkhasaṁvattanikā paṭipadā appesakkhattaṁ upaneti, mahesakkhasaṁvattanikā paṭipadā mahesakkhattaṁ upaneti;

    insignificant or illustrious,

  126. 126

    अप्पभोगसंवत्तनिकाap·pa·bho·ga·saṃ·vat·ta·ni·kā पटिपदाpa·ṭi·pa·dā अप्पभोगत्तंap·pa·bho·gat·taṃ उपनेति,u·pa·ne·ti महाभोगसंवत्तनिकाma·hā·bho·ga·saṃ·vat·ta·ni·kā पटिपदाpa·ṭi·pa·dā महाभोगत्तंma·hā·bho·gat·taṃ उपनेति;u·pa·ne·ti

    appabhogasaṁvattanikā paṭipadā appabhogattaṁ upaneti, mahābhogasaṁvattanikā paṭipadā mahābhogattaṁ upaneti;

    poor or rich,

  127. 127

    नीचकुलीनसंवत्तनिकाnī·ca·ku·lī·na·saṃ·vat·ta·ni·kā पटिपदाpa·ṭi·pa·dā नीचकुलीनत्तंnī·ca·ku·lī·nat·taṃ उपनेति,u·pa·ne·ti उच्चाकुलीनसंवत्तनिकाuc·cā·ku·lī·na·saṃ·vat·ta·ni·kā पटिपदाpa·ṭi·pa·dā उच्चाकुलीनत्तंuc·cā·ku·lī·nat·taṃ उपनेति;u·pa·ne·ti

    nīcakulīnasaṁvattanikā paṭipadā nīcakulīnattaṁ upaneti, uccākulīnasaṁvattanikā paṭipadā uccākulīnattaṁ upaneti;

    in a low class or eminent family,

  128. 128

    दुप्पञ्ञसंवत्तनिकाdup·pañ·ña·saṃ·vat·ta·ni·kā पटिपदाpa·ṭi·pa·dā दुप्पञ्ञत्तंdup·pañ·ñat·taṃ उपनेति,u·pa·ne·ti महापञ्ञसंवत्तनिकाma·hā·pañ·ña·saṃ·vat·ta·ni·kā पटिपदाpa·ṭi·pa·dā महापञ्ञत्तंma·hā·pañ·ñat·taṃ उपनेति।u·pa·ne·ti

    duppaññasaṁvattanikā paṭipadā duppaññattaṁ upaneti, mahāpaññasaṁvattanikā paṭipadā mahāpaññattaṁ upaneti.

    or witless or wise.

  129. 129

    कम्मस्सका,kam·mas·sa·kā माणव,mā·ṇa·va सत्ताsat·tā कम्मदायादाkam·ma·dā·yā·dā कम्मयोनीkam·ma·yo·nī कम्मबन्धूkam·ma·ban·dhū कम्मप्पटिसरणा।kam·map·pa·ṭi·sa·ra·ṇā

    Kammassakā, māṇava, sattā kammadāyādā kammayonī kammabandhū kammappaṭisaraṇā.

    Sentient beings are the owners of their deeds and heir to their deeds. Deeds are their womb, their relative, and their refuge.

  130. 130

    कम्मंkam·maṃ सत्तेsat·te विभजतिvi·bha·ja·ti यदिदं—ya·di·daṃ

    Kammaṁ satte vibhajati yadidaṁ—

    It is deeds that divide beings into

  131. 131

    हीनप्पणीतताया”ति।hī·nap·pa·ṇī·ta·tā·yā

    hīnappaṇītatāyā”ti.

    inferior and superior.”

  132. 132

    एवंe·vaṃ वुत्ते,vut·te सुभोsu·bho माणवोmā·ṇa·vo तोदेय्यपुत्तोto·dey·ya·put·to भगवन्तंbha·ga·van·taṃ एतदवोच:e·ta·da·vo·ca

    Evaṁ vutte, subho māṇavo todeyyaputto bhagavantaṁ etadavoca:

    When he had spoken, Subha said to him,

  133. 133

    “अभिक्कन्तं,a·bhik·kan·taṃ भोbho गोतम,go·ta·ma अभिक्कन्तं,a·bhik·kan·taṃ भोbho गोतम।go·ta·ma

    “abhikkantaṁ, bho gotama, abhikkantaṁ, bho gotama.

    “Excellent, worthy Gotama! Excellent!

  134. 134

    सेय्यथापि,sey·ya·thā·pi भोbho गोतम,go·ta·ma निक्कुज्जितंnik·kuj·ji·taṃ वाvā उक्कुज्जेय्य,uk·kuj·jey·ya पटिच्छन्नंpa·ṭic·chan·naṃ वाvā विवरेय्य,vi·va·rey·ya मूळ्हस्सmū·ḷhas·sa वाvā मग्गंmag·gaṃ आचिक्खेय्य,ā·cik·khey·ya अन्धकारेan·dha·kā·re वाvā तेलपज्जोतंte·la·paj·jo·taṃ धारेय्य:dhā·rey·ya ‘चक्खुमन्तोcak·khu·man·to रूपानिrū·pā·ni दक्खन्ती’ति;dak·khan·tī एवमेवंe·va·me·vaṃ भोताbho·tā गोतमेनgo·ta·me·na अनेकपरियायेनa·ne·ka·pa·ri·yā·ye·na धम्मोdham·mo पकासितो।pa·kā·si·to

    Seyyathāpi, bho gotama, nikkujjitaṁ vā ukkujjeyya, paṭicchannaṁ vā vivareyya, mūḷhassa vā maggaṁ ācikkheyya, andhakāre vā telapajjotaṁ dhāreyya: ‘cakkhumanto rūpāni dakkhantī’ti; evamevaṁ bhotā gotamena anekapariyāyena dhammo pakāsito.

    As if he were righting the overturned, or revealing the hidden, or pointing out the path to the lost, or lighting a lamp in the dark so people with clear eyes can see what’s there, worthy Gotama has made the Teaching clear in many ways.

  135. 135

    एसाहंe·sā·haṃ भवन्तंbha·van·taṃ गोतमंgo·ta·maṃ सरणंsa·ra·ṇaṃ गच्छामिgac·chā·mi धम्मञ्चdham·mañ·ca भिक्खुसङ्घञ्च।bhik·khu·saṅ·ghañ·ca

    Esāhaṁ bhavantaṁ gotamaṁ saraṇaṁ gacchāmi dhammañca bhikkhusaṅghañca.

    I go for refuge to the worthy Gotama, to the teaching, and to the mendicant Saṅgha.

  136. 136

    उपासकंu·pā·sa·kaṃ मंmaṃ भवंbha·vaṃ गोतमोgo·ta·mo धारेतुdhā·re·tu अज्जतग्गेaj·ja·tag·ge पाणुपेतंpā·ṇu·pe·taṃ सरणंsa·ra·ṇaṃ गतन्”ति।ga·tan

    Upāsakaṁ maṁ bhavaṁ gotamo dhāretu ajjatagge pāṇupetaṁ saraṇaṁ gatan”ti.

    From this day forth, may the worthy Gotama remember me as a lay follower who has gone for refuge for life.”

  137. 137

    चूळकम्मविभङ्गसुत्तंcū·ḷa·kam·ma·vi·bhaṅ·ga·sut·taṃ निट्ठितंniṭ·ṭhi·taṃ पञ्चमं।pañ·ca·maṃ

    Cūḷakammavibhaṅgasuttaṁ niṭṭhitaṁ pañcamaṁ.

    (Pāli only)

Sources. Sanskrit: Satyavedaḥ, the New Testament in Sanskrit (Calcutta Baptist Missionaries, 1851; J. Wenger’s revision of W. Carey’s version). Digital text © 2018 SanskritBible.in, via eBible.org, licensed CC BY-SA 4.0; changed here: arranged by verse and every word linked to the dictionary (links made automatically). Old Testament Sanskrit: the Old Testament in Sanskrit, Calcutta Baptist Mission Press, 1848–1852 (public domain), read by OCR from the Internet Archive scans of the Boston University School of Theology copy; unproofread, with machine clean-up only. Pāli Canon: Mahāsaṅgīti Tipiṭaka Buddhavasse 2500 (based on the Vipassana Research Institute’s Chaṭṭha Saṅgāyana edition), from SuttaCentral bilara-data, CC0; Devanagari and pronunciation made automatically from the Roman text. Pāli English: Bhikkhu Sujato (suttas) and Bhikkhu Brahmali (Vinaya), SuttaCentral, CC0. Pāli word meanings: the Pali Text Society’s Pali-English Dictionary (Rhys Davids & Stede), corrected reprint © The Pali Text Society, CC BY-NC 3.0, digital text from BuddhaDust; word matching automatic. English: King James Version (1769), public domain; words the translators added are in italics. Word meanings and pronunciations: Monier-Williams, Sanskrit–English Dictionary (1872), via this site’s Sanskrit dictionary (CC BY-SA 4.0); English↔Sanskrit word matches made automatically and may need checking.