Klryz

Scripture · Sanskrit Bible with the King James Version · the Pāli Canon

Basket of Conduct 9 चरियापिटक 9

Chapter: 1234567891011121314151617181920212223242526272829303132333435

Vessantaracariya

Pāli in Devanagari; under each word its Roman pronunciation, syllable by syllable (ṃ = nasal hum). Tap a Pāli word for its meaning (PTS Pāli-English Dictionary); tap again to open it in the Pāli dictionary.

Verse: 123456789101112131415161718192021222324252627282930313233343536373839404142434445464748495051525354555657585960616263646566676869707172737475767778798081828384858687888990919293949596979899100101102103104105106107108109110111112113114115116117118119120121122123124125126127128129130131132133134135136137138139140141142143144145146147148149150151152153154155156157158159160161162163164165166167168169170171172173174175176177178179180181182183184185186187188189190191192193194195196197198199200201202203204205206207208209210211212213214215216217218219220221222223224225226227228229230231232233234235236237238239 · Hide pronunciation

  1. 1

    चरियापिटकca·ri·yā·pi·ṭa·ka

    Cariyāpiṭaka

    The Conduct Leading to Buddhahood

  2. 2

    अकित्तिवग्गa·kit·ti·vag·ga

    Akittivagga

    The Chapter With Akitti

  3. 3

    दानपारमीdā·na·pā·ra·mī 9

    Dānapāramī 9

    The Perfection of Giving (9th)

  4. 4

    वेस्सन्तरचरियves·san·ta·ra·ca·ri·ya

    Vessantaracariya

    Vessantara’s Conduct

  5. 5

    “याyā मेme अहोसिa·ho·si जनिका,ja·ni·kā

    “Yā me ahosi janikā,

    “She who was my mother,

  6. 6

    फुस्सतीphus·sa·tī नामnā·ma खत्तिया;khat·ti·yā

    phussatī nāma khattiyā;

    the aristocrat lady named Phussatī,

  7. 7

    साsā अतीतासुa·tī·tā·su जातीसु,jā·tī·su

    Sā atītāsu jātīsu,

    was Sakka’s beloved queen

  8. 8

    सक्कस्सsak·kas·sa महेसीma·he·sī पिया।pi·yā

    sakkassa mahesī piyā.

    in past lives.

  9. 9

    तस्साtas·sā आयुक्खयंā·yuk·kha·yaṃ ञत्वा,ñat·vā

    Tassā āyukkhayaṁ ñatvā,

    Knowing that she was at the end of life,

  10. 10

    देविन्दोde·vin·do एतदब्रवि;e·ta·dab·ra·vi

    devindo etadabravi;

    the lord of gods said this:

  11. 11

    ‘ददामिda·dā·mi तेte दसda·sa वरे,va·re

    ‘Dadāmi te dasa vare,

    ‘I grant you ten favors,

  12. 12

    वरभद्देva·ra·bhad·de यदिच्छसि’।ya·dic·cha·si

    varabhadde yadicchasi’.

    my dear, whatever favor you wish.’

  13. 13

    एवंe·vaṃ वुत्ताvut·tā चca साsā देवी,de·vī

    Evaṁ vuttā ca sā devī,

    When he said this the queen

  14. 14

    सक्कंsak·kaṃ पुनिदमब्रवि;pu·ni·da·mab·ra·vi

    sakkaṁ punidamabravi;

    replied to Sakka:

  15. 15

    ‘किंkiṃ नुnu मेme अपराधत्थि,a·pa·rā·dhat·thi

    ‘Kiṁ nu me aparādhatthi,

    ‘In what way am I deficient?

  16. 16

    किंkiṃ नुnu देस्साdes·sā अहंa·haṃ तव;ta·va

    kiṁ nu dessā ahaṁ tava;

    How am I displeasing to you?

  17. 17

    रम्माram·mā चावेसिcā·ve·si मंmaṃ ठाना,ṭhā·nā

    Rammā cāvesi maṁ ṭhānā,

    You send me from this lovely place,

  18. 18

    वातोवvā·to·va धरणीरुहं’।dha·ra·ṇī·ru·haṃ

    vātova dharaṇīruhaṁ’.

    like the wind a feeble tree.’

  19. 19

    एवंe·vaṃ वुत्तोvut·to चca सोso सक्को,sak·ko

    Evaṁ vutto ca so sakko,

    When she said this Sakka

  20. 20

    पुनpu·na तस्सिदमब्रवि;tas·si·da·mab·ra·vi

    puna tassidamabravi;

    replied to her:

  21. 21

    ‘नna चेवce·va तेte कतंka·taṃ पापं,pā·paṃ

    ‘Na ceva te kataṁ pāpaṁ,

    ‘You have done nothing wrong,

  22. 22

    नna चca मेme त्वंसिtvaṃ·si अप्पिया।ap·pi·yā

    na ca me tvaṁsi appiyā.

    nor are you not beloved to me.

  23. 23

    एत्तकंयेवet·ta·kaṃ·ye·va तेte आयु,ā·yu

    Ettakaṁyeva te āyu,

    But your life lasts only so long,

  24. 24

    चवनकालोca·va·na·kā·lo भविस्सति;bha·vis·sa·ti

    cavanakālo bhavissati;

    your time of death will come.

  25. 25

    पटिग्गण्हpa·ṭig·gaṇ·ha मयाma·yā दिन्ने,din·ne

    Paṭiggaṇha mayā dinne,

    Accept the ten supreme favors

  26. 26

    वरेva·re दसda·sa वरुत्तमे’।va·rut·ta·me

    vare dasa varuttame’.

    I offer to you.’

  27. 27

    सक्केनsak·ke·na साsā दिन्नवरा,din·na·va·rā

    Sakkena sā dinnavarā,

    She accepted the offerings of Sakka,

  28. 28

    तुट्ठहट्ठाtuṭ·ṭha·haṭ·ṭhā पमोदिता;pa·mo·di·tā

    tuṭṭhahaṭṭhā pamoditā;

    full of joy and happiness.

  29. 29

    ममंma·maṃ अब्भन्तरंab·bhan·ta·raṃ कत्वा,kat·vā

    Mamaṁ abbhantaraṁ katvā,

    Having conceived me,

  30. 30

    फुस्सतीphus·sa·tī दसda·sa वरेva·re वरी।va·rī

    phussatī dasa vare varī.

    Phussatī was blessed with the ten favors.

  31. 31

    ततोta·to चुताcu·tā साsā फुस्सती,phus·sa·tī

    Tato cutā sā phussatī,

    Then Phussatī, having passed from there,

  32. 32

    खत्तियेkhat·ti·ye उपपज्जथ;u·pa·paj·ja·tha

    khattiye upapajjatha;

    was reborn as an aristocrat

  33. 33

    जेतुत्तरम्हिje·tut·ta·ram·hi नगरे,na·ga·re

    Jetuttaramhi nagare,

    in the city of Jetuttara,

  34. 34

    सञ्जयेनsañ·ja·ye·na समागमि।sa·mā·ga·mi

    sañjayena samāgami.

    where she married Sañjaya.

  35. 35

    यदाहंya·dā·haṃ फुस्सतियाphus·sa·ti·yā कुच्छिं,kuc·chiṃ

    Yadāhaṁ phussatiyā kucchiṁ,

    Once I was conceived in the womb

  36. 36

    ओक्कन्तोok·kan·to पियमातुया;pi·ya·mā·tu·yā

    okkanto piyamātuyā;

    of my dear mother Phussatī,

  37. 37

    ममma·ma तेजेनte·je·na मेme माता,mā·tā

    Mama tejena me mātā,

    because of my power,

  38. 38

    सदाsa·dā दानरताdā·na·ra·tā अहु।a·hu

    sadā dānaratā ahu.

    my mother always delighted in giving.

  39. 39

    अधनेa·dha·ne आतुरेā·tu·re जिण्णे,jiṇ·ṇe

    Adhane āture jiṇṇe,

    She gave to the destitute, the ailing and aging,

  40. 40

    याचकेyā·ca·ke अद्धिकेad·dhi·ke जने;ja·ne

    yācake addhike jane;

    to beggars, travelers, and folk,

  41. 41

    समणेsa·ma·ṇe ब्राह्मणेbrāh·ma·ṇe खीणे,khī·ṇe

    Samaṇe brāhmaṇe khīṇe,

    to ascetics and brahmins, and the dispossessed,

  42. 42

    देतिde·ti दानंdā·naṃ अकिञ्चने।a·kiñ·ca·ne

    deti dānaṁ akiñcane.

    and to those who had nothing.

  43. 43

    दसda·sa मासेmā·se धारयित्वान,dhā·ra·yit·vā·na

    Dasa māse dhārayitvāna,

    Having carried me for ten months,

  44. 44

    करोन्तेka·ron·te पुरंpu·raṃ पदक्खिणं;pa·dak·khi·ṇaṃ

    karonte puraṁ padakkhiṇaṁ;

    she was proceeding around the city

  45. 45

    वेस्सानंves·sā·naṃ वीथियाvī·thi·yā मज्झे,maj·jhe

    Vessānaṁ vīthiyā majjhe,

    when Phussatī gave birth to me

  46. 46

    जनेसिja·ne·si फुस्सतीphus·sa·tī ममं।ma·maṃ

    janesi phussatī mamaṁ.

    in the middle of the peasant’s street.

  47. 47

    नna मय्हंmay·haṃ मत्तिकंmat·ti·kaṃ नामं,nā·maṃ

    Na mayhaṁ mattikaṁ nāmaṁ,

    My name was not from my mother’s side,

  48. 48

    नपिna·pi पेत्तिकसम्भवं;pet·ti·ka·sam·bha·vaṃ

    napi pettikasambhavaṁ;

    nor from my father’s.

  49. 49

    जातेत्थjā·tet·tha वेस्सवीथिया,ves·sa·vī·thi·yā

    Jātettha vessavīthiyā,

    I was born there in the peasant’s street,

  50. 50

    तस्माtas·mā वेस्सन्तरोves·san·ta·ro अहु।a·hu

    tasmā vessantaro ahu.

    and that’s why I’m called Vessantara.

  51. 51

    यदाहंya·dā·haṃ दारकोdā·ra·ko होमि,ho·mi

    Yadāhaṁ dārako homi,

    When I was a boy

  52. 52

    जातियाjā·ti·yā अट्ठवस्सिको;aṭ·ṭha·vas·si·ko

    jātiyā aṭṭhavassiko;

    of only eight years old,

  53. 53

    तदाta·dā निसज्जni·saj·ja पासादे,pā·sā·de

    Tadā nisajja pāsāde,

    sitting in the stilt longhouse,

  54. 54

    दानंdā·naṃ दातुंdā·tuṃ विचिन्तयिं।vi·cin·ta·yiṃ

    dānaṁ dātuṁ vicintayiṁ.

    I thought of giving gifts.

  55. 55

    ‘हदयंha·da·yaṃ ददेय्यंda·dey·yaṃ चक्खुं,cak·khuṃ

    ‘Hadayaṁ dadeyyaṁ cakkhuṁ,

    ‘I would give my heart and my eyes,

  56. 56

    मंसम्पिmaṃ·sam·pi रुधिरम्पिru·dhi·ram·pi च;ca

    maṁsampi rudhirampi ca;

    my flesh and blood too.’

  57. 57

    ददेय्यंda·dey·yaṃ कायंkā·yaṃ सावेत्वा,sā·vet·vā

    Dadeyyaṁ kāyaṁ sāvetvā,

    I announced that I would give my body,

  58. 58

    यदिya·di कोचिko·ci याचयेyā·ca·ye ममं’।ma·maṃ

    yadi koci yācaye mamaṁ’.

    if anyone asked me.

  59. 59

    सभावंsa·bhā·vaṃ चिन्तयन्तस्स,cin·ta·yan·tas·sa

    Sabhāvaṁ cintayantassa,

    Reflecting on my state of mind,

  60. 60

    अकम्पितमसण्ठितं;a·kam·pi·ta·ma·saṇ·ṭhi·taṃ

    akampitamasaṇṭhitaṁ;

    so undisturbed and steadfast,

  61. 61

    अकम्पिa·kam·pi तत्थtat·tha पथवी,pa·tha·vī

    Akampi tattha pathavī,

    the earth quaked there,

  62. 62

    सिनेरुवनवटंसका।si·ne·ru·va·na·va·ṭaṃ·sa·kā

    sineruvanavaṭaṁsakā.

    and Mount Sineru, wreathed in forests.

  63. 63

    अन्वद्धमासेan·vad·dha·mā·se पन्नरसे,pan·na·ra·se

    Anvaddhamāse pannarase,

    Every fortnight, the fifteenth,

  64. 64

    पुण्णमासेpuṇ·ṇa·mā·se उपोसथे;u·po·sa·the

    puṇṇamāse uposathe;

    and the sabbath when the moon was full,

  65. 65

    पच्चयंpac·ca·yaṃ नागमारुय्ह,nā·ga·mā·ruy·ha

    Paccayaṁ nāgamāruyha,

    I mounted the tusker Paccaya

  66. 66

    दानंdā·naṃ दातुंdā·tuṃ उपागमिं।u·pā·ga·miṃ

    dānaṁ dātuṁ upāgamiṁ.

    and went to give gifts.

  67. 67

    कलिङ्गरट्ठविसया,ka·liṅ·ga·raṭ·ṭha·vi·sa·yā

    Kaliṅgaraṭṭhavisayā,

    From the country of Kaliṅga,

  68. 68

    ब्राह्मणाbrāh·ma·ṇā उपगञ्छुu·pa·gañ·chu मं;maṃ

    brāhmaṇā upagañchu maṁ;

    the brahmins came to me,

  69. 69

    अयाचुंa·yā·cuṃ मंmaṃ हत्थिनागं,hat·thi·nā·gaṃ

    Ayācuṁ maṁ hatthināgaṁ,

    requesting the royal elephant,

  70. 70

    धञ्ञंdhañ·ñaṃ मङ्गलसम्मतं।maṅ·ga·la·sam·ma·taṃ

    dhaññaṁ maṅgalasammataṁ.

    that was lucky and deemed as auspicious.

  71. 71

    ‘अवुट्ठिकोa·vuṭ·ṭhi·ko जनपदो,ja·na·pa·do

    ‘Avuṭṭhiko janapado,

    ‘Our nation is suffering from drought,

  72. 72

    दुब्भिक्खोdub·bhik·kho छातकोchā·ta·ko महा;ma·hā

    dubbhikkho chātako mahā;

    food is scarce and famine abounds,

  73. 73

    ददाहिda·dā·hi पवरंpa·va·raṃ नागं,nā·gaṃ

    Dadāhi pavaraṁ nāgaṁ,

    please give the noble elephant

  74. 74

    सब्बसेतंsab·ba·se·taṃ गजुत्तमं’।ga·jut·ta·maṃ

    sabbasetaṁ gajuttamaṁ’.

    the all-white supreme elephant.’

  75. 75

    ददामिda·dā·mi नna विकम्पामि,vi·kam·pā·mi

    Dadāmi na vikampāmi,

    ‘I give without hesitation

  76. 76

    यंyaṃ मंmaṃ याचन्तिyā·can·ti ब्राह्मणा;brāh·ma·ṇā

    yaṁ maṁ yācanti brāhmaṇā;

    what you ask of me, brahmins.

  77. 77

    सन्तंsan·taṃ नप्पतिगूहामि,nap·pa·ti·gū·hā·mi

    Santaṁ nappatigūhāmi,

    I do not hide what I have,

  78. 78

    दानेdā·ne मेme रमतेra·ma·te मनो।ma·no

    dāne me ramate mano.

    for my heart is happy to give.

  79. 79

    नna मेme याचकमनुप्पत्ते,yā·ca·ka·ma·nup·pat·te

    Na me yācakamanuppatte,

    When supplicants come to me

  80. 80

    पटिक्खेपोpa·ṭik·khe·po अनुच्छवो;a·nuc·cha·vo

    paṭikkhepo anucchavo;

    it is unbefitting to refuse.

  81. 81

    माmā मेme भिज्जिbhij·ji समादानं,sa·mā·dā·naṃ

    Mā me bhijji samādānaṁ,

    Let not my vow be broken,

  82. 82

    दस्सामिdas·sā·mi विपुलंvi·pu·laṃ गजं।ga·jaṃ

    dassāmi vipulaṁ gajaṁ.

    I shall give the mighty elephant.’

  83. 83

    नागंnā·gaṃ गहेत्वाga·het·vā सोण्डाय,soṇ·ḍā·ya

    Nāgaṁ gahetvā soṇḍāya,

    Taking the elephant by the trunk,

  84. 84

    भिङ्गारेbhiṅ·gā·re रतनामये;ra·ta·nā·ma·ye

    bhiṅgāre ratanāmaye;

    and a bejeweled ceremonial vessel,

  85. 85

    जलंja·laṃ हत्थेhat·the आकिरित्वा,ā·ki·rit·vā

    Jalaṁ hatthe ākiritvā,

    I sprinkled water on the hand,

  86. 86

    ब्राह्मणानंbrāh·ma·ṇā·naṃ अदंa·daṃ गजं।ga·jaṃ

    brāhmaṇānaṁ adaṁ gajaṁ.

    and gave the elephant to the brahmins.

  87. 87

    पुनापरंpu·nā·pa·raṃ ददन्तस्स,da·dan·tas·sa

    Punāparaṁ dadantassa,

    Then again when I was giving

  88. 88

    सब्बसेतंsab·ba·se·taṃ गजुत्तमं;ga·jut·ta·maṃ

    sabbasetaṁ gajuttamaṁ;

    the all-white supreme elephant,

  89. 89

    तदापिta·dā·pi पथवीpa·tha·vī कम्पि,kam·pi

    Tadāpi pathavī kampi,

    the earth quaked again,

  90. 90

    सिनेरुवनवटंसका।si·ne·ru·va·na·va·ṭaṃ·sa·kā

    sineruvanavaṭaṁsakā.

    and Mount Sineru, wreathed in forests.

  91. 91

    तस्सtas·sa नागस्सnā·gas·sa दानेन,dā·ne·na

    Tassa nāgassa dānena,

    At the gift of the tusker,

  92. 92

    सिवयोsi·va·yo कुद्धाkud·dhā समागता;sa·mā·ga·tā

    sivayo kuddhā samāgatā;

    angry Sivian folk gathered

  93. 93

    पब्बाजेसुंpab·bā·je·suṃ सकाsa·kā रट्ठा,raṭ·ṭhā

    Pabbājesuṁ sakā raṭṭhā,

    and banished me from my kingdom, saying:

  94. 94

    ‘वङ्कंvaṅ·kaṃ गच्छतुgac·cha·tu पब्बतं’।pab·ba·taṃ

    ‘vaṅkaṁ gacchatu pabbataṁ’.

    ‘Go to Crooked Mountain.’

  95. 95

    तेसंte·saṃ निच्छुभमानानं,nic·chu·bha·mā·nā·naṃ

    Tesaṁ nicchubhamānānaṁ,

    While they were ejecting me,

  96. 96

    अकम्पितमसण्ठितं;a·kam·pi·ta·ma·saṇ·ṭhi·taṃ

    akampitamasaṇṭhitaṁ;

    I was undisturbed and steadfast,

  97. 97

    महादानंma·hā·dā·naṃ पवत्तेतुं,pa·vat·te·tuṃ

    Mahādānaṁ pavattetuṁ,

    I asked one favor:

  98. 98

    एकंe·kaṃ वरमयाचिसं।va·ra·ma·yā·ci·saṃ

    ekaṁ varamayācisaṁ.

    to perform a great offering.

  99. 99

    याचिताyā·ci·tā सिवयोsi·va·yo सब्बे,sab·be

    Yācitā sivayo sabbe,

    When I asked, all the Sivian folk

  100. 100

    एकंe·kaṃ वरमदंसुva·ra·ma·daṃ·su मे;me

    ekaṁ varamadaṁsu me;

    granted me that one favor.

  101. 101

    सावयित्वाsā·va·yit·vā कण्णभेरिं,kaṇ·ṇa·bhe·riṃ

    Sāvayitvā kaṇṇabheriṁ,

    Sounding the drums,

  102. 102

    महादानंma·hā·dā·naṃ ददामहं।da·dā·ma·haṃ

    mahādānaṁ dadāmahaṁ.

    I gave a great offering.

  103. 103

    अथेत्थa·thet·tha वत्ततीvat·ta·tī सद्दो,sad·do

    Athettha vattatī saddo,

    And as the sound went forth,

  104. 104

    तुमुलोtu·mu·lo भेरवोbhe·ra·vo महा;ma·hā

    tumulo bheravo mahā;

    there was a great tumult and upset.

  105. 105

    दानेनिमंdā·ne·ni·maṃ नीहरन्ति,nī·ha·ran·ti

    Dānenimaṁ nīharanti,

    They drove me out because of giving,

  106. 106

    पुनpu·na दानंdā·naṃ ददातयं।da·dā·ta·yaṃ

    puna dānaṁ dadātayaṁ.

    but I just gave again.

  107. 107

    हत्थिंhat·thiṃ अस्सेas·se रथेra·the दत्वा,dat·vā

    Hatthiṁ asse rathe datvā,

    Elephants, horses, chariots,

  108. 108

    दासिंdā·siṃ दासंdā·saṃ गवंga·vaṃ धनं;dha·naṃ

    dāsiṁ dāsaṁ gavaṁ dhanaṁ;

    male and female slaves, cattle, and riches:

  109. 109

    महादानंma·hā·dā·naṃ ददित्वान,da·dit·vā·na

    Mahādānaṁ daditvāna,

    after giving this great gift

  110. 110

    नगराna·ga·rā निक्खमिंnik·kha·miṃ तदा।ta·dā

    nagarā nikkhamiṁ tadā.

    I then left the city.

  111. 111

    निक्खमित्वानnik·kha·mit·vā·na नगरा,na·ga·rā

    Nikkhamitvāna nagarā,

    After leaving the city,

  112. 112

    निवत्तित्वाni·vat·tit·vā विलोकिते;vi·lo·ki·te

    nivattitvā vilokite;

    I turned back to look,

  113. 113

    तदापिta·dā·pi पथवीpa·tha·vī कम्पि,kam·pi

    Tadāpi pathavī kampi,

    at which the earth quaked,

  114. 114

    सिनेरुवनवटंसका।si·ne·ru·va·na·va·ṭaṃ·sa·kā

    sineruvanavaṭaṁsakā.

    and Mount Sineru, wreathed in forests.

  115. 115

    चतुवाहिंca·tu·vā·hiṃ रथंra·thaṃ दत्वा,dat·vā

    Catuvāhiṁ rathaṁ datvā,

    Having given away my four-horse chariot,

  116. 116

    ठत्वाṭhat·vā चातुम्महापथे;cā·tum·ma·hā·pa·the

    ṭhatvā cātummahāpathe;

    I was standing at the crossroads

  117. 117

    एकाकियोe·kā·ki·yo अदुतियो,a·du·ti·yo

    Ekākiyo adutiyo,

    alone with no partner,

  118. 118

    मद्दिदेविंmad·di·de·viṃ इदमब्रविं।i·da·mab·ra·viṃ

    maddideviṁ idamabraviṁ.

    and I said to Queen Maddī:

  119. 119

    ‘त्वंtvaṃ मद्दिmad·di कण्हंkaṇ·haṃ गण्हाहि,gaṇ·hā·hi

    ‘Tvaṁ maddi kaṇhaṁ gaṇhāhi,

    ‘Maddī, you take Kaṇhā,

  120. 120

    लहुकाla·hu·kā एसाe·sā कनिट्ठिका;ka·niṭ·ṭhi·kā

    lahukā esā kaniṭṭhikā;

    for she, as the younger sister, is the lighter.

  121. 121

    अहंa·haṃ जालिंjā·liṃ गहेस्सामि,ga·hes·sā·mi

    Ahaṁ jāliṁ gahessāmi,

    I shall take Jāli,

  122. 122

    गरुकोga·ru·ko भातिकोbhā·ti·ko हिhi सो’।so

    garuko bhātiko hi so’.

    for he, as the brother, is heavier.’

  123. 123

    पदुमंpa·du·maṃ पुण्डरीकंव,puṇ·ḍa·rī·kaṃ·va

    Padumaṁ puṇḍarīkaṁva,

    Like a pink or white lotus,

  124. 124

    मद्दीmad·dī कण्हाजिनग्गही;kaṇ·hā·ji·nag·ga·hī

    maddī kaṇhājinaggahī;

    Maddī picked up Kaṇhājinā.

  125. 125

    अहंa·haṃ सुवण्णबिम्बंव,su·vaṇ·ṇa·bim·baṃ·va

    Ahaṁ suvaṇṇabimbaṁva,

    Like a golden statue,

  126. 126

    जालिंjā·liṃ खत्तियमग्गहिं।khat·ti·ya·mag·ga·hiṃ

    jāliṁ khattiyamaggahiṁ.

    I picked up Jāli, the aristocrat.

  127. 127

    अभिजाताa·bhi·jā·tā सुखुमाला,su·khu·mā·lā

    Abhijātā sukhumālā,

    High-born and delicate,

  128. 128

    खत्तियाkhat·ti·yā चतुरोca·tu·ro जना;ja·nā

    khattiyā caturo janā;

    four aristocrat folk

  129. 129

    विसमंvi·sa·maṃ समंsa·maṃ अक्कमन्ता,ak·ka·man·tā

    Visamaṁ samaṁ akkamantā,

    traveled ground even and uneven,

  130. 130

    वङ्कंvaṅ·kaṃ गच्छामgac·chā·ma पब्बतं।pab·ba·taṃ

    vaṅkaṁ gacchāma pabbataṁ.

    going to Crooked Mountain.

  131. 131

    येye केचिke·ci मनुजाma·nu·jā एन्ति,en·ti

    Ye keci manujā enti,

    Whenever men would come along,

  132. 132

    अनुमग्गेa·nu·mag·ge पटिप्पथे;pa·ṭip·pa·the

    anumagge paṭippathe;

    coming the other way along the road,

  133. 133

    मग्गन्तेmag·gan·te पटिपुच्छाम,pa·ṭi·puc·chā·ma

    Maggante paṭipucchāma,

    we asked them in the middle of the street,

  134. 134

    ‘कुहिंku·hiṃ वङ्कन्तपब्बतो’।vaṅ·kan·ta·pab·ba·to

    ‘kuhiṁ vaṅkantapabbato’.

    ‘Where is Crooked Mountain?’

  135. 135

    तेte तत्थtat·tha अम्हेam·he पस्सित्वा,pas·sit·vā

    Te tattha amhe passitvā,

    Seeing us there,

  136. 136

    करुणंka·ru·ṇaṃ गिरमुदीरयुं;gi·ra·mu·dī·ra·yuṃ

    karuṇaṁ giramudīrayuṁ;

    they spoke to us kindly,

  137. 137

    दुक्खन्तेduk·khan·te पटिवेदेन्ति,pa·ṭi·ve·den·ti

    Dukkhante paṭivedenti,

    ‘It will be hard for you,’ they explained,

  138. 138

    दूरेdū·re वङ्कन्तपब्बतो।vaṅ·kan·ta·pab·ba·to

    dūre vaṅkantapabbato.

    ‘for Crooked Mountain is far.’

  139. 139

    यदिya·di पस्सन्तिpas·san·ti पवने,pa·va·ne

    Yadi passanti pavane,

    If the children saw fruit

  140. 140

    दारकाdā·ra·kā फलिनेpha·li·ne दुमे;du·me

    dārakā phaline dume;

    on a tree in the forest,

  141. 141

    तेसंte·saṃ फलानंpha·lā·naṃ हेतुम्हि,he·tum·hi

    Tesaṁ phalānaṁ hetumhi,

    then for the sake of that fruit,

  142. 142

    उपरोदन्तिu·pa·ro·dan·ti दारका।dā·ra·kā

    uparodanti dārakā.

    the children cried.

  143. 143

    रोदन्तेro·dan·te दारकेdā·ra·ke दिस्वा,dis·vā

    Rodante dārake disvā,

    Seeing the children cry,

  144. 144

    उब्बिद्धाub·bid·dhā विपुलाvi·pu·lā दुमा;du·mā

    ubbiddhā vipulā dumā;

    the tall, massive trees

  145. 145

    सयमेवोणमित्वान,sa·ya·me·vo·ṇa·mit·vā·na

    Sayamevoṇamitvāna,

    bent down of their own accord,

  146. 146

    उपगच्छन्तिu·pa·gac·chan·ti दारके।dā·ra·ke

    upagacchanti dārake.

    within reach of the children.

  147. 147

    इदंi·daṃ अच्छरियंac·cha·ri·yaṃ दिस्वा,dis·vā

    Idaṁ acchariyaṁ disvā,

    Seeing this marvel,

  148. 148

    अब्भुतंab·bhu·taṃ लोमहंसनं;lo·ma·haṃ·sa·naṃ

    abbhutaṁ lomahaṁsanaṁ;

    so astonishing and hair-raising,

  149. 149

    साहुकारंsā·hu·kā·raṃ पवत्तेसि,pa·vat·te·si

    Sāhukāraṁ pavattesi,

    Maddī, beautiful in every limb,

  150. 150

    मद्दीmad·dī सब्बङ्गसोभना।sab·baṅ·ga·so·bha·nā

    maddī sabbaṅgasobhanā.

    exclaimed in celebration:

  151. 151

    अच्छेरंac·che·raṃ वतva·ta लोकस्मिं,lo·kas·miṃ

    Accheraṁ vata lokasmiṁ,

    ‘Such a marvel in the world,

  152. 152

    अब्भुतंab·bhu·taṃ लोमहंसनं;lo·ma·haṃ·sa·naṃ

    abbhutaṁ lomahaṁsanaṁ;

    so astonishing and hair-raising,

  153. 153

    वेस्सन्तरस्सves·san·ta·ras·sa तेजेन,te·je·na

    Vessantarassa tejena,

    due to the power of Vessantara,

  154. 154

    सयमेवोणताsa·ya·me·vo·ṇa·tā दुमा।du·mā

    sayamevoṇatā dumā.

    the trees bent down of their own accord.’

  155. 155

    सङ्खिपिंसुsaṅ·khi·piṃ·su पथंpa·thaṃ यक्खा,yak·khā

    Saṅkhipiṁsu pathaṁ yakkhā,

    Native spirits, out of compassion,

  156. 156

    अनुकम्पायa·nu·kam·pā·ya दारके;dā·ra·ke

    anukampāya dārake;

    shortened the path,

  157. 157

    निक्खन्तदिवसेनेव,nik·khan·ta·di·va·se·ne·va

    Nikkhantadivaseneva,

    so that on the very day they set out,

  158. 158

    चेतरट्ठमुपागमुं।ce·ta·raṭ·ṭha·mu·pā·ga·muṃ

    cetaraṭṭhamupāgamuṁ.

    they arrived at the kingdom of Ceta.

  159. 159

    सट्ठिराजसहस्सानि,saṭ·ṭhi·rā·ja·sa·has·sā·ni

    Saṭṭhirājasahassāni,

    Sixty thousand kings

  160. 160

    तदाta·dā वसन्तिva·san·ti मातुले;mā·tu·le

    tadā vasanti mātule;

    were living at Mātula then.

  161. 161

    सब्बेsab·be पञ्जलिकाpañ·ja·li·kā हुत्वा,hut·vā

    Sabbe pañjalikā hutvā,

    All raised their cupped palms,

  162. 162

    रोदमानाro·da·mā·nā उपागमुं।u·pā·ga·muṃ

    rodamānā upāgamuṁ.

    and approached, weeping.

  163. 163

    तत्थtat·tha वत्तेत्वाvat·tet·vā सल्लापं,sal·lā·paṃ

    Tattha vattetvā sallāpaṁ,

    There they held conversation

  164. 164

    चेतेहिce·te·hi चेतपुत्तेहि;ce·ta·put·te·hi

    cetehi cetaputtehi;

    with the folks of Ceta and their children.

  165. 165

    तेte ततोta·to निक्खमित्वान,nik·kha·mit·vā·na

    Te tato nikkhamitvāna,

    Then, leaving that place,

  166. 166

    वङ्कंvaṅ·kaṃ अगमुa·ga·mu पब्बतं।pab·ba·taṃ

    vaṅkaṁ agamu pabbataṁ.

    they arrived at Crooked Mountain.

  167. 167

    आमन्तयित्वाā·man·ta·yit·vā देविन्दो,de·vin·do

    Āmantayitvā devindo,

    The lord of gods addressed

  168. 168

    विस्सकम्मंvis·sa·kam·maṃ महिद्धिकं;ma·hid·dhi·kaṃ

    vissakammaṁ mahiddhikaṁ;

    Vissakamma of great psychic power:

  169. 169

    अस्समंas·sa·maṃ सुकतंsu·ka·taṃ रम्मं,ram·maṃ

    Assamaṁ sukataṁ rammaṁ,

    ‘Build a hermitage, well-made and delightful,

  170. 170

    पण्णसालंpaṇ·ṇa·sā·laṃ सुमापय।su·mā·pa·ya

    paṇṇasālaṁ sumāpaya.

    with a hall of leaves.’

  171. 171

    सक्कस्सsak·kas·sa वचनंva·ca·naṃ सुत्वा,sut·vā

    Sakkassa vacanaṁ sutvā,

    After hearing Sakka’s words,

  172. 172

    विस्सकम्मोvis·sa·kam·mo महिद्धिको;ma·hid·dhi·ko

    vissakammo mahiddhiko;

    Vissakamma of great psychic power

  173. 173

    अस्समंas·sa·maṃ सुकतंsu·ka·taṃ रम्मं,ram·maṃ

    Assamaṁ sukataṁ rammaṁ,

    built a hermitage, well-made and delightful,

  174. 174

    पण्णसालंpaṇ·ṇa·sā·laṃ सुमापयि।su·mā·pa·yi

    paṇṇasālaṁ sumāpayi.

    with a hall of leaves.

  175. 175

    अज्झोगाहेत्वाaj·jho·gā·het·vā पवनं,pa·va·naṃ

    Ajjhogāhetvā pavanaṁ,

    Having plunged into the forest,

  176. 176

    अप्पसद्दंap·pa·sad·daṃ निराकुलं;ni·rā·ku·laṃ

    appasaddaṁ nirākulaṁ;

    quiet and undisturbed,

  177. 177

    चतुरोca·tu·ro जनाja·nā मयंma·yaṃ तत्थ,tat·tha

    Caturo janā mayaṁ tattha,

    we four persons

  178. 178

    वसामva·sā·ma पब्बतन्तरे।pab·ba·tan·ta·re

    vasāma pabbatantare.

    lived there in the mountains.

  179. 179

    अहञ्चa·hañ·ca मद्दिदेवीmad·di·de·vī च,ca

    Ahañca maddidevī ca,

    Myself and Queen Maddī,

  180. 180

    जालीjā·lī कण्हाजिनाkaṇ·hā·ji·nā चुभो;cu·bho

    jālī kaṇhājinā cubho;

    with both Jāli and Kaṇhājinā,

  181. 181

    अञ्ञमञ्ञंañ·ña·mañ·ñaṃ सोकनुदा,so·ka·nu·dā

    Aññamaññaṁ sokanudā,

    dispelling each other’s sorrow

  182. 182

    वसामva·sā·ma अस्समेas·sa·me तदा।ta·dā

    vasāma assame tadā.

    lived then in that hermitage.

  183. 183

    दारकेdā·ra·ke अनुरक्खन्तो,a·nu·rak·khan·to

    Dārake anurakkhanto,

    While caring for the children,

  184. 184

    असुञ्ञोa·suñ·ño होमिho·mi अस्समे;as·sa·me

    asuñño homi assame;

    I was not idle in the hermitage.

  185. 185

    मद्दीmad·dī फलंpha·laṃ आहरित्वा,ā·ha·rit·vā

    Maddī phalaṁ āharitvā,

    Maddī gathered fruit,

  186. 186

    पोसेतिpo·se·ti साsā तयोta·yo जने।ja·ne

    poseti sā tayo jane.

    and provided for three people.

  187. 187

    पवनेpa·va·ne वसमानस्स,va·sa·mā·nas·sa

    Pavane vasamānassa,

    While I was living in the forest,

  188. 188

    अद्धिकोad·dhi·ko मंmaṃ उपागमि;u·pā·ga·mi

    addhiko maṁ upāgami;

    a traveler came to me

  189. 189

    आयाचिā·yā·ci पुत्तकेput·ta·ke मय्हं,may·haṃ

    Āyāci puttake mayhaṁ,

    and asked for my children,

  190. 190

    जालिंjā·liṃ कण्हाजिनंkaṇ·hā·ji·naṃ चुभो।cu·bho

    jāliṁ kaṇhājinaṁ cubho.

    both Jāli and Kaṇhājinā.

  191. 191

    याचकंyā·ca·kaṃ उपगतंu·pa·ga·taṃ दिस्वा,dis·vā

    Yācakaṁ upagataṁ disvā,

    When I saw the supplicant approaching,

  192. 192

    हासोhā·so मेme उपपज्जथ;u·pa·paj·ja·tha

    hāso me upapajjatha;

    I felt so full of joy.

  193. 193

    उभोu·bho पुत्तेput·te गहेत्वान,ga·het·vā·na

    Ubho putte gahetvāna,

    Taking both my children,

  194. 194

    अदासिंa·dā·siṃ ब्राह्मणेbrāh·ma·ṇe तदा।ta·dā

    adāsiṁ brāhmaṇe tadā.

    I gave them to the brahmin then.

  195. 195

    सकेsa·ke पुत्तेput·te चजन्तस्स,ca·jan·tas·sa

    Sake putte cajantassa,

    When I gave away my own children,

  196. 196

    जूजकेjū·ja·ke ब्राह्मणेbrāh·ma·ṇe यदा;ya·dā

    jūjake brāhmaṇe yadā;

    to the brahmin Jūjaka,

  197. 197

    तदापिta·dā·pi पथवीpa·tha·vī कम्पि,kam·pi

    Tadāpi pathavī kampi,

    the earth quaked again,

  198. 198

    सिनेरुवनवटंसका।si·ne·ru·va·na·va·ṭaṃ·sa·kā

    sineruvanavaṭaṁsakā.

    and Mount Sineru, wreathed in forests.

  199. 199

    पुनदेवpu·na·de·va सक्कोsak·ko ओरुय्ह,o·ruy·ha

    Punadeva sakko oruyha,

    And then Sakka descended

  200. 200

    हुत्वाhut·vā ब्राह्मणसन्निभो;brāh·ma·ṇa·san·ni·bho

    hutvā brāhmaṇasannibho;

    in the guise of a brahmin.

  201. 201

    आयाचिā·yā·ci मंmaṃ मद्दिदेविं,mad·di·de·viṃ

    Āyāci maṁ maddideviṁ,

    He asked me for Queen Maddī,

  202. 202

    सीलवन्तिंsī·la·van·tiṃ पतिब्बतं।pa·tib·ba·taṃ

    sīlavantiṁ patibbataṁ.

    virtuous, and devoted.

  203. 203

    मद्दिंmad·diṃ हत्थेhat·the गहेत्वान,ga·het·vā·na

    Maddiṁ hatthe gahetvāna,

    Taking Maddī by the hand,

  204. 204

    उदकञ्जलिu·da·kañ·ja·li पूरिय;pū·ri·ya

    udakañjali pūriya;

    filling clasped hands with water,

  205. 205

    पसन्नमनसङ्कप्पो,pa·san·na·ma·na·saṅ·kap·po

    Pasannamanasaṅkappo,

    with a confident heart,

  206. 206

    तस्सtas·sa मद्दिंmad·diṃ अदासहं।a·dā·sa·haṃ

    tassa maddiṁ adāsahaṁ.

    I gave Maddī to him.

  207. 207

    मद्दियाmad·di·yā दीयमानाय,dī·ya·mā·nā·ya

    Maddiyā dīyamānāya,

    As Maddī was being given,

  208. 208

    गगनेga·ga·ne देवाde·vā पमोदिता;pa·mo·di·tā

    gagane devā pamoditā;

    gods applauded in the welkin,

  209. 209

    तदापिta·dā·pi पथवीpa·tha·vī कम्पि,kam·pi

    Tadāpi pathavī kampi,

    and the earth quaked again,

  210. 210

    सिनेरुवनवटंसका।si·ne·ru·va·na·va·ṭaṃ·sa·kā

    sineruvanavaṭaṁsakā.

    and Mount Sineru, wreathed in forests.

  211. 211

    जालिंjā·liṃ कण्हाजिनंkaṇ·hā·ji·naṃ धीतं,dhī·taṃ

    Jāliṁ kaṇhājinaṁ dhītaṁ,

    Jāli and Kaṇhājinā my daughter,

  212. 212

    मद्दिदेविंmad·di·de·viṃ पतिब्बतं;pa·tib·ba·taṃ

    maddideviṁ patibbataṁ;

    and Queen Maddī my devoted wife:

  213. 213

    चजमानोca·ja·mā·no नna चिन्तेसिं,cin·te·siṃ

    Cajamāno na cintesiṁ,

    I gave them up without a second thought,

  214. 214

    बोधियायेवbo·dhi·yā·ye·va कारणा।kā·ra·ṇā

    bodhiyāyeva kāraṇā.

    because it was solely for awakening.

  215. 215

    नna मेme देस्साdes·sā उभोu·bho पुत्ता,put·tā

    Na me dessā ubho puttā,

    I had no dislike of my children,

  216. 216

    मद्दिदेवीmad·di·de·vī नna देस्सिया;des·si·yā

    maddidevī na dessiyā;

    nor for Queen Maddī.

  217. 217

    सब्बञ्ञुतंsab·bañ·ñu·taṃ पियंpi·yaṃ मय्हं,may·haṃ

    Sabbaññutaṁ piyaṁ mayhaṁ,

    But because omniscience is precious to me,

  218. 218

    तस्माtas·mā पियेpi·ye अदासहं।a·dā·sa·haṃ

    tasmā piye adāsahaṁ.

    I gave my loved ones away.

  219. 219

    पुनापरंpu·nā·pa·raṃ ब्रहारञ्ञे,bra·hā·rañ·ñe

    Punāparaṁ brahāraññe,

    Later on in the mighty forest,

  220. 220

    मातापितुसमागमे;mā·tā·pi·tu·sa·mā·ga·me

    mātāpitusamāgame;

    we were reunited by my mother and father.

  221. 221

    करुणंka·ru·ṇaṃ परिदेवन्ते,pa·ri·de·van·te

    Karuṇaṁ paridevante,

    Crying pitifully,

  222. 222

    सल्लपन्तेsal·la·pan·te सुखंsu·khaṃ दुखं।du·khaṃ

    sallapante sukhaṁ dukhaṁ.

    they spoke of my happiness and sadness.

  223. 223

    हिरोत्तप्पेनhi·rot·tap·pe·na गरुना,ga·ru·nā

    Hirottappena garunā,

    With deep conscience and prudence,

  224. 224

    उभिन्नंu·bhin·naṃ उपसङ्कमि;u·pa·saṅ·ka·mi

    ubhinnaṁ upasaṅkami;

    I approached them,

  225. 225

    तदापिta·dā·pi पथवीpa·tha·vī कम्पि,kam·pi

    Tadāpi pathavī kampi,

    at which the earth quaked,

  226. 226

    सिनेरुवनवटंसका।si·ne·ru·va·na·va·ṭaṃ·sa·kā

    sineruvanavaṭaṁsakā.

    and Mount Sineru, wreathed in forests.

  227. 227

    पुनापरंpu·nā·pa·raṃ ब्रहारञ्ञा,bra·hā·rañ·ñā

    Punāparaṁ brahāraññā,

    Later on in the mighty forest,

  228. 228

    निक्खमित्वाnik·kha·mit·vā सञातिभि;sa·ñā·ti·bhi

    nikkhamitvā sañātibhi;

    having left the forest with my family,

  229. 229

    पविसामिpa·vi·sā·mi पुरंpu·raṃ रम्मं,ram·maṃ

    Pavisāmi puraṁ rammaṁ,

    I entered the delightful city

  230. 230

    जेतुत्तरंje·tut·ta·raṃ पुरुत्तमं।pu·rut·ta·maṃ

    jetuttaraṁ puruttamaṁ.

    Jetuttara, the capital city.

  231. 231

    रतनानिra·ta·nā·ni सत्तsat·ta वस्सिंसु,vas·siṃ·su

    Ratanāni satta vassiṁsu,

    The seven gems rained down,

  232. 232

    महामेघोma·hā·me·gho पवस्सथ;pa·vas·sa·tha

    mahāmegho pavassatha;

    raining forth from a mighty cloud,

  233. 233

    तदापिta·dā·pi पथवीpa·tha·vī कम्पि,kam·pi

    Tadāpi pathavī kampi,

    and the earth quaked again,

  234. 234

    सिनेरुवनवटंसका।si·ne·ru·va·na·va·ṭaṃ·sa·kā

    sineruvanavaṭaṁsakā.

    and Mount Sineru, wreathed in forests.

  235. 235

    अचेतनायंa·ce·ta·nā·yaṃ पथवी,pa·tha·vī

    Acetanāyaṁ pathavī,

    Even this insentient earth,

  236. 236

    अविञ्ञायa·viñ·ñā·ya सुखंsu·khaṃ दुखं;du·khaṃ

    aviññāya sukhaṁ dukhaṁ;

    with no knowledge of happiness or sadness,

  237. 237

    सापिsā·pi दानबलाdā·na·ba·lā मय्हं,may·haṃ

    Sāpi dānabalā mayhaṁ,

    quaked seven times

  238. 238

    सत्तक्खत्तुंsat·tak·khat·tuṃ पकम्पथा”ति।pa·kam·pa·thā

    sattakkhattuṁ pakampathā”ti.

    at the power of my giving.”

  239. 239

    वेस्सन्तरचरियंves·san·ta·ra·ca·ri·yaṃ नवमं।na·va·maṃ

    Vessantaracariyaṁ navamaṁ.

    (Pāli only)

Sources. Sanskrit: Satyavedaḥ, the New Testament in Sanskrit (Calcutta Baptist Missionaries, 1851; J. Wenger’s revision of W. Carey’s version). Digital text © 2018 SanskritBible.in, via eBible.org, licensed CC BY-SA 4.0; changed here: arranged by verse and every word linked to the dictionary (links made automatically). Old Testament Sanskrit: the Old Testament in Sanskrit, Calcutta Baptist Mission Press, 1848–1852 (public domain), read by OCR from the Internet Archive scans of the Boston University School of Theology copy; unproofread, with machine clean-up only. Pāli Canon: Mahāsaṅgīti Tipiṭaka Buddhavasse 2500 (based on the Vipassana Research Institute’s Chaṭṭha Saṅgāyana edition), from SuttaCentral bilara-data, CC0; Devanagari and pronunciation made automatically from the Roman text. Pāli English: Bhikkhu Sujato (suttas) and Bhikkhu Brahmali (Vinaya), SuttaCentral, CC0. Pāli word meanings: the Pali Text Society’s Pali-English Dictionary (Rhys Davids & Stede), corrected reprint © The Pali Text Society, CC BY-NC 3.0, digital text from BuddhaDust; word matching automatic. English: King James Version (1769), public domain; words the translators added are in italics. Word meanings and pronunciations: Monier-Williams, Sanskrit–English Dictionary (1872), via this site’s Sanskrit dictionary (CC BY-SA 4.0); English↔Sanskrit word matches made automatically and may need checking.