Scripture · Sanskrit Bible with the King James Version · the Pāli Canon
Middle Discourses 108 मज्झिमनिकाय 108
Chapter: 123456789101112131415161718192021222324252627282930313233343536373839404142434445464748495051525354555657585960616263646566676869707172737475767778798081828384858687888990919293949596979899100101102103104105106107108109110111112113114115116117118119120121122123124125126127128129130131132133134135136137138139140141142143144145146147148149150151152
Gopakamoggallānasutta
Pāli in Devanagari; under each word its Roman pronunciation, syllable by syllable (ṃ = nasal hum). Tap a Pāli word for its meaning (PTS Pāli-English Dictionary); tap again to open it in the Pāli dictionary.
Verse: 123456789101112131415161718192021222324252627282930313233343536373839404142434445464748495051525354555657585960616263646566676869707172737475767778798081828384858687888990919293949596979899100101102103104105106107108109110111112113114115116117118119120121122123124125126127128129130131132133134135136137138139140141142143144145146147148149150151152153154155156157158159160 · Hide pronunciation
-
1
Middle Discourses 108
-
2
गोपकमोग्गल्लानसुत्तgo·pa·ka·mog·gal·lā·na·sut·ta
Gopakamoggallānasutta
- 3
-
4
एकंe·kaṃ समयंsa·ma·yaṃ आयस्माā·yas·mā आनन्दोā·nan·do राजगहेrā·ja·ga·he विहरतिvi·ha·ra·ti वेळुवनेve·ḷu·va·ne कलन्दकनिवापेka·lan·da·ka·ni·vā·pe अचिरपरिनिब्बुतेa·ci·ra·pa·ri·nib·bu·te भगवति।bha·ga·va·ti
ekaṁ samayaṁ āyasmā ānando rājagahe viharati veḷuvane kalandakanivāpe aciraparinibbute bhagavati.
At one time Venerable Ānanda was staying near Rājagaha in the Bamboo Grove, the squirrels’ feeding ground. It was not long after the Buddha had become fully quenched.
-
5
तेनte·na खोkho पनpa·na समयेनsa·ma·ye·na राजाrā·jā मागधोmā·ga·dho अजातसत्तुa·jā·ta·sat·tu वेदेहिपुत्तोve·de·hi·put·to राजगहंrā·ja·ga·haṃ पटिसङ्खारापेतिpa·ṭi·saṅ·khā·rā·pe·ti रञ्ञोrañ·ño पज्जोतस्सpaj·jo·tas·sa आसङ्कमानो।ā·saṅ·ka·mā·no
Tena kho pana samayena rājā māgadho ajātasattu vedehiputto rājagahaṁ paṭisaṅkhārāpeti rañño pajjotassa āsaṅkamāno.
Now at that time King Ajātasattu of Magadha, son of the princess of Videha, being suspicious of King Pajjota, was having Rājagaha fortified.
-
6
अथa·tha खोkho आयस्माā·yas·mā आनन्दोā·nan·do पुब्बण्हसमयंpub·baṇ·ha·sa·ma·yaṃ निवासेत्वाni·vā·set·vā पत्तचीवरमादायpat·ta·cī·va·ra·mā·dā·ya राजगहंrā·ja·ga·haṃ पिण्डायpiṇ·ḍā·ya पाविसि।pā·vi·si
Atha kho āyasmā ānando pubbaṇhasamayaṁ nivāsetvā pattacīvaramādāya rājagahaṁ piṇḍāya pāvisi.
Then Venerable Ānanda robed up in the morning and, taking his bowl and robe, entered Rājagaha for alms.
- 7
- 8
-
9
यन्नूनाहंyan·nū·nā·haṃ येनye·na गोपकमोग्गल्लानस्सgo·pa·ka·mog·gal·lā·nas·sa ब्राह्मणस्सbrāh·ma·ṇas·sa कम्मन्तो,kam·man·to येनye·na गोपकमोग्गल्लानोgo·pa·ka·mog·gal·lā·no ब्राह्मणोbrāh·ma·ṇo तेनुपसङ्कमेय्यन्”ति।te·nu·pa·saṅ·ka·mey·yan
Yannūnāhaṁ yena gopakamoggallānassa brāhmaṇassa kammanto, yena gopakamoggallāno brāhmaṇo tenupasaṅkameyyan”ti.
Why don’t I go to see the brahmin Moggallāna the Guardian at his place of work?”
-
10
अथa·tha खोkho आयस्माā·yas·mā आनन्दोā·nan·do येनye·na गोपकमोग्गल्लानस्सgo·pa·ka·mog·gal·lā·nas·sa ब्राह्मणस्सbrāh·ma·ṇas·sa कम्मन्तो,kam·man·to येनye·na गोपकमोग्गल्लानोgo·pa·ka·mog·gal·lā·no ब्राह्मणोbrāh·ma·ṇo तेनुपसङ्कमि।te·nu·pa·saṅ·ka·mi
Atha kho āyasmā ānando yena gopakamoggallānassa brāhmaṇassa kammanto, yena gopakamoggallāno brāhmaṇo tenupasaṅkami.
-
11
अद्दसाad·da·sā खोkho गोपकमोग्गल्लानोgo·pa·ka·mog·gal·lā·no ब्राह्मणोbrāh·ma·ṇo आयस्मन्तंā·yas·man·taṃ आनन्दंā·nan·daṃ दूरतोवdū·ra·to·va आगच्छन्तं।ā·gac·chan·taṃ
Addasā kho gopakamoggallāno brāhmaṇo āyasmantaṁ ānandaṁ dūratova āgacchantaṁ.
Moggallāna the Guardian saw Ānanda coming off in the distance
- 12
- 13
- 14
- 15
- 16
- 17
- 18
- 19
-
20
“अत्थिat·thi नुnu खो,kho भोbho आनन्द,ā·nan·da एकभिक्खुपिe·ka·bhik·khu·pi तेहिte·hi धम्मेहिdham·me·hi सब्बेनसब्बंsab·be·na·sab·baṃ सब्बथासब्बंsab·ba·thā·sab·baṃ समन्नागतोsa·man·nā·ga·to येहिye·hi धम्मेहिdham·me·hi समन्नागतोsa·man·nā·ga·to सोso भवंbha·vaṃ गोतमोgo·ta·mo अहोसिa·ho·si अरहंa·ra·haṃ सम्मासम्बुद्धो”ति?sam·mā·sam·bud·dho
“atthi nu kho, bho ānanda, ekabhikkhupi tehi dhammehi sabbenasabbaṁ sabbathāsabbaṁ samannāgato yehi dhammehi samannāgato so bhavaṁ gotamo ahosi arahaṁ sammāsambuddho”ti?
“Worthy Ānanda, is there even a single mendicant who has all the same qualities in each and every way as possessed by the worthy Gotama, the perfected one, the fully awakened Buddha?”
-
21
“नत्थिnat·thi खो,kho ब्राह्मण,brāh·ma·ṇa एकभिक्खुपिe·ka·bhik·khu·pi तेहिte·hi धम्मेहिdham·me·hi सब्बेनसब्बंsab·be·na·sab·baṃ सब्बथासब्बंsab·ba·thā·sab·baṃ समन्नागतोsa·man·nā·ga·to येहिye·hi धम्मेहिdham·me·hi समन्नागतोsa·man·nā·ga·to सोso भगवाbha·ga·vā अहोसिa·ho·si अरहंa·ra·haṃ सम्मासम्बुद्धो।sam·mā·sam·bud·dho
“Natthi kho, brāhmaṇa, ekabhikkhupi tehi dhammehi sabbenasabbaṁ sabbathāsabbaṁ samannāgato yehi dhammehi samannāgato so bhagavā ahosi arahaṁ sammāsambuddho.
-
22
सोso हि,hi ब्राह्मण,brāh·ma·ṇa भगवाbha·ga·vā अनुप्पन्नस्सa·nup·pan·nas·sa मग्गस्सmag·gas·sa उप्पादेता,up·pā·de·tā असञ्जातस्सa·sañ·jā·tas·sa मग्गस्सmag·gas·sa सञ्जनेता,sañ·ja·ne·tā अनक्खातस्सa·nak·khā·tas·sa मग्गस्सmag·gas·sa अक्खाता,ak·khā·tā मग्गञ्ञू,mag·gañ·ñū मग्गविदू,mag·ga·vi·dū मग्गकोविदो;mag·ga·ko·vi·do
So hi, brāhmaṇa, bhagavā anuppannassa maggassa uppādetā, asañjātassa maggassa sañjanetā, anakkhātassa maggassa akkhātā, maggaññū, maggavidū, maggakovido;
For the Blessed One gave rise to the unarisen path, gave birth to the unborn path, and explained the unexplained path. He is the knower of the path, the discoverer of the path, the expert on the path.
- 23
-
24
अयञ्चa·yañ·ca हिदंhi·daṃ आयस्मतोā·yas·ma·to आनन्दस्सā·nan·das·sa गोपकमोग्गल्लानेनgo·pa·ka·mog·gal·lā·ne·na ब्राह्मणेनbrāh·ma·ṇe·na सद्धिंsad·dhiṃ अन्तराकथाan·ta·rā·ka·thā विप्पकताvip·pa·ka·tā अहोसि।a·ho·si
Ayañca hidaṁ āyasmato ānandassa gopakamoggallānena brāhmaṇena saddhiṁ antarākathā vippakatā ahosi.
But this conversation between Ānanda and Moggallāna the Guardian was left unfinished.
-
25
अथa·tha खोkho वस्सकारोvas·sa·kā·ro ब्राह्मणोbrāh·ma·ṇo मगधमहामत्तोma·ga·dha·ma·hā·mat·to राजगहेrā·ja·ga·he कम्मन्तेkam·man·te अनुसञ्ञायमानोa·nu·sañ·ñā·ya·mā·no येनye·na गोपकमोग्गल्लानस्सgo·pa·ka·mog·gal·lā·nas·sa ब्राह्मणस्सbrāh·ma·ṇas·sa कम्मन्तो,kam·man·to येनायस्माye·nā·yas·mā आनन्दोā·nan·do तेनुपसङ्कमि;te·nu·pa·saṅ·ka·mi उपसङ्कमित्वाu·pa·saṅ·ka·mit·vā आयस्मताā·yas·ma·tā आनन्देनā·nan·de·na सद्धिंsad·dhiṃ सम्मोदि।sam·mo·di
Atha kho vassakāro brāhmaṇo magadhamahāmatto rājagahe kammante anusaññāyamāno yena gopakamoggallānassa brāhmaṇassa kammanto, yenāyasmā ānando tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmatā ānandena saddhiṁ sammodi.
For just then the brahmin Vassakāra, a chief minister of Magadha, while supervising the work at Rājagaha, approached Ānanda at Moggallāna’s place of work and exchanged greetings with him.
-
26
सम्मोदनीयंsam·mo·da·nī·yaṃ कथंka·thaṃ सारणीयंsā·ra·ṇī·yaṃ वीतिसारेत्वाvī·ti·sā·ret·vā एकमन्तंe·ka·man·taṃ निसीदि।ni·sī·di एकमन्तंe·ka·man·taṃ निसिन्नोni·sin·no खोkho वस्सकारोvas·sa·kā·ro ब्राह्मणोbrāh·ma·ṇo मगधमहामत्तोma·ga·dha·ma·hā·mat·to आयस्मन्तंā·yas·man·taṃ आनन्दंā·nan·daṃ एतदवोच:e·ta·da·vo·ca
Sammodanīyaṁ kathaṁ sāraṇīyaṁ vītisāretvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinno kho vassakāro brāhmaṇo magadhamahāmatto āyasmantaṁ ānandaṁ etadavoca:
When the greetings and polite conversation were over, he sat down to one side and said to Ānanda,
-
27
“कायkā·ya नुत्थ,nut·tha भोbho आनन्द,ā·nan·da एतरहिe·ta·ra·hi कथायka·thā·ya सन्निसिन्ना,san·ni·sin·nā काkā चca पनpa·na वोvo अन्तराकथाan·ta·rā·ka·thā विप्पकता”ति?vip·pa·ka·tā
“kāya nuttha, bho ānanda, etarahi kathāya sannisinnā, kā ca pana vo antarākathā vippakatā”ti?
“Worthy Ānanda, what were you sitting talking about just now? What conversation was left unfinished?”
- 28
-
29
‘अत्थिat·thi नुnu खो,kho भोbho आनन्द,ā·nan·da एकभिक्खुपिe·ka·bhik·khu·pi तेहिte·hi धम्मेहिdham·me·hi सब्बेनसब्बंsab·be·na·sab·baṃ सब्बथासब्बंsab·ba·thā·sab·baṃ समन्नागतोsa·man·nā·ga·to येहिye·hi धम्मेहिdham·me·hi समन्नागतोsa·man·nā·ga·to सोso भवंbha·vaṃ गोतमोgo·ta·mo अहोसिa·ho·si अरहंa·ra·haṃ सम्मासम्बुद्धो’ति।sam·mā·sam·bud·dho
‘atthi nu kho, bho ānanda, ekabhikkhupi tehi dhammehi sabbenasabbaṁ sabbathāsabbaṁ samannāgato yehi dhammehi samannāgato so bhavaṁ gotamo ahosi arahaṁ sammāsambuddho’ti.
(Pāli only)
- 30
-
31
‘नत्थिnat·thi खो,kho ब्राह्मण,brāh·ma·ṇa एकभिक्खुपिe·ka·bhik·khu·pi तेहिte·hi धम्मेहिdham·me·hi सब्बेनसब्बंsab·be·na·sab·baṃ सब्बथासब्बंsab·ba·thā·sab·baṃ समन्नागतोsa·man·nā·ga·to येहिye·hi धम्मेहिdham·me·hi समन्नागतोsa·man·nā·ga·to सोso भगवाbha·ga·vā अहोसिa·ho·si अरहंa·ra·haṃ सम्मासम्बुद्धो।sam·mā·sam·bud·dho
‘natthi kho, brāhmaṇa, ekabhikkhupi tehi dhammehi sabbenasabbaṁ sabbathāsabbaṁ samannāgato yehi dhammehi samannāgato so bhagavā ahosi arahaṁ sammāsambuddho.
(Pāli only)
-
32
सोso हि,hi ब्राह्मण,brāh·ma·ṇa भगवाbha·ga·vā अनुप्पन्नस्सa·nup·pan·nas·sa मग्गस्सmag·gas·sa उप्पादेता,up·pā·de·tā असञ्जातस्सa·sañ·jā·tas·sa मग्गस्सmag·gas·sa सञ्जनेता,sañ·ja·ne·tā अनक्खातस्सa·nak·khā·tas·sa मग्गस्सmag·gas·sa अक्खाता,ak·khā·tā मग्गञ्ञू,mag·gañ·ñū मग्गविदू,mag·ga·vi·dū मग्गकोविदो;mag·ga·ko·vi·do
So hi, brāhmaṇa, bhagavā anuppannassa maggassa uppādetā, asañjātassa maggassa sañjanetā, anakkhātassa maggassa akkhātā, maggaññū, maggavidū, maggakovido;
(Pāli only)
- 33
-
34
अयंa·yaṃ खोkho नो,no ब्राह्मण,brāh·ma·ṇa गोपकमोग्गल्लानेनgo·pa·ka·mog·gal·lā·ne·na ब्राह्मणेनbrāh·ma·ṇe·na सद्धिंsad·dhiṃ अन्तराकथाan·ta·rā·ka·thā विप्पकता।vip·pa·ka·tā
Ayaṁ kho no, brāhmaṇa, gopakamoggallānena brāhmaṇena saddhiṁ antarākathā vippakatā.
(Pāli only)
-
35
अथa·tha त्वंtvaṃ अनुप्पत्तो”ति।a·nup·pat·to
Atha tvaṁ anuppatto”ti.
(Pāli only)
- 36
-
37
‘अयंa·yaṃ वोvo ममच्चयेनma·mac·ca·ye·na पटिसरणंpa·ṭi·sa·ra·ṇaṃ भविस्सती’ति,bha·vis·sa·tī यंyaṃ तुम्हेtum·he एतरहिe·ta·ra·hi पटिपादेय्याथा”ति?pa·ṭi·pā·dey·yā·thā
‘ayaṁ vo mamaccayena paṭisaraṇaṁ bhavissatī’ti, yaṁ tumhe etarahi paṭipādeyyāthā”ti?
‘This one will be your refuge when I have passed away,’ to whom you would now turn?”
- 38
-
39
‘अयंa·yaṃ वोvo ममच्चयेनma·mac·ca·ye·na पटिसरणंpa·ṭi·sa·ra·ṇaṃ भविस्सती’ति,bha·vis·sa·tī यंyaṃ मयंma·yaṃ एतरहिe·ta·ra·hi पटिपादेय्यामा”ति।pa·ṭi·pā·dey·yā·mā
‘ayaṁ vo mamaccayena paṭisaraṇaṁ bhavissatī’ti, yaṁ mayaṁ etarahi paṭipādeyyāmā”ti.
(Pāli only)
-
40
“अत्थिat·thi पन,pa·na भोbho आनन्द,ā·nan·da एकभिक्खुपिe·ka·bhik·khu·pi सङ्घेनsaṅ·ghe·na सम्मतो,sam·ma·to सम्बहुलेहिsam·ba·hu·le·hi थेरेहिthe·re·hi भिक्खूहिbhik·khū·hi ठपितो:ṭha·pi·to
“Atthi pana, bho ānanda, ekabhikkhupi saṅghena sammato, sambahulehi therehi bhikkhūhi ṭhapito:
“But is there even a single mendicant who has been elected to such a position by the Saṅgha and appointed by several senior mendicants?”
-
41
‘अयंa·yaṃ नोno भगवतोbha·ga·va·to अच्चयेनac·ca·ye·na पटिसरणंpa·ṭi·sa·ra·ṇaṃ भविस्सती’ति,bha·vis·sa·tī यंyaṃ तुम्हेtum·he एतरहिe·ta·ra·hi पटिपादेय्याथा”ति?pa·ṭi·pā·dey·yā·thā
‘ayaṁ no bhagavato accayena paṭisaraṇaṁ bhavissatī’ti, yaṁ tumhe etarahi paṭipādeyyāthā”ti?
(Pāli only)
- 42
-
43
‘अयंa·yaṃ नोno भगवतोbha·ga·va·to अच्चयेनac·ca·ye·na पटिसरणंpa·ṭi·sa·ra·ṇaṃ भविस्सती’ति,bha·vis·sa·tī यंyaṃ मयंma·yaṃ एतरहिe·ta·ra·hi पटिपादेय्यामा”ति।pa·ṭi·pā·dey·yā·mā
‘ayaṁ no bhagavato accayena paṭisaraṇaṁ bhavissatī’ti, yaṁ mayaṁ etarahi paṭipādeyyāmā”ti.
(Pāli only)
- 44
- 45
- 46
- 47
-
48
“‘अत्थिat·thi नुnu खो,kho भोbho आनन्द,ā·nan·da एकभिक्खुपिe·ka·bhik·khu·pi तेनte·na भोताbho·tā गोतमेनgo·ta·me·na ठपितो—ṭha·pi·to
“‘Atthi nu kho, bho ānanda, ekabhikkhupi tena bhotā gotamena ṭhapito—
“But Worthy Ānanda, when asked whether there was even a single mendicant—either appointed by the worthy Gotama,
-
49
अयंa·yaṃ वोvo ममच्चयेनma·mac·ca·ye·na पटिसरणंpa·ṭi·sa·ra·ṇaṃ भविस्सतीति,bha·vis·sa·tī·ti यंyaṃ तुम्हेtum·he एतरहिe·ta·ra·hi पटिपादेय्याथा’ति—pa·ṭi·pā·dey·yā·thā
ayaṁ vo mamaccayena paṭisaraṇaṁ bhavissatīti, yaṁ tumhe etarahi paṭipādeyyāthā’ti—
(Pāli only)
-
50
इतिi·ti पुट्ठोpuṭ·ṭho समानोsa·mā·no ‘नत्थिnat·thi खो,kho ब्राह्मण,brāh·ma·ṇa एकभिक्खुपिe·ka·bhik·khu·pi तेनte·na भगवताbha·ga·va·tā जानताjā·na·tā पस्सताpas·sa·tā अरहताa·ra·ha·tā सम्मासम्बुद्धेनsam·mā·sam·bud·dhe·na ठपितो—ṭha·pi·to
iti puṭṭho samāno ‘natthi kho, brāhmaṇa, ekabhikkhupi tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena ṭhapito—
(Pāli only)
-
51
अयंa·yaṃ वोvo ममच्चयेनma·mac·ca·ye·na पटिसरणंpa·ṭi·sa·ra·ṇaṃ भविस्सतीति,bha·vis·sa·tī·ti यंyaṃ मयंma·yaṃ एतरहिe·ta·ra·hi पटिपादेय्यामा’तिpa·ṭi·pā·dey·yā·mā वदेसि;va·de·si
ayaṁ vo mamaccayena paṭisaraṇaṁ bhavissatīti, yaṁ mayaṁ etarahi paṭipādeyyāmā’ti vadesi;
(Pāli only)
-
52
‘अत्थिat·thi पन,pa·na भोbho आनन्द,ā·nan·da एकभिक्खुपिe·ka·bhik·khu·pi सङ्घेनsaṅ·ghe·na सम्मतो,sam·ma·to सम्बहुलेहिsam·ba·hu·le·hi थेरेहिthe·re·hi भिक्खूहिbhik·khū·hi ठपितो—ṭha·pi·to
‘atthi pana, bho ānanda, ekabhikkhupi saṅghena sammato, sambahulehi therehi bhikkhūhi ṭhapito—
or elected by the Saṅgha and appointed by several senior mendicants—
-
53
अयंa·yaṃ नोno भगवतोbha·ga·va·to अच्चयेनac·ca·ye·na पटिसरणंpa·ṭi·sa·ra·ṇaṃ भविस्सतीति,bha·vis·sa·tī·ti यंyaṃ तुम्हेtum·he एतरहिe·ta·ra·hi पटिपादेय्याथा’ति—pa·ṭi·pā·dey·yā·thā
ayaṁ no bhagavato accayena paṭisaraṇaṁ bhavissatīti, yaṁ tumhe etarahi paṭipādeyyāthā’ti—
who serves as your refuge after the Buddha passed away, to whom you now turn,
-
54
इतिi·ti पुट्ठोpuṭ·ṭho समानोsa·mā·no ‘नत्थिnat·thi खो,kho ब्राह्मण,brāh·ma·ṇa एकभिक्खुपिe·ka·bhik·khu·pi सङ्घेनsaṅ·ghe·na सम्मतो,sam·ma·to सम्बहुलेहिsam·ba·hu·le·hi थेरेहिthe·re·hi भिक्खूहिbhik·khū·hi ठपितो—ṭha·pi·to
iti puṭṭho samāno ‘natthi kho, brāhmaṇa, ekabhikkhupi saṅghena sammato, sambahulehi therehi bhikkhūhi ṭhapito—
-
55
अयंa·yaṃ नोno भगवतोbha·ga·va·to अच्चयेनac·ca·ye·na पटिसरणंpa·ṭi·sa·ra·ṇaṃ भविस्सतीति,bha·vis·sa·tī·ti यंyaṃ मयंma·yaṃ एतरहिe·ta·ra·hi पटिपादेय्यामा’ति—pa·ṭi·pā·dey·yā·mā
ayaṁ no bhagavato accayena paṭisaraṇaṁ bhavissatīti, yaṁ mayaṁ etarahi paṭipādeyyāmā’ti—
(Pāli only)
-
56
वदेसि;va·de·si
vadesi;
(Pāli only)
-
57
‘एवंe·vaṃ अप्पटिसरणेap·pa·ṭi·sa·ra·ṇe चca पन,pa·na भोbho आनन्द,ā·nan·da कोko हेतुhe·tu सामग्गिया’तिsā·mag·gi·yā इतिi·ti पुट्ठोpuṭ·ṭho समानोsa·mā·no ‘नna खोkho मयं,ma·yaṃ ब्राह्मण,brāh·ma·ṇa अप्पटिसरणा;ap·pa·ṭi·sa·ra·ṇā
‘evaṁ appaṭisaraṇe ca pana, bho ānanda, ko hetu sāmaggiyā’ti iti puṭṭho samāno ‘na kho mayaṁ, brāhmaṇa, appaṭisaraṇā;
But you say that the reason for your harmony is that you have
-
58
सप्पटिसरणाsap·pa·ṭi·sa·ra·ṇā मयं,ma·yaṃ ब्राह्मण;brāh·ma·ṇa
sappaṭisaraṇā mayaṁ, brāhmaṇa;
(Pāli only)
- 59
- 60
-
61
“अत्थिat·thi खो,kho ब्राह्मण,brāh·ma·ṇa तेनte·na भगवताbha·ga·va·tā जानताjā·na·tā पस्सताpas·sa·tā अरहताa·ra·ha·tā सम्मासम्बुद्धेनsam·mā·sam·bud·dhe·na भिक्खूनंbhik·khū·naṃ सिक्खापदंsik·khā·pa·daṃ पञ्ञत्तं,pañ·ñat·taṃ पातिमोक्खंpā·ti·mok·khaṃ उद्दिट्ठं।ud·diṭ·ṭhaṃ
“Atthi kho, brāhmaṇa, tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena bhikkhūnaṁ sikkhāpadaṁ paññattaṁ, pātimokkhaṁ uddiṭṭhaṁ.
“The Blessed One, who knows and sees, the perfected one, the fully awakened Buddha laid down training rules and recited the monastic code for the mendicants.
-
62
तेte मयंma·yaṃ तदहुपोसथेta·da·hu·po·sa·the यावतिकाyā·va·ti·kā एकंe·kaṃ गामखेत्तंgā·ma·khet·taṃ उपनिस्सायu·pa·nis·sā·ya विहरामvi·ha·rā·ma तेte सब्बेsab·be एकज्झंe·kaj·jhaṃ सन्निपताम;san·ni·pa·tā·ma
Te mayaṁ tadahuposathe yāvatikā ekaṁ gāmakhettaṁ upanissāya viharāma te sabbe ekajjhaṁ sannipatāma;
On the day of the sabbath all of us who live in dependence on one village district gather together as one.
- 63
-
64
तस्मिञ्चेtas·miñ·ce भञ्ञमानेbhañ·ña·mā·ne होतिho·ti भिक्खुस्सbhik·khus·sa आपत्तिā·pat·ti होतिho·ti वीतिक्कमोvī·tik·ka·mo तंtaṃ मयंma·yaṃ यथाधम्मंya·thā·dham·maṃ यथानुसिट्ठंya·thā·nu·siṭ·ṭhaṃ कारेमाति।kā·re·mā·ti
Tasmiñce bhaññamāne hoti bhikkhussa āpatti hoti vītikkamo taṁ mayaṁ yathādhammaṁ yathānusiṭṭhaṁ kāremāti.
If anyone remembers an offense or transgression while they’re reciting, we make them act in line with the teaching and in line with the instructions.
- 65
- 66
-
67
“अत्थिat·thi नुnu खो,kho भोbho आनन्द,ā·nan·da एकभिक्खुपिe·ka·bhik·khu·pi यंyaṃ तुम्हेtum·he एतरहिe·ta·ra·hi सक्करोथsak·ka·ro·tha गरुंga·ruṃ करोथka·ro·tha मानेथmā·ne·tha पूजेथ;pū·je·tha सक्कत्वाsak·kat·vā गरुंga·ruṃ कत्वाkat·vā उपनिस्सायu·pa·nis·sā·ya विहरथा”ति?vi·ha·ra·thā
“Atthi nu kho, bho ānanda, ekabhikkhupi yaṁ tumhe etarahi sakkarotha garuṁ karotha mānetha pūjetha; sakkatvā garuṁ katvā upanissāya viharathā”ti?
“Worthy Ānanda, is there even a single mendicant who you honor, respect, revere, venerate, and rely on?”
-
68
“नत्थिnat·thi खो,kho ब्राह्मण,brāh·ma·ṇa एकभिक्खुपिe·ka·bhik·khu·pi यंyaṃ मयंma·yaṃ एतरहिe·ta·ra·hi सक्करोमsak·ka·ro·ma गरुंga·ruṃ करोमka·ro·ma मानेमmā·ne·ma पूजेम;pū·je·ma सक्कत्वाsak·kat·vā गरुंga·ruṃ कत्वाkat·vā उपनिस्सायu·pa·nis·sā·ya विहरामा”ति।vi·ha·rā·mā
“Natthi kho, brāhmaṇa, ekabhikkhupi yaṁ mayaṁ etarahi sakkaroma garuṁ karoma mānema pūjema; sakkatvā garuṁ katvā upanissāya viharāmā”ti.
-
69
“‘अत्थिat·thi नुnu खो,kho भोbho आनन्द,ā·nan·da एकभिक्खुपिe·ka·bhik·khu·pi तेनte·na भोताbho·tā गोतमेनgo·ta·me·na ठपितो—ṭha·pi·to
“‘Atthi nu kho, bho ānanda, ekabhikkhupi tena bhotā gotamena ṭhapito—
“Worthy Ānanda, when asked whether there was even a single mendicant—either appointed by the worthy Gotama,
-
70
अयंa·yaṃ वोvo ममच्चयेनma·mac·ca·ye·na पटिसरणंpa·ṭi·sa·ra·ṇaṃ भविस्सतीतिbha·vis·sa·tī·ti यंyaṃ तुम्हेtum·he एतरहिe·ta·ra·hi पटिपादेय्याथा’ति—pa·ṭi·pā·dey·yā·thā
ayaṁ vo mamaccayena paṭisaraṇaṁ bhavissatīti yaṁ tumhe etarahi paṭipādeyyāthā’ti—
(Pāli only)
-
71
इतिi·ti पुट्ठोpuṭ·ṭho समानोsa·mā·no ‘नत्थिnat·thi खो,kho ब्राह्मण,brāh·ma·ṇa एकभिक्खुपिe·ka·bhik·khu·pi तेनte·na भगवताbha·ga·va·tā जानताjā·na·tā पस्सताpas·sa·tā अरहताa·ra·ha·tā सम्मासम्बुद्धेनsam·mā·sam·bud·dhe·na ठपितो—ṭha·pi·to
iti puṭṭho samāno ‘natthi kho, brāhmaṇa, ekabhikkhupi tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena ṭhapito—
(Pāli only)
-
72
अयंa·yaṃ वोvo ममच्चयेनma·mac·ca·ye·na पटिसरणंpa·ṭi·sa·ra·ṇaṃ भविस्सतीतिbha·vis·sa·tī·ti यंyaṃ मयंma·yaṃ एतरहिe·ta·ra·hi पटिपादेय्यामा’तिpa·ṭi·pā·dey·yā·mā वदेसि;va·de·si
ayaṁ vo mamaccayena paṭisaraṇaṁ bhavissatīti yaṁ mayaṁ etarahi paṭipādeyyāmā’ti vadesi;
(Pāli only)
-
73
‘अत्थिat·thi पन,pa·na भोbho आनन्द,ā·nan·da एकभिक्खुपिe·ka·bhik·khu·pi सङ्घेनsaṅ·ghe·na सम्मतो,sam·ma·to सम्बहुलेहिsam·ba·hu·le·hi थेरेहिthe·re·hi भिक्खूहिbhik·khū·hi ठपितो—ṭha·pi·to
‘atthi pana, bho ānanda, ekabhikkhupi saṅghena sammato, sambahulehi therehi bhikkhūhi ṭhapito—
or elected by the Saṅgha and appointed by several senior mendicants—
-
74
अयंa·yaṃ नोno भगवतोbha·ga·va·to अच्चयेनac·ca·ye·na पटिसरणंpa·ṭi·sa·ra·ṇaṃ भविस्सतीतिbha·vis·sa·tī·ti यंyaṃ तुम्हेtum·he एतरहिe·ta·ra·hi पटिपादेय्याथा’ति—pa·ṭi·pā·dey·yā·thā
ayaṁ no bhagavato accayena paṭisaraṇaṁ bhavissatīti yaṁ tumhe etarahi paṭipādeyyāthā’ti—
who serves as your refuge after the Buddha passed away, to whom you now turn,
-
75
इतिi·ti पुट्ठोpuṭ·ṭho समानोsa·mā·no ‘नत्थिnat·thi खो,kho ब्राह्मण,brāh·ma·ṇa एकभिक्खुपिe·ka·bhik·khu·pi सङ्घेनsaṅ·ghe·na सम्मतो,sam·ma·to सम्बहुलेहिsam·ba·hu·le·hi थेरेहिthe·re·hi भिक्खूहिbhik·khū·hi ठपितो—ṭha·pi·to
iti puṭṭho samāno ‘natthi kho, brāhmaṇa, ekabhikkhupi saṅghena sammato, sambahulehi therehi bhikkhūhi ṭhapito—
- 76
-
77
‘अत्थिat·thi नुnu खो,kho भोbho आनन्द,ā·nan·da एकभिक्खुपिe·ka·bhik·khu·pi यंyaṃ तुम्हेtum·he एतरहिe·ta·ra·hi सक्करोथsak·ka·ro·tha गरुंga·ruṃ करोथka·ro·tha मानेथmā·ne·tha पूजेथ;pū·je·tha सक्कत्वाsak·kat·vā गरुंga·ruṃ कत्वाkat·vā उपनिस्सायu·pa·nis·sā·ya विहरथा’ति—vi·ha·ra·thā
‘atthi nu kho, bho ānanda, ekabhikkhupi yaṁ tumhe etarahi sakkarotha garuṁ karotha mānetha pūjetha; sakkatvā garuṁ katvā upanissāya viharathā’ti—
And when asked whether there is even a single mendicant who you honor, respect, revere, venerate, and rely on,
-
78
इतिi·ti पुट्ठोpuṭ·ṭho समानोsa·mā·no ‘नत्थिnat·thi खो,kho ब्राह्मण,brāh·ma·ṇa एकभिक्खुपिe·ka·bhik·khu·pi यंyaṃ मयंma·yaṃ एतरहिe·ta·ra·hi सक्करोमsak·ka·ro·ma गरुंga·ruṃ करोमka·ro·ma मानेमmā·ne·ma पूजेम;pū·je·ma सक्कत्वाsak·kat·vā गरुंga·ruṃ कत्वाkat·vā उपनिस्सायu·pa·nis·sā·ya विहरामा’तिvi·ha·rā·mā वदेसि।va·de·si
iti puṭṭho samāno ‘natthi kho, brāhmaṇa, ekabhikkhupi yaṁ mayaṁ etarahi sakkaroma garuṁ karoma mānema pūjema; sakkatvā garuṁ katvā upanissāya viharāmā’ti vadesi.
- 79
-
80
“अत्थिat·thi खो,kho ब्राह्मण,brāh·ma·ṇa तेनte·na भगवताbha·ga·va·tā जानताjā·na·tā पस्सताpas·sa·tā अरहताa·ra·ha·tā सम्मासम्बुद्धेनsam·mā·sam·bud·dhe·na दसda·sa पसादनीयाpa·sā·da·nī·yā धम्माdham·mā अक्खाता।ak·khā·tā
“Atthi kho, brāhmaṇa, tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena dasa pasādanīyā dhammā akkhātā.
“There are ten inspiring things explained by the Blessed One, who knows and sees, the perfected one, the fully awakened Buddha.
-
81
यस्मिंyas·miṃ नोno इमेi·me धम्माdham·mā संविज्जन्तिsaṃ·vij·jan·ti तंtaṃ मयंma·yaṃ एतरहिe·ta·ra·hi सक्करोमsak·ka·ro·ma गरुंga·ruṃ करोमka·ro·ma मानेमmā·ne·ma पूजेम;pū·je·ma सक्कत्वाsak·kat·vā गरुंga·ruṃ कत्वाkat·vā उपनिस्सायu·pa·nis·sā·ya विहराम।vi·ha·rā·ma
Yasmiṁ no ime dhammā saṁvijjanti taṁ mayaṁ etarahi sakkaroma garuṁ karoma mānema pūjema; sakkatvā garuṁ katvā upanissāya viharāma.
- 82
-
83
इध,i·dha ब्राह्मण,brāh·ma·ṇa भिक्खुbhik·khu सीलवाsī·la·vā होति,ho·ti पातिमोक्खसंवरसंवुतोpā·ti·mok·kha·saṃ·va·ra·saṃ·vu·to विहरतिvi·ha·ra·ti आचारगोचरसम्पन्नो,ā·cā·ra·go·ca·ra·sam·pan·no अणुमत्तेसुa·ṇu·mat·te·su वज्जेसुvaj·je·su भयदस्सावी,bha·ya·das·sā·vī समादायsa·mā·dā·ya सिक्खतिsik·kha·ti सिक्खापदेसु।sik·khā·pa·de·su
Idha, brāhmaṇa, bhikkhu sīlavā hoti, pātimokkhasaṁvarasaṁvuto viharati ācāragocarasampanno, aṇumattesu vajjesu bhayadassāvī, samādāya sikkhati sikkhāpadesu.
It’s when a mendicant is ethical, restrained in the monastic code, conducting themselves well and resorting for alms in suitable places. Seeing danger in the slightest fault, they keep the rules they’ve undertaken.
- 84
-
85
येye तेte धम्माdham·mā आदिकल्याणा,ā·di·kal·yā·ṇā मज्झेकल्याणा,maj·jhe·kal·yā·ṇā परियोसानकल्याणा,pa·ri·yo·sā·na·kal·yā·ṇā सात्थं,sāt·thaṃ सब्यञ्जनं,sab·yañ·ja·naṃ केवलपरिपुण्णंke·va·la·pa·ri·puṇ·ṇaṃ परिसुद्धंpa·ri·sud·dhaṃ ब्रह्मचरियंbrah·ma·ca·ri·yaṃ अभिवदन्तिa·bhi·va·dan·ti तथारूपास्सta·thā·rū·pās·sa धम्माdham·mā बहुस्सुताba·hus·su·tā होन्तिhon·ti धाताdhā·tā वचसाva·ca·sā परिचिताpa·ri·ci·tā मनसानुपेक्खिताma·na·sā·nu·pek·khi·tā दिट्ठियाdiṭ·ṭhi·yā सुप्पटिविद्धा।sup·pa·ṭi·vid·dhā
Ye te dhammā ādikalyāṇā, majjhekalyāṇā, pariyosānakalyāṇā, sātthaṁ, sabyañjanaṁ, kevalaparipuṇṇaṁ parisuddhaṁ brahmacariyaṁ abhivadanti tathārūpāssa dhammā bahussutā honti dhātā vacasā paricitā manasānupekkhitā diṭṭhiyā suppaṭividdhā.
These teachings are good in the beginning, good in the middle, and good in the end, meaningful and well-phrased, describing a spiritual practice that’s entirely full and pure. They are very learned in such teachings, remembering them, rehearsing them, mentally scrutinizing them, and penetrating them theoretically.
-
86
सन्तुट्ठोsan·tuṭ·ṭho होतिho·ti चीवरपिण्डपातसेनासनगिलानप्पच्चयभेसज्जपरिक्खारेहि।cī·va·ra·piṇ·ḍa·pā·ta·se·nā·sa·na·gi·lā·nap·pac·ca·ya·bhe·saj·ja·pa·rik·khā·re·hi
Santuṭṭho hoti cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānappaccayabhesajjaparikkhārehi.
They’re content with robes, almsfood, lodgings, and medicines and supplies for the sick.
-
87
चतुन्नंca·tun·naṃ झानानंjhā·nā·naṃ आभिचेतसिकानंā·bhi·ce·ta·si·kā·naṃ दिट्ठधम्मसुखविहारानंdiṭ·ṭha·dham·ma·su·kha·vi·hā·rā·naṃ निकामलाभीni·kā·ma·lā·bhī होतिho·ti अकिच्छलाभीa·kic·cha·lā·bhī अकसिरलाभी।a·ka·si·ra·lā·bhī
Catunnaṁ jhānānaṁ ābhicetasikānaṁ diṭṭhadhammasukhavihārānaṁ nikāmalābhī hoti akicchalābhī akasiralābhī.
They get the four absorptions—blissful meditations in this life that belong to the higher mind—when they want, without trouble or difficulty.
-
88
अनेकविहितंa·ne·ka·vi·hi·taṃ इद्धिविधंid·dhi·vi·dhaṃ पच्चनुभोति—एकोपिpac·ca·nu·bho·ti हुत्वाhut·vā बहुधाba·hu·dhā होति,ho·ti बहुधापिba·hu·dhā·pi हुत्वाhut·vā एकोe·ko होति;ho·ti आविभावंā·vi·bhā·vaṃ तिरोभावं;ti·ro·bhā·vaṃ तिरोकुट्टंti·ro·kuṭ·ṭaṃ तिरोपाकारंti·ro·pā·kā·raṃ तिरोपब्बतंti·ro·pab·ba·taṃ असज्जमानोa·saj·ja·mā·no गच्छति,gac·cha·ti सेय्यथापिsey·ya·thā·pi आकासे;ā·kā·se पथवियापिpa·tha·vi·yā·pi उम्मुज्जनिमुज्जंum·muj·ja·ni·muj·jaṃ करोति,ka·ro·ti सेय्यथापिsey·ya·thā·pi उदके;u·da·ke उदकेपिu·da·ke·pi अभिज्जमानेa·bhij·ja·mā·ne गच्छति,gac·cha·ti सेय्यथापिsey·ya·thā·pi पथवियं;pa·tha·vi·yaṃ आकासेपिā·kā·se·pi पल्लङ्केनpal·laṅ·ke·na कमति,ka·ma·ti सेय्यथापिsey·ya·thā·pi पक्खीpak·khī सकुणो;sa·ku·ṇo इमेपिi·me·pi चन्दिमसूरियेcan·di·ma·sū·ri·ye एवंमहिद्धिकेe·vaṃ·ma·hid·dhi·ke एवंमहानुभावेe·vaṃ·ma·hā·nu·bhā·ve पाणिनाpā·ṇi·nā परिमसतिpa·ri·ma·sa·ti परिमज्जति,pa·ri·maj·ja·ti यावyā·va ब्रह्मलोकापिbrah·ma·lo·kā·pi कायेनkā·ye·na वसंva·saṃ वत्तेति।vat·te·ti
Anekavihitaṁ iddhividhaṁ paccanubhoti—ekopi hutvā bahudhā hoti, bahudhāpi hutvā eko hoti; āvibhāvaṁ tirobhāvaṁ; tirokuṭṭaṁ tiropākāraṁ tiropabbataṁ asajjamāno gacchati, seyyathāpi ākāse; pathaviyāpi ummujjanimujjaṁ karoti, seyyathāpi udake; udakepi abhijjamāne gacchati, seyyathāpi pathaviyaṁ; ākāsepi pallaṅkena kamati, seyyathāpi pakkhī sakuṇo; imepi candimasūriye evaṁmahiddhike evaṁmahānubhāve pāṇinā parimasati parimajjati, yāva brahmalokāpi kāyena vasaṁ vatteti.
They wield the many kinds of psychic power: multiplying themselves and becoming one again; materializing and dematerializing; going unobstructed through a wall, a rampart, or a mountain as if through space; diving in and out of the earth as if it were water; walking on water as if it were earth; flying cross-legged through the sky like a bird; touching and stroking with the hand the sun and moon, so mighty and powerful. They control the body as far as the realm of divinity.
-
89
दिब्बायdib·bā·ya सोतधातुयाso·ta·dhā·tu·yā विसुद्धायvi·sud·dhā·ya अतिक्कन्तमानुसिकायa·tik·kan·ta·mā·nu·si·kā·ya उभोu·bho सद्देsad·de सुणाति—दिब्बेsu·ṇā·ti चca मानुसेmā·nu·se च,ca येye दूरेdū·re सन्तिकेsan·ti·ke च।ca
Dibbāya sotadhātuyā visuddhāya atikkantamānusikāya ubho sadde suṇāti—dibbe ca mānuse ca, ye dūre santike ca.
With clairaudience that is purified and superhuman, they hear both kinds of sounds, human and heavenly, whether near or far.
- 90
- 91
- 92
- 93
- 94
- 95
- 96
-
97
सङ्खित्तंsaṅ·khit·taṃ वाvā चित्तंcit·taṃ ‘सङ्खित्तंsaṅ·khit·taṃ चित्तन्’तिcit·tan पजानाति,pa·jā·nā·ti
saṅkhittaṁ vā cittaṁ ‘saṅkhittaṁ cittan’ti pajānāti,
-
98
विक्खित्तंvik·khit·taṃ वाvā चित्तंcit·taṃ ‘विक्खित्तंvik·khit·taṃ चित्तन्’तिcit·tan पजानाति,pa·jā·nā·ti
vikkhittaṁ vā cittaṁ ‘vikkhittaṁ cittan’ti pajānāti,
- 99
- 100
- 101
- 102
- 103
- 104
- 105
-
106
अविमुत्तंa·vi·mut·taṃ वाvā चित्तंcit·taṃ ‘अविमुत्तंa·vi·mut·taṃ चित्तन्’तिcit·tan पजानाति।pa·jā·nā·ti
avimuttaṁ vā cittaṁ ‘avimuttaṁ cittan’ti pajānāti.
-
107
अनेकविहितंa·ne·ka·vi·hi·taṃ पुब्बेनिवासंpub·be·ni·vā·saṃ अनुस्सरति,a·nus·sa·ra·ti सेय्यथिदं—एकम्पिsey·ya·thi·daṃ जातिंjā·tiṃ द्वेपिdve·pi जातियोjā·ti·yo तिस्सोपिtis·so·pi जातियोjā·ti·yo चतस्सोपिca·tas·so·pi जातियोjā·ti·yo पञ्चपिpañ·ca·pi जातियोjā·ti·yo दसपिda·sa·pi जातियोjā·ti·yo वीसम्पिvī·sam·pi जातियोjā·ti·yo तिंसम्पिtiṃ·sam·pi जातियोjā·ti·yo चत्तारीसम्पिcat·tā·rī·sam·pi जातियोjā·ti·yo पञ्ञासम्पिpañ·ñā·sam·pi जातियोjā·ti·yo जातिसतम्पिjā·ti·sa·tam·pi जातिसहस्सम्पिjā·ti·sa·has·sam·pi जातिसतसहस्सम्पिjā·ti·sa·ta·sa·has·sam·pi अनेकेपिa·ne·ke·pi संवट्टकप्पेsaṃ·vaṭ·ṭa·kap·pe अनेकेपिa·ne·ke·pi विवट्टकप्पेvi·vaṭ·ṭa·kap·pe अनेकेपिa·ne·ke·pi संवट्टविवट्टकप्पे:saṃ·vaṭ·ṭa·vi·vaṭ·ṭa·kap·pe ‘अमुत्रासिंa·mut·rā·siṃ एवंनामोe·vaṃ·nā·mo एवङ्गोत्तोe·vaṅ·got·to एवंवण्णोe·vaṃ·vaṇ·ṇo एवमाहारोe·va·mā·hā·ro एवंसुखदुक्खप्पटिसंवेदीe·vaṃ·su·kha·duk·khap·pa·ṭi·saṃ·ve·dī एवमायुपरियन्तो,e·va·mā·yu·pa·ri·yan·to सोso ततोta·to चुतोcu·to अमुत्रa·mut·ra उदपादिं;u·da·pā·diṃ तत्रापासिंtat·rā·pā·siṃ एवंनामोe·vaṃ·nā·mo एवङ्गोत्तोe·vaṅ·got·to एवंवण्णोe·vaṃ·vaṇ·ṇo एवमाहारोe·va·mā·hā·ro एवंसुखदुक्खप्पटिसंवेदीe·vaṃ·su·kha·duk·khap·pa·ṭi·saṃ·ve·dī एवमायुपरियन्तो,e·va·mā·yu·pa·ri·yan·to सोso ततोta·to चुतोcu·to इधूपपन्नो’ति।i·dhū·pa·pan·no इतिi·ti साकारंsā·kā·raṃ सउद्देसंsa·ud·de·saṃ अनेकविहितंa·ne·ka·vi·hi·taṃ पुब्बेनिवासंpub·be·ni·vā·saṃ अनुस्सरति।a·nus·sa·ra·ti
Anekavihitaṁ pubbenivāsaṁ anussarati, seyyathidaṁ—ekampi jātiṁ dvepi jātiyo tissopi jātiyo catassopi jātiyo pañcapi jātiyo dasapi jātiyo vīsampi jātiyo tiṁsampi jātiyo cattārīsampi jātiyo paññāsampi jātiyo jātisatampi jātisahassampi jātisatasahassampi anekepi saṁvaṭṭakappe anekepi vivaṭṭakappe anekepi saṁvaṭṭavivaṭṭakappe: ‘amutrāsiṁ evaṁnāmo evaṅgotto evaṁvaṇṇo evamāhāro evaṁsukhadukkhappaṭisaṁvedī evamāyupariyanto, so tato cuto amutra udapādiṁ; tatrāpāsiṁ evaṁnāmo evaṅgotto evaṁvaṇṇo evamāhāro evaṁsukhadukkhappaṭisaṁvedī evamāyupariyanto, so tato cuto idhūpapanno’ti. Iti sākāraṁ sauddesaṁ anekavihitaṁ pubbenivāsaṁ anussarati.
They recollect many kinds of past lives. That is: one, two, three, four, five, ten, twenty, thirty, forty, fifty, a hundred, a thousand, a hundred thousand rebirths; many eons of the world contracting, many eons of the world expanding, many eons of the world contracting and expanding. They remember: ‘There, I was named this, my clan was that, I looked like this, and that was my food. This was how I felt pleasure and pain, and that was how my life ended. When I passed away from that place I was reborn somewhere else. There, too, I was named this, my clan was that, I looked like this, and that was my food. This was how I felt pleasure and pain, and that was how my life ended. When I passed away from that place I was reborn here.’ And so they recollect their many kinds of past lives, with features and details.
-
108
दिब्बेनdib·be·na चक्खुनाcak·khu·nā विसुद्धेनvi·sud·dhe·na अतिक्कन्तमानुसकेनa·tik·kan·ta·mā·nu·sa·ke·na सत्तेsat·te पस्सतिpas·sa·ti चवमानेca·va·mā·ne उपपज्जमानेu·pa·paj·ja·mā·ne हीनेhī·ne पणीतेpa·ṇī·te सुवण्णेsu·vaṇ·ṇe दुब्बण्णे,dub·baṇ·ṇe सुगतेsu·ga·te दुग्गतेdug·ga·te यथाकम्मूपगेya·thā·kam·mū·pa·ge सत्तेsat·te पजानाति।pa·jā·nā·ti
Dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena satte passati cavamāne upapajjamāne hīne paṇīte suvaṇṇe dubbaṇṇe, sugate duggate yathākammūpage satte pajānāti.
With clairvoyance that is purified and superhuman, they see sentient beings passing away and being reborn—inferior and superior, beautiful and ugly, in a good place or a bad place. They understand how sentient beings pass on according to their deeds.
-
109
आसवानंā·sa·vā·naṃ खयाkha·yā अनासवंa·nā·sa·vaṃ चेतोविमुत्तिंce·to·vi·mut·tiṃ पञ्ञाविमुत्तिंpañ·ñā·vi·mut·tiṃ दिट्ठेवdiṭ·ṭhe·va धम्मेdham·me सयंsa·yaṃ अभिञ्ञाa·bhiñ·ñā सच्छिकत्वाsac·chi·kat·vā उपसम्पज्जu·pa·sam·paj·ja विहरति।vi·ha·ra·ti
Āsavānaṁ khayā anāsavaṁ cetovimuttiṁ paññāvimuttiṁ diṭṭheva dhamme sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharati.
They realize the undefiled freedom of heart and freedom by wisdom. And they live having realized it with their own insight in this very life due to the ending of defilements.
-
110
इमेi·me खो,kho ब्राह्मण,brāh·ma·ṇa तेनte·na भगवताbha·ga·va·tā जानताjā·na·tā पस्सताpas·sa·tā अरहताa·ra·ha·tā सम्मासम्बुद्धेनsam·mā·sam·bud·dhe·na दसda·sa पसादनीयाpa·sā·da·nī·yā धम्माdham·mā अक्खाता।ak·khā·tā
Ime kho, brāhmaṇa, tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena dasa pasādanīyā dhammā akkhātā.
These are the ten inspiring things explained by the Blessed One, who knows and sees, the perfected one, the fully awakened Buddha.
-
111
यस्मिंyas·miṃ नोno इमेi·me धम्माdham·mā संविज्जन्तिsaṃ·vij·jan·ti तंtaṃ मयंma·yaṃ एतरहिe·ta·ra·hi सक्करोमsak·ka·ro·ma गरुंga·ruṃ करोमka·ro·ma मानेमmā·ne·ma पूजेम;pū·je·ma सक्कत्वाsak·kat·vā गरुंga·ruṃ कत्वाkat·vā उपनिस्सायu·pa·nis·sā·ya विहरामा”ति।vi·ha·rā·mā
Yasmiṁ no ime dhammā saṁvijjanti taṁ mayaṁ etarahi sakkaroma garuṁ karoma mānema pūjema; sakkatvā garuṁ katvā upanissāya viharāmā”ti.
We honor anyone in whom these things are found, and rely on them.”
- 112
- 113
- 114
-
115
“तग्घिमेtag·ghi·me भोन्तोbhon·to सक्कातब्बंsak·kā·tab·baṃ सक्करोन्ति,sak·ka·ron·ti गरुंga·ruṃ कातब्बंkā·tab·baṃ गरुंga·ruṃ करोन्ति,ka·ron·ti मानेतब्बंmā·ne·tab·baṃ मानेन्ति,mā·nen·ti पूजेतब्बंpū·je·tab·baṃ पूजेन्ति।pū·jen·ti
“Tagghime bhonto sakkātabbaṁ sakkaronti, garuṁ kātabbaṁ garuṁ karonti, mānetabbaṁ mānenti, pūjetabbaṁ pūjenti.
-
116
इमञ्चi·mañ·ca हिhi तेte भोन्तोbhon·to नna सक्करेय्युंsak·ka·rey·yuṃ नna गरुंga·ruṃ करेय्युंka·rey·yuṃ नna मानेय्युंmā·ney·yuṃ नna पूजेय्युं;pū·jey·yuṃ
Imañca hi te bhonto na sakkareyyuṁ na garuṁ kareyyuṁ na māneyyuṁ na pūjeyyuṁ;
For if these venerables were not to honor, respect, revere, and venerate them,
-
117
अथa·tha किञ्चरहिkiñ·ca·ra·hi तेte भोन्तोbhon·to सक्करेय्युंsak·ka·rey·yuṃ गरुंga·ruṃ करेय्युंka·rey·yuṃ मानेय्युंmā·ney·yuṃ पूजेय्युं,pū·jey·yuṃ सक्कत्वाsak·kat·vā गरुंga·ruṃ कत्वाkat·vā मानेत्वाmā·net·vā पूजेत्वाpū·jet·vā उपनिस्सायu·pa·nis·sā·ya विहरेय्युन्”ति?vi·ha·rey·yun
atha kiñcarahi te bhonto sakkareyyuṁ garuṁ kareyyuṁ māneyyuṁ pūjeyyuṁ, sakkatvā garuṁ katvā mānetvā pūjetvā upanissāya vihareyyun”ti?
- 118
- 119
- 120
-
121
“कच्चिkac·ci पन,pa·na भोbho आनन्द,ā·nan·da वेळुवनंve·ḷu·va·naṃ रमणीयञ्चेवra·ma·ṇī·yañ·ce·va अप्पसद्दञ्चap·pa·sad·dañ·ca अप्पनिग्घोसञ्चap·pa·nig·gho·sañ·ca विजनवातंvi·ja·na·vā·taṃ मनुस्सराहस्सेय्यकंma·nus·sa·rā·has·sey·ya·kaṃ पटिसल्लानसारुप्पन्”ति?pa·ṭi·sal·lā·na·sā·rup·pan
“Kacci pana, bho ānanda, veḷuvanaṁ ramaṇīyañceva appasaddañca appanigghosañca vijanavātaṁ manussarāhasseyyakaṁ paṭisallānasāruppan”ti?
“I hope the Bamboo Grove is delightful, quiet and still, far from the madding crowd, remote from human settlements, and fit for retreat?”
-
122
“तग्घ,tag·gha ब्राह्मण,brāh·ma·ṇa वेळुवनंve·ḷu·va·naṃ रमणीयञ्चेवra·ma·ṇī·yañ·ce·va अप्पसद्दञ्चap·pa·sad·dañ·ca अप्पनिग्घोसञ्चap·pa·nig·gho·sañ·ca विजनवातंvi·ja·na·vā·taṃ मनुस्सराहस्सेय्यकंma·nus·sa·rā·has·sey·ya·kaṃ पटिसल्लानसारुप्पं,pa·ṭi·sal·lā·na·sā·rup·paṃ यथाya·thā तंtaṃ तुम्हादिसेहिtum·hā·di·se·hi रक्खकेहिrak·kha·ke·hi गोपकेही”ति।go·pa·ke·hī
“Taggha, brāhmaṇa, veḷuvanaṁ ramaṇīyañceva appasaddañca appanigghosañca vijanavātaṁ manussarāhasseyyakaṁ paṭisallānasāruppaṁ, yathā taṁ tumhādisehi rakkhakehi gopakehī”ti.
“Indeed it is, brahmin. And it is like that owing to such protectors and guardians as yourself.”
-
123
“तग्घ,tag·gha भोbho आनन्द,ā·nan·da वेळुवनंve·ḷu·va·naṃ रमणीयञ्चेवra·ma·ṇī·yañ·ce·va अप्पसद्दञ्चap·pa·sad·dañ·ca अप्पनिग्घोसञ्चap·pa·nig·gho·sañ·ca विजनवातंvi·ja·na·vā·taṃ मनुस्सराहस्सेय्यकंma·nus·sa·rā·has·sey·ya·kaṃ पटिसल्लानसारुप्पं,pa·ṭi·sal·lā·na·sā·rup·paṃ यथाya·thā तंtaṃ भवन्तेहिbha·van·te·hi झायीहिjhā·yī·hi झानसीलीहि।jhā·na·sī·lī·hi
“Taggha, bho ānanda, veḷuvanaṁ ramaṇīyañceva appasaddañca appanigghosañca vijanavātaṁ manussarāhasseyyakaṁ paṭisallānasāruppaṁ, yathā taṁ bhavantehi jhāyīhi jhānasīlīhi.
“Surely, worthy Ānanda, it is owing to the good fellows who meditate, making a habit of meditating.
- 124
-
125
एकमिदाहं,e·ka·mi·dā·haṃ भोbho आनन्द,ā·nan·da समयंsa·ma·yaṃ सोso भवंbha·vaṃ गोतमोgo·ta·mo वेसालियंve·sā·li·yaṃ विहरतिvi·ha·ra·ti महावनेma·hā·va·ne कूटागारसालायं।kū·ṭā·gā·ra·sā·lā·yaṃ
Ekamidāhaṁ, bho ānanda, samayaṁ so bhavaṁ gotamo vesāliyaṁ viharati mahāvane kūṭāgārasālāyaṁ.
This one time, worthy Ānanda, worthy Gotama was staying near Vesālī, at the Great Wood, in the hall with the peaked roof.
- 126
- 127
- 128
- 129
-
130
“नna चca खो,kho ब्राह्मण,brāh·ma·ṇa सोso भगवाbha·ga·vā सब्बंsab·baṃ झानंjhā·naṃ वण्णेसि,vaṇ·ṇe·si नपिna·pi सोso भगवाbha·ga·vā सब्बंsab·baṃ झानंjhā·naṃ नna वण्णेसीति।vaṇ·ṇe·sī·ti
“Na ca kho, brāhmaṇa, so bhagavā sabbaṁ jhānaṁ vaṇṇesi, napi so bhagavā sabbaṁ jhānaṁ na vaṇṇesīti.
“No, brahmin, the Buddha did not praise all kinds of meditation, nor did he dispraise all kinds of meditation.
- 131
-
132
इध,i·dha ब्राह्मण,brāh·ma·ṇa एकच्चोe·kac·co कामरागपरियुट्ठितेनkā·ma·rā·ga·pa·ri·yuṭ·ṭhi·te·na चेतसाce·ta·sā विहरतिvi·ha·ra·ti कामरागपरेतेन,kā·ma·rā·ga·pa·re·te·na उप्पन्नस्सup·pan·nas·sa चca कामरागस्सkā·ma·rā·gas·sa निस्सरणंnis·sa·ra·ṇaṃ यथाभूतंya·thā·bhū·taṃ नप्पजानाति;nap·pa·jā·nā·ti
Idha, brāhmaṇa, ekacco kāmarāgapariyuṭṭhitena cetasā viharati kāmarāgaparetena, uppannassa ca kāmarāgassa nissaraṇaṁ yathābhūtaṁ nappajānāti;
It’s when someone’s heart is overcome and mired in sensual desire, and they don’t truly understand the escape from sensual desire that has arisen.
-
133
सोso कामरागंयेवkā·ma·rā·gaṃ·ye·va अन्तरंan·ta·raṃ करित्वाka·rit·vā झायतिjhā·ya·ti पज्झायतिpaj·jhā·ya·ti निज्झायतिnij·jhā·ya·ti अपज्झायति।a·paj·jhā·ya·ti
so kāmarāgaṁyeva antaraṁ karitvā jhāyati pajjhāyati nijjhāyati apajjhāyati.
Hiding sensual desire within, they meditate and concentrate and contemplate and ruminate.
-
134
ब्यापादपरियुट्ठितेनbyā·pā·da·pa·ri·yuṭ·ṭhi·te·na चेतसाce·ta·sā विहरतिvi·ha·ra·ti ब्यापादपरेतेन,byā·pā·da·pa·re·te·na उप्पन्नस्सup·pan·nas·sa चca ब्यापादस्सbyā·pā·das·sa निस्सरणंnis·sa·ra·ṇaṃ यथाभूतंya·thā·bhū·taṃ नप्पजानाति;nap·pa·jā·nā·ti
Byāpādapariyuṭṭhitena cetasā viharati byāpādaparetena, uppannassa ca byāpādassa nissaraṇaṁ yathābhūtaṁ nappajānāti;
-
135
सोso ब्यापादंयेवbyā·pā·daṃ·ye·va अन्तरंan·ta·raṃ करित्वाka·rit·vā झायतिjhā·ya·ti पज्झायतिpaj·jhā·ya·ti निज्झायतिnij·jhā·ya·ti अपज्झायति।a·paj·jhā·ya·ti
so byāpādaṁyeva antaraṁ karitvā jhāyati pajjhāyati nijjhāyati apajjhāyati.
(Pāli only)
-
136
थिनमिद्धपरियुट्ठितेनthi·na·mid·dha·pa·ri·yuṭ·ṭhi·te·na चेतसाce·ta·sā विहरतिvi·ha·ra·ti थिनमिद्धपरेतेन,thi·na·mid·dha·pa·re·te·na उप्पन्नस्सup·pan·nas·sa चca थिनमिद्धस्सthi·na·mid·dhas·sa निस्सरणंnis·sa·ra·ṇaṃ यथाभूतंya·thā·bhū·taṃ नप्पजानाति;nap·pa·jā·nā·ti
Thinamiddhapariyuṭṭhitena cetasā viharati thinamiddhaparetena, uppannassa ca thinamiddhassa nissaraṇaṁ yathābhūtaṁ nappajānāti;
-
137
सोso थिनमिद्धंयेवthi·na·mid·dhaṃ·ye·va अन्तरंan·ta·raṃ करित्वाka·rit·vā झायतिjhā·ya·ti पज्झायतिpaj·jhā·ya·ti निज्झायतिnij·jhā·ya·ti अपज्झायति।a·paj·jhā·ya·ti
so thinamiddhaṁyeva antaraṁ karitvā jhāyati pajjhāyati nijjhāyati apajjhāyati.
(Pāli only)
-
138
उद्धच्चकुक्कुच्चपरियुट्ठितेनud·dhac·ca·kuk·kuc·ca·pa·ri·yuṭ·ṭhi·te·na चेतसाce·ta·sā विहरतिvi·ha·ra·ti उद्धच्चकुक्कुच्चपरेतेन,ud·dhac·ca·kuk·kuc·ca·pa·re·te·na उप्पन्नस्सup·pan·nas·sa चca उद्धच्चकुक्कुच्चस्सud·dhac·ca·kuk·kuc·cas·sa निस्सरणंnis·sa·ra·ṇaṃ यथाभूतंya·thā·bhū·taṃ नप्पजानाति;nap·pa·jā·nā·ti
Uddhaccakukkuccapariyuṭṭhitena cetasā viharati uddhaccakukkuccaparetena, uppannassa ca uddhaccakukkuccassa nissaraṇaṁ yathābhūtaṁ nappajānāti;
-
139
सोso उद्धच्चकुक्कुच्चंयेवud·dhac·ca·kuk·kuc·caṃ·ye·va अन्तरंan·ta·raṃ करित्वाka·rit·vā झायतिjhā·ya·ti पज्झायतिpaj·jhā·ya·ti निज्झायतिnij·jhā·ya·ti अपज्झायति।a·paj·jhā·ya·ti
so uddhaccakukkuccaṁyeva antaraṁ karitvā jhāyati pajjhāyati nijjhāyati apajjhāyati.
(Pāli only)
-
140
विचिकिच्छापरियुट्ठितेनvi·ci·kic·chā·pa·ri·yuṭ·ṭhi·te·na चेतसाce·ta·sā विहरतिvi·ha·ra·ti विचिकिच्छापरेतेन,vi·ci·kic·chā·pa·re·te·na उप्पन्नायup·pan·nā·ya चca विचिकिच्छायvi·ci·kic·chā·ya निस्सरणंnis·sa·ra·ṇaṃ यथाभूतंya·thā·bhū·taṃ नप्पजानाति;nap·pa·jā·nā·ti
Vicikicchāpariyuṭṭhitena cetasā viharati vicikicchāparetena, uppannāya ca vicikicchāya nissaraṇaṁ yathābhūtaṁ nappajānāti;
doubt, and they don’t truly know and see the escape from doubt that has arisen.
-
141
सोso विचिकिच्छंयेवvi·ci·kic·chaṃ·ye·va अन्तरंan·ta·raṃ करित्वाka·rit·vā झायतिjhā·ya·ti पज्झायतिpaj·jhā·ya·ti निज्झायतिnij·jhā·ya·ti अपज्झायति।a·paj·jhā·ya·ti
so vicikicchaṁyeva antaraṁ karitvā jhāyati pajjhāyati nijjhāyati apajjhāyati.
Hiding doubt within, they meditate and concentrate and contemplate and ruminate.
- 142
- 143
-
144
इध,i·dha ब्राह्मण,brāh·ma·ṇa भिक्खुbhik·khu विविच्चेवvi·vic·ce·va कामेहिkā·me·hi विविच्चvi·vic·ca अकुसलेहिa·ku·sa·le·hi धम्मेहिdham·me·hi सवितक्कंsa·vi·tak·kaṃ सविचारंsa·vi·cā·raṃ विवेकजंvi·ve·ka·jaṃ पीतिसुखंpī·ti·su·khaṃ पठमंpa·ṭha·maṃ झानंjhā·naṃ उपसम्पज्जu·pa·sam·paj·ja विहरति।vi·ha·ra·ti
Idha, brāhmaṇa, bhikkhu vivicceva kāmehi vivicca akusalehi dhammehi savitakkaṁ savicāraṁ vivekajaṁ pītisukhaṁ paṭhamaṁ jhānaṁ upasampajja viharati.
It’s when a mendicant, quite secluded from sensual pleasures, secluded from unskillful qualities, enters and remains in the first absorption, which has the rapture and bliss born of seclusion, while placing the mind and keeping it connected.
-
145
वितक्कविचारानंvi·tak·ka·vi·cā·rā·naṃ वूपसमाvū·pa·sa·mā अज्झत्तंaj·jhat·taṃ सम्पसादनंsam·pa·sā·da·naṃ चेतसोce·ta·so एकोदिभावंe·ko·di·bhā·vaṃ अवितक्कंa·vi·tak·kaṃ अविचारंa·vi·cā·raṃ समाधिजंsa·mā·dhi·jaṃ पीतिसुखंpī·ti·su·khaṃ दुतियंdu·ti·yaṃ झानंjhā·naṃ …
Vitakkavicārānaṁ vūpasamā ajjhattaṁ sampasādanaṁ cetaso ekodibhāvaṁ avitakkaṁ avicāraṁ samādhijaṁ pītisukhaṁ dutiyaṁ jhānaṁ …
As the placing of the mind and keeping it connected are stilled, they enter and remain in the second absorption, which has the rapture and bliss born of immersion, with internal clarity and mind at one, without placing the mind and keeping it connected.
- 146
-
147
चतुत्थंca·tut·thaṃ झानंjhā·naṃ उपसम्पज्जu·pa·sam·paj·ja विहरति।vi·ha·ra·ti
catutthaṁ jhānaṁ upasampajja viharati.
With the giving up of pleasure and pain and the disappearance of former happiness and sadness, they enter and remain in the fourth absorption, without pleasure or pain, with pure equanimity and mindfulness.
- 148
-
149
“गारय्हंgā·ray·haṃ किर,ki·ra भोbho आनन्द,ā·nan·da सोso भवंbha·vaṃ गोतमोgo·ta·mo झानंjhā·naṃ गरहि,ga·ra·hi पासंसंpā·saṃ·saṃ पसंसि।pa·saṃ·si
“Gārayhaṁ kira, bho ānanda, so bhavaṁ gotamo jhānaṁ garahi, pāsaṁsaṁ pasaṁsi.
“Well, worthy Ānanda, it seems that worthy Gotama criticized the kind of meditation that deserves criticism and praised that deserving of praise.
- 150
- 151
- 152
-
153
अथa·tha खोkho वस्सकारोvas·sa·kā·ro ब्राह्मणोbrāh·ma·ṇo मगधमहामत्तोma·ga·dha·ma·hā·mat·to आयस्मतोā·yas·ma·to आनन्दस्सā·nan·das·sa भासितंbhā·si·taṃ अभिनन्दित्वाa·bhi·nan·dit·vā अनुमोदित्वाa·nu·mo·dit·vā उट्ठायासनाuṭ·ṭhā·yā·sa·nā पक्कामि।pak·kā·mi
Atha kho vassakāro brāhmaṇo magadhamahāmatto āyasmato ānandassa bhāsitaṁ abhinanditvā anumoditvā uṭṭhāyāsanā pakkāmi.
Then Vassakāra the brahmin, having approved and agreed with what Venerable Ānanda said, rose from his seat and left.
-
154
अथa·tha खोkho गोपकमोग्गल्लानोgo·pa·ka·mog·gal·lā·no ब्राह्मणोbrāh·ma·ṇo अचिरपक्कन्तेa·ci·ra·pak·kan·te वस्सकारेvas·sa·kā·re ब्राह्मणेbrāh·ma·ṇe मगधमहामत्तेma·ga·dha·ma·hā·mat·te आयस्मन्तंā·yas·man·taṃ आनन्दंā·nan·daṃ एतदवोच:e·ta·da·vo·ca
Atha kho gopakamoggallāno brāhmaṇo acirapakkante vassakāre brāhmaṇe magadhamahāmatte āyasmantaṁ ānandaṁ etadavoca:
Soon after he had left, Moggallāna the Guardian said to Ānanda,
- 155
- 156
-
157
‘नत्थिnat·thi खो,kho ब्राह्मण,brāh·ma·ṇa एकभिक्खुपिe·ka·bhik·khu·pi तेहिte·hi धम्मेहिdham·me·hi सब्बेनसब्बंsab·be·na·sab·baṃ सब्बथासब्बंsab·ba·thā·sab·baṃ समन्नागतोsa·man·nā·ga·to येहिye·hi धम्मेहिdham·me·hi समन्नागतोsa·man·nā·ga·to सोso भगवाbha·ga·vā अहोसिa·ho·si अरहंa·ra·haṃ सम्मासम्बुद्धो।sam·mā·sam·bud·dho
‘natthi kho, brāhmaṇa, ekabhikkhupi tehi dhammehi sabbenasabbaṁ sabbathāsabbaṁ samannāgato yehi dhammehi samannāgato so bhagavā ahosi arahaṁ sammāsambuddho.
‘There is no single mendicant who has all the same qualities in each and every way as possessed by the worthy Gotama, the perfected one, the fully awakened Buddha.
-
158
सोso हि,hi ब्राह्मण,brāh·ma·ṇa भगवाbha·ga·vā अनुप्पन्नस्सa·nup·pan·nas·sa मग्गस्सmag·gas·sa उप्पादेता,up·pā·de·tā असञ्जातस्सa·sañ·jā·tas·sa मग्गस्सmag·gas·sa सञ्जनेता,sañ·ja·ne·tā अनक्खातस्सa·nak·khā·tas·sa मग्गस्सmag·gas·sa अक्खाता,ak·khā·tā मग्गञ्ञू,mag·gañ·ñū मग्गविदू,mag·ga·vi·dū मग्गकोविदो।mag·ga·ko·vi·do
So hi, brāhmaṇa, bhagavā anuppannassa maggassa uppādetā, asañjātassa maggassa sañjanetā, anakkhātassa maggassa akkhātā, maggaññū, maggavidū, maggakovido.
For the Blessed One gave rise to the unarisen path, gave birth to the unborn path, and explained the unexplained path. He is the knower of the path, the discoverer of the path, the expert on the path.
- 159
-
160
गोपकमोग्गल्लानसुत्तंgo·pa·ka·mog·gal·lā·na·sut·taṃ निट्ठितंniṭ·ṭhi·taṃ अट्ठमं।aṭ·ṭha·maṃ
Gopakamoggallānasuttaṁ niṭṭhitaṁ aṭṭhamaṁ.
(Pāli only)
Sources. Sanskrit: Satyavedaḥ, the New Testament in Sanskrit (Calcutta Baptist Missionaries, 1851; J. Wenger’s revision of W. Carey’s version). Digital text © 2018 SanskritBible.in, via eBible.org, licensed CC BY-SA 4.0; changed here: arranged by verse and every word linked to the dictionary (links made automatically). Old Testament Sanskrit: the Old Testament in Sanskrit, Calcutta Baptist Mission Press, 1848–1852 (public domain), read by OCR from the Internet Archive scans of the Boston University School of Theology copy; unproofread, with machine clean-up only. Pāli Canon: Mahāsaṅgīti Tipiṭaka Buddhavasse 2500 (based on the Vipassana Research Institute’s Chaṭṭha Saṅgāyana edition), from SuttaCentral bilara-data, CC0; Devanagari and pronunciation made automatically from the Roman text. Pāli English: Bhikkhu Sujato (suttas) and Bhikkhu Brahmali (Vinaya), SuttaCentral, CC0. Pāli word meanings: the Pali Text Society’s Pali-English Dictionary (Rhys Davids & Stede), corrected reprint © The Pali Text Society, CC BY-NC 3.0, digital text from BuddhaDust; word matching automatic. English: King James Version (1769), public domain; words the translators added are in italics. Word meanings and pronunciations: Monier-Williams, Sanskrit–English Dictionary (1872), via this site’s Sanskrit dictionary (CC BY-SA 4.0); English↔Sanskrit word matches made automatically and may need checking.