Scripture · Sanskrit Bible with the King James Version · the Pāli Canon
Numbered Discourses 3 60 अङ्गुत्तर 3 60
Chapter: 123456789101112131415161718192021222324252627282930313233343536373839404142434445464748495051525354555657585960616263646566676869707172737475767778798081828384858687888990919293949596979899100101102103104105106107108109110111112113114115116117118119120121122123124125126127128129130131132133134135136137138139140141142143144145146147148149150151152153154155156157158
Saṅgāravasutta
Pāli in Devanagari; under each word its Roman pronunciation, syllable by syllable (ṃ = nasal hum). Tap a Pāli word for its meaning (PTS Pāli-English Dictionary); tap again to open it in the Pāli dictionary.
Verse: 123456789101112131415161718192021222324252627282930313233343536373839404142434445464748495051525354555657585960616263646566676869707172737475767778798081828384858687888990919293949596979899100101102103104105106107108109110111112113114115116117118119 · Hide pronunciation
-
1
Numbered Discourses 3.60
-
2
6। ब्राह्मणवग्गbrāh·ma·ṇa·vag·ga
6. Brāhmaṇavagga
6. Brahmins
-
3
सङ्गारवसुत्तsaṅ·gā·ra·va·sut·ta
Saṅgāravasutta
-
4
अथa·tha खोkho सङ्गारवोsaṅ·gā·ra·vo ब्राह्मणोbrāh·ma·ṇo येनye·na भगवाbha·ga·vā तेनुपसङ्कमि;te·nu·pa·saṅ·ka·mi उपसङ्कमित्वाu·pa·saṅ·ka·mit·vā भगवताbha·ga·va·tā सद्धिंsad·dhiṃ सम्मोदि।sam·mo·di
Atha kho saṅgāravo brāhmaṇo yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavatā saddhiṁ sammodi.
Then Saṅgārava the brahmin went up to the Buddha, and exchanged greetings with him.
-
5
सम्मोदनीयंsam·mo·da·nī·yaṃ कथंka·thaṃ सारणीयंsā·ra·ṇī·yaṃ वीतिसारेत्वाvī·ti·sā·ret·vā एकमन्तंe·ka·man·taṃ निसीदि।ni·sī·di एकमन्तंe·ka·man·taṃ निसिन्नोni·sin·no खोkho सङ्गारवोsaṅ·gā·ra·vo ब्राह्मणोbrāh·ma·ṇo भगवन्तंbha·ga·van·taṃ एतदवोच:e·ta·da·vo·ca
Sammodanīyaṁ kathaṁ sāraṇīyaṁ vītisāretvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinno kho saṅgāravo brāhmaṇo bhagavantaṁ etadavoca:
When the greetings and polite conversation were over, he sat down to one side and said to the Buddha:
- 6
- 7
-
8
तत्र,tat·ra भोbho गोतम,go·ta·ma योyo चेवce·va यजतिya·ja·ti योyo चca यजापेतिya·jā·pe·ti सब्बेsab·be तेte अनेकसारीरिकंa·ne·ka·sā·rī·ri·kaṃ पुञ्ञप्पटिपदंpuñ·ñap·pa·ṭi·pa·daṃ पटिपन्नाpa·ṭi·pan·nā होन्ति,hon·ti यदिदंya·di·daṃ यञ्ञाधिकरणं।yañ·ñā·dhi·ka·ra·ṇaṃ
Tatra, bho gotama, yo ceva yajati yo ca yajāpeti sabbe te anekasārīrikaṁ puññappaṭipadaṁ paṭipannā honti, yadidaṁ yaññādhikaraṇaṁ.
Now, worthy Gotama, both of these people—the one who sacrifices and the one who encourages others to sacrifice—are doing good for many people on account of that sacrifice.
-
9
योyo पनायं,pa·nā·yaṃ भोbho गोतम,go·ta·ma यस्सyas·sa वाvā तस्सtas·sa वाvā कुलाku·lā अगारस्माa·gā·ras·mā अनगारियंa·na·gā·ri·yaṃ पब्बजितोpab·ba·ji·to एकमत्तानंe·ka·mat·tā·naṃ दमेति,da·me·ti एकमत्तानंe·ka·mat·tā·naṃ समेति,sa·me·ti एकमत्तानंe·ka·mat·tā·naṃ परिनिब्बापेति,pa·ri·nib·bā·pe·ti एवमस्सायंe·va·mas·sā·yaṃ एकसारीरिकंe·ka·sā·rī·ri·kaṃ पुञ्ञप्पटिपदंpuñ·ñap·pa·ṭi·pa·daṃ पटिपन्नोpa·ṭi·pan·no होति,ho·ti यदिदंya·di·daṃ पब्बज्जाधिकरणन्”ति।pab·baj·jā·dhi·ka·ra·ṇan
Yo panāyaṁ, bho gotama, yassa vā tassa vā kulā agārasmā anagāriyaṁ pabbajito ekamattānaṁ dameti, ekamattānaṁ sameti, ekamattānaṁ parinibbāpeti, evamassāyaṁ ekasārīrikaṁ puññappaṭipadaṁ paṭipanno hoti, yadidaṁ pabbajjādhikaraṇan”ti.
But, worthy Gotama, when someone has gone forth from the lay life to homelessness, they tame, calm, and extinguish themselves alone. That being so, they are doing good for just one person on account of that going forth.”
-
10
“तेनte·na हि,hi ब्राह्मण,brāh·ma·ṇa तञ्ञेवेत्थtañ·ñe·vet·tha पटिपुच्छिस्सामि।pa·ṭi·puc·chis·sā·mi यथाya·thā तेte खमेय्यkha·mey·ya तथाta·thā नंnaṃ ब्याकरेय्यासि।byā·ka·rey·yā·si
“Tena hi, brāhmaṇa, taññevettha paṭipucchissāmi. Yathā te khameyya tathā naṁ byākareyyāsi.
“Well then, brahmin, I’ll ask you about this in return, and you can answer as you like.
- 11
-
12
इधi·dha तथागतोta·thā·ga·to लोकेlo·ke उप्पज्जतिup·paj·ja·ti अरहंa·ra·haṃ सम्मासम्बुद्धोsam·mā·sam·bud·dho विज्जाचरणसम्पन्नोvij·jā·ca·ra·ṇa·sam·pan·no सुगतोsu·ga·to लोकविदूlo·ka·vi·dū अनुत्तरोa·nut·ta·ro पुरिसदम्मसारथिpu·ri·sa·dam·ma·sā·ra·thi सत्थाsat·thā देवमनुस्सानंde·va·ma·nus·sā·naṃ बुद्धोbud·dho भगवा।bha·ga·vā
idha tathāgato loke uppajjati arahaṁ sammāsambuddho vijjācaraṇasampanno sugato lokavidū anuttaro purisadammasārathi satthā devamanussānaṁ buddho bhagavā.
A Realized One arises in the world, perfected, a fully awakened Buddha, accomplished in knowledge and conduct, holy, knower of the world, supreme guide for those fit for training, teacher of gods and humans, awakened, blessed.
- 13
-
14
‘एथायंe·thā·yaṃ मग्गोmag·go अयंa·yaṃ पटिपदाpa·ṭi·pa·dā यथापटिपन्नोya·thā·pa·ṭi·pan·no अहंa·haṃ अनुत्तरंa·nut·ta·raṃ ब्रह्मचरियोगधंbrah·ma·ca·ri·yo·ga·dhaṃ सयंsa·yaṃ अभिञ्ञाa·bhiñ·ñā सच्छिकत्वाsac·chi·kat·vā पवेदेमि;pa·ve·de·mi
‘ethāyaṁ maggo ayaṁ paṭipadā yathāpaṭipanno ahaṁ anuttaraṁ brahmacariyogadhaṁ sayaṁ abhiññā sacchikatvā pavedemi;
‘Come, this is the path, this is the practice. Practicing like this, I realized the supreme objective of the spiritual life with my own insight, and I make it known.
-
15
एथ,e·tha तुम्हेपिtum·he·pi तथाta·thā पटिपज्जथ,pa·ṭi·paj·ja·tha यथापटिपन्नाya·thā·pa·ṭi·pan·nā तुम्हेपिtum·he·pi अनुत्तरंa·nut·ta·raṃ ब्रह्मचरियोगधंbrah·ma·ca·ri·yo·ga·dhaṃ सयंsa·yaṃ अभिञ्ञाa·bhiñ·ñā सच्छिकत्वाsac·chi·kat·vā उपसम्पज्जu·pa·sam·paj·ja विहरिस्सथा’ति।vi·ha·ris·sa·thā
etha, tumhepi tathā paṭipajjatha, yathāpaṭipannā tumhepi anuttaraṁ brahmacariyogadhaṁ sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharissathā’ti.
Please, all of you, practice like this, and you too will realize the supreme objective of the spiritual life, and will live having realized it with your own insight.’
-
16
इतिi·ti अयञ्चेवa·yañ·ce·va सत्थाsat·thā धम्मंdham·maṃ देसेति,de·se·ti परेpa·re चca तथत्थायta·that·thā·ya पटिपज्जन्ति,pa·ṭi·paj·jan·ti तानिtā·ni खोkho पनpa·na होन्तिhon·ti अनेकानिपिa·ne·kā·ni·pi सतानिsa·tā·ni अनेकानिपिa·ne·kā·ni·pi सहस्सानिsa·has·sā·ni अनेकानिपिa·ne·kā·ni·pi सतसहस्सानि।sa·ta·sa·has·sā·ni
Iti ayañceva satthā dhammaṁ deseti, pare ca tathatthāya paṭipajjanti, tāni kho pana honti anekānipi satāni anekānipi sahassāni anekānipi satasahassāni.
So the Teacher teaches Dhamma, and others practice accordingly, in their hundreds and thousands, and hundreds of thousands.
- 17
-
18
इच्चायंic·cā·yaṃ एवंe·vaṃ सन्तेsan·te एकसारीरिकाe·ka·sā·rī·ri·kā वाvā पुञ्ञप्पटिपदाpuñ·ñap·pa·ṭi·pa·dā होतिho·ti अनेकसारीरिकाa·ne·ka·sā·rī·ri·kā वा,vā यदिदंya·di·daṃ पब्बज्जाधिकरणन्”ति?pab·baj·jā·dhi·ka·ra·ṇan
iccāyaṁ evaṁ sante ekasārīrikā vā puññappaṭipadā hoti anekasārīrikā vā, yadidaṁ pabbajjādhikaraṇan”ti?
This being so, are they doing good for just one person or for many people on account of going forth?”
-
19
“इच्चायम्पि,ic·cā·yam·pi भोbho गोतम,go·ta·ma एवंe·vaṃ सन्तेsan·te अनेकसारीरिकाa·ne·ka·sā·rī·ri·kā पुञ्ञप्पटिपदाpuñ·ñap·pa·ṭi·pa·dā होति,ho·ti यदिदंya·di·daṃ पब्बज्जाधिकरणन्”ति।pab·baj·jā·dhi·ka·ra·ṇan
“Iccāyampi, bho gotama, evaṁ sante anekasārīrikā puññappaṭipadā hoti, yadidaṁ pabbajjādhikaraṇan”ti.
“This being so, worthy Gotama, they are doing good for many people on account of going forth.”
- 20
-
21
“इमासंi·mā·saṃ ते,te ब्राह्मण,brāh·ma·ṇa द्विन्नंdvin·naṃ पटिपदानंpa·ṭi·pa·dā·naṃ कतमाka·ta·mā पटिपदाpa·ṭi·pa·dā खमतिkha·ma·ti अप्पत्थतराap·pat·tha·ta·rā चca अप्पसमारम्भतराap·pa·sa·mā·ram·bha·ta·rā चca महप्फलतराma·hap·pha·la·ta·rā चca महानिसंसतराma·hā·ni·saṃ·sa·ta·rā चा”ति?cā
“imāsaṁ te, brāhmaṇa, dvinnaṁ paṭipadānaṁ katamā paṭipadā khamati appatthatarā ca appasamārambhatarā ca mahapphalatarā ca mahānisaṁsatarā cā”ti?
“Brahmin, which of these two practices do you believe has fewer obligations and undertakings, yet is more fruitful and beneficial?”
- 22
- 23
- 24
- 25
- 26
- 27
- 28
-
29
‘इमासंi·mā·saṃ ते,te ब्राह्मण,brāh·ma·ṇa द्विन्नंdvin·naṃ पटिपदानंpa·ṭi·pa·dā·naṃ कतमाka·ta·mā पटिपदाpa·ṭi·pa·dā खमतिkha·ma·ti अप्पत्थतराap·pat·tha·ta·rā चca अप्पसमारम्भतराap·pa·sa·mā·ram·bha·ta·rā चca महप्फलतराma·hap·pha·la·ta·rā चca महानिसंसतराma·hā·ni·saṃ·sa·ta·rā चा’”ति?cā
‘imāsaṁ te, brāhmaṇa, dvinnaṁ paṭipadānaṁ katamā paṭipadā khamati appatthatarā ca appasamārambhatarā ca mahapphalatarā ca mahānisaṁsatarā cā’”ti?
which of these two practices do you believe has fewer obligations and undertakings, yet is more fruitful and beneficial?”
- 30
- 31
- 32
- 33
- 34
- 35
- 36
-
37
‘इमासंi·mā·saṃ ते,te ब्राह्मण,brāh·ma·ṇa द्विन्नंdvin·naṃ पटिपदानंpa·ṭi·pa·dā·naṃ कतमाka·ta·mā पटिपदाpa·ṭi·pa·dā खमतिkha·ma·ti अप्पत्थतराap·pat·tha·ta·rā चca अप्पसमारम्भतराap·pa·sa·mā·ram·bha·ta·rā चca महप्फलतराma·hap·pha·la·ta·rā चca महानिसंसतराma·hā·ni·saṃ·sa·ta·rā चा’”ति?cā
‘imāsaṁ te, brāhmaṇa, dvinnaṁ paṭipadānaṁ katamā paṭipadā khamati appatthatarā ca appasamārambhatarā ca mahapphalatarā ca mahānisaṁsatarā cā’”ti?
which of these two practices do you believe has fewer obligations and undertakings, yet is more fruitful and beneficial?”
- 38
- 39
- 40
- 41
-
42
“यावyā·va ततियम्पिta·ti·yam·pi खोkho सङ्गारवोsaṅ·gā·ra·vo ब्राह्मणोbrāh·ma·ṇo आनन्देनā·nan·de·na सहधम्मिकंsa·ha·dham·mi·kaṃ पञ्हंpañ·haṃ पुट्ठोpuṭ·ṭho संसादेतिsaṃ·sā·de·ti नोno विस्सज्जेति।vis·saj·je·ti
“yāva tatiyampi kho saṅgāravo brāhmaṇo ānandena sahadhammikaṁ pañhaṁ puṭṭho saṁsādeti no vissajjeti.
“Though Ānanda asked him a sensible question three times, Saṅgārava falters without answering.
- 43
- 44
-
45
“काkā न्वज्ज,nvaj·ja ब्राह्मण,brāh·ma·ṇa राजन्तेपुरेrā·jan·te·pu·re राजपुरिसानंrā·ja·pu·ri·sā·naṃ सन्निसिन्नानंsan·ni·sin·nā·naṃ सन्निपतितानंsan·ni·pa·ti·tā·naṃ अन्तराकथाan·ta·rā·ka·thā उदपादी”ति?u·da·pā·dī
“kā nvajja, brāhmaṇa, rājantepure rājapurisānaṁ sannisinnānaṁ sannipatitānaṁ antarākathā udapādī”ti?
“Brahmin, what came up in the conversation among the king’s retinue today, sitting together in the royal compound?”
-
46
“अयंa·yaṃ ख्वज्ज,khvaj·ja भोbho गोतम,go·ta·ma राजन्तेपुरेrā·jan·te·pu·re राजपुरिसानंrā·ja·pu·ri·sā·naṃ सन्निसिन्नानंsan·ni·sin·nā·naṃ सन्निपतितानंsan·ni·pa·ti·tā·naṃ अन्तराकथाan·ta·rā·ka·thā उदपादि:u·da·pā·di
“Ayaṁ khvajja, bho gotama, rājantepure rājapurisānaṁ sannisinnānaṁ sannipatitānaṁ antarākathā udapādi:
-
47
‘पुब्बेpub·be सुदंsu·daṃ अप्पतराap·pa·ta·rā चेवce·va भिक्खूbhik·khū अहेसुंa·he·suṃ बहुतराba·hu·ta·rā चca उत्तरिut·ta·ri मनुस्सधम्माma·nus·sa·dham·mā इद्धिपाटिहारियंid·dhi·pā·ṭi·hā·ri·yaṃ दस्सेसुं;das·se·suṃ
‘pubbe sudaṁ appatarā ceva bhikkhū ahesuṁ bahutarā ca uttari manussadhammā iddhipāṭihāriyaṁ dassesuṁ;
‘Formerly, it seems, there were fewer mendicants, but more of them displayed superhuman demonstrations of psychic power;
-
48
एतरहिe·ta·ra·hi पनpa·na बहुतराba·hu·ta·rā चेवce·va भिक्खूbhik·khū अप्पतराap·pa·ta·rā चca उत्तरिut·ta·ri मनुस्सधम्माma·nus·sa·dham·mā इद्धिपाटिहारियंid·dhi·pā·ṭi·hā·ri·yaṃ दस्सेन्ती’ति।das·sen·tī
etarahi pana bahutarā ceva bhikkhū appatarā ca uttari manussadhammā iddhipāṭihāriyaṁ dassentī’ti.
while these days, there are more mendicants, but fewer display superhuman demonstrations of psychic power.’
-
49
अयंa·yaṃ ख्वज्ज,khvaj·ja भोbho गोतम,go·ta·ma राजन्तेपुरेrā·jan·te·pu·re राजपुरिसानंrā·ja·pu·ri·sā·naṃ सन्निसिन्नानंsan·ni·sin·nā·naṃ सन्निपतितानंsan·ni·pa·ti·tā·naṃ अन्तराकथाan·ta·rā·ka·thā उदपादी”ति।u·da·pā·dī
Ayaṁ khvajja, bho gotama, rājantepure rājapurisānaṁ sannisinnānaṁ sannipatitānaṁ antarākathā udapādī”ti.
This is what came up in the conversation among the king’s retinue today, while sitting together in the royal compound.”
- 50
- 51
-
52
इद्धिपाटिहारियं,id·dhi·pā·ṭi·hā·ri·yaṃ आदेसनापाटिहारियं,ā·de·sa·nā·pā·ṭi·hā·ri·yaṃ अनुसासनीपाटिहारियं।a·nu·sā·sa·nī·pā·ṭi·hā·ri·yaṃ
Iddhipāṭihāriyaṁ, ādesanāpāṭihāriyaṁ, anusāsanīpāṭihāriyaṁ.
A demonstration of psychic power, a demonstration of revealing, and a demonstration of instruction.
- 53
-
54
इध,i·dha ब्राह्मण,brāh·ma·ṇa एकच्चोe·kac·co अनेकविहितंa·ne·ka·vi·hi·taṃ इद्धिविधंid·dhi·vi·dhaṃ पच्चनुभोति:pac·ca·nu·bho·ti ‘एकोपिe·ko·pi हुत्वाhut·vā बहुधाba·hu·dhā होति,ho·ti बहुधापिba·hu·dhā·pi हुत्वाhut·vā एकोe·ko होति;ho·ti आविभावं,ā·vi·bhā·vaṃ तिरोभावं;ti·ro·bhā·vaṃ तिरोकुट्टंti·ro·kuṭ·ṭaṃ तिरोपाकारंti·ro·pā·kā·raṃ तिरोपब्बतंti·ro·pab·ba·taṃ असज्जमानोa·saj·ja·mā·no गच्छति,gac·cha·ti सेय्यथापिsey·ya·thā·pi आकासे;ā·kā·se पथवियापिpa·tha·vi·yā·pi उम्मुज्जनिमुज्जंum·muj·ja·ni·muj·jaṃ करोति,ka·ro·ti सेय्यथापिsey·ya·thā·pi उदके;u·da·ke उदकेपिu·da·ke·pi अभिज्जमानेa·bhij·ja·mā·ne गच्छति,gac·cha·ti सेय्यथापिsey·ya·thā·pi पथवियं;pa·tha·vi·yaṃ आकासेपिā·kā·se·pi पल्लङ्केनpal·laṅ·ke·na कमति,ka·ma·ti सेय्यथापिsey·ya·thā·pi पक्खीpak·khī सकुणो;sa·ku·ṇo इमेपिi·me·pi चन्दिमसूरियेcan·di·ma·sū·ri·ye एवंमहिद्धिकेe·vaṃ·ma·hid·dhi·ke एवंमहानुभावेe·vaṃ·ma·hā·nu·bhā·ve पाणिनाpā·ṇi·nā परिमसतिpa·ri·ma·sa·ti परिमज्जति,pa·ri·maj·ja·ti यावyā·va ब्रह्मलोकापिbrah·ma·lo·kā·pi कायेनkā·ye·na वसंva·saṃ वत्तेति’।vat·te·ti
Idha, brāhmaṇa, ekacco anekavihitaṁ iddhividhaṁ paccanubhoti: ‘ekopi hutvā bahudhā hoti, bahudhāpi hutvā eko hoti; āvibhāvaṁ, tirobhāvaṁ; tirokuṭṭaṁ tiropākāraṁ tiropabbataṁ asajjamāno gacchati, seyyathāpi ākāse; pathaviyāpi ummujjanimujjaṁ karoti, seyyathāpi udake; udakepi abhijjamāne gacchati, seyyathāpi pathaviyaṁ; ākāsepi pallaṅkena kamati, seyyathāpi pakkhī sakuṇo; imepi candimasūriye evaṁmahiddhike evaṁmahānubhāve pāṇinā parimasati parimajjati, yāva brahmalokāpi kāyena vasaṁ vatteti’.
It’s when someone wields the many kinds of psychic power: multiplying themselves and becoming one again; materializing and dematerializing; going unobstructed through a wall, a rampart, or a mountain as if through space; diving in and out of the earth as if it were water; walking on water as if it were earth; flying cross-legged through the sky like a bird; touching and stroking with the hand the sun and moon, so mighty and powerful. They control the body as far as the realm of divinity.
- 55
-
56
कतमञ्च,ka·ta·mañ·ca ब्राह्मण,brāh·ma·ṇa आदेसनापाटिहारियं?ā·de·sa·nā·pā·ṭi·hā·ri·yaṃ
Katamañca, brāhmaṇa, ādesanāpāṭihāriyaṁ?
- 57
- 58
- 59
-
60
इधi·dha पन,pa·na ब्राह्मण,brāh·ma·ṇa एकच्चोe·kac·co नna हेवhe·va खोkho निमित्तेनni·mit·te·na आदिसति,ā·di·sa·ti अपिa·pi चca खोkho मनुस्सानंma·nus·sā·naṃ वाvā अमनुस्सानंa·ma·nus·sā·naṃ वाvā देवतानंde·va·tā·naṃ वाvā सद्दंsad·daṃ सुत्वाsut·vā आदिसति:ā·di·sa·ti
Idha pana, brāhmaṇa, ekacco na heva kho nimittena ādisati, api ca kho manussānaṁ vā amanussānaṁ vā devatānaṁ vā saddaṁ sutvā ādisati:
In another case, someone reveals after hearing it from humans or non-humans or deities:
- 61
- 62
-
63
इधi·dha पन,pa·na ब्राह्मण,brāh·ma·ṇa एकच्चोe·kac·co नna हेवhe·va खोkho निमित्तेनni·mit·te·na आदिसतिā·di·sa·ti नपिna·pi मनुस्सानंma·nus·sā·naṃ वाvā अमनुस्सानंa·ma·nus·sā·naṃ वाvā देवतानंde·va·tā·naṃ वाvā सद्दंsad·daṃ सुत्वाsut·vā आदिसति,ā·di·sa·ti अपिa·pi चca खोkho वितक्कयतोvi·tak·ka·ya·to विचारयतोvi·cā·ra·ya·to वितक्कविप्फारसद्दंvi·tak·ka·vip·phā·ra·sad·daṃ सुत्वाsut·vā आदिसति:ā·di·sa·ti
Idha pana, brāhmaṇa, ekacco na heva kho nimittena ādisati napi manussānaṁ vā amanussānaṁ vā devatānaṁ vā saddaṁ sutvā ādisati, api ca kho vitakkayato vicārayato vitakkavipphārasaddaṁ sutvā ādisati:
In another case, someone reveals by hearing the sound of thought spreading as someone thinks and considers:
- 64
- 65
-
66
इधi·dha पन,pa·na ब्राह्मण,brāh·ma·ṇa एकच्चोe·kac·co नna हेवhe·va खोkho निमित्तेनni·mit·te·na आदिसति,ā·di·sa·ti नपिna·pi मनुस्सानंma·nus·sā·naṃ वाvā अमनुस्सानंa·ma·nus·sā·naṃ वाvā देवतानंde·va·tā·naṃ वाvā सद्दंsad·daṃ सुत्वाsut·vā आदिसति,ā·di·sa·ti नपिna·pi वितक्कयतोvi·tak·ka·ya·to विचारयतोvi·cā·ra·ya·to वितक्कविप्फारसद्दंvi·tak·ka·vip·phā·ra·sad·daṃ सुत्वाsut·vā आदिसति,ā·di·sa·ti अपिa·pi चca खोkho अवितक्कंa·vi·tak·kaṃ अविचारंa·vi·cā·raṃ समाधिंsa·mā·dhiṃ समापन्नस्सsa·mā·pan·nas·sa चेतसाce·ta·sā चेतोce·to परिच्चpa·ric·ca पजानाति:pa·jā·nā·ti
Idha pana, brāhmaṇa, ekacco na heva kho nimittena ādisati, napi manussānaṁ vā amanussānaṁ vā devatānaṁ vā saddaṁ sutvā ādisati, napi vitakkayato vicārayato vitakkavipphārasaddaṁ sutvā ādisati, api ca kho avitakkaṁ avicāraṁ samādhiṁ samāpannassa cetasā ceto paricca pajānāti:
In another case, someone comprehends the mind of one who has attained the immersion that’s free of placing the mind and keeping it connected. They understand:
-
67
‘यथाya·thā इमस्सi·mas·sa भोतोbho·to मनोसङ्खाराma·no·saṅ·khā·rā पणिहिताpa·ṇi·hi·tā इमस्सi·mas·sa चित्तस्सcit·tas·sa अनन्तराa·nan·ta·rā अमुंa·muṃ नामnā·ma वितक्कंvi·tak·kaṃ वितक्केस्सती’ति।vi·tak·kes·sa·tī
‘yathā imassa bhoto manosaṅkhārā paṇihitā imassa cittassa anantarā amuṁ nāma vitakkaṁ vitakkessatī’ti.
‘Judging by the way this worthy’s intentions are directed, immediately after this mind state, they’ll think this thought.’
- 68
- 69
-
70
कतमञ्च,ka·ta·mañ·ca ब्राह्मण,brāh·ma·ṇa अनुसासनीपाटिहारियं?a·nu·sā·sa·nī·pā·ṭi·hā·ri·yaṃ
Katamañca, brāhmaṇa, anusāsanīpāṭihāriyaṁ?
- 71
-
72
‘एवंe·vaṃ वितक्केथ,vi·tak·ke·tha माmā एवंe·vaṃ वितक्कयित्थ;vi·tak·ka·yit·tha एवंe·vaṃ मनसिma·na·si करोथ,ka·ro·tha माmā एवंe·vaṃ मनसाकत्थ;ma·na·sā·kat·tha इदंi·daṃ पजहथ,pa·ja·ha·tha इदंi·daṃ उपसम्पज्जu·pa·sam·paj·ja विहरथा’ति।vi·ha·ra·thā
‘evaṁ vitakketha, mā evaṁ vitakkayittha; evaṁ manasi karotha, mā evaṁ manasākattha; idaṁ pajahatha, idaṁ upasampajja viharathā’ti.
‘Think like this, not like that. Focus your mind like this, not like that. Give up this, and live having achieved that.’
-
73
इदंi·daṃ वुच्चति,vuc·ca·ti ब्राह्मण,brāh·ma·ṇa अनुसासनीपाटिहारियं।a·nu·sā·sa·nī·pā·ṭi·hā·ri·yaṃ
Idaṁ vuccati, brāhmaṇa, anusāsanīpāṭihāriyaṁ.
- 74
-
75
इमेसंi·me·saṃ ते,te ब्राह्मण,brāh·ma·ṇa तिण्णंtiṇ·ṇaṃ पाटिहारियानंpā·ṭi·hā·ri·yā·naṃ कतमंka·ta·maṃ पाटिहारियंpā·ṭi·hā·ri·yaṃ खमतिkha·ma·ti अभिक्कन्ततरञ्चa·bhik·kan·ta·ta·rañ·ca पणीततरञ्चा”ति?pa·ṇī·ta·ta·rañ·cā
Imesaṁ te, brāhmaṇa, tiṇṇaṁ pāṭihāriyānaṁ katamaṁ pāṭihāriyaṁ khamati abhikkantatarañca paṇītatarañcā”ti?
Of these three kinds of demonstration, which do you consider to be the finest?”
-
76
“तत्र,tat·ra भोbho गोतम,go·ta·ma यदिदंya·di·daṃ पाटिहारियंpā·ṭi·hā·ri·yaṃ इधेकच्चोi·dhe·kac·co अनेकविहितंa·ne·ka·vi·hi·taṃ इद्धिविधंid·dhi·vi·dhaṃ पच्चनुभोतिpac·ca·nu·bho·ti …पे…pe
“Tatra, bho gotama, yadidaṁ pāṭihāriyaṁ idhekacco anekavihitaṁ iddhividhaṁ paccanubhoti …pe…
“Regarding this, worthy Gotama, a demonstration of psychic power
-
77
यावyā·va ब्राह्मलोकापिbrāh·ma·lo·kā·pi कायेनkā·ye·na वसंva·saṃ वत्तेति,vat·te·ti
yāva brāhmalokāpi kāyena vasaṁ vatteti,
(Pāli only)
-
78
इदं,i·daṃ भोbho गोतम,go·ta·ma पाटिहारियंpā·ṭi·hā·ri·yaṃ योवyo·va नंnaṃ करोतिka·ro·ti सोवso·va नंnaṃ पटिसंवेदेति,pa·ṭi·saṃ·ve·de·ti योवyo·va नंnaṃ करोतिka·ro·ti तस्सेवtas·se·va तंtaṃ होति।ho·ti
idaṁ, bho gotama, pāṭihāriyaṁ yova naṁ karoti sova naṁ paṭisaṁvedeti, yova naṁ karoti tasseva taṁ hoti.
is experienced only by the one who performs it, occurring only to them.
- 79
- 80
-
81
‘एवम्पिe·vam·pi तेte मनो,ma·no इत्थम्पिit·tham·pi तेte मनो,ma·no इतिपिi·ti·pi तेte चित्तन्’ति,cit·tan सोso बहुञ्चेपिba·huñ·ce·pi आदिसतिā·di·sa·ti तथेवta·the·va तंtaṃ होति,ho·ti नोno अञ्ञथा।añ·ña·thā
‘evampi te mano, itthampi te mano, itipi te cittan’ti, so bahuñcepi ādisati tatheva taṁ hoti, no aññathā.
(Pāli only)
-
82
इधi·dha पन,pa·na भोbho गोतम,go·ta·ma एकच्चोe·kac·co नna हेवhe·va खोkho निमित्तेनni·mit·te·na आदिसति,ā·di·sa·ti अपिa·pi चca खोkho मनुस्सानंma·nus·sā·naṃ वाvā अमनुस्सानंa·ma·nus·sā·naṃ वाvā देवतानंde·va·tā·naṃ वाvā सद्दंsad·daṃ सुत्वाsut·vā आदिसतिā·di·sa·ti …पे…pe
Idha pana, bho gotama, ekacco na heva kho nimittena ādisati, api ca kho manussānaṁ vā amanussānaṁ vā devatānaṁ vā saddaṁ sutvā ādisati …pe…
-
83
नपिna·pi मनुस्सानंma·nus·sā·naṃ वाvā अमनुस्सानंa·ma·nus·sā·naṃ वाvā देवतानंde·va·tā·naṃ वाvā सद्दंsad·daṃ सुत्वाsut·vā आदिसति,ā·di·sa·ti अपिa·pi चca खोkho वितक्कयतोvi·tak·ka·ya·to विचारयतोvi·cā·ra·ya·to वितक्कविप्फारसद्दंvi·tak·ka·vip·phā·ra·sad·daṃ सुत्वाsut·vā आदिसतिā·di·sa·ti …पे…pe
napi manussānaṁ vā amanussānaṁ vā devatānaṁ vā saddaṁ sutvā ādisati, api ca kho vitakkayato vicārayato vitakkavipphārasaddaṁ sutvā ādisati …pe…
or by hearing the sound of thought spreading as someone thinks and considers,
-
84
नपिna·pi वितक्कयतोvi·tak·ka·ya·to विचारयतोvi·cā·ra·ya·to वितक्कविप्फारसद्दंvi·tak·ka·vip·phā·ra·sad·daṃ सुत्वाsut·vā आदिसति,ā·di·sa·ti अपिa·pi चca खोkho अवितक्कंa·vi·tak·kaṃ अविचारंa·vi·cā·raṃ समाधिंsa·mā·dhiṃ समापन्नस्सsa·mā·pan·nas·sa चेतसाce·ta·sā चेतोce·to परिच्चpa·ric·ca पजानाति:pa·jā·nā·ti
napi vitakkayato vicārayato vitakkavipphārasaddaṁ sutvā ādisati, api ca kho avitakkaṁ avicāraṁ samādhiṁ samāpannassa cetasā ceto paricca pajānāti:
-
85
‘यथाya·thā इमस्सi·mas·sa भोतोbho·to मनोसङ्खाराma·no·saṅ·khā·rā पणिहिताpa·ṇi·hi·tā इमस्सi·mas·sa चित्तस्सcit·tas·sa अनन्तराa·nan·ta·rā अम्हंam·haṃ नामnā·ma वितक्कंvi·tak·kaṃ वितक्केस्सती’ति,vi·tak·kes·sa·tī सोso बहुञ्चेपिba·huñ·ce·pi आदिसतिā·di·sa·ti तथेवta·the·va तंtaṃ होति,ho·ti नोno अञ्ञथा।añ·ña·thā
‘yathā imassa bhoto manosaṅkhārā paṇihitā imassa cittassa anantarā amhaṁ nāma vitakkaṁ vitakkessatī’ti, so bahuñcepi ādisati tatheva taṁ hoti, no aññathā.
(Pāli only)
-
86
इदम्पि,i·dam·pi भोbho गोतम,go·ta·ma पाटिहारियंpā·ṭi·hā·ri·yaṃ योवyo·va नंnaṃ करोतिka·ro·ti सोवso·va नंnaṃ पटिसंवेदेति,pa·ṭi·saṃ·ve·de·ti योवyo·va नंnaṃ करोतिka·ro·ti तस्सेवtas·se·va तंtaṃ होति।ho·ti
Idampi, bho gotama, pāṭihāriyaṁ yova naṁ karoti sova naṁ paṭisaṁvedeti, yova naṁ karoti tasseva taṁ hoti.
is also experienced only by the one who performs it, occurring only to them.
- 87
- 88
-
89
‘एवंe·vaṃ वितक्केथ,vi·tak·ke·tha माmā एवंe·vaṃ वितक्कयित्थ;vi·tak·ka·yit·tha एवंe·vaṃ मनसिma·na·si करोथ,ka·ro·tha माmā एवंe·vaṃ मनसाकत्थ;ma·na·sā·kat·tha इदंi·daṃ पजहथ,pa·ja·ha·tha इदंi·daṃ उपसम्पज्जu·pa·sam·paj·ja विहरथा’ति।vi·ha·ra·thā
‘evaṁ vitakketha, mā evaṁ vitakkayittha; evaṁ manasi karotha, mā evaṁ manasākattha; idaṁ pajahatha, idaṁ upasampajja viharathā’ti.
‘Think like this, not like that. Focus your mind like this, not like that. Give up this, and live having achieved that.’
-
90
इदमेव,i·da·me·va भोbho गोतम,go·ta·ma पाटिहारियंpā·ṭi·hā·ri·yaṃ खमतिkha·ma·ti इमेसंi·me·saṃ तिण्णंtiṇ·ṇaṃ पाटिहारियानंpā·ṭi·hā·ri·yā·naṃ अभिक्कन्ततरञ्चa·bhik·kan·ta·ta·rañ·ca पणीततरञ्च।pa·ṇī·ta·ta·rañ·ca
Idameva, bho gotama, pāṭihāriyaṁ khamati imesaṁ tiṇṇaṁ pāṭihāriyānaṁ abhikkantatarañca paṇītatarañca.
I prefer this demonstration, worthy Gotama. It’s the finest of the three kinds of demonstration.
- 91
-
92
यावसुभासितमिदंyā·va·su·bhā·si·ta·mi·daṃ भोताbho·tā गोतमेनgo·ta·me·na इमेहिi·me·hi चca मयंma·yaṃ तीहिtī·hi पाटिहारियेहिpā·ṭi·hā·ri·ye·hi समन्नागतंsa·man·nā·ga·taṃ भवन्तंbha·van·taṃ गोतमंgo·ta·maṃ धारेम।dhā·re·ma
Yāvasubhāsitamidaṁ bhotā gotamena imehi ca mayaṁ tīhi pāṭihāriyehi samannāgataṁ bhavantaṁ gotamaṁ dhārema.
how well this was said by the worthy Gotama. We regard the worthy Gotama as someone who possesses these three kinds of demonstration.
-
93
भवञ्हिbha·vañ·hi गोतमोgo·ta·mo अनेकविहितंa·ne·ka·vi·hi·taṃ इद्धिविधंid·dhi·vi·dhaṃ पच्चनुभोतिpac·ca·nu·bho·ti …पे…pe यावyā·va ब्रह्मलोकापिbrah·ma·lo·kā·pi कायेनkā·ye·na वसंva·saṃ वत्तेति,vat·te·ti
Bhavañhi gotamo anekavihitaṁ iddhividhaṁ paccanubhoti …pe… yāva brahmalokāpi kāyena vasaṁ vatteti,
For the worthy Gotama wields the many kinds of psychic power … controlling the body as far as the realm of divinity.
-
94
भवञ्हिbha·vañ·hi गोतमोgo·ta·mo अवितक्कंa·vi·tak·kaṃ अविचारंa·vi·cā·raṃ समाधिंsa·mā·dhiṃ समापन्नस्सsa·mā·pan·nas·sa चेतसाce·ta·sā चेतोce·to परिच्चpa·ric·ca पजानाति:pa·jā·nā·ti
bhavañhi gotamo avitakkaṁ avicāraṁ samādhiṁ samāpannassa cetasā ceto paricca pajānāti:
And Worthy Gotama comprehends the mind of another who has attained the immersion that is free of placing the mind and keeping it connected. He understands:
-
95
‘यथाya·thā इमस्सi·mas·sa भोतोbho·to मनोसङ्खाराma·no·saṅ·khā·rā पणिहिताpa·ṇi·hi·tā इमस्सi·mas·sa चित्तस्सcit·tas·sa अनन्तराa·nan·ta·rā अमुंa·muṃ नामnā·ma वितक्कंvi·tak·kaṃ वितक्केस्सती’ति।vi·tak·kes·sa·tī
‘yathā imassa bhoto manosaṅkhārā paṇihitā imassa cittassa anantarā amuṁ nāma vitakkaṁ vitakkessatī’ti.
‘Judging by the way this worthy’s intentions are directed, immediately after this mind state they’ll think this thought.’
- 96
-
97
‘एवंe·vaṃ वितक्केथ,vi·tak·ke·tha माmā एवंe·vaṃ वितक्कयित्थ;vi·tak·ka·yit·tha एवंe·vaṃ मनसिma·na·si करोथ,ka·ro·tha माmā एवंe·vaṃ मनसाकत्थ;ma·na·sā·kat·tha इदंi·daṃ पजहथ,pa·ja·ha·tha इदंi·daṃ उपसम्पज्जu·pa·sam·paj·ja विहरथा’”ति।vi·ha·ra·thā
‘evaṁ vitakketha, mā evaṁ vitakkayittha; evaṁ manasi karotha, mā evaṁ manasākattha; idaṁ pajahatha, idaṁ upasampajja viharathā’”ti.
‘Think like this, not like that. Focus your mind like this, not like that. Give up this, and live having achieved that.’”
- 98
-
99
अपिa·pi चca त्याहंtyā·haṃ ब्याकरिस्सामि।byā·ka·ris·sā·mi
api ca tyāhaṁ byākarissāmi.
-
100
अहञ्हि,a·hañ·hi ब्राह्मण,brāh·ma·ṇa अनेकविहितंa·ne·ka·vi·hi·taṃ इद्धिविधंid·dhi·vi·dhaṃ पच्चनुभोमिpac·ca·nu·bho·mi …पे…pe यावyā·va ब्रह्मलोकापिbrah·ma·lo·kā·pi कायेनkā·ye·na वसंva·saṃ वत्तेमि।vat·te·mi
Ahañhi, brāhmaṇa, anekavihitaṁ iddhividhaṁ paccanubhomi …pe… yāva brahmalokāpi kāyena vasaṁ vattemi.
For I do wield the many kinds of psychic power … controlling the body as far as the realm of divinity.
-
101
अहञ्हि,a·hañ·hi ब्राह्मण,brāh·ma·ṇa अवितक्कंa·vi·tak·kaṃ अविचारंa·vi·cā·raṃ समाधिंsa·mā·dhiṃ समापन्नस्सsa·mā·pan·nas·sa चेतसाce·ta·sā चेतोce·to परिच्चpa·ric·ca पजानामि:pa·jā·nā·mi
Ahañhi, brāhmaṇa, avitakkaṁ avicāraṁ samādhiṁ samāpannassa cetasā ceto paricca pajānāmi:
And I do comprehend the mind of another individual who has attained the immersion that is free of placing the mind and keeping it connected. I understand:
-
102
‘यथाya·thā इमस्सi·mas·sa भोतोbho·to मनोसङ्खाराma·no·saṅ·khā·rā पणिहिता,pa·ṇi·hi·tā इमस्सi·mas·sa चित्तस्सcit·tas·sa अनन्तराa·nan·ta·rā अमुंa·muṃ नामnā·ma वितक्कंvi·tak·kaṃ वितक्केस्सती’ति।vi·tak·kes·sa·tī
‘yathā imassa bhoto manosaṅkhārā paṇihitā, imassa cittassa anantarā amuṁ nāma vitakkaṁ vitakkessatī’ti.
‘Judging by the way this worthy’s intentions are directed, immediately after this mind state they’ll think this thought.’
- 103
-
104
‘एवंe·vaṃ वितक्केथ,vi·tak·ke·tha माmā एवंe·vaṃ वितक्कयित्थ;vi·tak·ka·yit·tha एवंe·vaṃ मनसिma·na·si करोथ,ka·ro·tha माmā एवंe·vaṃ मनसाकत्थ;ma·na·sā·kat·tha इदंi·daṃ पजहथ,pa·ja·ha·tha इदंi·daṃ उपसम्पज्जu·pa·sam·paj·ja विहरथा’”ति।vi·ha·ra·thā
‘evaṁ vitakketha, mā evaṁ vitakkayittha; evaṁ manasi karotha, mā evaṁ manasākattha; idaṁ pajahatha, idaṁ upasampajja viharathā’”ti.
‘Think like this, not like that. Focus your mind like this, not like that. Give up this, and live having achieved that.’”
-
105
“अत्थिat·thi पन,pa·na भोbho गोतम,go·ta·ma अञ्ञोañ·ño एकभिक्खुपिe·ka·bhik·khu·pi योyo इमेहिi·me·hi तीहिtī·hi पाटिहारियेहिpā·ṭi·hā·ri·ye·hi समन्नागतो,sa·man·nā·ga·to अञ्ञत्रañ·ñat·ra भोताbho·tā गोतमेना”ति?go·ta·me·nā
“Atthi pana, bho gotama, añño ekabhikkhupi yo imehi tīhi pāṭihāriyehi samannāgato, aññatra bhotā gotamenā”ti?
“But worthy Gotama, is there even one other mendicant who possesses these three kinds of demonstration, apart from the worthy Gotama?”
-
106
“नna खो,kho ब्राह्मण,brāh·ma·ṇa एकंयेवe·kaṃ·ye·va सतंsa·taṃ नna द्वेdve सतानिsa·tā·ni नna तीणिtī·ṇi सतानिsa·tā·ni नna चत्तारिcat·tā·ri सतानिsa·tā·ni नna पञ्चpañ·ca सतानि,sa·tā·ni अथa·tha खोkho भिय्योव,bhiy·yo·va येye भिक्खूbhik·khū इमेहिi·me·hi तीहिtī·hi पाटिहारियेहिpā·ṭi·hā·ri·ye·hi समन्नागता”ति।sa·man·nā·ga·tā
“Na kho, brāhmaṇa, ekaṁyeva sataṁ na dve satāni na tīṇi satāni na cattāri satāni na pañca satāni, atha kho bhiyyova, ye bhikkhū imehi tīhi pāṭihāriyehi samannāgatā”ti.
“There’s not just one hundred mendicants, brahmin, who possess these three kinds of demonstration, nor two, three, four, or five hundred, but many more than that.”
- 107
-
108
“इमस्मिंयेवi·mas·miṃ·ye·va खो,kho ब्राह्मण,brāh·ma·ṇa भिक्खुसङ्घे”ति।bhik·khu·saṅ·ghe
“Imasmiṁyeva kho, brāhmaṇa, bhikkhusaṅghe”ti.
-
109
“अभिक्कन्तं,a·bhik·kan·taṃ भोbho गोतम,go·ta·ma अभिक्कन्तं,a·bhik·kan·taṃ भोbho गोतम।go·ta·ma
“Abhikkantaṁ, bho gotama, abhikkantaṁ, bho gotama.
-
110
सेय्यथापि,sey·ya·thā·pi भोbho गोतम,go·ta·ma निक्कुज्जितंnik·kuj·ji·taṃ वाvā उक्कुज्जेय्य,uk·kuj·jey·ya पटिच्छन्नंpa·ṭic·chan·naṃ वाvā विवरेय्य,vi·va·rey·ya मूळ्हस्सmū·ḷhas·sa वाvā मग्गंmag·gaṃ आचिक्खेय्य,ā·cik·khey·ya अन्धकारेan·dha·kā·re वाvā तेलपज्जोतंte·la·paj·jo·taṃ धारेय्य:dhā·rey·ya ‘चक्खुमन्तोcak·khu·man·to रूपानिrū·pā·ni दक्खन्ती’ति;dak·khan·tī एवमेवंe·va·me·vaṃ भोताbho·tā गोतमेनgo·ta·me·na अनेकपरियायेनa·ne·ka·pa·ri·yā·ye·na धम्मोdham·mo पकासितो।pa·kā·si·to
Seyyathāpi, bho gotama, nikkujjitaṁ vā ukkujjeyya, paṭicchannaṁ vā vivareyya, mūḷhassa vā maggaṁ ācikkheyya, andhakāre vā telapajjotaṁ dhāreyya: ‘cakkhumanto rūpāni dakkhantī’ti; evamevaṁ bhotā gotamena anekapariyāyena dhammo pakāsito.
As if he were righting the overturned, or revealing the hidden, or pointing out the path to the lost, or lighting a lamp in the dark so people with clear eyes can see what’s there, worthy Gotama has made the teaching clear in many ways.
- 111
-
112
उपासकंu·pā·sa·kaṃ मंmaṃ भवंbha·vaṃ गोतमोgo·ta·mo धारेतुdhā·re·tu अज्जतग्गेaj·ja·tag·ge पाणुपेतंpā·ṇu·pe·taṃ सरणंsa·ra·ṇaṃ गतन्”ति।ga·tan
Upāsakaṁ maṁ bhavaṁ gotamo dhāretu ajjatagge pāṇupetaṁ saraṇaṁ gatan”ti.
From this day forth, may the worthy Gotama remember me as a lay follower who has gone for refuge for life.”
-
113
दसमं।da·sa·maṃ
Dasamaṁ.
(Pāli only)
-
114
ब्राह्मणवग्गोbrāh·ma·ṇa·vag·go पठमो।pa·ṭha·mo
Brāhmaṇavaggo paṭhamo.
(Pāli only)
-
115
तस्सुद्दानंtas·sud·dā·naṃ
Tassuddānaṁ
(Pāli only)
- 116
-
117
परिब्बाजकेनpa·rib·bā·ja·ke·na निब्बुतं;nib·bu·taṃ
paribbājakena nibbutaṁ;
(Pāli only)
- 118
- 119
Sources. Sanskrit: Satyavedaḥ, the New Testament in Sanskrit (Calcutta Baptist Missionaries, 1851; J. Wenger’s revision of W. Carey’s version). Digital text © 2018 SanskritBible.in, via eBible.org, licensed CC BY-SA 4.0; changed here: arranged by verse and every word linked to the dictionary (links made automatically). Old Testament Sanskrit: the Old Testament in Sanskrit, Calcutta Baptist Mission Press, 1848–1852 (public domain), read by OCR from the Internet Archive scans of the Boston University School of Theology copy; unproofread, with machine clean-up only. Pāli Canon: Mahāsaṅgīti Tipiṭaka Buddhavasse 2500 (based on the Vipassana Research Institute’s Chaṭṭha Saṅgāyana edition), from SuttaCentral bilara-data, CC0; Devanagari and pronunciation made automatically from the Roman text. Pāli English: Bhikkhu Sujato (suttas) and Bhikkhu Brahmali (Vinaya), SuttaCentral, CC0. Pāli word meanings: the Pali Text Society’s Pali-English Dictionary (Rhys Davids & Stede), corrected reprint © The Pali Text Society, CC BY-NC 3.0, digital text from BuddhaDust; word matching automatic. English: King James Version (1769), public domain; words the translators added are in italics. Word meanings and pronunciations: Monier-Williams, Sanskrit–English Dictionary (1872), via this site’s Sanskrit dictionary (CC BY-SA 4.0); English↔Sanskrit word matches made automatically and may need checking.