Klryz

Scripture · Sanskrit Bible with the King James Version · the Pāli Canon

Middle Discourses 16 मज्झिमनिकाय 16

Chapter: 123456789101112131415161718192021222324252627282930313233343536373839404142434445464748495051525354555657585960616263646566676869707172737475767778798081828384858687888990919293949596979899100101102103104105106107108109110111112113114115116117118119120121122123124125126127128129130131132133134135136137138139140141142143144145146147148149150151152

Cetokhilasutta

Pāli in Devanagari; under each word its Roman pronunciation, syllable by syllable (ṃ = nasal hum). Tap a Pāli word for its meaning (PTS Pāli-English Dictionary); tap again to open it in the Pāli dictionary.

Verse: 1234567891011121314151617181920212223242526272829303132333435363738394041424344454647484950515253545556575859606162636465666768697071727374757677787980818283 · Hide pronunciation

  1. 1

    मज्झिमmaj·jhi·ma निकायni·kā·ya 16

    Majjhima Nikāya 16

    Middle Discourses 16

  2. 2

    चेतोखिलसुत्तce·to·khi·la·sut·ta

    Cetokhilasutta

    Hard-heartedness

  3. 3

    एवंe·vaṃ मेme सुतं—su·taṃ

    Evaṁ me sutaṁ—

    So I have heard.

  4. 4

    एकंe·kaṃ समयंsa·ma·yaṃ भगवाbha·ga·vā सावत्थियंsā·vat·thi·yaṃ विहरतिvi·ha·ra·ti जेतवनेje·ta·va·ne अनाथपिण्डिकस्सa·nā·tha·piṇ·ḍi·kas·sa आरामे।ā·rā·me

    ekaṁ samayaṁ bhagavā sāvatthiyaṁ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme.

    At one time the Buddha was staying near Sāvatthī in Jeta’s Grove, Anāthapiṇḍika’s monastery.

  5. 5

    तत्रtat·ra खोkho भगवाbha·ga·vā भिक्खूbhik·khū आमन्तेसि:ā·man·te·si

    Tatra kho bhagavā bhikkhū āmantesi:

    There the Buddha addressed the mendicants,

  6. 6

    “भिक्खवो”ति।bhik·kha·vo

    “bhikkhavo”ti.

    “Mendicants!”

  7. 7

    “भदन्ते”तिbha·dan·te तेte भिक्खूbhik·khū भगवतोbha·ga·va·to पच्चस्सोसुं।pac·cas·so·suṃ

    “Bhadante”ti te bhikkhū bhagavato paccassosuṁ.

    “Venerable sir,” they replied.

  8. 8

    भगवाbha·ga·vā एतदवोच:e·ta·da·vo·ca

    Bhagavā etadavoca:

    The Buddha said this:

  9. 9

    “यस्सyas·sa कस्सचि,kas·sa·ci भिक्खवे,bhik·kha·ve भिक्खुनोbhik·khu·no पञ्चpañ·ca चेतोखिलाce·to·khi·lā अप्पहीना,ap·pa·hī·nā पञ्चpañ·ca चेतसोविनिबन्धाce·ta·so·vi·ni·ban·dhā असमुच्छिन्ना,a·sa·muc·chin·nā सोso वतिमस्मिंva·ti·mas·miṃ धम्मविनयेdham·ma·vi·na·ye वुद्धिंvud·dhiṃ विरूळ्हिंvi·rū·ḷhiṃ वेपुल्लंve·pul·laṃ आपज्जिस्सतीति—नेतंā·paj·jis·sa·tī·ti ठानंṭhā·naṃ विज्जति।vij·ja·ti

    “Yassa kassaci, bhikkhave, bhikkhuno pañca cetokhilā appahīnā, pañca cetasovinibandhā asamucchinnā, so vatimasmiṁ dhammavinaye vuddhiṁ virūḷhiṁ vepullaṁ āpajjissatīti—netaṁ ṭhānaṁ vijjati.

    “Mendicants, when a mendicant has not given up five kinds of hard-heartedness and severed five shackles of the heart, it’s not possible for them to achieve growth, improvement, or maturity in this teaching and training.

  10. 10

    कतमास्सka·ta·mās·sa पञ्चpañ·ca चेतोखिलाce·to·khi·lā अप्पहीनाap·pa·hī·nā होन्ति?hon·ti

    Katamāssa pañca cetokhilā appahīnā honti?

    What are the five kinds of hard-heartedness they haven’t given up?

  11. 11

    इध,i·dha भिक्खवे,bhik·kha·ve भिक्खुbhik·khu सत्थरिsat·tha·ri कङ्खतिkaṅ·kha·ti विचिकिच्छतिvi·ci·kic·cha·ti नाधिमुच्चतिnā·dhi·muc·ca·ti नna सम्पसीदति।sam·pa·sī·da·ti

    Idha, bhikkhave, bhikkhu satthari kaṅkhati vicikicchati nādhimuccati na sampasīdati.

    Firstly, a mendicant has doubts about the Teacher. They’re uncertain, undecided, and lacking confidence.

  12. 12

    योyo सो,so भिक्खवे,bhik·kha·ve भिक्खुbhik·khu सत्थरिsat·tha·ri कङ्खतिkaṅ·kha·ti विचिकिच्छतिvi·ci·kic·cha·ti नाधिमुच्चतिnā·dhi·muc·ca·ti नna सम्पसीदतिsam·pa·sī·da·ti तस्सtas·sa चित्तंcit·taṃ नna नमतिna·ma·ti आतप्पायā·tap·pā·ya अनुयोगायa·nu·yo·gā·ya सातच्चायsā·tac·cā·ya पधानाय।pa·dhā·nā·ya

    Yo so, bhikkhave, bhikkhu satthari kaṅkhati vicikicchati nādhimuccati na sampasīdati tassa cittaṁ na namati ātappāya anuyogāya sātaccāya padhānāya.

    This being so, their mind doesn’t incline toward keenness, commitment, persistence, and striving.

  13. 13

    यस्सyas·sa चित्तंcit·taṃ नna नमतिna·ma·ti आतप्पायā·tap·pā·ya अनुयोगायa·nu·yo·gā·ya सातच्चायsā·tac·cā·ya पधानाय,pa·dhā·nā·ya एवमस्सायंe·va·mas·sā·yaṃ पठमोpa·ṭha·mo चेतोखिलोce·to·khi·lo अप्पहीनोap·pa·hī·no होति।ho·ti

    Yassa cittaṁ na namati ātappāya anuyogāya sātaccāya padhānāya, evamassāyaṁ paṭhamo cetokhilo appahīno hoti.

    This is the first kind of hard-heartedness they haven’t given up.

  14. 14

    पुनpu·na चपरं,ca·pa·raṃ भिक्खवे,bhik·kha·ve भिक्खुbhik·khu धम्मेdham·me कङ्खतिkaṅ·kha·ti विचिकिच्छतिvi·ci·kic·cha·ti नाधिमुच्चतिnā·dhi·muc·ca·ti नna सम्पसीदतिsam·pa·sī·da·ti …पे…pe

    Puna caparaṁ, bhikkhave, bhikkhu dhamme kaṅkhati vicikicchati nādhimuccati na sampasīdati …pe…

    Furthermore, a mendicant has doubts about the teaching …

  15. 15

    एवमस्सायंe·va·mas·sā·yaṃ दुतियोdu·ti·yo चेतोखिलोce·to·khi·lo अप्पहीनोap·pa·hī·no होति।ho·ti

    evamassāyaṁ dutiyo cetokhilo appahīno hoti.

    This is the second kind of hard-heartedness.

  16. 16

    पुनpu·na चपरं,ca·pa·raṃ भिक्खवे,bhik·kha·ve भिक्खुbhik·khu सङ्घेsaṅ·ghe कङ्खतिkaṅ·kha·ti विचिकिच्छतिvi·ci·kic·cha·ti नाधिमुच्चतिnā·dhi·muc·ca·ti नna सम्पसीदतिsam·pa·sī·da·ti …पे…pe

    Puna caparaṁ, bhikkhave, bhikkhu saṅghe kaṅkhati vicikicchati nādhimuccati na sampasīdati …pe…

    They have doubts about the Saṅgha …

  17. 17

    एवमस्सायंe·va·mas·sā·yaṃ ततियोta·ti·yo चेतोखिलोce·to·khi·lo अप्पहीनोap·pa·hī·no होति।ho·ti

    evamassāyaṁ tatiyo cetokhilo appahīno hoti.

    This is the third kind of hard-heartedness.

  18. 18

    पुनpu·na चपरं,ca·pa·raṃ भिक्खवे,bhik·kha·ve भिक्खुbhik·khu सिक्खायsik·khā·ya कङ्खतिkaṅ·kha·ti विचिकिच्छतिvi·ci·kic·cha·ti नाधिमुच्चतिnā·dhi·muc·ca·ti नna सम्पसीदति।sam·pa·sī·da·ti

    Puna caparaṁ, bhikkhave, bhikkhu sikkhāya kaṅkhati vicikicchati nādhimuccati na sampasīdati.

    They have doubts about the training …

  19. 19

    योyo सो,so भिक्खवे,bhik·kha·ve भिक्खुbhik·khu सिक्खायsik·khā·ya कङ्खतिkaṅ·kha·ti विचिकिच्छतिvi·ci·kic·cha·ti नाधिमुच्चतिnā·dhi·muc·ca·ti नna सम्पसीदति,sam·pa·sī·da·ti तस्सtas·sa चित्तंcit·taṃ नna नमतिna·ma·ti आतप्पायā·tap·pā·ya अनुयोगायa·nu·yo·gā·ya सातच्चायsā·tac·cā·ya पधानाय।pa·dhā·nā·ya

    Yo so, bhikkhave, bhikkhu sikkhāya kaṅkhati vicikicchati nādhimuccati na sampasīdati, tassa cittaṁ na namati ātappāya anuyogāya sātaccāya padhānāya.

    (Pāli only)

  20. 20

    यस्सyas·sa चित्तंcit·taṃ नna नमतिna·ma·ti आतप्पायā·tap·pā·ya अनुयोगायa·nu·yo·gā·ya सातच्चायsā·tac·cā·ya पधानाय,pa·dhā·nā·ya एवमस्सायंe·va·mas·sā·yaṃ चतुत्थोca·tut·tho चेतोखिलोce·to·khi·lo अप्पहीनोap·pa·hī·no होति।ho·ti

    Yassa cittaṁ na namati ātappāya anuyogāya sātaccāya padhānāya, evamassāyaṁ catuttho cetokhilo appahīno hoti.

    This is the fourth kind of hard-heartedness.

  21. 21

    पुनpu·na चपरं,ca·pa·raṃ भिक्खवे,bhik·kha·ve भिक्खुbhik·khu सब्रह्मचारीसुsab·rah·ma·cā·rī·su कुपितोku·pi·to होतिho·ti अनत्तमनोa·nat·ta·ma·no आहतचित्तोā·ha·ta·cit·to खिलजातो।khi·la·jā·to

    Puna caparaṁ, bhikkhave, bhikkhu sabrahmacārīsu kupito hoti anattamano āhatacitto khilajāto.

    Furthermore, a mendicant is angry and upset with their spiritual companions, resentful and closed off.

  22. 22

    योyo सो,so भिक्खवे,bhik·kha·ve भिक्खुbhik·khu सब्रह्मचारीसुsab·rah·ma·cā·rī·su कुपितोku·pi·to होतिho·ti अनत्तमनोa·nat·ta·ma·no आहतचित्तोā·ha·ta·cit·to खिलजातो,khi·la·jā·to तस्सtas·sa चित्तंcit·taṃ नna नमतिna·ma·ti आतप्पायā·tap·pā·ya अनुयोगायa·nu·yo·gā·ya सातच्चायsā·tac·cā·ya पधानाय।pa·dhā·nā·ya

    Yo so, bhikkhave, bhikkhu sabrahmacārīsu kupito hoti anattamano āhatacitto khilajāto, tassa cittaṁ na namati ātappāya anuyogāya sātaccāya padhānāya.

    This being so, their mind doesn’t incline toward keenness, commitment, persistence, and striving.

  23. 23

    यस्सyas·sa चित्तंcit·taṃ नna नमतिna·ma·ti आतप्पायā·tap·pā·ya अनुयोगायa·nu·yo·gā·ya सातच्चायsā·tac·cā·ya पधानाय,pa·dhā·nā·ya एवमस्सायंe·va·mas·sā·yaṃ पञ्चमोpañ·ca·mo चेतोखिलोce·to·khi·lo अप्पहीनोap·pa·hī·no होति।ho·ti

    Yassa cittaṁ na namati ātappāya anuyogāya sātaccāya padhānāya, evamassāyaṁ pañcamo cetokhilo appahīno hoti.

    This is the fifth kind of hard-heartedness they haven’t given up.

  24. 24

    इमास्सi·mās·sa पञ्चpañ·ca चेतोखिलाce·to·khi·lā अप्पहीनाap·pa·hī·nā होन्ति।hon·ti

    Imāssa pañca cetokhilā appahīnā honti.

    These are the five kinds of hard-heartedness they haven’t given up.

  25. 25

    कतमास्सka·ta·mās·sa पञ्चpañ·ca चेतसोविनिबन्धाce·ta·so·vi·ni·ban·dhā असमुच्छिन्नाa·sa·muc·chin·nā होन्ति?hon·ti

    Katamāssa pañca cetasovinibandhā asamucchinnā honti?

    What are the five shackles of the heart they haven’t severed?

  26. 26

    इध,i·dha भिक्खवे,bhik·kha·ve भिक्खुbhik·khu कामेkā·me अवीतरागोa·vī·ta·rā·go होतिho·ti अविगतच्छन्दोa·vi·ga·tac·chan·do अविगतपेमोa·vi·ga·ta·pe·mo अविगतपिपासोa·vi·ga·ta·pi·pā·so अविगतपरिळाहोa·vi·ga·ta·pa·ri·ḷā·ho अविगततण्हो।a·vi·ga·ta·taṇ·ho

    Idha, bhikkhave, bhikkhu kāme avītarāgo hoti avigatacchando avigatapemo avigatapipāso avigatapariḷāho avigatataṇho.

    Firstly, a mendicant isn’t free of greed, desire, fondness, thirst, passion, and craving for sensual pleasures.

  27. 27

    योyo सो,so भिक्खवे,bhik·kha·ve भिक्खुbhik·khu कामेkā·me अवीतरागोa·vī·ta·rā·go होतिho·ti अविगतच्छन्दोa·vi·ga·tac·chan·do अविगतपेमोa·vi·ga·ta·pe·mo अविगतपिपासोa·vi·ga·ta·pi·pā·so अविगतपरिळाहोa·vi·ga·ta·pa·ri·ḷā·ho अविगततण्हो,a·vi·ga·ta·taṇ·ho तस्सtas·sa चित्तंcit·taṃ नna नमतिna·ma·ti आतप्पायā·tap·pā·ya अनुयोगायa·nu·yo·gā·ya सातच्चायsā·tac·cā·ya पधानाय।pa·dhā·nā·ya

    Yo so, bhikkhave, bhikkhu kāme avītarāgo hoti avigatacchando avigatapemo avigatapipāso avigatapariḷāho avigatataṇho, tassa cittaṁ na namati ātappāya anuyogāya sātaccāya padhānāya.

    This being so, their mind doesn’t incline toward keenness, commitment, persistence, and striving.

  28. 28

    यस्सyas·sa चित्तंcit·taṃ नna नमतिna·ma·ti आतप्पायā·tap·pā·ya अनुयोगायa·nu·yo·gā·ya सातच्चायsā·tac·cā·ya पधानाय,pa·dhā·nā·ya एवमस्सायंe·va·mas·sā·yaṃ पठमोpa·ṭha·mo चेतसोविनिबन्धोce·ta·so·vi·ni·ban·dho असमुच्छिन्नोa·sa·muc·chin·no होति।ho·ti

    Yassa cittaṁ na namati ātappāya anuyogāya sātaccāya padhānāya, evamassāyaṁ paṭhamo cetasovinibandho asamucchinno hoti.

    This is the first shackle of the heart they haven’t severed.

  29. 29

    पुनpu·na चपरं,ca·pa·raṃ भिक्खवे,bhik·kha·ve भिक्खुbhik·khu कायेkā·ye अवीतरागोa·vī·ta·rā·go होतिho·ti …पे…pe

    Puna caparaṁ, bhikkhave, bhikkhu kāye avītarāgo hoti …pe…

    Furthermore, a mendicant isn’t free of greed for the body …

  30. 30

    एवमस्सायंe·va·mas·sā·yaṃ दुतियोdu·ti·yo चेतसोविनिबन्धोce·ta·so·vi·ni·ban·dho असमुच्छिन्नोa·sa·muc·chin·no होति।ho·ti

    evamassāyaṁ dutiyo cetasovinibandho asamucchinno hoti.

    This is the second shackle of the heart.

  31. 31

    पुनpu·na चपरं,ca·pa·raṃ भिक्खवे,bhik·kha·ve भिक्खुbhik·khu रूपेrū·pe अवीतरागोa·vī·ta·rā·go होतिho·ti …पे…pe

    Puna caparaṁ, bhikkhave, bhikkhu rūpe avītarāgo hoti …pe…

    Furthermore, a mendicant isn’t free of greed for form …

  32. 32

    एवमस्सायंe·va·mas·sā·yaṃ ततियोta·ti·yo चेतसोविनिबन्धोce·ta·so·vi·ni·ban·dho असमुच्छिन्नोa·sa·muc·chin·no होति।ho·ti

    evamassāyaṁ tatiyo cetasovinibandho asamucchinno hoti.

    This is the third shackle of the heart.

  33. 33

    पुनpu·na चपरं,ca·pa·raṃ भिक्खवे,bhik·kha·ve भिक्खुbhik·khu यावदत्थंyā·va·dat·thaṃ उदरावदेहकंu·da·rā·va·de·ha·kaṃ भुञ्जित्वाbhuñ·jit·vā सेय्यसुखंsey·ya·su·khaṃ पस्ससुखंpas·sa·su·khaṃ मिद्धसुखंmid·dha·su·khaṃ अनुयुत्तोa·nu·yut·to विहरति।vi·ha·ra·ti

    Puna caparaṁ, bhikkhave, bhikkhu yāvadatthaṁ udarāvadehakaṁ bhuñjitvā seyyasukhaṁ passasukhaṁ middhasukhaṁ anuyutto viharati.

    They eat as much as they like until their belly is full, then indulge in the pleasures of sleeping, lying down, and drowsing …

  34. 34

    योyo सो,so भिक्खवे,bhik·kha·ve भिक्खुbhik·khu यावदत्थंyā·va·dat·thaṃ उदरावदेहकंu·da·rā·va·de·ha·kaṃ भुञ्जित्वाbhuñ·jit·vā सेय्यसुखंsey·ya·su·khaṃ पस्ससुखंpas·sa·su·khaṃ मिद्धसुखंmid·dha·su·khaṃ अनुयुत्तोa·nu·yut·to विहरति,vi·ha·ra·ti तस्सtas·sa चित्तंcit·taṃ नna नमतिna·ma·ti आतप्पायā·tap·pā·ya अनुयोगायa·nu·yo·gā·ya सातच्चायsā·tac·cā·ya पधानाय।pa·dhā·nā·ya

    Yo so, bhikkhave, bhikkhu yāvadatthaṁ udarāvadehakaṁ bhuñjitvā seyyasukhaṁ passasukhaṁ middhasukhaṁ anuyutto viharati, tassa cittaṁ na namati ātappāya anuyogāya sātaccāya padhānāya.

    (Pāli only)

  35. 35

    यस्सyas·sa चित्तंcit·taṃ नna नमतिna·ma·ti आतप्पायā·tap·pā·ya अनुयोगायa·nu·yo·gā·ya सातच्चायsā·tac·cā·ya पधानाय,pa·dhā·nā·ya एवमस्सायंe·va·mas·sā·yaṃ चतुत्थोca·tut·tho चेतसोविनिबन्धोce·ta·so·vi·ni·ban·dho असमुच्छिन्नोa·sa·muc·chin·no होति।ho·ti

    Yassa cittaṁ na namati ātappāya anuyogāya sātaccāya padhānāya, evamassāyaṁ catuttho cetasovinibandho asamucchinno hoti.

    This is the fourth heart shackle.

  36. 36

    पुनpu·na चपरं,ca·pa·raṃ भिक्खवे,bhik·kha·ve भिक्खुbhik·khu अञ्ञतरंañ·ña·ta·raṃ देवनिकायंde·va·ni·kā·yaṃ पणिधायpa·ṇi·dhā·ya ब्रह्मचरियंbrah·ma·ca·ri·yaṃ चरति:ca·ra·ti ‘इमिनाहंi·mi·nā·haṃ सीलेनsī·le·na वाvā वतेनva·te·na वाvā तपेनta·pe·na वाvā ब्रह्मचरियेनbrah·ma·ca·ri·ye·na वाvā देवोde·vo वाvā भविस्सामिbha·vis·sā·mi देवञ्ञतरोde·vañ·ña·ta·ro वा’ति।vā

    Puna caparaṁ, bhikkhave, bhikkhu aññataraṁ devanikāyaṁ paṇidhāya brahmacariyaṁ carati: ‘imināhaṁ sīlena vā vatena vā tapena vā brahmacariyena vā devo vā bhavissāmi devaññataro vā’ti.

    They lead the spiritual life hoping to be reborn in one of the orders of gods, thinking: ‘By this precept or observance or fervent austerity or spiritual practice, may I become one of the gods!’

  37. 37

    योyo सो,so भिक्खवे,bhik·kha·ve भिक्खुbhik·khu अञ्ञतरंañ·ña·ta·raṃ देवनिकायंde·va·ni·kā·yaṃ पणिधायpa·ṇi·dhā·ya ब्रह्मचरियंbrah·ma·ca·ri·yaṃ चरति:ca·ra·ti ‘इमिनाहंi·mi·nā·haṃ सीलेनsī·le·na वाvā वतेनva·te·na वाvā तपेनta·pe·na वाvā ब्रह्मचरियेनbrah·ma·ca·ri·ye·na वाvā देवोde·vo वाvā भविस्सामिbha·vis·sā·mi देवञ्ञतरोde·vañ·ña·ta·ro वा’ति,vā तस्सtas·sa चित्तंcit·taṃ नna नमतिna·ma·ti आतप्पायā·tap·pā·ya अनुयोगायa·nu·yo·gā·ya सातच्चायsā·tac·cā·ya पधानाय।pa·dhā·nā·ya

    Yo so, bhikkhave, bhikkhu aññataraṁ devanikāyaṁ paṇidhāya brahmacariyaṁ carati: ‘imināhaṁ sīlena vā vatena vā tapena vā brahmacariyena vā devo vā bhavissāmi devaññataro vā’ti, tassa cittaṁ na namati ātappāya anuyogāya sātaccāya padhānāya.

    This being so, their mind doesn’t incline toward keenness, commitment, persistence, and striving.

  38. 38

    यस्सyas·sa चित्तंcit·taṃ नna नमतिna·ma·ti आतप्पायā·tap·pā·ya अनुयोगायa·nu·yo·gā·ya सातच्चायsā·tac·cā·ya पधानाय,pa·dhā·nā·ya एवमस्सायंe·va·mas·sā·yaṃ पञ्चमोpañ·ca·mo चेतसोविनिबन्धोce·ta·so·vi·ni·ban·dho असमुच्छिन्नोa·sa·muc·chin·no होति।ho·ti

    Yassa cittaṁ na namati ātappāya anuyogāya sātaccāya padhānāya, evamassāyaṁ pañcamo cetasovinibandho asamucchinno hoti.

    This is the fifth shackle of the heart they haven’t severed.

  39. 39

    इमास्सi·mās·sa पञ्चpañ·ca चेतसोविनिबन्धाce·ta·so·vi·ni·ban·dhā असमुच्छिन्नाa·sa·muc·chin·nā होन्ति।hon·ti

    Imāssa pañca cetasovinibandhā asamucchinnā honti.

    These are the five shackles of the heart they haven’t severed.

  40. 40

    यस्सyas·sa कस्सचि,kas·sa·ci भिक्खवे,bhik·kha·ve भिक्खुनोbhik·khu·no इमेi·me पञ्चpañ·ca चेतोखिलाce·to·khi·lā अप्पहीना,ap·pa·hī·nā इमेi·me पञ्चpañ·ca चेतसोविनिबन्धाce·ta·so·vi·ni·ban·dhā असमुच्छिन्ना,a·sa·muc·chin·nā सोso वतिमस्मिंva·ti·mas·miṃ धम्मविनयेdham·ma·vi·na·ye वुद्धिंvud·dhiṃ विरूळ्हिंvi·rū·ḷhiṃ वेपुल्लंve·pul·laṃ आपज्जिस्सतीति—नेतंā·paj·jis·sa·tī·ti ठानंṭhā·naṃ विज्जति।vij·ja·ti

    Yassa kassaci, bhikkhave, bhikkhuno ime pañca cetokhilā appahīnā, ime pañca cetasovinibandhā asamucchinnā, so vatimasmiṁ dhammavinaye vuddhiṁ virūḷhiṁ vepullaṁ āpajjissatīti—netaṁ ṭhānaṁ vijjati.

    When a mendicant has not given up these five kinds of hard-heartedness and severed these five shackles of the heart, it’s not possible for them to achieve growth, improvement, or maturity in this teaching and training.

  41. 41

    यस्सyas·sa कस्सचि,kas·sa·ci भिक्खवे,bhik·kha·ve भिक्खुनोbhik·khu·no पञ्चpañ·ca चेतोखिलाce·to·khi·lā पहीना,pa·hī·nā पञ्चpañ·ca चेतसोविनिबन्धाce·ta·so·vi·ni·ban·dhā सुसमुच्छिन्ना,su·sa·muc·chin·nā सोso वतिमस्मिंva·ti·mas·miṃ धम्मविनयेdham·ma·vi·na·ye वुद्धिंvud·dhiṃ विरूळ्हिंvi·rū·ḷhiṃ वेपुल्लंve·pul·laṃ आपज्जिस्सतीति—ठानमेतंā·paj·jis·sa·tī·ti विज्जति।vij·ja·ti

    Yassa kassaci, bhikkhave, bhikkhuno pañca cetokhilā pahīnā, pañca cetasovinibandhā susamucchinnā, so vatimasmiṁ dhammavinaye vuddhiṁ virūḷhiṁ vepullaṁ āpajjissatīti—ṭhānametaṁ vijjati.

    When a mendicant has given up these five kinds of hard-heartedness and severed these five shackles of the heart, it is possible for them to achieve growth, improvement, and maturity in this teaching and training.

  42. 42

    कतमास्सka·ta·mās·sa पञ्चpañ·ca चेतोखिलाce·to·khi·lā पहीनाpa·hī·nā होन्ति?hon·ti

    Katamāssa pañca cetokhilā pahīnā honti?

    What are the five kinds of hard-heartedness they’ve given up?

  43. 43

    इध,i·dha भिक्खवे,bhik·kha·ve भिक्खुbhik·khu सत्थरिsat·tha·ri नna कङ्खतिkaṅ·kha·ti नna विचिकिच्छतिvi·ci·kic·cha·ti अधिमुच्चतिa·dhi·muc·ca·ti सम्पसीदति।sam·pa·sī·da·ti

    Idha, bhikkhave, bhikkhu satthari na kaṅkhati na vicikicchati adhimuccati sampasīdati.

    Firstly, a mendicant has no doubts about the Teacher. They’re not uncertain, undecided, or lacking confidence.

  44. 44

    योyo सो,so भिक्खवे,bhik·kha·ve भिक्खुbhik·khu सत्थरिsat·tha·ri नna कङ्खतिkaṅ·kha·ti नna विचिकिच्छतिvi·ci·kic·cha·ti अधिमुच्चतिa·dhi·muc·ca·ti सम्पसीदति,sam·pa·sī·da·ti तस्सtas·sa चित्तंcit·taṃ नमतिna·ma·ti आतप्पायā·tap·pā·ya अनुयोगायa·nu·yo·gā·ya सातच्चायsā·tac·cā·ya पधानाय।pa·dhā·nā·ya

    Yo so, bhikkhave, bhikkhu satthari na kaṅkhati na vicikicchati adhimuccati sampasīdati, tassa cittaṁ namati ātappāya anuyogāya sātaccāya padhānāya.

    This being so, their mind inclines toward keenness, commitment, persistence, and striving.

  45. 45

    यस्सyas·sa चित्तंcit·taṃ नमतिna·ma·ti आतप्पायā·tap·pā·ya अनुयोगायa·nu·yo·gā·ya सातच्चायsā·tac·cā·ya पधानाय,pa·dhā·nā·ya एवमस्सायंe·va·mas·sā·yaṃ पठमोpa·ṭha·mo चेतोखिलोce·to·khi·lo पहीनोpa·hī·no होति।ho·ti

    Yassa cittaṁ namati ātappāya anuyogāya sātaccāya padhānāya, evamassāyaṁ paṭhamo cetokhilo pahīno hoti.

    This is the first kind of hard-heartedness they’ve given up.

  46. 46

    पुनpu·na चपरं,ca·pa·raṃ भिक्खवे,bhik·kha·ve भिक्खुbhik·khu धम्मेdham·me नna कङ्खतिkaṅ·kha·ti नna विचिकिच्छतिvi·ci·kic·cha·ti अधिमुच्चतिa·dhi·muc·ca·ti सम्पसीदतिsam·pa·sī·da·ti …पे…pe

    Puna caparaṁ, bhikkhave, bhikkhu dhamme na kaṅkhati na vicikicchati adhimuccati sampasīdati …pe…

    Furthermore, a mendicant has no doubts about the teaching …

  47. 47

    एवमस्सायंe·va·mas·sā·yaṃ दुतियोdu·ti·yo चेतोखिलोce·to·khi·lo पहीनोpa·hī·no होति।ho·ti

    evamassāyaṁ dutiyo cetokhilo pahīno hoti.

    (Pāli only)

  48. 48

    पुनpu·na चपरं,ca·pa·raṃ भिक्खवे,bhik·kha·ve भिक्खुbhik·khu सङ्घेsaṅ·ghe नna कङ्खतिkaṅ·kha·ti नna विचिकिच्छतिvi·ci·kic·cha·ti अधिमुच्चतिa·dhi·muc·ca·ti सम्पसीदतिsam·pa·sī·da·ti …पे…pe

    Puna caparaṁ, bhikkhave, bhikkhu saṅghe na kaṅkhati na vicikicchati adhimuccati sampasīdati …pe…

    They have no doubts about the Saṅgha …

  49. 49

    एवमस्सायंe·va·mas·sā·yaṃ ततियोta·ti·yo चेतोखिलोce·to·khi·lo पहीनोpa·hī·no होति।ho·ti

    evamassāyaṁ tatiyo cetokhilo pahīno hoti.

    (Pāli only)

  50. 50

    पुनpu·na चपरं,ca·pa·raṃ भिक्खवे,bhik·kha·ve भिक्खुbhik·khu सिक्खायsik·khā·ya नna कङ्खतिkaṅ·kha·ti नna विचिकिच्छतिvi·ci·kic·cha·ti अधिमुच्चतिa·dhi·muc·ca·ti सम्पसीदतिsam·pa·sī·da·ti …पे…pe

    Puna caparaṁ, bhikkhave, bhikkhu sikkhāya na kaṅkhati na vicikicchati adhimuccati sampasīdati …pe…

    They have no doubts about the training …

  51. 51

    एवमस्सायंe·va·mas·sā·yaṃ चतुत्थोca·tut·tho चेतोखिलोce·to·khi·lo पहीनोpa·hī·no होति।ho·ti

    evamassāyaṁ catuttho cetokhilo pahīno hoti.

    (Pāli only)

  52. 52

    पुनpu·na चपरं,ca·pa·raṃ भिक्खवे,bhik·kha·ve भिक्खुbhik·khu सब्रह्मचारीसुsab·rah·ma·cā·rī·su नna कुपितोku·pi·to होतिho·ti नna अनत्तमनोa·nat·ta·ma·no अनाहतचित्तोa·nā·ha·ta·cit·to अखिलजातो।a·khi·la·jā·to

    Puna caparaṁ, bhikkhave, bhikkhu sabrahmacārīsu na kupito hoti na anattamano anāhatacitto akhilajāto.

    They’re not angry and upset with their spiritual companions, not resentful or closed off.

  53. 53

    योyo सो,so भिक्खवे,bhik·kha·ve भिक्खुbhik·khu सब्रह्मचारीसुsab·rah·ma·cā·rī·su नna कुपितोku·pi·to होतिho·ti नna अनत्तमनोa·nat·ta·ma·no अनाहतचित्तोa·nā·ha·ta·cit·to अखिलजातो,a·khi·la·jā·to तस्सtas·sa चित्तंcit·taṃ नमतिna·ma·ti आतप्पायā·tap·pā·ya अनुयोगायa·nu·yo·gā·ya सातच्चायsā·tac·cā·ya पधानाय।pa·dhā·nā·ya

    Yo so, bhikkhave, bhikkhu sabrahmacārīsu na kupito hoti na anattamano anāhatacitto akhilajāto, tassa cittaṁ namati ātappāya anuyogāya sātaccāya padhānāya.

    This being so, their mind inclines toward keenness, commitment, persistence, and striving.

  54. 54

    यस्सyas·sa चित्तंcit·taṃ नमतिna·ma·ti आतप्पायā·tap·pā·ya अनुयोगायa·nu·yo·gā·ya सातच्चायsā·tac·cā·ya पधानाय,pa·dhā·nā·ya एवमस्सायंe·va·mas·sā·yaṃ पञ्चमोpañ·ca·mo चेतोखिलोce·to·khi·lo पहीनोpa·hī·no होति।ho·ti

    Yassa cittaṁ namati ātappāya anuyogāya sātaccāya padhānāya, evamassāyaṁ pañcamo cetokhilo pahīno hoti.

    This is the fifth kind of hard-heartedness they’ve given up.

  55. 55

    इमास्सi·mās·sa पञ्चpañ·ca चेतोखिलाce·to·khi·lā पहीनाpa·hī·nā होन्ति।hon·ti

    Imāssa pañca cetokhilā pahīnā honti.

    These are the five kinds of hard-heartedness they’ve given up.

  56. 56

    कतमास्सka·ta·mās·sa पञ्चpañ·ca चेतसोविनिबन्धाce·ta·so·vi·ni·ban·dhā सुसमुच्छिन्नाsu·sa·muc·chin·nā होन्ति?hon·ti

    Katamāssa pañca cetasovinibandhā susamucchinnā honti?

    What are the five shackles of the heart they’ve severed?

  57. 57

    इध,i·dha भिक्खवे,bhik·kha·ve भिक्खुbhik·khu कामेkā·me वीतरागोvī·ta·rā·go होतिho·ti विगतच्छन्दोvi·ga·tac·chan·do विगतपेमोvi·ga·ta·pe·mo विगतपिपासोvi·ga·ta·pi·pā·so विगतपरिळाहोvi·ga·ta·pa·ri·ḷā·ho विगततण्हो।vi·ga·ta·taṇ·ho

    Idha, bhikkhave, bhikkhu kāme vītarāgo hoti vigatacchando vigatapemo vigatapipāso vigatapariḷāho vigatataṇho.

    Firstly, a mendicant is rid of greed, desire, fondness, thirst, passion, and craving for sensual pleasures.

  58. 58

    योyo सो,so भिक्खवे,bhik·kha·ve भिक्खुbhik·khu कामेkā·me वीतरागोvī·ta·rā·go होतिho·ti विगतच्छन्दोvi·ga·tac·chan·do विगतपेमोvi·ga·ta·pe·mo विगतपिपासोvi·ga·ta·pi·pā·so विगतपरिळाहोvi·ga·ta·pa·ri·ḷā·ho विगततण्हो,vi·ga·ta·taṇ·ho तस्सtas·sa चित्तंcit·taṃ नमतिna·ma·ti आतप्पायā·tap·pā·ya अनुयोगायa·nu·yo·gā·ya सातच्चायsā·tac·cā·ya पधानाय।pa·dhā·nā·ya

    Yo so, bhikkhave, bhikkhu kāme vītarāgo hoti vigatacchando vigatapemo vigatapipāso vigatapariḷāho vigatataṇho, tassa cittaṁ namati ātappāya anuyogāya sātaccāya padhānāya.

    This being so, their mind inclines toward keenness, commitment, persistence, and striving.

  59. 59

    यस्सyas·sa चित्तंcit·taṃ नमतिna·ma·ti आतप्पायā·tap·pā·ya अनुयोगायa·nu·yo·gā·ya सातच्चायsā·tac·cā·ya पधानाय,pa·dhā·nā·ya एवमस्सायंe·va·mas·sā·yaṃ पठमोpa·ṭha·mo चेतसोविनिबन्धोce·ta·so·vi·ni·ban·dho सुसमुच्छिन्नोsu·sa·muc·chin·no होति।ho·ti

    Yassa cittaṁ namati ātappāya anuyogāya sātaccāya padhānāya, evamassāyaṁ paṭhamo cetasovinibandho susamucchinno hoti.

    This is the first shackle of the heart they’ve severed.

  60. 60

    पुनpu·na चपरं,ca·pa·raṃ भिक्खवे,bhik·kha·ve भिक्खुbhik·khu कायेkā·ye वीतरागोvī·ta·rā·go होतिho·ti …पे…pe

    Puna caparaṁ, bhikkhave, bhikkhu kāye vītarāgo hoti …pe…

    Furthermore, a mendicant is rid of greed for the body …

  61. 61

    रूपेrū·pe वीतरागोvī·ta·rā·go होतिho·ti …पे…pe

    rūpe vītarāgo hoti …pe…

    They’re rid of greed for form …

  62. 62

    नna यावदत्थंyā·va·dat·thaṃ उदरावदेहकंu·da·rā·va·de·ha·kaṃ भुञ्जित्वाbhuñ·jit·vā सेय्यसुखंsey·ya·su·khaṃ पस्ससुखंpas·sa·su·khaṃ मिद्धसुखंmid·dha·su·khaṃ अनुयुत्तोa·nu·yut·to विहरति।vi·ha·ra·ti

    na yāvadatthaṁ udarāvadehakaṁ bhuñjitvā seyyasukhaṁ passasukhaṁ middhasukhaṁ anuyutto viharati.

    They don’t eat as much as they like until their belly is full, then indulge in the pleasures of sleeping, lying down, and drowsing …

  63. 63

    योyo सो,so भिक्खवे,bhik·kha·ve भिक्खुbhik·khu नna यावदत्थंyā·va·dat·thaṃ उदरावदेहकंu·da·rā·va·de·ha·kaṃ भुञ्जित्वाbhuñ·jit·vā सेय्यसुखंsey·ya·su·khaṃ पस्ससुखंpas·sa·su·khaṃ मिद्धसुखंmid·dha·su·khaṃ अनुयुत्तोa·nu·yut·to विहरति,vi·ha·ra·ti तस्सtas·sa चित्तंcit·taṃ नमतिna·ma·ti आतप्पायā·tap·pā·ya अनुयोगायa·nu·yo·gā·ya सातच्चायsā·tac·cā·ya पधानाय।pa·dhā·nā·ya

    Yo so, bhikkhave, bhikkhu na yāvadatthaṁ udarāvadehakaṁ bhuñjitvā seyyasukhaṁ passasukhaṁ middhasukhaṁ anuyutto viharati, tassa cittaṁ namati ātappāya anuyogāya sātaccāya padhānāya.

    (Pāli only)

  64. 64

    यस्सyas·sa चित्तंcit·taṃ नमतिna·ma·ti आतप्पायā·tap·pā·ya अनुयोगायa·nu·yo·gā·ya सातच्चायsā·tac·cā·ya पधानाय,pa·dhā·nā·ya एवमस्सायंe·va·mas·sā·yaṃ चतुत्थोca·tut·tho चेतसोविनिबन्धोce·ta·so·vi·ni·ban·dho सुसमुच्छिन्नोsu·sa·muc·chin·no होति।ho·ti

    Yassa cittaṁ namati ātappāya anuyogāya sātaccāya padhānāya, evamassāyaṁ catuttho cetasovinibandho susamucchinno hoti.

    (Pāli only)

  65. 65

    पुनpu·na चपरं,ca·pa·raṃ भिक्खवे,bhik·kha·ve भिक्खुbhik·khu नna अञ्ञतरंañ·ña·ta·raṃ देवनिकायंde·va·ni·kā·yaṃ पणिधायpa·ṇi·dhā·ya ब्रह्मचरियंbrah·ma·ca·ri·yaṃ चरति:ca·ra·ti ‘इमिनाहंi·mi·nā·haṃ सीलेनsī·le·na वाvā वतेनva·te·na वाvā तपेनta·pe·na वाvā ब्रह्मचरियेनbrah·ma·ca·ri·ye·na वाvā देवोde·vo वाvā भविस्सामिbha·vis·sā·mi देवञ्ञतरोde·vañ·ña·ta·ro वा’ति।vā

    Puna caparaṁ, bhikkhave, bhikkhu na aññataraṁ devanikāyaṁ paṇidhāya brahmacariyaṁ carati: ‘imināhaṁ sīlena vā vatena vā tapena vā brahmacariyena vā devo vā bhavissāmi devaññataro vā’ti.

    They don’t lead the spiritual life hoping to be reborn in one of the orders of gods, thinking: ‘By this precept or observance or fervent austerity or spiritual practice, may I become one of the gods!’

  66. 66

    योyo सो,so भिक्खवे,bhik·kha·ve भिक्खुbhik·khu नna अञ्ञतरंañ·ña·ta·raṃ देवनिकायंde·va·ni·kā·yaṃ पणिधायpa·ṇi·dhā·ya ब्रह्मचरियंbrah·ma·ca·ri·yaṃ चरति:ca·ra·ti ‘इमिनाहंi·mi·nā·haṃ सीलेनsī·le·na वाvā वतेनva·te·na वाvā तपेनta·pe·na वाvā ब्रह्मचरियेनbrah·ma·ca·ri·ye·na वाvā देवोde·vo वाvā भविस्सामिbha·vis·sā·mi देवञ्ञतरोde·vañ·ña·ta·ro वा’ति,vā तस्सtas·sa चित्तंcit·taṃ नमतिna·ma·ti आतप्पायā·tap·pā·ya अनुयोगायa·nu·yo·gā·ya सातच्चायsā·tac·cā·ya पधानाय।pa·dhā·nā·ya

    Yo so, bhikkhave, bhikkhu na aññataraṁ devanikāyaṁ paṇidhāya brahmacariyaṁ carati: ‘imināhaṁ sīlena vā vatena vā tapena vā brahmacariyena vā devo vā bhavissāmi devaññataro vā’ti, tassa cittaṁ namati ātappāya anuyogāya sātaccāya padhānāya.

    This being so, their mind inclines toward keenness, commitment, persistence, and striving.

  67. 67

    यस्सyas·sa चित्तंcit·taṃ नमतिna·ma·ti आतप्पायā·tap·pā·ya अनुयोगायa·nu·yo·gā·ya सातच्चायsā·tac·cā·ya पधानाय,pa·dhā·nā·ya एवमस्सायंe·va·mas·sā·yaṃ पञ्चमोpañ·ca·mo चेतसोविनिबन्धोce·ta·so·vi·ni·ban·dho सुसमुच्छिन्नोsu·sa·muc·chin·no होति।ho·ti

    Yassa cittaṁ namati ātappāya anuyogāya sātaccāya padhānāya, evamassāyaṁ pañcamo cetasovinibandho susamucchinno hoti.

    This is the fifth shackle of the heart they’ve severed.

  68. 68

    इमास्सi·mās·sa पञ्चpañ·ca चेतसोविनिबन्धाce·ta·so·vi·ni·ban·dhā सुसमुच्छिन्नाsu·sa·muc·chin·nā होन्ति।hon·ti

    Imāssa pañca cetasovinibandhā susamucchinnā honti.

    These are the five shackles of the heart they’ve severed.

  69. 69

    यस्सyas·sa कस्सचि,kas·sa·ci भिक्खवे,bhik·kha·ve भिक्खुनोbhik·khu·no इमेi·me पञ्चpañ·ca चेतोखिलाce·to·khi·lā पहीना,pa·hī·nā इमेi·me पञ्चpañ·ca चेतसोविनिबन्धाce·ta·so·vi·ni·ban·dhā सुसमुच्छिन्ना,su·sa·muc·chin·nā सोso वतिमस्मिंva·ti·mas·miṃ धम्मविनयेdham·ma·vi·na·ye वुद्धिंvud·dhiṃ विरूळ्हिंvi·rū·ḷhiṃ वेपुल्लंve·pul·laṃ आपज्जिस्सतीति—ठानमेतंā·paj·jis·sa·tī·ti विज्जति।vij·ja·ti

    Yassa kassaci, bhikkhave, bhikkhuno ime pañca cetokhilā pahīnā, ime pañca cetasovinibandhā susamucchinnā, so vatimasmiṁ dhammavinaye vuddhiṁ virūḷhiṁ vepullaṁ āpajjissatīti—ṭhānametaṁ vijjati.

    When a mendicant has given up these five kinds of hard-heartedness and severed these five shackles of the heart, it is possible for them to achieve growth, improvement, or maturity in this teaching and training.

  70. 70

    सोso छन्दसमाधिपधानसङ्खारसमन्नागतंchan·da·sa·mā·dhi·pa·dhā·na·saṅ·khā·ra·sa·man·nā·ga·taṃ इद्धिपादंid·dhi·pā·daṃ भावेति,bhā·ve·ti

    So chandasamādhipadhānasaṅkhārasamannāgataṁ iddhipādaṁ bhāveti,

    They develop the basis of psychic power that has immersion due to enthusiasm, and active effort …

  71. 71

    वीरियसमाधिपधानसङ्खारसमन्नागतंvī·ri·ya·sa·mā·dhi·pa·dhā·na·saṅ·khā·ra·sa·man·nā·ga·taṃ इद्धिपादंid·dhi·pā·daṃ भावेति,bhā·ve·ti

    vīriyasamādhipadhānasaṅkhārasamannāgataṁ iddhipādaṁ bhāveti,

    the basis of psychic power that has immersion due to energy, and active effort …

  72. 72

    चित्तसमाधिपधानसङ्खारसमन्नागतंcit·ta·sa·mā·dhi·pa·dhā·na·saṅ·khā·ra·sa·man·nā·ga·taṃ इद्धिपादंid·dhi·pā·daṃ भावेति,bhā·ve·ti

    cittasamādhipadhānasaṅkhārasamannāgataṁ iddhipādaṁ bhāveti,

    the basis of psychic power that has immersion due to mental development, and active effort …

  73. 73

    वीमंसासमाधिपधानसङ्खारसमन्नागतंvī·maṃ·sā·sa·mā·dhi·pa·dhā·na·saṅ·khā·ra·sa·man·nā·ga·taṃ इद्धिपादंid·dhi·pā·daṃ भावेति,bhā·ve·ti उस्सोळ्हीयेवus·so·ḷhī·ye·va पञ्चमी।pañ·ca·mī

    vīmaṁsāsamādhipadhānasaṅkhārasamannāgataṁ iddhipādaṁ bhāveti, ussoḷhīyeva pañcamī.

    the basis of psychic power that has immersion due to inquiry, and active effort. And the fifth is sheer vigor.

  74. 74

    सsa खोkho सो,so भिक्खवे,bhik·kha·ve एवंe·vaṃ उस्सोळ्हिपन्नरसङ्गसमन्नागतोus·so·ḷhi·pan·na·ra·saṅ·ga·sa·man·nā·ga·to भिक्खुbhik·khu भब्बोbhab·bo अभिनिब्बिदाय,a·bhi·nib·bi·dā·ya भब्बोbhab·bo सम्बोधाय,sam·bo·dhā·ya भब्बोbhab·bo अनुत्तरस्सa·nut·ta·ras·sa योगक्खेमस्सyo·gak·khe·mas·sa अधिगमाय।a·dhi·ga·mā·ya

    Sa kho so, bhikkhave, evaṁ ussoḷhipannarasaṅgasamannāgato bhikkhu bhabbo abhinibbidāya, bhabbo sambodhāya, bhabbo anuttarassa yogakkhemassa adhigamāya.

    A mendicant who possesses these fifteen factors, including vigor, is capable of breaking out, becoming awakened, and reaching the supreme sanctuary from the yoke.

  75. 75

    सेय्यथापि,sey·ya·thā·pi भिक्खवे,bhik·kha·ve कुक्कुटियाkuk·ku·ṭi·yā अण्डानिaṇ·ḍā·ni अट्ठaṭ·ṭha वाvā दसda·sa वाvā द्वादसdvā·da·sa वा।vā

    Seyyathāpi, bhikkhave, kukkuṭiyā aṇḍāni aṭṭha vā dasa vā dvādasa vā.

    Suppose there was a chicken with eight or ten or twelve eggs.

  76. 76

    तानस्सुtā·nas·su कुक्कुटियाkuk·ku·ṭi·yā सम्माsam·mā अधिसयितानिa·dhi·sa·yi·tā·ni सम्माsam·mā परिसेदितानिpa·ri·se·di·tā·ni सम्माsam·mā परिभावितानि।pa·ri·bhā·vi·tā·ni

    Tānassu kukkuṭiyā sammā adhisayitāni sammā pariseditāni sammā paribhāvitāni.

    And she properly sat on them to keep them warm and incubated.

  77. 77

    किञ्चापिkiñ·cā·pi तस्साtas·sā कुक्कुटियाkuk·ku·ṭi·yā नna एवंe·vaṃ इच्छाic·chā उप्पज्जेय्य:up·paj·jey·ya

    Kiñcāpi tassā kukkuṭiyā na evaṁ icchā uppajjeyya:

    Even if that chicken doesn’t wish:

  78. 78

    ‘अहोa·ho वतिमेva·ti·me कुक्कुटपोतकाkuk·ku·ṭa·po·ta·kā पादनखसिखायpā·da·na·kha·si·khā·ya वाvā मुखतुण्डकेनmu·kha·tuṇ·ḍa·ke·na वाvā अण्डकोसंaṇ·ḍa·ko·saṃ पदालेत्वाpa·dā·let·vā सोत्थिनाsot·thi·nā अभिनिब्भिज्जेय्युन्’ति।a·bhi·nib·bhij·jey·yun

    ‘aho vatime kukkuṭapotakā pādanakhasikhāya vā mukhatuṇḍakena vā aṇḍakosaṁ padāletvā sotthinā abhinibbhijjeyyun’ti.

    ‘If only my chicks could break out of the eggshell with their claws and beak and hatch safely!’

  79. 79

    अथa·tha खोkho भब्बावbhab·bā·va तेte कुक्कुटपोतकाkuk·ku·ṭa·po·ta·kā पादनखसिखायpā·da·na·kha·si·khā·ya वाvā मुखतुण्डकेनmu·kha·tuṇ·ḍa·ke·na वाvā अण्डकोसंaṇ·ḍa·ko·saṃ पदालेत्वाpa·dā·let·vā सोत्थिनाsot·thi·nā अभिनिब्भिज्जितुं।a·bhi·nib·bhij·ji·tuṃ

    Atha kho bhabbāva te kukkuṭapotakā pādanakhasikhāya vā mukhatuṇḍakena vā aṇḍakosaṁ padāletvā sotthinā abhinibbhijjituṁ.

    Still they can break out and hatch safely.

  80. 80

    एवमेवe·va·me·va खो,kho भिक्खवे,bhik·kha·ve एवंe·vaṃ उस्सोळ्हिपन्नरसङ्गसमन्नागतोus·so·ḷhi·pan·na·ra·saṅ·ga·sa·man·nā·ga·to भिक्खुbhik·khu भब्बोbhab·bo अभिनिब्बिदाय,a·bhi·nib·bi·dā·ya भब्बोbhab·bo सम्बोधाय,sam·bo·dhā·ya भब्बोbhab·bo अनुत्तरस्सa·nut·ta·ras·sa योगक्खेमस्सyo·gak·khe·mas·sa अधिगमाया”ति।a·dhi·ga·mā·yā

    Evameva kho, bhikkhave, evaṁ ussoḷhipannarasaṅgasamannāgato bhikkhu bhabbo abhinibbidāya, bhabbo sambodhāya, bhabbo anuttarassa yogakkhemassa adhigamāyā”ti.

    In the same way, a mendicant who possesses these fifteen factors, including vigor, is capable of breaking out, becoming awakened, and reaching the supreme sanctuary from the yoke.”

  81. 81

    इदमवोचi·da·ma·vo·ca भगवा।bha·ga·vā

    Idamavoca bhagavā.

    That is what the Buddha said.

  82. 82

    अत्तमनाat·ta·ma·nā तेte भिक्खूbhik·khū भगवतोbha·ga·va·to भासितंbhā·si·taṃ अभिनन्दुन्ति।a·bhi·nan·dun·ti

    Attamanā te bhikkhū bhagavato bhāsitaṁ abhinandunti.

    Satisfied, the mendicants approved what the Buddha said.

  83. 83

    चेतोखिलसुत्तंce·to·khi·la·sut·taṃ निट्ठितंniṭ·ṭhi·taṃ छट्ठं।chaṭ·ṭhaṃ

    Cetokhilasuttaṁ niṭṭhitaṁ chaṭṭhaṁ.

    (Pāli only)

Sources. Sanskrit: Satyavedaḥ, the New Testament in Sanskrit (Calcutta Baptist Missionaries, 1851; J. Wenger’s revision of W. Carey’s version). Digital text © 2018 SanskritBible.in, via eBible.org, licensed CC BY-SA 4.0; changed here: arranged by verse and every word linked to the dictionary (links made automatically). Old Testament Sanskrit: the Old Testament in Sanskrit, Calcutta Baptist Mission Press, 1848–1852 (public domain), read by OCR from the Internet Archive scans of the Boston University School of Theology copy; unproofread, with machine clean-up only. Pāli Canon: Mahāsaṅgīti Tipiṭaka Buddhavasse 2500 (based on the Vipassana Research Institute’s Chaṭṭha Saṅgāyana edition), from SuttaCentral bilara-data, CC0; Devanagari and pronunciation made automatically from the Roman text. Pāli English: Bhikkhu Sujato (suttas) and Bhikkhu Brahmali (Vinaya), SuttaCentral, CC0. Pāli word meanings: the Pali Text Society’s Pali-English Dictionary (Rhys Davids & Stede), corrected reprint © The Pali Text Society, CC BY-NC 3.0, digital text from BuddhaDust; word matching automatic. English: King James Version (1769), public domain; words the translators added are in italics. Word meanings and pronunciations: Monier-Williams, Sanskrit–English Dictionary (1872), via this site’s Sanskrit dictionary (CC BY-SA 4.0); English↔Sanskrit word matches made automatically and may need checking.