Klryz

Scripture · Sanskrit Bible with the King James Version · the Pāli Canon

Middle Discourses 108 मज्झिमनिकाय 108

Chapter: 123456789101112131415161718192021222324252627282930313233343536373839404142434445464748495051525354555657585960616263646566676869707172737475767778798081828384858687888990919293949596979899100101102103104105106107108109110111112113114115116117118119120121122123124125126127128129130131132133134135136137138139140141142143144145146147148149150151152

Gopakamoggallānasutta

Pāli in Devanagari; under each word its Roman pronunciation, syllable by syllable (ṃ = nasal hum). Tap a Pāli word for its meaning (PTS Pāli-English Dictionary); tap again to open it in the Pāli dictionary.

Verse: 123456789101112131415161718192021222324252627282930313233343536373839404142434445464748495051525354555657585960616263646566676869707172737475767778798081828384858687888990919293949596979899100101102103104105106107108109110111112113114115116117118119120121122123124125126127128129130131132133134135136137138139140141142143144145146147148149150151152153154155156157158159160 · Hide pronunciation

  1. 1

    मज्झिमmaj·jhi·ma निकायni·kā·ya 108

    Majjhima Nikāya 108

    Middle Discourses 108

  2. 2

    गोपकमोग्गल्लानसुत्तgo·pa·ka·mog·gal·lā·na·sut·ta

    Gopakamoggallānasutta

    With Moggallāna the Guardian

  3. 3

    एवंe·vaṃ मेme सुतं—su·taṃ

    Evaṁ me sutaṁ—

    So I have heard.

  4. 4

    एकंe·kaṃ समयंsa·ma·yaṃ आयस्माā·yas·mā आनन्दोā·nan·do राजगहेrā·ja·ga·he विहरतिvi·ha·ra·ti वेळुवनेve·ḷu·va·ne कलन्दकनिवापेka·lan·da·ka·ni·vā·pe अचिरपरिनिब्बुतेa·ci·ra·pa·ri·nib·bu·te भगवति।bha·ga·va·ti

    ekaṁ samayaṁ āyasmā ānando rājagahe viharati veḷuvane kalandakanivāpe aciraparinibbute bhagavati.

    At one time Venerable Ānanda was staying near Rājagaha in the Bamboo Grove, the squirrels’ feeding ground. It was not long after the Buddha had become fully quenched.

  5. 5

    तेनte·na खोkho पनpa·na समयेनsa·ma·ye·na राजाrā·jā मागधोmā·ga·dho अजातसत्तुa·jā·ta·sat·tu वेदेहिपुत्तोve·de·hi·put·to राजगहंrā·ja·ga·haṃ पटिसङ्खारापेतिpa·ṭi·saṅ·khā·rā·pe·ti रञ्ञोrañ·ño पज्जोतस्सpaj·jo·tas·sa आसङ्कमानो।ā·saṅ·ka·mā·no

    Tena kho pana samayena rājā māgadho ajātasattu vedehiputto rājagahaṁ paṭisaṅkhārāpeti rañño pajjotassa āsaṅkamāno.

    Now at that time King Ajātasattu of Magadha, son of the princess of Videha, being suspicious of King Pajjota, was having Rājagaha fortified.

  6. 6

    अथa·tha खोkho आयस्माā·yas·mā आनन्दोā·nan·do पुब्बण्हसमयंpub·baṇ·ha·sa·ma·yaṃ निवासेत्वाni·vā·set·vā पत्तचीवरमादायpat·ta·cī·va·ra·mā·dā·ya राजगहंrā·ja·ga·haṃ पिण्डायpiṇ·ḍā·ya पाविसि।pā·vi·si

    Atha kho āyasmā ānando pubbaṇhasamayaṁ nivāsetvā pattacīvaramādāya rājagahaṁ piṇḍāya pāvisi.

    Then Venerable Ānanda robed up in the morning and, taking his bowl and robe, entered Rājagaha for alms.

  7. 7

    अथa·tha खोkho आयस्मतोā·yas·ma·to आनन्दस्सā·nan·das·sa एतदहोसि:e·ta·da·ho·si

    Atha kho āyasmato ānandassa etadahosi:

    Then it occurred to him,

  8. 8

    “अतिप्पगोa·tip·pa·go खोkho तावtā·va राजगहेrā·ja·ga·he पिण्डायpiṇ·ḍā·ya चरितुं।ca·ri·tuṃ

    “atippago kho tāva rājagahe piṇḍāya carituṁ.

    “It’s too early to wander for alms in Rājagaha.

  9. 9

    यन्नूनाहंyan·nū·nā·haṃ येनye·na गोपकमोग्गल्लानस्सgo·pa·ka·mog·gal·lā·nas·sa ब्राह्मणस्सbrāh·ma·ṇas·sa कम्मन्तो,kam·man·to येनye·na गोपकमोग्गल्लानोgo·pa·ka·mog·gal·lā·no ब्राह्मणोbrāh·ma·ṇo तेनुपसङ्कमेय्यन्”ति।te·nu·pa·saṅ·ka·mey·yan

    Yannūnāhaṁ yena gopakamoggallānassa brāhmaṇassa kammanto, yena gopakamoggallāno brāhmaṇo tenupasaṅkameyyan”ti.

    Why don’t I go to see the brahmin Moggallāna the Guardian at his place of work?”

  10. 10

    अथa·tha खोkho आयस्माā·yas·mā आनन्दोā·nan·do येनye·na गोपकमोग्गल्लानस्सgo·pa·ka·mog·gal·lā·nas·sa ब्राह्मणस्सbrāh·ma·ṇas·sa कम्मन्तो,kam·man·to येनye·na गोपकमोग्गल्लानोgo·pa·ka·mog·gal·lā·no ब्राह्मणोbrāh·ma·ṇo तेनुपसङ्कमि।te·nu·pa·saṅ·ka·mi

    Atha kho āyasmā ānando yena gopakamoggallānassa brāhmaṇassa kammanto, yena gopakamoggallāno brāhmaṇo tenupasaṅkami.

    So that’s what he did.

  11. 11

    अद्दसाad·da·sā खोkho गोपकमोग्गल्लानोgo·pa·ka·mog·gal·lā·no ब्राह्मणोbrāh·ma·ṇo आयस्मन्तंā·yas·man·taṃ आनन्दंā·nan·daṃ दूरतोवdū·ra·to·va आगच्छन्तं।ā·gac·chan·taṃ

    Addasā kho gopakamoggallāno brāhmaṇo āyasmantaṁ ānandaṁ dūratova āgacchantaṁ.

    Moggallāna the Guardian saw Ānanda coming off in the distance

  12. 12

    दिस्वानdis·vā·na आयस्मन्तंā·yas·man·taṃ आनन्दंā·nan·daṃ एतदवोच:e·ta·da·vo·ca

    Disvāna āyasmantaṁ ānandaṁ etadavoca:

    and said to him,

  13. 13

    “एतुe·tu खोkho भवंbha·vaṃ आनन्दो।ā·nan·do

    “etu kho bhavaṁ ānando.

    “Come, worthy Ānanda!

  14. 14

    स्वागतंsvā·ga·taṃ भोतोbho·to आनन्दस्स।ā·nan·das·sa

    Svāgataṁ bhoto ānandassa.

    Welcome, worthy Ānanda!

  15. 15

    चिरस्संci·ras·saṃ खोkho भवंbha·vaṃ आनन्दोā·nan·do इमंi·maṃ परियायमकासिpa·ri·yā·ya·ma·kā·si यदिदंya·di·daṃ इधागमनाय।i·dhā·ga·ma·nā·ya

    Cirassaṁ kho bhavaṁ ānando imaṁ pariyāyamakāsi yadidaṁ idhāgamanāya.

    It’s been a long time since you took the opportunity to come here.

  16. 16

    निसीदतुni·sī·da·tu भवंbha·vaṃ आनन्दो,ā·nan·do इदमासनंi·da·mā·sa·naṃ पञ्ञत्तन्”ति।pañ·ñat·tan

    Nisīdatu bhavaṁ ānando, idamāsanaṁ paññattan”ti.

    Please, sir, sit down, here, a seat is ready.”

  17. 17

    निसीदिni·sī·di खोkho आयस्माā·yas·mā आनन्दोā·nan·do पञ्ञत्तेpañ·ñat·te आसने।ā·sa·ne

    Nisīdi kho āyasmā ānando paññatte āsane.

    Ānanda sat down on the seat spread out,

  18. 18

    गोपकमोग्गल्लानोपिgo·pa·ka·mog·gal·lā·no·pi खोkho ब्राह्मणोbrāh·ma·ṇo अञ्ञतरंañ·ña·ta·raṃ नीचंnī·caṃ आसनंā·sa·naṃ गहेत्वाga·het·vā एकमन्तंe·ka·man·taṃ निसीदि।ni·sī·di

    Gopakamoggallānopi kho brāhmaṇo aññataraṁ nīcaṁ āsanaṁ gahetvā ekamantaṁ nisīdi.

    while Moggallāna took a low seat and sat to one side.

  19. 19

    एकमन्तंe·ka·man·taṃ निसिन्नोni·sin·no खोkho गोपकमोग्गल्लानोgo·pa·ka·mog·gal·lā·no ब्राह्मणोbrāh·ma·ṇo आयस्मन्तंā·yas·man·taṃ आनन्दंā·nan·daṃ एतदवोच:e·ta·da·vo·ca

    Ekamantaṁ nisinno kho gopakamoggallāno brāhmaṇo āyasmantaṁ ānandaṁ etadavoca:

    Then he said to Ānanda,

  20. 20

    “अत्थिat·thi नुnu खो,kho भोbho आनन्द,ā·nan·da एकभिक्खुपिe·ka·bhik·khu·pi तेहिte·hi धम्मेहिdham·me·hi सब्बेनसब्बंsab·be·na·sab·baṃ सब्बथासब्बंsab·ba·thā·sab·baṃ समन्नागतोsa·man·nā·ga·to येहिye·hi धम्मेहिdham·me·hi समन्नागतोsa·man·nā·ga·to सोso भवंbha·vaṃ गोतमोgo·ta·mo अहोसिa·ho·si अरहंa·ra·haṃ सम्मासम्बुद्धो”ति?sam·mā·sam·bud·dho

    “atthi nu kho, bho ānanda, ekabhikkhupi tehi dhammehi sabbenasabbaṁ sabbathāsabbaṁ samannāgato yehi dhammehi samannāgato so bhavaṁ gotamo ahosi arahaṁ sammāsambuddho”ti?

    “Worthy Ānanda, is there even a single mendicant who has all the same qualities in each and every way as possessed by the worthy Gotama, the perfected one, the fully awakened Buddha?”

  21. 21

    “नत्थिnat·thi खो,kho ब्राह्मण,brāh·ma·ṇa एकभिक्खुपिe·ka·bhik·khu·pi तेहिte·hi धम्मेहिdham·me·hi सब्बेनसब्बंsab·be·na·sab·baṃ सब्बथासब्बंsab·ba·thā·sab·baṃ समन्नागतोsa·man·nā·ga·to येहिye·hi धम्मेहिdham·me·hi समन्नागतोsa·man·nā·ga·to सोso भगवाbha·ga·vā अहोसिa·ho·si अरहंa·ra·haṃ सम्मासम्बुद्धो।sam·mā·sam·bud·dho

    “Natthi kho, brāhmaṇa, ekabhikkhupi tehi dhammehi sabbenasabbaṁ sabbathāsabbaṁ samannāgato yehi dhammehi samannāgato so bhagavā ahosi arahaṁ sammāsambuddho.

    “No, brahmin, there is not.

  22. 22

    सोso हि,hi ब्राह्मण,brāh·ma·ṇa भगवाbha·ga·vā अनुप्पन्नस्सa·nup·pan·nas·sa मग्गस्सmag·gas·sa उप्पादेता,up·pā·de·tā असञ्जातस्सa·sañ·jā·tas·sa मग्गस्सmag·gas·sa सञ्जनेता,sañ·ja·ne·tā अनक्खातस्सa·nak·khā·tas·sa मग्गस्सmag·gas·sa अक्खाता,ak·khā·tā मग्गञ्ञू,mag·gañ·ñū मग्गविदू,mag·ga·vi·dū मग्गकोविदो;mag·ga·ko·vi·do

    So hi, brāhmaṇa, bhagavā anuppannassa maggassa uppādetā, asañjātassa maggassa sañjanetā, anakkhātassa maggassa akkhātā, maggaññū, maggavidū, maggakovido;

    For the Blessed One gave rise to the unarisen path, gave birth to the unborn path, and explained the unexplained path. He is the knower of the path, the discoverer of the path, the expert on the path.

  23. 23

    मग्गानुगाmag·gā·nu·gā चca पनpa·na एतरहिe·ta·ra·hi सावकाsā·va·kā विहरन्तिvi·ha·ran·ti पच्छाpac·chā समन्नागता”ति।sa·man·nā·ga·tā

    maggānugā ca pana etarahi sāvakā viharanti pacchā samannāgatā”ti.

    And now the disciples live following the path; they acquire it later.”

  24. 24

    अयञ्चa·yañ·ca हिदंhi·daṃ आयस्मतोā·yas·ma·to आनन्दस्सā·nan·das·sa गोपकमोग्गल्लानेनgo·pa·ka·mog·gal·lā·ne·na ब्राह्मणेनbrāh·ma·ṇe·na सद्धिंsad·dhiṃ अन्तराकथाan·ta·rā·ka·thā विप्पकताvip·pa·ka·tā अहोसि।a·ho·si

    Ayañca hidaṁ āyasmato ānandassa gopakamoggallānena brāhmaṇena saddhiṁ antarākathā vippakatā ahosi.

    But this conversation between Ānanda and Moggallāna the Guardian was left unfinished.

  25. 25

    अथa·tha खोkho वस्सकारोvas·sa·kā·ro ब्राह्मणोbrāh·ma·ṇo मगधमहामत्तोma·ga·dha·ma·hā·mat·to राजगहेrā·ja·ga·he कम्मन्तेkam·man·te अनुसञ्ञायमानोa·nu·sañ·ñā·ya·mā·no येनye·na गोपकमोग्गल्लानस्सgo·pa·ka·mog·gal·lā·nas·sa ब्राह्मणस्सbrāh·ma·ṇas·sa कम्मन्तो,kam·man·to येनायस्माye·nā·yas·mā आनन्दोā·nan·do तेनुपसङ्कमि;te·nu·pa·saṅ·ka·mi उपसङ्कमित्वाu·pa·saṅ·ka·mit·vā आयस्मताā·yas·ma·tā आनन्देनā·nan·de·na सद्धिंsad·dhiṃ सम्मोदि।sam·mo·di

    Atha kho vassakāro brāhmaṇo magadhamahāmatto rājagahe kammante anusaññāyamāno yena gopakamoggallānassa brāhmaṇassa kammanto, yenāyasmā ānando tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmatā ānandena saddhiṁ sammodi.

    For just then the brahmin Vassakāra, a chief minister of Magadha, while supervising the work at Rājagaha, approached Ānanda at Moggallāna’s place of work and exchanged greetings with him.

  26. 26

    सम्मोदनीयंsam·mo·da·nī·yaṃ कथंka·thaṃ सारणीयंsā·ra·ṇī·yaṃ वीतिसारेत्वाvī·ti·sā·ret·vā एकमन्तंe·ka·man·taṃ निसीदि।ni·sī·di एकमन्तंe·ka·man·taṃ निसिन्नोni·sin·no खोkho वस्सकारोvas·sa·kā·ro ब्राह्मणोbrāh·ma·ṇo मगधमहामत्तोma·ga·dha·ma·hā·mat·to आयस्मन्तंā·yas·man·taṃ आनन्दंā·nan·daṃ एतदवोच:e·ta·da·vo·ca

    Sammodanīyaṁ kathaṁ sāraṇīyaṁ vītisāretvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinno kho vassakāro brāhmaṇo magadhamahāmatto āyasmantaṁ ānandaṁ etadavoca:

    When the greetings and polite conversation were over, he sat down to one side and said to Ānanda,

  27. 27

    “कायkā·ya नुत्थ,nut·tha भोbho आनन्द,ā·nan·da एतरहिe·ta·ra·hi कथायka·thā·ya सन्निसिन्ना,san·ni·sin·nā काkā चca पनpa·na वोvo अन्तराकथाan·ta·rā·ka·thā विप्पकता”ति?vip·pa·ka·tā

    “kāya nuttha, bho ānanda, etarahi kathāya sannisinnā, kā ca pana vo antarākathā vippakatā”ti?

    “Worthy Ānanda, what were you sitting talking about just now? What conversation was left unfinished?”

  28. 28

    “इधi·dha मं,maṃ ब्राह्मण,brāh·ma·ṇa गोपकमोग्गल्लानोgo·pa·ka·mog·gal·lā·no ब्राह्मणोbrāh·ma·ṇo एवमाह:e·va·mā·ha

    “Idha maṁ, brāhmaṇa, gopakamoggallāno brāhmaṇo evamāha:

    So Ānanda told him of the conversation that they were having when Vassakāra arrived. Vassakāra said:

  29. 29

    ‘अत्थिat·thi नुnu खो,kho भोbho आनन्द,ā·nan·da एकभिक्खुपिe·ka·bhik·khu·pi तेहिte·hi धम्मेहिdham·me·hi सब्बेनसब्बंsab·be·na·sab·baṃ सब्बथासब्बंsab·ba·thā·sab·baṃ समन्नागतोsa·man·nā·ga·to येहिye·hi धम्मेहिdham·me·hi समन्नागतोsa·man·nā·ga·to सोso भवंbha·vaṃ गोतमोgo·ta·mo अहोसिa·ho·si अरहंa·ra·haṃ सम्मासम्बुद्धो’ति।sam·mā·sam·bud·dho

    ‘atthi nu kho, bho ānanda, ekabhikkhupi tehi dhammehi sabbenasabbaṁ sabbathāsabbaṁ samannāgato yehi dhammehi samannāgato so bhavaṁ gotamo ahosi arahaṁ sammāsambuddho’ti.

    (Pāli only)

  30. 30

    एवंe·vaṃ वुत्ते,vut·te अहं,a·haṃ ब्राह्मण,brāh·ma·ṇa गोपकमोग्गल्लानंgo·pa·ka·mog·gal·lā·naṃ ब्राह्मणंbrāh·ma·ṇaṃ एतदवोचं:e·ta·da·vo·caṃ

    Evaṁ vutte, ahaṁ, brāhmaṇa, gopakamoggallānaṁ brāhmaṇaṁ etadavocaṁ:

    (Pāli only)

  31. 31

    ‘नत्थिnat·thi खो,kho ब्राह्मण,brāh·ma·ṇa एकभिक्खुपिe·ka·bhik·khu·pi तेहिte·hi धम्मेहिdham·me·hi सब्बेनसब्बंsab·be·na·sab·baṃ सब्बथासब्बंsab·ba·thā·sab·baṃ समन्नागतोsa·man·nā·ga·to येहिye·hi धम्मेहिdham·me·hi समन्नागतोsa·man·nā·ga·to सोso भगवाbha·ga·vā अहोसिa·ho·si अरहंa·ra·haṃ सम्मासम्बुद्धो।sam·mā·sam·bud·dho

    ‘natthi kho, brāhmaṇa, ekabhikkhupi tehi dhammehi sabbenasabbaṁ sabbathāsabbaṁ samannāgato yehi dhammehi samannāgato so bhagavā ahosi arahaṁ sammāsambuddho.

    (Pāli only)

  32. 32

    सोso हि,hi ब्राह्मण,brāh·ma·ṇa भगवाbha·ga·vā अनुप्पन्नस्सa·nup·pan·nas·sa मग्गस्सmag·gas·sa उप्पादेता,up·pā·de·tā असञ्जातस्सa·sañ·jā·tas·sa मग्गस्सmag·gas·sa सञ्जनेता,sañ·ja·ne·tā अनक्खातस्सa·nak·khā·tas·sa मग्गस्सmag·gas·sa अक्खाता,ak·khā·tā मग्गञ्ञू,mag·gañ·ñū मग्गविदू,mag·ga·vi·dū मग्गकोविदो;mag·ga·ko·vi·do

    So hi, brāhmaṇa, bhagavā anuppannassa maggassa uppādetā, asañjātassa maggassa sañjanetā, anakkhātassa maggassa akkhātā, maggaññū, maggavidū, maggakovido;

    (Pāli only)

  33. 33

    मग्गानुगाmag·gā·nu·gā चca पनpa·na एतरहिe·ta·ra·hi सावकाsā·va·kā विहरन्तिvi·ha·ran·ti पच्छाpac·chā समन्नागता’ति।sa·man·nā·ga·tā

    maggānugā ca pana etarahi sāvakā viharanti pacchā samannāgatā’ti.

    (Pāli only)

  34. 34

    अयंa·yaṃ खोkho नो,no ब्राह्मण,brāh·ma·ṇa गोपकमोग्गल्लानेनgo·pa·ka·mog·gal·lā·ne·na ब्राह्मणेनbrāh·ma·ṇe·na सद्धिंsad·dhiṃ अन्तराकथाan·ta·rā·ka·thā विप्पकता।vip·pa·ka·tā

    Ayaṁ kho no, brāhmaṇa, gopakamoggallānena brāhmaṇena saddhiṁ antarākathā vippakatā.

    (Pāli only)

  35. 35

    अथa·tha त्वंtvaṃ अनुप्पत्तो”ति।a·nup·pat·to

    Atha tvaṁ anuppatto”ti.

    (Pāli only)

  36. 36

    “अत्थिat·thi नुnu खो,kho भोbho आनन्द,ā·nan·da एकभिक्खुपिe·ka·bhik·khu·pi तेनte·na भोताbho·tā गोतमेनgo·ta·me·na ठपितो:ṭha·pi·to

    “Atthi nu kho, bho ānanda, ekabhikkhupi tena bhotā gotamena ṭhapito:

    “Worthy Ānanda, is there even a single mendicant who was appointed by the worthy Gotama, saying:

  37. 37

    ‘अयंa·yaṃ वोvo ममच्चयेनma·mac·ca·ye·na पटिसरणंpa·ṭi·sa·ra·ṇaṃ भविस्सती’ति,bha·vis·sa·tī यंyaṃ तुम्हेtum·he एतरहिe·ta·ra·hi पटिपादेय्याथा”ति?pa·ṭi·pā·dey·yā·thā

    ‘ayaṁ vo mamaccayena paṭisaraṇaṁ bhavissatī’ti, yaṁ tumhe etarahi paṭipādeyyāthā”ti?

    ‘This one will be your refuge when I have passed away,’ to whom you would now turn?”

  38. 38

    “नत्थिnat·thi खो,kho ब्राह्मण,brāh·ma·ṇa एकभिक्खुपिe·ka·bhik·khu·pi तेनte·na भगवताbha·ga·va·tā जानताjā·na·tā पस्सताpas·sa·tā अरहताa·ra·ha·tā सम्मासम्बुद्धेनsam·mā·sam·bud·dhe·na ठपितो:ṭha·pi·to

    “Natthi kho, brāhmaṇa, ekabhikkhupi tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena ṭhapito:

    “No, there is not.”

  39. 39

    ‘अयंa·yaṃ वोvo ममच्चयेनma·mac·ca·ye·na पटिसरणंpa·ṭi·sa·ra·ṇaṃ भविस्सती’ति,bha·vis·sa·tī यंyaṃ मयंma·yaṃ एतरहिe·ta·ra·hi पटिपादेय्यामा”ति।pa·ṭi·pā·dey·yā·mā

    ‘ayaṁ vo mamaccayena paṭisaraṇaṁ bhavissatī’ti, yaṁ mayaṁ etarahi paṭipādeyyāmā”ti.

    (Pāli only)

  40. 40

    “अत्थिat·thi पन,pa·na भोbho आनन्द,ā·nan·da एकभिक्खुपिe·ka·bhik·khu·pi सङ्घेनsaṅ·ghe·na सम्मतो,sam·ma·to सम्बहुलेहिsam·ba·hu·le·hi थेरेहिthe·re·hi भिक्खूहिbhik·khū·hi ठपितो:ṭha·pi·to

    “Atthi pana, bho ānanda, ekabhikkhupi saṅghena sammato, sambahulehi therehi bhikkhūhi ṭhapito:

    “But is there even a single mendicant who has been elected to such a position by the Saṅgha and appointed by several senior mendicants?”

  41. 41

    ‘अयंa·yaṃ नोno भगवतोbha·ga·va·to अच्चयेनac·ca·ye·na पटिसरणंpa·ṭi·sa·ra·ṇaṃ भविस्सती’ति,bha·vis·sa·tī यंyaṃ तुम्हेtum·he एतरहिe·ta·ra·hi पटिपादेय्याथा”ति?pa·ṭi·pā·dey·yā·thā

    ‘ayaṁ no bhagavato accayena paṭisaraṇaṁ bhavissatī’ti, yaṁ tumhe etarahi paṭipādeyyāthā”ti?

    (Pāli only)

  42. 42

    “नत्थिnat·thi खो,kho ब्राह्मण,brāh·ma·ṇa एकभिक्खुपिe·ka·bhik·khu·pi सङ्घेनsaṅ·ghe·na सम्मतो,sam·ma·to सम्बहुलेहिsam·ba·hu·le·hi थेरेहिthe·re·hi भिक्खूहिbhik·khū·hi ठपितो:ṭha·pi·to

    “Natthi kho, brāhmaṇa, ekabhikkhupi saṅghena sammato, sambahulehi therehi bhikkhūhi ṭhapito:

    “No, there is not.”

  43. 43

    ‘अयंa·yaṃ नोno भगवतोbha·ga·va·to अच्चयेनac·ca·ye·na पटिसरणंpa·ṭi·sa·ra·ṇaṃ भविस्सती’ति,bha·vis·sa·tī यंyaṃ मयंma·yaṃ एतरहिe·ta·ra·hi पटिपादेय्यामा”ति।pa·ṭi·pā·dey·yā·mā

    ‘ayaṁ no bhagavato accayena paṭisaraṇaṁ bhavissatī’ti, yaṁ mayaṁ etarahi paṭipādeyyāmā”ti.

    (Pāli only)

  44. 44

    “एवंe·vaṃ अप्पटिसरणेap·pa·ṭi·sa·ra·ṇe चca पन,pa·na भोbho आनन्द,ā·nan·da कोko हेतुhe·tu सामग्गिया”ति?sā·mag·gi·yā

    “Evaṁ appaṭisaraṇe ca pana, bho ānanda, ko hetu sāmaggiyā”ti?

    “But since you lack a refuge, worthy Ānanda, what’s the reason for your harmony?”

  45. 45

    “नna खोkho मयं,ma·yaṃ ब्राह्मण,brāh·ma·ṇa अप्पटिसरणा;ap·pa·ṭi·sa·ra·ṇā

    “Na kho mayaṁ, brāhmaṇa, appaṭisaraṇā;

    “We don’t lack a refuge, brahmin,

  46. 46

    सप्पटिसरणाsap·pa·ṭi·sa·ra·ṇā मयं,ma·yaṃ ब्राह्मण;brāh·ma·ṇa

    sappaṭisaraṇā mayaṁ, brāhmaṇa;

    we have a refuge.

  47. 47

    धम्मप्पटिसरणा”ति।dham·map·pa·ṭi·sa·ra·ṇā

    dhammappaṭisaraṇā”ti.

    The teaching is our refuge.”

  48. 48

    “‘अत्थिat·thi नुnu खो,kho भोbho आनन्द,ā·nan·da एकभिक्खुपिe·ka·bhik·khu·pi तेनte·na भोताbho·tā गोतमेनgo·ta·me·na ठपितो—ṭha·pi·to

    “‘Atthi nu kho, bho ānanda, ekabhikkhupi tena bhotā gotamena ṭhapito—

    “But Worthy Ānanda, when asked whether there was even a single mendicant—either appointed by the worthy Gotama,

  49. 49

    अयंa·yaṃ वोvo ममच्चयेनma·mac·ca·ye·na पटिसरणंpa·ṭi·sa·ra·ṇaṃ भविस्सतीति,bha·vis·sa·tī·ti यंyaṃ तुम्हेtum·he एतरहिe·ta·ra·hi पटिपादेय्याथा’ति—pa·ṭi·pā·dey·yā·thā

    ayaṁ vo mamaccayena paṭisaraṇaṁ bhavissatīti, yaṁ tumhe etarahi paṭipādeyyāthā’ti—

    (Pāli only)

  50. 50

    इतिi·ti पुट्ठोpuṭ·ṭho समानोsa·mā·no ‘नत्थिnat·thi खो,kho ब्राह्मण,brāh·ma·ṇa एकभिक्खुपिe·ka·bhik·khu·pi तेनte·na भगवताbha·ga·va·tā जानताjā·na·tā पस्सताpas·sa·tā अरहताa·ra·ha·tā सम्मासम्बुद्धेनsam·mā·sam·bud·dhe·na ठपितो—ṭha·pi·to

    iti puṭṭho samāno ‘natthi kho, brāhmaṇa, ekabhikkhupi tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena ṭhapito—

    (Pāli only)

  51. 51

    अयंa·yaṃ वोvo ममच्चयेनma·mac·ca·ye·na पटिसरणंpa·ṭi·sa·ra·ṇaṃ भविस्सतीति,bha·vis·sa·tī·ti यंyaṃ मयंma·yaṃ एतरहिe·ta·ra·hi पटिपादेय्यामा’तिpa·ṭi·pā·dey·yā·mā वदेसि;va·de·si

    ayaṁ vo mamaccayena paṭisaraṇaṁ bhavissatīti, yaṁ mayaṁ etarahi paṭipādeyyāmā’ti vadesi;

    (Pāli only)

  52. 52

    ‘अत्थिat·thi पन,pa·na भोbho आनन्द,ā·nan·da एकभिक्खुपिe·ka·bhik·khu·pi सङ्घेनsaṅ·ghe·na सम्मतो,sam·ma·to सम्बहुलेहिsam·ba·hu·le·hi थेरेहिthe·re·hi भिक्खूहिbhik·khū·hi ठपितो—ṭha·pi·to

    ‘atthi pana, bho ānanda, ekabhikkhupi saṅghena sammato, sambahulehi therehi bhikkhūhi ṭhapito—

    or elected by the Saṅgha and appointed by several senior mendicants—

  53. 53

    अयंa·yaṃ नोno भगवतोbha·ga·va·to अच्चयेनac·ca·ye·na पटिसरणंpa·ṭi·sa·ra·ṇaṃ भविस्सतीति,bha·vis·sa·tī·ti यंyaṃ तुम्हेtum·he एतरहिe·ta·ra·hi पटिपादेय्याथा’ति—pa·ṭi·pā·dey·yā·thā

    ayaṁ no bhagavato accayena paṭisaraṇaṁ bhavissatīti, yaṁ tumhe etarahi paṭipādeyyāthā’ti—

    who serves as your refuge after the Buddha passed away, to whom you now turn,

  54. 54

    इतिi·ti पुट्ठोpuṭ·ṭho समानोsa·mā·no ‘नत्थिnat·thi खो,kho ब्राह्मण,brāh·ma·ṇa एकभिक्खुपिe·ka·bhik·khu·pi सङ्घेनsaṅ·ghe·na सम्मतो,sam·ma·to सम्बहुलेहिsam·ba·hu·le·hi थेरेहिthe·re·hi भिक्खूहिbhik·khū·hi ठपितो—ṭha·pi·to

    iti puṭṭho samāno ‘natthi kho, brāhmaṇa, ekabhikkhupi saṅghena sammato, sambahulehi therehi bhikkhūhi ṭhapito—

    you replied, ‘No, there is not.’

  55. 55

    अयंa·yaṃ नोno भगवतोbha·ga·va·to अच्चयेनac·ca·ye·na पटिसरणंpa·ṭi·sa·ra·ṇaṃ भविस्सतीति,bha·vis·sa·tī·ti यंyaṃ मयंma·yaṃ एतरहिe·ta·ra·hi पटिपादेय्यामा’ति—pa·ṭi·pā·dey·yā·mā

    ayaṁ no bhagavato accayena paṭisaraṇaṁ bhavissatīti, yaṁ mayaṁ etarahi paṭipādeyyāmā’ti—

    (Pāli only)

  56. 56

    वदेसि;va·de·si

    vadesi;

    (Pāli only)

  57. 57

    ‘एवंe·vaṃ अप्पटिसरणेap·pa·ṭi·sa·ra·ṇe चca पन,pa·na भोbho आनन्द,ā·nan·da कोko हेतुhe·tu सामग्गिया’तिsā·mag·gi·yā इतिi·ti पुट्ठोpuṭ·ṭho समानोsa·mā·no ‘नna खोkho मयं,ma·yaṃ ब्राह्मण,brāh·ma·ṇa अप्पटिसरणा;ap·pa·ṭi·sa·ra·ṇā

    ‘evaṁ appaṭisaraṇe ca pana, bho ānanda, ko hetu sāmaggiyā’ti iti puṭṭho samāno ‘na kho mayaṁ, brāhmaṇa, appaṭisaraṇā;

    But you say that the reason for your harmony is that you have

  58. 58

    सप्पटिसरणाsap·pa·ṭi·sa·ra·ṇā मयं,ma·yaṃ ब्राह्मण;brāh·ma·ṇa

    sappaṭisaraṇā mayaṁ, brāhmaṇa;

    (Pāli only)

  59. 59

    धम्मप्पटिसरणा’तिdham·map·pa·ṭi·sa·ra·ṇā वदेसि।va·de·si

    dhammappaṭisaraṇā’ti vadesi.

    the teaching as a refuge.

  60. 60

    इमस्सi·mas·sa पन,pa·na भोbho आनन्द,ā·nan·da भासितस्सbhā·si·tas·sa कथंka·thaṃ अत्थोat·tho दट्ठब्बो”ति?daṭ·ṭhab·bo

    Imassa pana, bho ānanda, bhāsitassa kathaṁ attho daṭṭhabbo”ti?

    How should I see the meaning of this statement?”

  61. 61

    “अत्थिat·thi खो,kho ब्राह्मण,brāh·ma·ṇa तेनte·na भगवताbha·ga·va·tā जानताjā·na·tā पस्सताpas·sa·tā अरहताa·ra·ha·tā सम्मासम्बुद्धेनsam·mā·sam·bud·dhe·na भिक्खूनंbhik·khū·naṃ सिक्खापदंsik·khā·pa·daṃ पञ्ञत्तं,pañ·ñat·taṃ पातिमोक्खंpā·ti·mok·khaṃ उद्दिट्ठं।ud·diṭ·ṭhaṃ

    “Atthi kho, brāhmaṇa, tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena bhikkhūnaṁ sikkhāpadaṁ paññattaṁ, pātimokkhaṁ uddiṭṭhaṁ.

    “The Blessed One, who knows and sees, the perfected one, the fully awakened Buddha laid down training rules and recited the monastic code for the mendicants.

  62. 62

    तेte मयंma·yaṃ तदहुपोसथेta·da·hu·po·sa·the यावतिकाyā·va·ti·kā एकंe·kaṃ गामखेत्तंgā·ma·khet·taṃ उपनिस्सायu·pa·nis·sā·ya विहरामvi·ha·rā·ma तेte सब्बेsab·be एकज्झंe·kaj·jhaṃ सन्निपताम;san·ni·pa·tā·ma

    Te mayaṁ tadahuposathe yāvatikā ekaṁ gāmakhettaṁ upanissāya viharāma te sabbe ekajjhaṁ sannipatāma;

    On the day of the sabbath all of us who live in dependence on one village district gather together as one.

  63. 63

    सन्निपतित्वाsan·ni·pa·tit·vā यस्सyas·sa तंtaṃ पवत्ततिpa·vat·ta·ti तंtaṃ अज्झेसाम।aj·jhe·sā·ma

    sannipatitvā yassa taṁ pavattati taṁ ajjhesāma.

    We invite one who transmits the code to recite it.

  64. 64

    तस्मिञ्चेtas·miñ·ce भञ्ञमानेbhañ·ña·mā·ne होतिho·ti भिक्खुस्सbhik·khus·sa आपत्तिā·pat·ti होतिho·ti वीतिक्कमोvī·tik·ka·mo तंtaṃ मयंma·yaṃ यथाधम्मंya·thā·dham·maṃ यथानुसिट्ठंya·thā·nu·siṭ·ṭhaṃ कारेमाति।kā·re·mā·ti

    Tasmiñce bhaññamāne hoti bhikkhussa āpatti hoti vītikkamo taṁ mayaṁ yathādhammaṁ yathānusiṭṭhaṁ kāremāti.

    If anyone remembers an offense or transgression while they’re reciting, we make them act in line with the teaching and in line with the instructions.

  65. 65

    नna किरki·ra नोno भवन्तोbha·van·to कारेन्ति;kā·ren·ti

    Na kira no bhavanto kārenti;

    It’s not the good fellows who make us act,

  66. 66

    धम्मोdham·mo नोno कारेति”।kā·re·ti

    dhammo no kāreti”.

    it’s the teaching that makes us act.”

  67. 67

    “अत्थिat·thi नुnu खो,kho भोbho आनन्द,ā·nan·da एकभिक्खुपिe·ka·bhik·khu·pi यंyaṃ तुम्हेtum·he एतरहिe·ta·ra·hi सक्करोथsak·ka·ro·tha गरुंga·ruṃ करोथka·ro·tha मानेथmā·ne·tha पूजेथ;pū·je·tha सक्कत्वाsak·kat·vā गरुंga·ruṃ कत्वाkat·vā उपनिस्सायu·pa·nis·sā·ya विहरथा”ति?vi·ha·ra·thā

    “Atthi nu kho, bho ānanda, ekabhikkhupi yaṁ tumhe etarahi sakkarotha garuṁ karotha mānetha pūjetha; sakkatvā garuṁ katvā upanissāya viharathā”ti?

    “Worthy Ānanda, is there even a single mendicant who you honor, respect, revere, venerate, and rely on?”

  68. 68

    “नत्थिnat·thi खो,kho ब्राह्मण,brāh·ma·ṇa एकभिक्खुपिe·ka·bhik·khu·pi यंyaṃ मयंma·yaṃ एतरहिe·ta·ra·hi सक्करोमsak·ka·ro·ma गरुंga·ruṃ करोमka·ro·ma मानेमmā·ne·ma पूजेम;pū·je·ma सक्कत्वाsak·kat·vā गरुंga·ruṃ कत्वाkat·vā उपनिस्सायu·pa·nis·sā·ya विहरामा”ति।vi·ha·rā·mā

    “Natthi kho, brāhmaṇa, ekabhikkhupi yaṁ mayaṁ etarahi sakkaroma garuṁ karoma mānema pūjema; sakkatvā garuṁ katvā upanissāya viharāmā”ti.

    “There is not, brahmin.”

  69. 69

    “‘अत्थिat·thi नुnu खो,kho भोbho आनन्द,ā·nan·da एकभिक्खुपिe·ka·bhik·khu·pi तेनte·na भोताbho·tā गोतमेनgo·ta·me·na ठपितो—ṭha·pi·to

    “‘Atthi nu kho, bho ānanda, ekabhikkhupi tena bhotā gotamena ṭhapito—

    “Worthy Ānanda, when asked whether there was even a single mendicant—either appointed by the worthy Gotama,

  70. 70

    अयंa·yaṃ वोvo ममच्चयेनma·mac·ca·ye·na पटिसरणंpa·ṭi·sa·ra·ṇaṃ भविस्सतीतिbha·vis·sa·tī·ti यंyaṃ तुम्हेtum·he एतरहिe·ta·ra·hi पटिपादेय्याथा’ति—pa·ṭi·pā·dey·yā·thā

    ayaṁ vo mamaccayena paṭisaraṇaṁ bhavissatīti yaṁ tumhe etarahi paṭipādeyyāthā’ti—

    (Pāli only)

  71. 71

    इतिi·ti पुट्ठोpuṭ·ṭho समानोsa·mā·no ‘नत्थिnat·thi खो,kho ब्राह्मण,brāh·ma·ṇa एकभिक्खुपिe·ka·bhik·khu·pi तेनte·na भगवताbha·ga·va·tā जानताjā·na·tā पस्सताpas·sa·tā अरहताa·ra·ha·tā सम्मासम्बुद्धेनsam·mā·sam·bud·dhe·na ठपितो—ṭha·pi·to

    iti puṭṭho samāno ‘natthi kho, brāhmaṇa, ekabhikkhupi tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena ṭhapito—

    (Pāli only)

  72. 72

    अयंa·yaṃ वोvo ममच्चयेनma·mac·ca·ye·na पटिसरणंpa·ṭi·sa·ra·ṇaṃ भविस्सतीतिbha·vis·sa·tī·ti यंyaṃ मयंma·yaṃ एतरहिe·ta·ra·hi पटिपादेय्यामा’तिpa·ṭi·pā·dey·yā·mā वदेसि;va·de·si

    ayaṁ vo mamaccayena paṭisaraṇaṁ bhavissatīti yaṁ mayaṁ etarahi paṭipādeyyāmā’ti vadesi;

    (Pāli only)

  73. 73

    ‘अत्थिat·thi पन,pa·na भोbho आनन्द,ā·nan·da एकभिक्खुपिe·ka·bhik·khu·pi सङ्घेनsaṅ·ghe·na सम्मतो,sam·ma·to सम्बहुलेहिsam·ba·hu·le·hi थेरेहिthe·re·hi भिक्खूहिbhik·khū·hi ठपितो—ṭha·pi·to

    ‘atthi pana, bho ānanda, ekabhikkhupi saṅghena sammato, sambahulehi therehi bhikkhūhi ṭhapito—

    or elected by the Saṅgha and appointed by several senior mendicants—

  74. 74

    अयंa·yaṃ नोno भगवतोbha·ga·va·to अच्चयेनac·ca·ye·na पटिसरणंpa·ṭi·sa·ra·ṇaṃ भविस्सतीतिbha·vis·sa·tī·ti यंyaṃ तुम्हेtum·he एतरहिe·ta·ra·hi पटिपादेय्याथा’ति—pa·ṭi·pā·dey·yā·thā

    ayaṁ no bhagavato accayena paṭisaraṇaṁ bhavissatīti yaṁ tumhe etarahi paṭipādeyyāthā’ti—

    who serves as your refuge after the Buddha passed away, to whom you now turn,

  75. 75

    इतिi·ti पुट्ठोpuṭ·ṭho समानोsa·mā·no ‘नत्थिnat·thi खो,kho ब्राह्मण,brāh·ma·ṇa एकभिक्खुपिe·ka·bhik·khu·pi सङ्घेनsaṅ·ghe·na सम्मतो,sam·ma·to सम्बहुलेहिsam·ba·hu·le·hi थेरेहिthe·re·hi भिक्खूहिbhik·khū·hi ठपितो—ṭha·pi·to

    iti puṭṭho samāno ‘natthi kho, brāhmaṇa, ekabhikkhupi saṅghena sammato, sambahulehi therehi bhikkhūhi ṭhapito—

    you replied, ‘No, there is not.’

  76. 76

    अयंa·yaṃ नोno भगवतोbha·ga·va·to अच्चयेनac·ca·ye·na पटिसरणंpa·ṭi·sa·ra·ṇaṃ भविस्सतीतिbha·vis·sa·tī·ti यंyaṃ मयंma·yaṃ एतरहिe·ta·ra·hi पटिपादेय्यामा’तिpa·ṭi·pā·dey·yā·mā वदेसि;va·de·si

    ayaṁ no bhagavato accayena paṭisaraṇaṁ bhavissatīti yaṁ mayaṁ etarahi paṭipādeyyāmā’ti vadesi;

    (Pāli only)

  77. 77

    ‘अत्थिat·thi नुnu खो,kho भोbho आनन्द,ā·nan·da एकभिक्खुपिe·ka·bhik·khu·pi यंyaṃ तुम्हेtum·he एतरहिe·ta·ra·hi सक्करोथsak·ka·ro·tha गरुंga·ruṃ करोथka·ro·tha मानेथmā·ne·tha पूजेथ;pū·je·tha सक्कत्वाsak·kat·vā गरुंga·ruṃ कत्वाkat·vā उपनिस्सायu·pa·nis·sā·ya विहरथा’ति—vi·ha·ra·thā

    ‘atthi nu kho, bho ānanda, ekabhikkhupi yaṁ tumhe etarahi sakkarotha garuṁ karotha mānetha pūjetha; sakkatvā garuṁ katvā upanissāya viharathā’ti—

    And when asked whether there is even a single mendicant who you honor, respect, revere, venerate, and rely on,

  78. 78

    इतिi·ti पुट्ठोpuṭ·ṭho समानोsa·mā·no ‘नत्थिnat·thi खो,kho ब्राह्मण,brāh·ma·ṇa एकभिक्खुपिe·ka·bhik·khu·pi यंyaṃ मयंma·yaṃ एतरहिe·ta·ra·hi सक्करोमsak·ka·ro·ma गरुंga·ruṃ करोमka·ro·ma मानेमmā·ne·ma पूजेम;pū·je·ma सक्कत्वाsak·kat·vā गरुंga·ruṃ कत्वाkat·vā उपनिस्सायu·pa·nis·sā·ya विहरामा’तिvi·ha·rā·mā वदेसि।va·de·si

    iti puṭṭho samāno ‘natthi kho, brāhmaṇa, ekabhikkhupi yaṁ mayaṁ etarahi sakkaroma garuṁ karoma mānema pūjema; sakkatvā garuṁ katvā upanissāya viharāmā’ti vadesi.

    you replied, ‘There is not.’

  79. 79

    इमस्सi·mas·sa पन,pa·na भोbho आनन्द,ā·nan·da भासितस्सbhā·si·tas·sa कथंka·thaṃ अत्थोat·tho दट्ठब्बो”ति?daṭ·ṭhab·bo

    Imassa pana, bho ānanda, bhāsitassa kathaṁ attho daṭṭhabbo”ti?

    How should I see the meaning of this statement?”

  80. 80

    “अत्थिat·thi खो,kho ब्राह्मण,brāh·ma·ṇa तेनte·na भगवताbha·ga·va·tā जानताjā·na·tā पस्सताpas·sa·tā अरहताa·ra·ha·tā सम्मासम्बुद्धेनsam·mā·sam·bud·dhe·na दसda·sa पसादनीयाpa·sā·da·nī·yā धम्माdham·mā अक्खाता।ak·khā·tā

    “Atthi kho, brāhmaṇa, tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena dasa pasādanīyā dhammā akkhātā.

    “There are ten inspiring things explained by the Blessed One, who knows and sees, the perfected one, the fully awakened Buddha.

  81. 81

    यस्मिंyas·miṃ नोno इमेi·me धम्माdham·mā संविज्जन्तिsaṃ·vij·jan·ti तंtaṃ मयंma·yaṃ एतरहिe·ta·ra·hi सक्करोमsak·ka·ro·ma गरुंga·ruṃ करोमka·ro·ma मानेमmā·ne·ma पूजेम;pū·je·ma सक्कत्वाsak·kat·vā गरुंga·ruṃ कत्वाkat·vā उपनिस्सायu·pa·nis·sā·ya विहराम।vi·ha·rā·ma

    Yasmiṁ no ime dhammā saṁvijjanti taṁ mayaṁ etarahi sakkaroma garuṁ karoma mānema pūjema; sakkatvā garuṁ katvā upanissāya viharāma.

    We honor anyone in whom these things are found.

  82. 82

    कतमेka·ta·me दस?da·sa

    Katame dasa?

    What ten?

  83. 83

    इध,i·dha ब्राह्मण,brāh·ma·ṇa भिक्खुbhik·khu सीलवाsī·la·vā होति,ho·ti पातिमोक्खसंवरसंवुतोpā·ti·mok·kha·saṃ·va·ra·saṃ·vu·to विहरतिvi·ha·ra·ti आचारगोचरसम्पन्नो,ā·cā·ra·go·ca·ra·sam·pan·no अणुमत्तेसुa·ṇu·mat·te·su वज्जेसुvaj·je·su भयदस्सावी,bha·ya·das·sā·vī समादायsa·mā·dā·ya सिक्खतिsik·kha·ti सिक्खापदेसु।sik·khā·pa·de·su

    Idha, brāhmaṇa, bhikkhu sīlavā hoti, pātimokkhasaṁvarasaṁvuto viharati ācāragocarasampanno, aṇumattesu vajjesu bhayadassāvī, samādāya sikkhati sikkhāpadesu.

    It’s when a mendicant is ethical, restrained in the monastic code, conducting themselves well and resorting for alms in suitable places. Seeing danger in the slightest fault, they keep the rules they’ve undertaken.

  84. 84

    बहुस्सुतोba·hus·su·to होतिho·ti सुतधरोsu·ta·dha·ro सुतसन्निचयो।su·ta·san·ni·ca·yo

    Bahussuto hoti sutadharo sutasannicayo.

    They’re very learned, remembering and keeping what they’ve learned.

  85. 85

    येye तेte धम्माdham·mā आदिकल्याणा,ā·di·kal·yā·ṇā मज्झेकल्याणा,maj·jhe·kal·yā·ṇā परियोसानकल्याणा,pa·ri·yo·sā·na·kal·yā·ṇā सात्थं,sāt·thaṃ सब्यञ्जनं,sab·yañ·ja·naṃ केवलपरिपुण्णंke·va·la·pa·ri·puṇ·ṇaṃ परिसुद्धंpa·ri·sud·dhaṃ ब्रह्मचरियंbrah·ma·ca·ri·yaṃ अभिवदन्तिa·bhi·va·dan·ti तथारूपास्सta·thā·rū·pās·sa धम्माdham·mā बहुस्सुताba·hus·su·tā होन्तिhon·ti धाताdhā·tā वचसाva·ca·sā परिचिताpa·ri·ci·tā मनसानुपेक्खिताma·na·sā·nu·pek·khi·tā दिट्ठियाdiṭ·ṭhi·yā सुप्पटिविद्धा।sup·pa·ṭi·vid·dhā

    Ye te dhammā ādikalyāṇā, majjhekalyāṇā, pariyosānakalyāṇā, sātthaṁ, sabyañjanaṁ, kevalaparipuṇṇaṁ parisuddhaṁ brahmacariyaṁ abhivadanti tathārūpāssa dhammā bahussutā honti dhātā vacasā paricitā manasānupekkhitā diṭṭhiyā suppaṭividdhā.

    These teachings are good in the beginning, good in the middle, and good in the end, meaningful and well-phrased, describing a spiritual practice that’s entirely full and pure. They are very learned in such teachings, remembering them, rehearsing them, mentally scrutinizing them, and penetrating them theoretically.

  86. 86

    सन्तुट्ठोsan·tuṭ·ṭho होतिho·ti चीवरपिण्डपातसेनासनगिलानप्पच्चयभेसज्जपरिक्खारेहि।cī·va·ra·piṇ·ḍa·pā·ta·se·nā·sa·na·gi·lā·nap·pac·ca·ya·bhe·saj·ja·pa·rik·khā·re·hi

    Santuṭṭho hoti cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānappaccayabhesajjaparikkhārehi.

    They’re content with robes, almsfood, lodgings, and medicines and supplies for the sick.

  87. 87

    चतुन्नंca·tun·naṃ झानानंjhā·nā·naṃ आभिचेतसिकानंā·bhi·ce·ta·si·kā·naṃ दिट्ठधम्मसुखविहारानंdiṭ·ṭha·dham·ma·su·kha·vi·hā·rā·naṃ निकामलाभीni·kā·ma·lā·bhī होतिho·ti अकिच्छलाभीa·kic·cha·lā·bhī अकसिरलाभी।a·ka·si·ra·lā·bhī

    Catunnaṁ jhānānaṁ ābhicetasikānaṁ diṭṭhadhammasukhavihārānaṁ nikāmalābhī hoti akicchalābhī akasiralābhī.

    They get the four absorptions—blissful meditations in this life that belong to the higher mind—when they want, without trouble or difficulty.

  88. 88

    अनेकविहितंa·ne·ka·vi·hi·taṃ इद्धिविधंid·dhi·vi·dhaṃ पच्चनुभोति—एकोपिpac·ca·nu·bho·ti हुत्वाhut·vā बहुधाba·hu·dhā होति,ho·ti बहुधापिba·hu·dhā·pi हुत्वाhut·vā एकोe·ko होति;ho·ti आविभावंā·vi·bhā·vaṃ तिरोभावं;ti·ro·bhā·vaṃ तिरोकुट्टंti·ro·kuṭ·ṭaṃ तिरोपाकारंti·ro·pā·kā·raṃ तिरोपब्बतंti·ro·pab·ba·taṃ असज्जमानोa·saj·ja·mā·no गच्छति,gac·cha·ti सेय्यथापिsey·ya·thā·pi आकासे;ā·kā·se पथवियापिpa·tha·vi·yā·pi उम्मुज्जनिमुज्जंum·muj·ja·ni·muj·jaṃ करोति,ka·ro·ti सेय्यथापिsey·ya·thā·pi उदके;u·da·ke उदकेपिu·da·ke·pi अभिज्जमानेa·bhij·ja·mā·ne गच्छति,gac·cha·ti सेय्यथापिsey·ya·thā·pi पथवियं;pa·tha·vi·yaṃ आकासेपिā·kā·se·pi पल्लङ्केनpal·laṅ·ke·na कमति,ka·ma·ti सेय्यथापिsey·ya·thā·pi पक्खीpak·khī सकुणो;sa·ku·ṇo इमेपिi·me·pi चन्दिमसूरियेcan·di·ma·sū·ri·ye एवंमहिद्धिकेe·vaṃ·ma·hid·dhi·ke एवंमहानुभावेe·vaṃ·ma·hā·nu·bhā·ve पाणिनाpā·ṇi·nā परिमसतिpa·ri·ma·sa·ti परिमज्जति,pa·ri·maj·ja·ti यावyā·va ब्रह्मलोकापिbrah·ma·lo·kā·pi कायेनkā·ye·na वसंva·saṃ वत्तेति।vat·te·ti

    Anekavihitaṁ iddhividhaṁ paccanubhoti—ekopi hutvā bahudhā hoti, bahudhāpi hutvā eko hoti; āvibhāvaṁ tirobhāvaṁ; tirokuṭṭaṁ tiropākāraṁ tiropabbataṁ asajjamāno gacchati, seyyathāpi ākāse; pathaviyāpi ummujjanimujjaṁ karoti, seyyathāpi udake; udakepi abhijjamāne gacchati, seyyathāpi pathaviyaṁ; ākāsepi pallaṅkena kamati, seyyathāpi pakkhī sakuṇo; imepi candimasūriye evaṁmahiddhike evaṁmahānubhāve pāṇinā parimasati parimajjati, yāva brahmalokāpi kāyena vasaṁ vatteti.

    They wield the many kinds of psychic power: multiplying themselves and becoming one again; materializing and dematerializing; going unobstructed through a wall, a rampart, or a mountain as if through space; diving in and out of the earth as if it were water; walking on water as if it were earth; flying cross-legged through the sky like a bird; touching and stroking with the hand the sun and moon, so mighty and powerful. They control the body as far as the realm of divinity.

  89. 89

    दिब्बायdib·bā·ya सोतधातुयाso·ta·dhā·tu·yā विसुद्धायvi·sud·dhā·ya अतिक्कन्तमानुसिकायa·tik·kan·ta·mā·nu·si·kā·ya उभोu·bho सद्देsad·de सुणाति—दिब्बेsu·ṇā·ti चca मानुसेmā·nu·se च,ca येye दूरेdū·re सन्तिकेsan·ti·ke च।ca

    Dibbāya sotadhātuyā visuddhāya atikkantamānusikāya ubho sadde suṇāti—dibbe ca mānuse ca, ye dūre santike ca.

    With clairaudience that is purified and superhuman, they hear both kinds of sounds, human and heavenly, whether near or far.

  90. 90

    परसत्तानंpa·ra·sat·tā·naṃ परपुग्गलानंpa·ra·pug·ga·lā·naṃ चेतसाce·ta·sā चेतोce·to परिच्चpa·ric·ca पजानाति।pa·jā·nā·ti

    Parasattānaṁ parapuggalānaṁ cetasā ceto paricca pajānāti.

    They understand the minds of other beings and individuals, having encompassed them with their own mind.

  91. 91

    सरागंsa·rā·gaṃ वाvā चित्तंcit·taṃ ‘सरागंsa·rā·gaṃ चित्तन्’तिcit·tan पजानाति,pa·jā·nā·ti

    Sarāgaṁ vā cittaṁ ‘sarāgaṁ cittan’ti pajānāti,

    They understand mind with greed as ‘mind with greed’,

  92. 92

    वीतरागंvī·ta·rā·gaṃ वाvā चित्तंcit·taṃ ‘वीतरागंvī·ta·rā·gaṃ चित्तन्’तिcit·tan पजानाति,pa·jā·nā·ti

    vītarāgaṁ vā cittaṁ ‘vītarāgaṁ cittan’ti pajānāti,

    and mind without greed as ‘mind without greed’.

  93. 93

    सदोसंsa·do·saṃ वाvā चित्तंcit·taṃ ‘सदोसंsa·do·saṃ चित्तन्’तिcit·tan पजानाति,pa·jā·nā·ti

    sadosaṁ vā cittaṁ ‘sadosaṁ cittan’ti pajānāti,

    They understand mind with hate …

  94. 94

    वीतदोसंvī·ta·do·saṃ वाvā चित्तंcit·taṃ ‘वीतदोसंvī·ta·do·saṃ चित्तन्’तिcit·tan पजानाति,pa·jā·nā·ti

    vītadosaṁ vā cittaṁ ‘vītadosaṁ cittan’ti pajānāti,

    mind without hate …

  95. 95

    समोहंsa·mo·haṃ वाvā चित्तंcit·taṃ ‘समोहंsa·mo·haṃ चित्तन्’तिcit·tan पजानाति,pa·jā·nā·ti

    samohaṁ vā cittaṁ ‘samohaṁ cittan’ti pajānāti,

    mind with delusion …

  96. 96

    वीतमोहंvī·ta·mo·haṃ वाvā चित्तंcit·taṃ ‘वीतमोहंvī·ta·mo·haṃ चित्तन्’तिcit·tan पजानाति,pa·jā·nā·ti

    vītamohaṁ vā cittaṁ ‘vītamohaṁ cittan’ti pajānāti,

    mind without delusion …

  97. 97

    सङ्खित्तंsaṅ·khit·taṃ वाvā चित्तंcit·taṃ ‘सङ्खित्तंsaṅ·khit·taṃ चित्तन्’तिcit·tan पजानाति,pa·jā·nā·ti

    saṅkhittaṁ vā cittaṁ ‘saṅkhittaṁ cittan’ti pajānāti,

    constricted mind …

  98. 98

    विक्खित्तंvik·khit·taṃ वाvā चित्तंcit·taṃ ‘विक्खित्तंvik·khit·taṃ चित्तन्’तिcit·tan पजानाति,pa·jā·nā·ti

    vikkhittaṁ vā cittaṁ ‘vikkhittaṁ cittan’ti pajānāti,

    scattered mind …

  99. 99

    महग्गतंma·hag·ga·taṃ वाvā चित्तंcit·taṃ ‘महग्गतंma·hag·ga·taṃ चित्तन्’तिcit·tan पजानाति,pa·jā·nā·ti

    mahaggataṁ vā cittaṁ ‘mahaggataṁ cittan’ti pajānāti,

    expansive mind …

  100. 100

    अमहग्गतंa·ma·hag·ga·taṃ वाvā चित्तंcit·taṃ ‘अमहग्गतंa·ma·hag·ga·taṃ चित्तन्’तिcit·tan पजानाति,pa·jā·nā·ti

    amahaggataṁ vā cittaṁ ‘amahaggataṁ cittan’ti pajānāti,

    unexpansive mind …

  101. 101

    सउत्तरंsa·ut·ta·raṃ वाvā चित्तंcit·taṃ ‘सउत्तरंsa·ut·ta·raṃ चित्तन्’तिcit·tan पजानाति,pa·jā·nā·ti

    sauttaraṁ vā cittaṁ ‘sauttaraṁ cittan’ti pajānāti,

    mind that is not supreme …

  102. 102

    अनुत्तरंa·nut·ta·raṃ वाvā चित्तंcit·taṃ ‘अनुत्तरंa·nut·ta·raṃ चित्तन्’तिcit·tan पजानाति,pa·jā·nā·ti

    anuttaraṁ vā cittaṁ ‘anuttaraṁ cittan’ti pajānāti,

    mind that is supreme …

  103. 103

    समाहितंsa·mā·hi·taṃ वाvā चित्तंcit·taṃ ‘समाहितंsa·mā·hi·taṃ चित्तन्’तिcit·tan पजानाति,pa·jā·nā·ti

    samāhitaṁ vā cittaṁ ‘samāhitaṁ cittan’ti pajānāti,

    mind immersed in samādhi …

  104. 104

    असमाहितंa·sa·mā·hi·taṃ वाvā चित्तंcit·taṃ ‘असमाहितंa·sa·mā·hi·taṃ चित्तन्’तिcit·tan पजानाति,pa·jā·nā·ti

    asamāhitaṁ vā cittaṁ ‘asamāhitaṁ cittan’ti pajānāti,

    mind not immersed in samādhi …

  105. 105

    विमुत्तंvi·mut·taṃ वाvā चित्तंcit·taṃ ‘विमुत्तंvi·mut·taṃ चित्तन्’तिcit·tan पजानाति,pa·jā·nā·ti

    vimuttaṁ vā cittaṁ ‘vimuttaṁ cittan’ti pajānāti,

    freed mind …

  106. 106

    अविमुत्तंa·vi·mut·taṃ वाvā चित्तंcit·taṃ ‘अविमुत्तंa·vi·mut·taṃ चित्तन्’तिcit·tan पजानाति।pa·jā·nā·ti

    avimuttaṁ vā cittaṁ ‘avimuttaṁ cittan’ti pajānāti.

    They understand unfreed mind as ‘unfreed mind’.

  107. 107

    अनेकविहितंa·ne·ka·vi·hi·taṃ पुब्बेनिवासंpub·be·ni·vā·saṃ अनुस्सरति,a·nus·sa·ra·ti सेय्यथिदं—एकम्पिsey·ya·thi·daṃ जातिंjā·tiṃ द्वेपिdve·pi जातियोjā·ti·yo तिस्सोपिtis·so·pi जातियोjā·ti·yo चतस्सोपिca·tas·so·pi जातियोjā·ti·yo पञ्चपिpañ·ca·pi जातियोjā·ti·yo दसपिda·sa·pi जातियोjā·ti·yo वीसम्पिvī·sam·pi जातियोjā·ti·yo तिंसम्पिtiṃ·sam·pi जातियोjā·ti·yo चत्तारीसम्पिcat·tā·rī·sam·pi जातियोjā·ti·yo पञ्ञासम्पिpañ·ñā·sam·pi जातियोjā·ti·yo जातिसतम्पिjā·ti·sa·tam·pi जातिसहस्सम्पिjā·ti·sa·has·sam·pi जातिसतसहस्सम्पिjā·ti·sa·ta·sa·has·sam·pi अनेकेपिa·ne·ke·pi संवट्टकप्पेsaṃ·vaṭ·ṭa·kap·pe अनेकेपिa·ne·ke·pi विवट्टकप्पेvi·vaṭ·ṭa·kap·pe अनेकेपिa·ne·ke·pi संवट्टविवट्टकप्पे:saṃ·vaṭ·ṭa·vi·vaṭ·ṭa·kap·pe ‘अमुत्रासिंa·mut·rā·siṃ एवंनामोe·vaṃ·nā·mo एवङ्गोत्तोe·vaṅ·got·to एवंवण्णोe·vaṃ·vaṇ·ṇo एवमाहारोe·va·mā·hā·ro एवंसुखदुक्खप्पटिसंवेदीe·vaṃ·su·kha·duk·khap·pa·ṭi·saṃ·ve·dī एवमायुपरियन्तो,e·va·mā·yu·pa·ri·yan·to सोso ततोta·to चुतोcu·to अमुत्रa·mut·ra उदपादिं;u·da·pā·diṃ तत्रापासिंtat·rā·pā·siṃ एवंनामोe·vaṃ·nā·mo एवङ्गोत्तोe·vaṅ·got·to एवंवण्णोe·vaṃ·vaṇ·ṇo एवमाहारोe·va·mā·hā·ro एवंसुखदुक्खप्पटिसंवेदीe·vaṃ·su·kha·duk·khap·pa·ṭi·saṃ·ve·dī एवमायुपरियन्तो,e·va·mā·yu·pa·ri·yan·to सोso ततोta·to चुतोcu·to इधूपपन्नो’ति।i·dhū·pa·pan·no इतिi·ti साकारंsā·kā·raṃ सउद्देसंsa·ud·de·saṃ अनेकविहितंa·ne·ka·vi·hi·taṃ पुब्बेनिवासंpub·be·ni·vā·saṃ अनुस्सरति।a·nus·sa·ra·ti

    Anekavihitaṁ pubbenivāsaṁ anussarati, seyyathidaṁ—ekampi jātiṁ dvepi jātiyo tissopi jātiyo catassopi jātiyo pañcapi jātiyo dasapi jātiyo vīsampi jātiyo tiṁsampi jātiyo cattārīsampi jātiyo paññāsampi jātiyo jātisatampi jātisahassampi jātisatasahassampi anekepi saṁvaṭṭakappe anekepi vivaṭṭakappe anekepi saṁvaṭṭavivaṭṭakappe: ‘amutrāsiṁ evaṁnāmo evaṅgotto evaṁvaṇṇo evamāhāro evaṁsukhadukkhappaṭisaṁvedī evamāyupariyanto, so tato cuto amutra udapādiṁ; tatrāpāsiṁ evaṁnāmo evaṅgotto evaṁvaṇṇo evamāhāro evaṁsukhadukkhappaṭisaṁvedī evamāyupariyanto, so tato cuto idhūpapanno’ti. Iti sākāraṁ sauddesaṁ anekavihitaṁ pubbenivāsaṁ anussarati.

    They recollect many kinds of past lives. That is: one, two, three, four, five, ten, twenty, thirty, forty, fifty, a hundred, a thousand, a hundred thousand rebirths; many eons of the world contracting, many eons of the world expanding, many eons of the world contracting and expanding. They remember: ‘There, I was named this, my clan was that, I looked like this, and that was my food. This was how I felt pleasure and pain, and that was how my life ended. When I passed away from that place I was reborn somewhere else. There, too, I was named this, my clan was that, I looked like this, and that was my food. This was how I felt pleasure and pain, and that was how my life ended. When I passed away from that place I was reborn here.’ And so they recollect their many kinds of past lives, with features and details.

  108. 108

    दिब्बेनdib·be·na चक्खुनाcak·khu·nā विसुद्धेनvi·sud·dhe·na अतिक्कन्तमानुसकेनa·tik·kan·ta·mā·nu·sa·ke·na सत्तेsat·te पस्सतिpas·sa·ti चवमानेca·va·mā·ne उपपज्जमानेu·pa·paj·ja·mā·ne हीनेhī·ne पणीतेpa·ṇī·te सुवण्णेsu·vaṇ·ṇe दुब्बण्णे,dub·baṇ·ṇe सुगतेsu·ga·te दुग्गतेdug·ga·te यथाकम्मूपगेya·thā·kam·mū·pa·ge सत्तेsat·te पजानाति।pa·jā·nā·ti

    Dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena satte passati cavamāne upapajjamāne hīne paṇīte suvaṇṇe dubbaṇṇe, sugate duggate yathākammūpage satte pajānāti.

    With clairvoyance that is purified and superhuman, they see sentient beings passing away and being reborn—inferior and superior, beautiful and ugly, in a good place or a bad place. They understand how sentient beings pass on according to their deeds.

  109. 109

    आसवानंā·sa·vā·naṃ खयाkha·yā अनासवंa·nā·sa·vaṃ चेतोविमुत्तिंce·to·vi·mut·tiṃ पञ्ञाविमुत्तिंpañ·ñā·vi·mut·tiṃ दिट्ठेवdiṭ·ṭhe·va धम्मेdham·me सयंsa·yaṃ अभिञ्ञाa·bhiñ·ñā सच्छिकत्वाsac·chi·kat·vā उपसम्पज्जu·pa·sam·paj·ja विहरति।vi·ha·ra·ti

    Āsavānaṁ khayā anāsavaṁ cetovimuttiṁ paññāvimuttiṁ diṭṭheva dhamme sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharati.

    They realize the undefiled freedom of heart and freedom by wisdom. And they live having realized it with their own insight in this very life due to the ending of defilements.

  110. 110

    इमेi·me खो,kho ब्राह्मण,brāh·ma·ṇa तेनte·na भगवताbha·ga·va·tā जानताjā·na·tā पस्सताpas·sa·tā अरहताa·ra·ha·tā सम्मासम्बुद्धेनsam·mā·sam·bud·dhe·na दसda·sa पसादनीयाpa·sā·da·nī·yā धम्माdham·mā अक्खाता।ak·khā·tā

    Ime kho, brāhmaṇa, tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena dasa pasādanīyā dhammā akkhātā.

    These are the ten inspiring things explained by the Blessed One, who knows and sees, the perfected one, the fully awakened Buddha.

  111. 111

    यस्मिंyas·miṃ नोno इमेi·me धम्माdham·mā संविज्जन्तिsaṃ·vij·jan·ti तंtaṃ मयंma·yaṃ एतरहिe·ta·ra·hi सक्करोमsak·ka·ro·ma गरुंga·ruṃ करोमka·ro·ma मानेमmā·ne·ma पूजेम;pū·je·ma सक्कत्वाsak·kat·vā गरुंga·ruṃ कत्वाkat·vā उपनिस्सायu·pa·nis·sā·ya विहरामा”ति।vi·ha·rā·mā

    Yasmiṁ no ime dhammā saṁvijjanti taṁ mayaṁ etarahi sakkaroma garuṁ karoma mānema pūjema; sakkatvā garuṁ katvā upanissāya viharāmā”ti.

    We honor anyone in whom these things are found, and rely on them.”

  112. 112

    एवंe·vaṃ वुत्ते,vut·te वस्सकारोvas·sa·kā·ro ब्राह्मणोbrāh·ma·ṇo मगधमहामत्तोma·ga·dha·ma·hā·mat·to उपनन्दंu·pa·nan·daṃ सेनापतिंse·nā·pa·tiṃ आमन्तेसि:ā·man·te·si

    Evaṁ vutte, vassakāro brāhmaṇo magadhamahāmatto upanandaṁ senāpatiṁ āmantesi:

    When he had spoken, Vassakāra addressed General Upananda,

  113. 113

    “तंtaṃ किंkiṃ मञ्ञतिmañ·ña·ti भवंbha·vaṃ सेनापतिse·nā·pa·ti यदिमेya·di·me भोन्तोbhon·to सक्कातब्बंsak·kā·tab·baṃ सक्करोन्ति,sak·ka·ron·ti गरुंga·ruṃ कातब्बंkā·tab·baṃ गरुंga·ruṃ करोन्ति,ka·ron·ti

    “Taṁ kiṁ maññati bhavaṁ senāpati yadime bhonto sakkātabbaṁ sakkaronti, garuṁ kātabbaṁ garuṁ karonti,

    “What do you think, general?

  114. 114

    मानेतब्बंmā·ne·tab·baṃ मानेन्ति,mā·nen·ti पूजेतब्बंpū·je·tab·baṃ पूजेन्ति”?pū·jen·ti

    mānetabbaṁ mānenti, pūjetabbaṁ pūjenti”?

    Do these venerables honor, respect, revere, and venerate those who are worthy?”

  115. 115

    “तग्घिमेtag·ghi·me भोन्तोbhon·to सक्कातब्बंsak·kā·tab·baṃ सक्करोन्ति,sak·ka·ron·ti गरुंga·ruṃ कातब्बंkā·tab·baṃ गरुंga·ruṃ करोन्ति,ka·ron·ti मानेतब्बंmā·ne·tab·baṃ मानेन्ति,mā·nen·ti पूजेतब्बंpū·je·tab·baṃ पूजेन्ति।pū·jen·ti

    “Tagghime bhonto sakkātabbaṁ sakkaronti, garuṁ kātabbaṁ garuṁ karonti, mānetabbaṁ mānenti, pūjetabbaṁ pūjenti.

    “Indeed they do.

  116. 116

    इमञ्चi·mañ·ca हिhi तेte भोन्तोbhon·to नna सक्करेय्युंsak·ka·rey·yuṃ नna गरुंga·ruṃ करेय्युंka·rey·yuṃ नna मानेय्युंmā·ney·yuṃ नna पूजेय्युं;pū·jey·yuṃ

    Imañca hi te bhonto na sakkareyyuṁ na garuṁ kareyyuṁ na māneyyuṁ na pūjeyyuṁ;

    For if these venerables were not to honor, respect, revere, and venerate them,

  117. 117

    अथa·tha किञ्चरहिkiñ·ca·ra·hi तेte भोन्तोbhon·to सक्करेय्युंsak·ka·rey·yuṃ गरुंga·ruṃ करेय्युंka·rey·yuṃ मानेय्युंmā·ney·yuṃ पूजेय्युं,pū·jey·yuṃ सक्कत्वाsak·kat·vā गरुंga·ruṃ कत्वाkat·vā मानेत्वाmā·net·vā पूजेत्वाpū·jet·vā उपनिस्सायu·pa·nis·sā·ya विहरेय्युन्”ति?vi·ha·rey·yun

    atha kiñcarahi te bhonto sakkareyyuṁ garuṁ kareyyuṁ māneyyuṁ pūjeyyuṁ, sakkatvā garuṁ katvā mānetvā pūjetvā upanissāya vihareyyun”ti?

    who then would they honor?”

  118. 118

    अथa·tha खोkho वस्सकारोvas·sa·kā·ro ब्राह्मणोbrāh·ma·ṇo मगधमहामत्तोma·ga·dha·ma·hā·mat·to आयस्मन्तंā·yas·man·taṃ आनन्दंā·nan·daṃ एतदवोच:e·ta·da·vo·ca

    Atha kho vassakāro brāhmaṇo magadhamahāmatto āyasmantaṁ ānandaṁ etadavoca:

    Then Vassakāra said to Ānanda,

  119. 119

    “कहंka·haṃ पनpa·na भवंbha·vaṃ आनन्दोā·nan·do एतरहिe·ta·ra·hi विहरती”ति?vi·ha·ra·tī

    “kahaṁ pana bhavaṁ ānando etarahi viharatī”ti?

    “Where are you staying at present?”

  120. 120

    “वेळुवनेve·ḷu·va·ne खोहं,kho·haṃ ब्राह्मण,brāh·ma·ṇa एतरहिe·ta·ra·hi विहरामी”ति।vi·ha·rā·mī

    “Veḷuvane khohaṁ, brāhmaṇa, etarahi viharāmī”ti.

    “In the Bamboo Grove, brahmin.”

  121. 121

    “कच्चिkac·ci पन,pa·na भोbho आनन्द,ā·nan·da वेळुवनंve·ḷu·va·naṃ रमणीयञ्चेवra·ma·ṇī·yañ·ce·va अप्पसद्दञ्चap·pa·sad·dañ·ca अप्पनिग्घोसञ्चap·pa·nig·gho·sañ·ca विजनवातंvi·ja·na·vā·taṃ मनुस्सराहस्सेय्यकंma·nus·sa·rā·has·sey·ya·kaṃ पटिसल्लानसारुप्पन्”ति?pa·ṭi·sal·lā·na·sā·rup·pan

    “Kacci pana, bho ānanda, veḷuvanaṁ ramaṇīyañceva appasaddañca appanigghosañca vijanavātaṁ manussarāhasseyyakaṁ paṭisallānasāruppan”ti?

    “I hope the Bamboo Grove is delightful, quiet and still, far from the madding crowd, remote from human settlements, and fit for retreat?”

  122. 122

    “तग्घ,tag·gha ब्राह्मण,brāh·ma·ṇa वेळुवनंve·ḷu·va·naṃ रमणीयञ्चेवra·ma·ṇī·yañ·ce·va अप्पसद्दञ्चap·pa·sad·dañ·ca अप्पनिग्घोसञ्चap·pa·nig·gho·sañ·ca विजनवातंvi·ja·na·vā·taṃ मनुस्सराहस्सेय्यकंma·nus·sa·rā·has·sey·ya·kaṃ पटिसल्लानसारुप्पं,pa·ṭi·sal·lā·na·sā·rup·paṃ यथाya·thā तंtaṃ तुम्हादिसेहिtum·hā·di·se·hi रक्खकेहिrak·kha·ke·hi गोपकेही”ति।go·pa·ke·hī

    “Taggha, brāhmaṇa, veḷuvanaṁ ramaṇīyañceva appasaddañca appanigghosañca vijanavātaṁ manussarāhasseyyakaṁ paṭisallānasāruppaṁ, yathā taṁ tumhādisehi rakkhakehi gopakehī”ti.

    “Indeed it is, brahmin. And it is like that owing to such protectors and guardians as yourself.”

  123. 123

    “तग्घ,tag·gha भोbho आनन्द,ā·nan·da वेळुवनंve·ḷu·va·naṃ रमणीयञ्चेवra·ma·ṇī·yañ·ce·va अप्पसद्दञ्चap·pa·sad·dañ·ca अप्पनिग्घोसञ्चap·pa·nig·gho·sañ·ca विजनवातंvi·ja·na·vā·taṃ मनुस्सराहस्सेय्यकंma·nus·sa·rā·has·sey·ya·kaṃ पटिसल्लानसारुप्पं,pa·ṭi·sal·lā·na·sā·rup·paṃ यथाya·thā तंtaṃ भवन्तेहिbha·van·te·hi झायीहिjhā·yī·hi झानसीलीहि।jhā·na·sī·lī·hi

    “Taggha, bho ānanda, veḷuvanaṁ ramaṇīyañceva appasaddañca appanigghosañca vijanavātaṁ manussarāhasseyyakaṁ paṭisallānasāruppaṁ, yathā taṁ bhavantehi jhāyīhi jhānasīlīhi.

    “Surely, worthy Ānanda, it is owing to the good fellows who meditate, making a habit of meditating.

  124. 124

    झायिनोjhā·yi·no चेवce·va भवन्तोbha·van·to झानसीलिनोjhā·na·sī·li·no च।ca

    Jhāyino ceva bhavanto jhānasīlino ca.

    For the good fellows do in fact meditate and make a habit of meditating.

  125. 125

    एकमिदाहं,e·ka·mi·dā·haṃ भोbho आनन्द,ā·nan·da समयंsa·ma·yaṃ सोso भवंbha·vaṃ गोतमोgo·ta·mo वेसालियंve·sā·li·yaṃ विहरतिvi·ha·ra·ti महावनेma·hā·va·ne कूटागारसालायं।kū·ṭā·gā·ra·sā·lā·yaṃ

    Ekamidāhaṁ, bho ānanda, samayaṁ so bhavaṁ gotamo vesāliyaṁ viharati mahāvane kūṭāgārasālāyaṁ.

    This one time, worthy Ānanda, worthy Gotama was staying near Vesālī, at the Great Wood, in the hall with the peaked roof.

  126. 126

    अथa·tha ख्वाहं,khvā·haṃ भोbho आनन्द,ā·nan·da येनye·na महावनंma·hā·va·naṃ कूटागारसालाkū·ṭā·gā·ra·sā·lā येनye·na सोso भवंbha·vaṃ गोतमोgo·ta·mo तेनुपसङ्कमिं।te·nu·pa·saṅ·ka·miṃ

    Atha khvāhaṁ, bho ānanda, yena mahāvanaṁ kūṭāgārasālā yena so bhavaṁ gotamo tenupasaṅkamiṁ.

    So I went there to see him.

  127. 127

    तत्रtat·ra चca पनpa·na सोso भवंbha·vaṃ गोतमोgo·ta·mo अनेकपरियायेनa·ne·ka·pa·ri·yā·ye·na झानकथंjhā·na·ka·thaṃ कथेसि।ka·the·si

    Tatra ca pana so bhavaṁ gotamo anekapariyāyena jhānakathaṁ kathesi.

    And there he spoke about meditation in many ways.

  128. 128

    झायीjhā·yī चेवce·va सोso भवंbha·vaṃ गोतमोgo·ta·mo अहोसिa·ho·si झानसीलीjhā·na·sī·lī च।ca

    Jhāyī ceva so bhavaṁ gotamo ahosi jhānasīlī ca.

    He meditated, and made a habit of meditating.

  129. 129

    सब्बञ्चsab·bañ·ca पनpa·na सोso भवंbha·vaṃ गोतमोgo·ta·mo झानंjhā·naṃ वण्णेसी”ति।vaṇ·ṇe·sī

    Sabbañca pana so bhavaṁ gotamo jhānaṁ vaṇṇesī”ti.

    And he praised all kinds of meditation.”

  130. 130

    “नna चca खो,kho ब्राह्मण,brāh·ma·ṇa सोso भगवाbha·ga·vā सब्बंsab·baṃ झानंjhā·naṃ वण्णेसि,vaṇ·ṇe·si नपिna·pi सोso भगवाbha·ga·vā सब्बंsab·baṃ झानंjhā·naṃ नna वण्णेसीति।vaṇ·ṇe·sī·ti

    “Na ca kho, brāhmaṇa, so bhagavā sabbaṁ jhānaṁ vaṇṇesi, napi so bhagavā sabbaṁ jhānaṁ na vaṇṇesīti.

    “No, brahmin, the Buddha did not praise all kinds of meditation, nor did he dispraise all kinds of meditation.

  131. 131

    कथंka·thaṃ रूपञ्च,rū·pañ·ca ब्राह्मण,brāh·ma·ṇa सोso भगवाbha·ga·vā झानंjhā·naṃ नna वण्णेसि?vaṇ·ṇe·si

    Kathaṁ rūpañca, brāhmaṇa, so bhagavā jhānaṁ na vaṇṇesi?

    And what kind of meditation did he not praise?

  132. 132

    इध,i·dha ब्राह्मण,brāh·ma·ṇa एकच्चोe·kac·co कामरागपरियुट्ठितेनkā·ma·rā·ga·pa·ri·yuṭ·ṭhi·te·na चेतसाce·ta·sā विहरतिvi·ha·ra·ti कामरागपरेतेन,kā·ma·rā·ga·pa·re·te·na उप्पन्नस्सup·pan·nas·sa चca कामरागस्सkā·ma·rā·gas·sa निस्सरणंnis·sa·ra·ṇaṃ यथाभूतंya·thā·bhū·taṃ नप्पजानाति;nap·pa·jā·nā·ti

    Idha, brāhmaṇa, ekacco kāmarāgapariyuṭṭhitena cetasā viharati kāmarāgaparetena, uppannassa ca kāmarāgassa nissaraṇaṁ yathābhūtaṁ nappajānāti;

    It’s when someone’s heart is overcome and mired in sensual desire, and they don’t truly understand the escape from sensual desire that has arisen.

  133. 133

    सोso कामरागंयेवkā·ma·rā·gaṃ·ye·va अन्तरंan·ta·raṃ करित्वाka·rit·vā झायतिjhā·ya·ti पज्झायतिpaj·jhā·ya·ti निज्झायतिnij·jhā·ya·ti अपज्झायति।a·paj·jhā·ya·ti

    so kāmarāgaṁyeva antaraṁ karitvā jhāyati pajjhāyati nijjhāyati apajjhāyati.

    Hiding sensual desire within, they meditate and concentrate and contemplate and ruminate.

  134. 134

    ब्यापादपरियुट्ठितेनbyā·pā·da·pa·ri·yuṭ·ṭhi·te·na चेतसाce·ta·sā विहरतिvi·ha·ra·ti ब्यापादपरेतेन,byā·pā·da·pa·re·te·na उप्पन्नस्सup·pan·nas·sa चca ब्यापादस्सbyā·pā·das·sa निस्सरणंnis·sa·ra·ṇaṃ यथाभूतंya·thā·bhū·taṃ नप्पजानाति;nap·pa·jā·nā·ti

    Byāpādapariyuṭṭhitena cetasā viharati byāpādaparetena, uppannassa ca byāpādassa nissaraṇaṁ yathābhūtaṁ nappajānāti;

    Their heart is overcome and mired in ill will …

  135. 135

    सोso ब्यापादंयेवbyā·pā·daṃ·ye·va अन्तरंan·ta·raṃ करित्वाka·rit·vā झायतिjhā·ya·ti पज्झायतिpaj·jhā·ya·ti निज्झायतिnij·jhā·ya·ti अपज्झायति।a·paj·jhā·ya·ti

    so byāpādaṁyeva antaraṁ karitvā jhāyati pajjhāyati nijjhāyati apajjhāyati.

    (Pāli only)

  136. 136

    थिनमिद्धपरियुट्ठितेनthi·na·mid·dha·pa·ri·yuṭ·ṭhi·te·na चेतसाce·ta·sā विहरतिvi·ha·ra·ti थिनमिद्धपरेतेन,thi·na·mid·dha·pa·re·te·na उप्पन्नस्सup·pan·nas·sa चca थिनमिद्धस्सthi·na·mid·dhas·sa निस्सरणंnis·sa·ra·ṇaṃ यथाभूतंya·thā·bhū·taṃ नप्पजानाति;nap·pa·jā·nā·ti

    Thinamiddhapariyuṭṭhitena cetasā viharati thinamiddhaparetena, uppannassa ca thinamiddhassa nissaraṇaṁ yathābhūtaṁ nappajānāti;

    dullness and drowsiness …

  137. 137

    सोso थिनमिद्धंयेवthi·na·mid·dhaṃ·ye·va अन्तरंan·ta·raṃ करित्वाka·rit·vā झायतिjhā·ya·ti पज्झायतिpaj·jhā·ya·ti निज्झायतिnij·jhā·ya·ti अपज्झायति।a·paj·jhā·ya·ti

    so thinamiddhaṁyeva antaraṁ karitvā jhāyati pajjhāyati nijjhāyati apajjhāyati.

    (Pāli only)

  138. 138

    उद्धच्चकुक्कुच्चपरियुट्ठितेनud·dhac·ca·kuk·kuc·ca·pa·ri·yuṭ·ṭhi·te·na चेतसाce·ta·sā विहरतिvi·ha·ra·ti उद्धच्चकुक्कुच्चपरेतेन,ud·dhac·ca·kuk·kuc·ca·pa·re·te·na उप्पन्नस्सup·pan·nas·sa चca उद्धच्चकुक्कुच्चस्सud·dhac·ca·kuk·kuc·cas·sa निस्सरणंnis·sa·ra·ṇaṃ यथाभूतंya·thā·bhū·taṃ नप्पजानाति;nap·pa·jā·nā·ti

    Uddhaccakukkuccapariyuṭṭhitena cetasā viharati uddhaccakukkuccaparetena, uppannassa ca uddhaccakukkuccassa nissaraṇaṁ yathābhūtaṁ nappajānāti;

    restlessness and remorse …

  139. 139

    सोso उद्धच्चकुक्कुच्चंयेवud·dhac·ca·kuk·kuc·caṃ·ye·va अन्तरंan·ta·raṃ करित्वाka·rit·vā झायतिjhā·ya·ti पज्झायतिpaj·jhā·ya·ti निज्झायतिnij·jhā·ya·ti अपज्झायति।a·paj·jhā·ya·ti

    so uddhaccakukkuccaṁyeva antaraṁ karitvā jhāyati pajjhāyati nijjhāyati apajjhāyati.

    (Pāli only)

  140. 140

    विचिकिच्छापरियुट्ठितेनvi·ci·kic·chā·pa·ri·yuṭ·ṭhi·te·na चेतसाce·ta·sā विहरतिvi·ha·ra·ti विचिकिच्छापरेतेन,vi·ci·kic·chā·pa·re·te·na उप्पन्नायup·pan·nā·ya चca विचिकिच्छायvi·ci·kic·chā·ya निस्सरणंnis·sa·ra·ṇaṃ यथाभूतंya·thā·bhū·taṃ नप्पजानाति;nap·pa·jā·nā·ti

    Vicikicchāpariyuṭṭhitena cetasā viharati vicikicchāparetena, uppannāya ca vicikicchāya nissaraṇaṁ yathābhūtaṁ nappajānāti;

    doubt, and they don’t truly know and see the escape from doubt that has arisen.

  141. 141

    सोso विचिकिच्छंयेवvi·ci·kic·chaṃ·ye·va अन्तरंan·ta·raṃ करित्वाka·rit·vā झायतिjhā·ya·ti पज्झायतिpaj·jhā·ya·ti निज्झायतिnij·jhā·ya·ti अपज्झायति।a·paj·jhā·ya·ti

    so vicikicchaṁyeva antaraṁ karitvā jhāyati pajjhāyati nijjhāyati apajjhāyati.

    Hiding doubt within, they meditate and concentrate and contemplate and ruminate.

  142. 142

    एवरूपंe·va·rū·paṃ खो,kho ब्राह्मण,brāh·ma·ṇa सोso भगवाbha·ga·vā झानंjhā·naṃ नna वण्णेसि।vaṇ·ṇe·si

    Evarūpaṁ kho, brāhmaṇa, so bhagavā jhānaṁ na vaṇṇesi.

    The Buddha didn’t praise this kind of meditation.

  143. 143

    कथंka·thaṃ रूपञ्च,rū·pañ·ca ब्राह्मण,brāh·ma·ṇa सोso भगवाbha·ga·vā झानंjhā·naṃ वण्णेसि?vaṇ·ṇe·si

    Kathaṁ rūpañca, brāhmaṇa, so bhagavā jhānaṁ vaṇṇesi?

    And what kind of meditation did he praise?

  144. 144

    इध,i·dha ब्राह्मण,brāh·ma·ṇa भिक्खुbhik·khu विविच्चेवvi·vic·ce·va कामेहिkā·me·hi विविच्चvi·vic·ca अकुसलेहिa·ku·sa·le·hi धम्मेहिdham·me·hi सवितक्कंsa·vi·tak·kaṃ सविचारंsa·vi·cā·raṃ विवेकजंvi·ve·ka·jaṃ पीतिसुखंpī·ti·su·khaṃ पठमंpa·ṭha·maṃ झानंjhā·naṃ उपसम्पज्जu·pa·sam·paj·ja विहरति।vi·ha·ra·ti

    Idha, brāhmaṇa, bhikkhu vivicceva kāmehi vivicca akusalehi dhammehi savitakkaṁ savicāraṁ vivekajaṁ pītisukhaṁ paṭhamaṁ jhānaṁ upasampajja viharati.

    It’s when a mendicant, quite secluded from sensual pleasures, secluded from unskillful qualities, enters and remains in the first absorption, which has the rapture and bliss born of seclusion, while placing the mind and keeping it connected.

  145. 145

    वितक्कविचारानंvi·tak·ka·vi·cā·rā·naṃ वूपसमाvū·pa·sa·mā अज्झत्तंaj·jhat·taṃ सम्पसादनंsam·pa·sā·da·naṃ चेतसोce·ta·so एकोदिभावंe·ko·di·bhā·vaṃ अवितक्कंa·vi·tak·kaṃ अविचारंa·vi·cā·raṃ समाधिजंsa·mā·dhi·jaṃ पीतिसुखंpī·ti·su·khaṃ दुतियंdu·ti·yaṃ झानंjhā·naṃ …

    Vitakkavicārānaṁ vūpasamā ajjhattaṁ sampasādanaṁ cetaso ekodibhāvaṁ avitakkaṁ avicāraṁ samādhijaṁ pītisukhaṁ dutiyaṁ jhānaṁ …

    As the placing of the mind and keeping it connected are stilled, they enter and remain in the second absorption, which has the rapture and bliss born of immersion, with internal clarity and mind at one, without placing the mind and keeping it connected.

  146. 146
  147. 147
  148. 148

    एवरूपंe·va·rū·paṃ खो,kho ब्राह्मण,brāh·ma·ṇa सोso भगवाbha·ga·vā झानंjhā·naṃ वण्णेसी”ति।vaṇ·ṇe·sī

    Evarūpaṁ kho, brāhmaṇa, so bhagavā jhānaṁ vaṇṇesī”ti.

    The Buddha praised this kind of meditation.”

  149. 149

    “गारय्हंgā·ray·haṃ किर,ki·ra भोbho आनन्द,ā·nan·da सोso भवंbha·vaṃ गोतमोgo·ta·mo झानंjhā·naṃ गरहि,ga·ra·hi पासंसंpā·saṃ·saṃ पसंसि।pa·saṃ·si

    “Gārayhaṁ kira, bho ānanda, so bhavaṁ gotamo jhānaṁ garahi, pāsaṁsaṁ pasaṁsi.

    “Well, worthy Ānanda, it seems that worthy Gotama criticized the kind of meditation that deserves criticism and praised that deserving of praise.

  150. 150

    हन्दhan·da चca दानिdā·ni मयं,ma·yaṃ भोbho आनन्द,ā·nan·da गच्छाम;gac·chā·ma

    Handa ca dāni mayaṁ, bho ānanda, gacchāma;

    Well, now, worthy Ānanda, I must go.

  151. 151

    बहुकिच्चाba·hu·kic·cā मयंma·yaṃ बहुकरणीया”ति।ba·hu·ka·ra·ṇī·yā

    bahukiccā mayaṁ bahukaraṇīyā”ti.

    I have many duties, and much to do.”

  152. 152

    “यस्सदानिyas·sa·dā·ni त्वं,tvaṃ ब्राह्मण,brāh·ma·ṇa कालंkā·laṃ मञ्ञसी”ति।mañ·ña·sī

    “Yassadāni tvaṁ, brāhmaṇa, kālaṁ maññasī”ti.

    “Please, brahmin, go at your convenience.”

  153. 153

    अथa·tha खोkho वस्सकारोvas·sa·kā·ro ब्राह्मणोbrāh·ma·ṇo मगधमहामत्तोma·ga·dha·ma·hā·mat·to आयस्मतोā·yas·ma·to आनन्दस्सā·nan·das·sa भासितंbhā·si·taṃ अभिनन्दित्वाa·bhi·nan·dit·vā अनुमोदित्वाa·nu·mo·dit·vā उट्ठायासनाuṭ·ṭhā·yā·sa·nā पक्कामि।pak·kā·mi

    Atha kho vassakāro brāhmaṇo magadhamahāmatto āyasmato ānandassa bhāsitaṁ abhinanditvā anumoditvā uṭṭhāyāsanā pakkāmi.

    Then Vassakāra the brahmin, having approved and agreed with what Venerable Ānanda said, rose from his seat and left.

  154. 154

    अथa·tha खोkho गोपकमोग्गल्लानोgo·pa·ka·mog·gal·lā·no ब्राह्मणोbrāh·ma·ṇo अचिरपक्कन्तेa·ci·ra·pak·kan·te वस्सकारेvas·sa·kā·re ब्राह्मणेbrāh·ma·ṇe मगधमहामत्तेma·ga·dha·ma·hā·mat·te आयस्मन्तंā·yas·man·taṃ आनन्दंā·nan·daṃ एतदवोच:e·ta·da·vo·ca

    Atha kho gopakamoggallāno brāhmaṇo acirapakkante vassakāre brāhmaṇe magadhamahāmatte āyasmantaṁ ānandaṁ etadavoca:

    Soon after he had left, Moggallāna the Guardian said to Ānanda,

  155. 155

    “यंyaṃ नोno मयंma·yaṃ भवन्तंbha·van·taṃ आनन्दंā·nan·daṃ अपुच्छिम्हाa·puc·chim·hā तंtaṃ नोno भवंbha·vaṃ आनन्दोā·nan·do नna ब्याकासी”ति।byā·kā·sī

    “yaṁ no mayaṁ bhavantaṁ ānandaṁ apucchimhā taṁ no bhavaṁ ānando na byākāsī”ti.

    “Worthy Ānanda, you still haven’t answered my question.”

  156. 156

    “ननुna·nu ते,te ब्राह्मण,brāh·ma·ṇa अवोचुम्हा:a·vo·cum·hā

    “Nanu te, brāhmaṇa, avocumhā:

    “But brahmin, didn’t I say:

  157. 157

    ‘नत्थिnat·thi खो,kho ब्राह्मण,brāh·ma·ṇa एकभिक्खुपिe·ka·bhik·khu·pi तेहिte·hi धम्मेहिdham·me·hi सब्बेनसब्बंsab·be·na·sab·baṃ सब्बथासब्बंsab·ba·thā·sab·baṃ समन्नागतोsa·man·nā·ga·to येहिye·hi धम्मेहिdham·me·hi समन्नागतोsa·man·nā·ga·to सोso भगवाbha·ga·vā अहोसिa·ho·si अरहंa·ra·haṃ सम्मासम्बुद्धो।sam·mā·sam·bud·dho

    ‘natthi kho, brāhmaṇa, ekabhikkhupi tehi dhammehi sabbenasabbaṁ sabbathāsabbaṁ samannāgato yehi dhammehi samannāgato so bhagavā ahosi arahaṁ sammāsambuddho.

    ‘There is no single mendicant who has all the same qualities in each and every way as possessed by the worthy Gotama, the perfected one, the fully awakened Buddha.

  158. 158

    सोso हि,hi ब्राह्मण,brāh·ma·ṇa भगवाbha·ga·vā अनुप्पन्नस्सa·nup·pan·nas·sa मग्गस्सmag·gas·sa उप्पादेता,up·pā·de·tā असञ्जातस्सa·sañ·jā·tas·sa मग्गस्सmag·gas·sa सञ्जनेता,sañ·ja·ne·tā अनक्खातस्सa·nak·khā·tas·sa मग्गस्सmag·gas·sa अक्खाता,ak·khā·tā मग्गञ्ञू,mag·gañ·ñū मग्गविदू,mag·ga·vi·dū मग्गकोविदो।mag·ga·ko·vi·do

    So hi, brāhmaṇa, bhagavā anuppannassa maggassa uppādetā, asañjātassa maggassa sañjanetā, anakkhātassa maggassa akkhātā, maggaññū, maggavidū, maggakovido.

    For the Blessed One gave rise to the unarisen path, gave birth to the unborn path, and explained the unexplained path. He is the knower of the path, the discoverer of the path, the expert on the path.

  159. 159

    मग्गानुगाmag·gā·nu·gā चca पनpa·na एतरहिe·ta·ra·hi सावकाsā·va·kā विहरन्तिvi·ha·ran·ti पच्छाpac·chā समन्नागता’”ति।sa·man·nā·ga·tā

    Maggānugā ca pana etarahi sāvakā viharanti pacchā samannāgatā’”ti.

    And now the disciples live following the path; they acquire it later.’”

  160. 160

    गोपकमोग्गल्लानसुत्तंgo·pa·ka·mog·gal·lā·na·sut·taṃ निट्ठितंniṭ·ṭhi·taṃ अट्ठमं।aṭ·ṭha·maṃ

    Gopakamoggallānasuttaṁ niṭṭhitaṁ aṭṭhamaṁ.

    (Pāli only)

Sources. Sanskrit: Satyavedaḥ, the New Testament in Sanskrit (Calcutta Baptist Missionaries, 1851; J. Wenger’s revision of W. Carey’s version). Digital text © 2018 SanskritBible.in, via eBible.org, licensed CC BY-SA 4.0; changed here: arranged by verse and every word linked to the dictionary (links made automatically). Old Testament Sanskrit: the Old Testament in Sanskrit, Calcutta Baptist Mission Press, 1848–1852 (public domain), read by OCR from the Internet Archive scans of the Boston University School of Theology copy; unproofread, with machine clean-up only. Pāli Canon: Mahāsaṅgīti Tipiṭaka Buddhavasse 2500 (based on the Vipassana Research Institute’s Chaṭṭha Saṅgāyana edition), from SuttaCentral bilara-data, CC0; Devanagari and pronunciation made automatically from the Roman text. Pāli English: Bhikkhu Sujato (suttas) and Bhikkhu Brahmali (Vinaya), SuttaCentral, CC0. Pāli word meanings: the Pali Text Society’s Pali-English Dictionary (Rhys Davids & Stede), corrected reprint © The Pali Text Society, CC BY-NC 3.0, digital text from BuddhaDust; word matching automatic. English: King James Version (1769), public domain; words the translators added are in italics. Word meanings and pronunciations: Monier-Williams, Sanskrit–English Dictionary (1872), via this site’s Sanskrit dictionary (CC BY-SA 4.0); English↔Sanskrit word matches made automatically and may need checking.