Scripture · Sanskrit Bible with the King James Version · the Pāli Canon

Search Scripture Search

The Book of Analysis 12 विभङ्ग 12

Chapter: 123456789101112131415161718

Jhānavibhaṅga

Pāli in Devanagari; under each word its Roman pronunciation, syllable by syllable (ṃ = nasal hum). Tap a Pāli word for its meaning (PTS Pāli-English Dictionary); tap again to open it in the Pāli dictionary. There is no free English translation of this book, so it is shown in Pāli only.

Verse: 123456789101112131415161718192021222324252627282930313233343536373839404142434445464748495051525354555657585960616263646566676869707172737475767778798081828384858687888990919293949596979899100101102103104105106107108109110111112113114115116117118119120121122123124125126127128129130131132133134135136137138139140141142143144145146147148149150151152153154155156157158159160161162163164165166167168169170171172173174175176177178179180181182183184185186187188189190191192193194195196197198199200201202203204205206207208209210211212213214215216217218219220221222223224225226227228229230231232233234235236237238239240241242243244245246247248249250251252253254255256257258259260261262263264265266267268269270271272273274275276277278279280281282283284285286287288289290291292293294295296297298299300301302303304305306307308309310311312313314315316317318319320321322323324325326327328329330331332333334335336337338339340341342343344345346347348349350351352353354355356357358359360361362363364365366367368369370371372373374375376377378379380381382383384385386387388389390391392393394395396397398399400401402403404405406407408409410411412413414415416417418419420421422423424425426427428429430431432433434435436437438439440441442443444445446447448449450451452453454455456457458459460461462463464465466467468469470471472473474475476477478479480481482483484485486487488489490491492493494495496497498499500501502503504505506507508509510511512513514515516517518519520521522523524525526527528529530531532533534535536537538539540541542543544545546547548549550551552553554555556557558559560561562563564565566567568569570571572573574575576577578579580581582583584585586587588589590591592593594595596597598599600601602603604605606607608609610611612613614615616617618619620621622623624625626627628629630631632633634635636637638639640641642643644645646647648649650651652653654655656657658659660661662663664665666667668669670671672673674675676677678679680681682683684685686687688689690691692693694695696697698699700701702703704705706707708709710711712713714715716717718719720721722723724725726727728729730731732733734735736737738739740741742743744745746747748749750751752753 · Hide pronunciation

1. 1

   विभङ्गvi·bhaṅ·ga

   Vibhaṅga

2. 2

   झानविभङ्गjhā·na·vi·bhaṅ·ga

   Jhānavibhaṅga

3. 3

   1। सुत्तन्तभाजनीयsut·tan·ta·bhā·ja·nī·ya

   1. Suttantabhājanīya

   (Pāli only)

4. 4

   इधi·dha भिक्खुbhik·khu पातिमोक्खसंवरसंवुतोpā·ti·mok·kha·saṃ·va·ra·saṃ·vu·to विहरति,vi·ha·ra·ti आचारगोचरसम्पन्नो,ā·cā·ra·go·ca·ra·sam·pan·no अणुमत्तेसुa·ṇu·mat·te·su वज्जेसुvaj·je·su भयदस्सावी,bha·ya·das·sā·vī समादायsa·mā·dā·ya सिक्खतिsik·kha·ti सिक्खापदेसुsik·khā·pa·de·su इन्द्रियेसुin·dri·ye·su गुत्तद्वारोgut·tad·vā·ro भोजनेbho·ja·ne मत्तञ्ञूmat·tañ·ñū पुब्बरत्तापररत्तंpub·ba·rat·tā·pa·ra·rat·taṃ जागरियानुयोगमनुयुत्तोjā·ga·ri·yā·nu·yo·ga·ma·nu·yut·to सातच्चंsā·tac·caṃ नेपक्कंne·pak·kaṃ बोधिपक्खिकानंbo·dhi·pak·khi·kā·naṃ धम्मानंdham·mā·naṃ भावनानुयोगमनुयुत्तो।bhā·va·nā·nu·yo·ga·ma·nu·yut·to

   Idha bhikkhu pātimokkhasaṁvarasaṁvuto viharati, ācāragocarasampanno, aṇumattesu vajjesu bhayadassāvī, samādāya sikkhati sikkhāpadesu indriyesu guttadvāro bhojane mattaññū pubbarattāpararattaṁ jāgariyānuyogamanuyutto sātaccaṁ nepakkaṁ bodhipakkhikānaṁ dhammānaṁ bhāvanānuyogamanuyutto.

   (Pāli only)

5. 5

   सोso अभिक्कन्तेa·bhik·kan·te पटिक्कन्तेpa·ṭik·kan·te सम्पजानकारीsam·pa·jā·na·kā·rī होति,ho·ti आलोकितेā·lo·ki·te विलोकितेvi·lo·ki·te सम्पजानकारीsam·pa·jā·na·kā·rī होति,ho·ti समिञ्जितेsa·miñ·ji·te पसारितेpa·sā·ri·te सम्पजानकारीsam·pa·jā·na·kā·rī होति,ho·ti सङ्घाटिपत्तचीवरधारणेsaṅ·ghā·ṭi·pat·ta·cī·va·ra·dhā·ra·ṇe सम्पजानकारीsam·pa·jā·na·kā·rī होति,ho·ti असितेa·si·te पीतेpī·te खायितेkhā·yi·te सायितेsā·yi·te सम्पजानकारीsam·pa·jā·na·kā·rī होति,ho·ti उच्चारपस्सावकम्मेuc·cā·ra·pas·sā·va·kam·me सम्पजानकारीsam·pa·jā·na·kā·rī होति,ho·ti गतेga·te ठितेṭhi·te निसिन्नेni·sin·ne सुत्तेsut·te जागरितेjā·ga·ri·te भासितेbhā·si·te तुण्हीभावेtuṇ·hī·bhā·ve सम्पजानकारीsam·pa·jā·na·kā·rī होति।ho·ti

   So abhikkante paṭikkante sampajānakārī hoti, ālokite vilokite sampajānakārī hoti, samiñjite pasārite sampajānakārī hoti, saṅghāṭipattacīvaradhāraṇe sampajānakārī hoti, asite pīte khāyite sāyite sampajānakārī hoti, uccārapassāvakamme sampajānakārī hoti, gate ṭhite nisinne sutte jāgarite bhāsite tuṇhībhāve sampajānakārī hoti.

   (Pāli only)

6. 6

   सोso विवित्तंvi·vit·taṃ सेनासनंse·nā·sa·naṃ भजतिbha·ja·ti अरञ्ञंa·rañ·ñaṃ रुक्खमूलंruk·kha·mū·laṃ पब्बतंpab·ba·taṃ कन्दरंkan·da·raṃ गिरिगुहंgi·ri·gu·haṃ सुसानंsu·sā·naṃ वनपत्थंva·na·pat·thaṃ अब्भोकासंab·bho·kā·saṃ पलालपुञ्जंpa·lā·la·puñ·jaṃ अप्पसद्दंap·pa·sad·daṃ अप्पनिग्घोसंap·pa·nig·gho·saṃ विजनवातंvi·ja·na·vā·taṃ मनुस्सराहस्सेय्यकंma·nus·sa·rā·has·sey·ya·kaṃ पटिसल्लानसारुप्पं।pa·ṭi·sal·lā·na·sā·rup·paṃ

   So vivittaṁ senāsanaṁ bhajati araññaṁ rukkhamūlaṁ pabbataṁ kandaraṁ giriguhaṁ susānaṁ vanapatthaṁ abbhokāsaṁ palālapuñjaṁ appasaddaṁ appanigghosaṁ vijanavātaṁ manussarāhasseyyakaṁ paṭisallānasāruppaṁ.

   (Pāli only)

7. 7

   सोso अरञ्ञगतोa·rañ·ña·ga·to वाvā रुक्खमूलगतोruk·kha·mū·la·ga·to वाvā सुञ्ञागारगतोsuñ·ñā·gā·ra·ga·to वाvā निसीदतिni·sī·da·ti पल्लङ्कंpal·laṅ·kaṃ आभुजित्वाā·bhu·jit·vā उजुंu·juṃ कायंkā·yaṃ पणिधायpa·ṇi·dhā·ya परिमुखंpa·ri·mu·khaṃ सतिंsa·tiṃ उपट्ठपेत्वा।u·paṭ·ṭha·pet·vā

   So araññagato vā rukkhamūlagato vā suññāgāragato vā nisīdati pallaṅkaṁ ābhujitvā ujuṁ kāyaṁ paṇidhāya parimukhaṁ satiṁ upaṭṭhapetvā.

   (Pāli only)

8. 8

   सोso अभिज्झंa·bhij·jhaṃ लोकेlo·ke पहायpa·hā·ya विगताभिज्झेनvi·ga·tā·bhij·jhe·na चेतसाce·ta·sā विहरति,vi·ha·ra·ti अभिज्झायa·bhij·jhā·ya चित्तंcit·taṃ परिसोधेति।pa·ri·so·dhe·ti

   So abhijjhaṁ loke pahāya vigatābhijjhena cetasā viharati, abhijjhāya cittaṁ parisodheti.

   (Pāli only)

9. 9

   ब्यापादपदोसंbyā·pā·da·pa·do·saṃ पहायpa·hā·ya अब्यापन्नचित्तोab·yā·pan·na·cit·to विहरतिvi·ha·ra·ti सब्बपाणभूतहितानुकम्पी,sab·ba·pā·ṇa·bhū·ta·hi·tā·nu·kam·pī ब्यापादपदोसाbyā·pā·da·pa·do·sā चित्तंcit·taṃ परिसोधेति।pa·ri·so·dhe·ti

   Byāpādapadosaṁ pahāya abyāpannacitto viharati sabbapāṇabhūtahitānukampī, byāpādapadosā cittaṁ parisodheti.

   (Pāli only)

10. 10

    थिनमिद्धंthi·na·mid·dhaṃ पहायpa·hā·ya विगतथिनमिद्धोvi·ga·ta·thi·na·mid·dho विहरतिvi·ha·ra·ti आलोकसञ्ञीā·lo·ka·sañ·ñī सतोsa·to सम्पजानो,sam·pa·jā·no थिनमिद्धाthi·na·mid·dhā चित्तंcit·taṃ परिसोधेति।pa·ri·so·dhe·ti

    Thinamiddhaṁ pahāya vigatathinamiddho viharati ālokasaññī sato sampajāno, thinamiddhā cittaṁ parisodheti.

    (Pāli only)

11. 11

    उद्धच्चकुक्कुच्चंud·dhac·ca·kuk·kuc·caṃ पहायpa·hā·ya अनुद्धतोa·nud·dha·to विहरतिvi·ha·ra·ti अज्झत्तंaj·jhat·taṃ वूपसन्तचित्तो,vū·pa·san·ta·cit·to उद्धच्चकुक्कुच्चाud·dhac·ca·kuk·kuc·cā चित्तंcit·taṃ परिसोधेति।pa·ri·so·dhe·ti

    Uddhaccakukkuccaṁ pahāya anuddhato viharati ajjhattaṁ vūpasantacitto, uddhaccakukkuccā cittaṁ parisodheti.

    (Pāli only)

12. 12

    विचिकिच्छंvi·ci·kic·chaṃ पहायpa·hā·ya तिण्णविचिकिच्छोtiṇ·ṇa·vi·ci·kic·cho विहरतिvi·ha·ra·ti अकथङ्कथीa·ka·thaṅ·ka·thī कुसलेसुku·sa·le·su धम्मेसु,dham·me·su विचिकिच्छायvi·ci·kic·chā·ya चित्तंcit·taṃ परिसोधेति।pa·ri·so·dhe·ti

    Vicikicchaṁ pahāya tiṇṇavicikiccho viharati akathaṅkathī kusalesu dhammesu, vicikicchāya cittaṁ parisodheti.

    (Pāli only)

13. 13

    सोso इमेi·me पञ्चpañ·ca नीवरणेnī·va·ra·ṇe पहायpa·hā·ya चेतसोce·ta·so उपक्किलेसेu·pak·ki·le·se पञ्ञायpañ·ñā·ya दुब्बलीकरणेdub·ba·lī·ka·ra·ṇe विविच्चेवvi·vic·ce·va कामेहिkā·me·hi विविच्चvi·vic·ca अकुसलेहिa·ku·sa·le·hi धम्मेहिdham·me·hi सवितक्कंsa·vi·tak·kaṃ सविचारंsa·vi·cā·raṃ विवेकजंvi·ve·ka·jaṃ पीतिसुखंpī·ti·su·khaṃ पठमंpa·ṭha·maṃ झानंjhā·naṃ उपसम्पज्जu·pa·sam·paj·ja विहरति;vi·ha·ra·ti

    So ime pañca nīvaraṇe pahāya cetaso upakkilese paññāya dubbalīkaraṇe vivicceva kāmehi vivicca akusalehi dhammehi savitakkaṁ savicāraṁ vivekajaṁ pītisukhaṁ paṭhamaṁ jhānaṁ upasampajja viharati;

    (Pāli only)

14. 14

    वितक्कविचारानंvi·tak·ka·vi·cā·rā·naṃ वूपसमाvū·pa·sa·mā अज्झत्तंaj·jhat·taṃ सम्पसादनंsam·pa·sā·da·naṃ चेतसोce·ta·so एकोदिभावंe·ko·di·bhā·vaṃ अवितक्कंa·vi·tak·kaṃ अविचारंa·vi·cā·raṃ समाधिजंsa·mā·dhi·jaṃ पीतिसुखंpī·ti·su·khaṃ दुतियंdu·ti·yaṃ झानंjhā·naṃ उपसम्पज्जu·pa·sam·paj·ja विहरति;vi·ha·ra·ti

    vitakkavicārānaṁ vūpasamā ajjhattaṁ sampasādanaṁ cetaso ekodibhāvaṁ avitakkaṁ avicāraṁ samādhijaṁ pītisukhaṁ dutiyaṁ jhānaṁ upasampajja viharati;

    (Pāli only)

15. 15

    पीतियाpī·ti·yā चca विरागाvi·rā·gā उपेक्खकोu·pek·kha·ko चca विहरतिvi·ha·ra·ti सतोsa·to चca सम्पजानोsam·pa·jā·no सुखञ्चsu·khañ·ca कायेनkā·ye·na पटिसंवेदेति,pa·ṭi·saṃ·ve·de·ti यंyaṃ तंtaṃ अरियाa·ri·yā आचिक्खन्ति—“उपेक्खकोā·cik·khan·ti सतिमाsa·ti·mā सुखविहारी”तिsu·kha·vi·hā·rī ततियंta·ti·yaṃ झानंjhā·naṃ उपसम्पज्जu·pa·sam·paj·ja विहरति;vi·ha·ra·ti

    pītiyā ca virāgā upekkhako ca viharati sato ca sampajāno sukhañca kāyena paṭisaṁvedeti, yaṁ taṁ ariyā ācikkhanti—“upekkhako satimā sukhavihārī”ti tatiyaṁ jhānaṁ upasampajja viharati;

    (Pāli only)

16. 16

    सुखस्सsu·khas·sa चca पहानाpa·hā·nā दुक्खस्सduk·khas·sa चca पहानाpa·hā·nā पुब्बेवpub·be·va सोमनस्सदोमनस्सानंso·ma·nas·sa·do·ma·nas·sā·naṃ अत्थङ्गमाat·thaṅ·ga·mā अदुक्खमसुखंa·duk·kha·ma·su·khaṃ उपेक्खासतिपारिसुद्धिंu·pek·khā·sa·ti·pā·ri·sud·dhiṃ चतुत्थंca·tut·thaṃ झानंjhā·naṃ उपसम्पज्जu·pa·sam·paj·ja विहरति;vi·ha·ra·ti

    sukhassa ca pahānā dukkhassa ca pahānā pubbeva somanassadomanassānaṁ atthaṅgamā adukkhamasukhaṁ upekkhāsatipārisuddhiṁ catutthaṁ jhānaṁ upasampajja viharati;

    (Pāli only)

17. 17

    सब्बसोsab·ba·so रूपसञ्ञानंrū·pa·sañ·ñā·naṃ समतिक्कमाsa·ma·tik·ka·mā पटिघसञ्ञानंpa·ṭi·gha·sañ·ñā·naṃ अत्थङ्गमाat·thaṅ·ga·mā नानत्तसञ्ञानंnā·nat·ta·sañ·ñā·naṃ अमनसिकाराa·ma·na·si·kā·rā “अनन्तोa·nan·to आकासो”तिā·kā·so आकासानञ्चायतनंā·kā·sā·nañ·cā·ya·ta·naṃ उपसम्पज्जu·pa·sam·paj·ja विहरति;vi·ha·ra·ti

    sabbaso rūpasaññānaṁ samatikkamā paṭighasaññānaṁ atthaṅgamā nānattasaññānaṁ amanasikārā “ananto ākāso”ti ākāsānañcāyatanaṁ upasampajja viharati;

    (Pāli only)

18. 18

    सब्बसोsab·ba·so आकासानञ्चायतनंā·kā·sā·nañ·cā·ya·ta·naṃ समतिक्कम्मsa·ma·tik·kam·ma “अनन्तंa·nan·taṃ विञ्ञाणन्”तिviñ·ñā·ṇan विञ्ञाणञ्चायतनंviñ·ñā·ṇañ·cā·ya·ta·naṃ उपसम्पज्जu·pa·sam·paj·ja विहरति;vi·ha·ra·ti

    sabbaso ākāsānañcāyatanaṁ samatikkamma “anantaṁ viññāṇan”ti viññāṇañcāyatanaṁ upasampajja viharati;

    (Pāli only)

19. 19

    सब्बसोsab·ba·so विञ्ञाणञ्चायतनंviñ·ñā·ṇañ·cā·ya·ta·naṃ समतिक्कम्मsa·ma·tik·kam·ma “नत्थिnat·thi किञ्ची”तिkiñ·cī आकिञ्चञ्ञायतनंā·kiñ·cañ·ñā·ya·ta·naṃ उपसम्पज्जu·pa·sam·paj·ja विहरति;vi·ha·ra·ti

    sabbaso viññāṇañcāyatanaṁ samatikkamma “natthi kiñcī”ti ākiñcaññāyatanaṁ upasampajja viharati;

    (Pāli only)

20. 20

    सब्बसोsab·ba·so आकिञ्चञ्ञायतनंā·kiñ·cañ·ñā·ya·ta·naṃ समतिक्कम्मsa·ma·tik·kam·ma नेवसञ्ञानासञ्ञायतनंne·va·sañ·ñā·nā·sañ·ñā·ya·ta·naṃ उपसम्पज्जu·pa·sam·paj·ja विहरति।vi·ha·ra·ti

    sabbaso ākiñcaññāyatanaṁ samatikkamma nevasaññānāsaññāyatanaṁ upasampajja viharati.

    (Pāli only)

21. 21

    मातिका।mā·ti·kā

    Mātikā.

    (Pāli only)

22. 22

    “इधा”तिi·dhā इमिस्साi·mis·sā दिट्ठिया,diṭ·ṭhi·yā इमिस्साi·mis·sā खन्तिया,khan·ti·yā इमिस्साi·mis·sā रुचिया,ru·ci·yā इमस्मिंi·mas·miṃ आदाये,ā·dā·ye इमस्मिंi·mas·miṃ धम्मे,dham·me इमस्मिंi·mas·miṃ विनये,vi·na·ye इमस्मिंi·mas·miṃ धम्मविनये,dham·ma·vi·na·ye इमस्मिंi·mas·miṃ पावचने,pā·va·ca·ne इमस्मिंi·mas·miṃ ब्रह्मचरिये,brah·ma·ca·ri·ye इमस्मिंi·mas·miṃ सत्थुसासने।sat·thu·sā·sa·ne

    “Idhā”ti imissā diṭṭhiyā, imissā khantiyā, imissā ruciyā, imasmiṁ ādāye, imasmiṁ dhamme, imasmiṁ vinaye, imasmiṁ dhammavinaye, imasmiṁ pāvacane, imasmiṁ brahmacariye, imasmiṁ satthusāsane.

    (Pāli only)

23. 23

    तेनte·na वुच्चतिvuc·ca·ti “इधा”ति।i·dhā

    Tena vuccati “idhā”ti.

    (Pāli only)

24. 24

    “भिक्खू”तिbhik·khū समञ्ञायsa·mañ·ñā·ya भिक्खु,bhik·khu पटिञ्ञायpa·ṭiñ·ñā·ya भिक्खु,bhik·khu भिक्खतीतिbhik·kha·tī·ti भिक्खु,bhik·khu भिक्खकोतिbhik·kha·ko·ti भिक्खु,bhik·khu भिक्खाचरियंbhik·khā·ca·ri·yaṃ अज्झुपगतोतिaj·jhu·pa·ga·to·ti भिक्खु,bhik·khu भिन्नपटधरोतिbhin·na·pa·ṭa·dha·ro·ti भिक्खु,bhik·khu भिन्दतिbhin·da·ti पापकेpā·pa·ke अकुसलेa·ku·sa·le धम्मेतिdham·me·ti भिक्खु,bhik·khu भिन्नत्ताbhin·nat·tā पापकानंpā·pa·kā·naṃ अकुसलानंa·ku·sa·lā·naṃ धम्मानंdham·mā·naṃ भिक्खु,bhik·khu ओधिसोo·dhi·so किलेसानंki·le·sā·naṃ पहानाpa·hā·nā भिक्खु,bhik·khu अनोधिसोa·no·dhi·so किलेसानंki·le·sā·naṃ पहानाpa·hā·nā भिक्खु,bhik·khu सेक्खोsek·kho भिक्खु,bhik·khu असेक्खोa·sek·kho भिक्खु,bhik·khu नेवसेक्खनासेक्खोne·va·sek·kha·nā·sek·kho भिक्खु,bhik·khu अग्गोag·go भिक्खु,bhik·khu भद्रोbhad·ro भिक्खु,bhik·khu मण्डोmaṇ·ḍo भिक्खु,bhik·khu सारोsā·ro भिक्खु,bhik·khu समग्गेनsa·mag·ge·na सङ्घेनsaṅ·ghe·na ञत्तिचतुत्थेनñat·ti·ca·tut·the·na कम्मेनkam·me·na अकुप्पेनa·kup·pe·na ठानारहेनṭhā·nā·ra·he·na उपसम्पन्नोu·pa·sam·pan·no भिक्खु।bhik·khu

    “Bhikkhū”ti samaññāya bhikkhu, paṭiññāya bhikkhu, bhikkhatīti bhikkhu, bhikkhakoti bhikkhu, bhikkhācariyaṁ ajjhupagatoti bhikkhu, bhinnapaṭadharoti bhikkhu, bhindati pāpake akusale dhammeti bhikkhu, bhinnattā pāpakānaṁ akusalānaṁ dhammānaṁ bhikkhu, odhiso kilesānaṁ pahānā bhikkhu, anodhiso kilesānaṁ pahānā bhikkhu, sekkho bhikkhu, asekkho bhikkhu, nevasekkhanāsekkho bhikkhu, aggo bhikkhu, bhadro bhikkhu, maṇḍo bhikkhu, sāro bhikkhu, samaggena saṅghena ñatticatutthena kammena akuppena ṭhānārahena upasampanno bhikkhu.

    (Pāli only)

25. 25

    “पातिमोक्खन्”तिpā·ti·mok·khan सीलंsī·laṃ पतिट्ठाpa·tiṭ·ṭhā आदिā·di चरणंca·ra·ṇaṃ संयमोsaṃ·ya·mo संवरोsaṃ·va·ro मोक्खंmok·khaṃ पामोक्खंpā·mok·khaṃ कुसलानंku·sa·lā·naṃ धम्मानंdham·mā·naṃ समापत्तिया।sa·mā·pat·ti·yā

    “Pātimokkhan”ti sīlaṁ patiṭṭhā ādi caraṇaṁ saṁyamo saṁvaro mokkhaṁ pāmokkhaṁ kusalānaṁ dhammānaṁ samāpattiyā.

    (Pāli only)

26. 26

    “संवरो”तिsaṃ·va·ro कायिकोkā·yi·ko अवीतिक्कमो,a·vī·tik·ka·mo वाचसिकोvā·ca·si·ko अवीतिक्कमो,a·vī·tik·ka·mo कायिकवाचसिकोkā·yi·ka·vā·ca·si·ko अवीतिक्कमो।a·vī·tik·ka·mo

    “Saṁvaro”ti kāyiko avītikkamo, vācasiko avītikkamo, kāyikavācasiko avītikkamo.

    (Pāli only)

27. 27

    “संवुतो”तिsaṃ·vu·to इमिनाi·mi·nā पातिमोक्खसंवरेनpā·ti·mok·kha·saṃ·va·re·na उपेतोu·pe·to होतिho·ti समुपेतोsa·mu·pe·to उपागतोu·pā·ga·to समुपागतोsa·mu·pā·ga·to उपपन्नोu·pa·pan·no सम्पन्नोsam·pan·no समन्नागतो।sa·man·nā·ga·to

    “Saṁvuto”ti iminā pātimokkhasaṁvarena upeto hoti samupeto upāgato samupāgato upapanno sampanno samannāgato.

    (Pāli only)

28. 28

    तेनte·na वुच्चतिvuc·ca·ti “पातिमोक्खसंवरसंवुतो”ति।pā·ti·mok·kha·saṃ·va·ra·saṃ·vu·to

    Tena vuccati “pātimokkhasaṁvarasaṁvuto”ti.

    (Pāli only)

29. 29

    “विहरती”तिvi·ha·ra·tī इरियतिi·ri·ya·ti वत्ततिvat·ta·ti पालेतिpā·le·ti यपेतिya·pe·ti यापेतिyā·pe·ti चरतिca·ra·ti विहरति।vi·ha·ra·ti

    “Viharatī”ti iriyati vattati pāleti yapeti yāpeti carati viharati.

    (Pāli only)

30. 30

    तेनte·na वुच्चतिvuc·ca·ti “विहरती”ति।vi·ha·ra·tī

    Tena vuccati “viharatī”ti.

    (Pāli only)

31. 31

    “आचारगोचरसम्पन्नो”तिā·cā·ra·go·ca·ra·sam·pan·no अत्थिat·thi आचारो,ā·cā·ro अत्थिat·thi अनाचारो।a·nā·cā·ro

    “Ācāragocarasampanno”ti atthi ācāro, atthi anācāro.

    (Pāli only)

32. 32

    तत्थtat·tha कतमोka·ta·mo अनाचारो?a·nā·cā·ro

    Tattha katamo anācāro?

    (Pāli only)

33. 33

    कायिकोkā·yi·ko वीतिक्कमो,vī·tik·ka·mo वाचसिकोvā·ca·si·ko वीतिक्कमो,vī·tik·ka·mo कायिकवाचसिकोkā·yi·ka·vā·ca·si·ko वीतिक्कमो—vī·tik·ka·mo

    Kāyiko vītikkamo, vācasiko vītikkamo, kāyikavācasiko vītikkamo—

    (Pāli only)

34. 34

    अयंa·yaṃ वुच्चतिvuc·ca·ti “अनाचारो”।a·nā·cā·ro

    ayaṁ vuccati “anācāro”.

    (Pāli only)

35. 35

    सब्बम्पिsab·bam·pi दुस्सील्यंdus·sīl·yaṃ अनाचारो।a·nā·cā·ro

    Sabbampi dussīlyaṁ anācāro.

    (Pāli only)

36. 36

    इधेकच्चोi·dhe·kac·co वेळुदानेनve·ḷu·dā·ne·na वाvā पत्तदानेनpat·ta·dā·ne·na वाvā पुप्फदानेनpup·pha·dā·ne·na वाvā फलदानेनpha·la·dā·ne·na वाvā सिनानदानेनsi·nā·na·dā·ne·na वाvā दन्तकट्ठदानेनdan·ta·kaṭ·ṭha·dā·ne·na वाvā चाटुकम्यतायcā·ṭu·kam·ya·tā·ya वाvā मुग्गसूप्यतायmug·ga·sūp·ya·tā·ya वाvā पारिभट्यतायpā·ri·bhaṭ·ya·tā·ya वाvā जङ्घपेसनिकेनjaṅ·gha·pe·sa·ni·ke·na वाvā अञ्ञतरञ्ञतरेनañ·ña·ta·rañ·ña·ta·re·na वाvā बुद्धपटिकुट्ठेनbud·dha·pa·ṭi·kuṭ·ṭhe·na मिच्छाआजीवेनmic·chā·ā·jī·ve·na जीविकंjī·vi·kaṃ कप्पेति—kap·pe·ti

    Idhekacco veḷudānena vā pattadānena vā pupphadānena vā phaladānena vā sinānadānena vā dantakaṭṭhadānena vā cāṭukamyatāya vā muggasūpyatāya vā pāribhaṭyatāya vā jaṅghapesanikena vā aññataraññatarena vā buddhapaṭikuṭṭhena micchāājīvena jīvikaṁ kappeti—

    (Pāli only)

37. 37

    अयंa·yaṃ वुच्चतिvuc·ca·ti “अनाचारो”।a·nā·cā·ro

    ayaṁ vuccati “anācāro”.

    (Pāli only)

38. 38

    तत्थtat·tha कतमोka·ta·mo आचारो?ā·cā·ro

    Tattha katamo ācāro?

    (Pāli only)

39. 39

    कायिकोkā·yi·ko अवीतिक्कमो,a·vī·tik·ka·mo वाचसिकोvā·ca·si·ko अवीतिक्कमो,a·vī·tik·ka·mo कायिकवाचसिकोkā·yi·ka·vā·ca·si·ko अवीतिक्कमो—a·vī·tik·ka·mo

    Kāyiko avītikkamo, vācasiko avītikkamo, kāyikavācasiko avītikkamo—

    (Pāli only)

40. 40

    अयंa·yaṃ वुच्चतिvuc·ca·ti “आचारो”।ā·cā·ro

    ayaṁ vuccati “ācāro”.

    (Pāli only)

41. 41

    सब्बोपिsab·bo·pi सीलसंवरोsī·la·saṃ·va·ro आचारो।ā·cā·ro

    Sabbopi sīlasaṁvaro ācāro.

    (Pāli only)

42. 42

    इधेकच्चोi·dhe·kac·co नna वेळुदानेनve·ḷu·dā·ne·na नna पत्तदानेनpat·ta·dā·ne·na नna पुप्फदानेनpup·pha·dā·ne·na नna फलदानेनpha·la·dā·ne·na नna सिनानदानेनsi·nā·na·dā·ne·na नna दन्तकट्ठदानेनdan·ta·kaṭ·ṭha·dā·ne·na नna चाटुकम्यतायcā·ṭu·kam·ya·tā·ya नna मुग्गसूप्यतायmug·ga·sūp·ya·tā·ya नna पारिभट्यतायpā·ri·bhaṭ·ya·tā·ya नna जङ्घपेसनिकेनjaṅ·gha·pe·sa·ni·ke·na नna अञ्ञतरञ्ञतरेनañ·ña·ta·rañ·ña·ta·re·na बुद्धपटिकुट्ठेनbud·dha·pa·ṭi·kuṭ·ṭhe·na मिच्छाआजीवेनmic·chā·ā·jī·ve·na जीविकंjī·vi·kaṃ कप्पेति—kap·pe·ti

    Idhekacco na veḷudānena na pattadānena na pupphadānena na phaladānena na sinānadānena na dantakaṭṭhadānena na cāṭukamyatāya na muggasūpyatāya na pāribhaṭyatāya na jaṅghapesanikena na aññataraññatarena buddhapaṭikuṭṭhena micchāājīvena jīvikaṁ kappeti—

    (Pāli only)

43. 43

    अयंa·yaṃ वुच्चतिvuc·ca·ti “आचारो”।ā·cā·ro

    ayaṁ vuccati “ācāro”.

    (Pāli only)

44. 44

    “गोचरो”तिgo·ca·ro अत्थिat·thi गोचरो,go·ca·ro अत्थिat·thi अगोचरो।a·go·ca·ro

    “Gocaro”ti atthi gocaro, atthi agocaro.

    (Pāli only)

45. 45

    तत्थtat·tha कतमोka·ta·mo अगोचरो?a·go·ca·ro

    Tattha katamo agocaro?

    (Pāli only)

46. 46

    इधेकच्चोi·dhe·kac·co वेसियागोचरोve·si·yā·go·ca·ro वाvā होतिho·ti विधवागोचरोvi·dha·vā·go·ca·ro वाvā थुल्लकुमारिगोचरोthul·la·ku·mā·ri·go·ca·ro वाvā पण्डकगोचरोpaṇ·ḍa·ka·go·ca·ro वाvā भिक्खुनिगोचरोbhik·khu·ni·go·ca·ro वाvā पानागारगोचरोpā·nā·gā·ra·go·ca·ro वा,vā संसट्ठोsaṃ·saṭ·ṭho विहरतिvi·ha·ra·ti राजूहिrā·jū·hi राजमहामत्तेहिrā·ja·ma·hā·mat·te·hi तित्थियेहिtit·thi·ye·hi तित्थियसावकेहिtit·thi·ya·sā·va·ke·hi अननुलोमिकेनa·na·nu·lo·mi·ke·na संसग्गेन;saṃ·sag·ge·na

    Idhekacco vesiyāgocaro vā hoti vidhavāgocaro vā thullakumārigocaro vā paṇḍakagocaro vā bhikkhunigocaro vā pānāgāragocaro vā, saṁsaṭṭho viharati rājūhi rājamahāmattehi titthiyehi titthiyasāvakehi ananulomikena saṁsaggena;

    (Pāli only)

47. 47

    यानिyā·ni वाvā पनpa·na तानिtā·ni कुलानिku·lā·ni अस्सद्धानिas·sad·dhā·ni अप्पसन्नानिap·pa·san·nā·ni अनोपानभूतानिa·no·pā·na·bhū·tā·ni अक्कोसकपरिभासकानिak·ko·sa·ka·pa·ri·bhā·sa·kā·ni अनत्थकामानिa·nat·tha·kā·mā·ni अहितकामानिa·hi·ta·kā·mā·ni अफासुककामानिa·phā·su·ka·kā·mā·ni अयोगक्खेमकामानिa·yo·gak·khe·ma·kā·mā·ni भिक्खूनंbhik·khū·naṃ भिक्खुनीनंbhik·khu·nī·naṃ उपासकानंu·pā·sa·kā·naṃ उपासिकानं,u·pā·si·kā·naṃ तथारूपानिta·thā·rū·pā·ni कुलानिku·lā·ni सेवतिse·va·ti भजतिbha·ja·ti पयिरुपासति—pa·yi·ru·pā·sa·ti

    yāni vā pana tāni kulāni assaddhāni appasannāni anopānabhūtāni akkosakaparibhāsakāni anatthakāmāni ahitakāmāni aphāsukakāmāni ayogakkhemakāmāni bhikkhūnaṁ bhikkhunīnaṁ upāsakānaṁ upāsikānaṁ, tathārūpāni kulāni sevati bhajati payirupāsati—

    (Pāli only)

48. 48

    अयंa·yaṃ वुच्चतिvuc·ca·ti “अगोचरो”।a·go·ca·ro

    ayaṁ vuccati “agocaro”.

    (Pāli only)

49. 49

    तत्थtat·tha कतमोka·ta·mo गोचरो?go·ca·ro

    Tattha katamo gocaro?

    (Pāli only)

50. 50

    इधेकच्चोi·dhe·kac·co नna वेसियागोचरोve·si·yā·go·ca·ro होतिho·ti नna विधवागोचरोvi·dha·vā·go·ca·ro नna थुल्लकुमारिगोचरोthul·la·ku·mā·ri·go·ca·ro नna पण्डकगोचरोpaṇ·ḍa·ka·go·ca·ro नna भिक्खुनिगोचरोbhik·khu·ni·go·ca·ro नna पानागारगोचरो,pā·nā·gā·ra·go·ca·ro असंसट्ठोa·saṃ·saṭ·ṭho विहरतिvi·ha·ra·ti राजूहिrā·jū·hi राजमहामत्तेहिrā·ja·ma·hā·mat·te·hi तित्थियेहिtit·thi·ye·hi तित्थियसावकेहिtit·thi·ya·sā·va·ke·hi अननुलोमिकेनa·na·nu·lo·mi·ke·na संसग्गेन;saṃ·sag·ge·na

    Idhekacco na vesiyāgocaro hoti na vidhavāgocaro na thullakumārigocaro na paṇḍakagocaro na bhikkhunigocaro na pānāgāragocaro, asaṁsaṭṭho viharati rājūhi rājamahāmattehi titthiyehi titthiyasāvakehi ananulomikena saṁsaggena;

    (Pāli only)

51. 51

    यानिyā·ni वाvā पनpa·na तानिtā·ni कुलानिku·lā·ni सद्धानिsad·dhā·ni पसन्नानिpa·san·nā·ni ओपानभूतानिo·pā·na·bhū·tā·ni कासावपज्जोतानिkā·sā·va·paj·jo·tā·ni इसिवातपटिवातानिi·si·vā·ta·pa·ṭi·vā·tā·ni अत्थकामानिat·tha·kā·mā·ni हितकामानिhi·ta·kā·mā·ni फासुककामानिphā·su·ka·kā·mā·ni योगक्खेमकामानिyo·gak·khe·ma·kā·mā·ni भिक्खूनंbhik·khū·naṃ भिक्खुनीनंbhik·khu·nī·naṃ उपासकानंu·pā·sa·kā·naṃ उपासिकानं,u·pā·si·kā·naṃ तथारूपानिta·thā·rū·pā·ni कुलानिku·lā·ni सेवतिse·va·ti भजतिbha·ja·ti पयिरुपासति—pa·yi·ru·pā·sa·ti

    yāni vā pana tāni kulāni saddhāni pasannāni opānabhūtāni kāsāvapajjotāni isivātapaṭivātāni atthakāmāni hitakāmāni phāsukakāmāni yogakkhemakāmāni bhikkhūnaṁ bhikkhunīnaṁ upāsakānaṁ upāsikānaṁ, tathārūpāni kulāni sevati bhajati payirupāsati—

    (Pāli only)

52. 52

    अयंa·yaṃ वुच्चतिvuc·ca·ti “गोचरो”।go·ca·ro

    ayaṁ vuccati “gocaro”.

    (Pāli only)

53. 53

    इतिi·ti इमिनाi·mi·nā चca आचारेनā·cā·re·na इमिनाi·mi·nā चca गोचरेनgo·ca·re·na उपेतोu·pe·to होतिho·ti …पे…pe समन्नागतो।sa·man·nā·ga·to

    Iti iminā ca ācārena iminā ca gocarena upeto hoti …pe… samannāgato.

    (Pāli only)

54. 54

    तेनte·na वुच्चतिvuc·ca·ti “आचारगोचरसम्पन्नो”ति।ā·cā·ra·go·ca·ra·sam·pan·no

    Tena vuccati “ācāragocarasampanno”ti.

    (Pāli only)

55. 55

    “अणुमत्तेसुa·ṇu·mat·te·su वज्जेसुvaj·je·su भयदस्सावी”ति।bha·ya·das·sā·vī

    “Aṇumattesu vajjesu bhayadassāvī”ti.

    (Pāli only)

56. 56

    तत्थtat·tha कतमेka·ta·me अणुमत्ताa·ṇu·mat·tā वज्जा?vaj·jā

    Tattha katame aṇumattā vajjā?

    (Pāli only)

57. 57

    यानिyā·ni तानिtā·ni वज्जानिvaj·jā·ni अप्पमत्तकानिap·pa·mat·ta·kā·ni ओरमत्तकानिo·ra·mat·ta·kā·ni लहुसानिla·hu·sā·ni लहुसम्मतानिla·hu·sam·ma·tā·ni संयमकरणीयानिsaṃ·ya·ma·ka·ra·ṇī·yā·ni संवरकरणीयानिsaṃ·va·ra·ka·ra·ṇī·yā·ni चित्तुप्पादकरणीयानिcit·tup·pā·da·ka·ra·ṇī·yā·ni मनसिकारपटिबद्धानि—ma·na·si·kā·ra·pa·ṭi·bad·dhā·ni

    Yāni tāni vajjāni appamattakāni oramattakāni lahusāni lahusammatāni saṁyamakaraṇīyāni saṁvarakaraṇīyāni cittuppādakaraṇīyāni manasikārapaṭibaddhāni—

    (Pāli only)

58. 58

    इमेi·me वुच्चन्तिvuc·can·ti “अणुमत्ताa·ṇu·mat·tā वज्जा”।vaj·jā

    ime vuccanti “aṇumattā vajjā”.

    (Pāli only)

59. 59

    इतिi·ti इमेसुi·me·su अणुमत्तेसुa·ṇu·mat·te·su वज्जेसुvaj·je·su वज्जदस्सावीvaj·ja·das·sā·vī चca होतिho·ti भयदस्सावीbha·ya·das·sā·vī चca आदीनवदस्सावीā·dī·na·va·das·sā·vī चca निस्सरणदस्सावीnis·sa·ra·ṇa·das·sā·vī च।ca

    Iti imesu aṇumattesu vajjesu vajjadassāvī ca hoti bhayadassāvī ca ādīnavadassāvī ca nissaraṇadassāvī ca.

    (Pāli only)

60. 60

    तेनte·na वुच्चतिvuc·ca·ti “अणुमत्तेसुa·ṇu·mat·te·su वज्जेसुvaj·je·su भयदस्सावी”ति।bha·ya·das·sā·vī

    Tena vuccati “aṇumattesu vajjesu bhayadassāvī”ti.

    (Pāli only)

61. 61

    “समादायsa·mā·dā·ya सिक्खतिsik·kha·ti सिक्खापदेसू”ति।sik·khā·pa·de·sū

    “Samādāya sikkhati sikkhāpadesū”ti.

    (Pāli only)

62. 62

    तत्थtat·tha कतमाka·ta·mā सिक्खा?sik·khā

    Tattha katamā sikkhā?

    (Pāli only)

63. 63

    चतस्सोca·tas·so सिक्खा—sik·khā

    Catasso sikkhā—

    (Pāli only)

64. 64

    भिक्खूनंbhik·khū·naṃ भिक्खुसिक्खा,bhik·khu·sik·khā भिक्खुनीनंbhik·khu·nī·naṃ भिक्खुनिसिक्खा,bhik·khu·ni·sik·khā उपासकानंu·pā·sa·kā·naṃ उपासकसिक्खा,u·pā·sa·ka·sik·khā उपासिकानंu·pā·si·kā·naṃ उपासिकसिक्खा।u·pā·si·ka·sik·khā

    bhikkhūnaṁ bhikkhusikkhā, bhikkhunīnaṁ bhikkhunisikkhā, upāsakānaṁ upāsakasikkhā, upāsikānaṁ upāsikasikkhā.

    (Pāli only)

65. 65

    इमाi·mā वुच्चन्तिvuc·can·ti “सिक्खायो”।sik·khā·yo

    Imā vuccanti “sikkhāyo”.

    (Pāli only)

66. 66

    इतिi·ti इमासुi·mā·su सिक्खासुsik·khā·su सब्बेनsab·be·na सब्बंsab·baṃ सब्बथाsab·ba·thā सब्बंsab·baṃ असेसंa·se·saṃ निस्सेसंnis·se·saṃ समादायsa·mā·dā·ya वत्तति।vat·ta·ti

    Iti imāsu sikkhāsu sabbena sabbaṁ sabbathā sabbaṁ asesaṁ nissesaṁ samādāya vattati.

    (Pāli only)

67. 67

    तेनte·na वुच्चतिvuc·ca·ti “समादायsa·mā·dā·ya सिक्खतिsik·kha·ti सिक्खापदेसू”ति।sik·khā·pa·de·sū

    Tena vuccati “samādāya sikkhati sikkhāpadesū”ti.

    (Pāli only)

68. 68

    “इन्द्रियेसुin·dri·ye·su गुत्तद्वारो”तिgut·tad·vā·ro अत्थिat·thi इन्द्रियेसुin·dri·ye·su गुत्तद्वारता,gut·tad·vā·ra·tā अत्थिat·thi अगुत्तद्वारता।a·gut·tad·vā·ra·tā

    “Indriyesu guttadvāro”ti atthi indriyesu guttadvāratā, atthi aguttadvāratā.

    (Pāli only)

69. 69

    तत्थtat·tha कतमाka·ta·mā इन्द्रियेसुin·dri·ye·su अगुत्तद्वारता?a·gut·tad·vā·ra·tā

    Tattha katamā indriyesu aguttadvāratā?

    (Pāli only)

70. 70

    इधेकच्चोi·dhe·kac·co चक्खुनाcak·khu·nā रूपंrū·paṃ दिस्वाdis·vā निमित्तग्गाहीni·mit·tag·gā·hī होतिho·ti अनुब्यञ्जनग्गाही।a·nub·yañ·ja·nag·gā·hī

    Idhekacco cakkhunā rūpaṁ disvā nimittaggāhī hoti anubyañjanaggāhī.

    (Pāli only)

71. 71

    यत्वाधिकरणमेनंyat·vā·dhi·ka·ra·ṇa·me·naṃ चक्खुन्द्रियंcak·khun·dri·yaṃ असंवुतंa·saṃ·vu·taṃ विहरन्तंvi·ha·ran·taṃ अभिज्झादोमनस्साa·bhij·jhā·do·ma·nas·sā पापकाpā·pa·kā अकुसलाa·ku·sa·lā धम्माdham·mā अन्वास्सवेय्युं,an·vās·sa·vey·yuṃ तस्सtas·sa संवरायsaṃ·va·rā·ya नna पटिपज्जति,pa·ṭi·paj·ja·ti नna रक्खतिrak·kha·ti चक्खुन्द्रियं,cak·khun·dri·yaṃ चक्खुन्द्रियेcak·khun·dri·ye नna संवरंsaṃ·va·raṃ आपज्जति।ā·paj·ja·ti

    Yatvādhikaraṇamenaṁ cakkhundriyaṁ asaṁvutaṁ viharantaṁ abhijjhādomanassā pāpakā akusalā dhammā anvāssaveyyuṁ, tassa saṁvarāya na paṭipajjati, na rakkhati cakkhundriyaṁ, cakkhundriye na saṁvaraṁ āpajjati.

    (Pāli only)

72. 72

    सोतेनso·te·na सद्दंsad·daṃ सुत्वाsut·vā …पे…pe

    Sotena saddaṁ sutvā …pe…

    (Pāli only)

73. 73

    घानेनghā·ne·na गन्धंgan·dhaṃ घायित्वाghā·yit·vā …पे…pe

    ghānena gandhaṁ ghāyitvā …pe…

    (Pāli only)

74. 74

    जिव्हायjiv·hā·ya रसंra·saṃ सायित्वाsā·yit·vā …पे…pe

    jivhāya rasaṁ sāyitvā …pe…

    (Pāli only)

75. 75

    कायेनkā·ye·na फोट्ठब्बंphoṭ·ṭhab·baṃ फुसित्वाphu·sit·vā …पे…pe

    kāyena phoṭṭhabbaṁ phusitvā …pe…

    (Pāli only)

76. 76

    मनसाma·na·sā धम्मंdham·maṃ विञ्ञायviñ·ñā·ya निमित्तग्गाहीni·mit·tag·gā·hī होतिho·ti अनुब्यञ्जनग्गाही।a·nub·yañ·ja·nag·gā·hī

    manasā dhammaṁ viññāya nimittaggāhī hoti anubyañjanaggāhī.

    (Pāli only)

77. 77

    यत्वाधिकरणमेनंyat·vā·dhi·ka·ra·ṇa·me·naṃ मनिन्द्रियंma·nin·dri·yaṃ असंवुतंa·saṃ·vu·taṃ विहरन्तंvi·ha·ran·taṃ अभिज्झादोमनस्साa·bhij·jhā·do·ma·nas·sā पापकाpā·pa·kā अकुसलाa·ku·sa·lā धम्माdham·mā अन्वास्सवेय्युं,an·vās·sa·vey·yuṃ तस्सtas·sa संवरायsaṃ·va·rā·ya नna पटिपज्जति,pa·ṭi·paj·ja·ti नna रक्खतिrak·kha·ti मनिन्द्रियं,ma·nin·dri·yaṃ मनिन्द्रियेma·nin·dri·ye नna संवरंsaṃ·va·raṃ आपज्जति।ā·paj·ja·ti

    Yatvādhikaraṇamenaṁ manindriyaṁ asaṁvutaṁ viharantaṁ abhijjhādomanassā pāpakā akusalā dhammā anvāssaveyyuṁ, tassa saṁvarāya na paṭipajjati, na rakkhati manindriyaṁ, manindriye na saṁvaraṁ āpajjati.

    (Pāli only)

78. 78

    याyā इमेसंi·me·saṃ छन्नंchan·naṃ इन्द्रियानंin·dri·yā·naṃ अगुत्तिa·gut·ti अगोपनाa·go·pa·nā अनारक्खोa·nā·rak·kho असंवरो—a·saṃ·va·ro

    Yā imesaṁ channaṁ indriyānaṁ agutti agopanā anārakkho asaṁvaro—

    (Pāli only)

79. 79

    अयंa·yaṃ वुच्चतिvuc·ca·ti “इन्द्रियेसुin·dri·ye·su अगुत्तद्वारता”।a·gut·tad·vā·ra·tā

    ayaṁ vuccati “indriyesu aguttadvāratā”.

    (Pāli only)

80. 80

    तत्थtat·tha कतमाka·ta·mā इन्द्रियेसुin·dri·ye·su गुत्तद्वारता?gut·tad·vā·ra·tā

    Tattha katamā indriyesu guttadvāratā?

    (Pāli only)

81. 81

    इधेकच्चोi·dhe·kac·co चक्खुनाcak·khu·nā रूपंrū·paṃ दिस्वाdis·vā नna निमित्तग्गाहीni·mit·tag·gā·hī होतिho·ti नानुब्यञ्जनग्गाही।nā·nub·yañ·ja·nag·gā·hī

    Idhekacco cakkhunā rūpaṁ disvā na nimittaggāhī hoti nānubyañjanaggāhī.

    (Pāli only)

82. 82

    यत्वाधिकरणमेनंyat·vā·dhi·ka·ra·ṇa·me·naṃ चक्खुन्द्रियंcak·khun·dri·yaṃ असंवुतंa·saṃ·vu·taṃ विहरन्तंvi·ha·ran·taṃ अभिज्झादोमनस्साa·bhij·jhā·do·ma·nas·sā पापकाpā·pa·kā अकुसलाa·ku·sa·lā धम्माdham·mā अन्वास्सवेय्युं,an·vās·sa·vey·yuṃ तस्सtas·sa संवरायsaṃ·va·rā·ya पटिपज्जति,pa·ṭi·paj·ja·ti रक्खतिrak·kha·ti चक्खुन्द्रियं,cak·khun·dri·yaṃ चक्खुन्द्रियेcak·khun·dri·ye संवरंsaṃ·va·raṃ आपज्जति।ā·paj·ja·ti

    Yatvādhikaraṇamenaṁ cakkhundriyaṁ asaṁvutaṁ viharantaṁ abhijjhādomanassā pāpakā akusalā dhammā anvāssaveyyuṁ, tassa saṁvarāya paṭipajjati, rakkhati cakkhundriyaṁ, cakkhundriye saṁvaraṁ āpajjati.

    (Pāli only)

83. 83

    सोतेनso·te·na सद्दंsad·daṃ सुत्वाsut·vā …पे…pe

    Sotena saddaṁ sutvā …pe…

    (Pāli only)

84. 84

    घानेनghā·ne·na गन्धंgan·dhaṃ घायित्वाghā·yit·vā …पे…pe

    ghānena gandhaṁ ghāyitvā …pe…

    (Pāli only)

85. 85

    जिव्हायjiv·hā·ya रसंra·saṃ सायित्वाsā·yit·vā …पे…pe

    jivhāya rasaṁ sāyitvā …pe…

    (Pāli only)

86. 86

    कायेनkā·ye·na फोट्ठब्बंphoṭ·ṭhab·baṃ फुसित्वाphu·sit·vā …पे…pe

    kāyena phoṭṭhabbaṁ phusitvā …pe…

    (Pāli only)

87. 87

    मनसाma·na·sā धम्मंdham·maṃ विञ्ञायviñ·ñā·ya नna निमित्तग्गाहीni·mit·tag·gā·hī होतिho·ti नानुब्यञ्जनग्गाही।nā·nub·yañ·ja·nag·gā·hī

    manasā dhammaṁ viññāya na nimittaggāhī hoti nānubyañjanaggāhī.

    (Pāli only)

88. 88

    ञत्वाधिकरणमेनंñat·vā·dhi·ka·ra·ṇa·me·naṃ मनिन्द्रियंma·nin·dri·yaṃ असंवुतंa·saṃ·vu·taṃ विहरन्तंvi·ha·ran·taṃ अभिज्झादोमनस्साa·bhij·jhā·do·ma·nas·sā पापकाpā·pa·kā अकुसलाa·ku·sa·lā धम्माdham·mā अन्वास्सवेय्युं,an·vās·sa·vey·yuṃ तस्सtas·sa संवरायsaṃ·va·rā·ya पटिपज्जति,pa·ṭi·paj·ja·ti रक्खतिrak·kha·ti मनिन्द्रियं,ma·nin·dri·yaṃ मनिन्द्रियेma·nin·dri·ye संवरंsaṃ·va·raṃ आपज्जति।ā·paj·ja·ti

    Ñatvādhikaraṇamenaṁ manindriyaṁ asaṁvutaṁ viharantaṁ abhijjhādomanassā pāpakā akusalā dhammā anvāssaveyyuṁ, tassa saṁvarāya paṭipajjati, rakkhati manindriyaṁ, manindriye saṁvaraṁ āpajjati.

    (Pāli only)

89. 89

    याyā इमेसंi·me·saṃ छन्नंchan·naṃ इन्द्रियानंin·dri·yā·naṃ गुत्तिgut·ti गोपनाgo·pa·nā आरक्खोā·rak·kho संवरो—saṃ·va·ro

    Yā imesaṁ channaṁ indriyānaṁ gutti gopanā ārakkho saṁvaro—

    (Pāli only)

90. 90

    अयंa·yaṃ वुच्चतिvuc·ca·ti “इन्द्रियेसुin·dri·ye·su गुत्तद्वारता”।gut·tad·vā·ra·tā

    ayaṁ vuccati “indriyesu guttadvāratā”.

    (Pāli only)

91. 91

    इमायi·mā·ya इन्द्रियेसुin·dri·ye·su गुत्तद्वारतायgut·tad·vā·ra·tā·ya उपेतोu·pe·to होतिho·ti समुपेतोsa·mu·pe·to …पे…pe

    Imāya indriyesu guttadvāratāya upeto hoti samupeto …pe…

    (Pāli only)

92. 92

    समन्नागतो।sa·man·nā·ga·to

    samannāgato.

    (Pāli only)

93. 93

    तेनte·na वुच्चतिvuc·ca·ti “इन्द्रियेसुin·dri·ye·su गुत्तद्वारो”ति।gut·tad·vā·ro

    Tena vuccati “indriyesu guttadvāro”ti.

    (Pāli only)

94. 94

    “भोजनेbho·ja·ne मत्तञ्ञू”तिmat·tañ·ñū अत्थिat·thi भोजनेbho·ja·ne मत्तञ्ञुता,mat·tañ·ñu·tā अत्थिat·thi भोजनेbho·ja·ne अमत्तञ्ञुता।a·mat·tañ·ñu·tā

    “Bhojane mattaññū”ti atthi bhojane mattaññutā, atthi bhojane amattaññutā.

    (Pāli only)

95. 95

    तत्थtat·tha कतमाka·ta·mā भोजनेbho·ja·ne अमत्तञ्ञुता?a·mat·tañ·ñu·tā

    Tattha katamā bhojane amattaññutā?

    (Pāli only)

96. 96

    इधेकच्चोi·dhe·kac·co अप्पटिसङ्खाap·pa·ṭi·saṅ·khā अयोनिसोa·yo·ni·so आहारंā·hā·raṃ आहारेतिā·hā·re·ti दवायda·vā·ya मदायma·dā·ya मण्डनायmaṇ·ḍa·nā·ya विभूसनाय।vi·bhū·sa·nā·ya

    Idhekacco appaṭisaṅkhā ayoniso āhāraṁ āhāreti davāya madāya maṇḍanāya vibhūsanāya.

    (Pāli only)

97. 97

    याyā तत्थtat·tha असन्तुट्ठिताa·san·tuṭ·ṭhi·tā अमत्तञ्ञुताa·mat·tañ·ñu·tā अप्पटिसङ्खाap·pa·ṭi·saṅ·khā भोजने—bho·ja·ne

    Yā tattha asantuṭṭhitā amattaññutā appaṭisaṅkhā bhojane—

    (Pāli only)

98. 98

    अयंa·yaṃ वुच्चतिvuc·ca·ti “भोजनेbho·ja·ne अमत्तञ्ञुता”ति।a·mat·tañ·ñu·tā

    ayaṁ vuccati “bhojane amattaññutā”ti.

    (Pāli only)

99. 99

    तत्थtat·tha कतमाka·ta·mā भोजनेbho·ja·ne मत्तञ्ञुता?mat·tañ·ñu·tā

    Tattha katamā bhojane mattaññutā?

    (Pāli only)

100. 100

     इधेकच्चोi·dhe·kac·co पटिसङ्खाpa·ṭi·saṅ·khā योनिसोyo·ni·so आहारंā·hā·raṃ आहारेति—ā·hā·re·ti

     Idhekacco paṭisaṅkhā yoniso āhāraṁ āhāreti—

     (Pāli only)

101. 101

     “नेवne·va दवायda·vā·ya नna मदायma·dā·ya नna मण्डनायmaṇ·ḍa·nā·ya नna विभूसनाय,vi·bhū·sa·nā·ya यावदेवyā·va·de·va इमस्सi·mas·sa कायस्सkā·yas·sa ठितियाṭhi·ti·yā यापनायyā·pa·nā·ya विहिंसूपरतियाvi·hiṃ·sū·pa·ra·ti·yā ब्रह्मचरियानुग्गहाय,brah·ma·ca·ri·yā·nug·ga·hā·ya इतिi·ti पुराणञ्चpu·rā·ṇañ·ca वेदनंve·da·naṃ पटिहङ्खामिpa·ṭi·haṅ·khā·mi नवञ्चna·vañ·ca वेदनंve·da·naṃ नna उप्पादेस्सामिup·pā·des·sā·mi यात्राyāt·rā चca मेme भविस्सतिbha·vis·sa·ti अनवज्जताa·na·vaj·ja·tā चca फासुphā·su विहारोvi·hā·ro चा”ति।cā

     “neva davāya na madāya na maṇḍanāya na vibhūsanāya, yāvadeva imassa kāyassa ṭhitiyā yāpanāya vihiṁsūparatiyā brahmacariyānuggahāya, iti purāṇañca vedanaṁ paṭihaṅkhāmi navañca vedanaṁ na uppādessāmi yātrā ca me bhavissati anavajjatā ca phāsu vihāro cā”ti.

     (Pāli only)

102. 102

     याyā तत्थtat·tha सन्तुट्ठिताsan·tuṭ·ṭhi·tā मत्तञ्ञुताmat·tañ·ñu·tā पटिसङ्खाpa·ṭi·saṅ·khā भोजने—bho·ja·ne

     Yā tattha santuṭṭhitā mattaññutā paṭisaṅkhā bhojane—

     (Pāli only)

103. 103

     अयंa·yaṃ वुच्चतिvuc·ca·ti “भोजनेbho·ja·ne मत्तञ्ञुता”।mat·tañ·ñu·tā

     ayaṁ vuccati “bhojane mattaññutā”.

     (Pāli only)

104. 104

     इमायi·mā·ya भोजनेbho·ja·ne मत्तञ्ञुतायmat·tañ·ñu·tā·ya उपेतोu·pe·to होतिho·ti …पे…pe समन्नागतो।sa·man·nā·ga·to

     Imāya bhojane mattaññutāya upeto hoti …pe… samannāgato.

     (Pāli only)

105. 105

     तेनte·na वुच्चतिvuc·ca·ti “भोजनेbho·ja·ne मत्तञ्ञू”ति।mat·tañ·ñū

     Tena vuccati “bhojane mattaññū”ti.

     (Pāli only)

106. 106

     कथञ्चka·thañ·ca भिक्खुbhik·khu पुब्बरत्तापररत्तंpub·ba·rat·tā·pa·ra·rat·taṃ जागरियानुयोगमनुयुत्तोjā·ga·ri·yā·nu·yo·ga·ma·nu·yut·to होति?ho·ti

     Kathañca bhikkhu pubbarattāpararattaṁ jāgariyānuyogamanuyutto hoti?

     (Pāli only)

107. 107

     इधi·dha भिक्खुbhik·khu दिवसंdi·va·saṃ चङ्कमेनcaṅ·ka·me·na निसज्जायni·saj·jā·ya आवरणीयेहिā·va·ra·ṇī·ye·hi धम्मेहिdham·me·hi चित्तंcit·taṃ परिसोधेति,pa·ri·so·dhe·ti रत्तियाrat·ti·yā पठमयामंpa·ṭha·ma·yā·maṃ चङ्कमेनcaṅ·ka·me·na निसज्जायni·saj·jā·ya आवरणीयेहिā·va·ra·ṇī·ye·hi धम्मेहिdham·me·hi चित्तंcit·taṃ परिसोधेति,pa·ri·so·dhe·ti रत्तियाrat·ti·yā मज्झिमयामंmaj·jhi·ma·yā·maṃ दक्खिणेनdak·khi·ṇe·na पस्सेनpas·se·na सीहसेय्यंsī·ha·sey·yaṃ कप्पेतिkap·pe·ti पादेpā·de पादंpā·daṃ अच्चाधायac·cā·dhā·ya सतोsa·to सम्पजानोsam·pa·jā·no उट्ठानसञ्ञंuṭ·ṭhā·na·sañ·ñaṃ मनसिकरित्वा,ma·na·si·ka·rit·vā रत्तियाrat·ti·yā पच्छिमयामंpac·chi·ma·yā·maṃ पच्चुट्ठायpac·cuṭ·ṭhā·ya चङ्कमेनcaṅ·ka·me·na निसज्जायni·saj·jā·ya आवरणीयेहिā·va·ra·ṇī·ye·hi धम्मेहिdham·me·hi चित्तंcit·taṃ परिसोधेति।pa·ri·so·dhe·ti

     Idha bhikkhu divasaṁ caṅkamena nisajjāya āvaraṇīyehi dhammehi cittaṁ parisodheti, rattiyā paṭhamayāmaṁ caṅkamena nisajjāya āvaraṇīyehi dhammehi cittaṁ parisodheti, rattiyā majjhimayāmaṁ dakkhiṇena passena sīhaseyyaṁ kappeti pāde pādaṁ accādhāya sato sampajāno uṭṭhānasaññaṁ manasikaritvā, rattiyā pacchimayāmaṁ paccuṭṭhāya caṅkamena nisajjāya āvaraṇīyehi dhammehi cittaṁ parisodheti.

     (Pāli only)

108. 108

     एवंe·vaṃ भिक्खुbhik·khu पुब्बरत्तापररत्तंpub·ba·rat·tā·pa·ra·rat·taṃ जागरियानुयोगमनुयुत्तो।jā·ga·ri·yā·nu·yo·ga·ma·nu·yut·to

     Evaṁ bhikkhu pubbarattāpararattaṁ jāgariyānuyogamanuyutto.

     (Pāli only)

109. 109

     “सातच्चन्”ति।sā·tac·can

     “Sātaccan”ti.

     (Pāli only)

110. 110

     योyo चेतसिकोce·ta·si·ko वीरियारम्भोvī·ri·yā·ram·bho …पे…pe सम्मावायामो।sam·mā·vā·yā·mo

     Yo cetasiko vīriyārambho …pe… sammāvāyāmo.

     (Pāli only)

111. 111

     “नेपक्कन्”ति।ne·pak·kan

     “Nepakkan”ti.

     (Pāli only)

112. 112

     याyā पञ्ञाpañ·ñā पजाननाpa·jā·na·nā …पे…pe अमोहोa·mo·ho धम्मविचयोdham·ma·vi·ca·yo सम्मादिट्ठि।sam·mā·diṭ·ṭhi

     Yā paññā pajānanā …pe… amoho dhammavicayo sammādiṭṭhi.

     (Pāli only)

113. 113

     “बोधिपक्खिकानंbo·dhi·pak·khi·kā·naṃ धम्मानंdham·mā·naṃ भावनानुयोगमनुयुत्तो”ति।bhā·va·nā·nu·yo·ga·ma·nu·yut·to

     “Bodhipakkhikānaṁ dhammānaṁ bhāvanānuyogamanuyutto”ti.

     (Pāli only)

114. 114

     तत्थtat·tha कतमेka·ta·me बोधिपक्खिकाbo·dhi·pak·khi·kā धम्मा?dham·mā

     Tattha katame bodhipakkhikā dhammā?

     (Pāli only)

115. 115

     सत्तsat·ta बोज्झङ्गा—boj·jhaṅ·gā

     Satta bojjhaṅgā—

     (Pāli only)

116. 116

     सतिसम्बोज्झङ्गो,sa·ti·sam·boj·jhaṅ·go धम्मविचयसम्बोज्झङ्गो,dham·ma·vi·ca·ya·sam·boj·jhaṅ·go वीरियसम्बोज्झङ्गो,vī·ri·ya·sam·boj·jhaṅ·go पीतिसम्बोज्झङ्गो,pī·ti·sam·boj·jhaṅ·go पस्सद्धिसम्बोज्झङ्गो,pas·sad·dhi·sam·boj·jhaṅ·go समाधिसम्बोज्झङ्गो,sa·mā·dhi·sam·boj·jhaṅ·go उपेक्खासम्बोज्झङ्गो।u·pek·khā·sam·boj·jhaṅ·go

     satisambojjhaṅgo, dhammavicayasambojjhaṅgo, vīriyasambojjhaṅgo, pītisambojjhaṅgo, passaddhisambojjhaṅgo, samādhisambojjhaṅgo, upekkhāsambojjhaṅgo.

     (Pāli only)

117. 117

     इमेi·me वुच्चन्तिvuc·can·ti “बोधिपक्खिकाbo·dhi·pak·khi·kā धम्मा”।dham·mā

     Ime vuccanti “bodhipakkhikā dhammā”.

     (Pāli only)

118. 118

     इतिi·ti तेte बोधिपक्खिकेbo·dhi·pak·khi·ke धम्मेdham·me आसेवतिā·se·va·ti भावेतिbhā·ve·ti बहुलीकरोति।ba·hu·lī·ka·ro·ti

     Iti te bodhipakkhike dhamme āsevati bhāveti bahulīkaroti.

     (Pāli only)

119. 119

     तेनte·na वुच्चतिvuc·ca·ti “बोधिपक्खिकानंbo·dhi·pak·khi·kā·naṃ धम्मानंdham·mā·naṃ भावनानुयोगमनुयुत्तो”ति।bhā·va·nā·nu·yo·ga·ma·nu·yut·to

     Tena vuccati “bodhipakkhikānaṁ dhammānaṁ bhāvanānuyogamanuyutto”ti.

     (Pāli only)

120. 120

     कथञ्चka·thañ·ca भिक्खुbhik·khu अभिक्कन्तेa·bhik·kan·te पटिक्कन्तेpa·ṭik·kan·te सम्पजानकारीsam·pa·jā·na·kā·rī होति,ho·ti आलोकितेā·lo·ki·te विलोकितेvi·lo·ki·te सम्पजानकारीsam·pa·jā·na·kā·rī होति,ho·ti समिञ्जितेsa·miñ·ji·te पसारितेpa·sā·ri·te सम्पजानकारीsam·pa·jā·na·kā·rī होति,ho·ti सङ्घाटिपत्तचीवरधारणेsaṅ·ghā·ṭi·pat·ta·cī·va·ra·dhā·ra·ṇe सम्पजानकारीsam·pa·jā·na·kā·rī होति,ho·ti असितेa·si·te पीतेpī·te खायितेkhā·yi·te सायितेsā·yi·te सम्पजानकारीsam·pa·jā·na·kā·rī होति,ho·ti उच्चारपस्सावकम्मेuc·cā·ra·pas·sā·va·kam·me सम्पजानकारीsam·pa·jā·na·kā·rī होति;ho·ti

     Kathañca bhikkhu abhikkante paṭikkante sampajānakārī hoti, ālokite vilokite sampajānakārī hoti, samiñjite pasārite sampajānakārī hoti, saṅghāṭipattacīvaradhāraṇe sampajānakārī hoti, asite pīte khāyite sāyite sampajānakārī hoti, uccārapassāvakamme sampajānakārī hoti;

     (Pāli only)

121. 121

     गतेga·te ठितेṭhi·te निसिन्नेni·sin·ne सुत्तेsut·te जागरितेjā·ga·ri·te भासितेbhā·si·te तुण्हीभावेtuṇ·hī·bhā·ve सम्पजानकारीsam·pa·jā·na·kā·rī होति?ho·ti

     gate ṭhite nisinne sutte jāgarite bhāsite tuṇhībhāve sampajānakārī hoti?

     (Pāli only)

122. 122

     इधi·dha भिक्खुbhik·khu सतोsa·to सम्पजानोsam·pa·jā·no अभिक्कमति,a·bhik·ka·ma·ti सतोsa·to सम्पजानोsam·pa·jā·no पटिक्कमति,pa·ṭik·ka·ma·ti सतोsa·to सम्पजानोsam·pa·jā·no आलोकेति,ā·lo·ke·ti सतोsa·to सम्पजानोsam·pa·jā·no विलोकेति,vi·lo·ke·ti सतोsa·to सम्पजानोsam·pa·jā·no समिञ्जेति,sa·miñ·je·ti सतोsa·to सम्पजानोsam·pa·jā·no पसारेति,pa·sā·re·ti सतोsa·to सम्पजानकारीsam·pa·jā·na·kā·rī होति,ho·ti सङ्घाटिपत्तचीवरधारणेsaṅ·ghā·ṭi·pat·ta·cī·va·ra·dhā·ra·ṇe सतोsa·to सम्पजानकारीsam·pa·jā·na·kā·rī होति,ho·ti असितेa·si·te पीतेpī·te खायितेkhā·yi·te सायितेsā·yi·te सतोsa·to सम्पजानकारीsam·pa·jā·na·kā·rī होति,ho·ti उच्चारपस्सावकम्मेuc·cā·ra·pas·sā·va·kam·me सतोsa·to सम्पजानकारीsam·pa·jā·na·kā·rī होति,ho·ti गतेga·te ठितेṭhi·te निसिन्नेni·sin·ne सुत्तेsut·te जागरितेjā·ga·ri·te भासितेbhā·si·te तुण्हीभावेtuṇ·hī·bhā·ve सतोsa·to सम्पजानकारीsam·pa·jā·na·kā·rī होतीति।ho·tī·ti

     Idha bhikkhu sato sampajāno abhikkamati, sato sampajāno paṭikkamati, sato sampajāno āloketi, sato sampajāno viloketi, sato sampajāno samiñjeti, sato sampajāno pasāreti, sato sampajānakārī hoti, saṅghāṭipattacīvaradhāraṇe sato sampajānakārī hoti, asite pīte khāyite sāyite sato sampajānakārī hoti, uccārapassāvakamme sato sampajānakārī hoti, gate ṭhite nisinne sutte jāgarite bhāsite tuṇhībhāve sato sampajānakārī hotīti.

     (Pāli only)

123. 123

     तत्थtat·tha कतमाka·ta·mā सति?sa·ti

     Tattha katamā sati?

     (Pāli only)

124. 124

     याyā सतिsa·ti अनुस्सतिa·nus·sa·ti पटिस्सतिpa·ṭis·sa·ti सतिsa·ti सरणताsa·ra·ṇa·tā धारणताdhā·ra·ṇa·tā अपिलापनताa·pi·lā·pa·na·tā असम्मुस्सनताa·sam·mus·sa·na·tā सतिsa·ti सतिन्द्रियंsa·tin·dri·yaṃ सतिबलंsa·ti·ba·laṃ सम्मासति—sam·mā·sa·ti

     Yā sati anussati paṭissati sati saraṇatā dhāraṇatā apilāpanatā asammussanatā sati satindriyaṁ satibalaṁ sammāsati—

     (Pāli only)

125. 125

     अयंa·yaṃ वुच्चतिvuc·ca·ti “सति”।sa·ti

     ayaṁ vuccati “sati”.

     (Pāli only)

126. 126

     “सम्पजानो”तिsam·pa·jā·no तत्थtat·tha कतमंka·ta·maṃ सम्पजञ्ञं?sam·pa·jañ·ñaṃ

     “Sampajāno”ti tattha katamaṁ sampajaññaṁ?

     (Pāli only)

127. 127

     याyā पञ्ञाpañ·ñā पजाननाpa·jā·na·nā विचयोvi·ca·yo पविचयोpa·vi·ca·yo धम्मविचयोdham·ma·vi·ca·yo सल्लक्खणाsal·lak·kha·ṇā उपलक्खणाu·pa·lak·kha·ṇā पच्चुपलक्खणाpac·cu·pa·lak·kha·ṇā पण्डिच्चंpaṇ·ḍic·caṃ कोसल्लंko·sal·laṃ नेपुञ्ञंne·puñ·ñaṃ वेभब्याve·bhab·yā चिन्ताcin·tā उपपरिक्खाu·pa·pa·rik·khā भूरीमेधाbhū·rī·me·dhā परिणायिकाpa·ri·ṇā·yi·kā विपस्सनाvi·pas·sa·nā सम्पजञ्ञंsam·pa·jañ·ñaṃ पतोदोpa·to·do पञ्ञाpañ·ñā पञ्ञिन्द्रियंpañ·ñin·dri·yaṃ पञ्ञाबलंpañ·ñā·ba·laṃ पञ्ञासत्थंpañ·ñā·sat·thaṃ पञ्ञापासादोpañ·ñā·pā·sā·do पञ्ञाआलोकोpañ·ñā·ā·lo·ko पञ्ञाओभासोpañ·ñā·o·bhā·so पञ्ञापज्जोतोpañ·ñā·paj·jo·to पञ्ञारतनंpañ·ñā·ra·ta·naṃ अमोहोa·mo·ho धम्मविचयोdham·ma·vi·ca·yo सम्मादिट्ठि—sam·mā·diṭ·ṭhi

     Yā paññā pajānanā vicayo pavicayo dhammavicayo sallakkhaṇā upalakkhaṇā paccupalakkhaṇā paṇḍiccaṁ kosallaṁ nepuññaṁ vebhabyā cintā upaparikkhā bhūrīmedhā pariṇāyikā vipassanā sampajaññaṁ patodo paññā paññindriyaṁ paññābalaṁ paññāsatthaṁ paññāpāsādo paññāāloko paññāobhāso paññāpajjoto paññāratanaṁ amoho dhammavicayo sammādiṭṭhi—

     (Pāli only)

128. 128

     इदंi·daṃ वुच्चतिvuc·ca·ti “सम्पजञ्ञं”।sam·pa·jañ·ñaṃ

     idaṁ vuccati “sampajaññaṁ”.

     (Pāli only)

129. 129

     इतिi·ti इमायi·mā·ya चca सतियाsa·ti·yā इमिनाi·mi·nā चca सम्पजञ्ञेनsam·pa·jañ·ñe·na उपेतोu·pe·to होतिho·ti …पे…pe समन्नागतो।sa·man·nā·ga·to

     Iti imāya ca satiyā iminā ca sampajaññena upeto hoti …pe… samannāgato.

     (Pāli only)

130. 130

     एवंe·vaṃ भिक्खुbhik·khu सतोsa·to सम्पजानोsam·pa·jā·no अभिक्कमति,a·bhik·ka·ma·ti सतोsa·to सम्पजानोsam·pa·jā·no पटिक्कमति,pa·ṭik·ka·ma·ti सतोsa·to सम्पजानोsam·pa·jā·no आलोकेति,ā·lo·ke·ti सतोsa·to सम्पजानोsam·pa·jā·no विलोकेति,vi·lo·ke·ti सतोsa·to सम्पजानोsam·pa·jā·no समिञ्जेति,sa·miñ·je·ti सतोsa·to सम्पजानोsam·pa·jā·no पसारेति,pa·sā·re·ti सतोsa·to सम्पजानकारीsam·pa·jā·na·kā·rī होति,ho·ti सङ्घाटिपत्तचीवरधारणेsaṅ·ghā·ṭi·pat·ta·cī·va·ra·dhā·ra·ṇe सतोsa·to सम्पजानकारीsam·pa·jā·na·kā·rī होति,ho·ti असितेa·si·te पीतेpī·te खायितेkhā·yi·te सायितेsā·yi·te सतोsa·to सम्पजानकारीsam·pa·jā·na·kā·rī होति,ho·ti उच्चारपस्सावकम्मेuc·cā·ra·pas·sā·va·kam·me सतोsa·to सम्पजानकारीsam·pa·jā·na·kā·rī होति,ho·ti गतेga·te ठितेṭhi·te निसिन्नेni·sin·ne सुत्तेsut·te जागरितेjā·ga·ri·te भासितेbhā·si·te तुण्हीभावेtuṇ·hī·bhā·ve सम्पजानकारीsam·pa·jā·na·kā·rī होति।ho·ti

     Evaṁ bhikkhu sato sampajāno abhikkamati, sato sampajāno paṭikkamati, sato sampajāno āloketi, sato sampajāno viloketi, sato sampajāno samiñjeti, sato sampajāno pasāreti, sato sampajānakārī hoti, saṅghāṭipattacīvaradhāraṇe sato sampajānakārī hoti, asite pīte khāyite sāyite sato sampajānakārī hoti, uccārapassāvakamme sato sampajānakārī hoti, gate ṭhite nisinne sutte jāgarite bhāsite tuṇhībhāve sampajānakārī hoti.

     (Pāli only)

131. 131

     “विवित्तन्”तिvi·vit·tan सन्तिकेsan·ti·ke चेपिce·pi सेनासनंse·nā·sa·naṃ होति,ho·ti तञ्चtañ·ca अनाकिण्णंa·nā·kiṇ·ṇaṃ गहट्ठेहिga·haṭ·ṭhe·hi पब्बजितेहि।pab·ba·ji·te·hi

     “Vivittan”ti santike cepi senāsanaṁ hoti, tañca anākiṇṇaṁ gahaṭṭhehi pabbajitehi.

     (Pāli only)

132. 132

     तेनte·na तंtaṃ विवित्तं।vi·vit·taṃ

     Tena taṁ vivittaṁ.

     (Pāli only)

133. 133

     दूरेdū·re चेपिce·pi सेनासनंse·nā·sa·naṃ होति,ho·ti तञ्चtañ·ca अनाकिण्णंa·nā·kiṇ·ṇaṃ गहट्ठेहिga·haṭ·ṭhe·hi पब्बजितेहि।pab·ba·ji·te·hi

     Dūre cepi senāsanaṁ hoti, tañca anākiṇṇaṁ gahaṭṭhehi pabbajitehi.

     (Pāli only)

134. 134

     तेनte·na तंtaṃ विवित्तं।vi·vit·taṃ

     Tena taṁ vivittaṁ.

     (Pāli only)

135. 135

     “सेनासनन्”तिse·nā·sa·nan मञ्चोपिmañ·co·pi सेनासनं,se·nā·sa·naṃ पीठम्पिpī·ṭham·pi सेनासनं,se·nā·sa·naṃ भिसिपिbhi·si·pi सेनासनं,se·nā·sa·naṃ बिब्बोहनम्पिbib·bo·ha·nam·pi सेनासनं,se·nā·sa·naṃ विहारोपिvi·hā·ro·pi सेनासनं,se·nā·sa·naṃ अड्ढयोगोपिaḍ·ḍha·yo·go·pi सेनासनं,se·nā·sa·naṃ पासादोपिpā·sā·do·pi सेनासनं,se·nā·sa·naṃ अट्टोपिaṭ·ṭo·pi सेनासनं,se·nā·sa·naṃ माळोपिmā·ḷo·pi सेनासनं,se·nā·sa·naṃ लेणम्पिle·ṇam·pi सेनासनं,se·nā·sa·naṃ गुहापिgu·hā·pi सेनासनं,se·nā·sa·naṃ रुक्खमूलम्पिruk·kha·mū·lam·pi सेनासनं,se·nā·sa·naṃ वेळुगुम्बोपिve·ḷu·gum·bo·pi सेनासनं।se·nā·sa·naṃ

     “Senāsanan”ti mañcopi senāsanaṁ, pīṭhampi senāsanaṁ, bhisipi senāsanaṁ, bibbohanampi senāsanaṁ, vihāropi senāsanaṁ, aḍḍhayogopi senāsanaṁ, pāsādopi senāsanaṁ, aṭṭopi senāsanaṁ, māḷopi senāsanaṁ, leṇampi senāsanaṁ, guhāpi senāsanaṁ, rukkhamūlampi senāsanaṁ, veḷugumbopi senāsanaṁ.

     (Pāli only)

136. 136

     यत्थyat·tha वाvā पनpa·na भिक्खूbhik·khū पटिक्कमन्तिpa·ṭik·ka·man·ti सब्बमेतंsab·ba·me·taṃ सेनासनं।se·nā·sa·naṃ

     Yattha vā pana bhikkhū paṭikkamanti sabbametaṁ senāsanaṁ.

     (Pāli only)

137. 137

     “विवित्तंvi·vit·taṃ सेनासनंse·nā·sa·naṃ भजती”तिbha·ja·tī इमंi·maṃ विवित्तंvi·vit·taṃ सेनासनंse·nā·sa·naṃ भजतिbha·ja·ti सम्भजतिsam·bha·ja·ti सेवतिse·va·ti निसेवतिni·se·va·ti संसेवति।saṃ·se·va·ti

     “Vivittaṁ senāsanaṁ bhajatī”ti imaṁ vivittaṁ senāsanaṁ bhajati sambhajati sevati nisevati saṁsevati.

     (Pāli only)

138. 138

     तेनte·na वुच्चतिvuc·ca·ti “विवित्तंvi·vit·taṃ सेनासनंse·nā·sa·naṃ भजती”ति।bha·ja·tī

     Tena vuccati “vivittaṁ senāsanaṁ bhajatī”ti.

     (Pāli only)

139. 139

     “अरञ्ञन्”तिa·rañ·ñan निक्खमित्वाnik·kha·mit·vā बहिba·hi इन्दखीलाin·da·khī·lā सब्बमेतंsab·ba·me·taṃ अरञ्ञं।a·rañ·ñaṃ

     “Araññan”ti nikkhamitvā bahi indakhīlā sabbametaṁ araññaṁ.

     (Pāli only)

140. 140

     “रुक्खमूलन्”तिruk·kha·mū·lan रुक्खमूलंयेवruk·kha·mū·laṃ·ye·va रुक्खमूलं।ruk·kha·mū·laṃ

     “Rukkhamūlan”ti rukkhamūlaṁyeva rukkhamūlaṁ.

     (Pāli only)

141. 141

     पब्बतोयेवpab·ba·to·ye·va पब्बतो।pab·ba·to

     Pabbatoyeva pabbato.

     (Pāli only)

142. 142

     कन्दरायेवkan·da·rā·ye·va कन्दरा।kan·da·rā

     Kandarāyeva kandarā.

     (Pāli only)

143. 143

     गिरिगुहायेवgi·ri·gu·hā·ye·va गिरिगुहा।gi·ri·gu·hā

     Giriguhāyeva giriguhā.

     (Pāli only)

144. 144

     सुसानंयेवsu·sā·naṃ·ye·va सुसानं।su·sā·naṃ

     Susānaṁyeva susānaṁ.

     (Pāli only)

145. 145

     अब्भोकासोयेवab·bho·kā·so·ye·va अब्भोकासो।ab·bho·kā·so

     Abbhokāsoyeva abbhokāso.

     (Pāli only)

146. 146

     पलालपुञ्जोयेवpa·lā·la·puñ·jo·ye·va पलालपुञ्जो।pa·lā·la·puñ·jo

     Palālapuñjoyeva palālapuñjo.

     (Pāli only)

147. 147

     “वनपत्थन्”तिva·na·pat·than दूरानमेतंdū·rā·na·me·taṃ सेनासनानंse·nā·sa·nā·naṃ अधिवचनं।a·dhi·va·ca·naṃ

     “Vanapatthan”ti dūrānametaṁ senāsanānaṁ adhivacanaṁ.

     (Pāli only)

148. 148

     “वनपत्थन्”तिva·na·pat·than वनसण्डानमेतंva·na·saṇ·ḍā·na·me·taṃ सेनासनानंse·nā·sa·nā·naṃ अधिवचनं।a·dhi·va·ca·naṃ

     “Vanapatthan”ti vanasaṇḍānametaṁ senāsanānaṁ adhivacanaṁ.

     (Pāli only)

149. 149

     “वनपत्थन्”तिva·na·pat·than भीसनकानमेतंbhī·sa·na·kā·na·me·taṃ सेनासनानंse·nā·sa·nā·naṃ अधिवचनं।a·dhi·va·ca·naṃ

     “Vanapatthan”ti bhīsanakānametaṁ senāsanānaṁ adhivacanaṁ.

     (Pāli only)

150. 150

     “वनपत्थन्”तिva·na·pat·than सलोमहंसानमेतंsa·lo·ma·haṃ·sā·na·me·taṃ सेनासनानंse·nā·sa·nā·naṃ अधिवचनं।a·dhi·va·ca·naṃ

     “Vanapatthan”ti salomahaṁsānametaṁ senāsanānaṁ adhivacanaṁ.

     (Pāli only)

151. 151

     “वनपत्थन्”तिva·na·pat·than परियन्तानमेतंpa·ri·yan·tā·na·me·taṃ सेनासनानंse·nā·sa·nā·naṃ अधिवचनं।a·dhi·va·ca·naṃ

     “Vanapatthan”ti pariyantānametaṁ senāsanānaṁ adhivacanaṁ.

     (Pāli only)

152. 152

     “वनपत्थन्”तिva·na·pat·than नna मनुस्सूपचारानमेतंma·nus·sū·pa·cā·rā·na·me·taṃ सेनासनानंse·nā·sa·nā·naṃ अधिवचनं।a·dhi·va·ca·naṃ

     “Vanapatthan”ti na manussūpacārānametaṁ senāsanānaṁ adhivacanaṁ.

     (Pāli only)

153. 153

     “वनपत्थन्”तिva·na·pat·than दुरभिसम्भवानमेतंdu·ra·bhi·sam·bha·vā·na·me·taṃ सेनासनानंse·nā·sa·nā·naṃ अधिवचनं।a·dhi·va·ca·naṃ

     “Vanapatthan”ti durabhisambhavānametaṁ senāsanānaṁ adhivacanaṁ.

     (Pāli only)

154. 154

     “अप्पसद्दन्”तिap·pa·sad·dan सन्तिकेsan·ti·ke चेपिce·pi सेनासनंse·nā·sa·naṃ होति,ho·ti तञ्चtañ·ca अनाकिण्णंa·nā·kiṇ·ṇaṃ गहट्ठेहिga·haṭ·ṭhe·hi पब्बजितेहि।pab·ba·ji·te·hi

     “Appasaddan”ti santike cepi senāsanaṁ hoti, tañca anākiṇṇaṁ gahaṭṭhehi pabbajitehi.

     (Pāli only)

155. 155

     तेनte·na तंtaṃ अप्पसद्दं।ap·pa·sad·daṃ

     Tena taṁ appasaddaṁ.

     (Pāli only)

156. 156

     दूरेdū·re चेपिce·pi सेनासनंse·nā·sa·naṃ होति,ho·ti तञ्चtañ·ca अनाकिण्णंa·nā·kiṇ·ṇaṃ गहट्ठेहिga·haṭ·ṭhe·hi पब्बजितेहि।pab·ba·ji·te·hi

     Dūre cepi senāsanaṁ hoti, tañca anākiṇṇaṁ gahaṭṭhehi pabbajitehi.

     (Pāli only)

157. 157

     तेनte·na तंtaṃ अप्पसद्दं।ap·pa·sad·daṃ

     Tena taṁ appasaddaṁ.

     (Pāli only)

158. 158

     “अप्पनिग्घोसन्”तिap·pa·nig·gho·san यदेवya·de·va तंtaṃ अप्पसद्दंap·pa·sad·daṃ तदेवta·de·va तंtaṃ अप्पनिग्घोसं।ap·pa·nig·gho·saṃ

     “Appanigghosan”ti yadeva taṁ appasaddaṁ tadeva taṁ appanigghosaṁ.

     (Pāli only)

159. 159

     यदेवya·de·va तंtaṃ अप्पनिग्घोसंap·pa·nig·gho·saṃ तदेवta·de·va तंtaṃ विजनवातं।vi·ja·na·vā·taṃ

     Yadeva taṁ appanigghosaṁ tadeva taṁ vijanavātaṁ.

     (Pāli only)

160. 160

     यदेवya·de·va तंtaṃ विजनवातंvi·ja·na·vā·taṃ तदेवta·de·va तंtaṃ मनुस्सराहस्सेय्यकं।ma·nus·sa·rā·has·sey·ya·kaṃ

     Yadeva taṁ vijanavātaṁ tadeva taṁ manussarāhasseyyakaṁ.

     (Pāli only)

161. 161

     यदेवya·de·va तंtaṃ मनुस्सराहस्सेय्यकंma·nus·sa·rā·has·sey·ya·kaṃ तदेवta·de·va तंtaṃ पटिसल्लानसारुप्पं।pa·ṭi·sal·lā·na·sā·rup·paṃ

     Yadeva taṁ manussarāhasseyyakaṁ tadeva taṁ paṭisallānasāruppaṁ.

     (Pāli only)

162. 162

     “अरञ्ञगतोa·rañ·ña·ga·to वाvā रुक्खमूलगतोruk·kha·mū·la·ga·to वाvā सुञ्ञागारगतोsuñ·ñā·gā·ra·ga·to वा”तिvā अरञ्ञगतोa·rañ·ña·ga·to वाvā होतिho·ti रुक्खमूलगतोruk·kha·mū·la·ga·to वाvā सुञ्ञागारगतोsuñ·ñā·gā·ra·ga·to वा।vā

     “Araññagato vā rukkhamūlagato vā suññāgāragato vā”ti araññagato vā hoti rukkhamūlagato vā suññāgāragato vā.

     (Pāli only)

163. 163

     “निसीदतिni·sī·da·ti पल्लङ्कंpal·laṅ·kaṃ आभुजित्वा”तिā·bhu·jit·vā निसिन्नोni·sin·no होतिho·ti पल्लङ्कंpal·laṅ·kaṃ आभुजित्वा।ā·bhu·jit·vā

     “Nisīdati pallaṅkaṁ ābhujitvā”ti nisinno hoti pallaṅkaṁ ābhujitvā.

     (Pāli only)

164. 164

     “उजुंu·juṃ कायंkā·yaṃ पणिधाया”तिpa·ṇi·dhā·yā उजुकोu·ju·ko होतिho·ti कायोkā·yo ठितोṭhi·to पणिहितो।pa·ṇi·hi·to

     “Ujuṁ kāyaṁ paṇidhāyā”ti ujuko hoti kāyo ṭhito paṇihito.

     (Pāli only)

165. 165

     “परिमुखंpa·ri·mu·khaṃ सतिंsa·tiṃ उपट्ठपेत्वा”तिu·paṭ·ṭha·pet·vā तत्थtat·tha कतमाka·ta·mā सति?sa·ti

     “Parimukhaṁ satiṁ upaṭṭhapetvā”ti tattha katamā sati?

     (Pāli only)

166. 166

     याyā सतिsa·ti अनुस्सतिa·nus·sa·ti पटिस्सतिpa·ṭis·sa·ti …पे…pe सम्मासति—sam·mā·sa·ti

     Yā sati anussati paṭissati …pe… sammāsati—

     (Pāli only)

167. 167

     अयंa·yaṃ वुच्चतिvuc·ca·ti “सति”।sa·ti

     ayaṁ vuccati “sati”.

     (Pāli only)

168. 168

     अयंa·yaṃ सतिsa·ti उपट्ठिताu·paṭ·ṭhi·tā होतिho·ti सुपट्ठिताsu·paṭ·ṭhi·tā नासिकग्गेnā·si·kag·ge वाvā मुखनिमित्तेmu·kha·ni·mit·te वा।vā

     Ayaṁ sati upaṭṭhitā hoti supaṭṭhitā nāsikagge vā mukhanimitte vā.

     (Pāli only)

169. 169

     तेनte·na वुच्चतिvuc·ca·ti “परिमुखंpa·ri·mu·khaṃ सतिंsa·tiṃ उपट्ठपेत्वा”ति।u·paṭ·ṭha·pet·vā

     Tena vuccati “parimukhaṁ satiṁ upaṭṭhapetvā”ti.

     (Pāli only)

170. 170

     “अभिज्झंa·bhij·jhaṃ लोकेlo·ke पहाया”तिpa·hā·yā तत्थtat·tha कतमाka·ta·mā अभिज्झा?a·bhij·jhā

     “Abhijjhaṁ loke pahāyā”ti tattha katamā abhijjhā?

     (Pāli only)

171. 171

     योyo रागोrā·go सारागोsā·rā·go …पे…pe चित्तस्सcit·tas·sa सारागो—sā·rā·go

     Yo rāgo sārāgo …pe… cittassa sārāgo—

     (Pāli only)

172. 172

     अयंa·yaṃ वुच्चतिvuc·ca·ti “अभिज्झा”।a·bhij·jhā

     ayaṁ vuccati “abhijjhā”.

     (Pāli only)

173. 173

     तत्थtat·tha कतमोka·ta·mo लोको?lo·ko

     Tattha katamo loko?

     (Pāli only)

174. 174

     पञ्चुपादानक्खन्धाpañ·cu·pā·dā·nak·khan·dhā लोको—lo·ko

     Pañcupādānakkhandhā loko—

     (Pāli only)

175. 175

     अयंa·yaṃ वुच्चतिvuc·ca·ti “लोको”।lo·ko

     ayaṁ vuccati “loko”.

     (Pāli only)

176. 176

     अयंa·yaṃ अभिज्झाa·bhij·jhā इमम्हिi·mam·hi लोकेlo·ke सन्ताsan·tā होतिho·ti समिताsa·mi·tā वूपसन्ताvū·pa·san·tā अत्थङ्गताat·thaṅ·ga·tā अब्भत्थङ्गताab·bhat·thaṅ·ga·tā अप्पिताap·pi·tā ब्यप्पिताbyap·pi·tā सोसिताso·si·tā विसोसिताvi·so·si·tā ब्यन्तीकता।byan·tī·ka·tā

     Ayaṁ abhijjhā imamhi loke santā hoti samitā vūpasantā atthaṅgatā abbhatthaṅgatā appitā byappitā sositā visositā byantīkatā.

     (Pāli only)

177. 177

     तेनte·na वुच्चतिvuc·ca·ti “अभिज्झंa·bhij·jhaṃ लोकेlo·ke पहाया”ति।pa·hā·yā

     Tena vuccati “abhijjhaṁ loke pahāyā”ti.

     (Pāli only)

178. 178

     “विगताभिज्झेनvi·ga·tā·bhij·jhe·na चेतसा”तिce·ta·sā तत्थtat·tha कतमंka·ta·maṃ चित्तं?cit·taṃ

     “Vigatābhijjhena cetasā”ti tattha katamaṁ cittaṁ?

     (Pāli only)

179. 179

     यंyaṃ चित्तंcit·taṃ मनोma·no मानसंmā·na·saṃ …पे…pe तज्जामनोविञ्ञाणधातु—taj·jā·ma·no·viñ·ñā·ṇa·dhā·tu

     Yaṁ cittaṁ mano mānasaṁ …pe… tajjāmanoviññāṇadhātu—

     (Pāli only)

180. 180

     इदंi·daṃ वुच्चतिvuc·ca·ti “चित्तं”।cit·taṃ

     idaṁ vuccati “cittaṁ”.

     (Pāli only)

181. 181

     इदंi·daṃ चित्तंcit·taṃ विगताभिज्झंvi·ga·tā·bhij·jhaṃ होति।ho·ti

     Idaṁ cittaṁ vigatābhijjhaṁ hoti.

     (Pāli only)

182. 182

     तेनte·na वुच्चतिvuc·ca·ti “विगताभिज्झेनvi·ga·tā·bhij·jhe·na चेतसा”ति।ce·ta·sā

     Tena vuccati “vigatābhijjhena cetasā”ti.

     (Pāli only)

183. 183

     “विहरती”तिvi·ha·ra·tī इरियतिi·ri·ya·ti वत्ततिvat·ta·ti पालेतिpā·le·ti यपेतिya·pe·ti यापेतिyā·pe·ti चरतिca·ra·ti विहरति।vi·ha·ra·ti

     “Viharatī”ti iriyati vattati pāleti yapeti yāpeti carati viharati.

     (Pāli only)

184. 184

     तेनte·na वुच्चतिvuc·ca·ti “विहरती”ति।vi·ha·ra·tī

     Tena vuccati “viharatī”ti.

     (Pāli only)

185. 185

     “अभिज्झायa·bhij·jhā·ya चित्तंcit·taṃ परिसोधेती”तिpa·ri·so·dhe·tī तत्थtat·tha कतमाka·ta·mā अभिज्झा?a·bhij·jhā

     “Abhijjhāya cittaṁ parisodhetī”ti tattha katamā abhijjhā?

     (Pāli only)

186. 186

     योyo रागोrā·go सारागोsā·rā·go …पे…pe चित्तस्सcit·tas·sa सारागो—sā·rā·go

     Yo rāgo sārāgo …pe… cittassa sārāgo—

     (Pāli only)

187. 187

     अयंa·yaṃ वुच्चतिvuc·ca·ti “अभिज्झा”।a·bhij·jhā

     ayaṁ vuccati “abhijjhā”.

     (Pāli only)

188. 188

     तत्थtat·tha कतमंka·ta·maṃ चित्तं?cit·taṃ

     Tattha katamaṁ cittaṁ?

     (Pāli only)

189. 189

     यंyaṃ चित्तंcit·taṃ मनोma·no मानसंmā·na·saṃ …पे…pe तज्जामनोविञ्ञाणधातु—taj·jā·ma·no·viñ·ñā·ṇa·dhā·tu

     Yaṁ cittaṁ mano mānasaṁ …pe… tajjāmanoviññāṇadhātu—

     (Pāli only)

190. 190

     इदंi·daṃ वुच्चतिvuc·ca·ti “चित्तं”।cit·taṃ

     idaṁ vuccati “cittaṁ”.

     (Pāli only)

191. 191

     इदंi·daṃ चित्तंcit·taṃ इमायi·mā·ya अभिज्झायa·bhij·jhā·ya सोधेतिso·dhe·ti विसोधेतिvi·so·dhe·ti परिसोधेतिpa·ri·so·dhe·ti मोचेतिmo·ce·ti विमोचेतिvi·mo·ce·ti परिमोचेति।pa·ri·mo·ce·ti

     Idaṁ cittaṁ imāya abhijjhāya sodheti visodheti parisodheti moceti vimoceti parimoceti.

     (Pāli only)

192. 192

     तेनte·na वुच्चतिvuc·ca·ti “अभिज्झायa·bhij·jhā·ya चित्तंcit·taṃ परिसोधेती”ति।pa·ri·so·dhe·tī

     Tena vuccati “abhijjhāya cittaṁ parisodhetī”ti.

     (Pāli only)

193. 193

     “ब्यापादपदोसंbyā·pā·da·pa·do·saṃ पहाया”तिpa·hā·yā अत्थिat·thi ब्यापादो,byā·pā·do अत्थिat·thi पदोसो।pa·do·so

     “Byāpādapadosaṁ pahāyā”ti atthi byāpādo, atthi padoso.

     (Pāli only)

194. 194

     तत्थtat·tha कतमोka·ta·mo ब्यापादो?byā·pā·do

     Tattha katamo byāpādo?

     (Pāli only)

195. 195

     योyo चित्तस्सcit·tas·sa आघातोā·ghā·to पटिघातोpa·ṭi·ghā·to पटिघंpa·ṭi·ghaṃ पटिविरोधोpa·ṭi·vi·ro·dho कोपोko·po पकोपोpa·ko·po सम्पकोपोsam·pa·ko·po दोसोdo·so पदोसोpa·do·so सम्पदोसोsam·pa·do·so चित्तस्सcit·tas·sa ब्यापत्तिbyā·pat·ti मनोपदोसोma·no·pa·do·so कोधोko·dho कुज्झनाkuj·jha·nā कुज्झितत्तंkuj·jhi·tat·taṃ दोसोdo·so दुस्सनाdus·sa·nā दुस्सितत्तंdus·si·tat·taṃ ब्यापत्तिbyā·pat·ti ब्यापज्जनाbyā·paj·ja·nā ब्यापज्जितत्तंbyā·paj·ji·tat·taṃ विरोधोvi·ro·dho पटिविरोधोpa·ṭi·vi·ro·dho चण्डिक्कंcaṇ·ḍik·kaṃ असुरोपोa·su·ro·po अनत्तमनताa·nat·ta·ma·na·tā चित्तस्स—cit·tas·sa

     Yo cittassa āghāto paṭighāto paṭighaṁ paṭivirodho kopo pakopo sampakopo doso padoso sampadoso cittassa byāpatti manopadoso kodho kujjhanā kujjhitattaṁ doso dussanā dussitattaṁ byāpatti byāpajjanā byāpajjitattaṁ virodho paṭivirodho caṇḍikkaṁ asuropo anattamanatā cittassa—

     (Pāli only)

196. 196

     अयंa·yaṃ वुच्चतिvuc·ca·ti “ब्यापादो”।byā·pā·do

     ayaṁ vuccati “byāpādo”.

     (Pāli only)

197. 197

     तत्थtat·tha कतमोka·ta·mo पदोसो?pa·do·so

     Tattha katamo padoso?

     (Pāli only)

198. 198

     योyo ब्यापादोbyā·pā·do सोso पदोसो,pa·do·so योyo पदोसोpa·do·so सोso ब्यापादो।byā·pā·do

     Yo byāpādo so padoso, yo padoso so byāpādo.

     (Pāli only)

199. 199

     इतिi·ti अयञ्चa·yañ·ca ब्यापादोbyā·pā·do अयञ्चa·yañ·ca पदोसोpa·do·so सन्ताsan·tā होन्तिhon·ti समिताsa·mi·tā वूपसन्ताvū·pa·san·tā अत्थङ्गताat·thaṅ·ga·tā अब्भत्थङ्गताab·bhat·thaṅ·ga·tā अप्पिताap·pi·tā ब्यप्पिताbyap·pi·tā सोसिताso·si·tā विसोसिताvi·so·si·tā ब्यन्तीकता।byan·tī·ka·tā

     Iti ayañca byāpādo ayañca padoso santā honti samitā vūpasantā atthaṅgatā abbhatthaṅgatā appitā byappitā sositā visositā byantīkatā.

     (Pāli only)

200. 200

     तेनte·na वुच्चतिvuc·ca·ti “ब्यापादपदोसंbyā·pā·da·pa·do·saṃ पहाया”ति।pa·hā·yā

     Tena vuccati “byāpādapadosaṁ pahāyā”ti.

     (Pāli only)

201. 201

     “अब्यापन्नचित्तो”तिab·yā·pan·na·cit·to तत्थtat·tha कतमंka·ta·maṃ चित्तं?cit·taṃ

     “Abyāpannacitto”ti tattha katamaṁ cittaṁ?

     (Pāli only)

202. 202

     यंyaṃ चित्तंcit·taṃ मनोma·no मानसंmā·na·saṃ …पे…pe तज्जामनोविञ्ञाणधातु—taj·jā·ma·no·viñ·ñā·ṇa·dhā·tu

     Yaṁ cittaṁ mano mānasaṁ …pe… tajjāmanoviññāṇadhātu—

     (Pāli only)

203. 203

     इदंi·daṃ वुच्चतिvuc·ca·ti “चित्तं”।cit·taṃ

     idaṁ vuccati “cittaṁ”.

     (Pāli only)

204. 204

     इदंi·daṃ चित्तंcit·taṃ अब्यापन्नंab·yā·pan·naṃ होति।ho·ti

     Idaṁ cittaṁ abyāpannaṁ hoti.

     (Pāli only)

205. 205

     तेनte·na वुच्चतिvuc·ca·ti “अब्यापन्नचित्तो”ति।ab·yā·pan·na·cit·to

     Tena vuccati “abyāpannacitto”ti.

     (Pāli only)

206. 206

     “विहरती”तिvi·ha·ra·tī …पे…pe

     “Viharatī”ti …pe…

     (Pāli only)

207. 207

     तेनte·na वुच्चतिvuc·ca·ti “विहरती”ति।vi·ha·ra·tī

     tena vuccati “viharatī”ti.

     (Pāli only)

208. 208

     “ब्यापादपदोसाbyā·pā·da·pa·do·sā चित्तंcit·taṃ परिसोधेती”ति।pa·ri·so·dhe·tī

     “Byāpādapadosā cittaṁ parisodhetī”ti.

     (Pāli only)

209. 209

     अत्थिat·thi ब्यापादोbyā·pā·do अत्थिat·thi पदोसो।pa·do·so

     Atthi byāpādo atthi padoso.

     (Pāli only)

210. 210

     तत्थtat·tha कतमोka·ta·mo ब्यापादो?byā·pā·do

     Tattha katamo byāpādo?

     (Pāli only)

211. 211

     योyo चित्तस्सcit·tas·sa आघातोā·ghā·to …पे…pe

     Yo cittassa āghāto …pe…

     (Pāli only)

212. 212

     चण्डिक्कंcaṇ·ḍik·kaṃ असुरोपोa·su·ro·po अनत्तमनताa·nat·ta·ma·na·tā चित्तस्स—cit·tas·sa

     caṇḍikkaṁ asuropo anattamanatā cittassa—

     (Pāli only)

213. 213

     अयंa·yaṃ वुच्चतिvuc·ca·ti “ब्यापादो”।byā·pā·do

     ayaṁ vuccati “byāpādo”.

     (Pāli only)

214. 214

     तत्थtat·tha कतमोka·ta·mo पदोसो?pa·do·so

     Tattha katamo padoso?

     (Pāli only)

215. 215

     योyo ब्यापादोbyā·pā·do सोso पदोसो,pa·do·so योyo पदोसोpa·do·so सोso ब्यापादो।byā·pā·do

     Yo byāpādo so padoso, yo padoso so byāpādo.

     (Pāli only)

216. 216

     तत्थtat·tha कतमंka·ta·maṃ चित्तं?cit·taṃ

     Tattha katamaṁ cittaṁ?

     (Pāli only)

217. 217

     यंyaṃ चित्तंcit·taṃ मनोma·no मानसंmā·na·saṃ …पे…pe तज्जामनोविञ्ञाणधातु—taj·jā·ma·no·viñ·ñā·ṇa·dhā·tu

     Yaṁ cittaṁ mano mānasaṁ …pe… tajjāmanoviññāṇadhātu—

     (Pāli only)

218. 218

     इदंi·daṃ वुच्चतिvuc·ca·ti “चित्तं”।cit·taṃ

     idaṁ vuccati “cittaṁ”.

     (Pāli only)

219. 219

     इदंi·daṃ चित्तंcit·taṃ इमम्हाi·mam·hā ब्यापादपदोसाbyā·pā·da·pa·do·sā सोधेतिso·dhe·ti विसोधेतिvi·so·dhe·ti परिसोधेतिpa·ri·so·dhe·ti मोचेतिmo·ce·ti विमोचेतिvi·mo·ce·ti परिमोचेति।pa·ri·mo·ce·ti

     Idaṁ cittaṁ imamhā byāpādapadosā sodheti visodheti parisodheti moceti vimoceti parimoceti.

     (Pāli only)

220. 220

     तेनte·na वुच्चतिvuc·ca·ti “ब्यापादपदोसाbyā·pā·da·pa·do·sā चित्तंcit·taṃ परिसोधेती”ति।pa·ri·so·dhe·tī

     Tena vuccati “byāpādapadosā cittaṁ parisodhetī”ti.

     (Pāli only)

221. 221

     “थिनमिद्धंthi·na·mid·dhaṃ पहाया”तिpa·hā·yā अत्थिat·thi थिनं,thi·naṃ अत्थिat·thi मिद्धं।mid·dhaṃ

     “Thinamiddhaṁ pahāyā”ti atthi thinaṁ, atthi middhaṁ.

     (Pāli only)

222. 222

     तत्थtat·tha कतमंka·ta·maṃ थिनं?thi·naṃ

     Tattha katamaṁ thinaṁ?

     (Pāli only)

223. 223

     याyā चित्तस्सcit·tas·sa अकल्यताa·kal·ya·tā अकम्मञ्ञताa·kam·mañ·ña·tā ओलीयनाo·lī·ya·nā सल्लीयनाsal·lī·ya·nā लीनंlī·naṃ लीयनाlī·ya·nā लीयितत्तंlī·yi·tat·taṃ थिनंthi·naṃ थियनाthi·ya·nā थियितत्तंthi·yi·tat·taṃ चित्तस्स—cit·tas·sa

     Yā cittassa akalyatā akammaññatā olīyanā sallīyanā līnaṁ līyanā līyitattaṁ thinaṁ thiyanā thiyitattaṁ cittassa—

     (Pāli only)

224. 224

     इदंi·daṃ वुच्चतिvuc·ca·ti “थिनं”।thi·naṃ

     idaṁ vuccati “thinaṁ”.

     (Pāli only)

225. 225

     तत्थtat·tha कतमंka·ta·maṃ मिद्धं?mid·dhaṃ

     Tattha katamaṁ middhaṁ?

     (Pāli only)

226. 226

     याyā कायस्सkā·yas·sa अकल्यताa·kal·ya·tā अकम्मञ्ञताa·kam·mañ·ña·tā ओनाहोo·nā·ho परियोनाहोpa·ri·yo·nā·ho अन्तोसमोरोधोan·to·sa·mo·ro·dho मिद्धंmid·dhaṃ सुप्पंsup·paṃ पचलायिकाpa·ca·lā·yi·kā सुप्पंsup·paṃ सुप्पनाsup·pa·nā सुप्पितत्तं—sup·pi·tat·taṃ

     Yā kāyassa akalyatā akammaññatā onāho pariyonāho antosamorodho middhaṁ suppaṁ pacalāyikā suppaṁ suppanā suppitattaṁ—

     (Pāli only)

227. 227

     इदंi·daṃ वुच्चतिvuc·ca·ti “मिद्धं”।mid·dhaṃ

     idaṁ vuccati “middhaṁ”.

     (Pāli only)

228. 228

     इतिi·ti इदञ्चi·dañ·ca थिनंthi·naṃ इदञ्चi·dañ·ca मिद्धंmid·dhaṃ सन्ताsan·tā होन्तिhon·ti समिताsa·mi·tā वूपसन्ताvū·pa·san·tā अत्थङ्गताat·thaṅ·ga·tā अब्भत्थङ्गताab·bhat·thaṅ·ga·tā अप्पिताap·pi·tā ब्यप्पिताbyap·pi·tā सोसिताso·si·tā विसोसिताvi·so·si·tā ब्यन्तीकता।byan·tī·ka·tā

     Iti idañca thinaṁ idañca middhaṁ santā honti samitā vūpasantā atthaṅgatā abbhatthaṅgatā appitā byappitā sositā visositā byantīkatā.

     (Pāli only)

229. 229

     तेनte·na वुच्चतिvuc·ca·ti “थिनमिद्धंthi·na·mid·dhaṃ पहाया”ति।pa·hā·yā

     Tena vuccati “thinamiddhaṁ pahāyā”ti.

     (Pāli only)

230. 230

     “विगतथिनमिद्धो”ति।vi·ga·ta·thi·na·mid·dho

     “Vigatathinamiddho”ti.

     (Pāli only)

231. 231

     तस्सtas·sa थिनमिद्धस्सthi·na·mid·dhas·sa चत्तत्ताcat·tat·tā वन्तत्ताvan·tat·tā मुत्तत्ताmut·tat·tā पहीनत्ताpa·hī·nat·tā पटिनिस्सट्ठत्ताpa·ṭi·nis·saṭ·ṭhat·tā पहीनपटिनिस्सट्ठत्ता।pa·hī·na·pa·ṭi·nis·saṭ·ṭhat·tā

     Tassa thinamiddhassa cattattā vantattā muttattā pahīnattā paṭinissaṭṭhattā pahīnapaṭinissaṭṭhattā.

     (Pāli only)

232. 232

     तेनte·na वुच्चतिvuc·ca·ti “विगतथिनमिद्धो”ति।vi·ga·ta·thi·na·mid·dho

     Tena vuccati “vigatathinamiddho”ti.

     (Pāli only)

233. 233

     “विहरती”तिvi·ha·ra·tī …पे…pe

     “Viharatī”ti …pe…

     (Pāli only)

234. 234

     तेनte·na वुच्चतिvuc·ca·ti “विहरती”ति।vi·ha·ra·tī

     tena vuccati “viharatī”ti.

     (Pāli only)

235. 235

     “आलोकसञ्ञी”ति।ā·lo·ka·sañ·ñī

     “Ālokasaññī”ti.

     (Pāli only)

236. 236

     तत्थtat·tha कतमाka·ta·mā सञ्ञा?sañ·ñā

     Tattha katamā saññā?

     (Pāli only)

237. 237

     याyā सञ्ञाsañ·ñā सञ्जाननाsañ·jā·na·nā सञ्जानितत्तं—sañ·jā·ni·tat·taṃ

     Yā saññā sañjānanā sañjānitattaṁ—

     (Pāli only)

238. 238

     अयंa·yaṃ वुच्चतिvuc·ca·ti “सञ्ञा”।sañ·ñā

     ayaṁ vuccati “saññā”.

     (Pāli only)

239. 239

     अयंa·yaṃ सञ्ञाsañ·ñā आलोकाā·lo·kā होतिho·ti विवटाvi·va·ṭā परिसुद्धाpa·ri·sud·dhā परियोदाता।pa·ri·yo·dā·tā

     Ayaṁ saññā ālokā hoti vivaṭā parisuddhā pariyodātā.

     (Pāli only)

240. 240

     तेनte·na वुच्चतिvuc·ca·ti “आलोकसञ्ञी”ति।ā·lo·ka·sañ·ñī

     Tena vuccati “ālokasaññī”ti.

     (Pāli only)

241. 241

     “सतोsa·to सम्पजानो”ति।sam·pa·jā·no

     “Sato sampajāno”ti.

     (Pāli only)

242. 242

     तत्थtat·tha कतमाka·ta·mā सति?sa·ti

     Tattha katamā sati?

     (Pāli only)

243. 243

     याyā सतिsa·ti अनुस्सतिa·nus·sa·ti …पे…pe सम्मासति—sam·mā·sa·ti

     Yā sati anussati …pe… sammāsati—

     (Pāli only)

244. 244

     अयंa·yaṃ वुच्चतिvuc·ca·ti “सति”।sa·ti

     ayaṁ vuccati “sati”.

     (Pāli only)

245. 245

     तत्थtat·tha कतमंka·ta·maṃ सम्पजञ्ञं?sam·pa·jañ·ñaṃ

     Tattha katamaṁ sampajaññaṁ?

     (Pāli only)

246. 246

     याyā पञ्ञाpañ·ñā पजाननाpa·jā·na·nā …पे…pe अमोहोa·mo·ho धम्मविचयोdham·ma·vi·ca·yo सम्मादिट्ठि—sam·mā·diṭ·ṭhi

     Yā paññā pajānanā …pe… amoho dhammavicayo sammādiṭṭhi—

     (Pāli only)

247. 247

     इदंi·daṃ वुच्चतिvuc·ca·ti “सम्पजञ्ञं”।sam·pa·jañ·ñaṃ

     idaṁ vuccati “sampajaññaṁ”.

     (Pāli only)

248. 248

     इतिi·ti इमायi·mā·ya चca सतियाsa·ti·yā इमिनाi·mi·nā चca सम्पजञ्ञेनsam·pa·jañ·ñe·na उपेतोu·pe·to होतिho·ti …पे…pe समन्नागतो।sa·man·nā·ga·to

     Iti imāya ca satiyā iminā ca sampajaññena upeto hoti …pe… samannāgato.

     (Pāli only)

249. 249

     तेनte·na वुच्चतिvuc·ca·ti “सतोsa·to सम्पजानो”ति।sam·pa·jā·no

     Tena vuccati “sato sampajāno”ti.

     (Pāli only)

250. 250

     “थिनमिद्धाthi·na·mid·dhā चित्तंcit·taṃ परिसोधेती”ति।pa·ri·so·dhe·tī

     “Thinamiddhā cittaṁ parisodhetī”ti.

     (Pāli only)

251. 251

     अत्थिat·thi थिनं,thi·naṃ अत्थिat·thi मिद्धं।mid·dhaṃ

     Atthi thinaṁ, atthi middhaṁ.

     (Pāli only)

252. 252

     तत्थtat·tha कतमंka·ta·maṃ थिनंthi·naṃ …पे…pe

     Tattha katamaṁ thinaṁ …pe…

     (Pāli only)

253. 253

     इदंi·daṃ वुच्चतिvuc·ca·ti “थिनं”।thi·naṃ

     idaṁ vuccati “thinaṁ”.

     (Pāli only)

254. 254

     तत्थtat·tha कतमंka·ta·maṃ मिद्धंmid·dhaṃ …पे…pe

     Tattha katamaṁ middhaṁ …pe…

     (Pāli only)

255. 255

     इदंi·daṃ वुच्चतिvuc·ca·ti “मिद्धं”।mid·dhaṃ

     idaṁ vuccati “middhaṁ”.

     (Pāli only)

256. 256

     तत्थtat·tha कतमंka·ta·maṃ चित्तंcit·taṃ …पे…pe

     Tattha katamaṁ cittaṁ …pe…

     (Pāli only)

257. 257

     इदंi·daṃ वुच्चतिvuc·ca·ti “चित्तं”।cit·taṃ

     idaṁ vuccati “cittaṁ”.

     (Pāli only)

258. 258

     इदंi·daṃ चित्तंcit·taṃ इमम्हाi·mam·hā थिनमिद्धाthi·na·mid·dhā सोधेतिso·dhe·ti विसोधेतिvi·so·dhe·ti परिसोधेतिpa·ri·so·dhe·ti मोचेतिmo·ce·ti विमोचेतिvi·mo·ce·ti परिमोचेति।pa·ri·mo·ce·ti

     Idaṁ cittaṁ imamhā thinamiddhā sodheti visodheti parisodheti moceti vimoceti parimoceti.

     (Pāli only)

259. 259

     तेनte·na वुच्चतिvuc·ca·ti “थिनमिद्धाthi·na·mid·dhā चित्तंcit·taṃ परिसोधेती”ति।pa·ri·so·dhe·tī

     Tena vuccati “thinamiddhā cittaṁ parisodhetī”ti.

     (Pāli only)

260. 260

     “उद्धच्चकुक्कुच्चंud·dhac·ca·kuk·kuc·caṃ पहाया”तिpa·hā·yā अत्थिat·thi उद्धच्चं,ud·dhac·caṃ अत्थिat·thi कुक्कुच्चं।kuk·kuc·caṃ

     “Uddhaccakukkuccaṁ pahāyā”ti atthi uddhaccaṁ, atthi kukkuccaṁ.

     (Pāli only)

261. 261

     तत्थtat·tha कतमंka·ta·maṃ उद्धच्चं?ud·dhac·caṃ

     Tattha katamaṁ uddhaccaṁ?

     (Pāli only)

262. 262

     यंyaṃ चित्तस्सcit·tas·sa उद्धच्चंud·dhac·caṃ अवूपसमोa·vū·pa·sa·mo चेतसोce·ta·so विक्खेपोvik·khe·po भन्तत्तंbhan·tat·taṃ चित्तस्स—cit·tas·sa

     Yaṁ cittassa uddhaccaṁ avūpasamo cetaso vikkhepo bhantattaṁ cittassa—

     (Pāli only)

263. 263

     इदंi·daṃ वुच्चतिvuc·ca·ti “उद्धच्चं”।ud·dhac·caṃ

     idaṁ vuccati “uddhaccaṁ”.

     (Pāli only)

264. 264

     तत्थtat·tha कतमंka·ta·maṃ कुक्कुच्चं?kuk·kuc·caṃ

     Tattha katamaṁ kukkuccaṁ?

     (Pāli only)

265. 265

     अकप्पियेa·kap·pi·ye कप्पियसञ्ञिता,kap·pi·ya·sañ·ñi·tā कप्पियेkap·pi·ye अकप्पियसञ्ञिता,a·kap·pi·ya·sañ·ñi·tā अवज्जेa·vaj·je वज्जसञ्ञिता,vaj·ja·sañ·ñi·tā वज्जेvaj·je अवज्जसञ्ञिता,a·vaj·ja·sañ·ñi·tā यंyaṃ एवरूपंe·va·rū·paṃ कुक्कुच्चंkuk·kuc·caṃ कुक्कुच्चायनाkuk·kuc·cā·ya·nā कुक्कुच्चायितत्तंkuk·kuc·cā·yi·tat·taṃ चेतसोce·ta·so विप्पटिसारोvip·pa·ṭi·sā·ro मनोविलेखा—ma·no·vi·le·khā

     Akappiye kappiyasaññitā, kappiye akappiyasaññitā, avajje vajjasaññitā, vajje avajjasaññitā, yaṁ evarūpaṁ kukkuccaṁ kukkuccāyanā kukkuccāyitattaṁ cetaso vippaṭisāro manovilekhā—

     (Pāli only)

266. 266

     इदंi·daṃ वुच्चतिvuc·ca·ti “कुक्कुच्चं”।kuk·kuc·caṃ

     idaṁ vuccati “kukkuccaṁ”.

     (Pāli only)

267. 267

     इतिi·ti इदञ्चi·dañ·ca उद्धच्चंud·dhac·caṃ इदञ्चi·dañ·ca कुक्कुच्चंkuk·kuc·caṃ सन्ताsan·tā होन्तिhon·ti समिताsa·mi·tā वूपसन्ताvū·pa·san·tā अत्थङ्गताat·thaṅ·ga·tā अब्भत्थङ्गताab·bhat·thaṅ·ga·tā अप्पिताap·pi·tā ब्यप्पिताbyap·pi·tā सोसिताso·si·tā विसोसिताvi·so·si·tā ब्यन्तीकता।byan·tī·ka·tā

     Iti idañca uddhaccaṁ idañca kukkuccaṁ santā honti samitā vūpasantā atthaṅgatā abbhatthaṅgatā appitā byappitā sositā visositā byantīkatā.

     (Pāli only)

268. 268

     तेनte·na वुच्चतिvuc·ca·ti “उद्धच्चकुक्कुच्चंud·dhac·ca·kuk·kuc·caṃ पहाया”ति।pa·hā·yā

     Tena vuccati “uddhaccakukkuccaṁ pahāyā”ti.

     (Pāli only)

269. 269

     “अनुद्धतो”तिa·nud·dha·to तस्सtas·sa उद्धच्चकुक्कुच्चस्सud·dhac·ca·kuk·kuc·cas·sa चत्तत्ताcat·tat·tā वन्तत्ताvan·tat·tā मुत्तत्ताmut·tat·tā पहीनत्ताpa·hī·nat·tā पटिनिस्सट्ठत्ताpa·ṭi·nis·saṭ·ṭhat·tā पहीनपटिनिस्सट्ठत्ता।pa·hī·na·pa·ṭi·nis·saṭ·ṭhat·tā

     “Anuddhato”ti tassa uddhaccakukkuccassa cattattā vantattā muttattā pahīnattā paṭinissaṭṭhattā pahīnapaṭinissaṭṭhattā.

     (Pāli only)

270. 270

     तेनte·na वुच्चतिvuc·ca·ti “अनुद्धतो”ति।a·nud·dha·to

     Tena vuccati “anuddhato”ti.

     (Pāli only)

271. 271

     “विहरती”तिvi·ha·ra·tī …पे…pe

     “Viharatī”ti …pe…

     (Pāli only)

272. 272

     तेनte·na वुच्चतिvuc·ca·ti “विहरती”ति।vi·ha·ra·tī

     tena vuccati “viharatī”ti.

     (Pāli only)

273. 273

     (…)

     (…)

     (Pāli only)

274. 274

     “वूपसन्तचित्तो”ति।vū·pa·san·ta·cit·to

     “Vūpasantacitto”ti.

     (Pāli only)

275. 275

     तत्थtat·tha कतमंka·ta·maṃ चित्तं?cit·taṃ

     Tattha katamaṁ cittaṁ?

     (Pāli only)

276. 276

     यंyaṃ चित्तंcit·taṃ मनोma·no मानसंmā·na·saṃ …पे…pe तज्जामनोविञ्ञाणधातु—taj·jā·ma·no·viñ·ñā·ṇa·dhā·tu

     Yaṁ cittaṁ mano mānasaṁ …pe… tajjāmanoviññāṇadhātu—

     (Pāli only)

277. 277

     इदंi·daṃ वुच्चतिvuc·ca·ti “चित्तं”।cit·taṃ

     idaṁ vuccati “cittaṁ”.

     (Pāli only)

278. 278

     इदंi·daṃ चित्तंcit·taṃ अज्झत्तंaj·jhat·taṃ सन्तंsan·taṃ होतिho·ti समितंsa·mi·taṃ वूपसन्तं।vū·pa·san·taṃ

     Idaṁ cittaṁ ajjhattaṁ santaṁ hoti samitaṁ vūpasantaṁ.

     (Pāli only)

279. 279

     तेनte·na वुच्चतिvuc·ca·ti “अज्झत्तंaj·jhat·taṃ वूपसन्तचित्तो”ति।vū·pa·san·ta·cit·to

     Tena vuccati “ajjhattaṁ vūpasantacitto”ti.

     (Pāli only)

280. 280

     “उद्धच्चकुक्कुच्चाud·dhac·ca·kuk·kuc·cā चित्तंcit·taṃ परिसोधेती”तिpa·ri·so·dhe·tī अत्थिat·thi उद्धच्चं,ud·dhac·caṃ अत्थिat·thi कुक्कुच्चं।kuk·kuc·caṃ

     “Uddhaccakukkuccā cittaṁ parisodhetī”ti atthi uddhaccaṁ, atthi kukkuccaṁ.

     (Pāli only)

281. 281

     तत्थtat·tha कतमंka·ta·maṃ उद्धच्चं?ud·dhac·caṃ

     Tattha katamaṁ uddhaccaṁ?

     (Pāli only)

282. 282

     यंyaṃ चित्तस्सcit·tas·sa उद्धच्चंud·dhac·caṃ अवूपसमोa·vū·pa·sa·mo चेतसोce·ta·so विक्खेपोvik·khe·po भन्तत्तंbhan·tat·taṃ चित्तस्स—cit·tas·sa

     Yaṁ cittassa uddhaccaṁ avūpasamo cetaso vikkhepo bhantattaṁ cittassa—

     (Pāli only)

283. 283

     इदंi·daṃ वुच्चतिvuc·ca·ti “उद्धच्चं”।ud·dhac·caṃ

     idaṁ vuccati “uddhaccaṁ”.

     (Pāli only)

284. 284

     तत्थtat·tha कतमंka·ta·maṃ कुक्कुच्चंkuk·kuc·caṃ …पे…pe

     Tattha katamaṁ kukkuccaṁ …pe…

     (Pāli only)

285. 285

     इदंi·daṃ वुच्चतिvuc·ca·ti “कुक्कुच्चं”।kuk·kuc·caṃ

     idaṁ vuccati “kukkuccaṁ”.

     (Pāli only)

286. 286

     तत्थtat·tha कतमंka·ta·maṃ चित्तंcit·taṃ …पे…pe

     Tattha katamaṁ cittaṁ …pe…

     (Pāli only)

287. 287

     इदंi·daṃ वुच्चतिvuc·ca·ti “चित्तं”।cit·taṃ

     idaṁ vuccati “cittaṁ”.

     (Pāli only)

288. 288

     इदंi·daṃ चित्तंcit·taṃ इमम्हाi·mam·hā उद्धच्चकुक्कुच्चाud·dhac·ca·kuk·kuc·cā सोधेतिso·dhe·ti विसोधेतिvi·so·dhe·ti परिसोधेतिpa·ri·so·dhe·ti मोचेतिmo·ce·ti विमोचेतिvi·mo·ce·ti परिमोचेति।pa·ri·mo·ce·ti

     Idaṁ cittaṁ imamhā uddhaccakukkuccā sodheti visodheti parisodheti moceti vimoceti parimoceti.

     (Pāli only)

289. 289

     तेनte·na वुच्चतिvuc·ca·ti “उद्धच्चकुक्कुच्चाud·dhac·ca·kuk·kuc·cā चित्तंcit·taṃ परिसोधेती”ति।pa·ri·so·dhe·tī

     Tena vuccati “uddhaccakukkuccā cittaṁ parisodhetī”ti.

     (Pāli only)

290. 290

     “विचिकिच्छंvi·ci·kic·chaṃ पहाया”ति,pa·hā·yā तत्थtat·tha कतमाka·ta·mā विचिकिच्छा?vi·ci·kic·chā

     “Vicikicchaṁ pahāyā”ti, tattha katamā vicikicchā?

     (Pāli only)

291. 291

     याyā कङ्खाkaṅ·khā कङ्खायनाkaṅ·khā·ya·nā कङ्खायितत्तंkaṅ·khā·yi·tat·taṃ विमतिvi·ma·ti विचिकिच्छाvi·ci·kic·chā द्वेळ्हकंdve·ḷha·kaṃ द्विधापथोdvi·dhā·pa·tho संसयोsaṃ·sa·yo अनेकंसग्गाहोa·ne·kaṃ·sag·gā·ho आसप्पनाā·sap·pa·nā परिसप्पनाpa·ri·sap·pa·nā अपरियोगाहणाa·pa·ri·yo·gā·ha·ṇā छम्भितत्तंcham·bhi·tat·taṃ चित्तस्सcit·tas·sa मनोविलेखो—ma·no·vi·le·kho

     Yā kaṅkhā kaṅkhāyanā kaṅkhāyitattaṁ vimati vicikicchā dveḷhakaṁ dvidhāpatho saṁsayo anekaṁsaggāho āsappanā parisappanā apariyogāhaṇā chambhitattaṁ cittassa manovilekho—

     (Pāli only)

292. 292

     अयंa·yaṃ वुच्चतिvuc·ca·ti “विचिकिच्छा”।vi·ci·kic·chā

     ayaṁ vuccati “vicikicchā”.

     (Pāli only)

293. 293

     अयंa·yaṃ विचिकिच्छाvi·ci·kic·chā सन्ताsan·tā होतिho·ti समिताsa·mi·tā वूपसन्ताvū·pa·san·tā अत्थङ्गताat·thaṅ·ga·tā अब्भत्थङ्गताab·bhat·thaṅ·ga·tā अप्पिताap·pi·tā ब्यप्पिताbyap·pi·tā सोसिताso·si·tā विसोसिताvi·so·si·tā ब्यन्तीकता।byan·tī·ka·tā

     Ayaṁ vicikicchā santā hoti samitā vūpasantā atthaṅgatā abbhatthaṅgatā appitā byappitā sositā visositā byantīkatā.

     (Pāli only)

294. 294

     तेनte·na वुच्चतिvuc·ca·ti “विचिकिच्छंvi·ci·kic·chaṃ पहाया”ति।pa·hā·yā

     Tena vuccati “vicikicchaṁ pahāyā”ti.

     (Pāli only)

295. 295

     “तिण्णविचिकिच्छो”ति,tiṇ·ṇa·vi·ci·kic·cho इमंi·maṃ विचिकिच्छंvi·ci·kic·chaṃ तिण्णोtiṇ·ṇo होतिho·ti उत्तिण्णोut·tiṇ·ṇo नित्तिण्णोnit·tiṇ·ṇo पारङ्गतोpā·raṅ·ga·to पारमनुप्पत्तो।pā·ra·ma·nup·pat·to

     “Tiṇṇavicikiccho”ti, imaṁ vicikicchaṁ tiṇṇo hoti uttiṇṇo nittiṇṇo pāraṅgato pāramanuppatto.

     (Pāli only)

296. 296

     तेनte·na वुच्चतिvuc·ca·ti “तिण्णविचिकिच्छो”ति।tiṇ·ṇa·vi·ci·kic·cho

     Tena vuccati “tiṇṇavicikiccho”ti.

     (Pāli only)

297. 297

     “अकथङ्कथीa·ka·thaṅ·ka·thī कुसलेसुku·sa·le·su धम्मेसू”तिdham·me·sū इमायi·mā·ya विचिकिच्छायvi·ci·kic·chā·ya कुसलेसुku·sa·le·su धम्मेसुdham·me·su नna कङ्खतिkaṅ·kha·ti नna विचिकिच्छतिvi·ci·kic·cha·ti अकथङ्कथीa·ka·thaṅ·ka·thī होतिho·ti निक्कथङ्कथीnik·ka·thaṅ·ka·thī विकथङ्कथो।vi·ka·thaṅ·ka·tho

     “Akathaṅkathī kusalesu dhammesū”ti imāya vicikicchāya kusalesu dhammesu na kaṅkhati na vicikicchati akathaṅkathī hoti nikkathaṅkathī vikathaṅkatho.

     (Pāli only)

298. 298

     तेनte·na वुच्चतिvuc·ca·ti “अकथङ्कथीa·ka·thaṅ·ka·thī कुसलेसुku·sa·le·su धम्मेसू”ति।dham·me·sū

     Tena vuccati “akathaṅkathī kusalesu dhammesū”ti.

     (Pāli only)

299. 299

     “विचिकिच्छायvi·ci·kic·chā·ya चित्तंcit·taṃ परिसोधेती”ति,pa·ri·so·dhe·tī तत्थtat·tha कतमाka·ta·mā विचिकिच्छा?vi·ci·kic·chā

     “Vicikicchāya cittaṁ parisodhetī”ti, tattha katamā vicikicchā?

     (Pāli only)

300. 300

     याyā कङ्खाkaṅ·khā कङ्खायनाkaṅ·khā·ya·nā कङ्खायितत्तंkaṅ·khā·yi·tat·taṃ छम्भितत्तंcham·bhi·tat·taṃ चित्तस्सcit·tas·sa मनोविलेखो—ma·no·vi·le·kho

     Yā kaṅkhā kaṅkhāyanā kaṅkhāyitattaṁ chambhitattaṁ cittassa manovilekho—

     (Pāli only)

301. 301

     अयंa·yaṃ वुच्चतिvuc·ca·ti “विचिकिच्छा”।vi·ci·kic·chā

     ayaṁ vuccati “vicikicchā”.

     (Pāli only)

302. 302

     तत्थtat·tha कतमंka·ta·maṃ चित्तं?cit·taṃ

     Tattha katamaṁ cittaṁ?

     (Pāli only)

303. 303

     यंyaṃ चित्तंcit·taṃ मनोma·no मानसंmā·na·saṃ …पे…pe तज्जामनोविञ्ञाणधातु—taj·jā·ma·no·viñ·ñā·ṇa·dhā·tu

     Yaṁ cittaṁ mano mānasaṁ …pe… tajjāmanoviññāṇadhātu—

     (Pāli only)

304. 304

     इदंi·daṃ वुच्चतिvuc·ca·ti “चित्तं”।cit·taṃ

     idaṁ vuccati “cittaṁ”.

     (Pāli only)

305. 305

     इदंi·daṃ चित्तंcit·taṃ इमायi·mā·ya विचिकिच्छायvi·ci·kic·chā·ya सोधेतिso·dhe·ti विसोधेतिvi·so·dhe·ti परिसोधेतिpa·ri·so·dhe·ti मोचेतिmo·ce·ti विमोचेतिvi·mo·ce·ti परिमोचेति।pa·ri·mo·ce·ti

     Idaṁ cittaṁ imāya vicikicchāya sodheti visodheti parisodheti moceti vimoceti parimoceti.

     (Pāli only)

306. 306

     तेनte·na वुच्चतिvuc·ca·ti “विचिकिच्छायvi·ci·kic·chā·ya चित्तंcit·taṃ परिसोधेती”ति।pa·ri·so·dhe·tī

     Tena vuccati “vicikicchāya cittaṁ parisodhetī”ti.

     (Pāli only)

307. 307

     “इमेi·me पञ्चpañ·ca नीवरणेnī·va·ra·ṇe पहाया”तिpa·hā·yā इमेi·me पञ्चpañ·ca नीवरणाnī·va·ra·ṇā सन्ताsan·tā होन्तिhon·ti समिताsa·mi·tā वूपसन्ताvū·pa·san·tā अत्थङ्गताat·thaṅ·ga·tā अब्भत्थङ्गताab·bhat·thaṅ·ga·tā अप्पिताap·pi·tā ब्यप्पिताbyap·pi·tā सोसिताso·si·tā विसोसिताvi·so·si·tā ब्यन्तीकता।byan·tī·ka·tā

     “Ime pañca nīvaraṇe pahāyā”ti ime pañca nīvaraṇā santā honti samitā vūpasantā atthaṅgatā abbhatthaṅgatā appitā byappitā sositā visositā byantīkatā.

     (Pāli only)

308. 308

     तेनte·na वुच्चतिvuc·ca·ti “इमेi·me पञ्चpañ·ca नीवरणेnī·va·ra·ṇe पहाया”ति।pa·hā·yā

     Tena vuccati “ime pañca nīvaraṇe pahāyā”ti.

     (Pāli only)

309. 309

     “चेतसोce·ta·so उपक्किलेसे”तिu·pak·ki·le·se इमेi·me पञ्चpañ·ca नीवरणाnī·va·ra·ṇā चित्तस्सcit·tas·sa उपक्किलेसा।u·pak·ki·le·sā

     “Cetaso upakkilese”ti ime pañca nīvaraṇā cittassa upakkilesā.

     (Pāli only)

310. 310

     “पञ्ञायpañ·ñā·ya दुब्बलीकरणे”तिdub·ba·lī·ka·ra·ṇe इमेहिi·me·hi पञ्चहिpañ·ca·hi नीवरणेहिnī·va·ra·ṇe·hi अनुप्पन्नाa·nup·pan·nā चेवce·va पञ्ञाpañ·ñā नna उप्पज्जतिup·paj·ja·ti उप्पन्नाup·pan·nā चca पञ्ञाpañ·ñā निरुज्झति।ni·ruj·jha·ti

     “Paññāya dubbalīkaraṇe”ti imehi pañcahi nīvaraṇehi anuppannā ceva paññā na uppajjati uppannā ca paññā nirujjhati.

     (Pāli only)

311. 311

     तेनte·na वुच्चतिvuc·ca·ti “पञ्ञायpañ·ñā·ya दुब्बलीकरणे”ति।dub·ba·lī·ka·ra·ṇe

     Tena vuccati “paññāya dubbalīkaraṇe”ti.

     (Pāli only)

312. 312

     “विविच्चेवvi·vic·ce·va कामेहिkā·me·hi विविच्चvi·vic·ca अकुसलेहिa·ku·sa·le·hi धम्मेही”तिdham·me·hī तत्थtat·tha कतमेka·ta·me कामा?kā·mā

     “Vivicceva kāmehi vivicca akusalehi dhammehī”ti tattha katame kāmā?

     (Pāli only)

313. 313

     छन्दोchan·do कामो,kā·mo रागोrā·go कामो,kā·mo छन्दरागोchan·da·rā·go कामो,kā·mo सङ्कप्पोsaṅ·kap·po कामो,kā·mo रागोrā·go कामो,kā·mo सङ्कप्परागोsaṅ·kap·pa·rā·go कामो—kā·mo

     Chando kāmo, rāgo kāmo, chandarāgo kāmo, saṅkappo kāmo, rāgo kāmo, saṅkapparāgo kāmo—

     (Pāli only)

314. 314

     इमेi·me वुच्चन्तिvuc·can·ti “कामा”।kā·mā

     ime vuccanti “kāmā”.

     (Pāli only)

315. 315

     तत्थtat·tha कतमेka·ta·me अकुसलाa·ku·sa·lā धम्मा?dham·mā

     Tattha katame akusalā dhammā?

     (Pāli only)

316. 316

     कामच्छन्दो,kā·mac·chan·do ब्यापादो,byā·pā·do थिनं,thi·naṃ मिद्धं,mid·dhaṃ उद्धच्चं,ud·dhac·caṃ कुक्कुच्चं,kuk·kuc·caṃ विचिकिच्छा—vi·ci·kic·chā

     Kāmacchando, byāpādo, thinaṁ, middhaṁ, uddhaccaṁ, kukkuccaṁ, vicikicchā—

     (Pāli only)

317. 317

     इमेi·me वुच्चन्तिvuc·can·ti “अकुसलाa·ku·sa·lā धम्मा”।dham·mā

     ime vuccanti “akusalā dhammā”.

     (Pāli only)

318. 318

     इतिi·ti इमेहिi·me·hi चca कामेहिkā·me·hi इमेहिi·me·hi चca अकुसलेहिa·ku·sa·le·hi धम्मेहिdham·me·hi विवित्तोvi·vit·to होति।ho·ti

     Iti imehi ca kāmehi imehi ca akusalehi dhammehi vivitto hoti.

     (Pāli only)

319. 319

     तेनte·na वुच्चतिvuc·ca·ti “विविच्चेवvi·vic·ce·va कामेहिkā·me·hi विविच्चvi·vic·ca अकुसलेहिa·ku·sa·le·hi धम्मेही”ति।dham·me·hī

     Tena vuccati “vivicceva kāmehi vivicca akusalehi dhammehī”ti.

     (Pāli only)

320. 320

     “सवितक्कंsa·vi·tak·kaṃ सविचारन्”तिsa·vi·cā·ran अत्थिat·thi वितक्को,vi·tak·ko अत्थिat·thi विचारो।vi·cā·ro

     “Savitakkaṁ savicāran”ti atthi vitakko, atthi vicāro.

     (Pāli only)

321. 321

     तत्थtat·tha कतमोka·ta·mo वितक्को?vi·tak·ko

     Tattha katamo vitakko?

     (Pāli only)

322. 322

     योyo तक्कोtak·ko वितक्कोvi·tak·ko सङ्कप्पोsaṅ·kap·po अप्पनाap·pa·nā ब्यप्पनाbyap·pa·nā चेतसोce·ta·so अभिनिरोपनाa·bhi·ni·ro·pa·nā सम्मासङ्कप्पो—sam·mā·saṅ·kap·po

     Yo takko vitakko saṅkappo appanā byappanā cetaso abhiniropanā sammāsaṅkappo—

     (Pāli only)

323. 323

     अयंa·yaṃ वुच्चतिvuc·ca·ti “वितक्को”।vi·tak·ko

     ayaṁ vuccati “vitakko”.

     (Pāli only)

324. 324

     तत्थtat·tha कतमोka·ta·mo विचारो?vi·cā·ro

     Tattha katamo vicāro?

     (Pāli only)

325. 325

     योyo चारोcā·ro विचारोvi·cā·ro अनुविचारोa·nu·vi·cā·ro उपविचारोu·pa·vi·cā·ro चित्तस्सcit·tas·sa अनुसन्धनताa·nu·san·dha·na·tā अनुपेक्खनता—a·nu·pek·kha·na·tā

     Yo cāro vicāro anuvicāro upavicāro cittassa anusandhanatā anupekkhanatā—

     (Pāli only)

326. 326

     अयंa·yaṃ वुच्चतिvuc·ca·ti “विचारो”।vi·cā·ro

     ayaṁ vuccati “vicāro”.

     (Pāli only)

327. 327

     इतिi·ti इमिनाi·mi·nā चca वितक्केनvi·tak·ke·na इमिनाi·mi·nā चca विचारेनvi·cā·re·na उपेतोu·pe·to होतिho·ti …पे…pe समन्नागतो।sa·man·nā·ga·to

     Iti iminā ca vitakkena iminā ca vicārena upeto hoti …pe… samannāgato.

     (Pāli only)

328. 328

     तेनte·na वुच्चतिvuc·ca·ti “सवितक्कंsa·vi·tak·kaṃ सविचारन्”ति।sa·vi·cā·ran

     Tena vuccati “savitakkaṁ savicāran”ti.

     (Pāli only)

329. 329

     “विवेकजन्”तिvi·ve·ka·jan वितक्को,vi·tak·ko विचारो,vi·cā·ro पीति,pī·ti सुखं,su·khaṃ चित्तस्सेकग्गता—cit·tas·se·kag·ga·tā

     “Vivekajan”ti vitakko, vicāro, pīti, sukhaṁ, cittassekaggatā—

     (Pāli only)

330. 330

     तेte इमस्मिंi·mas·miṃ विवेकेvi·ve·ke जाताjā·tā होन्तिhon·ti सञ्जाताsañ·jā·tā निब्बत्ताnib·bat·tā अभिनिब्बत्ताa·bhi·nib·bat·tā पातुभूता।pā·tu·bhū·tā

     te imasmiṁ viveke jātā honti sañjātā nibbattā abhinibbattā pātubhūtā.

     (Pāli only)

331. 331

     तेनte·na वुच्चतिvuc·ca·ti “विवेकजन्”ति।vi·ve·ka·jan

     Tena vuccati “vivekajan”ti.

     (Pāli only)

332. 332

     “पीतिसुखन्”तिpī·ti·su·khan अत्थिat·thi पीति,pī·ti अत्थिat·thi सुखं।su·khaṃ

     “Pītisukhan”ti atthi pīti, atthi sukhaṁ.

     (Pāli only)

333. 333

     तत्थtat·tha कतमाka·ta·mā पीति?pī·ti

     Tattha katamā pīti?

     (Pāli only)

334. 334

     याyā पीतिpī·ti पामोज्जंpā·moj·jaṃ आमोदनाā·mo·da·nā पमोदनाpa·mo·da·nā हासोhā·so पहासोpa·hā·so वित्तिvit·ti ओदग्यंo·dag·yaṃ अत्तमनताat·ta·ma·na·tā चित्तस्स—cit·tas·sa

     Yā pīti pāmojjaṁ āmodanā pamodanā hāso pahāso vitti odagyaṁ attamanatā cittassa—

     (Pāli only)

335. 335

     अयंa·yaṃ वुच्चतिvuc·ca·ti “पीति”।pī·ti

     ayaṁ vuccati “pīti”.

     (Pāli only)

336. 336

     तत्थtat·tha कतमंka·ta·maṃ सुखं?su·khaṃ

     Tattha katamaṁ sukhaṁ?

     (Pāli only)

337. 337

     यंyaṃ चेतसिकंce·ta·si·kaṃ सातंsā·taṃ चेतसिकंce·ta·si·kaṃ सुखंsu·khaṃ चेतोसम्फस्सजंce·to·sam·phas·sa·jaṃ सातंsā·taṃ सुखंsu·khaṃ वेदयितंve·da·yi·taṃ चेतोसम्फस्सजाce·to·sam·phas·sa·jā साताsā·tā सुखाsu·khā वेदना—ve·da·nā

     Yaṁ cetasikaṁ sātaṁ cetasikaṁ sukhaṁ cetosamphassajaṁ sātaṁ sukhaṁ vedayitaṁ cetosamphassajā sātā sukhā vedanā—

     (Pāli only)

338. 338

     इदंi·daṃ वुच्चतिvuc·ca·ti “सुखं”।su·khaṃ

     idaṁ vuccati “sukhaṁ”.

     (Pāli only)

339. 339

     इदंi·daṃ सुखंsu·khaṃ इमायi·mā·ya पीतियाpī·ti·yā सहगतंsa·ha·ga·taṃ होतिho·ti सहजातंsa·ha·jā·taṃ संसट्ठंsaṃ·saṭ·ṭhaṃ सम्पयुत्तं।sam·pa·yut·taṃ

     Idaṁ sukhaṁ imāya pītiyā sahagataṁ hoti sahajātaṁ saṁsaṭṭhaṁ sampayuttaṁ.

     (Pāli only)

340. 340

     तेनte·na वुच्चतिvuc·ca·ti “पीतिसुखन्”ति।pī·ti·su·khan

     Tena vuccati “pītisukhan”ti.

     (Pāli only)

341. 341

     “पठमन्”तिpa·ṭha·man गणनानुपुब्बताga·ṇa·nā·nu·pub·ba·tā पठमं।pa·ṭha·maṃ

     “Paṭhaman”ti gaṇanānupubbatā paṭhamaṁ.

     (Pāli only)

342. 342

     इदंi·daṃ पठमंpa·ṭha·maṃ समापज्जतीतिsa·mā·paj·ja·tī·ti पठमं।pa·ṭha·maṃ

     Idaṁ paṭhamaṁ samāpajjatīti paṭhamaṁ.

     (Pāli only)

343. 343

     “झानन्”तिjhā·nan वितक्को,vi·tak·ko विचारो,vi·cā·ro पीति,pī·ti सुखं,su·khaṃ चित्तस्सेकग्गता।cit·tas·se·kag·ga·tā

     “Jhānan”ti vitakko, vicāro, pīti, sukhaṁ, cittassekaggatā.

     (Pāli only)

344. 344

     “उपसम्पज्जा”तिu·pa·sam·paj·jā योyo पठमस्सpa·ṭha·mas·sa झानस्सjhā·nas·sa लाभोlā·bho पटिलाभोpa·ṭi·lā·bho पत्तिpat·ti सम्पत्तिsam·pat·ti फुसनाphu·sa·nā सच्छिकिरियाsac·chi·ki·ri·yā उपसम्पदा।u·pa·sam·pa·dā

     “Upasampajjā”ti yo paṭhamassa jhānassa lābho paṭilābho patti sampatti phusanā sacchikiriyā upasampadā.

     (Pāli only)

345. 345

     “विहरती”तिvi·ha·ra·tī …पे…pe

     “Viharatī”ti …pe…

     (Pāli only)

346. 346

     तेनte·na वुच्चतिvuc·ca·ti “विहरती”ति।vi·ha·ra·tī

     tena vuccati “viharatī”ti.

     (Pāli only)

347. 347

     “वितक्कविचारानंvi·tak·ka·vi·cā·rā·naṃ वूपसमा”ति,vū·pa·sa·mā अत्थिat·thi वितक्को,vi·tak·ko अत्थिat·thi विचारो।vi·cā·ro

     “Vitakkavicārānaṁ vūpasamā”ti, atthi vitakko, atthi vicāro.

     (Pāli only)

348. 348

     तत्थtat·tha कतमोka·ta·mo वितक्को?vi·tak·ko

     Tattha katamo vitakko?

     (Pāli only)

349. 349

     योyo तक्कोtak·ko वितक्कोvi·tak·ko …पे…pe सम्मासङ्कप्पो—sam·mā·saṅ·kap·po

     Yo takko vitakko …pe… sammāsaṅkappo—

     (Pāli only)

350. 350

     अयंa·yaṃ वुच्चतिvuc·ca·ti “वितक्को”।vi·tak·ko

     ayaṁ vuccati “vitakko”.

     (Pāli only)

351. 351

     तत्थtat·tha कतमोka·ta·mo विचारो?vi·cā·ro

     Tattha katamo vicāro?

     (Pāli only)

352. 352

     योyo चारोcā·ro विचारोvi·cā·ro अनुविचारोa·nu·vi·cā·ro उपविचारोu·pa·vi·cā·ro चित्तस्सcit·tas·sa अनुसन्धनताa·nu·san·dha·na·tā अनुपेक्खनता—a·nu·pek·kha·na·tā

     Yo cāro vicāro anuvicāro upavicāro cittassa anusandhanatā anupekkhanatā—

     (Pāli only)

353. 353

     अयंa·yaṃ वुच्चतिvuc·ca·ti “विचारो”।vi·cā·ro

     ayaṁ vuccati “vicāro”.

     (Pāli only)

354. 354

     इतिi·ti अयञ्चa·yañ·ca वितक्कोvi·tak·ko अयञ्चa·yañ·ca विचारोvi·cā·ro सन्ताsan·tā होन्तिhon·ti समिताsa·mi·tā वूपसन्ताvū·pa·san·tā अत्थङ्गताat·thaṅ·ga·tā अब्भत्थङ्गताab·bhat·thaṅ·ga·tā अप्पिताap·pi·tā ब्यप्पिताbyap·pi·tā सोसिताso·si·tā विसोसिताvi·so·si·tā ब्यन्तीकता।byan·tī·ka·tā

     Iti ayañca vitakko ayañca vicāro santā honti samitā vūpasantā atthaṅgatā abbhatthaṅgatā appitā byappitā sositā visositā byantīkatā.

     (Pāli only)

355. 355

     तेनte·na वुच्चतिvuc·ca·ti “वितक्कविचारानंvi·tak·ka·vi·cā·rā·naṃ वूपसमा”ति।vū·pa·sa·mā

     Tena vuccati “vitakkavicārānaṁ vūpasamā”ti.

     (Pāli only)

356. 356

     “अज्झत्तन्”तिaj·jhat·tan यंyaṃ अज्झत्तंaj·jhat·taṃ पच्चत्तं।pac·cat·taṃ

     “Ajjhattan”ti yaṁ ajjhattaṁ paccattaṁ.

     (Pāli only)

357. 357

     “सम्पसादनन्”तिsam·pa·sā·da·nan याyā सद्धाsad·dhā सद्दहनाsad·da·ha·nā ओकप्पनाo·kap·pa·nā अभिप्पसादो।a·bhip·pa·sā·do

     “Sampasādanan”ti yā saddhā saddahanā okappanā abhippasādo.

     (Pāli only)

358. 358

     “चेतसोce·ta·so एकोदिभावन्”तिe·ko·di·bhā·van याyā चित्तस्सcit·tas·sa ठितिṭhi·ti …पे…pe सम्मासमाधि।sam·mā·sa·mā·dhi

     “Cetaso ekodibhāvan”ti yā cittassa ṭhiti …pe… sammāsamādhi.

     (Pāli only)

359. 359

     “अवितक्कंa·vi·tak·kaṃ अविचारन्”तिa·vi·cā·ran अत्थिat·thi वितक्को,vi·tak·ko अत्थिat·thi विचारो।vi·cā·ro

     “Avitakkaṁ avicāran”ti atthi vitakko, atthi vicāro.

     (Pāli only)

360. 360

     तत्थtat·tha कतमोka·ta·mo वितक्को?vi·tak·ko

     Tattha katamo vitakko?

     (Pāli only)

361. 361

     योyo तक्कोtak·ko वितक्कोvi·tak·ko …पे…pe सम्मासङ्कप्पो—sam·mā·saṅ·kap·po

     Yo takko vitakko …pe… sammāsaṅkappo—

     (Pāli only)

362. 362

     अयंa·yaṃ वुच्चतिvuc·ca·ti “वितक्को”।vi·tak·ko

     ayaṁ vuccati “vitakko”.

     (Pāli only)

363. 363

     तत्थtat·tha कतमोka·ta·mo विचारो?vi·cā·ro

     Tattha katamo vicāro?

     (Pāli only)

364. 364

     योyo चारोcā·ro अनुचारोa·nu·cā·ro विचारोvi·cā·ro अनुविचारोa·nu·vi·cā·ro उपविचारोu·pa·vi·cā·ro चित्तस्सcit·tas·sa अनुसन्धनताa·nu·san·dha·na·tā अनुपेक्खनता—a·nu·pek·kha·na·tā

     Yo cāro anucāro vicāro anuvicāro upavicāro cittassa anusandhanatā anupekkhanatā—

     (Pāli only)

365. 365

     अयंa·yaṃ वुच्चतिvuc·ca·ti “विचारो”।vi·cā·ro

     ayaṁ vuccati “vicāro”.

     (Pāli only)

366. 366

     इतिi·ti अयञ्चa·yañ·ca वितक्कोvi·tak·ko अयञ्चa·yañ·ca विचारोvi·cā·ro सन्ताsan·tā होन्तिhon·ti समिताsa·mi·tā वूपसन्ताvū·pa·san·tā अत्थङ्गताat·thaṅ·ga·tā अब्भत्थङ्गताab·bhat·thaṅ·ga·tā अप्पिताap·pi·tā ब्यप्पिताbyap·pi·tā सोसिताso·si·tā विसोसिताvi·so·si·tā ब्यन्तीकता।byan·tī·ka·tā

     Iti ayañca vitakko ayañca vicāro santā honti samitā vūpasantā atthaṅgatā abbhatthaṅgatā appitā byappitā sositā visositā byantīkatā.

     (Pāli only)

367. 367

     तेनte·na वुच्चतिvuc·ca·ti “अवितक्कंa·vi·tak·kaṃ अविचारन्”ति।a·vi·cā·ran

     Tena vuccati “avitakkaṁ avicāran”ti.

     (Pāli only)

368. 368

     “समाधिजन्”तिsa·mā·dhi·jan सम्पसादोsam·pa·sā·do पीतिसुखं—pī·ti·su·khaṃ

     “Samādhijan”ti sampasādo pītisukhaṁ—

     (Pāli only)

369. 369

     तेte इमस्मिंi·mas·miṃ समाधिम्हिsa·mā·dhim·hi जाताjā·tā होन्तिhon·ti सञ्जाताsañ·jā·tā निब्बत्ताnib·bat·tā अभिनिब्बत्ताa·bhi·nib·bat·tā पातुभूता।pā·tu·bhū·tā

     te imasmiṁ samādhimhi jātā honti sañjātā nibbattā abhinibbattā pātubhūtā.

     (Pāli only)

370. 370

     तेनte·na वुच्चतिvuc·ca·ti “समाधिजन्”ति।sa·mā·dhi·jan

     Tena vuccati “samādhijan”ti.

     (Pāli only)

371. 371

     “पीतिसुखन्”तिpī·ti·su·khan अत्थिat·thi पीति,pī·ti अत्थिat·thi सुखं।su·khaṃ

     “Pītisukhan”ti atthi pīti, atthi sukhaṁ.

     (Pāli only)

372. 372

     तत्थtat·tha कतमाka·ta·mā पीतिpī·ti …पे…pe

     Tattha katamā pīti …pe…

     (Pāli only)

373. 373

     अयंa·yaṃ वुच्चतिvuc·ca·ti “पीति”।pī·ti

     ayaṁ vuccati “pīti”.

     (Pāli only)

374. 374

     तत्थtat·tha कतमंka·ta·maṃ सुखंsu·khaṃ …पे…pe

     Tattha katamaṁ sukhaṁ …pe…

     (Pāli only)

375. 375

     इदंi·daṃ वुच्चतिvuc·ca·ti “सुखं”।su·khaṃ

     idaṁ vuccati “sukhaṁ”.

     (Pāli only)

376. 376

     इदंi·daṃ सुखंsu·khaṃ इमायi·mā·ya पीतियाpī·ti·yā सहगतंsa·ha·ga·taṃ होतिho·ti सहजातंsa·ha·jā·taṃ संसट्ठंsaṃ·saṭ·ṭhaṃ सम्पयुत्तं।sam·pa·yut·taṃ

     Idaṁ sukhaṁ imāya pītiyā sahagataṁ hoti sahajātaṁ saṁsaṭṭhaṁ sampayuttaṁ.

     (Pāli only)

377. 377

     तेनte·na वुच्चतिvuc·ca·ti “पीतिसुखन्”ति।pī·ti·su·khan

     Tena vuccati “pītisukhan”ti.

     (Pāli only)

378. 378

     “दुतियन्”तिdu·ti·yan गणनानुपुब्बताga·ṇa·nā·nu·pub·ba·tā दुतियं।du·ti·yaṃ

     “Dutiyan”ti gaṇanānupubbatā dutiyaṁ.

     (Pāli only)

379. 379

     इदंi·daṃ दुतियंdu·ti·yaṃ समापज्जतीतिsa·mā·paj·ja·tī·ti दुतियं।du·ti·yaṃ

     Idaṁ dutiyaṁ samāpajjatīti dutiyaṁ.

     (Pāli only)

380. 380

     “झानन्”तिjhā·nan सम्पसादो,sam·pa·sā·do पीतिसुखं,pī·ti·su·khaṃ चित्तस्सेकग्गता।cit·tas·se·kag·ga·tā

     “Jhānan”ti sampasādo, pītisukhaṁ, cittassekaggatā.

     (Pāli only)

381. 381

     “उपसम्पज्जा”तिu·pa·sam·paj·jā योyo दुतियस्सdu·ti·yas·sa झानस्सjhā·nas·sa लाभोlā·bho पटिलाभोpa·ṭi·lā·bho पत्तिpat·ti सम्पत्तिsam·pat·ti फुसनाphu·sa·nā सच्छिकिरियाsac·chi·ki·ri·yā उपसम्पदा।u·pa·sam·pa·dā

     “Upasampajjā”ti yo dutiyassa jhānassa lābho paṭilābho patti sampatti phusanā sacchikiriyā upasampadā.

     (Pāli only)

382. 382

     “विहरती”तिvi·ha·ra·tī …पे…pe

     “Viharatī”ti …pe…

     (Pāli only)

383. 383

     तेनte·na वुच्चतिvuc·ca·ti “विहरती”ति।vi·ha·ra·tī

     tena vuccati “viharatī”ti.

     (Pāli only)

384. 384

     “पीतियाpī·ti·yā चca विरागा”तिvi·rā·gā तत्थtat·tha कतमाka·ta·mā पीति?pī·ti

     “Pītiyā ca virāgā”ti tattha katamā pīti?

     (Pāli only)

385. 385

     याyā पीतिpī·ti पामोज्जंpā·moj·jaṃ आमोदनाā·mo·da·nā पमोदनाpa·mo·da·nā हासोhā·so पहासोpa·hā·so वित्तिvit·ti ओदग्यंo·dag·yaṃ अत्तमनताat·ta·ma·na·tā चित्तस्स—cit·tas·sa

     Yā pīti pāmojjaṁ āmodanā pamodanā hāso pahāso vitti odagyaṁ attamanatā cittassa—

     (Pāli only)

386. 386

     अयंa·yaṃ वुच्चतिvuc·ca·ti “पीति”।pī·ti

     ayaṁ vuccati “pīti”.

     (Pāli only)

387. 387

     अयंa·yaṃ पीतिpī·ti सन्ताsan·tā होतिho·ti समिताsa·mi·tā वूपसन्ताvū·pa·san·tā अत्थङ्गताat·thaṅ·ga·tā अब्भत्थङ्गताab·bhat·thaṅ·ga·tā अप्पिताap·pi·tā ब्यप्पिताbyap·pi·tā सोसिताso·si·tā विसोसिताvi·so·si·tā ब्यन्तीकता।byan·tī·ka·tā

     Ayaṁ pīti santā hoti samitā vūpasantā atthaṅgatā abbhatthaṅgatā appitā byappitā sositā visositā byantīkatā.

     (Pāli only)

388. 388

     तेनte·na वुच्चतिvuc·ca·ti “पीतियाpī·ti·yā चca विरागा”ति।vi·rā·gā

     Tena vuccati “pītiyā ca virāgā”ti.

     (Pāli only)

389. 389

     “उपेक्खको”तिu·pek·kha·ko तत्थtat·tha कतमाka·ta·mā उपेक्खा?u·pek·khā

     “Upekkhako”ti tattha katamā upekkhā?

     (Pāli only)

390. 390

     याyā उपेक्खाu·pek·khā उपेक्खनाu·pek·kha·nā अज्झुपेक्खनाaj·jhu·pek·kha·nā मज्झत्तताmaj·jhat·ta·tā चित्तस्स—cit·tas·sa

     Yā upekkhā upekkhanā ajjhupekkhanā majjhattatā cittassa—

     (Pāli only)

391. 391

     अयंa·yaṃ वुच्चतिvuc·ca·ti “उपेक्खा”।u·pek·khā

     ayaṁ vuccati “upekkhā”.

     (Pāli only)

392. 392

     इमायi·mā·ya उपेक्खायu·pek·khā·ya उपेतोu·pe·to होतिho·ti …पे…pe समन्नागतो।sa·man·nā·ga·to

     Imāya upekkhāya upeto hoti …pe… samannāgato.

     (Pāli only)

393. 393

     तेनte·na वुच्चतिvuc·ca·ti “उपेक्खको”ति।u·pek·kha·ko

     Tena vuccati “upekkhako”ti.

     (Pāli only)

394. 394

     “विहरती”तिvi·ha·ra·tī …पे…pe

     “Viharatī”ti …pe…

     (Pāli only)

395. 395

     तेनte·na वुच्चतिvuc·ca·ti “विहरती”ति।vi·ha·ra·tī

     tena vuccati “viharatī”ti.

     (Pāli only)

396. 396

     “सतोsa·to चca सम्पजानो”तिsam·pa·jā·no तत्थtat·tha कतमाka·ta·mā सति?sa·ti

     “Sato ca sampajāno”ti tattha katamā sati?

     (Pāli only)

397. 397

     याyā सतिsa·ti अनुस्सतिa·nus·sa·ti …पे…pe सम्मासति—sam·mā·sa·ti

     Yā sati anussati …pe… sammāsati—

     (Pāli only)

398. 398

     अयंa·yaṃ वुच्चतिvuc·ca·ti “सति”।sa·ti

     ayaṁ vuccati “sati”.

     (Pāli only)

399. 399

     तत्थtat·tha कतमंka·ta·maṃ सम्पजञ्ञं?sam·pa·jañ·ñaṃ

     Tattha katamaṁ sampajaññaṁ?

     (Pāli only)

400. 400

     याyā पञ्ञाpañ·ñā पजाननाpa·jā·na·nā …पे…pe अमोहोa·mo·ho धम्मविचयोdham·ma·vi·ca·yo सम्मादिट्ठि—sam·mā·diṭ·ṭhi

     Yā paññā pajānanā …pe… amoho dhammavicayo sammādiṭṭhi—

     (Pāli only)

401. 401

     इदंi·daṃ वुच्चतिvuc·ca·ti “सम्पजञ्ञं”।sam·pa·jañ·ñaṃ

     idaṁ vuccati “sampajaññaṁ”.

     (Pāli only)

402. 402

     इतिi·ti इमायi·mā·ya चca सतियाsa·ti·yā इमिनाi·mi·nā चca सम्पजञ्ञेनsam·pa·jañ·ñe·na उपेतोu·pe·to होतिho·ti …पे…pe समन्नागतो।sa·man·nā·ga·to

     Iti imāya ca satiyā iminā ca sampajaññena upeto hoti …pe… samannāgato.

     (Pāli only)

403. 403

     तेनte·na वुच्चतिvuc·ca·ti “सतोsa·to चca सम्पजानो”ति।sam·pa·jā·no

     Tena vuccati “sato ca sampajāno”ti.

     (Pāli only)

404. 404

     “सुखञ्चsu·khañ·ca कायेनkā·ye·na पटिसंवेदेती”तिpa·ṭi·saṃ·ve·de·tī तत्थtat·tha कतमंka·ta·maṃ सुखं?su·khaṃ

     “Sukhañca kāyena paṭisaṁvedetī”ti tattha katamaṁ sukhaṁ?

     (Pāli only)

405. 405

     यंyaṃ चेतसिकंce·ta·si·kaṃ सातंsā·taṃ चेतसिकंce·ta·si·kaṃ सुखंsu·khaṃ चेतोसम्फस्सजंce·to·sam·phas·sa·jaṃ सातंsā·taṃ सुखंsu·khaṃ वेदयितंve·da·yi·taṃ चेतोसम्फस्सजाce·to·sam·phas·sa·jā साताsā·tā सुखाsu·khā वेदना—ve·da·nā

     Yaṁ cetasikaṁ sātaṁ cetasikaṁ sukhaṁ cetosamphassajaṁ sātaṁ sukhaṁ vedayitaṁ cetosamphassajā sātā sukhā vedanā—

     (Pāli only)

406. 406

     इदंi·daṃ वुच्चतिvuc·ca·ti “सुखं”।su·khaṃ

     idaṁ vuccati “sukhaṁ”.

     (Pāli only)

407. 407

     तत्थtat·tha कतमोka·ta·mo कायो?kā·yo

     Tattha katamo kāyo?

     (Pāli only)

408. 408

     सञ्ञाक्खन्धो,sañ·ñāk·khan·dho सङ्खारक्खन्धो,saṅ·khā·rak·khan·dho विञ्ञाणक्खन्धो—viñ·ñā·ṇak·khan·dho

     Saññākkhandho, saṅkhārakkhandho, viññāṇakkhandho—

     (Pāli only)

409. 409

     अयंa·yaṃ वुच्चतिvuc·ca·ti “कायो”।kā·yo

     ayaṁ vuccati “kāyo”.

     (Pāli only)

410. 410

     इदंi·daṃ सुखंsu·khaṃ इमिनाi·mi·nā कायेनkā·ye·na पटिसंवेदेति।pa·ṭi·saṃ·ve·de·ti

     Idaṁ sukhaṁ iminā kāyena paṭisaṁvedeti.

     (Pāli only)

411. 411

     तेनte·na वुच्चतिvuc·ca·ti “सुखञ्चsu·khañ·ca कायेनkā·ye·na पटिसंवेदेती”ति।pa·ṭi·saṃ·ve·de·tī

     Tena vuccati “sukhañca kāyena paṭisaṁvedetī”ti.

     (Pāli only)

412. 412

     “यंyaṃ तंtaṃ अरियाa·ri·yā आचिक्खन्ती”तिā·cik·khan·tī तत्थtat·tha कतमेka·ta·me अरिया?a·ri·yā

     “Yaṁ taṁ ariyā ācikkhantī”ti tattha katame ariyā?

     (Pāli only)

413. 413

     अरियाa·ri·yā वुच्चन्तिvuc·can·ti बुद्धाbud·dhā चca बुद्धसावकाbud·dha·sā·va·kā च।ca

     Ariyā vuccanti buddhā ca buddhasāvakā ca.

     (Pāli only)

414. 414

     तेte इमंi·maṃ आचिक्खन्तिā·cik·khan·ti देसेन्तिde·sen·ti पञ्ञपेन्तिpañ·ña·pen·ti पट्ठपेन्तिpaṭ·ṭha·pen·ti विवरन्तिvi·va·ran·ti विभजन्तिvi·bha·jan·ti उत्तानिंut·tā·niṃ करोन्तिka·ron·ti पकासेन्ति।pa·kā·sen·ti

     Te imaṁ ācikkhanti desenti paññapenti paṭṭhapenti vivaranti vibhajanti uttāniṁ karonti pakāsenti.

     (Pāli only)

415. 415

     तेनte·na वुच्चतिvuc·ca·ti “यंyaṃ तंtaṃ अरियाa·ri·yā आचिक्खन्ती”ति।ā·cik·khan·tī

     Tena vuccati “yaṁ taṁ ariyā ācikkhantī”ti.

     (Pāli only)

416. 416

     “उपेक्खकोu·pek·kha·ko सतिमाsa·ti·mā सुखविहारी”तिsu·kha·vi·hā·rī तत्थtat·tha कतमाka·ta·mā उपेक्खा?u·pek·khā

     “Upekkhako satimā sukhavihārī”ti tattha katamā upekkhā?

     (Pāli only)

417. 417

     याyā उपेक्खाu·pek·khā उपेक्खनाu·pek·kha·nā अज्झुपेक्खनाaj·jhu·pek·kha·nā मज्झत्तताmaj·jhat·ta·tā चित्तस्स—cit·tas·sa

     Yā upekkhā upekkhanā ajjhupekkhanā majjhattatā cittassa—

     (Pāli only)

418. 418

     अयंa·yaṃ वुच्चतिvuc·ca·ti “उपेक्खा”।u·pek·khā

     ayaṁ vuccati “upekkhā”.

     (Pāli only)

419. 419

     तत्थtat·tha कतमाka·ta·mā सति?sa·ti

     Tattha katamā sati?

     (Pāli only)

420. 420

     याyā सतिsa·ti अनुस्सतिa·nus·sa·ti …पे…pe सम्मासति—sam·mā·sa·ti

     Yā sati anussati …pe… sammāsati—

     (Pāli only)

421. 421

     अयंa·yaṃ वुच्चतिvuc·ca·ti “सति”।sa·ti

     ayaṁ vuccati “sati”.

     (Pāli only)

422. 422

     तत्थtat·tha कतमंka·ta·maṃ सुखं?su·khaṃ

     Tattha katamaṁ sukhaṁ?

     (Pāli only)

423. 423

     यंyaṃ चेतसिकंce·ta·si·kaṃ सातंsā·taṃ चेतसिकंce·ta·si·kaṃ सुखंsu·khaṃ चेतोसम्फस्सजंce·to·sam·phas·sa·jaṃ सातंsā·taṃ सुखंsu·khaṃ वेदयितंve·da·yi·taṃ चेतोसम्फस्सजाce·to·sam·phas·sa·jā साताsā·tā सुखाsu·khā वेदना—ve·da·nā

     Yaṁ cetasikaṁ sātaṁ cetasikaṁ sukhaṁ cetosamphassajaṁ sātaṁ sukhaṁ vedayitaṁ cetosamphassajā sātā sukhā vedanā—

     (Pāli only)

424. 424

     इदंi·daṃ वुच्चतिvuc·ca·ti “सुखं”।su·khaṃ

     idaṁ vuccati “sukhaṁ”.

     (Pāli only)

425. 425

     इतिi·ti इमायi·mā·ya चca उपेक्खायu·pek·khā·ya इमायi·mā·ya चca सतियाsa·ti·yā इमिनाi·mi·nā चca सुखेनsu·khe·na समन्नागतोsa·man·nā·ga·to इरियतिi·ri·ya·ti वत्ततिvat·ta·ti पालेतिpā·le·ti यपेतिya·pe·ti यापेतिyā·pe·ti चरतिca·ra·ti विहरति।vi·ha·ra·ti

     Iti imāya ca upekkhāya imāya ca satiyā iminā ca sukhena samannāgato iriyati vattati pāleti yapeti yāpeti carati viharati.

     (Pāli only)

426. 426

     तेनte·na वुच्चतिvuc·ca·ti “उपेक्खकोu·pek·kha·ko सतिमाsa·ti·mā सुखविहारी”ति।su·kha·vi·hā·rī

     Tena vuccati “upekkhako satimā sukhavihārī”ti.

     (Pāli only)

427. 427

     “ततियन्”तिta·ti·yan गणनानुपुब्बताga·ṇa·nā·nu·pub·ba·tā ततियं।ta·ti·yaṃ

     “Tatiyan”ti gaṇanānupubbatā tatiyaṁ.

     (Pāli only)

428. 428

     इदंi·daṃ ततियंta·ti·yaṃ समापज्जतीतिsa·mā·paj·ja·tī·ti ततियं।ta·ti·yaṃ

     Idaṁ tatiyaṁ samāpajjatīti tatiyaṁ.

     (Pāli only)

429. 429

     “झानन्”तिjhā·nan उपेक्खा,u·pek·khā सति,sa·ti सम्पजञ्ञं,sam·pa·jañ·ñaṃ सुखं,su·khaṃ चित्तस्सेकग्गता।cit·tas·se·kag·ga·tā

     “Jhānan”ti upekkhā, sati, sampajaññaṁ, sukhaṁ, cittassekaggatā.

     (Pāli only)

430. 430

     “उपसम्पज्जा”तिu·pa·sam·paj·jā योyo ततियस्सta·ti·yas·sa झानस्सjhā·nas·sa लाभोlā·bho पटिलाभोpa·ṭi·lā·bho पत्तिpat·ti सम्पत्तिsam·pat·ti फुसनाphu·sa·nā सच्छिकिरियाsac·chi·ki·ri·yā उपसम्पदा।u·pa·sam·pa·dā

     “Upasampajjā”ti yo tatiyassa jhānassa lābho paṭilābho patti sampatti phusanā sacchikiriyā upasampadā.

     (Pāli only)

431. 431

     “विहरती”तिvi·ha·ra·tī …पे…pe

     “Viharatī”ti …pe…

     (Pāli only)

432. 432

     तेनte·na वुच्चतिvuc·ca·ti “विहरती”ति।vi·ha·ra·tī

     tena vuccati “viharatī”ti.

     (Pāli only)

433. 433

     “सुखस्सsu·khas·sa चca पहानाpa·hā·nā दुक्खस्सduk·khas·sa चca पहाना”ति,pa·hā·nā अत्थिat·thi सुखं,su·khaṃ अत्थिat·thi दुक्खं।duk·khaṃ

     “Sukhassa ca pahānā dukkhassa ca pahānā”ti, atthi sukhaṁ, atthi dukkhaṁ.

     (Pāli only)

434. 434

     तत्थtat·tha कतमंka·ta·maṃ सुखं?su·khaṃ

     Tattha katamaṁ sukhaṁ?

     (Pāli only)

435. 435

     यंyaṃ कायिकंkā·yi·kaṃ सातंsā·taṃ कायिकंkā·yi·kaṃ सुखंsu·khaṃ कायसम्फस्सजंkā·ya·sam·phas·sa·jaṃ सातंsā·taṃ सुखंsu·khaṃ वेदयितंve·da·yi·taṃ कायसम्फस्सजाkā·ya·sam·phas·sa·jā साताsā·tā सुखाsu·khā वेदना—ve·da·nā

     Yaṁ kāyikaṁ sātaṁ kāyikaṁ sukhaṁ kāyasamphassajaṁ sātaṁ sukhaṁ vedayitaṁ kāyasamphassajā sātā sukhā vedanā—

     (Pāli only)

436. 436

     इदंi·daṃ वुच्चतिvuc·ca·ti “सुखं”।su·khaṃ

     idaṁ vuccati “sukhaṁ”.

     (Pāli only)

437. 437

     तत्थtat·tha कतमंka·ta·maṃ दुक्खं?duk·khaṃ

     Tattha katamaṁ dukkhaṁ?

     (Pāli only)

438. 438

     यंyaṃ कायिकंkā·yi·kaṃ असातंa·sā·taṃ कायिकंkā·yi·kaṃ दुक्खंduk·khaṃ कायसम्फस्सजंkā·ya·sam·phas·sa·jaṃ असातंa·sā·taṃ दुक्खंduk·khaṃ वेदयितंve·da·yi·taṃ कायसम्फस्सजाkā·ya·sam·phas·sa·jā असाताa·sā·tā दुक्खाduk·khā वेदना—ve·da·nā

     Yaṁ kāyikaṁ asātaṁ kāyikaṁ dukkhaṁ kāyasamphassajaṁ asātaṁ dukkhaṁ vedayitaṁ kāyasamphassajā asātā dukkhā vedanā—

     (Pāli only)

439. 439

     इदंi·daṃ वुच्चतिvuc·ca·ti “दुक्खं”।duk·khaṃ

     idaṁ vuccati “dukkhaṁ”.

     (Pāli only)

440. 440

     इतिi·ti इदञ्चi·dañ·ca सुखंsu·khaṃ इदञ्चi·dañ·ca दुक्खंduk·khaṃ सन्ताsan·tā होन्तिhon·ti समिताsa·mi·tā वूपसन्ताvū·pa·san·tā अत्थङ्गताat·thaṅ·ga·tā अब्भत्थङ्गताab·bhat·thaṅ·ga·tā अप्पिताap·pi·tā ब्यप्पिताbyap·pi·tā सोसिताso·si·tā विसोसिताvi·so·si·tā ब्यन्तीकता।byan·tī·ka·tā

     Iti idañca sukhaṁ idañca dukkhaṁ santā honti samitā vūpasantā atthaṅgatā abbhatthaṅgatā appitā byappitā sositā visositā byantīkatā.

     (Pāli only)

441. 441

     तेनte·na वुच्चतिvuc·ca·ti “सुखस्सsu·khas·sa चca पहानाpa·hā·nā दुक्खस्सduk·khas·sa चca पहाना”ति।pa·hā·nā

     Tena vuccati “sukhassa ca pahānā dukkhassa ca pahānā”ti.

     (Pāli only)

442. 442

     “पुब्बेवpub·be·va सोमनस्सदोमनस्सानंso·ma·nas·sa·do·ma·nas·sā·naṃ अत्थङ्गमा”तिat·thaṅ·ga·mā अत्थिat·thi सोमनस्सं,so·ma·nas·saṃ अत्थिat·thi दोमनस्सं।do·ma·nas·saṃ

     “Pubbeva somanassadomanassānaṁ atthaṅgamā”ti atthi somanassaṁ, atthi domanassaṁ.

     (Pāli only)

443. 443

     तत्थtat·tha कतमंka·ta·maṃ सोमनस्सं?so·ma·nas·saṃ

     Tattha katamaṁ somanassaṁ?

     (Pāli only)

444. 444

     यंyaṃ चेतसिकंce·ta·si·kaṃ सातंsā·taṃ चेतसिकंce·ta·si·kaṃ सुखंsu·khaṃ चेतोसम्फस्सजंce·to·sam·phas·sa·jaṃ सातंsā·taṃ सुखंsu·khaṃ वेदयितंve·da·yi·taṃ चेतोसम्फस्सजाce·to·sam·phas·sa·jā साताsā·tā सुखाsu·khā वेदना—ve·da·nā

     Yaṁ cetasikaṁ sātaṁ cetasikaṁ sukhaṁ cetosamphassajaṁ sātaṁ sukhaṁ vedayitaṁ cetosamphassajā sātā sukhā vedanā—

     (Pāli only)

445. 445

     इदंi·daṃ वुच्चतिvuc·ca·ti “सोमनस्सं”।so·ma·nas·saṃ

     idaṁ vuccati “somanassaṁ”.

     (Pāli only)

446. 446

     तत्थtat·tha कतमंka·ta·maṃ दोमनस्सं?do·ma·nas·saṃ

     Tattha katamaṁ domanassaṁ?

     (Pāli only)

447. 447

     यंyaṃ चेतसिकंce·ta·si·kaṃ असातंa·sā·taṃ चेतसिकंce·ta·si·kaṃ दुक्खंduk·khaṃ चेतोसम्फस्सजंce·to·sam·phas·sa·jaṃ असातंa·sā·taṃ दुक्खंduk·khaṃ वेदयितंve·da·yi·taṃ चेतोसम्फस्सजाce·to·sam·phas·sa·jā असाताa·sā·tā दुक्खाduk·khā वेदना—ve·da·nā

     Yaṁ cetasikaṁ asātaṁ cetasikaṁ dukkhaṁ cetosamphassajaṁ asātaṁ dukkhaṁ vedayitaṁ cetosamphassajā asātā dukkhā vedanā—

     (Pāli only)

448. 448

     इदंi·daṃ वुच्चतिvuc·ca·ti “दोमनस्सं”।do·ma·nas·saṃ

     idaṁ vuccati “domanassaṁ”.

     (Pāli only)

449. 449

     इतिi·ti इदञ्चi·dañ·ca सोमनस्संso·ma·nas·saṃ इदञ्चi·dañ·ca दोमनस्संdo·ma·nas·saṃ पुब्बेवpub·be·va सन्ताsan·tā होन्तिhon·ti समिताsa·mi·tā वूपसन्ताvū·pa·san·tā अत्थङ्गताat·thaṅ·ga·tā अब्भत्थङ्गताab·bhat·thaṅ·ga·tā अप्पिताap·pi·tā ब्यप्पिताbyap·pi·tā सोसिताso·si·tā विसोसिताvi·so·si·tā ब्यन्तीकता।byan·tī·ka·tā

     Iti idañca somanassaṁ idañca domanassaṁ pubbeva santā honti samitā vūpasantā atthaṅgatā abbhatthaṅgatā appitā byappitā sositā visositā byantīkatā.

     (Pāli only)

450. 450

     तेनte·na वुच्चतिvuc·ca·ti “पुब्बेवpub·be·va सोमनस्सदोमनस्सानंso·ma·nas·sa·do·ma·nas·sā·naṃ अत्थङ्गमा”ति।at·thaṅ·ga·mā

     Tena vuccati “pubbeva somanassadomanassānaṁ atthaṅgamā”ti.

     (Pāli only)

451. 451

     “अदुक्खमसुखन्”तिa·duk·kha·ma·su·khan यंyaṃ चेतसिकंce·ta·si·kaṃ नेवne·va सातंsā·taṃ नासातंnā·sā·taṃ चेतोसम्फस्सजंce·to·sam·phas·sa·jaṃ अदुक्खमसुखंa·duk·kha·ma·su·khaṃ वेदयितंve·da·yi·taṃ चेतोसम्फस्सजाce·to·sam·phas·sa·jā अदुक्खमसुखाa·duk·kha·ma·su·khā वेदना।ve·da·nā

     “Adukkhamasukhan”ti yaṁ cetasikaṁ neva sātaṁ nāsātaṁ cetosamphassajaṁ adukkhamasukhaṁ vedayitaṁ cetosamphassajā adukkhamasukhā vedanā.

     (Pāli only)

452. 452

     तेनte·na वुच्चतिvuc·ca·ti “अदुक्खमसुखन्”ति।a·duk·kha·ma·su·khan

     Tena vuccati “adukkhamasukhan”ti.

     (Pāli only)

453. 453

     “उपेक्खासतिपारिसुद्धिन्”ति,u·pek·khā·sa·ti·pā·ri·sud·dhin तत्थtat·tha कतमाka·ta·mā उपेक्खा?u·pek·khā

     “Upekkhāsatipārisuddhin”ti, tattha katamā upekkhā?

     (Pāli only)

454. 454

     याyā उपेक्खाu·pek·khā उपेक्खनाu·pek·kha·nā अज्झुपेक्खनाaj·jhu·pek·kha·nā मज्झत्तताmaj·jhat·ta·tā चित्तस्स—cit·tas·sa

     Yā upekkhā upekkhanā ajjhupekkhanā majjhattatā cittassa—

     (Pāli only)

455. 455

     अयंa·yaṃ वुच्चतिvuc·ca·ti “उपेक्खा”।u·pek·khā

     ayaṁ vuccati “upekkhā”.

     (Pāli only)

456. 456

     तत्थtat·tha कतमाka·ta·mā सति?sa·ti

     Tattha katamā sati?

     (Pāli only)

457. 457

     याyā सतिsa·ti अनुस्सतिa·nus·sa·ti …पे…pe सम्मासति—sam·mā·sa·ti

     Yā sati anussati …pe… sammāsati—

     (Pāli only)

458. 458

     अयंa·yaṃ वुच्चतिvuc·ca·ti “सति”।sa·ti

     ayaṁ vuccati “sati”.

     (Pāli only)

459. 459

     अयंa·yaṃ सतिsa·ti इमायi·mā·ya उपेक्खायu·pek·khā·ya विवटाvi·va·ṭā होतिho·ti परिसुद्धाpa·ri·sud·dhā परियोदाता।pa·ri·yo·dā·tā

     Ayaṁ sati imāya upekkhāya vivaṭā hoti parisuddhā pariyodātā.

     (Pāli only)

460. 460

     तेनte·na वुच्चतिvuc·ca·ti “उपेक्खासतिपारिसुद्धिन्”ति।u·pek·khā·sa·ti·pā·ri·sud·dhin

     Tena vuccati “upekkhāsatipārisuddhin”ti.

     (Pāli only)

461. 461

     “चतुत्थन्”तिca·tut·than गणनानुपुब्बताga·ṇa·nā·nu·pub·ba·tā चतुत्थं,ca·tut·thaṃ इदंi·daṃ चतुत्थंca·tut·thaṃ समापज्जतीतिsa·mā·paj·ja·tī·ti चतुत्थं।ca·tut·thaṃ

     “Catutthan”ti gaṇanānupubbatā catutthaṁ, idaṁ catutthaṁ samāpajjatīti catutthaṁ.

     (Pāli only)

462. 462

     “झानन्”तिjhā·nan उपेक्खा,u·pek·khā सति,sa·ti चित्तस्सेकग्गता।cit·tas·se·kag·ga·tā

     “Jhānan”ti upekkhā, sati, cittassekaggatā.

     (Pāli only)

463. 463

     “उपसम्पज्जा”तिu·pa·sam·paj·jā योyo चतुत्थस्सca·tut·thas·sa झानस्सjhā·nas·sa लाभोlā·bho पटिलाभोpa·ṭi·lā·bho पत्तिpat·ti सम्पत्तिsam·pat·ti फुसनाphu·sa·nā सच्छिकिरियाsac·chi·ki·ri·yā उपसम्पदा।u·pa·sam·pa·dā

     “Upasampajjā”ti yo catutthassa jhānassa lābho paṭilābho patti sampatti phusanā sacchikiriyā upasampadā.

     (Pāli only)

464. 464

     “विहरती”तिvi·ha·ra·tī …पे…pe

     “Viharatī”ti …pe…

     (Pāli only)

465. 465

     तेनte·na वुच्चतिvuc·ca·ti “विहरती”ति।vi·ha·ra·tī

     tena vuccati “viharatī”ti.

     (Pāli only)

466. 466

     “सब्बसोsab·ba·so रूपसञ्ञानंrū·pa·sañ·ñā·naṃ समतिक्कमा”तिsa·ma·tik·ka·mā तत्थtat·tha कतमाka·ta·mā रूपसञ्ञा?rū·pa·sañ·ñā

     “Sabbaso rūpasaññānaṁ samatikkamā”ti tattha katamā rūpasaññā?

     (Pāli only)

467. 467

     रूपावचरसमापत्तिंrū·pā·va·ca·ra·sa·mā·pat·tiṃ समापन्नस्सsa·mā·pan·nas·sa वाvā उपपन्नस्सu·pa·pan·nas·sa वाvā दिट्ठधम्मसुखविहारिस्सdiṭ·ṭha·dham·ma·su·kha·vi·hā·ris·sa वाvā सञ्ञाsañ·ñā सञ्जाननाsañ·jā·na·nā सञ्जानितत्तं—sañ·jā·ni·tat·taṃ

     Rūpāvacarasamāpattiṁ samāpannassa vā upapannassa vā diṭṭhadhammasukhavihārissa vā saññā sañjānanā sañjānitattaṁ—

     (Pāli only)

468. 468

     इमाi·mā वुच्चन्तिvuc·can·ti “रूपसञ्ञायो”।rū·pa·sañ·ñā·yo

     imā vuccanti “rūpasaññāyo”.

     (Pāli only)

469. 469

     इमाi·mā रूपसञ्ञायोrū·pa·sañ·ñā·yo अतिक्कन्तोa·tik·kan·to होतिho·ti वीतिक्कन्तोvī·tik·kan·to समतिक्कन्तो।sa·ma·tik·kan·to

     Imā rūpasaññāyo atikkanto hoti vītikkanto samatikkanto.

     (Pāli only)

470. 470

     तेनte·na वुच्चतिvuc·ca·ti “सब्बसोsab·ba·so रूपसञ्ञानंrū·pa·sañ·ñā·naṃ समतिक्कमा”ति।sa·ma·tik·ka·mā

     Tena vuccati “sabbaso rūpasaññānaṁ samatikkamā”ti.

     (Pāli only)

471. 471

     “पटिघसञ्ञानंpa·ṭi·gha·sañ·ñā·naṃ अत्थङ्गमा”तिat·thaṅ·ga·mā तत्थtat·tha कतमाka·ta·mā पटिघसञ्ञा?pa·ṭi·gha·sañ·ñā

     “Paṭighasaññānaṁ atthaṅgamā”ti tattha katamā paṭighasaññā?

     (Pāli only)

472. 472

     रूपसञ्ञाrū·pa·sañ·ñā सद्दसञ्ञाsad·da·sañ·ñā …पे…pe

     Rūpasaññā saddasaññā …pe…

     (Pāli only)

473. 473

     फोट्ठब्बसञ्ञा—phoṭ·ṭhab·ba·sañ·ñā

     phoṭṭhabbasaññā—

     (Pāli only)

474. 474

     इमाi·mā वुच्चन्तिvuc·can·ti “पटिघसञ्ञायो”।pa·ṭi·gha·sañ·ñā·yo

     imā vuccanti “paṭighasaññāyo”.

     (Pāli only)

475. 475

     इमाi·mā पटिघसञ्ञायोpa·ṭi·gha·sañ·ñā·yo सन्ताsan·tā होन्तिhon·ti समिताsa·mi·tā वूपसन्ताvū·pa·san·tā अत्थङ्गताat·thaṅ·ga·tā अब्भत्थङ्गताab·bhat·thaṅ·ga·tā अप्पिताap·pi·tā ब्यप्पिताbyap·pi·tā सोसिताso·si·tā विसोसिताvi·so·si·tā ब्यन्तीकता।byan·tī·ka·tā

     Imā paṭighasaññāyo santā honti samitā vūpasantā atthaṅgatā abbhatthaṅgatā appitā byappitā sositā visositā byantīkatā.

     (Pāli only)

476. 476

     तेनte·na वुच्चतिvuc·ca·ti “पटिघसञ्ञानंpa·ṭi·gha·sañ·ñā·naṃ अत्थङ्गमा”ति।at·thaṅ·ga·mā

     Tena vuccati “paṭighasaññānaṁ atthaṅgamā”ti.

     (Pāli only)

477. 477

     “नानत्तसञ्ञानंnā·nat·ta·sañ·ñā·naṃ अमनसिकारा”तिa·ma·na·si·kā·rā तत्थtat·tha कतमाka·ta·mā नानत्तसञ्ञा?nā·nat·ta·sañ·ñā

     “Nānattasaññānaṁ amanasikārā”ti tattha katamā nānattasaññā?

     (Pāli only)

478. 478

     असमापन्नस्सa·sa·mā·pan·nas·sa मनोधातुma·no·dhā·tu समङ्गिस्सsa·maṅ·gis·sa वाvā मनोविञ्ञाणधातुma·no·viñ·ñā·ṇa·dhā·tu समङ्गिस्सsa·maṅ·gis·sa वाvā सञ्ञाsañ·ñā सञ्जाननाsañ·jā·na·nā सञ्जानितत्तं—sañ·jā·ni·tat·taṃ

     Asamāpannassa manodhātu samaṅgissa vā manoviññāṇadhātu samaṅgissa vā saññā sañjānanā sañjānitattaṁ—

     (Pāli only)

479. 479

     इमाi·mā वुच्चन्तिvuc·can·ti “नानत्तसञ्ञायो”।nā·nat·ta·sañ·ñā·yo

     imā vuccanti “nānattasaññāyo”.

     (Pāli only)

480. 480

     इमाi·mā नानत्तसञ्ञायोnā·nat·ta·sañ·ñā·yo नna मनसिma·na·si करोति।ka·ro·ti

     Imā nānattasaññāyo na manasi karoti.

     (Pāli only)

481. 481

     तेनte·na वुच्चतिvuc·ca·ti “नानत्तसञ्ञानंnā·nat·ta·sañ·ñā·naṃ अमनसिकारा”ति।a·ma·na·si·kā·rā

     Tena vuccati “nānattasaññānaṁ amanasikārā”ti.

     (Pāli only)

482. 482

     “अनन्तोa·nan·to आकासो”ति,ā·kā·so तत्थtat·tha कतमोka·ta·mo आकासो?ā·kā·so

     “Ananto ākāso”ti, tattha katamo ākāso?

     (Pāli only)

483. 483

     योyo आकासोā·kā·so आकासगतंā·kā·sa·ga·taṃ अघंa·ghaṃ अघगतंa·gha·ga·taṃ विवरोvi·va·ro विवरगतंvi·va·ra·ga·taṃ असम्फुट्ठंa·sam·phuṭ·ṭhaṃ चतूहिca·tū·hi महाभूतेहि—ma·hā·bhū·te·hi

     Yo ākāso ākāsagataṁ aghaṁ aghagataṁ vivaro vivaragataṁ asamphuṭṭhaṁ catūhi mahābhūtehi—

     (Pāli only)

484. 484

     अयंa·yaṃ वुच्चतिvuc·ca·ti “आकासो”।ā·kā·so

     ayaṁ vuccati “ākāso”.

     (Pāli only)

485. 485

     तस्मिंtas·miṃ आकासेā·kā·se चित्तंcit·taṃ ठपेतिṭha·pe·ti सण्ठपेतिsaṇ·ṭha·pe·ti अनन्तंa·nan·taṃ फरति।pha·ra·ti

     Tasmiṁ ākāse cittaṁ ṭhapeti saṇṭhapeti anantaṁ pharati.

     (Pāli only)

486. 486

     तेनte·na वुच्चतिvuc·ca·ti “अनन्तोa·nan·to आकासो”ति।ā·kā·so

     Tena vuccati “ananto ākāso”ti.

     (Pāli only)

487. 487

     “आकासानञ्चायतनन्”तिā·kā·sā·nañ·cā·ya·ta·nan आकासानञ्चायतनंā·kā·sā·nañ·cā·ya·ta·naṃ समापन्नस्सsa·mā·pan·nas·sa वाvā उपपन्नस्सu·pa·pan·nas·sa वाvā दिट्ठधम्मसुखविहारिस्सdiṭ·ṭha·dham·ma·su·kha·vi·hā·ris·sa वाvā चित्तचेतसिकाcit·ta·ce·ta·si·kā धम्मा।dham·mā

     “Ākāsānañcāyatanan”ti ākāsānañcāyatanaṁ samāpannassa vā upapannassa vā diṭṭhadhammasukhavihārissa vā cittacetasikā dhammā.

     (Pāli only)

488. 488

     “उपसम्पज्जा”तिu·pa·sam·paj·jā योyo आकासानञ्चायतनस्सā·kā·sā·nañ·cā·ya·ta·nas·sa लाभोlā·bho पटिलाभोpa·ṭi·lā·bho पत्तिpat·ti सम्पत्तिsam·pat·ti फुसनाphu·sa·nā सच्छिकिरियाsac·chi·ki·ri·yā उपसम्पदा।u·pa·sam·pa·dā

     “Upasampajjā”ti yo ākāsānañcāyatanassa lābho paṭilābho patti sampatti phusanā sacchikiriyā upasampadā.

     (Pāli only)

489. 489

     “विहरती”तिvi·ha·ra·tī …पे…pe

     “Viharatī”ti …pe…

     (Pāli only)

490. 490

     तेनte·na वुच्चतिvuc·ca·ti “विहरती”ति।vi·ha·ra·tī

     tena vuccati “viharatī”ti.

     (Pāli only)

491. 491

     “सब्बसोsab·ba·so आकासानञ्चायतनंā·kā·sā·nañ·cā·ya·ta·naṃ समतिक्कम्मा”तिsa·ma·tik·kam·mā इमंi·maṃ आकासानञ्चायतनंā·kā·sā·nañ·cā·ya·ta·naṃ अतिक्कन्तोa·tik·kan·to होतिho·ti वीतिक्कन्तोvī·tik·kan·to समतिक्कन्तो।sa·ma·tik·kan·to

     “Sabbaso ākāsānañcāyatanaṁ samatikkammā”ti imaṁ ākāsānañcāyatanaṁ atikkanto hoti vītikkanto samatikkanto.

     (Pāli only)

492. 492

     तेनte·na वुच्चतिvuc·ca·ti “सब्बसोsab·ba·so आकासानञ्चायतनंā·kā·sā·nañ·cā·ya·ta·naṃ समतिक्कम्मा”ति।sa·ma·tik·kam·mā

     Tena vuccati “sabbaso ākāsānañcāyatanaṁ samatikkammā”ti.

     (Pāli only)

493. 493

     “अनन्तंa·nan·taṃ विञ्ञाणन्”तिviñ·ñā·ṇan तंयेवtaṃ·ye·va आकासंā·kā·saṃ विञ्ञाणेनviñ·ñā·ṇe·na फुट्ठंphuṭ·ṭhaṃ मनसिma·na·si करोतिka·ro·ti अनन्तंa·nan·taṃ फरति।pha·ra·ti

     “Anantaṁ viññāṇan”ti taṁyeva ākāsaṁ viññāṇena phuṭṭhaṁ manasi karoti anantaṁ pharati.

     (Pāli only)

494. 494

     तेनte·na वुच्चतिvuc·ca·ti “अनन्तंa·nan·taṃ विञ्ञाणन्”ति।viñ·ñā·ṇan

     Tena vuccati “anantaṁ viññāṇan”ti.

     (Pāli only)

495. 495

     “विञ्ञाणञ्चायतनन्”तिviñ·ñā·ṇañ·cā·ya·ta·nan विञ्ञाणञ्चायतनंviñ·ñā·ṇañ·cā·ya·ta·naṃ समापन्नस्सsa·mā·pan·nas·sa वाvā उपपन्नस्सu·pa·pan·nas·sa वाvā दिट्ठधम्मसुखविहारिस्सdiṭ·ṭha·dham·ma·su·kha·vi·hā·ris·sa वाvā चित्तचेतसिकाcit·ta·ce·ta·si·kā धम्मा।dham·mā

     “Viññāṇañcāyatanan”ti viññāṇañcāyatanaṁ samāpannassa vā upapannassa vā diṭṭhadhammasukhavihārissa vā cittacetasikā dhammā.

     (Pāli only)

496. 496

     “उपसम्पज्जा”तिu·pa·sam·paj·jā योyo विञ्ञाणञ्चायतनस्सviñ·ñā·ṇañ·cā·ya·ta·nas·sa लाभोlā·bho पटिलाभोpa·ṭi·lā·bho पत्तिpat·ti सम्पत्तिsam·pat·ti फुसनाphu·sa·nā सच्छिकिरियाsac·chi·ki·ri·yā उपसम्पदा।u·pa·sam·pa·dā

     “Upasampajjā”ti yo viññāṇañcāyatanassa lābho paṭilābho patti sampatti phusanā sacchikiriyā upasampadā.

     (Pāli only)

497. 497

     “विहरती”तिvi·ha·ra·tī …पे…pe

     “Viharatī”ti …pe…

     (Pāli only)

498. 498

     तेनte·na वुच्चतिvuc·ca·ti “विहरती”ति।vi·ha·ra·tī

     tena vuccati “viharatī”ti.

     (Pāli only)

499. 499

     “सब्बसोsab·ba·so विञ्ञाणञ्चायतनंviñ·ñā·ṇañ·cā·ya·ta·naṃ समतिक्कम्मा”तिsa·ma·tik·kam·mā इमंi·maṃ विञ्ञाणञ्चायतनंviñ·ñā·ṇañ·cā·ya·ta·naṃ अतिक्कन्तोa·tik·kan·to होतिho·ti वीतिक्कन्तोvī·tik·kan·to समतिक्कन्तो।sa·ma·tik·kan·to

     “Sabbaso viññāṇañcāyatanaṁ samatikkammā”ti imaṁ viññāṇañcāyatanaṁ atikkanto hoti vītikkanto samatikkanto.

     (Pāli only)

500. 500

     तेनte·na वुच्चतिvuc·ca·ti “सब्बसोsab·ba·so विञ्ञाणञ्चायतनंviñ·ñā·ṇañ·cā·ya·ta·naṃ समतिक्कम्मा”ति।sa·ma·tik·kam·mā

     Tena vuccati “sabbaso viññāṇañcāyatanaṁ samatikkammā”ti.

     (Pāli only)

501. 501

     “नत्थिnat·thi किञ्ची”तिkiñ·cī तंयेवtaṃ·ye·va विञ्ञाणंviñ·ñā·ṇaṃ भावेतिbhā·ve·ti विभावेतिvi·bhā·ve·ti अन्तरधापेति,an·ta·ra·dhā·pe·ti “नत्थिnat·thi किञ्ची”तिkiñ·cī पस्सति।pas·sa·ti

     “Natthi kiñcī”ti taṁyeva viññāṇaṁ bhāveti vibhāveti antaradhāpeti, “natthi kiñcī”ti passati.

     (Pāli only)

502. 502

     तेनte·na वुच्चतिvuc·ca·ti “नत्थिnat·thi किञ्ची”ति।kiñ·cī

     Tena vuccati “natthi kiñcī”ti.

     (Pāli only)

503. 503

     “आकिञ्चञ्ञायतनन्”तिā·kiñ·cañ·ñā·ya·ta·nan आकिञ्चञ्ञायतनंā·kiñ·cañ·ñā·ya·ta·naṃ समापन्नस्सsa·mā·pan·nas·sa वाvā उपपन्नस्सu·pa·pan·nas·sa वाvā दिट्ठधम्मसुखविहारिस्सdiṭ·ṭha·dham·ma·su·kha·vi·hā·ris·sa वाvā चित्तचेतसिकाcit·ta·ce·ta·si·kā धम्मा।dham·mā

     “Ākiñcaññāyatanan”ti ākiñcaññāyatanaṁ samāpannassa vā upapannassa vā diṭṭhadhammasukhavihārissa vā cittacetasikā dhammā.

     (Pāli only)

504. 504

     “उपसम्पज्जा”तिu·pa·sam·paj·jā योyo आकिञ्चञ्ञायतनस्सā·kiñ·cañ·ñā·ya·ta·nas·sa लाभोlā·bho पटिलाभोpa·ṭi·lā·bho पत्तिpat·ti सम्पत्तिsam·pat·ti फुसनाphu·sa·nā सच्छिकिरियाsac·chi·ki·ri·yā उपसम्पदा।u·pa·sam·pa·dā

     “Upasampajjā”ti yo ākiñcaññāyatanassa lābho paṭilābho patti sampatti phusanā sacchikiriyā upasampadā.

     (Pāli only)

505. 505

     “विहरती”तिvi·ha·ra·tī …पे…pe

     “Viharatī”ti …pe…

     (Pāli only)

506. 506

     तेनte·na वुच्चतिvuc·ca·ti “विहरती”ति।vi·ha·ra·tī

     tena vuccati “viharatī”ti.

     (Pāli only)

507. 507

     “सब्बसोsab·ba·so आकिञ्चञ्ञायतनंā·kiñ·cañ·ñā·ya·ta·naṃ समतिक्कम्मा”तिsa·ma·tik·kam·mā इमंi·maṃ आकिञ्चञ्ञायतनंā·kiñ·cañ·ñā·ya·ta·naṃ अतिक्कन्तोa·tik·kan·to होतिho·ti वीतिक्कन्तोvī·tik·kan·to समतिक्कन्तो।sa·ma·tik·kan·to

     “Sabbaso ākiñcaññāyatanaṁ samatikkammā”ti imaṁ ākiñcaññāyatanaṁ atikkanto hoti vītikkanto samatikkanto.

     (Pāli only)

508. 508

     तेनte·na वुच्चतिvuc·ca·ti “सब्बसोsab·ba·so आकिञ्चञ्ञायतनंā·kiñ·cañ·ñā·ya·ta·naṃ समतिक्कम्मा”ति।sa·ma·tik·kam·mā

     Tena vuccati “sabbaso ākiñcaññāyatanaṁ samatikkammā”ti.

     (Pāli only)

509. 509

     “नेवसञ्ञीनासञ्ञी”तिne·va·sañ·ñī·nā·sañ·ñī तंयेवtaṃ·ye·va आकिञ्चञ्ञायतनंā·kiñ·cañ·ñā·ya·ta·naṃ सन्ततोsan·ta·to मनसिma·na·si करोतिka·ro·ti सङ्खारावसेससमापत्तिंsaṅ·khā·rā·va·se·sa·sa·mā·pat·tiṃ भावेति।bhā·ve·ti

     “Nevasaññīnāsaññī”ti taṁyeva ākiñcaññāyatanaṁ santato manasi karoti saṅkhārāvasesasamāpattiṁ bhāveti.

     (Pāli only)

510. 510

     तेनte·na वुच्चतिvuc·ca·ti “नेवसञ्ञीनासञ्ञी”ति।ne·va·sañ·ñī·nā·sañ·ñī

     Tena vuccati “nevasaññīnāsaññī”ti.

     (Pāli only)

511. 511

     “नेवसञ्ञानासञ्ञायतनन्”तिne·va·sañ·ñā·nā·sañ·ñā·ya·ta·nan नेवसञ्ञानासञ्ञायतनंne·va·sañ·ñā·nā·sañ·ñā·ya·ta·naṃ समापन्नस्सsa·mā·pan·nas·sa वाvā उपपन्नस्सu·pa·pan·nas·sa वाvā दिट्ठधम्मसुखविहारिस्सdiṭ·ṭha·dham·ma·su·kha·vi·hā·ris·sa वाvā चित्तचेतसिकाcit·ta·ce·ta·si·kā धम्मा।dham·mā

     “Nevasaññānāsaññāyatanan”ti nevasaññānāsaññāyatanaṁ samāpannassa vā upapannassa vā diṭṭhadhammasukhavihārissa vā cittacetasikā dhammā.

     (Pāli only)

512. 512

     “उपसम्पज्जा”तिu·pa·sam·paj·jā योyo नेवसञ्ञानासञ्ञायतनस्सne·va·sañ·ñā·nā·sañ·ñā·ya·ta·nas·sa लाभोlā·bho पटिलाभोpa·ṭi·lā·bho पत्तिpat·ti सम्पत्तिsam·pat·ti फुसनाphu·sa·nā सच्छिकिरियाsac·chi·ki·ri·yā उपसम्पदा।u·pa·sam·pa·dā

     “Upasampajjā”ti yo nevasaññānāsaññāyatanassa lābho paṭilābho patti sampatti phusanā sacchikiriyā upasampadā.

     (Pāli only)

513. 513

     “विहरती”तिvi·ha·ra·tī इरियतिi·ri·ya·ti वत्ततिvat·ta·ti पालेतिpā·le·ti यपेतिya·pe·ti यापेतिyā·pe·ti चरतिca·ra·ti विहरति।vi·ha·ra·ti

     “Viharatī”ti iriyati vattati pāleti yapeti yāpeti carati viharati.

     (Pāli only)

514. 514

     तेनte·na वुच्चतिvuc·ca·ti “विहरती”ति।vi·ha·ra·tī

     Tena vuccati “viharatī”ti.

     (Pāli only)

515. 515

     सुत्तन्तभाजनीयं।sut·tan·ta·bhā·ja·nī·yaṃ

     Suttantabhājanīyaṁ.

     (Pāli only)

516. 516

     2। अभिधम्मभाजनीयa·bhi·dham·ma·bhā·ja·nī·ya

     2. Abhidhammabhājanīya

     (Pāli only)

517. 517

     2।1। रूपावचरकुसलrū·pā·va·ca·ra·ku·sa·la

     2.1. Rūpāvacarakusala

     (Pāli only)

518. 518

     चत्तारिcat·tā·ri झानानि—jhā·nā·ni

     Cattāri jhānāni—

     (Pāli only)

519. 519

     पठमंpa·ṭha·maṃ झानं,jhā·naṃ दुतियंdu·ti·yaṃ झानं,jhā·naṃ ततियंta·ti·yaṃ झानं,jhā·naṃ चतुत्थंca·tut·thaṃ झानं।jhā·naṃ

     paṭhamaṁ jhānaṁ, dutiyaṁ jhānaṁ, tatiyaṁ jhānaṁ, catutthaṁ jhānaṁ.

     (Pāli only)

520. 520

     तत्थtat·tha कतमंka·ta·maṃ पठमंpa·ṭha·maṃ झानं?jhā·naṃ

     Tattha katamaṁ paṭhamaṁ jhānaṁ?

     (Pāli only)

521. 521

     इधi·dha भिक्खुbhik·khu यस्मिंyas·miṃ समयेsa·ma·ye रूपूपपत्तियाrū·pū·pa·pat·ti·yā मग्गंmag·gaṃ भावेतिbhā·ve·ti विविच्चेवvi·vic·ce·va कामेहिkā·me·hi …पे…pe पठमंpa·ṭha·maṃ झानंjhā·naṃ उपसम्पज्जu·pa·sam·paj·ja विहरतिvi·ha·ra·ti पथवीकसिणं,pa·tha·vī·ka·si·ṇaṃ तस्मिंtas·miṃ समयेsa·ma·ye पञ्चङ्गिकंpañ·caṅ·gi·kaṃ झानंjhā·naṃ होति—ho·ti

     Idha bhikkhu yasmiṁ samaye rūpūpapattiyā maggaṁ bhāveti vivicceva kāmehi …pe… paṭhamaṁ jhānaṁ upasampajja viharati pathavīkasiṇaṁ, tasmiṁ samaye pañcaṅgikaṁ jhānaṁ hoti—

     (Pāli only)

522. 522

     वितक्को,vi·tak·ko विचारो,vi·cā·ro पीति,pī·ti सुखं,su·khaṃ चित्तस्सेकग्गता।cit·tas·se·kag·ga·tā

     vitakko, vicāro, pīti, sukhaṁ, cittassekaggatā.

     (Pāli only)

523. 523

     इदंi·daṃ वुच्चतिvuc·ca·ti “पठमंpa·ṭha·maṃ झानं”।jhā·naṃ

     Idaṁ vuccati “paṭhamaṁ jhānaṁ”.

     (Pāli only)

524. 524

     अवसेसाa·va·se·sā धम्माdham·mā झानसम्पयुत्ता।jhā·na·sam·pa·yut·tā

     Avasesā dhammā jhānasampayuttā.

     (Pāli only)

525. 525

     तत्थtat·tha कतमंka·ta·maṃ दुतियंdu·ti·yaṃ झानं?jhā·naṃ

     Tattha katamaṁ dutiyaṁ jhānaṁ?

     (Pāli only)

526. 526

     इधi·dha भिक्खुbhik·khu यस्मिंyas·miṃ समयेsa·ma·ye रूपूपपत्तियाrū·pū·pa·pat·ti·yā मग्गंmag·gaṃ भावेतिbhā·ve·ti वितक्कविचारानंvi·tak·ka·vi·cā·rā·naṃ वूपसमाvū·pa·sa·mā …पे…pe दुतियंdu·ti·yaṃ झानंjhā·naṃ उपसम्पज्जu·pa·sam·paj·ja विहरतिvi·ha·ra·ti पथवीकसिणं,pa·tha·vī·ka·si·ṇaṃ तस्मिंtas·miṃ समयेsa·ma·ye तिवङ्गिकंti·vaṅ·gi·kaṃ झानंjhā·naṃ होति—ho·ti

     Idha bhikkhu yasmiṁ samaye rūpūpapattiyā maggaṁ bhāveti vitakkavicārānaṁ vūpasamā …pe… dutiyaṁ jhānaṁ upasampajja viharati pathavīkasiṇaṁ, tasmiṁ samaye tivaṅgikaṁ jhānaṁ hoti—

     (Pāli only)

527. 527

     पीति,pī·ti सुखं,su·khaṃ चित्तस्सेकग्गता।cit·tas·se·kag·ga·tā

     pīti, sukhaṁ, cittassekaggatā.

     (Pāli only)

528. 528

     इदंi·daṃ वुच्चतिvuc·ca·ti “दुतियंdu·ti·yaṃ झानं”।jhā·naṃ

     Idaṁ vuccati “dutiyaṁ jhānaṁ”.

     (Pāli only)

529. 529

     अवसेसाa·va·se·sā धम्माdham·mā झानसम्पयुत्ता।jhā·na·sam·pa·yut·tā

     Avasesā dhammā jhānasampayuttā.

     (Pāli only)

530. 530

     तत्थtat·tha कतमंka·ta·maṃ ततियंta·ti·yaṃ झानं?jhā·naṃ

     Tattha katamaṁ tatiyaṁ jhānaṁ?

     (Pāli only)

531. 531

     इधi·dha भिक्खुbhik·khu यस्मिंyas·miṃ समयेsa·ma·ye रूपूपपत्तियाrū·pū·pa·pat·ti·yā मग्गंmag·gaṃ भावेतिbhā·ve·ti पीतियाpī·ti·yā चca विरागाvi·rā·gā …पे…pe

     Idha bhikkhu yasmiṁ samaye rūpūpapattiyā maggaṁ bhāveti pītiyā ca virāgā …pe…

     (Pāli only)

532. 532

     ततियंta·ti·yaṃ झानंjhā·naṃ उपसम्पज्जu·pa·sam·paj·ja विहरतिvi·ha·ra·ti पथवीकसिणं,pa·tha·vī·ka·si·ṇaṃ तस्मिंtas·miṃ समयेsa·ma·ye दुवङ्गिकंdu·vaṅ·gi·kaṃ झानंjhā·naṃ होति—ho·ti

     tatiyaṁ jhānaṁ upasampajja viharati pathavīkasiṇaṁ, tasmiṁ samaye duvaṅgikaṁ jhānaṁ hoti—

     (Pāli only)

533. 533

     सुखं,su·khaṃ चित्तस्सेकग्गता।cit·tas·se·kag·ga·tā

     sukhaṁ, cittassekaggatā.

     (Pāli only)

534. 534

     इदंi·daṃ वुच्चतिvuc·ca·ti “ततियंta·ti·yaṃ झानं”।jhā·naṃ

     Idaṁ vuccati “tatiyaṁ jhānaṁ”.

     (Pāli only)

535. 535

     अवसेसाa·va·se·sā धम्माdham·mā झानसम्पयुत्ता।jhā·na·sam·pa·yut·tā

     Avasesā dhammā jhānasampayuttā.

     (Pāli only)

536. 536

     तत्थtat·tha कतमंka·ta·maṃ चतुत्थंca·tut·thaṃ झानं?jhā·naṃ

     Tattha katamaṁ catutthaṁ jhānaṁ?

     (Pāli only)

537. 537

     इधi·dha भिक्खुbhik·khu यस्मिंyas·miṃ समयेsa·ma·ye रूपूपपत्तियाrū·pū·pa·pat·ti·yā मग्गंmag·gaṃ भावेतिbhā·ve·ti सुखस्सsu·khas·sa चca पहानाpa·hā·nā …पे…pe चतुत्थंca·tut·thaṃ झानंjhā·naṃ उपसम्पज्जu·pa·sam·paj·ja विहरतिvi·ha·ra·ti पथवीकसिणं,pa·tha·vī·ka·si·ṇaṃ तस्मिंtas·miṃ समयेsa·ma·ye दुवङ्गिकंdu·vaṅ·gi·kaṃ झानंjhā·naṃ होति—ho·ti

     Idha bhikkhu yasmiṁ samaye rūpūpapattiyā maggaṁ bhāveti sukhassa ca pahānā …pe… catutthaṁ jhānaṁ upasampajja viharati pathavīkasiṇaṁ, tasmiṁ samaye duvaṅgikaṁ jhānaṁ hoti—

     (Pāli only)

538. 538

     उपेक्खा,u·pek·khā चित्तस्सेकग्गता।cit·tas·se·kag·ga·tā

     upekkhā, cittassekaggatā.

     (Pāli only)

539. 539

     इदंi·daṃ वुच्चतिvuc·ca·ti “चतुत्थंca·tut·thaṃ झानं”।jhā·naṃ

     Idaṁ vuccati “catutthaṁ jhānaṁ”.

     (Pāli only)

540. 540

     अवसेसाa·va·se·sā धम्माdham·mā झानसम्पयुत्ता।jhā·na·sam·pa·yut·tā

     Avasesā dhammā jhānasampayuttā.

     (Pāli only)

541. 541

     चतुक्कं।ca·tuk·kaṃ

     Catukkaṁ.

     (Pāli only)

542. 542

     इधi·dha भिक्खुbhik·khu यस्मिंyas·miṃ समयेsa·ma·ye रूपूपपत्तियाrū·pū·pa·pat·ti·yā मग्गंmag·gaṃ भावेतिbhā·ve·ti विविच्चेवvi·vic·ce·va कामेहिkā·me·hi …पे…pe पठमंpa·ṭha·maṃ झानंjhā·naṃ उपसम्पज्जu·pa·sam·paj·ja विहरतिvi·ha·ra·ti पथवीकसिणं,pa·tha·vī·ka·si·ṇaṃ तस्मिंtas·miṃ समयेsa·ma·ye पञ्चङ्गिकंpañ·caṅ·gi·kaṃ झानंjhā·naṃ होति—ho·ti

     Idha bhikkhu yasmiṁ samaye rūpūpapattiyā maggaṁ bhāveti vivicceva kāmehi …pe… paṭhamaṁ jhānaṁ upasampajja viharati pathavīkasiṇaṁ, tasmiṁ samaye pañcaṅgikaṁ jhānaṁ hoti—

     (Pāli only)

543. 543

     वितक्को,vi·tak·ko विचारो,vi·cā·ro पीति,pī·ti सुखं,su·khaṃ चित्तस्सेकग्गता।cit·tas·se·kag·ga·tā

     vitakko, vicāro, pīti, sukhaṁ, cittassekaggatā.

     (Pāli only)

544. 544

     इदंi·daṃ वुच्चतिvuc·ca·ti “पठमंpa·ṭha·maṃ झानं”।jhā·naṃ

     Idaṁ vuccati “paṭhamaṁ jhānaṁ”.

     (Pāli only)

545. 545

     अवसेसाa·va·se·sā धम्माdham·mā झानसम्पयुत्ता।jhā·na·sam·pa·yut·tā

     Avasesā dhammā jhānasampayuttā.

     (Pāli only)

546. 546

     इधi·dha भिक्खुbhik·khu यस्मिंyas·miṃ समयेsa·ma·ye रूपूपपत्तियाrū·pū·pa·pat·ti·yā मग्गंmag·gaṃ भावेतिbhā·ve·ti विविच्चेवvi·vic·ce·va कामेहिkā·me·hi विविच्चvi·vic·ca अकुसलेहिa·ku·sa·le·hi धम्मेहिdham·me·hi अवितक्कंa·vi·tak·kaṃ विचारमत्तंvi·cā·ra·mat·taṃ विवेकजंvi·ve·ka·jaṃ पीतिसुखंpī·ti·su·khaṃ दुतियंdu·ti·yaṃ झानंjhā·naṃ उपसम्पज्जu·pa·sam·paj·ja विहरतिvi·ha·ra·ti पथवीकसिणं,pa·tha·vī·ka·si·ṇaṃ तस्मिंtas·miṃ समयेsa·ma·ye चतुरङ्गिकंca·tu·raṅ·gi·kaṃ झानंjhā·naṃ होति—ho·ti

     Idha bhikkhu yasmiṁ samaye rūpūpapattiyā maggaṁ bhāveti vivicceva kāmehi vivicca akusalehi dhammehi avitakkaṁ vicāramattaṁ vivekajaṁ pītisukhaṁ dutiyaṁ jhānaṁ upasampajja viharati pathavīkasiṇaṁ, tasmiṁ samaye caturaṅgikaṁ jhānaṁ hoti—

     (Pāli only)

547. 547

     विचारो,vi·cā·ro पीति,pī·ti सुखं,su·khaṃ चित्तस्सेकग्गता।cit·tas·se·kag·ga·tā

     vicāro, pīti, sukhaṁ, cittassekaggatā.

     (Pāli only)

548. 548

     इदंi·daṃ वुच्चतिvuc·ca·ti “दुतियंdu·ti·yaṃ झानं”।jhā·naṃ

     Idaṁ vuccati “dutiyaṁ jhānaṁ”.

     (Pāli only)

549. 549

     अवसेसाa·va·se·sā धम्माdham·mā झानसम्पयुत्ता।jhā·na·sam·pa·yut·tā

     Avasesā dhammā jhānasampayuttā.

     (Pāli only)

550. 550

     इधi·dha भिक्खुbhik·khu यस्मिंyas·miṃ समयेsa·ma·ye रूपूपपत्तियाrū·pū·pa·pat·ti·yā मग्गंmag·gaṃ भावेतिbhā·ve·ti वितक्कविचारानंvi·tak·ka·vi·cā·rā·naṃ वूपसमाvū·pa·sa·mā …पे…pe ततियंta·ti·yaṃ झानंjhā·naṃ उपसम्पज्जu·pa·sam·paj·ja विहरतिvi·ha·ra·ti पथवीकसिणं,pa·tha·vī·ka·si·ṇaṃ तस्मिंtas·miṃ समयेsa·ma·ye तिवङ्गिकंti·vaṅ·gi·kaṃ झानंjhā·naṃ होति—ho·ti

     Idha bhikkhu yasmiṁ samaye rūpūpapattiyā maggaṁ bhāveti vitakkavicārānaṁ vūpasamā …pe… tatiyaṁ jhānaṁ upasampajja viharati pathavīkasiṇaṁ, tasmiṁ samaye tivaṅgikaṁ jhānaṁ hoti—

     (Pāli only)

551. 551

     पीति,pī·ti सुखं,su·khaṃ चित्तस्सेकग्गता।cit·tas·se·kag·ga·tā

     pīti, sukhaṁ, cittassekaggatā.

     (Pāli only)

552. 552

     इदंi·daṃ वुच्चतिvuc·ca·ti “ततियंta·ti·yaṃ झानं”।jhā·naṃ

     Idaṁ vuccati “tatiyaṁ jhānaṁ”.

     (Pāli only)

553. 553

     अवसेसाa·va·se·sā धम्माdham·mā झानसम्पयुत्ता।jhā·na·sam·pa·yut·tā

     Avasesā dhammā jhānasampayuttā.

     (Pāli only)

554. 554

     इधi·dha भिक्खुbhik·khu यस्मिंyas·miṃ समयेsa·ma·ye रूपूपपत्तियाrū·pū·pa·pat·ti·yā मग्गंmag·gaṃ भावेतिbhā·ve·ti पीतियाpī·ti·yā चca विरागाvi·rā·gā …पे…pe चतुत्थंca·tut·thaṃ झानंjhā·naṃ उपसम्पज्जu·pa·sam·paj·ja विहरतिvi·ha·ra·ti पथवीकसिणं,pa·tha·vī·ka·si·ṇaṃ तस्मिंtas·miṃ समयेsa·ma·ye दुवङ्गिकंdu·vaṅ·gi·kaṃ झानंjhā·naṃ होति—ho·ti

     Idha bhikkhu yasmiṁ samaye rūpūpapattiyā maggaṁ bhāveti pītiyā ca virāgā …pe… catutthaṁ jhānaṁ upasampajja viharati pathavīkasiṇaṁ, tasmiṁ samaye duvaṅgikaṁ jhānaṁ hoti—

     (Pāli only)

555. 555

     सुखं,su·khaṃ चित्तस्सेकग्गता।cit·tas·se·kag·ga·tā

     sukhaṁ, cittassekaggatā.

     (Pāli only)

556. 556

     इदंi·daṃ वुच्चतिvuc·ca·ti “चतुत्थंca·tut·thaṃ झानं”।jhā·naṃ

     Idaṁ vuccati “catutthaṁ jhānaṁ”.

     (Pāli only)

557. 557

     अवसेसाa·va·se·sā धम्माdham·mā झानसम्पयुत्ता।jhā·na·sam·pa·yut·tā

     Avasesā dhammā jhānasampayuttā.

     (Pāli only)

558. 558

     इधi·dha भिक्खुbhik·khu यस्मिंyas·miṃ समयेsa·ma·ye रूपूपपत्तियाrū·pū·pa·pat·ti·yā मग्गंmag·gaṃ भावेतिbhā·ve·ti सुखस्सsu·khas·sa चca पहानाpa·hā·nā …पे…pe पञ्चमंpañ·ca·maṃ झानंjhā·naṃ उपसम्पज्जu·pa·sam·paj·ja विहरतिvi·ha·ra·ti पथवीकसिणं,pa·tha·vī·ka·si·ṇaṃ तस्मिंtas·miṃ समयेsa·ma·ye दुवङ्गिकंdu·vaṅ·gi·kaṃ झानंjhā·naṃ होति—ho·ti

     Idha bhikkhu yasmiṁ samaye rūpūpapattiyā maggaṁ bhāveti sukhassa ca pahānā …pe… pañcamaṁ jhānaṁ upasampajja viharati pathavīkasiṇaṁ, tasmiṁ samaye duvaṅgikaṁ jhānaṁ hoti—

     (Pāli only)

559. 559

     उपेक्खा,u·pek·khā चित्तस्सेकग्गता।cit·tas·se·kag·ga·tā

     upekkhā, cittassekaggatā.

     (Pāli only)

560. 560

     इदंi·daṃ वुच्चतिvuc·ca·ti “पञ्चमंpañ·ca·maṃ झानं”।jhā·naṃ

     Idaṁ vuccati “pañcamaṁ jhānaṁ”.

     (Pāli only)

561. 561

     अवसेसाa·va·se·sā धम्माdham·mā झानसम्पयुत्ता।jhā·na·sam·pa·yut·tā

     Avasesā dhammā jhānasampayuttā.

     (Pāli only)

562. 562

     पञ्चकं।pañ·ca·kaṃ

     Pañcakaṁ.

     (Pāli only)

563. 563

     2।2। अरूपावचरकुसलa·rū·pā·va·ca·ra·ku·sa·la

     2.2. Arūpāvacarakusala

     (Pāli only)

564. 564

     इधi·dha भिक्खुbhik·khu यस्मिंyas·miṃ समयेsa·ma·ye अरूपूपपत्तियाa·rū·pū·pa·pat·ti·yā मग्गंmag·gaṃ भावेतिbhā·ve·ti सब्बसोsab·ba·so आकिञ्चञ्ञायतनंā·kiñ·cañ·ñā·ya·ta·naṃ समतिक्कम्मsa·ma·tik·kam·ma नेवसञ्ञानासञ्ञायतनसञ्ञासहगतंne·va·sañ·ñā·nā·sañ·ñā·ya·ta·na·sañ·ñā·sa·ha·ga·taṃ सुखस्सsu·khas·sa चca पहानाpa·hā·nā …पे…pe चतुत्थंca·tut·thaṃ झानंjhā·naṃ उपसम्पज्जu·pa·sam·paj·ja विहरति,vi·ha·ra·ti तस्मिंtas·miṃ समयेsa·ma·ye दुवङ्गिकंdu·vaṅ·gi·kaṃ झानंjhā·naṃ होति—ho·ti

     Idha bhikkhu yasmiṁ samaye arūpūpapattiyā maggaṁ bhāveti sabbaso ākiñcaññāyatanaṁ samatikkamma nevasaññānāsaññāyatanasaññāsahagataṁ sukhassa ca pahānā …pe… catutthaṁ jhānaṁ upasampajja viharati, tasmiṁ samaye duvaṅgikaṁ jhānaṁ hoti—

     (Pāli only)

565. 565

     उपेक्खा,u·pek·khā चित्तस्सेकग्गता।cit·tas·se·kag·ga·tā

     upekkhā, cittassekaggatā.

     (Pāli only)

566. 566

     इदंi·daṃ वुच्चतिvuc·ca·ti “चतुत्थंca·tut·thaṃ झानं”।jhā·naṃ

     Idaṁ vuccati “catutthaṁ jhānaṁ”.

     (Pāli only)

567. 567

     अवसेसाa·va·se·sā धम्माdham·mā झानसम्पयुत्ता।jhā·na·sam·pa·yut·tā

     Avasesā dhammā jhānasampayuttā.

     (Pāli only)

568. 568

     2।3। लोकुत्तरकुसलlo·kut·ta·ra·ku·sa·la

     2.3. Lokuttarakusala

     (Pāli only)

569. 569

     चत्तारिcat·tā·ri झानानि—jhā·nā·ni

     Cattāri jhānāni—

     (Pāli only)

570. 570

     पठमंpa·ṭha·maṃ झानं,jhā·naṃ दुतियंdu·ti·yaṃ झानं,jhā·naṃ ततियंta·ti·yaṃ झानं,jhā·naṃ चतुत्थंca·tut·thaṃ झानं।jhā·naṃ

     paṭhamaṁ jhānaṁ, dutiyaṁ jhānaṁ, tatiyaṁ jhānaṁ, catutthaṁ jhānaṁ.

     (Pāli only)

571. 571

     तत्थtat·tha कतमंka·ta·maṃ पठमंpa·ṭha·maṃ झानं?jhā·naṃ

     Tattha katamaṁ paṭhamaṁ jhānaṁ?

     (Pāli only)

572. 572

     इधi·dha भिक्खुbhik·khu यस्मिंyas·miṃ समयेsa·ma·ye लोकुत्तरंlo·kut·ta·raṃ झानंjhā·naṃ भावेतिbhā·ve·ti निय्यानिकंniy·yā·ni·kaṃ अपचयगामिंa·pa·ca·ya·gā·miṃ दिट्ठिगतानंdiṭ·ṭhi·ga·tā·naṃ पहानायpa·hā·nā·ya पठमायpa·ṭha·mā·ya भूमियाbhū·mi·yā पत्तियाpat·ti·yā विविच्चेवvi·vic·ce·va कामेहिkā·me·hi …पे…pe पठमंpa·ṭha·maṃ झानंjhā·naṃ उपसम्पज्जu·pa·sam·paj·ja विहरतिvi·ha·ra·ti दुक्खपटिपदंduk·kha·pa·ṭi·pa·daṃ दन्धाभिञ्ञं,dan·dhā·bhiñ·ñaṃ तस्मिंtas·miṃ समयेsa·ma·ye पञ्चङ्गिकंpañ·caṅ·gi·kaṃ झानंjhā·naṃ होति—ho·ti

     Idha bhikkhu yasmiṁ samaye lokuttaraṁ jhānaṁ bhāveti niyyānikaṁ apacayagāmiṁ diṭṭhigatānaṁ pahānāya paṭhamāya bhūmiyā pattiyā vivicceva kāmehi …pe… paṭhamaṁ jhānaṁ upasampajja viharati dukkhapaṭipadaṁ dandhābhiññaṁ, tasmiṁ samaye pañcaṅgikaṁ jhānaṁ hoti—

     (Pāli only)

573. 573

     वितक्को,vi·tak·ko विचारो,vi·cā·ro पीति,pī·ti सुखं,su·khaṃ चित्तस्सेकग्गता।cit·tas·se·kag·ga·tā

     vitakko, vicāro, pīti, sukhaṁ, cittassekaggatā.

     (Pāli only)

574. 574

     इदंi·daṃ वुच्चतिvuc·ca·ti “पठमंpa·ṭha·maṃ झानं”।jhā·naṃ

     Idaṁ vuccati “paṭhamaṁ jhānaṁ”.

     (Pāli only)

575. 575

     अवसेसाa·va·se·sā धम्माdham·mā झानसम्पयुत्ता।jhā·na·sam·pa·yut·tā

     Avasesā dhammā jhānasampayuttā.

     (Pāli only)

576. 576

     तत्थtat·tha कतमंka·ta·maṃ दुतियंdu·ti·yaṃ झानं?jhā·naṃ

     Tattha katamaṁ dutiyaṁ jhānaṁ?

     (Pāli only)

577. 577

     इधi·dha भिक्खुbhik·khu यस्मिंyas·miṃ समयेsa·ma·ye लोकुत्तरंlo·kut·ta·raṃ झानंjhā·naṃ भावेतिbhā·ve·ti निय्यानिकंniy·yā·ni·kaṃ अपचयगामिंa·pa·ca·ya·gā·miṃ दिट्ठिगतानंdiṭ·ṭhi·ga·tā·naṃ पहानायpa·hā·nā·ya पठमायpa·ṭha·mā·ya भूमियाbhū·mi·yā पत्तियाpat·ti·yā वितक्कविचारानंvi·tak·ka·vi·cā·rā·naṃ वूपसमाvū·pa·sa·mā …पे…pe दुतियंdu·ti·yaṃ झानंjhā·naṃ उपसम्पज्जu·pa·sam·paj·ja विहरतिvi·ha·ra·ti दुक्खपटिपदंduk·kha·pa·ṭi·pa·daṃ दन्धाभिञ्ञं,dan·dhā·bhiñ·ñaṃ तस्मिंtas·miṃ समयेsa·ma·ye तिवङ्गिकंti·vaṅ·gi·kaṃ झानंjhā·naṃ होति—ho·ti

     Idha bhikkhu yasmiṁ samaye lokuttaraṁ jhānaṁ bhāveti niyyānikaṁ apacayagāmiṁ diṭṭhigatānaṁ pahānāya paṭhamāya bhūmiyā pattiyā vitakkavicārānaṁ vūpasamā …pe… dutiyaṁ jhānaṁ upasampajja viharati dukkhapaṭipadaṁ dandhābhiññaṁ, tasmiṁ samaye tivaṅgikaṁ jhānaṁ hoti—

     (Pāli only)

578. 578

     पीति,pī·ti सुखं,su·khaṃ चित्तस्सेकग्गता।cit·tas·se·kag·ga·tā

     pīti, sukhaṁ, cittassekaggatā.

     (Pāli only)

579. 579

     इदंi·daṃ वुच्चतिvuc·ca·ti “दुतियंdu·ti·yaṃ झानं”।jhā·naṃ

     Idaṁ vuccati “dutiyaṁ jhānaṁ”.

     (Pāli only)

580. 580

     अवसेसाa·va·se·sā धम्माdham·mā झानसम्पयुत्ता।jhā·na·sam·pa·yut·tā

     Avasesā dhammā jhānasampayuttā.

     (Pāli only)

581. 581

     तत्थtat·tha कतमंka·ta·maṃ ततियंta·ti·yaṃ झानं?jhā·naṃ

     Tattha katamaṁ tatiyaṁ jhānaṁ?

     (Pāli only)

582. 582

     इधi·dha भिक्खुbhik·khu यस्मिंyas·miṃ समयेsa·ma·ye लोकुत्तरंlo·kut·ta·raṃ झानंjhā·naṃ भावेतिbhā·ve·ti निय्यानिकंniy·yā·ni·kaṃ अपचयगामिंa·pa·ca·ya·gā·miṃ दिट्ठिगतानंdiṭ·ṭhi·ga·tā·naṃ पहानायpa·hā·nā·ya पठमायpa·ṭha·mā·ya भूमियाbhū·mi·yā पत्तियाpat·ti·yā पीतियाpī·ti·yā चca विरागाvi·rā·gā …पे…pe

     Idha bhikkhu yasmiṁ samaye lokuttaraṁ jhānaṁ bhāveti niyyānikaṁ apacayagāmiṁ diṭṭhigatānaṁ pahānāya paṭhamāya bhūmiyā pattiyā pītiyā ca virāgā …pe…

     (Pāli only)

583. 583

     ततियंta·ti·yaṃ झानंjhā·naṃ उपसम्पज्जu·pa·sam·paj·ja विहरतिvi·ha·ra·ti दुक्खपटिपदंduk·kha·pa·ṭi·pa·daṃ दन्धाभिञ्ञं,dan·dhā·bhiñ·ñaṃ तस्मिंtas·miṃ समयेsa·ma·ye दुवङ्गिकंdu·vaṅ·gi·kaṃ झानंjhā·naṃ होति—ho·ti

     tatiyaṁ jhānaṁ upasampajja viharati dukkhapaṭipadaṁ dandhābhiññaṁ, tasmiṁ samaye duvaṅgikaṁ jhānaṁ hoti—

     (Pāli only)

584. 584

     सुखं,su·khaṃ चित्तस्सेकग्गता।cit·tas·se·kag·ga·tā

     sukhaṁ, cittassekaggatā.

     (Pāli only)

585. 585

     इदंi·daṃ वुच्चतिvuc·ca·ti “ततियंta·ti·yaṃ झानं”।jhā·naṃ

     Idaṁ vuccati “tatiyaṁ jhānaṁ”.

     (Pāli only)

586. 586

     अवसेसाa·va·se·sā धम्माdham·mā झानसम्पयुत्ता।jhā·na·sam·pa·yut·tā

     Avasesā dhammā jhānasampayuttā.

     (Pāli only)

587. 587

     तत्थtat·tha कतमंka·ta·maṃ चतुत्थंca·tut·thaṃ झानं?jhā·naṃ

     Tattha katamaṁ catutthaṁ jhānaṁ?

     (Pāli only)

588. 588

     इधi·dha भिक्खुbhik·khu यस्मिंyas·miṃ समयेsa·ma·ye लोकुत्तरंlo·kut·ta·raṃ झानंjhā·naṃ भावेतिbhā·ve·ti निय्यानिकंniy·yā·ni·kaṃ अपचयगामिंa·pa·ca·ya·gā·miṃ दिट्ठिगतानंdiṭ·ṭhi·ga·tā·naṃ पहानायpa·hā·nā·ya पठमायpa·ṭha·mā·ya भूमियाbhū·mi·yā पत्तियाpat·ti·yā सुखस्सsu·khas·sa चca पहानाpa·hā·nā …पे…pe चतुत्थंca·tut·thaṃ झानंjhā·naṃ उपसम्पज्जu·pa·sam·paj·ja विहरतिvi·ha·ra·ti दुक्खपटिपदंduk·kha·pa·ṭi·pa·daṃ दन्धाभिञ्ञं,dan·dhā·bhiñ·ñaṃ तस्मिंtas·miṃ समयेsa·ma·ye दुवङ्गिकंdu·vaṅ·gi·kaṃ झानंjhā·naṃ होति—ho·ti

     Idha bhikkhu yasmiṁ samaye lokuttaraṁ jhānaṁ bhāveti niyyānikaṁ apacayagāmiṁ diṭṭhigatānaṁ pahānāya paṭhamāya bhūmiyā pattiyā sukhassa ca pahānā …pe… catutthaṁ jhānaṁ upasampajja viharati dukkhapaṭipadaṁ dandhābhiññaṁ, tasmiṁ samaye duvaṅgikaṁ jhānaṁ hoti—

     (Pāli only)

589. 589

     उपेक्खा,u·pek·khā चित्तस्सेकग्गता।cit·tas·se·kag·ga·tā

     upekkhā, cittassekaggatā.

     (Pāli only)

590. 590

     इदंi·daṃ वुच्चतिvuc·ca·ti “चतुत्थंca·tut·thaṃ झानं”।jhā·naṃ

     Idaṁ vuccati “catutthaṁ jhānaṁ”.

     (Pāli only)

591. 591

     अवसेसाa·va·se·sā धम्माdham·mā झानसम्पयुत्ता।jhā·na·sam·pa·yut·tā

     Avasesā dhammā jhānasampayuttā.

     (Pāli only)

592. 592

     चतुक्कं।ca·tuk·kaṃ

     Catukkaṁ.

     (Pāli only)

593. 593

     इधi·dha भिक्खुbhik·khu यस्मिंyas·miṃ समयेsa·ma·ye लोकुत्तरंlo·kut·ta·raṃ झानंjhā·naṃ भावेतिbhā·ve·ti निय्यानिकंniy·yā·ni·kaṃ अपचयगामिंa·pa·ca·ya·gā·miṃ दिट्ठिगतानंdiṭ·ṭhi·ga·tā·naṃ पहानायpa·hā·nā·ya पठमायpa·ṭha·mā·ya भूमियाbhū·mi·yā पत्तियाpat·ti·yā विविच्चेवvi·vic·ce·va कामेहिkā·me·hi …पे…pe पठमंpa·ṭha·maṃ झानंjhā·naṃ उपसम्पज्जu·pa·sam·paj·ja विहरतिvi·ha·ra·ti दुक्खपटिपदंduk·kha·pa·ṭi·pa·daṃ दन्धाभिञ्ञं,dan·dhā·bhiñ·ñaṃ तस्मिंtas·miṃ समयेsa·ma·ye पञ्चङ्गिकंpañ·caṅ·gi·kaṃ झानंjhā·naṃ होति—ho·ti

     Idha bhikkhu yasmiṁ samaye lokuttaraṁ jhānaṁ bhāveti niyyānikaṁ apacayagāmiṁ diṭṭhigatānaṁ pahānāya paṭhamāya bhūmiyā pattiyā vivicceva kāmehi …pe… paṭhamaṁ jhānaṁ upasampajja viharati dukkhapaṭipadaṁ dandhābhiññaṁ, tasmiṁ samaye pañcaṅgikaṁ jhānaṁ hoti—

     (Pāli only)

594. 594

     वितक्को,vi·tak·ko विचारो,vi·cā·ro पीति,pī·ti सुखं,su·khaṃ चित्तस्सेकग्गता।cit·tas·se·kag·ga·tā

     vitakko, vicāro, pīti, sukhaṁ, cittassekaggatā.

     (Pāli only)

595. 595

     इदंi·daṃ वुच्चतिvuc·ca·ti “पठमंpa·ṭha·maṃ झानं”।jhā·naṃ

     Idaṁ vuccati “paṭhamaṁ jhānaṁ”.

     (Pāli only)

596. 596

     अवसेसाa·va·se·sā धम्माdham·mā झानसम्पयुत्ता।jhā·na·sam·pa·yut·tā

     Avasesā dhammā jhānasampayuttā.

     (Pāli only)

597. 597

     इधi·dha भिक्खुbhik·khu यस्मिंyas·miṃ समयेsa·ma·ye लोकुत्तरंlo·kut·ta·raṃ झानंjhā·naṃ भावेतिbhā·ve·ti निय्यानिकंniy·yā·ni·kaṃ अपचयगामिंa·pa·ca·ya·gā·miṃ दिट्ठिगतानंdiṭ·ṭhi·ga·tā·naṃ पहानायpa·hā·nā·ya पठमायpa·ṭha·mā·ya भूमियाbhū·mi·yā पत्तियाpat·ti·yā विविच्चेवvi·vic·ce·va कामेहिkā·me·hi विविच्चvi·vic·ca अकुसलेहिa·ku·sa·le·hi धम्मेहिdham·me·hi अवितक्कंa·vi·tak·kaṃ विचारमत्तंvi·cā·ra·mat·taṃ विवेकजंvi·ve·ka·jaṃ पीतिसुखंpī·ti·su·khaṃ दुतियंdu·ti·yaṃ झानंjhā·naṃ उपसम्पज्जu·pa·sam·paj·ja विहरतिvi·ha·ra·ti दुक्खपटिपदंduk·kha·pa·ṭi·pa·daṃ दन्धाभिञ्ञं,dan·dhā·bhiñ·ñaṃ तस्मिंtas·miṃ समयेsa·ma·ye चतुरङ्गिकंca·tu·raṅ·gi·kaṃ झानंjhā·naṃ होतिho·ti विचारोvi·cā·ro पीतिpī·ti सुखंsu·khaṃ चित्तस्सेकग्गता।cit·tas·se·kag·ga·tā

     Idha bhikkhu yasmiṁ samaye lokuttaraṁ jhānaṁ bhāveti niyyānikaṁ apacayagāmiṁ diṭṭhigatānaṁ pahānāya paṭhamāya bhūmiyā pattiyā vivicceva kāmehi vivicca akusalehi dhammehi avitakkaṁ vicāramattaṁ vivekajaṁ pītisukhaṁ dutiyaṁ jhānaṁ upasampajja viharati dukkhapaṭipadaṁ dandhābhiññaṁ, tasmiṁ samaye caturaṅgikaṁ jhānaṁ hoti vicāro pīti sukhaṁ cittassekaggatā.

     (Pāli only)

598. 598

     इदंi·daṃ वुच्चतिvuc·ca·ti “दुतियंdu·ti·yaṃ झानं”।jhā·naṃ

     Idaṁ vuccati “dutiyaṁ jhānaṁ”.

     (Pāli only)

599. 599

     अवसेसाa·va·se·sā धम्माdham·mā झानसम्पयुत्ता।jhā·na·sam·pa·yut·tā

     Avasesā dhammā jhānasampayuttā.

     (Pāli only)

600. 600

     इधi·dha भिक्खुbhik·khu यस्मिंyas·miṃ समयेsa·ma·ye लोकुत्तरंlo·kut·ta·raṃ झानंjhā·naṃ भावेतिbhā·ve·ti निय्यानिकंniy·yā·ni·kaṃ अपचयगामिंa·pa·ca·ya·gā·miṃ दिट्ठिगतानंdiṭ·ṭhi·ga·tā·naṃ पहानायpa·hā·nā·ya पठमायpa·ṭha·mā·ya भूमियाbhū·mi·yā पत्तियाpat·ti·yā वितक्कविचारानंvi·tak·ka·vi·cā·rā·naṃ वूपसमाvū·pa·sa·mā …पे…pe ततियंta·ti·yaṃ झानंjhā·naṃ उपसम्पज्जu·pa·sam·paj·ja विहरतिvi·ha·ra·ti दुक्खपटिपदंduk·kha·pa·ṭi·pa·daṃ दन्धाभिञ्ञं,dan·dhā·bhiñ·ñaṃ तस्मिंtas·miṃ समयेsa·ma·ye तिवङ्गिकंti·vaṅ·gi·kaṃ झानंjhā·naṃ होति—ho·ti

     Idha bhikkhu yasmiṁ samaye lokuttaraṁ jhānaṁ bhāveti niyyānikaṁ apacayagāmiṁ diṭṭhigatānaṁ pahānāya paṭhamāya bhūmiyā pattiyā vitakkavicārānaṁ vūpasamā …pe… tatiyaṁ jhānaṁ upasampajja viharati dukkhapaṭipadaṁ dandhābhiññaṁ, tasmiṁ samaye tivaṅgikaṁ jhānaṁ hoti—

     (Pāli only)

601. 601

     पीति,pī·ti सुखं,su·khaṃ चित्तस्सेकग्गता।cit·tas·se·kag·ga·tā

     pīti, sukhaṁ, cittassekaggatā.

     (Pāli only)

602. 602

     इदंi·daṃ वुच्चतिvuc·ca·ti “ततियंta·ti·yaṃ झानं”।jhā·naṃ

     Idaṁ vuccati “tatiyaṁ jhānaṁ”.

     (Pāli only)

603. 603

     अवसेसाa·va·se·sā धम्माdham·mā झानसम्पयुत्ता।jhā·na·sam·pa·yut·tā

     Avasesā dhammā jhānasampayuttā.

     (Pāli only)

604. 604

     इधi·dha भिक्खुbhik·khu यस्मिंyas·miṃ समयेsa·ma·ye लोकुत्तरंlo·kut·ta·raṃ झानंjhā·naṃ भावेतिbhā·ve·ti निय्यानिकंniy·yā·ni·kaṃ अपचयगामिंa·pa·ca·ya·gā·miṃ दिट्ठिगतानंdiṭ·ṭhi·ga·tā·naṃ पहानायpa·hā·nā·ya पठमायpa·ṭha·mā·ya भूमियाbhū·mi·yā पत्तियाpat·ti·yā पीतियाpī·ti·yā चca विरागाvi·rā·gā …पे…pe चतुत्थंca·tut·thaṃ झानंjhā·naṃ उपसम्पज्जu·pa·sam·paj·ja विहरतिvi·ha·ra·ti दुक्खपटिपदंduk·kha·pa·ṭi·pa·daṃ दन्धाभिञ्ञं,dan·dhā·bhiñ·ñaṃ तस्मिंtas·miṃ समयेsa·ma·ye दुवङ्गिकंdu·vaṅ·gi·kaṃ झानंjhā·naṃ होति—ho·ti

     Idha bhikkhu yasmiṁ samaye lokuttaraṁ jhānaṁ bhāveti niyyānikaṁ apacayagāmiṁ diṭṭhigatānaṁ pahānāya paṭhamāya bhūmiyā pattiyā pītiyā ca virāgā …pe… catutthaṁ jhānaṁ upasampajja viharati dukkhapaṭipadaṁ dandhābhiññaṁ, tasmiṁ samaye duvaṅgikaṁ jhānaṁ hoti—

     (Pāli only)

605. 605

     सुखं,su·khaṃ चित्तस्सेकग्गता।cit·tas·se·kag·ga·tā

     sukhaṁ, cittassekaggatā.

     (Pāli only)

606. 606

     इदंi·daṃ वुच्चतिvuc·ca·ti “चतुत्थंca·tut·thaṃ झानं”।jhā·naṃ

     Idaṁ vuccati “catutthaṁ jhānaṁ”.

     (Pāli only)

607. 607

     अवसेसाa·va·se·sā धम्माdham·mā झानसम्पयुत्ता।jhā·na·sam·pa·yut·tā

     Avasesā dhammā jhānasampayuttā.

     (Pāli only)

608. 608

     इधi·dha भिक्खुbhik·khu यस्मिंyas·miṃ समयेsa·ma·ye लोकुत्तरंlo·kut·ta·raṃ झानंjhā·naṃ भावेतिbhā·ve·ti निय्यानिकंniy·yā·ni·kaṃ अपचयगामिंa·pa·ca·ya·gā·miṃ दिट्ठिगतानंdiṭ·ṭhi·ga·tā·naṃ पहानायpa·hā·nā·ya पठमायpa·ṭha·mā·ya भूमियाbhū·mi·yā पत्तियाpat·ti·yā सुखस्सsu·khas·sa चca पहानाpa·hā·nā …पे…pe पञ्चमंpañ·ca·maṃ झानंjhā·naṃ उपसम्पज्जu·pa·sam·paj·ja विहरतिvi·ha·ra·ti दुक्खपटिपदंduk·kha·pa·ṭi·pa·daṃ दन्धाभिञ्ञं,dan·dhā·bhiñ·ñaṃ तस्मिंtas·miṃ समयेsa·ma·ye दुवङ्गिकंdu·vaṅ·gi·kaṃ झानंjhā·naṃ होति—ho·ti

     Idha bhikkhu yasmiṁ samaye lokuttaraṁ jhānaṁ bhāveti niyyānikaṁ apacayagāmiṁ diṭṭhigatānaṁ pahānāya paṭhamāya bhūmiyā pattiyā sukhassa ca pahānā …pe… pañcamaṁ jhānaṁ upasampajja viharati dukkhapaṭipadaṁ dandhābhiññaṁ, tasmiṁ samaye duvaṅgikaṁ jhānaṁ hoti—

     (Pāli only)

609. 609

     उपेक्खा,u·pek·khā चित्तस्सेकग्गता।cit·tas·se·kag·ga·tā

     upekkhā, cittassekaggatā.

     (Pāli only)

610. 610

     इदंi·daṃ वुच्चतिvuc·ca·ti “पञ्चमंpañ·ca·maṃ झानं”।jhā·naṃ

     Idaṁ vuccati “pañcamaṁ jhānaṁ”.

     (Pāli only)

611. 611

     अवसेसाa·va·se·sā धम्माdham·mā झानसम्पयुत्ता।jhā·na·sam·pa·yut·tā

     Avasesā dhammā jhānasampayuttā.

     (Pāli only)

612. 612

     पञ्चकं।pañ·ca·kaṃ

     Pañcakaṁ.

     (Pāli only)

613. 613

     2।4। रूपावचरविपाकrū·pā·va·ca·ra·vi·pā·ka

     2.4. Rūpāvacaravipāka

     (Pāli only)

614. 614

     चत्तारिcat·tā·ri झानानि—jhā·nā·ni

     Cattāri jhānāni—

     (Pāli only)

615. 615

     पठमंpa·ṭha·maṃ झानं,jhā·naṃ दुतियंdu·ti·yaṃ झानं,jhā·naṃ ततियंta·ti·yaṃ झानं,jhā·naṃ चतुत्थंca·tut·thaṃ झानं।jhā·naṃ

     paṭhamaṁ jhānaṁ, dutiyaṁ jhānaṁ, tatiyaṁ jhānaṁ, catutthaṁ jhānaṁ.

     (Pāli only)

616. 616

     तत्थtat·tha कतमंka·ta·maṃ पठमंpa·ṭha·maṃ झानं?jhā·naṃ

     Tattha katamaṁ paṭhamaṁ jhānaṁ?

     (Pāli only)

617. 617

     इधi·dha भिक्खुbhik·khu यस्मिंyas·miṃ समयेsa·ma·ye रूपूपपत्तियाrū·pū·pa·pat·ti·yā मग्गंmag·gaṃ भावेतिbhā·ve·ti विविच्चेवvi·vic·ce·va कामेहिkā·me·hi …पे…pe पठमंpa·ṭha·maṃ झानंjhā·naṃ उपसम्पज्जu·pa·sam·paj·ja विहरतिvi·ha·ra·ti पथवीकसिणं,pa·tha·vī·ka·si·ṇaṃ तस्मिंtas·miṃ समयेsa·ma·ye फस्सोphas·so होतिho·ti …पे…pe अविक्खेपोa·vik·khe·po होति।ho·ti

     Idha bhikkhu yasmiṁ samaye rūpūpapattiyā maggaṁ bhāveti vivicceva kāmehi …pe… paṭhamaṁ jhānaṁ upasampajja viharati pathavīkasiṇaṁ, tasmiṁ samaye phasso hoti …pe… avikkhepo hoti.

     (Pāli only)

618. 618

     इमेi·me धम्माdham·mā कुसला।ku·sa·lā

     Ime dhammā kusalā.

     (Pāli only)

619. 619

     तस्सेवtas·se·va रूपावचरस्सrū·pā·va·ca·ras·sa कुसलस्सku·sa·las·sa कम्मस्सkam·mas·sa कतत्ताka·tat·tā उपचितत्ताu·pa·ci·tat·tā विपाकंvi·pā·kaṃ विविच्चेवvi·vic·ce·va कामेहिkā·me·hi …पे…pe पठमंpa·ṭha·maṃ झानंjhā·naṃ उपसम्पज्जu·pa·sam·paj·ja विहरतिvi·ha·ra·ti पथवीकसिणं,pa·tha·vī·ka·si·ṇaṃ तस्मिंtas·miṃ समयेsa·ma·ye पञ्चङ्गिकंpañ·caṅ·gi·kaṃ झानंjhā·naṃ होति—ho·ti

     Tasseva rūpāvacarassa kusalassa kammassa katattā upacitattā vipākaṁ vivicceva kāmehi …pe… paṭhamaṁ jhānaṁ upasampajja viharati pathavīkasiṇaṁ, tasmiṁ samaye pañcaṅgikaṁ jhānaṁ hoti—

     (Pāli only)

620. 620

     वितक्को,vi·tak·ko विचारो,vi·cā·ro पीति,pī·ti सुखं,su·khaṃ चित्तस्सेकग्गता।cit·tas·se·kag·ga·tā

     vitakko, vicāro, pīti, sukhaṁ, cittassekaggatā.

     (Pāli only)

621. 621

     इदंi·daṃ वुच्चतिvuc·ca·ti “पठमंpa·ṭha·maṃ झानं”।jhā·naṃ

     Idaṁ vuccati “paṭhamaṁ jhānaṁ”.

     (Pāli only)

622. 622

     अवसेसाa·va·se·sā धम्माdham·mā झानसम्पयुत्ता।jhā·na·sam·pa·yut·tā

     Avasesā dhammā jhānasampayuttā.

     (Pāli only)

623. 623

     तत्थtat·tha कतमंka·ta·maṃ दुतियंdu·ti·yaṃ झानं?jhā·naṃ

     Tattha katamaṁ dutiyaṁ jhānaṁ?

     (Pāli only)

624. 624

     इधi·dha भिक्खुbhik·khu यस्मिंyas·miṃ समयेsa·ma·ye रूपूपपत्तियाrū·pū·pa·pat·ti·yā मग्गंmag·gaṃ भावेतिbhā·ve·ti वितक्कविचारानंvi·tak·ka·vi·cā·rā·naṃ वूपसमाvū·pa·sa·mā …पे…pe दुतियंdu·ti·yaṃ झानंjhā·naṃ उपसम्पज्जu·pa·sam·paj·ja विहरतिvi·ha·ra·ti पथवीकसिणं,pa·tha·vī·ka·si·ṇaṃ तस्मिंtas·miṃ समयेsa·ma·ye फस्सोphas·so होतिho·ti …पे…pe अविक्खेपोa·vik·khe·po होति।ho·ti

     Idha bhikkhu yasmiṁ samaye rūpūpapattiyā maggaṁ bhāveti vitakkavicārānaṁ vūpasamā …pe… dutiyaṁ jhānaṁ upasampajja viharati pathavīkasiṇaṁ, tasmiṁ samaye phasso hoti …pe… avikkhepo hoti.

     (Pāli only)

625. 625

     इमेi·me धम्माdham·mā कुसला।ku·sa·lā

     Ime dhammā kusalā.

     (Pāli only)

626. 626

     तस्सेवtas·se·va रूपावचरस्सrū·pā·va·ca·ras·sa कुसलस्सku·sa·las·sa कम्मस्सkam·mas·sa कतत्ताka·tat·tā उपचितत्ताu·pa·ci·tat·tā विपाकंvi·pā·kaṃ वितक्कविचारानंvi·tak·ka·vi·cā·rā·naṃ वूपसमाvū·pa·sa·mā …पे…pe दुतियंdu·ti·yaṃ झानंjhā·naṃ …पे…pe

     Tasseva rūpāvacarassa kusalassa kammassa katattā upacitattā vipākaṁ vitakkavicārānaṁ vūpasamā …pe… dutiyaṁ jhānaṁ …pe…

     (Pāli only)

627. 627

     ततियंta·ti·yaṃ झानंjhā·naṃ …पे…pe

     tatiyaṁ jhānaṁ …pe…

     (Pāli only)

628. 628

     चतुत्थंca·tut·thaṃ झानंjhā·naṃ …पे…pe

     catutthaṁ jhānaṁ …pe…

     (Pāli only)

629. 629

     पठमंpa·ṭha·maṃ झानंjhā·naṃ …पे…pe

     paṭhamaṁ jhānaṁ …pe…

     (Pāli only)

630. 630

     पञ्चमंpañ·ca·maṃ झानंjhā·naṃ उपसम्पज्जu·pa·sam·paj·ja विहरतिvi·ha·ra·ti पथवीकसिणं,pa·tha·vī·ka·si·ṇaṃ तस्मिंtas·miṃ समयेsa·ma·ye दुवङ्गिकंdu·vaṅ·gi·kaṃ झानंjhā·naṃ होति—ho·ti

     pañcamaṁ jhānaṁ upasampajja viharati pathavīkasiṇaṁ, tasmiṁ samaye duvaṅgikaṁ jhānaṁ hoti—

     (Pāli only)

631. 631

     उपेक्खा,u·pek·khā चित्तस्सेकग्गता।cit·tas·se·kag·ga·tā

     upekkhā, cittassekaggatā.

     (Pāli only)

632. 632

     इदंi·daṃ वुच्चतिvuc·ca·ti “पञ्चमंpañ·ca·maṃ झानं”।jhā·naṃ

     Idaṁ vuccati “pañcamaṁ jhānaṁ”.

     (Pāli only)

633. 633

     अवसेसाa·va·se·sā धम्माdham·mā झानसम्पयुत्ताjhā·na·sam·pa·yut·tā …पे…।pe

     Avasesā dhammā jhānasampayuttā …pe….

     (Pāli only)

634. 634

     2।5। अरूपावचरविपाकa·rū·pā·va·ca·ra·vi·pā·ka

     2.5. Arūpāvacaravipāka

     (Pāli only)

635. 635

     इधi·dha भिक्खुbhik·khu यस्मिंyas·miṃ समयेsa·ma·ye अरूपूपपत्तियाa·rū·pū·pa·pat·ti·yā मग्गंmag·gaṃ भावेतिbhā·ve·ti सब्बसोsab·ba·so आकिञ्चञ्ञायतनंā·kiñ·cañ·ñā·ya·ta·naṃ समतिक्कम्मsa·ma·tik·kam·ma नेवसञ्ञानासञ्ञायतनसञ्ञासहगतंne·va·sañ·ñā·nā·sañ·ñā·ya·ta·na·sañ·ñā·sa·ha·ga·taṃ सुखस्सsu·khas·sa चca पहानाpa·hā·nā …पे…pe चतुत्थंca·tut·thaṃ झानंjhā·naṃ उपसम्पज्जu·pa·sam·paj·ja विहरति,vi·ha·ra·ti तस्मिंtas·miṃ समयेsa·ma·ye फस्सोphas·so होतिho·ti …पे…pe अविक्खेपोa·vik·khe·po होति।ho·ti

     Idha bhikkhu yasmiṁ samaye arūpūpapattiyā maggaṁ bhāveti sabbaso ākiñcaññāyatanaṁ samatikkamma nevasaññānāsaññāyatanasaññāsahagataṁ sukhassa ca pahānā …pe… catutthaṁ jhānaṁ upasampajja viharati, tasmiṁ samaye phasso hoti …pe… avikkhepo hoti.

     (Pāli only)

636. 636

     इमेi·me धम्माdham·mā कुसला।ku·sa·lā

     Ime dhammā kusalā.

     (Pāli only)

637. 637

     तस्सेवtas·se·va अरूपावचरस्सa·rū·pā·va·ca·ras·sa कुसलस्सku·sa·las·sa कम्मस्सkam·mas·sa कतत्ताka·tat·tā उपचितत्ताu·pa·ci·tat·tā विपाकंvi·pā·kaṃ सब्बसोsab·ba·so आकिञ्चञ्ञायतनंā·kiñ·cañ·ñā·ya·ta·naṃ समतिक्कम्मsa·ma·tik·kam·ma नेवसञ्ञानासञ्ञायतनसञ्ञासहगतंne·va·sañ·ñā·nā·sañ·ñā·ya·ta·na·sañ·ñā·sa·ha·ga·taṃ सुखस्सsu·khas·sa चca पहानाpa·hā·nā …पे…pe चतुत्थंca·tut·thaṃ झानंjhā·naṃ उपसम्पज्जu·pa·sam·paj·ja विहरति,vi·ha·ra·ti तस्मिंtas·miṃ समयेsa·ma·ye दुवङ्गिकंdu·vaṅ·gi·kaṃ झानंjhā·naṃ होति—ho·ti

     Tasseva arūpāvacarassa kusalassa kammassa katattā upacitattā vipākaṁ sabbaso ākiñcaññāyatanaṁ samatikkamma nevasaññānāsaññāyatanasaññāsahagataṁ sukhassa ca pahānā …pe… catutthaṁ jhānaṁ upasampajja viharati, tasmiṁ samaye duvaṅgikaṁ jhānaṁ hoti—

     (Pāli only)

638. 638

     उपेक्खा,u·pek·khā चित्तस्सेकग्गता।cit·tas·se·kag·ga·tā

     upekkhā, cittassekaggatā.

     (Pāli only)

639. 639

     इदंi·daṃ वुच्चतिvuc·ca·ti “चतुत्थंca·tut·thaṃ झानं”।jhā·naṃ

     Idaṁ vuccati “catutthaṁ jhānaṁ”.

     (Pāli only)

640. 640

     अवसेसाa·va·se·sā धम्माdham·mā झानसम्पयुत्ता।jhā·na·sam·pa·yut·tā

     Avasesā dhammā jhānasampayuttā.

     (Pāli only)

641. 641

     2।6। लोकुत्तरविपाकlo·kut·ta·ra·vi·pā·ka

     2.6. Lokuttaravipāka

     (Pāli only)

642. 642

     चत्तारिcat·tā·ri झानानि—jhā·nā·ni

     Cattāri jhānāni—

     (Pāli only)

643. 643

     पठमंpa·ṭha·maṃ झानं,jhā·naṃ दुतियंdu·ti·yaṃ झानं,jhā·naṃ ततियंta·ti·yaṃ झानं,jhā·naṃ चतुत्थंca·tut·thaṃ झानं।jhā·naṃ

     paṭhamaṁ jhānaṁ, dutiyaṁ jhānaṁ, tatiyaṁ jhānaṁ, catutthaṁ jhānaṁ.

     (Pāli only)

644. 644

     तत्थtat·tha कतमंka·ta·maṃ पठमंpa·ṭha·maṃ झानं?jhā·naṃ

     Tattha katamaṁ paṭhamaṁ jhānaṁ?

     (Pāli only)

645. 645

     इधi·dha भिक्खुbhik·khu यस्मिंyas·miṃ समयेsa·ma·ye लोकुत्तरंlo·kut·ta·raṃ झानंjhā·naṃ भावेतिbhā·ve·ti निय्यानिकंniy·yā·ni·kaṃ अपचयगामिंa·pa·ca·ya·gā·miṃ दिट्ठिगतानंdiṭ·ṭhi·ga·tā·naṃ पहानायpa·hā·nā·ya पठमायpa·ṭha·mā·ya भूमियाbhū·mi·yā पत्तियाpat·ti·yā विविच्चेवvi·vic·ce·va कामेहिkā·me·hi …पे…pe पठमंpa·ṭha·maṃ झानंjhā·naṃ उपसम्पज्जu·pa·sam·paj·ja विहरतिvi·ha·ra·ti दुक्खपटिपदंduk·kha·pa·ṭi·pa·daṃ दन्धाभिञ्ञं,dan·dhā·bhiñ·ñaṃ तस्मिंtas·miṃ समयेsa·ma·ye फस्सोphas·so होतिho·ti …पे…pe अविक्खेपोa·vik·khe·po होति।ho·ti

     Idha bhikkhu yasmiṁ samaye lokuttaraṁ jhānaṁ bhāveti niyyānikaṁ apacayagāmiṁ diṭṭhigatānaṁ pahānāya paṭhamāya bhūmiyā pattiyā vivicceva kāmehi …pe… paṭhamaṁ jhānaṁ upasampajja viharati dukkhapaṭipadaṁ dandhābhiññaṁ, tasmiṁ samaye phasso hoti …pe… avikkhepo hoti.

     (Pāli only)

646. 646

     इमेi·me धम्माdham·mā कुसला।ku·sa·lā

     Ime dhammā kusalā.

     (Pāli only)

647. 647

     तस्सेवtas·se·va लोकुत्तरस्सlo·kut·ta·ras·sa कुसलस्सku·sa·las·sa झानस्सjhā·nas·sa कतत्ताka·tat·tā भावितत्ताbhā·vi·tat·tā विपाकंvi·pā·kaṃ विविच्चेवvi·vic·ce·va कामेहिkā·me·hi …पे…pe पठमंpa·ṭha·maṃ झानंjhā·naṃ उपसम्पज्जu·pa·sam·paj·ja विहरतिvi·ha·ra·ti दुक्खपटिपदंduk·kha·pa·ṭi·pa·daṃ दन्धाभिञ्ञंdan·dhā·bhiñ·ñaṃ सुञ्ञतं,suñ·ña·taṃ तस्मिंtas·miṃ समयेsa·ma·ye पञ्चङ्गिकंpañ·caṅ·gi·kaṃ झानंjhā·naṃ होति—ho·ti

     Tasseva lokuttarassa kusalassa jhānassa katattā bhāvitattā vipākaṁ vivicceva kāmehi …pe… paṭhamaṁ jhānaṁ upasampajja viharati dukkhapaṭipadaṁ dandhābhiññaṁ suññataṁ, tasmiṁ samaye pañcaṅgikaṁ jhānaṁ hoti—

     (Pāli only)

648. 648

     वितक्को,vi·tak·ko विचारो,vi·cā·ro पीति,pī·ti सुखं,su·khaṃ चित्तस्सेकग्गता।cit·tas·se·kag·ga·tā

     vitakko, vicāro, pīti, sukhaṁ, cittassekaggatā.

     (Pāli only)

649. 649

     इदंi·daṃ वुच्चतिvuc·ca·ti “पठमंpa·ṭha·maṃ झानं”।jhā·naṃ

     Idaṁ vuccati “paṭhamaṁ jhānaṁ”.

     (Pāli only)

650. 650

     अवसेसाa·va·se·sā धम्माdham·mā झानसम्पयुत्ता।jhā·na·sam·pa·yut·tā

     Avasesā dhammā jhānasampayuttā.

     (Pāli only)

651. 651

     तत्थtat·tha कतमंka·ta·maṃ दुतियंdu·ti·yaṃ झानं?jhā·naṃ

     Tattha katamaṁ dutiyaṁ jhānaṁ?

     (Pāli only)

652. 652

     इधi·dha भिक्खुbhik·khu यस्मिंyas·miṃ समयेsa·ma·ye लोकुत्तरंlo·kut·ta·raṃ झानंjhā·naṃ भावेतिbhā·ve·ti निय्यानिकंniy·yā·ni·kaṃ अपचयगामिंa·pa·ca·ya·gā·miṃ दिट्ठिगतानंdiṭ·ṭhi·ga·tā·naṃ पहानायpa·hā·nā·ya पठमायpa·ṭha·mā·ya भूमियाbhū·mi·yā पत्तियाpat·ti·yā वितक्कविचारानंvi·tak·ka·vi·cā·rā·naṃ वूपसमाvū·pa·sa·mā …पे…pe दुतियंdu·ti·yaṃ झानंjhā·naṃ उपसम्पज्जu·pa·sam·paj·ja विहरतिvi·ha·ra·ti दुक्खपटिपदंduk·kha·pa·ṭi·pa·daṃ दन्धाभिञ्ञं,dan·dhā·bhiñ·ñaṃ तस्मिंtas·miṃ समयेsa·ma·ye फस्सोphas·so होतिho·ti …पे…pe अविक्खेपोa·vik·khe·po होति।ho·ti

     Idha bhikkhu yasmiṁ samaye lokuttaraṁ jhānaṁ bhāveti niyyānikaṁ apacayagāmiṁ diṭṭhigatānaṁ pahānāya paṭhamāya bhūmiyā pattiyā vitakkavicārānaṁ vūpasamā …pe… dutiyaṁ jhānaṁ upasampajja viharati dukkhapaṭipadaṁ dandhābhiññaṁ, tasmiṁ samaye phasso hoti …pe… avikkhepo hoti.

     (Pāli only)

653. 653

     इमेi·me धम्माdham·mā कुसला।ku·sa·lā

     Ime dhammā kusalā.

     (Pāli only)

654. 654

     तस्सेवtas·se·va लोकुत्तरस्सlo·kut·ta·ras·sa कुसलस्सku·sa·las·sa झानस्सjhā·nas·sa कतत्ताka·tat·tā भावितत्ताbhā·vi·tat·tā विपाकंvi·pā·kaṃ वितक्कविचारानंvi·tak·ka·vi·cā·rā·naṃ वूपसमाvū·pa·sa·mā …पे…pe दुतियंdu·ti·yaṃ झानंjhā·naṃ …पे…pe

     Tasseva lokuttarassa kusalassa jhānassa katattā bhāvitattā vipākaṁ vitakkavicārānaṁ vūpasamā …pe… dutiyaṁ jhānaṁ …pe…

     (Pāli only)

655. 655

     ततियंta·ti·yaṃ झानंjhā·naṃ …पे…pe

     tatiyaṁ jhānaṁ …pe…

     (Pāli only)

656. 656

     चतुत्थंca·tut·thaṃ झानंjhā·naṃ …पे…pe

     catutthaṁ jhānaṁ …pe…

     (Pāli only)

657. 657

     पठमंpa·ṭha·maṃ झानंjhā·naṃ …पे…pe

     paṭhamaṁ jhānaṁ …pe…

     (Pāli only)

658. 658

     पञ्चमंpañ·ca·maṃ झानंjhā·naṃ उपसम्पज्जu·pa·sam·paj·ja विहरतिvi·ha·ra·ti दुक्खपटिपदंduk·kha·pa·ṭi·pa·daṃ दन्धाभिञ्ञंdan·dhā·bhiñ·ñaṃ सुञ्ञतं,suñ·ña·taṃ तस्मिंtas·miṃ समयेsa·ma·ye दुवङ्गिकंdu·vaṅ·gi·kaṃ झानंjhā·naṃ होति—ho·ti

     pañcamaṁ jhānaṁ upasampajja viharati dukkhapaṭipadaṁ dandhābhiññaṁ suññataṁ, tasmiṁ samaye duvaṅgikaṁ jhānaṁ hoti—

     (Pāli only)

659. 659

     उपेक्खा,u·pek·khā चित्तस्सेकग्गता।cit·tas·se·kag·ga·tā

     upekkhā, cittassekaggatā.

     (Pāli only)

660. 660

     इदंi·daṃ वुच्चतिvuc·ca·ti “पञ्चमंpañ·ca·maṃ झानं”।jhā·naṃ

     Idaṁ vuccati “pañcamaṁ jhānaṁ”.

     (Pāli only)

661. 661

     अवसेसाa·va·se·sā धम्माdham·mā झानसम्पयुत्ता।jhā·na·sam·pa·yut·tā

     Avasesā dhammā jhānasampayuttā.

     (Pāli only)

662. 662

     2।7। रूपारूपावचरकिरियrū·pā·rū·pā·va·ca·ra·ki·ri·ya

     2.7. Rūpārūpāvacarakiriya

     (Pāli only)

663. 663

     चत्तारिcat·tā·ri झानानि—jhā·nā·ni

     Cattāri jhānāni—

     (Pāli only)

664. 664

     पठमंpa·ṭha·maṃ झानं,jhā·naṃ दुतियंdu·ti·yaṃ झानं,jhā·naṃ ततियंta·ti·yaṃ झानं,jhā·naṃ चतुत्थंca·tut·thaṃ झानं।jhā·naṃ

     paṭhamaṁ jhānaṁ, dutiyaṁ jhānaṁ, tatiyaṁ jhānaṁ, catutthaṁ jhānaṁ.

     (Pāli only)

665. 665

     तत्थtat·tha कतमंka·ta·maṃ पठमंpa·ṭha·maṃ झानं?jhā·naṃ

     Tattha katamaṁ paṭhamaṁ jhānaṁ?

     (Pāli only)

666. 666

     इधi·dha भिक्खुbhik·khu यस्मिंyas·miṃ समयेsa·ma·ye रूपावचरंrū·pā·va·ca·raṃ झानंjhā·naṃ भावेतिbhā·ve·ti किरियंki·ri·yaṃ नेवne·va कुसलंku·sa·laṃ नाकुसलंnā·ku·sa·laṃ नna चca कम्मविपाकंkam·ma·vi·pā·kaṃ दिट्ठधम्मसुखविहारंdiṭ·ṭha·dham·ma·su·kha·vi·hā·raṃ विविच्चेवvi·vic·ce·va कामेहिkā·me·hi …पे…pe पठमंpa·ṭha·maṃ झानंjhā·naṃ उपसम्पज्जu·pa·sam·paj·ja विहरतिvi·ha·ra·ti पथवीकसिणं,pa·tha·vī·ka·si·ṇaṃ तस्मिंtas·miṃ समयेsa·ma·ye पञ्चङ्गिकंpañ·caṅ·gi·kaṃ झानंjhā·naṃ होति—ho·ti

     Idha bhikkhu yasmiṁ samaye rūpāvacaraṁ jhānaṁ bhāveti kiriyaṁ neva kusalaṁ nākusalaṁ na ca kammavipākaṁ diṭṭhadhammasukhavihāraṁ vivicceva kāmehi …pe… paṭhamaṁ jhānaṁ upasampajja viharati pathavīkasiṇaṁ, tasmiṁ samaye pañcaṅgikaṁ jhānaṁ hoti—

     (Pāli only)

667. 667

     वितक्को,vi·tak·ko विचारो,vi·cā·ro पीति,pī·ti सुखं,su·khaṃ चित्तस्सेकग्गता।cit·tas·se·kag·ga·tā

     vitakko, vicāro, pīti, sukhaṁ, cittassekaggatā.

     (Pāli only)

668. 668

     इदंi·daṃ वुच्चतिvuc·ca·ti “पठमंpa·ṭha·maṃ झानं”।jhā·naṃ

     Idaṁ vuccati “paṭhamaṁ jhānaṁ”.

     (Pāli only)

669. 669

     अवसेसाa·va·se·sā धम्माdham·mā झानसम्पयुत्ता।jhā·na·sam·pa·yut·tā

     Avasesā dhammā jhānasampayuttā.

     (Pāli only)

670. 670

     तत्थtat·tha कतमंka·ta·maṃ दुतियंdu·ti·yaṃ झानं?jhā·naṃ

     Tattha katamaṁ dutiyaṁ jhānaṁ?

     (Pāli only)

671. 671

     इधi·dha भिक्खुbhik·khu यस्मिंyas·miṃ समयेsa·ma·ye रूपावचरंrū·pā·va·ca·raṃ झानंjhā·naṃ भावेतिbhā·ve·ti किरियंki·ri·yaṃ नेवne·va कुसलंku·sa·laṃ नाकुसलंnā·ku·sa·laṃ नna चca कम्मविपाकंkam·ma·vi·pā·kaṃ दिट्ठधम्मसुखविहारंdiṭ·ṭha·dham·ma·su·kha·vi·hā·raṃ वितक्कविचारानंvi·tak·ka·vi·cā·rā·naṃ वूपसमाvū·pa·sa·mā …पे…pe दुतियंdu·ti·yaṃ झानंjhā·naṃ …पे…pe

     Idha bhikkhu yasmiṁ samaye rūpāvacaraṁ jhānaṁ bhāveti kiriyaṁ neva kusalaṁ nākusalaṁ na ca kammavipākaṁ diṭṭhadhammasukhavihāraṁ vitakkavicārānaṁ vūpasamā …pe… dutiyaṁ jhānaṁ …pe…

     (Pāli only)

672. 672

     ततियंta·ti·yaṃ झानंjhā·naṃ …पे…pe

     tatiyaṁ jhānaṁ …pe…

     (Pāli only)

673. 673

     चतुत्थंca·tut·thaṃ झानंjhā·naṃ …पे…pe

     catutthaṁ jhānaṁ …pe…

     (Pāli only)

674. 674

     पठमंpa·ṭha·maṃ झानंjhā·naṃ …पे…pe

     paṭhamaṁ jhānaṁ …pe…

     (Pāli only)

675. 675

     पञ्चमंpañ·ca·maṃ झानंjhā·naṃ उपसम्पज्जu·pa·sam·paj·ja विहरतिvi·ha·ra·ti पथवीकसिणं,pa·tha·vī·ka·si·ṇaṃ तस्मिंtas·miṃ समयेsa·ma·ye दुवङ्गिकंdu·vaṅ·gi·kaṃ झानंjhā·naṃ होति—ho·ti

     pañcamaṁ jhānaṁ upasampajja viharati pathavīkasiṇaṁ, tasmiṁ samaye duvaṅgikaṁ jhānaṁ hoti—

     (Pāli only)

676. 676

     उपेक्खा,u·pek·khā चित्तस्सेकग्गता।cit·tas·se·kag·ga·tā

     upekkhā, cittassekaggatā.

     (Pāli only)

677. 677

     इदंi·daṃ वुच्चतिvuc·ca·ti “पञ्चमंpañ·ca·maṃ झानं”।jhā·naṃ

     Idaṁ vuccati “pañcamaṁ jhānaṁ”.

     (Pāli only)

678. 678

     अवसेसाa·va·se·sā धम्माdham·mā झानसम्पयुत्ता।jhā·na·sam·pa·yut·tā

     Avasesā dhammā jhānasampayuttā.

     (Pāli only)

679. 679

     इधi·dha भिक्खुbhik·khu यस्मिंyas·miṃ समयेsa·ma·ye अरूपावचरंa·rū·pā·va·ca·raṃ झानंjhā·naṃ भावेतिbhā·ve·ti किरियंki·ri·yaṃ नेवne·va कुसलंku·sa·laṃ नाकुसलंnā·ku·sa·laṃ नna चca कम्मविपाकंkam·ma·vi·pā·kaṃ दिट्ठधम्मसुखविहारंdiṭ·ṭha·dham·ma·su·kha·vi·hā·raṃ सब्बसोsab·ba·so आकिञ्चञ्ञायतनंā·kiñ·cañ·ñā·ya·ta·naṃ समतिक्कम्मsa·ma·tik·kam·ma नेवसञ्ञानासञ्ञायतनसञ्ञासहगतंne·va·sañ·ñā·nā·sañ·ñā·ya·ta·na·sañ·ñā·sa·ha·ga·taṃ सुखस्सsu·khas·sa चca पहानाpa·hā·nā …पे…pe चतुत्थंca·tut·thaṃ झानंjhā·naṃ उपसम्पज्जu·pa·sam·paj·ja विहरति,vi·ha·ra·ti तस्मिंtas·miṃ समयेsa·ma·ye दुवङ्गिकंdu·vaṅ·gi·kaṃ झानंjhā·naṃ होति—ho·ti

     Idha bhikkhu yasmiṁ samaye arūpāvacaraṁ jhānaṁ bhāveti kiriyaṁ neva kusalaṁ nākusalaṁ na ca kammavipākaṁ diṭṭhadhammasukhavihāraṁ sabbaso ākiñcaññāyatanaṁ samatikkamma nevasaññānāsaññāyatanasaññāsahagataṁ sukhassa ca pahānā …pe… catutthaṁ jhānaṁ upasampajja viharati, tasmiṁ samaye duvaṅgikaṁ jhānaṁ hoti—

     (Pāli only)

680. 680

     उपेक्खा,u·pek·khā चित्तस्सेकग्गता।cit·tas·se·kag·ga·tā

     upekkhā, cittassekaggatā.

     (Pāli only)

681. 681

     इदंi·daṃ वुच्चतिvuc·ca·ti “चतुत्थंca·tut·thaṃ झानं”।jhā·naṃ

     Idaṁ vuccati “catutthaṁ jhānaṁ”.

     (Pāli only)

682. 682

     अवसेसाa·va·se·sā धम्माdham·mā झानसम्पयुत्ताति।jhā·na·sam·pa·yut·tā·ti

     Avasesā dhammā jhānasampayuttāti.

     (Pāli only)

683. 683

     अभिधम्मभाजनीयं।a·bhi·dham·ma·bhā·ja·nī·yaṃ

     Abhidhammabhājanīyaṁ.

     (Pāli only)

684. 684

     3। पञ्हापुच्छकpañ·hā·puc·cha·ka

     3. Pañhāpucchaka

     (Pāli only)

685. 685

     चत्तारिcat·tā·ri झानानि—jhā·nā·ni

     Cattāri jhānāni—

     (Pāli only)

686. 686

     इधi·dha भिक्खुbhik·khu विविच्चेवvi·vic·ce·va कामेहिkā·me·hi विविच्चvi·vic·ca अकुसलेहिa·ku·sa·le·hi धम्मेहिdham·me·hi सवितक्कंsa·vi·tak·kaṃ सविचारंsa·vi·cā·raṃ विवेकजंvi·ve·ka·jaṃ पीतिसुखंpī·ti·su·khaṃ पठमंpa·ṭha·maṃ झानंjhā·naṃ उपसम्पज्जu·pa·sam·paj·ja विहरतिvi·ha·ra·ti …पे…pe

     idha bhikkhu vivicceva kāmehi vivicca akusalehi dhammehi savitakkaṁ savicāraṁ vivekajaṁ pītisukhaṁ paṭhamaṁ jhānaṁ upasampajja viharati …pe…

     (Pāli only)

687. 687

     वितक्कविचारानंvi·tak·ka·vi·cā·rā·naṃ वूपसमाvū·pa·sa·mā अज्झत्तंaj·jhat·taṃ सम्पसादनंsam·pa·sā·da·naṃ चेतसोce·ta·so एकोदिभावंe·ko·di·bhā·vaṃ अवितक्कंa·vi·tak·kaṃ अविचारंa·vi·cā·raṃ समाधिजंsa·mā·dhi·jaṃ पीतिसुखंpī·ti·su·khaṃ दुतियंdu·ti·yaṃ झानंjhā·naṃ उपसम्पज्जu·pa·sam·paj·ja विहरतिvi·ha·ra·ti …पे…pe

     vitakkavicārānaṁ vūpasamā ajjhattaṁ sampasādanaṁ cetaso ekodibhāvaṁ avitakkaṁ avicāraṁ samādhijaṁ pītisukhaṁ dutiyaṁ jhānaṁ upasampajja viharati …pe…

     (Pāli only)

688. 688

     पीतियाpī·ti·yā चca विरागाvi·rā·gā उपेक्खकोu·pek·kha·ko चca विहरतिvi·ha·ra·ti सतोsa·to चca सम्पजानोsam·pa·jā·no सुखञ्चsu·khañ·ca कायेनkā·ye·na पटिसंवेदेति,pa·ṭi·saṃ·ve·de·ti यंyaṃ तंtaṃ अरियाa·ri·yā आचिक्खन्ति—“उपेक्खकोā·cik·khan·ti सतिमाsa·ti·mā सुखविहारी”तिsu·kha·vi·hā·rī ततियंta·ti·yaṃ झानंjhā·naṃ उपसम्पज्जu·pa·sam·paj·ja विहरतिvi·ha·ra·ti …पे…pe

     pītiyā ca virāgā upekkhako ca viharati sato ca sampajāno sukhañca kāyena paṭisaṁvedeti, yaṁ taṁ ariyā ācikkhanti—“upekkhako satimā sukhavihārī”ti tatiyaṁ jhānaṁ upasampajja viharati …pe…

     (Pāli only)

689. 689

     सुखस्सsu·khas·sa चca पहानाpa·hā·nā दुक्खस्सduk·khas·sa चca पहानाpa·hā·nā पुब्बेवpub·be·va सोमनस्सदोमनस्सानंso·ma·nas·sa·do·ma·nas·sā·naṃ अत्थङ्गमाat·thaṅ·ga·mā अदुक्खमसुखंa·duk·kha·ma·su·khaṃ उपेक्खासतिपारिसुद्धिंu·pek·khā·sa·ti·pā·ri·sud·dhiṃ चतुत्थंca·tut·thaṃ झानंjhā·naṃ उपसम्पज्जu·pa·sam·paj·ja विहरति।vi·ha·ra·ti

     sukhassa ca pahānā dukkhassa ca pahānā pubbeva somanassadomanassānaṁ atthaṅgamā adukkhamasukhaṁ upekkhāsatipārisuddhiṁ catutthaṁ jhānaṁ upasampajja viharati.

     (Pāli only)

690. 690

     चतुन्नंca·tun·naṃ झानानंjhā·nā·naṃ कतिka·ti कुसला,ku·sa·lā कतिka·ti अकुसला,a·ku·sa·lā कतिka·ti अब्याकताab·yā·ka·tā …पे…pe कतिka·ti सरणा,sa·ra·ṇā कतिka·ti अरणा?a·ra·ṇā

     Catunnaṁ jhānānaṁ kati kusalā, kati akusalā, kati abyākatā …pe… kati saraṇā, kati araṇā?

     (Pāli only)

691. 691

     3।1। तिकti·ka

     3.1. Tika

     (Pāli only)

692. 692

     सियाsi·yā कुसला,ku·sa·lā सियाsi·yā अब्याकता।ab·yā·ka·tā

     Siyā kusalā, siyā abyākatā.

     (Pāli only)

693. 693

     तीणिtī·ṇi झानानि—jhā·nā·ni

     Tīṇi jhānāni—

     (Pāli only)

694. 694

     एत्थुप्पन्नंet·thup·pan·naṃ सुखंsu·khaṃ वेदनंve·da·naṃ ठपेत्वाṭha·pet·vā सुखायsu·khā·ya वेदनायve·da·nā·ya सम्पयुत्ता,sam·pa·yut·tā चतुत्थंca·tut·thaṃ झानं—jhā·naṃ

     etthuppannaṁ sukhaṁ vedanaṁ ṭhapetvā sukhāya vedanāya sampayuttā, catutthaṁ jhānaṁ—

     (Pāli only)

695. 695

     एत्थुप्पन्नंet·thup·pan·naṃ अदुक्खमसुखंa·duk·kha·ma·su·khaṃ वेदनंve·da·naṃ ठपेत्वाṭha·pet·vā अदुक्खमसुखायa·duk·kha·ma·su·khā·ya वेदनायve·da·nā·ya सम्पयुत्तं।sam·pa·yut·taṃ

     etthuppannaṁ adukkhamasukhaṁ vedanaṁ ṭhapetvā adukkhamasukhāya vedanāya sampayuttaṁ.

     (Pāli only)

696. 696

     सियाsi·yā विपाका,vi·pā·kā सियाsi·yā विपाकधम्मधम्मा,vi·pā·ka·dham·ma·dham·mā सियाsi·yā नेवविपाकनविपाकधम्मधम्मा।ne·va·vi·pā·ka·na·vi·pā·ka·dham·ma·dham·mā

     Siyā vipākā, siyā vipākadhammadhammā, siyā nevavipākanavipākadhammadhammā.

     (Pāli only)

697. 697

     सियाsi·yā उपादिन्नुपादानिया,u·pā·din·nu·pā·dā·ni·yā सियाsi·yā अनुपादिन्नुपादानिया,a·nu·pā·din·nu·pā·dā·ni·yā सियाsi·yā अनुपादिन्नअनुपादानिया।a·nu·pā·din·na·a·nu·pā·dā·ni·yā

     Siyā upādinnupādāniyā, siyā anupādinnupādāniyā, siyā anupādinnaanupādāniyā.

     (Pāli only)

698. 698

     सियाsi·yā असङ्किलिट्ठसङ्किलेसिका,a·saṅ·ki·liṭ·ṭha·saṅ·ki·le·si·kā सियाsi·yā असङ्किलिट्ठअसङ्किलेसिका।a·saṅ·ki·liṭ·ṭha·a·saṅ·ki·le·si·kā

     Siyā asaṅkiliṭṭhasaṅkilesikā, siyā asaṅkiliṭṭhaasaṅkilesikā.

     (Pāli only)

699. 699

     पठमंpa·ṭha·maṃ झानं—jhā·naṃ

     Paṭhamaṁ jhānaṁ—

     (Pāli only)

700. 700

     एत्थुप्पन्नेet·thup·pan·ne वितक्कविचारेvi·tak·ka·vi·cā·re ठपेत्वाṭha·pet·vā सवितक्कंsa·vi·tak·kaṃ सविचारं,sa·vi·cā·raṃ तीणिtī·ṇi झानानिjhā·nā·ni अवितक्कअविचारा।a·vi·tak·ka·a·vi·cā·rā

     etthuppanne vitakkavicāre ṭhapetvā savitakkaṁ savicāraṁ, tīṇi jhānāni avitakkaavicārā.

     (Pāli only)

701. 701

     द्वेdve झानानि—jhā·nā·ni

     Dve jhānāni—

     (Pāli only)

702. 702

     एत्थुप्पन्नंet·thup·pan·naṃ पीतिंpī·tiṃ ठपेत्वाṭha·pet·vā पीतिसहगता,pī·ti·sa·ha·ga·tā तीणिtī·ṇi झानानि—jhā·nā·ni

     etthuppannaṁ pītiṁ ṭhapetvā pītisahagatā, tīṇi jhānāni—

     (Pāli only)

703. 703

     एत्थुप्पन्नंet·thup·pan·naṃ सुखंsu·khaṃ ठपेत्वाṭha·pet·vā सुखसहगता,su·kha·sa·ha·ga·tā चतुत्थंca·tut·thaṃ झानं—jhā·naṃ

     etthuppannaṁ sukhaṁ ṭhapetvā sukhasahagatā, catutthaṁ jhānaṁ—

     (Pāli only)

704. 704

     एत्थुप्पन्नंet·thup·pan·naṃ उपेक्खंu·pek·khaṃ ठपेत्वाṭha·pet·vā उपेक्खासहगतं।u·pek·khā·sa·ha·ga·taṃ

     etthuppannaṁ upekkhaṁ ṭhapetvā upekkhāsahagataṁ.

     (Pāli only)

705. 705

     नेवne·va दस्सनेनdas·sa·ne·na नna भावनायbhā·va·nā·ya पहातब्बा।pa·hā·tab·bā

     Neva dassanena na bhāvanāya pahātabbā.

     (Pāli only)

706. 706

     नेवne·va दस्सनेनdas·sa·ne·na नna भावनायbhā·va·nā·ya पहातब्बहेतुका।pa·hā·tab·ba·he·tu·kā

     Neva dassanena na bhāvanāya pahātabbahetukā.

     (Pāli only)

707. 707

     सियाsi·yā आचयगामिनो,ā·ca·ya·gā·mi·no सियाsi·yā अपचयगामिनो,a·pa·ca·ya·gā·mi·no सियाsi·yā नेवाचयगामिनापचयगामिनो।ne·vā·ca·ya·gā·mi·nā·pa·ca·ya·gā·mi·no

     Siyā ācayagāmino, siyā apacayagāmino, siyā nevācayagāmināpacayagāmino.

     (Pāli only)

708. 708

     सियाsi·yā सेक्खा,sek·khā सियाsi·yā असेक्खा,a·sek·khā सियाsi·yā नेवसेक्खनासेक्खा।ne·va·sek·kha·nā·sek·khā

     Siyā sekkhā, siyā asekkhā, siyā nevasekkhanāsekkhā.

     (Pāli only)

709. 709

     सियाsi·yā महग्गता,ma·hag·ga·tā सियाsi·yā अप्पमाणा।ap·pa·mā·ṇā

     Siyā mahaggatā, siyā appamāṇā.

     (Pāli only)

710. 710

     तीणिtī·ṇi झानानिjhā·nā·ni नna वत्तब्बाvat·tab·bā “परित्तारम्मणा”तिपि,pa·rit·tā·ram·ma·ṇā “महग्गतारम्मणा”तिपि,ma·hag·ga·tā·ram·ma·ṇā सियाsi·yā अप्पमाणारम्मणा,ap·pa·mā·ṇā·ram·ma·ṇā सियाsi·yā नna वत्तब्बाvat·tab·bā “अप्पमाणारम्मणा”ति;ap·pa·mā·ṇā·ram·ma·ṇā

     Tīṇi jhānāni na vattabbā “parittārammaṇā”tipi, “mahaggatārammaṇā”tipi, siyā appamāṇārammaṇā, siyā na vattabbā “appamāṇārammaṇā”ti;

     (Pāli only)

711. 711

     चतुत्थंca·tut·thaṃ झानंjhā·naṃ सियाsi·yā परित्तारम्मणं,pa·rit·tā·ram·ma·ṇaṃ सियाsi·yā महग्गतारम्मणं,ma·hag·ga·tā·ram·ma·ṇaṃ सियाsi·yā अप्पमाणारम्मणं;ap·pa·mā·ṇā·ram·ma·ṇaṃ

     catutthaṁ jhānaṁ siyā parittārammaṇaṁ, siyā mahaggatārammaṇaṁ, siyā appamāṇārammaṇaṁ;

     (Pāli only)

712. 712

     सियाsi·yā नna वत्तब्बंvat·tab·baṃ “परित्तारम्मणन्”तिपि,pa·rit·tā·ram·ma·ṇan “महग्गतारम्मणन्”तिपि,ma·hag·ga·tā·ram·ma·ṇan “अप्पमाणारम्मणन्”तिपि।ap·pa·mā·ṇā·ram·ma·ṇan

     siyā na vattabbaṁ “parittārammaṇan”tipi, “mahaggatārammaṇan”tipi, “appamāṇārammaṇan”tipi.

     (Pāli only)

713. 713

     सियाsi·yā मज्झिमा,maj·jhi·mā सियाsi·yā पणीता।pa·ṇī·tā

     Siyā majjhimā, siyā paṇītā.

     (Pāli only)

714. 714

     सियाsi·yā सम्मत्तनियता,sam·mat·ta·ni·ya·tā सियाsi·yā अनियता।a·ni·ya·tā

     Siyā sammattaniyatā, siyā aniyatā.

     (Pāli only)

715. 715

     तीणिtī·ṇi झानानिjhā·nā·ni नna मग्गारम्मणा,mag·gā·ram·ma·ṇā सियाsi·yā मग्गहेतुका,mag·ga·he·tu·kā सियाsi·yā मग्गाधिपतिनो,mag·gā·dhi·pa·ti·no सियाsi·yā नna वत्तब्बाvat·tab·bā “मग्गहेतुका”तिपि,mag·ga·he·tu·kā “मग्गाधिपतिनो”तिपि;mag·gā·dhi·pa·ti·no

     Tīṇi jhānāni na maggārammaṇā, siyā maggahetukā, siyā maggādhipatino, siyā na vattabbā “maggahetukā”tipi, “maggādhipatino”tipi;

     (Pāli only)

716. 716

     चतुत्थंca·tut·thaṃ झानंjhā·naṃ सियाsi·yā मग्गारम्मणं,mag·gā·ram·ma·ṇaṃ सियाsi·yā मग्गहेतुकं,mag·ga·he·tu·kaṃ सियाsi·yā मग्गाधिपति,mag·gā·dhi·pa·ti सियाsi·yā नna वत्तब्बंvat·tab·baṃ “मग्गारम्मणन्”तिपि,mag·gā·ram·ma·ṇan “मग्गहेतुकन्”तिपिmag·ga·he·tu·kan “मग्गाधिपती”तिपि।mag·gā·dhi·pa·tī

     catutthaṁ jhānaṁ siyā maggārammaṇaṁ, siyā maggahetukaṁ, siyā maggādhipati, siyā na vattabbaṁ “maggārammaṇan”tipi, “maggahetukan”tipi “maggādhipatī”tipi.

     (Pāli only)

717. 717

     सियाsi·yā उप्पन्ना,up·pan·nā सियाsi·yā अनुप्पन्ना,a·nup·pan·nā सियाsi·yā उप्पादिनो।up·pā·di·no

     Siyā uppannā, siyā anuppannā, siyā uppādino.

     (Pāli only)

718. 718

     सियाsi·yā अतीता,a·tī·tā सियाsi·yā अनागता,a·nā·ga·tā सियाsi·yā पच्चुप्पन्ना।pac·cup·pan·nā

     Siyā atītā, siyā anāgatā, siyā paccuppannā.

     (Pāli only)

719. 719

     तीणिtī·ṇi झानानिjhā·nā·ni नna वत्तब्बाvat·tab·bā “अतीतारम्मणा”तिपि,a·tī·tā·ram·ma·ṇā “अनागतारम्मणा”तिपि,a·nā·ga·tā·ram·ma·ṇā “पच्चुप्पन्नारम्मणा”तिपि;pac·cup·pan·nā·ram·ma·ṇā

     Tīṇi jhānāni na vattabbā “atītārammaṇā”tipi, “anāgatārammaṇā”tipi, “paccuppannārammaṇā”tipi;

     (Pāli only)

720. 720

     चतुत्थंca·tut·thaṃ झानंjhā·naṃ सियाsi·yā अतीतारम्मणं,a·tī·tā·ram·ma·ṇaṃ सियाsi·yā अनागतारम्मणं,a·nā·ga·tā·ram·ma·ṇaṃ सियाsi·yā पच्चुप्पन्नारम्मणं,pac·cup·pan·nā·ram·ma·ṇaṃ सियाsi·yā नna वत्तब्बंvat·tab·baṃ “अतीतारम्मणन्”तिपि,a·tī·tā·ram·ma·ṇan “अनागतारम्मणन्”तिपि,a·nā·ga·tā·ram·ma·ṇan “पच्चुप्पन्नारम्मणन्”तिपि।pac·cup·pan·nā·ram·ma·ṇan

     catutthaṁ jhānaṁ siyā atītārammaṇaṁ, siyā anāgatārammaṇaṁ, siyā paccuppannārammaṇaṁ, siyā na vattabbaṁ “atītārammaṇan”tipi, “anāgatārammaṇan”tipi, “paccuppannārammaṇan”tipi.

     (Pāli only)

721. 721

     सियाsi·yā अज्झत्ता,aj·jhat·tā सियाsi·yā बहिद्धा,ba·hid·dhā सियाsi·yā अज्झत्तबहिद्धा।aj·jhat·ta·ba·hid·dhā

     Siyā ajjhattā, siyā bahiddhā, siyā ajjhattabahiddhā.

     (Pāli only)

722. 722

     तीणिtī·ṇi झानानिjhā·nā·ni बहिद्धारम्मणा,ba·hid·dhā·ram·ma·ṇā चतुत्थंca·tut·thaṃ झानंjhā·naṃ सियाsi·yā अज्झत्तारम्मणं,aj·jhat·tā·ram·ma·ṇaṃ सियाsi·yā बहिद्धारम्मणं,ba·hid·dhā·ram·ma·ṇaṃ सियाsi·yā अज्झत्तबहिद्धारम्मणं,aj·jhat·ta·ba·hid·dhā·ram·ma·ṇaṃ सियाsi·yā नna वत्तब्बंvat·tab·baṃ “अज्झत्तारम्मणन्”तिपि,aj·jhat·tā·ram·ma·ṇan “बहिद्धारम्मणन्”तिपि,ba·hid·dhā·ram·ma·ṇan “अज्झत्तबहिद्धारम्मणन्”तिपि।aj·jhat·ta·ba·hid·dhā·ram·ma·ṇan

     Tīṇi jhānāni bahiddhārammaṇā, catutthaṁ jhānaṁ siyā ajjhattārammaṇaṁ, siyā bahiddhārammaṇaṁ, siyā ajjhattabahiddhārammaṇaṁ, siyā na vattabbaṁ “ajjhattārammaṇan”tipi, “bahiddhārammaṇan”tipi, “ajjhattabahiddhārammaṇan”tipi.

     (Pāli only)

723. 723

     अनिदस्सनअप्पटिघा।a·ni·das·sa·na·ap·pa·ṭi·ghā

     Anidassanaappaṭighā.

     (Pāli only)

724. 724

     3।2। दुकdu·ka

     3.2. Duka

     (Pāli only)

725. 725

     नna हेतू,he·tū सहेतुका,sa·he·tu·kā हेतुसम्पयुत्ता,he·tu·sam·pa·yut·tā नna वत्तब्बाvat·tab·bā “हेतूhe·tū चेवce·va सहेतुकाsa·he·tu·kā चा”ति,cā सहेतुकाsa·he·tu·kā चेवce·va नna चca हेतू,he·tū नna वत्तब्बाvat·tab·bā “हेतूhe·tū चेवce·va हेतुसम्पयुत्ताhe·tu·sam·pa·yut·tā चा”ति,cā हेतुसम्पयुत्ताhe·tu·sam·pa·yut·tā चेवce·va नna चca हेतू,he·tū नna हेतूhe·tū सहेतुका।sa·he·tu·kā

     Na hetū, sahetukā, hetusampayuttā, na vattabbā “hetū ceva sahetukā cā”ti, sahetukā ceva na ca hetū, na vattabbā “hetū ceva hetusampayuttā cā”ti, hetusampayuttā ceva na ca hetū, na hetū sahetukā.

     (Pāli only)

726. 726

     सप्पच्चया,sap·pac·ca·yā सङ्खता,saṅ·kha·tā अनिदस्सना,a·ni·das·sa·nā अप्पटिघा,ap·pa·ṭi·ghā अरूपा,a·rū·pā सियाsi·yā लोकिया,lo·ki·yā सियाsi·yā लोकुत्तरा,lo·kut·ta·rā केनचिke·na·ci विञ्ञेय्या,viñ·ñey·yā केनचिke·na·ci नna विञ्ञेय्या।viñ·ñey·yā

     Sappaccayā, saṅkhatā, anidassanā, appaṭighā, arūpā, siyā lokiyā, siyā lokuttarā, kenaci viññeyyā, kenaci na viññeyyā.

     (Pāli only)

727. 727

     नोno आसवा,ā·sa·vā सियाsi·yā सासवा,sā·sa·vā सियाsi·yā अनासवा,a·nā·sa·vā आसवविप्पयुत्ता,ā·sa·va·vip·pa·yut·tā नna वत्तब्बाvat·tab·bā “आसवाā·sa·vā चेवce·va सासवाsā·sa·vā चा”ति,cā सियाsi·yā सासवाsā·sa·vā चेवce·va नोno चca आसवा,ā·sa·vā सियाsi·yā नna वत्तब्बाvat·tab·bā “सासवाsā·sa·vā चेवce·va नोno चca आसवा”ति।ā·sa·vā

     No āsavā, siyā sāsavā, siyā anāsavā, āsavavippayuttā, na vattabbā “āsavā ceva sāsavā cā”ti, siyā sāsavā ceva no ca āsavā, siyā na vattabbā “sāsavā ceva no ca āsavā”ti.

     (Pāli only)

728. 728

     नna वत्तब्बाvat·tab·bā “आसवाā·sa·vā चेवce·va आसवसम्पयुत्ताā·sa·va·sam·pa·yut·tā चा”तिपि,cā “आसवसम्पयुत्ताā·sa·va·sam·pa·yut·tā चेवce·va नोno चca आसवा”तिपि।ā·sa·vā

     Na vattabbā “āsavā ceva āsavasampayuttā cā”tipi, “āsavasampayuttā ceva no ca āsavā”tipi.

     (Pāli only)

729. 729

     सियाsi·yā आसवविप्पयुत्ताā·sa·va·vip·pa·yut·tā सासवा,sā·sa·vā सियाsi·yā आसवविप्पयुत्ताā·sa·va·vip·pa·yut·tā अनासवा।a·nā·sa·vā

     Siyā āsavavippayuttā sāsavā, siyā āsavavippayuttā anāsavā.

     (Pāli only)

730. 730

     नोno संयोजनाsaṃ·yo·ja·nā …पे…pe

     No saṁyojanā …pe…

     (Pāli only)

731. 731

     नोno गन्थाgan·thā …पे…pe

     no ganthā …pe…

     (Pāli only)

732. 732

     नोno ओघाo·ghā …पे…pe

     no oghā …pe…

     (Pāli only)

733. 733

     नोno योगाyo·gā …पे…pe

     no yogā …pe…

     (Pāli only)

734. 734

     नोno नीवरणाnī·va·ra·ṇā …पे…pe

     no nīvaraṇā …pe…

     (Pāli only)

735. 735

     नोno परामासाpa·rā·mā·sā …पे…pe

     no parāmāsā …pe…

     (Pāli only)

736. 736

     सारम्मणा,sā·ram·ma·ṇā नोno चित्ता,cit·tā चेतसिका,ce·ta·si·kā चित्तसम्पयुत्ता,cit·ta·sam·pa·yut·tā चित्तसंसट्ठा,cit·ta·saṃ·saṭ·ṭhā चित्तसमुट्ठाना,cit·ta·sa·muṭ·ṭhā·nā चित्तसहभुनो,cit·ta·sa·ha·bhu·no चित्तानुपरिवत्तिनो,cit·tā·nu·pa·ri·vat·ti·no चित्तसंसट्ठसमुट्ठाना,cit·ta·saṃ·saṭ·ṭha·sa·muṭ·ṭhā·nā चित्तसंसट्ठसमुट्ठानसहभुनो,cit·ta·saṃ·saṭ·ṭha·sa·muṭ·ṭhā·na·sa·ha·bhu·no चित्तसंसट्ठसमुट्ठानानुपरिवत्तिनो,cit·ta·saṃ·saṭ·ṭha·sa·muṭ·ṭhā·nā·nu·pa·ri·vat·ti·no बाहिरा,bā·hi·rā नोno उपादा,u·pā·dā सियाsi·yā उपादिन्ना,u·pā·din·nā सियाsi·yā अनुपादिन्ना।a·nu·pā·din·nā

     sārammaṇā, no cittā, cetasikā, cittasampayuttā, cittasaṁsaṭṭhā, cittasamuṭṭhānā, cittasahabhuno, cittānuparivattino, cittasaṁsaṭṭhasamuṭṭhānā, cittasaṁsaṭṭhasamuṭṭhānasahabhuno, cittasaṁsaṭṭhasamuṭṭhānānuparivattino, bāhirā, no upādā, siyā upādinnā, siyā anupādinnā.

     (Pāli only)

737. 737

     नोno उपादानाu·pā·dā·nā …पे…pe

     No upādānā …pe…

     (Pāli only)

738. 738

     नोno किलेसाki·le·sā …पे…pe

     no kilesā …pe…

     (Pāli only)

739. 739

     नna दस्सनेनdas·sa·ne·na पहातब्बा,pa·hā·tab·bā नna भावनायbhā·va·nā·ya पहातब्बा,pa·hā·tab·bā नna दस्सनेनdas·sa·ne·na पहातब्बहेतुका,pa·hā·tab·ba·he·tu·kā नna भावनायbhā·va·nā·ya पहातब्बहेतुका।pa·hā·tab·ba·he·tu·kā

     na dassanena pahātabbā, na bhāvanāya pahātabbā, na dassanena pahātabbahetukā, na bhāvanāya pahātabbahetukā.

     (Pāli only)

740. 740

     पठमंpa·ṭha·maṃ झानं—jhā·naṃ

     Paṭhamaṁ jhānaṁ—

     (Pāli only)

741. 741

     एत्थुप्पन्नंet·thup·pan·naṃ वितक्कंvi·tak·kaṃ ठपेत्वाṭha·pet·vā सवितक्कं,sa·vi·tak·kaṃ तीणिtī·ṇi झानानिjhā·nā·ni अवितक्का।a·vi·tak·kā

     etthuppannaṁ vitakkaṁ ṭhapetvā savitakkaṁ, tīṇi jhānāni avitakkā.

     (Pāli only)

742. 742

     पठमंpa·ṭha·maṃ झानं—jhā·naṃ

     Paṭhamaṁ jhānaṁ—

     (Pāli only)

743. 743

     एत्थुप्पन्नंet·thup·pan·naṃ विचारंvi·cā·raṃ ठपेत्वाṭha·pet·vā सविचारं,sa·vi·cā·raṃ तीणिtī·ṇi झानानिjhā·nā·ni अविचारा।a·vi·cā·rā

     etthuppannaṁ vicāraṁ ṭhapetvā savicāraṁ, tīṇi jhānāni avicārā.

     (Pāli only)

744. 744

     द्वेdve झानानि—jhā·nā·ni

     Dve jhānāni—

     (Pāli only)

745. 745

     एत्थुप्पन्नंet·thup·pan·naṃ पीतिंpī·tiṃ ठपेत्वाṭha·pet·vā सप्पीतिका,sap·pī·ti·kā द्वेdve झानानिjhā·nā·ni अप्पीतिका।ap·pī·ti·kā

     etthuppannaṁ pītiṁ ṭhapetvā sappītikā, dve jhānāni appītikā.

     (Pāli only)

746. 746

     द्वेdve झानानि—jhā·nā·ni

     Dve jhānāni—

     (Pāli only)

747. 747

     एत्थुप्पन्नंet·thup·pan·naṃ पीतिंpī·tiṃ ठपेत्वाṭha·pet·vā पीतिसहगता,pī·ti·sa·ha·ga·tā द्वेdve झानानिjhā·nā·ni नna पीतिसहगता।pī·ti·sa·ha·ga·tā

     etthuppannaṁ pītiṁ ṭhapetvā pītisahagatā, dve jhānāni na pītisahagatā.

     (Pāli only)

748. 748

     तीणिtī·ṇi झानानि—jhā·nā·ni

     Tīṇi jhānāni—

     (Pāli only)

749. 749

     एत्थुप्पन्नंet·thup·pan·naṃ सुखंsu·khaṃ ठपेत्वाṭha·pet·vā सुखसहगता,su·kha·sa·ha·ga·tā चतुत्थंca·tut·thaṃ झानंjhā·naṃ नna सुखसहगतं।su·kha·sa·ha·ga·taṃ

     etthuppannaṁ sukhaṁ ṭhapetvā sukhasahagatā, catutthaṁ jhānaṁ na sukhasahagataṁ.

     (Pāli only)

750. 750

     चतुत्थंca·tut·thaṃ झानं—jhā·naṃ

     Catutthaṁ jhānaṁ—

     (Pāli only)

751. 751

     एत्थुप्पन्नंet·thup·pan·naṃ उपेक्खंu·pek·khaṃ ठपेत्वाṭha·pet·vā उपेक्खासहगतं,u·pek·khā·sa·ha·ga·taṃ तीणिtī·ṇi झानानिjhā·nā·ni उपेक्खासहगता,u·pek·khā·sa·ha·ga·tā नna कामावचरा,kā·mā·va·ca·rā सियाsi·yā रूपावचरा,rū·pā·va·ca·rā सियाsi·yā नna रूपावचरा,rū·pā·va·ca·rā तीणिtī·ṇi झानानिjhā·nā·ni नna अरूपावचरा,a·rū·pā·va·ca·rā चतुत्थंca·tut·thaṃ झानंjhā·naṃ सियाsi·yā अरूपावचरं,a·rū·pā·va·ca·raṃ सियाsi·yā नna अरूपावचरं,a·rū·pā·va·ca·raṃ सियाsi·yā परियापन्ना,pa·ri·yā·pan·nā सियाsi·yā अपरियापन्ना,a·pa·ri·yā·pan·nā सियाsi·yā निय्यानिका,niy·yā·ni·kā सियाsi·yā अनिय्यानिका,a·niy·yā·ni·kā सियाsi·yā नियता,ni·ya·tā सियाsi·yā अनियता,a·ni·ya·tā सियाsi·yā सउत्तरा,sa·ut·ta·rā सियाsi·yā अनुत्तरा,a·nut·ta·rā अरणाति।a·ra·ṇā·ti

     etthuppannaṁ upekkhaṁ ṭhapetvā upekkhāsahagataṁ, tīṇi jhānāni upekkhāsahagatā, na kāmāvacarā, siyā rūpāvacarā, siyā na rūpāvacarā, tīṇi jhānāni na arūpāvacarā, catutthaṁ jhānaṁ siyā arūpāvacaraṁ, siyā na arūpāvacaraṁ, siyā pariyāpannā, siyā apariyāpannā, siyā niyyānikā, siyā aniyyānikā, siyā niyatā, siyā aniyatā, siyā sauttarā, siyā anuttarā, araṇāti.

     (Pāli only)

752. 752

     पञ्हापुच्छकं।pañ·hā·puc·cha·kaṃ

     Pañhāpucchakaṁ.

     (Pāli only)

753. 753

     झानविभङ्गोjhā·na·vi·bhaṅ·go निट्ठितो।niṭ·ṭhi·to

     Jhānavibhaṅgo niṭṭhito.

     (Pāli only)

Sources. Sanskrit: Satyavedaḥ, the New Testament in Sanskrit (Calcutta Baptist Missionaries, 1851; J. Wenger’s revision of W. Carey’s version). Digital text © 2018 SanskritBible.in, via eBible.org, licensed CC BY-SA 4.0; changed here: arranged by verse and every word linked to the dictionary (links made automatically). Old Testament Sanskrit: the Old Testament in Sanskrit, Calcutta Baptist Mission Press, 1848–1852 (public domain), read by OCR from the Internet Archive scans of the Boston University School of Theology copy; unproofread, with machine clean-up only. Pāli Canon: Mahāsaṅgīti Tipiṭaka Buddhavasse 2500 (based on the Vipassana Research Institute’s Chaṭṭha Saṅgāyana edition), from SuttaCentral bilara-data, CC0; Devanagari and pronunciation made automatically from the Roman text. Pāli English: Bhikkhu Sujato (suttas) and Bhikkhu Brahmali (Vinaya), SuttaCentral, CC0. Pāli word meanings: the Pali Text Society’s Pali-English Dictionary (Rhys Davids & Stede), corrected reprint © The Pali Text Society, CC BY-NC 3.0, digital text from BuddhaDust; word matching automatic. English: King James Version (1769), public domain; words the translators added are in italics. Word meanings and pronunciations: Monier-Williams, Sanskrit–English Dictionary (1872), via this site’s Sanskrit dictionary (CC BY-SA 4.0); English↔Sanskrit word matches made automatically and may need checking.