Scripture · Sanskrit Bible with the King James Version · the Pāli Canon
Middle Discourses 52 मज्झिमनिकाय 52
Chapter: 123456789101112131415161718192021222324252627282930313233343536373839404142434445464748495051525354555657585960616263646566676869707172737475767778798081828384858687888990919293949596979899100101102103104105106107108109110111112113114115116117118119120121122123124125126127128129130131132133134135136137138139140141142143144145146147148149150151152
Aṭṭhakanāgarasutta
Pāli in Devanagari; under each word its Roman pronunciation, syllable by syllable (ṃ = nasal hum). Tap a Pāli word for its meaning (PTS Pāli-English Dictionary); tap again to open it in the Pāli dictionary.
Verse: 1234567891011121314151617181920212223242526272829303132333435363738394041424344454647484950515253545556575859606162636465666768697071727374 · Hide pronunciation
-
1
Middle Discourses 52
-
2
अट्ठकनागरसुत्तaṭ·ṭha·ka·nā·ga·ra·sut·ta
Aṭṭhakanāgarasutta
- 3
- 4
-
5
तेनte·na खोkho पनpa·na समयेनsa·ma·ye·na दसमोda·sa·mo गहपतिga·ha·pa·ti अट्ठकनागरोaṭ·ṭha·ka·nā·ga·ro पाटलिपुत्तंpā·ṭa·li·put·taṃ अनुप्पत्तोa·nup·pat·to होतिho·ti केनचिदेवke·na·ci·de·va करणीयेन।ka·ra·ṇī·ye·na
Tena kho pana samayena dasamo gahapati aṭṭhakanāgaro pāṭaliputtaṁ anuppatto hoti kenacideva karaṇīyena.
Now at that time the householder Dasama, a wealthy citizen, had arrived at Pāṭaliputta on some business.
-
6
अथa·tha खोkho दसमोda·sa·mo गहपतिga·ha·pa·ti अट्ठकनागरोaṭ·ṭha·ka·nā·ga·ro येनye·na कुक्कुटारामोkuk·ku·ṭā·rā·mo येनye·na अञ्ञतरोañ·ña·ta·ro भिक्खुbhik·khu तेनुपसङ्कमि;te·nu·pa·saṅ·ka·mi उपसङ्कमित्वाu·pa·saṅ·ka·mit·vā तंtaṃ भिक्खुंbhik·khuṃ अभिवादेत्वाa·bhi·vā·det·vā एकमन्तंe·ka·man·taṃ निसीदि।ni·sī·di एकमन्तंe·ka·man·taṃ निसिन्नोni·sin·no खोkho दसमोda·sa·mo गहपतिga·ha·pa·ti अट्ठकनागरोaṭ·ṭha·ka·nā·ga·ro तंtaṃ भिक्खुंbhik·khuṃ एतदवोच:e·ta·da·vo·ca
Atha kho dasamo gahapati aṭṭhakanāgaro yena kukkuṭārāmo yena aññataro bhikkhu tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā taṁ bhikkhuṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinno kho dasamo gahapati aṭṭhakanāgaro taṁ bhikkhuṁ etadavoca:
He went to the Chicken Monastery, approached a certain mendicant, bowed, sat down to one side, and said to him,
- 7
- 8
- 9
-
10
अथa·tha खोkho दसमोda·sa·mo गहपतिga·ha·pa·ti अट्ठकनागरोaṭ·ṭha·ka·nā·ga·ro पाटलिपुत्तेpā·ṭa·li·put·te तंtaṃ करणीयंka·ra·ṇī·yaṃ तीरेत्वाtī·ret·vā येनye·na वेसालीve·sā·lī येनye·na बेलुवगामकोbe·lu·va·gā·ma·ko येनायस्माye·nā·yas·mā आनन्दोā·nan·do तेनुपसङ्कमि;te·nu·pa·saṅ·ka·mi उपसङ्कमित्वाu·pa·saṅ·ka·mit·vā आयस्मन्तंā·yas·man·taṃ आनन्दंā·nan·daṃ अभिवादेत्वाa·bhi·vā·det·vā एकमन्तंe·ka·man·taṃ निसीदि।ni·sī·di एकमन्तंe·ka·man·taṃ निसिन्नोni·sin·no खोkho दसमोda·sa·mo गहपतिga·ha·pa·ti अट्ठकनागरोaṭ·ṭha·ka·nā·ga·ro आयस्मन्तंā·yas·man·taṃ आनन्दंā·nan·daṃ एतदवोच:e·ta·da·vo·ca
Atha kho dasamo gahapati aṭṭhakanāgaro pāṭaliputte taṁ karaṇīyaṁ tīretvā yena vesālī yena beluvagāmako yenāyasmā ānando tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmantaṁ ānandaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinno kho dasamo gahapati aṭṭhakanāgaro āyasmantaṁ ānandaṁ etadavoca:
Then the householder Dasama, having concluded his business there, went to the little village of Beluva in Vesālī to see Ānanda. He bowed, sat down to one side, and said to Ānanda:
-
11
“अत्थिat·thi नुnu खो,kho भन्तेbhan·te आनन्द,ā·nan·da तेनte·na भगवताbha·ga·va·tā जानताjā·na·tā पस्सताpas·sa·tā अरहताa·ra·ha·tā सम्मासम्बुद्धेनsam·mā·sam·bud·dhe·na एकधम्मोe·ka·dham·mo अक्खातोak·khā·to यत्थyat·tha भिक्खुनोbhik·khu·no अप्पमत्तस्सap·pa·mat·tas·sa आतापिनोā·tā·pi·no पहितत्तस्सpa·hi·tat·tas·sa विहरतोvi·ha·ra·to अविमुत्तञ्चेवa·vi·mut·tañ·ce·va चित्तंcit·taṃ विमुच्चति,vi·muc·ca·ti अपरिक्खीणाa·pa·rik·khī·ṇā चca आसवाā·sa·vā परिक्खयंpa·rik·kha·yaṃ गच्छन्ति,gac·chan·ti अननुप्पत्तञ्चa·na·nup·pat·tañ·ca अनुत्तरंa·nut·ta·raṃ योगक्खेमंyo·gak·khe·maṃ अनुपापुणाती”ति?a·nu·pā·pu·ṇā·tī
“atthi nu kho, bhante ānanda, tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena ekadhammo akkhāto yattha bhikkhuno appamattassa ātāpino pahitattassa viharato avimuttañceva cittaṁ vimuccati, aparikkhīṇā ca āsavā parikkhayaṁ gacchanti, ananuppattañca anuttaraṁ yogakkhemaṁ anupāpuṇātī”ti?
“Honorable Ānanda, is there one thing that has been rightly explained by the Blessed One—who knows and sees, the perfected one, the fully awakened Buddha—practicing which a diligent, keen, and resolute mendicant’s mind is freed, their defilements are ended, and they arrive at the supreme sanctuary from the yoke?”
-
12
“अत्थिat·thi खो,kho गहपति,ga·ha·pa·ti तेनte·na भगवताbha·ga·va·tā जानताjā·na·tā पस्सताpas·sa·tā अरहताa·ra·ha·tā सम्मासम्बुद्धेनsam·mā·sam·bud·dhe·na एकधम्मोe·ka·dham·mo अक्खातो,ak·khā·to यत्थyat·tha भिक्खुनोbhik·khu·no अप्पमत्तस्सap·pa·mat·tas·sa आतापिनोā·tā·pi·no पहितत्तस्सpa·hi·tat·tas·sa विहरतोvi·ha·ra·to अविमुत्तञ्चेवa·vi·mut·tañ·ce·va चित्तंcit·taṃ विमुच्चति,vi·muc·ca·ti अपरिक्खीणाa·pa·rik·khī·ṇā चca आसवाā·sa·vā परिक्खयंpa·rik·kha·yaṃ गच्छन्ति,gac·chan·ti अननुप्पत्तञ्चa·na·nup·pat·tañ·ca अनुत्तरंa·nut·ta·raṃ योगक्खेमंyo·gak·khe·maṃ अनुपापुणाती”ति।a·nu·pā·pu·ṇā·tī
“Atthi kho, gahapati, tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena ekadhammo akkhāto, yattha bhikkhuno appamattassa ātāpino pahitattassa viharato avimuttañceva cittaṁ vimuccati, aparikkhīṇā ca āsavā parikkhayaṁ gacchanti, ananuppattañca anuttaraṁ yogakkhemaṁ anupāpuṇātī”ti.
“There is, householder.”
-
13
“कतमोka·ta·mo पन,pa·na भन्तेbhan·te आनन्द,ā·nan·da तेनte·na भगवताbha·ga·va·tā जानताjā·na·tā पस्सताpas·sa·tā अरहताa·ra·ha·tā सम्मासम्बुद्धेनsam·mā·sam·bud·dhe·na एकधम्मोe·ka·dham·mo अक्खातो,ak·khā·to यत्थyat·tha भिक्खुनोbhik·khu·no अप्पमत्तस्सap·pa·mat·tas·sa आतापिनोā·tā·pi·no पहितत्तस्सpa·hi·tat·tas·sa विहरतोvi·ha·ra·to अविमुत्तञ्चेवa·vi·mut·tañ·ce·va चित्तंcit·taṃ विमुच्चति,vi·muc·ca·ti अपरिक्खीणाa·pa·rik·khī·ṇā चca आसवाā·sa·vā परिक्खयंpa·rik·kha·yaṃ गच्छन्ति,gac·chan·ti अननुप्पत्तञ्चa·na·nup·pat·tañ·ca अनुत्तरंa·nut·ta·raṃ योगक्खेमंyo·gak·khe·maṃ अनुपापुणाती”ति?a·nu·pā·pu·ṇā·tī
“Katamo pana, bhante ānanda, tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena ekadhammo akkhāto, yattha bhikkhuno appamattassa ātāpino pahitattassa viharato avimuttañceva cittaṁ vimuccati, aparikkhīṇā ca āsavā parikkhayaṁ gacchanti, ananuppattañca anuttaraṁ yogakkhemaṁ anupāpuṇātī”ti?
-
14
“इध,i·dha गहपति,ga·ha·pa·ti भिक्खुbhik·khu विविच्चेवvi·vic·ce·va कामेहिkā·me·hi विविच्चvi·vic·ca अकुसलेहिa·ku·sa·le·hi धम्मेहिdham·me·hi सवितक्कंsa·vi·tak·kaṃ सविचारंsa·vi·cā·raṃ विवेकजंvi·ve·ka·jaṃ पीतिसुखंpī·ti·su·khaṃ पठमंpa·ṭha·maṃ झानंjhā·naṃ उपसम्पज्जu·pa·sam·paj·ja विहरति।vi·ha·ra·ti
“Idha, gahapati, bhikkhu vivicceva kāmehi vivicca akusalehi dhammehi savitakkaṁ savicāraṁ vivekajaṁ pītisukhaṁ paṭhamaṁ jhānaṁ upasampajja viharati.
“Householder, it’s when a mendicant, quite secluded from sensual pleasures, secluded from unskillful qualities, enters and remains in the first absorption, which has the rapture and bliss born of seclusion, while placing the mind and keeping it connected.
- 15
- 16
-
17
यंyaṃ खोkho पनpa·na किञ्चिkiñ·ci अभिसङ्खतंa·bhi·saṅ·kha·taṃ अभिसञ्चेतयितंa·bhi·sañ·ce·ta·yi·taṃ तदनिच्चंta·da·nic·caṃ निरोधधम्मन्’तिni·ro·dha·dham·man पजानाति।pa·jā·nā·ti
Yaṁ kho pana kiñci abhisaṅkhataṁ abhisañcetayitaṁ tadaniccaṁ nirodhadhamman’ti pajānāti.
They understand: ‘But whatever is produced by choices and intentions is impermanent and liable to cessation.’
- 18
-
19
नोno चेce आसवानंā·sa·vā·naṃ खयंkha·yaṃ पापुणाति,pā·pu·ṇā·ti तेनेवte·ne·va धम्मरागेनdham·ma·rā·ge·na तायtā·ya धम्मनन्दियाdham·ma·nan·di·yā पञ्चन्नंpañ·can·naṃ ओरम्भागियानंo·ram·bhā·gi·yā·naṃ संयोजनानंsaṃ·yo·ja·nā·naṃ परिक्खयाpa·rik·kha·yā ओपपातिकोo·pa·pā·ti·ko होतिho·ti तत्थtat·tha परिनिब्बायीpa·ri·nib·bā·yī अनावत्तिधम्मोa·nā·vat·ti·dham·mo तस्माtas·mā लोका।lo·kā
No ce āsavānaṁ khayaṁ pāpuṇāti, teneva dhammarāgena tāya dhammanandiyā pañcannaṁ orambhāgiyānaṁ saṁyojanānaṁ parikkhayā opapātiko hoti tattha parinibbāyī anāvattidhammo tasmā lokā.
If they don’t attain the ending of defilements, with the ending of the five lower fetters they’re reborn spontaneously, because of their passion and love for that meditation. They are extinguished there, and are not liable to return from that world.
-
20
अयम्पिa·yam·pi खो,kho गहपति,ga·ha·pa·ti तेनte·na भगवताbha·ga·va·tā जानताjā·na·tā पस्सताpas·sa·tā अरहताa·ra·ha·tā सम्मासम्बुद्धेनsam·mā·sam·bud·dhe·na एकधम्मोe·ka·dham·mo अक्खातो,ak·khā·to यत्थyat·tha भिक्खुनोbhik·khu·no अप्पमत्तस्सap·pa·mat·tas·sa आतापिनोā·tā·pi·no पहितत्तस्सpa·hi·tat·tas·sa विहरतोvi·ha·ra·to अविमुत्तञ्चेवa·vi·mut·tañ·ce·va चित्तंcit·taṃ विमुच्चति,vi·muc·ca·ti अपरिक्खीणाa·pa·rik·khī·ṇā चca आसवाā·sa·vā परिक्खयंpa·rik·kha·yaṃ गच्छन्ति,gac·chan·ti अननुप्पत्तञ्चa·na·nup·pat·tañ·ca अनुत्तरंa·nut·ta·raṃ योगक्खेमंyo·gak·khe·maṃ अनुपापुणाति।a·nu·pā·pu·ṇā·ti
Ayampi kho, gahapati, tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena ekadhammo akkhāto, yattha bhikkhuno appamattassa ātāpino pahitattassa viharato avimuttañceva cittaṁ vimuccati, aparikkhīṇā ca āsavā parikkhayaṁ gacchanti, ananuppattañca anuttaraṁ yogakkhemaṁ anupāpuṇāti.
This is one thing that has been rightly explained by the Blessed One—who knows and sees, the perfected one, the fully awakened Buddha—practicing which a diligent, keen, and resolute mendicant’s mind is freed, their defilements are ended, and they arrive at the supreme sanctuary from the yoke.
-
21
पुनpu·na चपरं,ca·pa·raṃ गहपति,ga·ha·pa·ti भिक्खुbhik·khu वितक्कविचारानंvi·tak·ka·vi·cā·rā·naṃ वूपसमाvū·pa·sa·mā अज्झत्तंaj·jhat·taṃ सम्पसादनंsam·pa·sā·da·naṃ …पे…pe दुतियंdu·ti·yaṃ झानंjhā·naṃ उपसम्पज्जu·pa·sam·paj·ja विहरति।vi·ha·ra·ti
Puna caparaṁ, gahapati, bhikkhu vitakkavicārānaṁ vūpasamā ajjhattaṁ sampasādanaṁ …pe… dutiyaṁ jhānaṁ upasampajja viharati.
Furthermore, as the placing of the mind and keeping it connected are stilled, they enter and remain in the second absorption …
-
22
सोso इतिi·ti पटिसञ्चिक्खति:pa·ṭi·sañ·cik·kha·ti
So iti paṭisañcikkhati:
(Pāli only)
- 23
-
24
अनुत्तरंa·nut·ta·raṃ योगक्खेमंyo·gak·khe·maṃ अनुपापुणाति।a·nu·pā·pu·ṇā·ti
anuttaraṁ yogakkhemaṁ anupāpuṇāti.
(Pāli only)
- 25
-
26
सोso इतिi·ti पटिसञ्चिक्खति:pa·ṭi·sañ·cik·kha·ti
So iti paṭisañcikkhati:
(Pāli only)
- 27
-
28
अनुत्तरंa·nut·ta·raṃ योगक्खेमंyo·gak·khe·maṃ अनुपापुणाति।a·nu·pā·pu·ṇā·ti
anuttaraṁ yogakkhemaṁ anupāpuṇāti.
(Pāli only)
- 29
-
30
सोso इतिi·ti पटिसञ्चिक्खति:pa·ṭi·sañ·cik·kha·ti
So iti paṭisañcikkhati:
(Pāli only)
- 31
-
32
अनुत्तरंa·nut·ta·raṃ योगक्खेमंyo·gak·khe·maṃ अनुपापुणाति।a·nu·pā·pu·ṇā·ti
anuttaraṁ yogakkhemaṁ anupāpuṇāti.
(Pāli only)
-
33
पुनpu·na चपरं,ca·pa·raṃ गहपति,ga·ha·pa·ti भिक्खुbhik·khu मेत्तासहगतेनmet·tā·sa·ha·ga·te·na चेतसाce·ta·sā एकंe·kaṃ दिसंdi·saṃ फरित्वाpha·rit·vā विहरति,vi·ha·ra·ti तथाta·thā दुतियं,du·ti·yaṃ तथाta·thā ततियं,ta·ti·yaṃ तथाta·thā चतुत्थं।ca·tut·thaṃ इतिi·ti उद्धमधोud·dha·ma·dho तिरियंti·ri·yaṃ सब्बधिsab·ba·dhi सब्बत्ततायsab·bat·ta·tā·ya सब्बावन्तंsab·bā·van·taṃ लोकंlo·kaṃ मेत्तासहगतेनmet·tā·sa·ha·ga·te·na चेतसाce·ta·sā विपुलेनvi·pu·le·na महग्गतेनma·hag·ga·te·na अप्पमाणेनap·pa·mā·ṇe·na अवेरेनa·ve·re·na अब्याबज्झेनab·yā·baj·jhe·na फरित्वाpha·rit·vā विहरति।vi·ha·ra·ti
Puna caparaṁ, gahapati, bhikkhu mettāsahagatena cetasā ekaṁ disaṁ pharitvā viharati, tathā dutiyaṁ, tathā tatiyaṁ, tathā catutthaṁ. Iti uddhamadho tiriyaṁ sabbadhi sabbattatāya sabbāvantaṁ lokaṁ mettāsahagatena cetasā vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyābajjhena pharitvā viharati.
Furthermore, a mendicant meditates spreading a heart full of love to one direction, and to the second, and to the third, and to the fourth. In the same way above, below, across, everywhere, all around, they spread a heart full of love to the whole world—abundant, expansive, limitless, free of enmity and ill will.
- 34
- 35
-
36
यंyaṃ खोkho पनpa·na किञ्चिkiñ·ci अभिसङ्खतंa·bhi·saṅ·kha·taṃ अभिसञ्चेतयितंa·bhi·sañ·ce·ta·yi·taṃ तदनिच्चंta·da·nic·caṃ निरोधधम्मन्’तिni·ro·dha·dham·man पजानाति।pa·jā·nā·ti
Yaṁ kho pana kiñci abhisaṅkhataṁ abhisañcetayitaṁ tadaniccaṁ nirodhadhamman’ti pajānāti.
They understand: ‘But whatever is produced by choices and intentions is impermanent and liable to cessation.’ …
- 37
-
38
अनुत्तरंa·nut·ta·raṃ योगक्खेमंyo·gak·khe·maṃ अनुपापुणाति।a·nu·pā·pu·ṇā·ti
anuttaraṁ yogakkhemaṁ anupāpuṇāti.
(Pāli only)
- 39
-
40
मुदितासहगतेनmu·di·tā·sa·ha·ga·te·na चेतसाce·ta·sā …पे…pe
muditāsahagatena cetasā …pe…
-
41
उपेक्खासहगतेनu·pek·khā·sa·ha·ga·te·na चेतसाce·ta·sā एकंe·kaṃ दिसंdi·saṃ फरित्वाpha·rit·vā विहरति,vi·ha·ra·ti तथाta·thā दुतियं,du·ti·yaṃ तथाta·thā ततियं,ta·ti·yaṃ तथाta·thā चतुत्थं।ca·tut·thaṃ इतिi·ti उद्धमधोud·dha·ma·dho तिरियंti·ri·yaṃ सब्बधिsab·ba·dhi सब्बत्ततायsab·bat·ta·tā·ya सब्बावन्तंsab·bā·van·taṃ लोकंlo·kaṃ उपेक्खासहगतेनu·pek·khā·sa·ha·ga·te·na चेतसाce·ta·sā विपुलेनvi·pu·le·na महग्गतेनma·hag·ga·te·na अप्पमाणेनap·pa·mā·ṇe·na अवेरेनa·ve·re·na अब्याबज्झेनab·yā·baj·jhe·na फरित्वाpha·rit·vā विहरति।vi·ha·ra·ti
upekkhāsahagatena cetasā ekaṁ disaṁ pharitvā viharati, tathā dutiyaṁ, tathā tatiyaṁ, tathā catutthaṁ. Iti uddhamadho tiriyaṁ sabbadhi sabbattatāya sabbāvantaṁ lokaṁ upekkhāsahagatena cetasā vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyābajjhena pharitvā viharati.
-
42
सोso इतिi·ti पटिसञ्चिक्खति:pa·ṭi·sañ·cik·kha·ti
So iti paṭisañcikkhati:
(Pāli only)
-
43
‘अयम्पिa·yam·pi खोkho उपेक्खाचेतोविमुत्तिu·pek·khā·ce·to·vi·mut·ti अभिसङ्खताa·bhi·saṅ·kha·tā अभिसञ्चेतयिता।a·bhi·sañ·ce·ta·yi·tā
‘ayampi kho upekkhācetovimutti abhisaṅkhatā abhisañcetayitā.
(Pāli only)
-
44
यंyaṃ खोkho पनpa·na किञ्चिkiñ·ci अभिसङ्खतंa·bhi·saṅ·kha·taṃ अभिसञ्चेतयितंa·bhi·sañ·ce·ta·yi·taṃ तदनिच्चंta·da·nic·caṃ निरोधधम्मन्’तिni·ro·dha·dham·man पजानाति।pa·jā·nā·ti
Yaṁ kho pana kiñci abhisaṅkhataṁ abhisañcetayitaṁ tadaniccaṁ nirodhadhamman’ti pajānāti.
(Pāli only)
- 45
-
46
अनुत्तरंa·nut·ta·raṃ योगक्खेमंyo·gak·khe·maṃ अनुपापुणाति।a·nu·pā·pu·ṇā·ti
anuttaraṁ yogakkhemaṁ anupāpuṇāti.
(Pāli only)
-
47
पुनpu·na चपरं,ca·pa·raṃ गहपति,ga·ha·pa·ti भिक्खुbhik·khu सब्बसोsab·ba·so रूपसञ्ञानंrū·pa·sañ·ñā·naṃ समतिक्कमाsa·ma·tik·ka·mā पटिघसञ्ञानंpa·ṭi·gha·sañ·ñā·naṃ अत्थङ्गमाat·thaṅ·ga·mā नानत्तसञ्ञानंnā·nat·ta·sañ·ñā·naṃ अमनसिकाराa·ma·na·si·kā·rā ‘अनन्तोa·nan·to आकासो’तिā·kā·so आकासानञ्चायतनंā·kā·sā·nañ·cā·ya·ta·naṃ उपसम्पज्जu·pa·sam·paj·ja विहरति।vi·ha·ra·ti
Puna caparaṁ, gahapati, bhikkhu sabbaso rūpasaññānaṁ samatikkamā paṭighasaññānaṁ atthaṅgamā nānattasaññānaṁ amanasikārā ‘ananto ākāso’ti ākāsānañcāyatanaṁ upasampajja viharati.
Furthermore, householder, a mendicant, going totally beyond perceptions of form, with the disappearance of perceptions of impingement, not focusing on perceptions of diversity, aware that ‘space is infinite’, enters and remains in the dimension of infinite space.
- 48
-
49
‘अयम्पिa·yam·pi खोkho आकासानञ्चायतनसमापत्तिā·kā·sā·nañ·cā·ya·ta·na·sa·mā·pat·ti अभिसङ्खताa·bhi·saṅ·kha·tā अभिसञ्चेतयिता।a·bhi·sañ·ce·ta·yi·tā
‘ayampi kho ākāsānañcāyatanasamāpatti abhisaṅkhatā abhisañcetayitā.
‘Even this attainment of the dimension of infinite space is produced by choices and intentions.’
-
50
यंyaṃ खोkho पनpa·na किञ्चिkiñ·ci अभिसङ्खतंa·bhi·saṅ·kha·taṃ अभिसञ्चेतयितंa·bhi·sañ·ce·ta·yi·taṃ तदनिच्चंta·da·nic·caṃ निरोधधम्मन्’तिni·ro·dha·dham·man पजानाति।pa·jā·nā·ti
Yaṁ kho pana kiñci abhisaṅkhataṁ abhisañcetayitaṁ tadaniccaṁ nirodhadhamman’ti pajānāti.
They understand: ‘But whatever is produced by choices and intentions is impermanent and liable to cessation.’ …
- 51
-
52
अनुत्तरंa·nut·ta·raṃ योगक्खेमंyo·gak·khe·maṃ अनुपापुणाति।a·nu·pā·pu·ṇā·ti
anuttaraṁ yogakkhemaṁ anupāpuṇāti.
(Pāli only)
-
53
पुनpu·na चपरं,ca·pa·raṃ गहपति,ga·ha·pa·ti भिक्खुbhik·khu सब्बसोsab·ba·so आकासानञ्चायतनंā·kā·sā·nañ·cā·ya·ta·naṃ समतिक्कम्मsa·ma·tik·kam·ma ‘अनन्तंa·nan·taṃ विञ्ञाणन्’तिviñ·ñā·ṇan विञ्ञाणञ्चायतनंviñ·ñā·ṇañ·cā·ya·ta·naṃ उपसम्पज्जu·pa·sam·paj·ja विहरति।vi·ha·ra·ti
Puna caparaṁ, gahapati, bhikkhu sabbaso ākāsānañcāyatanaṁ samatikkamma ‘anantaṁ viññāṇan’ti viññāṇañcāyatanaṁ upasampajja viharati.
Furthermore, a mendicant, going totally beyond the dimension of infinite space, aware that ‘consciousness is infinite’, enters and remains in the dimension of infinite consciousness. …
-
54
सोso इतिi·ti पटिसञ्चिक्खति:pa·ṭi·sañ·cik·kha·ti
So iti paṭisañcikkhati:
(Pāli only)
-
55
‘अयम्पिa·yam·pi खोkho विञ्ञाणञ्चायतनसमापत्तिviñ·ñā·ṇañ·cā·ya·ta·na·sa·mā·pat·ti अभिसङ्खताa·bhi·saṅ·kha·tā अभिसञ्चेतयिता।a·bhi·sañ·ce·ta·yi·tā
‘ayampi kho viññāṇañcāyatanasamāpatti abhisaṅkhatā abhisañcetayitā.
(Pāli only)
-
56
यंyaṃ खोkho पनpa·na किञ्चिkiñ·ci अभिसङ्खतंa·bhi·saṅ·kha·taṃ अभिसञ्चेतयितंa·bhi·sañ·ce·ta·yi·taṃ तदनिच्चंta·da·nic·caṃ निरोधधम्मन्’तिni·ro·dha·dham·man पजानाति।pa·jā·nā·ti
Yaṁ kho pana kiñci abhisaṅkhataṁ abhisañcetayitaṁ tadaniccaṁ nirodhadhamman’ti pajānāti.
(Pāli only)
- 57
-
58
अनुत्तरंa·nut·ta·raṃ योगक्खेमंyo·gak·khe·maṃ अनुपापुणाति।a·nu·pā·pu·ṇā·ti
anuttaraṁ yogakkhemaṁ anupāpuṇāti.
(Pāli only)
-
59
पुनpu·na चपरं,ca·pa·raṃ गहपति,ga·ha·pa·ti भिक्खुbhik·khu सब्बसोsab·ba·so विञ्ञाणञ्चायतनंviñ·ñā·ṇañ·cā·ya·ta·naṃ समतिक्कम्मsa·ma·tik·kam·ma ‘नत्थिnat·thi किञ्ची’तिkiñ·cī आकिञ्चञ्ञायतनंā·kiñ·cañ·ñā·ya·ta·naṃ उपसम्पज्जu·pa·sam·paj·ja विहरति।vi·ha·ra·ti
Puna caparaṁ, gahapati, bhikkhu sabbaso viññāṇañcāyatanaṁ samatikkamma ‘natthi kiñcī’ti ākiñcaññāyatanaṁ upasampajja viharati.
Furthermore, a mendicant, going totally beyond the dimension of infinite consciousness, aware that ‘there is nothing at all’, enters and remains in the dimension of nothingness.
- 60
-
61
‘अयम्पिa·yam·pi खोkho आकिञ्चञ्ञायतनसमापत्तिā·kiñ·cañ·ñā·ya·ta·na·sa·mā·pat·ti अभिसङ्खताa·bhi·saṅ·kha·tā अभिसञ्चेतयिता।a·bhi·sañ·ce·ta·yi·tā
‘ayampi kho ākiñcaññāyatanasamāpatti abhisaṅkhatā abhisañcetayitā.
‘Even this attainment of the dimension of nothingness is produced by choices and intentions.’
-
62
यंyaṃ खोkho पनpa·na किञ्चिkiñ·ci अभिसङ्खतंa·bhi·saṅ·kha·taṃ अभिसञ्चेतयितंa·bhi·sañ·ce·ta·yi·taṃ तदनिच्चंta·da·nic·caṃ निरोधधम्मन्’तिni·ro·dha·dham·man पजानाति।pa·jā·nā·ti
Yaṁ kho pana kiñci abhisaṅkhataṁ abhisañcetayitaṁ tadaniccaṁ nirodhadhamman’ti pajānāti.
They understand: ‘But whatever is produced by choices and intentions is impermanent and liable to cessation.’
- 63
-
64
नोno चेce आसवानंā·sa·vā·naṃ खयंkha·yaṃ पापुणाति,pā·pu·ṇā·ti तेनेवte·ne·va धम्मरागेनdham·ma·rā·ge·na तायtā·ya धम्मनन्दियाdham·ma·nan·di·yā पञ्चन्नंpañ·can·naṃ ओरम्भागियानंo·ram·bhā·gi·yā·naṃ संयोजनानंsaṃ·yo·ja·nā·naṃ परिक्खयाpa·rik·kha·yā ओपपातिकोo·pa·pā·ti·ko होतिho·ti तत्थtat·tha परिनिब्बायीpa·ri·nib·bā·yī अनावत्तिधम्मोa·nā·vat·ti·dham·mo तस्माtas·mā लोका।lo·kā
No ce āsavānaṁ khayaṁ pāpuṇāti, teneva dhammarāgena tāya dhammanandiyā pañcannaṁ orambhāgiyānaṁ saṁyojanānaṁ parikkhayā opapātiko hoti tattha parinibbāyī anāvattidhammo tasmā lokā.
If they don’t attain the ending of defilements, with the ending of the five lower fetters they’re reborn spontaneously because of their passion and love for that meditation. They are extinguished there, and are not liable to return from that world.
-
65
अयम्पिa·yam·pi खो,kho गहपति,ga·ha·pa·ti तेनte·na भगवताbha·ga·va·tā जानताjā·na·tā पस्सताpas·sa·tā अरहताa·ra·ha·tā सम्मासम्बुद्धेनsam·mā·sam·bud·dhe·na एकधम्मोe·ka·dham·mo अक्खातोak·khā·to यत्थyat·tha भिक्खुनोbhik·khu·no अप्पमत्तस्सap·pa·mat·tas·sa आतापिनोā·tā·pi·no पहितत्तस्सpa·hi·tat·tas·sa विहरतोvi·ha·ra·to अविमुत्तञ्चेवa·vi·mut·tañ·ce·va चित्तंcit·taṃ विमुच्चति,vi·muc·ca·ti अपरिक्खीणाa·pa·rik·khī·ṇā चca आसवाā·sa·vā परिक्खयंpa·rik·kha·yaṃ गच्छन्ति,gac·chan·ti अननुप्पत्तञ्चa·na·nup·pat·tañ·ca अनुत्तरंa·nut·ta·raṃ योगक्खेमंyo·gak·khe·maṃ अनुपापुणाती”ति।a·nu·pā·pu·ṇā·tī
Ayampi kho, gahapati, tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena ekadhammo akkhāto yattha bhikkhuno appamattassa ātāpino pahitattassa viharato avimuttañceva cittaṁ vimuccati, aparikkhīṇā ca āsavā parikkhayaṁ gacchanti, ananuppattañca anuttaraṁ yogakkhemaṁ anupāpuṇātī”ti.
This too is one thing that has been rightly explained by the Blessed One—who knows and sees, the perfected one, the fully awakened Buddha—practicing which a diligent, keen, and resolute mendicant’s mind is freed, their defilements are ended, and they arrive at the supreme sanctuary from the yoke.”
- 66
-
67
“सेय्यथापि,sey·ya·thā·pi भन्तेbhan·te आनन्द,ā·nan·da पुरिसोpu·ri·so एकंवe·kaṃ·va निधिमुखंni·dhi·mu·khaṃ गवेसन्तोga·ve·san·to सकिदेवsa·ki·de·va एकादसe·kā·da·sa निधिमुखानिni·dhi·mu·khā·ni अधिगच्छेय्य;a·dhi·gac·chey·ya
“seyyathāpi, bhante ānanda, puriso ekaṁva nidhimukhaṁ gavesanto sakideva ekādasa nidhimukhāni adhigaccheyya;
“Honorable Ānanda, suppose a person was looking for the entrance to a treasure trove. And all at once they’d come across eleven entrances!
-
68
एवमेवe·va·me·va खोkho अहं,a·haṃ भन्ते,bhan·te एकंe·kaṃ अमतद्वारंa·ma·tad·vā·raṃ गवेसन्तोga·ve·san·to सकिदेवsa·ki·de·va एकादसe·kā·da·sa अमतद्वारानिa·ma·tad·vā·rā·ni अलत्थंa·lat·thaṃ भावनाय।bhā·va·nā·ya
evameva kho ahaṁ, bhante, ekaṁ amatadvāraṁ gavesanto sakideva ekādasa amatadvārāni alatthaṁ bhāvanāya.
In the same way, I was searching for the door to freedom from death. And all at once I found eleven doors to freedom from death for cultivation.
-
69
सेय्यथापि,sey·ya·thā·pi भन्ते,bhan·te पुरिसस्सpu·ri·sas·sa अगारंa·gā·raṃ एकादसद्वारं,e·kā·da·sad·vā·raṃ सोso तस्मिंtas·miṃ अगारेa·gā·re आदित्तेā·dit·te एकमेकेनपिe·ka·me·ke·na·pi द्वारेनdvā·re·na सक्कुणेय्यsak·ku·ṇey·ya अत्तानंat·tā·naṃ सोत्थिंsot·thiṃ कातुं;kā·tuṃ
Seyyathāpi, bhante, purisassa agāraṁ ekādasadvāraṁ, so tasmiṁ agāre āditte ekamekenapi dvārena sakkuṇeyya attānaṁ sotthiṁ kātuṁ;
Suppose a person had a house with eleven doors. If the house caught fire they’d be able to flee to safety through any one of those doors.
-
70
एवमेवe·va·me·va खोkho अहं,a·haṃ भन्ते,bhan·te इमेसंi·me·saṃ एकादसन्नंe·kā·da·san·naṃ अमतद्वारानंa·ma·tad·vā·rā·naṃ एकमेकेनपिe·ka·me·ke·na·pi अमतद्वारेनa·ma·tad·vā·re·na सक्कुणिस्सामिsak·ku·ṇis·sā·mi अत्तानंat·tā·naṃ सोत्थिंsot·thiṃ कातुं।kā·tuṃ
evameva kho ahaṁ, bhante, imesaṁ ekādasannaṁ amatadvārānaṁ ekamekenapi amatadvārena sakkuṇissāmi attānaṁ sotthiṁ kātuṁ.
In the same way, I’m able to flee to safety through any one of these eleven doors to freedom from death.
-
71
इमेहिi·me·hi नाम,nā·ma भन्ते,bhan·te अञ्ञतित्थियाañ·ña·tit·thi·yā आचरियस्सā·ca·ri·yas·sa आचरियधनंā·ca·ri·ya·dha·naṃ परियेसिस्सन्ति,pa·ri·ye·sis·san·ti किमङ्गंki·maṅ·gaṃ पनाहंpa·nā·haṃ आयस्मतोā·yas·ma·to आनन्दस्सā·nan·das·sa पूजंpū·jaṃ नna करिस्सामी”ति।ka·ris·sā·mī
Imehi nāma, bhante, aññatitthiyā ācariyassa ācariyadhanaṁ pariyesissanti, kimaṅgaṁ panāhaṁ āyasmato ānandassa pūjaṁ na karissāmī”ti.
Sir, those of other religions seek a fee for the tutor. Why shouldn’t I make an offering to Venerable Ānanda?”
-
72
अथa·tha खोkho दसमोda·sa·mo गहपतिga·ha·pa·ti अट्ठकनागरोaṭ·ṭha·ka·nā·ga·ro पाटलिपुत्तकञ्चpā·ṭa·li·put·ta·kañ·ca वेसालिकञ्चve·sā·li·kañ·ca भिक्खुसङ्घंbhik·khu·saṅ·ghaṃ सन्निपातेत्वाsan·ni·pā·tet·vā पणीतेनpa·ṇī·te·na खादनीयेनkhā·da·nī·ye·na भोजनीयेनbho·ja·nī·ye·na सहत्थाsa·hat·thā सन्तप्पेसिsan·tap·pe·si सम्पवारेसि,sam·pa·vā·re·si
Atha kho dasamo gahapati aṭṭhakanāgaro pāṭaliputtakañca vesālikañca bhikkhusaṅghaṁ sannipātetvā paṇītena khādanīyena bhojanīyena sahatthā santappesi sampavāresi,
Then the householder Dasama, having assembled the Saṅgha from Vesālī and Pāṭaliputta, served and satisfied them with his own hands with delicious fresh and cooked foods.
-
73
एकमेकञ्चe·ka·me·kañ·ca भिक्खुंbhik·khuṃ पच्चेकंpac·ce·kaṃ दुस्सयुगेनdus·sa·yu·ge·na अच्छादेसि,ac·chā·de·si आयस्मन्तञ्चā·yas·man·tañ·ca आनन्दंā·nan·daṃ तिचीवरेनti·cī·va·re·na अच्छादेसि,ac·chā·de·si आयस्मतोā·yas·ma·to चca आनन्दस्सā·nan·das·sa पञ्चसतविहारंpañ·ca·sa·ta·vi·hā·raṃ कारापेसीति।kā·rā·pe·sī·ti
ekamekañca bhikkhuṁ paccekaṁ dussayugena acchādesi, āyasmantañca ānandaṁ ticīvarena acchādesi, āyasmato ca ānandassa pañcasatavihāraṁ kārāpesīti.
He clothed each and every mendicant in a pair of garments, with a set of three robes for Ānanda. And he had a dwelling worth five hundred built for Ānanda.
-
74
अट्ठकनागरसुत्तंaṭ·ṭha·ka·nā·ga·ra·sut·taṃ निट्ठितंniṭ·ṭhi·taṃ दुतियं।du·ti·yaṃ
Aṭṭhakanāgarasuttaṁ niṭṭhitaṁ dutiyaṁ.
(Pāli only)
Sources. Sanskrit: Satyavedaḥ, the New Testament in Sanskrit (Calcutta Baptist Missionaries, 1851; J. Wenger’s revision of W. Carey’s version). Digital text © 2018 SanskritBible.in, via eBible.org, licensed CC BY-SA 4.0; changed here: arranged by verse and every word linked to the dictionary (links made automatically). Old Testament Sanskrit: the Old Testament in Sanskrit, Calcutta Baptist Mission Press, 1848–1852 (public domain), read by OCR from the Internet Archive scans of the Boston University School of Theology copy; unproofread, with machine clean-up only. Pāli Canon: Mahāsaṅgīti Tipiṭaka Buddhavasse 2500 (based on the Vipassana Research Institute’s Chaṭṭha Saṅgāyana edition), from SuttaCentral bilara-data, CC0; Devanagari and pronunciation made automatically from the Roman text. Pāli English: Bhikkhu Sujato (suttas) and Bhikkhu Brahmali (Vinaya), SuttaCentral, CC0. Pāli word meanings: the Pali Text Society’s Pali-English Dictionary (Rhys Davids & Stede), corrected reprint © The Pali Text Society, CC BY-NC 3.0, digital text from BuddhaDust; word matching automatic. English: King James Version (1769), public domain; words the translators added are in italics. Word meanings and pronunciations: Monier-Williams, Sanskrit–English Dictionary (1872), via this site’s Sanskrit dictionary (CC BY-SA 4.0); English↔Sanskrit word matches made automatically and may need checking.