Scripture · Sanskrit Bible with the King James Version · the Pāli Canon

Lesser Exposition 6 चूळनिद्देस 6

Chapter: 1 2 3 4 567 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23

2. Tissametteyyamāṇavapucchāniddesa

Pāli in Devanagari; under each word its Roman pronunciation, syllable by syllable (ṃ = nasal hum). Tap a Pāli word for its meaning (PTS Pāli-English Dictionary); tap again to open it in the Pāli dictionary. There is no free English translation of this book, so it is shown in Pāli only.

Verse: 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 39 40 41 42 43 44 45 46 47 48 49 50 51 52 53 54 55 56 57 58 59 60 61 62 63 64 65 66 67 68 69 70 71 72 73 74 75 76 77 78 79 80 81 82 83 84 85 86 87 88 89 90 91 92 93 94 95 96 97 98 99 100 101 102 103 104 105 106 107 108 109 110 111 112 113 114 115 116 117 118 119 120 121 122 123 124 125 126 127 128 129 130 131 132 133 134 135 136 137 138 139 140 141 142 143 144 145 146 · Show pronunciation

1

चूळनिद्देस

Cūḷaniddesa
2

पारायनवग्गनिद्देस

Pārāyanavagganiddesa
3

पुच्छानिद्देस

Pucchāniddesa
4

2। तिस्समेत्तेय्यमाणवपुच्छानिद्देस

2. Tissametteyyamāṇavapucchāniddesa
5

<ब्>कोध सन्तुसितो लोके,</ब्>

Kodha santusito loke,

(Pāli only)
6

(इच्चायस्मा तिस्समेत्तेय्यो)

(iccāyasmā tissametteyyo)

(Pāli only)
7

<ब्>कस्स नो सन्ति इञ्जिता;</ब्>

Kassa no santi iñjitā;

(Pāli only)
8

<ब्>को उभन्तमभिञ्ञाय,</ब्>

Ko ubhantamabhiññāya,

(Pāli only)
9

<ब्>मज्झे मन्ता न लिप्पति;</ब्>

Majjhe mantā na lippati;

(Pāli only)
10

<ब्>कं ब्रूसि महापुरिसोति,</ब्>

Kaṁ brūsi mahāpurisoti,

(Pāli only)
11

<ब्>को इध सिब्बिनिमच्चगा। </ब्>

Ko idha sibbinimaccagā. 

(Pāli only)
12

<ब्>कोध सन्तुसितो लोके</ब्>ति को लोके तुट्ठो सन्तुट्ठो अत्तमनो परिपुण्णसङ्कप्पोति—

Kodha santusito loketi ko loke tuṭṭho santuṭṭho attamano paripuṇṇasaṅkappoti—

(Pāli only)
13

कोध सन्तुसितो लोके।

kodha santusito loke.

(Pāli only)
14

<ब्>इच्चायस्मा तिस्समेत्तेय्यो</ब्>ति।

Iccāyasmā tissametteyyoti.

(Pāli only)
15

<ब्>इच्चा</ब्>ति पदसन्धि पदसंसग्गो पदपारिपूरी अक्खरसमवायो ब्यञ्जनसिलिट्ठता पदानुपुब्बतापेतं—

Iccāti padasandhi padasaṁsaggo padapāripūrī akkharasamavāyo byañjanasiliṭṭhatā padānupubbatāpetaṁ—

(Pāli only)
16

इच्चाति।

iccāti.

(Pāli only)
17

<ब्>आयस्मा</ब्>ति पियवचनं गरुवचनं सगारवसप्पतिस्साधिवचनमेतं—

Āyasmāti piyavacanaṁ garuvacanaṁ sagāravasappatissādhivacanametaṁ—

(Pāli only)
18

आयस्माति।

āyasmāti.

(Pāli only)
19

<ब्>तिस्सो</ब्>ति तस्स ब्राह्मणस्स नामं सङ्खा समञ्ञा पञ्ञत्ति वोहारो नामं नामकम्मं नामधेय्यं निरुत्ति ब्यञ्जनं अभिलापो।

Tissoti tassa brāhmaṇassa nāmaṁ saṅkhā samaññā paññatti vohāro nāmaṁ nāmakammaṁ nāmadheyyaṁ nirutti byañjanaṁ abhilāpo.

(Pāli only)
20

<ब्>मेत्तेय्यो</ब्>ति तस्स ब्राह्मणस्स गोत्तं सङ्खा समञ्ञा पञ्ञत्ति वोहारोति—

Metteyyoti tassa brāhmaṇassa gottaṁ saṅkhā samaññā paññatti vohāroti—

(Pāli only)
21

इच्चायस्मा तिस्समेत्तेय्यो।

iccāyasmā tissametteyyo.

(Pāli only)
22

<ब्>कस्स नो सन्ति इञ्जिता</ब्>ति तण्हिञ्जितं दिट्ठिञ्जितं मानिञ्जितं किलेसिञ्जितं कामिञ्जितं।

Kassa no santi iñjitāti taṇhiñjitaṁ diṭṭhiñjitaṁ māniñjitaṁ kilesiñjitaṁ kāmiñjitaṁ.

(Pāli only)
23

कस्सिमे इञ्जिता नत्थि न सन्ति न संविज्जन्ति नुपलब्भन्ति पहीना समुच्छिन्ना वूपसन्ता पटिपस्सद्धा अभब्बुप्पत्तिका ञाणग्गिना दड्ढाति—

Kassime iñjitā natthi na santi na saṁvijjanti nupalabbhanti pahīnā samucchinnā vūpasantā paṭipassaddhā abhabbuppattikā ñāṇagginā daḍḍhāti—

(Pāli only)
24

कस्स नो सन्ति इञ्जिता।

kassa no santi iñjitā.

(Pāli only)
25

<ब्>को उभन्तमभिञ्ञाया</ब्>ति को उभो अन्ते अभिञ्ञाय जानित्वा तुलयित्वा तीरयित्वा विभावयित्वा विभूतं कत्वाति—

Ko ubhantamabhiññāyāti ko ubho ante abhiññāya jānitvā tulayitvā tīrayitvā vibhāvayitvā vibhūtaṁ katvāti—

(Pāli only)
26

को उभन्तमभिञ्ञाय।

ko ubhantamabhiññāya.

(Pāli only)
27

<ब्>मज्झे मन्ता न लिप्पती</ब्>ति मज्झे मन्ताय न लिप्पति, अलित्तो अनुपलित्तो निक्खन्तो निस्सटो विप्पमुत्तो विसञ्ञुत्तो विमरियादिकतेन चेतसा विहरतीति—

Majjhe mantā na lippatīti majjhe mantāya na lippati, alitto anupalitto nikkhanto nissaṭo vippamutto visaññutto vimariyādikatena cetasā viharatīti—

(Pāli only)
28

मज्झे मन्ता न लिप्पति।

majjhe mantā na lippati.

(Pāli only)
29

<ब्>कं ब्रूसि महापुरिसो</ब्>ति महापुरिसो अग्गपुरिसो सेट्ठपुरिसो विसेट्ठपुरिसो पामोक्खपुरिसो उत्तमपुरिसो पधानपुरिसो पवरपुरिसोति।

Kaṁ brūsi mahāpurisoti mahāpuriso aggapuriso seṭṭhapuriso viseṭṭhapuriso pāmokkhapuriso uttamapuriso padhānapuriso pavarapurisoti.

(Pāli only)
30

कं ब्रूसि कं कथेसि कं मञ्ञसि कं भणसि कं पस्सति कं वोहरसीति—

Kaṁ brūsi kaṁ kathesi kaṁ maññasi kaṁ bhaṇasi kaṁ passati kaṁ voharasīti—

(Pāli only)
31

कं ब्रूसि महापुरिसोति।

kaṁ brūsi mahāpurisoti.

(Pāli only)
32

<ब्>को इध सिब्बिनिमच्चगा</ब्>ति को इध सिब्बिनिं तण्हं अज्झगा उपच्चगा अतिक्कन्तो समतिक्कन्तो वीतिवत्तोति—

Ko idha sibbinimaccagāti ko idha sibbiniṁ taṇhaṁ ajjhagā upaccagā atikkanto samatikkanto vītivattoti—

(Pāli only)
33

को इध सिब्बिनिमच्चगा।

ko idha sibbinimaccagā.

(Pāli only)
34

तेनाह सो ब्राह्मणो—

Tenāha so brāhmaṇo—

(Pāli only)
35

“कोध सन्तुसितो लोके,

“Kodha santusito loke,

(Pāli only)
36

(इच्चायस्मा तिस्समेत्तेय्यो)

(iccāyasmā tissametteyyo)

(Pāli only)
37

कस्स नो सन्ति इञ्जिता;

Kassa no santi iñjitā;

(Pāli only)
38

को उभन्तमभिञ्ञाय,

Ko ubhantamabhiññāya,

(Pāli only)
39

मज्झे मन्ता न लिप्पति;

Majjhe mantā na lippati;

(Pāli only)
40

कं ब्रूसि महापुरिसोति,

Kaṁ brūsi mahāpurisoti,

(Pāli only)
41

को इध सिब्बिनिमच्चगा”ति।

Ko idha sibbinimaccagā”ti.

(Pāli only)
42

<ब्>कामेसु ब्रह्मचरियवा,</ब्>

Kāmesu brahmacariyavā,

(Pāli only)
43

(मेत्तेय्याति भगवा)

(metteyyāti bhagavā)

(Pāli only)
44

<ब्>वीततण्हो सदा सतो;</ब्>

Vītataṇho sadā sato;

(Pāli only)
45

<ब्>सङ्खाय निब्बुतो भिक्खु,</ब्>

Saṅkhāya nibbuto bhikkhu,

(Pāli only)
46

<ब्>तस्स नो सन्ति इञ्जिता। </ब्>

Tassa no santi iñjitā. 

(Pāli only)
47

<ब्>कामेसु ब्रह्मचरियवा</ब्>ति।

Kāmesu brahmacariyavāti.

(Pāli only)
48

<ब्>कामा</ब्>ति उद्दानतो द्वे कामा—

Kāmāti uddānato dve kāmā—

(Pāli only)
49

वत्थुकामा च किलेसकामा च …पे…

vatthukāmā ca kilesakāmā ca …pe…

(Pāli only)
50

इमे वुच्चन्ति वत्थुकामा …पे…

ime vuccanti vatthukāmā …pe…

(Pāli only)
51

इमे वुच्चन्ति किलेसकामा।

ime vuccanti kilesakāmā.

(Pāli only)
52

<ब्>ब्रह्मचरियं</ब्> वुच्चति असद्धम्मसमापत्तिया आरति विरति पटिविरति वेरमणी अकिरिया अकरणं अनज्झापत्ति वेलाअनतिक्कमो।

Brahmacariyaṁ vuccati asaddhammasamāpattiyā ārati virati paṭivirati veramaṇī akiriyā akaraṇaṁ anajjhāpatti velāanatikkamo.

(Pāli only)
53

अपि च निप्परियायेन ब्रह्मचरियं वुच्चति अरियो अट्ठङ्गिको मग्गो, सेय्यथिदं—

Api ca nippariyāyena brahmacariyaṁ vuccati ariyo aṭṭhaṅgiko maggo, seyyathidaṁ—

(Pāli only)
54

सम्मादिट्ठि, सम्मासङ्कप्पो, सम्मावाचा, सम्माकम्मन्तो, सम्माआजीवो, सम्मावायामो, सम्मासति, सम्मासमाधि।

sammādiṭṭhi, sammāsaṅkappo, sammāvācā, sammākammanto, sammāājīvo, sammāvāyāmo, sammāsati, sammāsamādhi.

(Pāli only)
55

यो इमिना अरियेन अट्ठङ्गिकेन मग्गेन उपेतो समुपेतो उपागतो समुपागतो उपपन्नो समुपपन्नो समन्नागतो, सो वुच्चति ब्रह्मचरियवा।

Yo iminā ariyena aṭṭhaṅgikena maggena upeto samupeto upāgato samupāgato upapanno samupapanno samannāgato, so vuccati brahmacariyavā.

(Pāli only)
56

यथा च धनेन धनवाति वुच्चति, भोगेन भोगवाति वुच्चति, यसेन यसवाति वुच्चति, सिप्पेन सिप्पवाति वुच्चति, सीलेन सीलवाति वुच्चति, वीरियेन वीरियवाति वुच्चति, पञ्ञाय पञ्ञवाति वुच्चति, विज्जाय विज्जवाति वुच्चति—

Yathā ca dhanena dhanavāti vuccati, bhogena bhogavāti vuccati, yasena yasavāti vuccati, sippena sippavāti vuccati, sīlena sīlavāti vuccati, vīriyena vīriyavāti vuccati, paññāya paññavāti vuccati, vijjāya vijjavāti vuccati—

(Pāli only)
57

एवमेव यो इमिना अरियेन अट्ठङ्गिकेन मग्गेन उपेतो समुपेतो उपागतो समुपागतो उपपन्नो समुपपन्नो समन्नागतो, सो वुच्चति ब्रह्मचरियवाति—

evameva yo iminā ariyena aṭṭhaṅgikena maggena upeto samupeto upāgato samupāgato upapanno samupapanno samannāgato, so vuccati brahmacariyavāti—

(Pāli only)
58

कामेसु ब्रह्मचरियवा।

kāmesu brahmacariyavā.

(Pāli only)
59

<ब्>मेत्तेय्या</ब्>ति भगवा तं ब्राह्मणं गोत्तेन आलपति।

Metteyyāti bhagavā taṁ brāhmaṇaṁ gottena ālapati.

(Pāli only)
60

<ब्>भगवा</ब्>ति गारवाधिवचनमेतं …पे… सच्छिका पञ्ञत्ति, यदिदं भगवाति—

Bhagavāti gāravādhivacanametaṁ …pe… sacchikā paññatti, yadidaṁ bhagavāti—

(Pāli only)
61

मेत्तेय्याति भगवा।

metteyyāti bhagavā.

(Pāli only)
62

<ब्>वीततण्हो सदा सतो</ब्>ति।

Vītataṇho sadā satoti.

(Pāli only)
63

<ब्>तण्हा</ब्>ति रूपतण्हा …पे… धम्मतण्हा।

Taṇhāti rūpataṇhā …pe… dhammataṇhā.

(Pāli only)
64

यस्सेसा तण्हा पहीना समुच्छिन्ना वूपसन्ता पटिपस्सद्धा अभब्बुप्पत्तिका ञाणग्गिना दड्ढा, सो वुच्चति वीततण्हो चत्ततण्हो वन्ततण्हो मुत्ततण्हो पहीनतण्हो पटिनिस्सट्ठतण्हो वीतरागो चत्तरागो वन्तरागो मुत्तरागो पहीनरागो पटिनिस्सट्ठरागो निच्छातो निब्बुतो सीतिभूतो सुखप्पटिसंवेदी ब्रह्मभूतेन अत्तना विहरति।

Yassesā taṇhā pahīnā samucchinnā vūpasantā paṭipassaddhā abhabbuppattikā ñāṇagginā daḍḍhā, so vuccati vītataṇho cattataṇho vantataṇho muttataṇho pahīnataṇho paṭinissaṭṭhataṇho vītarāgo cattarāgo vantarāgo muttarāgo pahīnarāgo paṭinissaṭṭharāgo nicchāto nibbuto sītibhūto sukhappaṭisaṁvedī brahmabhūtena attanā viharati.

(Pāli only)
65

<ब्>सदा</ब्>ति सदा सब्बदा सब्बकालं निच्चकालं धुवकालं सततं समितं अब्बोकिण्णं पोङ्खानुपोङ्खं उदकूमिकजातं अवीचि सन्तति सहितं फस्सितं पुरेभत्तं पच्छाभत्तं पुरिमयामं मज्झिमयामं पच्छिमयामं काळे जुण्हे वस्से हेमन्ते गिम्हे पुरिमे वयोखन्धे मज्झिमे वयोखन्धे पच्छिमे वयोखन्धे।

Sadāti sadā sabbadā sabbakālaṁ niccakālaṁ dhuvakālaṁ satataṁ samitaṁ abbokiṇṇaṁ poṅkhānupoṅkhaṁ udakūmikajātaṁ avīci santati sahitaṁ phassitaṁ purebhattaṁ pacchābhattaṁ purimayāmaṁ majjhimayāmaṁ pacchimayāmaṁ kāḷe juṇhe vasse hemante gimhe purime vayokhandhe majjhime vayokhandhe pacchime vayokhandhe.

(Pāli only)
66

<ब्>सतो</ब्>ति चतूहि कारणेहि सतो—

Satoti catūhi kāraṇehi sato—

(Pāli only)
67

काये कायानुपस्सनासतिपट्ठानं भावेन्तो सतो,

kāye kāyānupassanāsatipaṭṭhānaṁ bhāvento sato,

(Pāli only)
68

वेदनासु वेदनानुपस्सनासतिपट्ठानं भावेन्तो सतो, चित्ते चित्तानुपस्सनासतिपट्ठानं भावेन्तो सतो, धम्मेसु धम्मानुपस्सनासतिपट्ठानं भावेन्तो सतो …पे…

vedanāsu vedanānupassanāsatipaṭṭhānaṁ bhāvento sato, citte cittānupassanāsatipaṭṭhānaṁ bhāvento sato, dhammesu dhammānupassanāsatipaṭṭhānaṁ bhāvento sato …pe…

(Pāli only)
69

सो वुच्चति सतोति—

so vuccati satoti—

(Pāli only)
70

वीततण्हो सदा सतो।

vītataṇho sadā sato.

(Pāli only)
71

<ब्>सङ्खाय निब्बुतो भिक्खू</ब्>ति सङ्खा वुच्चति ञाणं।

Saṅkhāya nibbuto bhikkhūti saṅkhā vuccati ñāṇaṁ.

(Pāli only)
72

या पञ्ञा पजानना विचयो पविचयो …पे… अमोहो धम्मविचयो सम्मादिट्ठि।

Yā paññā pajānanā vicayo pavicayo …pe… amoho dhammavicayo sammādiṭṭhi.

(Pāli only)
73

<ब्>सङ्खाया</ब्>ति सङ्खाय जानित्वा तुलयित्वा तीरयित्वा विभावयित्वा विभूतं कत्वा, “सब्बे सङ्खारा अनिच्चा”ति सङ्खाय जानित्वा तुलयित्वा तीरयित्वा विभावयित्वा विभूतं कत्वा,

Saṅkhāyāti saṅkhāya jānitvā tulayitvā tīrayitvā vibhāvayitvā vibhūtaṁ katvā, “sabbe saṅkhārā aniccā”ti saṅkhāya jānitvā tulayitvā tīrayitvā vibhāvayitvā vibhūtaṁ katvā,

(Pāli only)
74

“सब्बे सङ्खारा दुक्खा”ति … “सब्बे धम्मा अनत्ता”ति … “अविज्जापच्चया सङ्खारा”ति …पे…

“sabbe saṅkhārā dukkhā”ti … “sabbe dhammā anattā”ti … “avijjāpaccayā saṅkhārā”ti …pe…

(Pāli only)
75

“यं किञ्चि समुदयधम्मं सब्बं तं निरोधधम्मन्”ति सङ्खाय जानित्वा तुलयित्वा तीरयित्वा विभावयित्वा विभूतं कत्वा।

“yaṁ kiñci samudayadhammaṁ sabbaṁ taṁ nirodhadhamman”ti saṅkhāya jānitvā tulayitvā tīrayitvā vibhāvayitvā vibhūtaṁ katvā.

(Pāli only)
76

अथ वा अनिच्चतो सङ्खाय जानित्वा … दुक्खतो … रोगतो … गण्डतो … सल्लतो …पे… निस्सरणतो सङ्खाय जानित्वा तुलयित्वा तीरयित्वा विभावयित्वा विभूतं कत्वा।

Atha vā aniccato saṅkhāya jānitvā … dukkhato … rogato … gaṇḍato … sallato …pe… nissaraṇato saṅkhāya jānitvā tulayitvā tīrayitvā vibhāvayitvā vibhūtaṁ katvā.

(Pāli only)
77

<ब्>निब्बुतो</ब्>ति रागस्स निब्बापितत्ता निब्बुतो, दोसस्स निब्बापितत्ता निब्बुतो, मोहस्स निब्बापितत्ता निब्बुतो, कोधस्स … उपनाहस्स … मक्खस्स … पळासस्स … इस्साय … मच्छरियस्स … मायाय … साठेय्यस्स … थम्भस्स … सारम्भस्स … मानस्स … अतिमानस्स … मदस्स … पमादस्स … सब्बकिलेसानं … सब्बदुच्चरितानं … सब्बदरथानं … सब्बपरिळाहानं … सब्बसन्तापानं … सब्बाकुसलाभिसङ्खारानं निब्बापितत्ता निब्बुतो।

Nibbutoti rāgassa nibbāpitattā nibbuto, dosassa nibbāpitattā nibbuto, mohassa nibbāpitattā nibbuto, kodhassa … upanāhassa … makkhassa … paḷāsassa … issāya … macchariyassa … māyāya … sāṭheyyassa … thambhassa … sārambhassa … mānassa … atimānassa … madassa … pamādassa … sabbakilesānaṁ … sabbaduccaritānaṁ … sabbadarathānaṁ … sabbapariḷāhānaṁ … sabbasantāpānaṁ … sabbākusalābhisaṅkhārānaṁ nibbāpitattā nibbuto.

(Pāli only)
78

<ब्>भिक्खू</ब्>ति सत्तन्नं धम्मानं भिन्नत्ता भिक्खु …पे… वुसितवा खीणपुनब्भवो स भिक्खूति—

Bhikkhūti sattannaṁ dhammānaṁ bhinnattā bhikkhu …pe… vusitavā khīṇapunabbhavo sa bhikkhūti—

(Pāli only)
79

सङ्खाय निब्बुतो भिक्खु।

saṅkhāya nibbuto bhikkhu.

(Pāli only)
80

<ब्>तस्स नो सन्ति इञ्जिता</ब्>ति।

Tassa no santi iñjitāti.

(Pāli only)
81

<ब्>तस्सा</ब्>ति अरहतो खीणासवस्स।

Tassāti arahato khīṇāsavassa.

(Pāli only)
82

<ब्>इञ्जिता</ब्>ति तण्हिञ्जितं दिट्ठिञ्जितं मानिञ्जितं किलेसिञ्जितं कामिञ्जितं।

Iñjitāti taṇhiñjitaṁ diṭṭhiñjitaṁ māniñjitaṁ kilesiñjitaṁ kāmiñjitaṁ.

(Pāli only)
83

तस्सिमे इञ्जिता नत्थि न सन्ति न संविज्जन्ति नुपलब्भन्ति पहीना समुच्छिन्ना वूपसन्ता पटिपस्सद्धा अभब्बुप्पत्तिका ञाणग्गिना दड्ढाति—

Tassime iñjitā natthi na santi na saṁvijjanti nupalabbhanti pahīnā samucchinnā vūpasantā paṭipassaddhā abhabbuppattikā ñāṇagginā daḍḍhāti—

(Pāli only)
84

तस्स नो सन्ति इञ्जिता।

tassa no santi iñjitā.

(Pāli only)
85

तेनाह भगवा—

Tenāha bhagavā—

(Pāli only)
86

“कामेसु ब्रह्मचरियवा,

“Kāmesu brahmacariyavā,

(Pāli only)
87

(मेत्तेय्याति भगवा)

(metteyyāti bhagavā)

(Pāli only)
88

वीततण्हो सदा सतो;

Vītataṇho sadā sato;

(Pāli only)
89

सङ्खाय निब्बुतो भिक्खु,

Saṅkhāya nibbuto bhikkhu,

(Pāli only)
90

तस्स नो सन्ति इञ्जिता”ति।

Tassa no santi iñjitā”ti.

(Pāli only)
91

<ब्>सो उभन्तमभिञ्ञाय,</ब्>

So ubhantamabhiññāya,

(Pāli only)
92

<ब्>मज्झे मन्ता न लिप्पति;</ब्>

Majjhe mantā na lippati;

(Pāli only)
93

<ब्>तं ब्रूमि महापुरिसोति,</ब्>

Taṁ brūmi mahāpurisoti,

(Pāli only)
94

<ब्>सो इध सिब्बिनिमच्चगा। </ब्>

So idha sibbinimaccagā. 

(Pāli only)
95

<ब्>सो उभन्तमभिञ्ञाय, मज्झे मन्ता न लिप्पती</ब्>ति।

So ubhantamabhiññāya, majjhe mantā na lippatīti.

(Pāli only)
96

<ब्>अन्ता</ब्>ति फस्सो एको अन्तो, फस्ससमुदयो दुतियो अन्तो, फस्सनिरोधो मज्झे;

Antāti phasso eko anto, phassasamudayo dutiyo anto, phassanirodho majjhe;

(Pāli only)
97

अतीतं एको अन्तो, अनागतं दुतियो अन्तो, पच्चुप्पन्नं मज्झे;

atītaṁ eko anto, anāgataṁ dutiyo anto, paccuppannaṁ majjhe;

(Pāli only)
98

सुखा वेदना एको अन्तो, दुक्खा वेदना दुतियो अन्तो, अदुक्खमसुखा वेदना मज्झे;

sukhā vedanā eko anto, dukkhā vedanā dutiyo anto, adukkhamasukhā vedanā majjhe;

(Pāli only)
99

नामं एको अन्तो, रूपं दुतियो अन्तो, विञ्ञाणं मज्झे;

nāmaṁ eko anto, rūpaṁ dutiyo anto, viññāṇaṁ majjhe;

(Pāli only)
100

छ अज्झत्तिकानि आयतनानि एको अन्तो, छ बाहिरानि आयतनानि दुतियो अन्तो, विञ्ञाणं मज्झे;

cha ajjhattikāni āyatanāni eko anto, cha bāhirāni āyatanāni dutiyo anto, viññāṇaṁ majjhe;

(Pāli only)
101

सक्कायो एको अन्तो, सक्कायसमुदयो दुतियो अन्तो, सक्कायनिरोधो मज्झे।

sakkāyo eko anto, sakkāyasamudayo dutiyo anto, sakkāyanirodho majjhe.

(Pāli only)
102

<ब्>मन्ता</ब्> वुच्चति पञ्ञा, या पञ्ञा पजानना …पे… अमोहो धम्मविचयो सम्मादिट्ठि।

Mantā vuccati paññā, yā paññā pajānanā …pe… amoho dhammavicayo sammādiṭṭhi.

(Pāli only)
103

<ब्>लेपा</ब्>ति द्वे लेपा—

Lepāti dve lepā—

(Pāli only)
104

तण्हालेपो च दिट्ठिलेपो च।

taṇhālepo ca diṭṭhilepo ca.

(Pāli only)
105

कतमो तण्हालेपो?

Katamo taṇhālepo?

(Pāli only)
106

यावता तण्हासङ्खातेन सीमकतं ओधिकतं परियन्तकतं परिग्गहितं ममायितं—

Yāvatā taṇhāsaṅkhātena sīmakataṁ odhikataṁ pariyantakataṁ pariggahitaṁ mamāyitaṁ—

(Pāli only)
107

“इदं मम, एतं मम, एत्तकं मम, एत्तावता मम रूपा सद्दा गन्धा रसा फोट्ठब्बा अत्थरणा पावुरणा दासिदासा अजेळका कुक्कुटसूकरा हत्थिगवास्सवळवा खेत्तं वत्थु हिरञ्ञं सुवण्णं गामनिगमराजधानियो रट्ठञ्च जनपदो च कोसो च कोट्ठागारञ्च”।

“idaṁ mama, etaṁ mama, ettakaṁ mama, ettāvatā mama rūpā saddā gandhā rasā phoṭṭhabbā attharaṇā pāvuraṇā dāsidāsā ajeḷakā kukkuṭasūkarā hatthigavāssavaḷavā khettaṁ vatthu hiraññaṁ suvaṇṇaṁ gāmanigamarājadhāniyo raṭṭhañca janapado ca koso ca koṭṭhāgārañca”.

(Pāli only)
108

केवलम्पि महापथविं तण्हावसेन ममायति।

Kevalampi mahāpathaviṁ taṇhāvasena mamāyati.

(Pāli only)
109

यावता अट्ठसततण्हाविचरितं—

Yāvatā aṭṭhasatataṇhāvicaritaṁ—

(Pāli only)
110

अयं तण्हालेपो।

ayaṁ taṇhālepo.

(Pāli only)
111

कतमो दिट्ठिलेपो?

Katamo diṭṭhilepo?

(Pāli only)
112

वीसतिवत्थुका सक्कायदिट्ठि, दसवत्थुका मिच्छादिट्ठि, दसवत्थुका अन्तग्गाहिका दिट्ठि, या एवरूपा दिट्ठि दिट्ठिगतं दिट्ठिगहनं दिट्ठिकन्तारो दिट्ठिविसूकायिकं दिट्ठिविप्फन्दितं दिट्ठिसंयोजनं गाहो पटिग्गाहो अभिनिवेसो परामासो कुम्मग्गो मिच्छापथो मिच्छत्तं तित्थायतनं विपरियेसग्गाहो विपरीतग्गाहो विपल्लासग्गाहो मिच्छागाहो अयाथावकस्मिं याथावकन्ति गाहो, यावता द्वासट्ठि दिट्ठिगतानि—

Vīsativatthukā sakkāyadiṭṭhi, dasavatthukā micchādiṭṭhi, dasavatthukā antaggāhikā diṭṭhi, yā evarūpā diṭṭhi diṭṭhigataṁ diṭṭhigahanaṁ diṭṭhikantāro diṭṭhivisūkāyikaṁ diṭṭhivipphanditaṁ diṭṭhisaṁyojanaṁ gāho paṭiggāho abhiniveso parāmāso kummaggo micchāpatho micchattaṁ titthāyatanaṁ vipariyesaggāho viparītaggāho vipallāsaggāho micchāgāho ayāthāvakasmiṁ yāthāvakanti gāho, yāvatā dvāsaṭṭhi diṭṭhigatāni—

(Pāli only)
113

अयं दिट्ठिलेपो।

ayaṁ diṭṭhilepo.

(Pāli only)
114

<ब्>सो उभन्तमभिञ्ञाय, मज्झे मन्ता न लिप्पती</ब्>ति सो उभो च अन्ते मज्झञ्च मन्ताय अभिञ्ञाय जानित्वा तुलयित्वा तीरयित्वा विभावयित्वा विभूतं कत्वा न लिप्पति न पलिप्पति न उपलिप्पति, अलित्तो असंलित्तो अनुपलित्तो निक्खन्तो निस्सटो विप्पमुत्तो विसञ्ञुत्तो विमरियादिकतेन चेतसा विहरतीति—

So ubhantamabhiññāya, majjhe mantā na lippatīti so ubho ca ante majjhañca mantāya abhiññāya jānitvā tulayitvā tīrayitvā vibhāvayitvā vibhūtaṁ katvā na lippati na palippati na upalippati, alitto asaṁlitto anupalitto nikkhanto nissaṭo vippamutto visaññutto vimariyādikatena cetasā viharatīti—

(Pāli only)
115

सो उभन्तमभिञ्ञाय मज्झे मन्ता न लिप्पति।

so ubhantamabhiññāya majjhe mantā na lippati.

(Pāli only)
116

<ब्>तं ब्रूमि महापुरिसो</ब्>ति महापुरिसो अग्गपुरिसो सेट्ठपुरिसो विसेट्ठपुरिसो पामोक्खपुरिसो उत्तमपुरिसो पधानपुरिसो पवरपुरिसो, तं ब्रूमि तं कथेमि तं भणामि तं दीपेमि तं वोहरामि।

Taṁ brūmi mahāpurisoti mahāpuriso aggapuriso seṭṭhapuriso viseṭṭhapuriso pāmokkhapuriso uttamapuriso padhānapuriso pavarapuriso, taṁ brūmi taṁ kathemi taṁ bhaṇāmi taṁ dīpemi taṁ voharāmi.

(Pāli only)
117

आयस्मा सारिपुत्तो भगवन्तं एतदवोच—

Āyasmā sāriputto bhagavantaṁ etadavoca—

(Pāli only)
118

“‘महापुरिसो महापुरिसो’ति, भन्ते, वुच्चति।

“‘mahāpuriso mahāpuriso’ti, bhante, vuccati.

(Pāli only)
119

कित्तावता नु खो, भन्ते, महापुरिसो होती”ति?

Kittāvatā nu kho, bhante, mahāpuriso hotī”ti?

(Pāli only)
120

“विमुत्तचित्तत्ता ख्वाहं, सारिपुत्त, महापुरिसोति वदामि, अविमुत्तचित्तत्ता नो महापुरिसोति वदामि।

“Vimuttacittattā khvāhaṁ, sāriputta, mahāpurisoti vadāmi, avimuttacittattā no mahāpurisoti vadāmi.

(Pāli only)
121

कथञ्च, सारिपुत्त, विमुत्तचित्तो होति?

Kathañca, sāriputta, vimuttacitto hoti?

(Pāli only)
122

इध, सारिपुत्त, भिक्खु अज्झत्तं काये कायानुपस्सी विहरति आतापी सम्पजानो सतिमा विनेय्य लोके अभिज्झादोमनस्सं।

Idha, sāriputta, bhikkhu ajjhattaṁ kāye kāyānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā vineyya loke abhijjhādomanassaṁ.

(Pāli only)
123

तस्स काये कायानुपस्सिनो विहरतो चित्तं विरज्जति विमुच्चति अनुपादाय आसवेहि।

Tassa kāye kāyānupassino viharato cittaṁ virajjati vimuccati anupādāya āsavehi.

(Pāli only)
124

वेदनासु …पे…

Vedanāsu …pe…

(Pāli only)
125

चित्ते …

citte …

(Pāli only)
126

धम्मेसु धम्मानुपस्सी विहरति आतापी सम्पजानो सतिमा विनेय्य लोके अभिज्झादोमनस्सं।

dhammesu dhammānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā vineyya loke abhijjhādomanassaṁ.

(Pāli only)
127

तस्स धम्मेसु धम्मानुपस्सिनो विहरतो चित्तं विरज्जति विमुच्चति अनुपादाय आसवेहि।

Tassa dhammesu dhammānupassino viharato cittaṁ virajjati vimuccati anupādāya āsavehi.

(Pāli only)
128

एवं खो, सारिपुत्त, भिक्खु विमुत्तचित्तो होति।

Evaṁ kho, sāriputta, bhikkhu vimuttacitto hoti.

(Pāli only)
129

विमुत्तचित्तत्ता ख्वाहं, सारिपुत्त, महापुरिसोति वदामि, अविमुत्तचित्तत्ता नो महापुरिसोति वदामी”ति—

Vimuttacittattā khvāhaṁ, sāriputta, mahāpurisoti vadāmi, avimuttacittattā no mahāpurisoti vadāmī”ti—

(Pāli only)
130

तं ब्रूमि महापुरिसोति।

taṁ brūmi mahāpurisoti.

(Pāli only)
131

<ब्>सो इध सिब्बिनिमच्चगा</ब्>ति सिब्बिनी वुच्चति तण्हा।

So idha sibbinimaccagāti sibbinī vuccati taṇhā.

(Pāli only)
132

यो रागो सारागो …पे… अभिज्झा लोभो अकुसलमूलं, यस्सेसा सिब्बिनी तण्हा पहीना समुच्छिन्ना वूपसन्ता पटिपस्सद्धा अभब्बुप्पत्तिका ञाणग्गिना दड्ढा।

Yo rāgo sārāgo …pe… abhijjhā lobho akusalamūlaṁ, yassesā sibbinī taṇhā pahīnā samucchinnā vūpasantā paṭipassaddhā abhabbuppattikā ñāṇagginā daḍḍhā.

(Pāli only)
133

सो सिब्बिनिं तण्हं अच्चगा उपच्चगा अतिक्कन्तो समतिक्कन्तो वीतिवत्तोति—

So sibbiniṁ taṇhaṁ accagā upaccagā atikkanto samatikkanto vītivattoti—

(Pāli only)
134

सो इध सिब्बिनिमच्चगा।

so idha sibbinimaccagā.

(Pāli only)
135

तेनाह भगवा—

Tenāha bhagavā—

(Pāli only)
136

“सो उभन्तमभिञ्ञाय,

“So ubhantamabhiññāya,

(Pāli only)
137

मज्झे मन्ता न लिप्पति;

Majjhe mantā na lippati;

(Pāli only)
138

तं ब्रूमि महापुरिसोति,

Taṁ brūmi mahāpurisoti,

(Pāli only)
139

सो इध सिब्बिनिमच्चगा”ति।

So idha sibbinimaccagā”ti.

(Pāli only)
140

सह गाथापरियोसाना ये ते ब्राह्मणेन सद्धिं एकच्छन्दा एकपयोगा एकाधिप्पाया एकवासनवासिता, तेसं अनेकपाणसहस्सानं विरजं वीतमलं धम्मचक्खुं उदपादि—

Saha gāthāpariyosānā ye te brāhmaṇena saddhiṁ ekacchandā ekapayogā ekādhippāyā ekavāsanavāsitā, tesaṁ anekapāṇasahassānaṁ virajaṁ vītamalaṁ dhammacakkhuṁ udapādi—

(Pāli only)
141

“यं किञ्चि समुदयधम्मं सब्बं तं निरोधधम्मन्”ति।

“yaṁ kiñci samudayadhammaṁ sabbaṁ taṁ nirodhadhamman”ti.

(Pāli only)
142

तस्स ब्राह्मणस्स अनुपादाय आसवेहि चित्तं विमुच्चि।

Tassa brāhmaṇassa anupādāya āsavehi cittaṁ vimucci.

(Pāli only)
143

सह अरहत्तप्पत्ता अजिनजटावाकचीरतिदण्डकमण्डलुकेसा च मस्सू च अन्तरहिता।

Saha arahattappattā ajinajaṭāvākacīratidaṇḍakamaṇḍalukesā ca massū ca antarahitā.

(Pāli only)
144

भण्डुकासायवत्थवसनो सङ्घाटिपत्तचीवरधरो अन्वत्थपटिपत्तिया पञ्जलिको भगवन्तं नमस्समानो निसिन्नो होति—

Bhaṇḍukāsāyavatthavasano saṅghāṭipattacīvaradharo anvatthapaṭipattiyā pañjaliko bhagavantaṁ namassamāno nisinno hoti—

(Pāli only)
145

“सत्था मे भन्ते भगवा, सावकोहमस्मी”ति।

“satthā me bhante bhagavā, sāvakohamasmī”ti.

(Pāli only)
146

तिस्समेत्तेय्यमाणवपुच्छानिद्देसो दुतियो।

Tissametteyyamāṇavapucchāniddeso dutiyo.

(Pāli only)

Sources. Sanskrit: Satyavedaḥ, the New Testament in Sanskrit (Calcutta Baptist Missionaries, 1851; J. Wenger’s revision of W. Carey’s version). Digital text © 2018 SanskritBible.in, via eBible.org, licensed CC BY-SA 4.0; changed here: arranged by verse and every word linked to the dictionary (links made automatically). Old Testament Sanskrit: the Old Testament in Sanskrit, Calcutta Baptist Mission Press, 1848–1852 (public domain), read by OCR from the Internet Archive scans of the Boston University School of Theology copy; unproofread, with machine clean-up only. Pāli Canon: Mahāsaṅgīti Tipiṭaka Buddhavasse 2500 (based on the Vipassana Research Institute’s Chaṭṭha Saṅgāyana edition), from SuttaCentral bilara-data, CC0; Devanagari and pronunciation made automatically from the Roman text. Pāli English: Bhikkhu Sujato (suttas) and Bhikkhu Brahmali (Vinaya), SuttaCentral, CC0. Pāli word meanings: the Pali Text Society’s Pali-English Dictionary (Rhys Davids & Stede), corrected reprint © The Pali Text Society, CC BY-NC 3.0, digital text from BuddhaDust; word matching automatic. English: King James Version (1769), public domain; words the translators added are in italics. Word meanings and pronunciations: Monier-Williams, Sanskrit–English Dictionary (1872), via this site’s Sanskrit dictionary (CC BY-SA 4.0); English↔Sanskrit word matches made automatically and may need checking.