Klryz

Scripture · Sanskrit Bible with the King James Version · the Pāli Canon

Linked Discourses 22 89 संयुत्त निकाय 22।1 89

Chapter: 123456789101112131415161718192021222324252627282930313233343536373839404142434445464748495051525354555657585960616263646566676869707172737475767778798081828384858687888990919293949596979899100101102103104105106107108109110111112113114115116117118119120121122123124125126127128129130131132133134135136137138139140141142143144145146147148149150151152153154155156157158159

Khemakasutta

Pāli in Devanagari; under each word its Roman pronunciation, syllable by syllable (ṃ = nasal hum). Tap a Pāli word for its meaning (PTS Pāli-English Dictionary); tap again to open it in the Pāli dictionary.

Verse: 123456789101112131415161718192021222324252627282930313233343536373839404142434445464748495051525354555657585960616263646566676869707172737475767778798081828384858687888990919293949596979899100101102103104105106107108109110111112113114115116117118119120121122123124125126127128129130131 · Hide pronunciation

  1. 1

    संयुत्तsaṃ·yut·ta निकायni·kā·ya 22।89

    Saṁyutta Nikāya 22.89

    Linked Discourses 22.89

  2. 2

    9। थेरवग्गthe·ra·vag·ga

    9. Theravagga

    9. Senior Mendicants

  3. 3

    खेमकसुत्तkhe·ma·ka·sut·ta

    Khemakasutta

    With Khemaka

  4. 4

    एकंe·kaṃ समयंsa·ma·yaṃ सम्बहुलाsam·ba·hu·lā थेराthe·rā भिक्खूbhik·khū कोसम्बियंko·sam·bi·yaṃ विहरन्तिvi·ha·ran·ti घोसितारामे।gho·si·tā·rā·me

    Ekaṁ samayaṁ sambahulā therā bhikkhū kosambiyaṁ viharanti ghositārāme.

    At one time several senior mendicants were staying near Kosambī in Ghosita’s monastery.

  5. 5

    तेनte·na खोkho पनpa·na समयेनsa·ma·ye·na आयस्माā·yas·mā खेमकोkhe·ma·ko बदरिकारामेba·da·ri·kā·rā·me विहरतिvi·ha·ra·ti आबाधिकोā·bā·dhi·ko दुक्खितोduk·khi·to बाळ्हगिलानो।bā·ḷha·gi·lā·no

    Tena kho pana samayena āyasmā khemako badarikārāme viharati ābādhiko dukkhito bāḷhagilāno.

    Now at that time Venerable Khemaka was staying in the Jujube Tree Monastery, and he was sick, suffering, gravely ill.

  6. 6

    अथa·tha खोkho थेराthe·rā भिक्खूbhik·khū सायन्हसमयंsā·yan·ha·sa·ma·yaṃ पटिसल्लानाpa·ṭi·sal·lā·nā वुट्ठिताvuṭ·ṭhi·tā आयस्मन्तंā·yas·man·taṃ दासकंdā·sa·kaṃ आमन्तेसुं:ā·man·te·suṃ

    Atha kho therā bhikkhū sāyanhasamayaṁ paṭisallānā vuṭṭhitā āyasmantaṁ dāsakaṁ āmantesuṁ:

    In the late afternoon those senior mendicants came out of retreat and addressed Venerable Dāsaka,

  7. 7

    “एहिe·hi त्वं,tvaṃ आवुसोā·vu·so दासक,dā·sa·ka येनye·na खेमकोkhe·ma·ko भिक्खुbhik·khu तेनुपसङ्कम;te·nu·pa·saṅ·ka·ma उपसङ्कमित्वाu·pa·saṅ·ka·mit·vā खेमकंkhe·ma·kaṃ भिक्खुंbhik·khuṃ एवंe·vaṃ वदेहि:va·de·hi

    “ehi tvaṁ, āvuso dāsaka, yena khemako bhikkhu tenupasaṅkama; upasaṅkamitvā khemakaṁ bhikkhuṁ evaṁ vadehi:

    “Please, Reverend Dāsaka, go to the mendicant Khemaka and say to him:

  8. 8

    ‘थेराthe·rā तं,taṃ आवुसोā·vu·so खेमक,khe·ma·ka एवमाहंसु—e·va·mā·haṃ·su

    ‘therā taṁ, āvuso khemaka, evamāhaṁsu—

    ‘Reverend Khemaka, the seniors

  9. 9

    कच्चिkac·ci ते,te आवुसो,ā·vu·so खमनीयं,kha·ma·nī·yaṃ कच्चिkac·ci यापनीयं,yā·pa·nī·yaṃ कच्चिkac·ci दुक्खाduk·khā वेदनाve·da·nā पटिक्कमन्तिpa·ṭik·ka·man·ti नोno अभिक्कमन्ति,a·bhik·ka·man·ti पटिक्कमोसानंpa·ṭik·ka·mo·sā·naṃ पञ्ञायतिpañ·ñā·ya·ti नोno अभिक्कमो’”ति?a·bhik·ka·mo

    kacci te, āvuso, khamanīyaṁ, kacci yāpanīyaṁ, kacci dukkhā vedanā paṭikkamanti no abhikkamanti, paṭikkamosānaṁ paññāyati no abhikkamo’”ti?

    hope you’re keeping well; they hope you’re all right. They hope your pain is fading, not growing; that its fading is evident, not its growing.’”

  10. 10

    “एवमावुसो”तिe·va·mā·vu·so खोkho आयस्माā·yas·mā दासकोdā·sa·ko थेरानंthe·rā·naṃ भिक्खूनंbhik·khū·naṃ पटिस्सुत्वाpa·ṭis·sut·vā येनायस्माye·nā·yas·mā खेमकोkhe·ma·ko तेनुपसङ्कमि;te·nu·pa·saṅ·ka·mi उपसङ्कमित्वाu·pa·saṅ·ka·mit·vā आयस्मन्तंā·yas·man·taṃ खेमकंkhe·ma·kaṃ एतदवोच:e·ta·da·vo·ca

    “Evamāvuso”ti kho āyasmā dāsako therānaṁ bhikkhūnaṁ paṭissutvā yenāyasmā khemako tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmantaṁ khemakaṁ etadavoca:

    “Yes, reverends,” replied Dāsaka. He went to Khemaka and said to him:

  11. 11

    “थेराthe·rā तं,taṃ आवुसोā·vu·so खेमक,khe·ma·ka एवमाहंसु:e·va·mā·haṃ·su

    “therā taṁ, āvuso khemaka, evamāhaṁsu:

    “Reverend Khemaka, the seniors

  12. 12

    ‘कच्चिkac·ci ते,te आवुसो,ā·vu·so खमनीयंkha·ma·nī·yaṃ …पे…pe नोno अभिक्कमो’”ति?a·bhik·ka·mo

    ‘kacci te, āvuso, khamanīyaṁ …pe… no abhikkamo’”ti?

    hope you’re keeping well; they hope you’re all right. They hope your pain is fading, not growing; that its fading is evident, not its growing.”

  13. 13

    “नna मे,me आवुसो,ā·vu·so खमनीयंkha·ma·nī·yaṃ नna यापनीयंyā·pa·nī·yaṃ …पे…pe अभिक्कमोसानंa·bhik·ka·mo·sā·naṃ पञ्ञायतिpañ·ñā·ya·ti नोno पटिक्कमो”ति।pa·ṭik·ka·mo

    “Na me, āvuso, khamanīyaṁ na yāpanīyaṁ …pe… abhikkamosānaṁ paññāyati no paṭikkamo”ti.

    “Reverend, I’m not keeping well, I’m not getting by. My pain is terrible and growing, not fading; its growing is evident, not its fading.”

  14. 14

    अथa·tha खोkho आयस्माā·yas·mā दासकोdā·sa·ko येनye·na थेराthe·rā भिक्खूbhik·khū तेनुपसङ्कमि;te·nu·pa·saṅ·ka·mi उपसङ्कमित्वाu·pa·saṅ·ka·mit·vā थेरेthe·re भिक्खूbhik·khū एतदवोच:e·ta·da·vo·ca

    Atha kho āyasmā dāsako yena therā bhikkhū tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā there bhikkhū etadavoca:

    Then Dāsaka went to those senior mendicants and told them what had happened. They said,

  15. 15

    “खेमको,khe·ma·ko आवुसो,ā·vu·so भिक्खुbhik·khu एवमाह:e·va·mā·ha

    “khemako, āvuso, bhikkhu evamāha:

    (Pāli only)

  16. 16

    ‘नna मे,me आवुसो,ā·vu·so खमनीयंkha·ma·nī·yaṃ …पे…pe अभिक्कमोसानंa·bhik·ka·mo·sā·naṃ पञ्ञायतिpañ·ñā·ya·ti नोno पटिक्कमो’”ति।pa·ṭik·ka·mo

    ‘na me, āvuso, khamanīyaṁ …pe… abhikkamosānaṁ paññāyati no paṭikkamo’”ti.

    (Pāli only)

  17. 17

    “एहिe·hi त्वं,tvaṃ आवुसोā·vu·so दासक,dā·sa·ka येनye·na खेमकोkhe·ma·ko भिक्खुbhik·khu तेनुपसङ्कम;te·nu·pa·saṅ·ka·ma उपसङ्कमित्वाu·pa·saṅ·ka·mit·vā खेमकंkhe·ma·kaṃ भिक्खुंbhik·khuṃ एवंe·vaṃ वदेहि:va·de·hi

    “Ehi tvaṁ, āvuso dāsaka, yena khemako bhikkhu tenupasaṅkama; upasaṅkamitvā khemakaṁ bhikkhuṁ evaṁ vadehi:

    “Please, Reverend Dāsaka, go to the mendicant Khemaka and say to him:

  18. 18

    ‘थेराthe·rā तं,taṃ आवुसोā·vu·so खेमक,khe·ma·ka एवमाहंसु—e·va·mā·haṃ·su

    ‘therā taṁ, āvuso khemaka, evamāhaṁsu—

    ‘Reverend Khemaka, the seniors say that

  19. 19

    पञ्चिमे,pañ·ci·me आवुसो,ā·vu·so उपादानक्खन्धाu·pā·dā·nak·khan·dhā वुत्ताvut·tā भगवता,bha·ga·va·tā सेय्यथिदं—sey·ya·thi·daṃ

    pañcime, āvuso, upādānakkhandhā vuttā bhagavatā, seyyathidaṁ—

    these five grasping aggregates have been taught by the Buddha, that is:

  20. 20

    रूपुपादानक्खन्धो,rū·pu·pā·dā·nak·khan·dho वेदनुपादानक्खन्धो,ve·da·nu·pā·dā·nak·khan·dho सञ्ञुपादानक्खन्धो,sañ·ñu·pā·dā·nak·khan·dho सङ्खारुपादानक्खन्धो,saṅ·khā·ru·pā·dā·nak·khan·dho विञ्ञाणुपादानक्खन्धो।viñ·ñā·ṇu·pā·dā·nak·khan·dho

    rūpupādānakkhandho, vedanupādānakkhandho, saññupādānakkhandho, saṅkhārupādānakkhandho, viññāṇupādānakkhandho.

    the grasping aggregates of form, feeling, perception, choices, and consciousness.

  21. 21

    इमेसुi·me·su आयस्माā·yas·mā खेमकोkhe·ma·ko पञ्चसुpañ·ca·su उपादानक्खन्धेसुu·pā·dā·nak·khan·dhe·su किञ्चिkiñ·ci अत्तंat·taṃ वाvā अत्तनियंat·ta·ni·yaṃ वाvā समनुपस्सती’”ति?sa·ma·nu·pas·sa·tī

    Imesu āyasmā khemako pañcasu upādānakkhandhesu kiñci attaṁ vā attaniyaṁ vā samanupassatī’”ti?

    Do you regard anything among these five grasping aggregates as self or as belonging to self?’”

  22. 22

    “एवमावुसो”तिe·va·mā·vu·so खोkho आयस्माā·yas·mā दासकोdā·sa·ko थेरानंthe·rā·naṃ भिक्खूनंbhik·khū·naṃ पटिस्सुत्वाpa·ṭis·sut·vā येनायस्माye·nā·yas·mā खेमकोkhe·ma·ko तेनुपसङ्कमि;te·nu·pa·saṅ·ka·mi उपसङ्कमित्वाu·pa·saṅ·ka·mit·vā …पे…pe

    “Evamāvuso”ti kho āyasmā dāsako therānaṁ bhikkhūnaṁ paṭissutvā yenāyasmā khemako tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā …pe…

    “Yes, reverends,” replied Dāsaka. He relayed the message to Khemaka, who replied:

  23. 23

    थेराthe·rā तं,taṃ आवुसोā·vu·so खेमक,khe·ma·ka एवमाहंसु:e·va·mā·haṃ·su

    therā taṁ, āvuso khemaka, evamāhaṁsu:

    (Pāli only)

  24. 24

    “पञ्चिमे,pañ·ci·me आवुसो,ā·vu·so उपादानक्खन्धाu·pā·dā·nak·khan·dhā वुत्ताvut·tā भगवता,bha·ga·va·tā सेय्यथिदं—sey·ya·thi·daṃ

    “pañcime, āvuso, upādānakkhandhā vuttā bhagavatā, seyyathidaṁ—

    (Pāli only)

  25. 25

    रूपुपादानक्खन्धोrū·pu·pā·dā·nak·khan·dho …पे…pe विञ्ञाणुपादानक्खन्धो।viñ·ñā·ṇu·pā·dā·nak·khan·dho

    rūpupādānakkhandho …pe… viññāṇupādānakkhandho.

    (Pāli only)

  26. 26

    इमेसुi·me·su आयस्माā·yas·mā खेमकोkhe·ma·ko पञ्चसुpañ·ca·su उपादानक्खन्धेसुu·pā·dā·nak·khan·dhe·su किञ्चिkiñ·ci अत्तंat·taṃ वाvā अत्तनियंat·ta·ni·yaṃ वाvā समनुपस्सती”ति?sa·ma·nu·pas·sa·tī

    Imesu āyasmā khemako pañcasu upādānakkhandhesu kiñci attaṁ vā attaniyaṁ vā samanupassatī”ti?

    (Pāli only)

  27. 27

    “पञ्चिमे,pañ·ci·me आवुसो,ā·vu·so उपादानक्खन्धाu·pā·dā·nak·khan·dhā वुत्ताvut·tā भगवता,bha·ga·va·tā सेय्यथिदं—sey·ya·thi·daṃ

    “Pañcime, āvuso, upādānakkhandhā vuttā bhagavatā, seyyathidaṁ—

    “These five grasping aggregates have been taught by the Buddha, that is:

  28. 28

    रूपुपादानक्खन्धोrū·pu·pā·dā·nak·khan·dho …पे…pe विञ्ञाणुपादानक्खन्धो।viñ·ñā·ṇu·pā·dā·nak·khan·dho

    rūpupādānakkhandho …pe… viññāṇupādānakkhandho.

    the grasping aggregates of form, feeling, perception, choices, and consciousness.

  29. 29

    इमेसुi·me·su ख्वाहं,khvā·haṃ आवुसो,ā·vu·so पञ्चसुpañ·ca·su उपादानक्खन्धेसुu·pā·dā·nak·khan·dhe·su नna किञ्चिkiñ·ci अत्तंat·taṃ वाvā अत्तनियंat·ta·ni·yaṃ वाvā समनुपस्सामी”ति।sa·ma·nu·pas·sā·mī

    Imesu khvāhaṁ, āvuso, pañcasu upādānakkhandhesu na kiñci attaṁ vā attaniyaṁ vā samanupassāmī”ti.

    I do not regard anything among these five grasping aggregates as self or as belonging to self.”

  30. 30

    अथa·tha खोkho आयस्माā·yas·mā दासकोdā·sa·ko येनye·na थेराthe·rā भिक्खूbhik·khū तेनुपसङ्कमि;te·nu·pa·saṅ·ka·mi उपसङ्कमित्वाu·pa·saṅ·ka·mit·vā थेरेthe·re भिक्खूbhik·khū एतदवोच:e·ta·da·vo·ca

    Atha kho āyasmā dāsako yena therā bhikkhū tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā there bhikkhū etadavoca:

    Then Dāsaka went to those senior mendicants and told them what had happened. They said:

  31. 31

    “खेमको,khe·ma·ko आवुसो,ā·vu·so भिक्खुbhik·khu एवमाह:e·va·mā·ha

    “khemako, āvuso, bhikkhu evamāha:

    (Pāli only)

  32. 32

    ‘पञ्चिमे,pañ·ci·me आवुसो,ā·vu·so उपादानक्खन्धाu·pā·dā·nak·khan·dhā वुत्ताvut·tā भगवता,bha·ga·va·tā सेय्यथिदं—sey·ya·thi·daṃ

    ‘pañcime, āvuso, upādānakkhandhā vuttā bhagavatā, seyyathidaṁ—

    (Pāli only)

  33. 33

    रूपुपादानक्खन्धोrū·pu·pā·dā·nak·khan·dho …पे…pe विञ्ञाणुपादानक्खन्धो।viñ·ñā·ṇu·pā·dā·nak·khan·dho

    rūpupādānakkhandho …pe… viññāṇupādānakkhandho.

    (Pāli only)

  34. 34

    इमेसुi·me·su ख्वाहं,khvā·haṃ आवुसो,ā·vu·so पञ्चसुpañ·ca·su उपादानक्खन्धेसुu·pā·dā·nak·khan·dhe·su नna किञ्चिkiñ·ci अत्तंat·taṃ वाvā अत्तनियंat·ta·ni·yaṃ वाvā समनुपस्सामी’”ति।sa·ma·nu·pas·sā·mī

    Imesu khvāhaṁ, āvuso, pañcasu upādānakkhandhesu na kiñci attaṁ vā attaniyaṁ vā samanupassāmī’”ti.

    (Pāli only)

  35. 35

    “एहिe·hi त्वं,tvaṃ आवुसोā·vu·so दासक,dā·sa·ka येनye·na खेमकोkhe·ma·ko भिक्खुbhik·khu तेनुपसङ्कम;te·nu·pa·saṅ·ka·ma उपसङ्कमित्वाu·pa·saṅ·ka·mit·vā खेमकंkhe·ma·kaṃ भिक्खुंbhik·khuṃ एवंe·vaṃ वदेहि:va·de·hi

    “Ehi tvaṁ, āvuso dāsaka, yena khemako bhikkhu tenupasaṅkama; upasaṅkamitvā khemakaṁ bhikkhuṁ evaṁ vadehi:

    “Please, Reverend Dāsaka, go to the mendicant Khemaka and say to him:

  36. 36

    ‘थेराthe·rā तं,taṃ आवुसोā·vu·so खेमक,khe·ma·ka एवमाहंसु—e·va·mā·haṃ·su

    ‘therā taṁ, āvuso khemaka, evamāhaṁsu—

    ‘Reverend Khemaka, the seniors say that

  37. 37

    पञ्चिमे,pañ·ci·me आवुसो,ā·vu·so उपादानक्खन्धाu·pā·dā·nak·khan·dhā वुत्ताvut·tā भगवता,bha·ga·va·tā सेय्यथिदं—sey·ya·thi·daṃ

    pañcime, āvuso, upādānakkhandhā vuttā bhagavatā, seyyathidaṁ—

    these five grasping aggregates have been taught by the Buddha, that is:

  38. 38

    रूपुपादानक्खन्धोrū·pu·pā·dā·nak·khan·dho …पे…pe विञ्ञाणुपादानक्खन्धो।viñ·ñā·ṇu·pā·dā·nak·khan·dho

    rūpupādānakkhandho …pe… viññāṇupādānakkhandho.

    the grasping aggregates of form, feeling, perception, choices, and consciousness.

  39. 39

    नोno चेce किरायस्माki·rā·yas·mā खेमकोkhe·ma·ko इमेसुi·me·su पञ्चसुpañ·ca·su उपादानक्खन्धेसुu·pā·dā·nak·khan·dhe·su किञ्चिkiñ·ci अत्तंat·taṃ वाvā अत्तनियंat·ta·ni·yaṃ वाvā समनुपस्सति।sa·ma·nu·pas·sa·ti

    No ce kirāyasmā khemako imesu pañcasu upādānakkhandhesu kiñci attaṁ vā attaniyaṁ vā samanupassati.

    If, as it seems, Venerable Khemaka does not regard anything among these five grasping aggregates as self or as belonging to self,

  40. 40

    तेनहायस्माte·na·hā·yas·mā खेमकोkhe·ma·ko अरहंa·ra·haṃ खीणासवो’”ति।khī·ṇā·sa·vo

    Tenahāyasmā khemako arahaṁ khīṇāsavo’”ti.

    then he is a perfected one, with defilements ended.’”

  41. 41

    “एवमावुसो”तिe·va·mā·vu·so खोkho आयस्माā·yas·mā दासकोdā·sa·ko थेरानंthe·rā·naṃ भिक्खूनंbhik·khū·naṃ पटिस्सुत्वाpa·ṭis·sut·vā येनायस्माye·nā·yas·mā खेमकोkhe·ma·ko …पे…pe

    “Evamāvuso”ti kho āyasmā dāsako therānaṁ bhikkhūnaṁ paṭissutvā yenāyasmā khemako …pe…

    “Yes, reverends,” replied Dāsaka. He relayed the message to Khemaka, who replied:

  42. 42

    थेराthe·rā तं,taṃ आवुसोā·vu·so खेमक,khe·ma·ka एवमाहंसु:e·va·mā·haṃ·su

    therā taṁ, āvuso khemaka, evamāhaṁsu:

    (Pāli only)

  43. 43

    “पञ्चिमे,pañ·ci·me आवुसो,ā·vu·so उपादानक्खन्धाu·pā·dā·nak·khan·dhā वुत्ताvut·tā भगवता,bha·ga·va·tā सेय्यथिदं—sey·ya·thi·daṃ

    “pañcime, āvuso, upādānakkhandhā vuttā bhagavatā, seyyathidaṁ—

    (Pāli only)

  44. 44

    रूपुपादानक्खन्धोrū·pu·pā·dā·nak·khan·dho …पे…pe विञ्ञाणुपादानक्खन्धो;viñ·ñā·ṇu·pā·dā·nak·khan·dho

    rūpupādānakkhandho …pe… viññāṇupādānakkhandho;

    (Pāli only)

  45. 45

    नोno चेce किरायस्माki·rā·yas·mā खेमकोkhe·ma·ko इमेसुi·me·su पञ्चसुpañ·ca·su उपादानक्खन्धेसुu·pā·dā·nak·khan·dhe·su किञ्चिkiñ·ci अत्तंat·taṃ वाvā अत्तनियंat·ta·ni·yaṃ वाvā समनुपस्सति,sa·ma·nu·pas·sa·ti तेनहायस्माte·na·hā·yas·mā खेमकोkhe·ma·ko अरहंa·ra·haṃ खीणासवो”ति।khī·ṇā·sa·vo

    no ce kirāyasmā khemako imesu pañcasu upādānakkhandhesu kiñci attaṁ vā attaniyaṁ vā samanupassati, tenahāyasmā khemako arahaṁ khīṇāsavo”ti.

    (Pāli only)

  46. 46

    “पञ्चिमे,pañ·ci·me आवुसो,ā·vu·so उपादानक्खन्धाu·pā·dā·nak·khan·dhā वुत्ताvut·tā भगवता,bha·ga·va·tā सेय्यथिदं—sey·ya·thi·daṃ

    “Pañcime, āvuso, upādānakkhandhā vuttā bhagavatā, seyyathidaṁ—

    “These five grasping aggregates have been taught by the Buddha, that is:

  47. 47

    रूपुपादानक्खन्धोrū·pu·pā·dā·nak·khan·dho …पे…pe विञ्ञाणुपादानक्खन्धो।viñ·ñā·ṇu·pā·dā·nak·khan·dho

    rūpupādānakkhandho …pe… viññāṇupādānakkhandho.

    the grasping aggregates of form, feeling, perception, choices, and consciousness.

  48. 48

    इमेसुi·me·su ख्वाहं,khvā·haṃ आवुसो,ā·vu·so पञ्चसुpañ·ca·su उपादानक्खन्धेसुu·pā·dā·nak·khan·dhe·su नna किञ्चिkiñ·ci अत्तंat·taṃ वाvā अत्तनियंat·ta·ni·yaṃ वाvā समनुपस्सामि,sa·ma·nu·pas·sā·mi नna चम्हिcam·hi अरहंa·ra·haṃ खीणासवो;khī·ṇā·sa·vo

    Imesu khvāhaṁ, āvuso, pañcasu upādānakkhandhesu na kiñci attaṁ vā attaniyaṁ vā samanupassāmi, na camhi arahaṁ khīṇāsavo;

    I do not regard anything among these five grasping aggregates as self or as belonging to self, yet I am not a perfected one, with defilements ended.

  49. 49

    अपिa·pi चca मे,me आवुसो,ā·vu·so पञ्चसुpañ·ca·su उपादानक्खन्धेसुu·pā·dā·nak·khan·dhe·su ‘अस्मी’तिas·mī अधिगतं,a·dhi·ga·taṃ ‘अयमहमस्मी’तिa·ya·ma·ha·mas·mī नna चca समनुपस्सामी”ति।sa·ma·nu·pas·sā·mī

    api ca me, āvuso, pañcasu upādānakkhandhesu ‘asmī’ti adhigataṁ, ‘ayamahamasmī’ti na ca samanupassāmī”ti.

    For when it comes to the five grasping aggregates I’m not rid of the conceit ‘I am’. But I don’t regard anything as ‘I am this’.”

  50. 50

    अथa·tha खोkho आयस्माā·yas·mā दासकोdā·sa·ko येनye·na थेराthe·rā भिक्खूbhik·khū …पे…pe

    Atha kho āyasmā dāsako yena therā bhikkhū …pe…

    Then Dāsaka went to those senior mendicants and told them what had happened. They said:

  51. 51

    थेरेthe·re भिक्खूbhik·khū एतदवोच:e·ta·da·vo·ca

    there bhikkhū etadavoca:

    (Pāli only)

  52. 52

    “खेमको,khe·ma·ko आवुसो,ā·vu·so भिक्खुbhik·khu एवमाह—e·va·mā·ha

    “khemako, āvuso, bhikkhu evamāha—

    (Pāli only)

  53. 53

    पञ्चिमे,pañ·ci·me आवुसो,ā·vu·so उपादानक्खन्धाu·pā·dā·nak·khan·dhā वुत्ताvut·tā भगवता,bha·ga·va·tā सेय्यथिदं—sey·ya·thi·daṃ

    pañcime, āvuso, upādānakkhandhā vuttā bhagavatā, seyyathidaṁ—

    (Pāli only)

  54. 54

    रूपुपादानक्खन्धोrū·pu·pā·dā·nak·khan·dho …पे…pe विञ्ञाणुपादानक्खन्धो।viñ·ñā·ṇu·pā·dā·nak·khan·dho

    rūpupādānakkhandho …pe… viññāṇupādānakkhandho.

    (Pāli only)

  55. 55

    इमेसुi·me·su ख्वाहं,khvā·haṃ आवुसो,ā·vu·so पञ्चसुpañ·ca·su उपादानक्खन्धेसुu·pā·dā·nak·khan·dhe·su नna किञ्चिkiñ·ci अत्तंat·taṃ वाvā अत्तनियंat·ta·ni·yaṃ वाvā समनुपस्सामि,sa·ma·nu·pas·sā·mi नna चम्हिcam·hi अरहंa·ra·haṃ खीणासवो;khī·ṇā·sa·vo

    Imesu khvāhaṁ, āvuso, pañcasu upādānakkhandhesu na kiñci attaṁ vā attaniyaṁ vā samanupassāmi, na camhi arahaṁ khīṇāsavo;

    (Pāli only)

  56. 56

    अपिa·pi चca मे,me आवुसो,ā·vu·so पञ्चसुpañ·ca·su उपादानक्खन्धेसुu·pā·dā·nak·khan·dhe·su ‘अस्मी’तिas·mī अधिगतं,a·dhi·ga·taṃ ‘अयमहमस्मी’तिa·ya·ma·ha·mas·mī नna चca समनुपस्सामी”ति।sa·ma·nu·pas·sā·mī

    api ca me, āvuso, pañcasu upādānakkhandhesu ‘asmī’ti adhigataṁ, ‘ayamahamasmī’ti na ca samanupassāmī”ti.

    (Pāli only)

  57. 57

    “एहिe·hi त्वं,tvaṃ आवुसोā·vu·so दासक,dā·sa·ka येनye·na खेमकोkhe·ma·ko भिक्खुbhik·khu तेनुपसङ्कम;te·nu·pa·saṅ·ka·ma उपसङ्कमित्वाu·pa·saṅ·ka·mit·vā खेमकंkhe·ma·kaṃ भिक्खुंbhik·khuṃ एवंe·vaṃ वदेहि:va·de·hi

    “Ehi tvaṁ, āvuso dāsaka, yena khemako bhikkhu tenupasaṅkama; upasaṅkamitvā khemakaṁ bhikkhuṁ evaṁ vadehi:

    “Please, Reverend Dāsaka, go to the mendicant Khemaka and say to him:

  58. 58

    ‘थेराthe·rā तं,taṃ आवुसोā·vu·so खेमक,khe·ma·ka एवमाहंसु—e·va·mā·haṃ·su

    ‘therā taṁ, āvuso khemaka, evamāhaṁsu—

    ‘Reverend Khemaka, the seniors ask,

  59. 59

    यमेतं,ya·me·taṃ आवुसोā·vu·so खेमक,khe·ma·ka अस्मीतिas·mī·ti वदेसि,va·de·si किमेतंki·me·taṃ अस्मीतिas·mī·ti वदेसि?va·de·si

    yametaṁ, āvuso khemaka, asmīti vadesi, kimetaṁ asmīti vadesi?

    when you say “I am”, what is it that you’re talking about?

  60. 60

    रूपंrū·paṃ अस्मीतिas·mī·ti वदेसि,va·de·si अञ्ञत्रañ·ñat·ra रूपाrū·pā अस्मीतिas·mī·ti वदेसि,va·de·si

    Rūpaṁ asmīti vadesi, aññatra rūpā asmīti vadesi,

    Is it form or apart from form?

  61. 61

    वेदनंve·da·naṃ …

    vedanaṁ …

    Is it feeling …

  62. 62

    सञ्ञंsañ·ñaṃ …

    saññaṁ …

    perception …

  63. 63

    सङ्खारेsaṅ·khā·re …

    saṅkhāre …

    choices …

  64. 64

    विञ्ञाणंviñ·ñā·ṇaṃ अस्मीतिas·mī·ti वदेसि,va·de·si अञ्ञत्रañ·ñat·ra विञ्ञाणाviñ·ñā·ṇā अस्मीतिas·mī·ti वदेसि।va·de·si

    viññāṇaṁ asmīti vadesi, aññatra viññāṇā asmīti vadesi.

    consciousness, or apart from consciousness?

  65. 65

    यमेतं,ya·me·taṃ आवुसोā·vu·so खेमक,khe·ma·ka अस्मीतिas·mī·ti वदेसि।va·de·si किमेतंki·me·taṃ अस्मीतिas·mī·ti वदेसी’”ति?va·de·sī

    Yametaṁ, āvuso khemaka, asmīti vadesi. Kimetaṁ asmīti vadesī’”ti?

    When you say “I am”, what is it that you’re talking about?”

  66. 66

    “एवमावुसो”तिe·va·mā·vu·so खोkho आयस्माā·yas·mā दासकोdā·sa·ko थेरानंthe·rā·naṃ भिक्खूनंbhik·khū·naṃ पटिस्सुत्वाpa·ṭis·sut·vā येनायस्माye·nā·yas·mā खेमकोkhe·ma·ko तेनुपसङ्कमि;te·nu·pa·saṅ·ka·mi उपसङ्कमित्वाu·pa·saṅ·ka·mit·vā आयस्मन्तंā·yas·man·taṃ खेमकंkhe·ma·kaṃ एतदवोच—e·ta·da·vo·ca

    “Evamāvuso”ti kho āyasmā dāsako therānaṁ bhikkhūnaṁ paṭissutvā yenāyasmā khemako tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmantaṁ khemakaṁ etadavoca—

    “Yes, reverends,” replied Dāsaka. He relayed the message to Khemaka, who replied:

  67. 67

    थेराthe·rā तं,taṃ आवुसोā·vu·so खेमक,khe·ma·ka एवमाहंसु:e·va·mā·haṃ·su

    therā taṁ, āvuso khemaka, evamāhaṁsu:

    (Pāli only)

  68. 68

    “यमेतं,ya·me·taṃ आवुसोā·vu·so खेमक,khe·ma·ka ‘अस्मी’तिas·mī वदेसि,va·de·si किमेतंki·me·taṃ ‘अस्मी’तिas·mī वदेसि?va·de·si

    “yametaṁ, āvuso khemaka, ‘asmī’ti vadesi, kimetaṁ ‘asmī’ti vadesi?

    (Pāli only)

  69. 69

    रूपंrū·paṃ ‘अस्मी’तिas·mī वदेसिva·de·si अञ्ञत्रañ·ñat·ra रूपाrū·pā ‘अस्मी’तिas·mī वदेसि?va·de·si

    Rūpaṁ ‘asmī’ti vadesi aññatra rūpā ‘asmī’ti vadesi?

    (Pāli only)

  70. 70

    वेदनंve·da·naṃ …

    Vedanaṁ …

    (Pāli only)

  71. 71

    सञ्ञंsañ·ñaṃ …

    saññaṁ …

    (Pāli only)

  72. 72

    सङ्खारेsaṅ·khā·re …

    saṅkhāre …

    (Pāli only)

  73. 73

    विञ्ञाणंviñ·ñā·ṇaṃ ‘अस्मी’तिas·mī वदेसिva·de·si अञ्ञत्रañ·ñat·ra विञ्ञाणाviñ·ñā·ṇā ‘अस्मी’तिas·mī वदेसि?va·de·si

    viññāṇaṁ ‘asmī’ti vadesi aññatra viññāṇā ‘asmī’ti vadesi?

    (Pāli only)

  74. 74

    यमेतं,ya·me·taṃ आवुसोā·vu·so खेमक,khe·ma·ka ‘अस्मी’तिas·mī वदेसि,va·de·si किमेतंki·me·taṃ ‘अस्मी’तिas·mī वदेसी”ति?va·de·sī

    Yametaṁ, āvuso khemaka, ‘asmī’ti vadesi, kimetaṁ ‘asmī’ti vadesī”ti?

    (Pāli only)

  75. 75

    “अलं,a·laṃ आवुसोā·vu·so दासक,dā·sa·ka किंkiṃ इमायi·mā·ya सन्धावनिकाय।san·dhā·va·ni·kā·ya

    “Alaṁ, āvuso dāsaka, kiṁ imāya sandhāvanikāya.

    “Enough, Reverend Dāsaka! What’s the point in running back and forth?

  76. 76

    आहरावुसो,ā·ha·rā·vu·so दण्डं;daṇ·ḍaṃ

    Āharāvuso, daṇḍaṁ;

    Bring my staff,

  77. 77

    अहमेवa·ha·me·va येनye·na थेराthe·rā भिक्खूbhik·khū तेनुपसङ्कमिस्सामी”ति।te·nu·pa·saṅ·ka·mis·sā·mī

    ahameva yena therā bhikkhū tenupasaṅkamissāmī”ti.

    I’ll go to see the senior mendicants myself.”

  78. 78

    अथa·tha खोkho आयस्माā·yas·mā खेमकोkhe·ma·ko दण्डमोलुब्भdaṇ·ḍa·mo·lub·bha येनye·na थेराthe·rā भिक्खूbhik·khū तेनुपसङ्कमि;te·nu·pa·saṅ·ka·mi उपसङ्कमित्वाu·pa·saṅ·ka·mit·vā थेरेहिthe·re·hi भिक्खूहिbhik·khū·hi सद्धिंsad·dhiṃ सम्मोदि।sam·mo·di

    Atha kho āyasmā khemako daṇḍamolubbha yena therā bhikkhū tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā therehi bhikkhūhi saddhiṁ sammodi.

    Then Venerable Khemaka, leaning on a staff, went to those senior mendicants and exchanged greetings with them.

  79. 79

    सम्मोदनीयंsam·mo·da·nī·yaṃ कथंka·thaṃ सारणीयंsā·ra·ṇī·yaṃ वीतिसारेत्वाvī·ti·sā·ret·vā एकमन्तंe·ka·man·taṃ निसीदि।ni·sī·di एकमन्तंe·ka·man·taṃ निसिन्नंni·sin·naṃ खोkho आयस्मन्तंā·yas·man·taṃ खेमकंkhe·ma·kaṃ थेराthe·rā भिक्खूbhik·khū एतदवोचुं:e·ta·da·vo·cuṃ

    Sammodanīyaṁ kathaṁ sāraṇīyaṁ vītisāretvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinnaṁ kho āyasmantaṁ khemakaṁ therā bhikkhū etadavocuṁ:

    When the greetings and polite conversation were over, he sat down to one side. They said to him:

  80. 80

    “यमेतं,ya·me·taṃ आवुसोā·vu·so खेमक,khe·ma·ka ‘अस्मी’तिas·mī वदेसि,va·de·si किमेतंki·me·taṃ ‘अस्मी’तिas·mī वदेसि?va·de·si

    “yametaṁ, āvuso khemaka, ‘asmī’ti vadesi, kimetaṁ ‘asmī’ti vadesi?

    “Reverend Khemaka, when you say ‘I am’, what is it that you’re talking about?

  81. 81

    रूपंrū·paṃ ‘अस्मी’तिas·mī वदेसि,va·de·si अञ्ञत्रañ·ñat·ra रूपाrū·pā ‘अस्मी’तिas·mī वदेसि?va·de·si

    Rūpaṁ ‘asmī’ti vadesi, aññatra rūpā ‘asmī’ti vadesi?

    Is it form or apart from form?

  82. 82

    वेदनंve·da·naṃ …

    Vedanaṁ …

    Is it feeling …

  83. 83

    सञ्ञंsañ·ñaṃ …

    saññaṁ …

    perception …

  84. 84

    सङ्खारेsaṅ·khā·re …

    saṅkhāre …

    choices …

  85. 85

    विञ्ञाणंviñ·ñā·ṇaṃ ‘अस्मी’तिas·mī वदेसि,va·de·si अञ्ञत्रañ·ñat·ra विञ्ञाणाviñ·ñā·ṇā ‘अस्मी’तिas·mī वदेसि?va·de·si

    viññāṇaṁ ‘asmī’ti vadesi, aññatra viññāṇā ‘asmī’ti vadesi?

    consciousness, or apart from consciousness?

  86. 86

    यमेतं,ya·me·taṃ आवुसोā·vu·so खेमक,khe·ma·ka ‘अस्मी’तिas·mī वदेसि,va·de·si किमेतंki·me·taṃ ‘अस्मी’तिas·mī वदेसी”ति?va·de·sī

    Yametaṁ, āvuso khemaka, ‘asmī’ti vadesi, kimetaṁ ‘asmī’ti vadesī”ti?

    When you say ‘I am’, what is it that you’re talking about?”

  87. 87

    “नna ख्वाहं,khvā·haṃ आवुसो,ā·vu·so रूपंrū·paṃ ‘अस्मी’तिas·mī वदामि;va·dā·mi नपिna·pi अञ्ञत्रañ·ñat·ra रूपाrū·pā ‘अस्मी’तिas·mī वदामि।va·dā·mi

    “Na khvāhaṁ, āvuso, rūpaṁ ‘asmī’ti vadāmi; napi aññatra rūpā ‘asmī’ti vadāmi.

    “Reverends, I don’t say ‘I am’ with reference to form, or apart from form.

  88. 88

    नna वेदनंve·da·naṃ …

    Na vedanaṁ …

    I don’t say ‘I am’ with reference to feeling …

  89. 89

    नna सञ्ञंsañ·ñaṃ …

    na saññaṁ …

    perception …

  90. 90

    नna सङ्खारेsaṅ·khā·re …

    na saṅkhāre …

    choices …

  91. 91

    नna विञ्ञाणंviñ·ñā·ṇaṃ ‘अस्मी’तिas·mī वदामि;va·dā·mi नपिna·pi अञ्ञत्रañ·ñat·ra विञ्ञाणाviñ·ñā·ṇā ‘अस्मी’तिas·mī वदामि।va·dā·mi

    na viññāṇaṁ ‘asmī’ti vadāmi; napi aññatra viññāṇā ‘asmī’ti vadāmi.

    consciousness, or apart from consciousness.

  92. 92

    अपिa·pi चca मे,me आवुसो,ā·vu·so पञ्चसुpañ·ca·su उपादानक्खन्धेसुu·pā·dā·nak·khan·dhe·su ‘अस्मी’तिas·mī अधिगतंa·dhi·ga·taṃ ‘अयमहमस्मी’तिa·ya·ma·ha·mas·mī नna चca समनुपस्सामि।sa·ma·nu·pas·sā·mi

    Api ca me, āvuso, pañcasu upādānakkhandhesu ‘asmī’ti adhigataṁ ‘ayamahamasmī’ti na ca samanupassāmi.

    For when it comes to the five grasping aggregates I’m not rid of the conceit ‘I am’. But I don’t regard anything as ‘I am this’.

  93. 93

    सेय्यथापि,sey·ya·thā·pi आवुसो,ā·vu·so उप्पलस्सup·pa·las·sa वाvā पदुमस्सpa·du·mas·sa वाvā पुण्डरीकस्सpuṇ·ḍa·rī·kas·sa वाvā गन्धो।gan·dho

    Seyyathāpi, āvuso, uppalassa vā padumassa vā puṇḍarīkassa vā gandho.

    It’s like the scent of a blue water lily, or a pink or white lotus.

  94. 94

    योyo नुnu खोkho एवंe·vaṃ वदेय्य:va·dey·ya ‘पत्तस्सpat·tas·sa गन्धो’तिgan·dho वाvā ‘वण्णस्सvaṇ·ṇas·sa गन्धो’तिgan·dho वाvā ‘किञ्जक्खस्सkiñ·jak·khas·sa गन्धो’तिgan·dho वाvā सम्माsam·mā नुnu खोkho सोso वदमानोva·da·mā·no वदेय्या”ति?va·dey·yā

    Yo nu kho evaṁ vadeyya: ‘pattassa gandho’ti vā ‘vaṇṇassa gandho’ti vā ‘kiñjakkhassa gandho’ti vā sammā nu kho so vadamāno vadeyyā”ti?

    Would it be right to say that the scent belongs to the petals or the stalk or the pistil?”

  95. 95

    “नोno हेतं,he·taṃ आवुसो”।ā·vu·so

    “No hetaṁ, āvuso”.

    “No, reverend.”

  96. 96

    “यथाya·thā कथं,ka·thaṃ पनावुसो,pa·nā·vu·so सम्माsam·mā ब्याकरमानोbyā·ka·ra·mā·no ब्याकरेय्या”ति?byā·ka·rey·yā

    “Yathā kathaṁ, panāvuso, sammā byākaramāno byākareyyā”ti?

    “Then, reverends, how should it be said?”

  97. 97

    “‘पुप्फस्सpup·phas·sa गन्धो’तिgan·dho खो,kho आवुसो,ā·vu·so सम्माsam·mā ब्याकरमानोbyā·ka·ra·mā·no ब्याकरेय्या”ति।byā·ka·rey·yā

    “‘Pupphassa gandho’ti kho, āvuso, sammā byākaramāno byākareyyā”ti.

    “It would be right to say that the scent belongs to the flower.”

  98. 98

    “एवमेवe·va·me·va ख्वाहं,khvā·haṃ आवुसो,ā·vu·so नna रूपंrū·paṃ ‘अस्मी’तिas·mī वदामि,va·dā·mi नपिna·pi अञ्ञत्रañ·ñat·ra रूपाrū·pā ‘अस्मी’तिas·mī वदामि।va·dā·mi

    “Evameva khvāhaṁ, āvuso, na rūpaṁ ‘asmī’ti vadāmi, napi aññatra rūpā ‘asmī’ti vadāmi.

    “In the same way, reverends, I don’t say ‘I am’ with reference to form, or apart from form.

  99. 99

    नna वेदनंve·da·naṃ …

    Na vedanaṁ …

    I don’t say ‘I am’ with reference to feeling …

  100. 100

    नna सञ्ञंsañ·ñaṃ …

    na saññaṁ …

    perception …

  101. 101

    नna सङ्खारेsaṅ·khā·re …

    na saṅkhāre …

    choices …

  102. 102

    नna विञ्ञाणंviñ·ñā·ṇaṃ ‘अस्मी’तिas·mī वदामि,va·dā·mi नपिna·pi अञ्ञत्रañ·ñat·ra विञ्ञाणाviñ·ñā·ṇā ‘अस्मी’तिas·mī वदामि।va·dā·mi

    na viññāṇaṁ ‘asmī’ti vadāmi, napi aññatra viññāṇā ‘asmī’ti vadāmi.

    consciousness, or apart from consciousness.

  103. 103

    अपिa·pi चca मे,me आवुसो,ā·vu·so पञ्चसुpañ·ca·su उपादानक्खन्धेसुu·pā·dā·nak·khan·dhe·su ‘अस्मी’तिas·mī अधिगतंa·dhi·ga·taṃ ‘अयमहमस्मी’तिa·ya·ma·ha·mas·mī नna चca समनुपस्सामि।sa·ma·nu·pas·sā·mi

    Api ca me, āvuso, pañcasu upādānakkhandhesu ‘asmī’ti adhigataṁ ‘ayamahamasmī’ti na ca samanupassāmi.

    For when it comes to the five grasping aggregates I’m not rid of the conceit ‘I am’. But I don’t regard anything as ‘I am this’.

  104. 104

    किञ्चापि,kiñ·cā·pi आवुसो,ā·vu·so अरियसावकस्सa·ri·ya·sā·va·kas·sa पञ्चोरम्भागियानिpañ·co·ram·bhā·gi·yā·ni संयोजनानिsaṃ·yo·ja·nā·ni पहीनानिpa·hī·nā·ni भवन्ति,bha·van·ti अथa·tha ख्वस्सkhvas·sa होति:ho·ti ‘योyo चca पञ्चसुpañ·ca·su उपादानक्खन्धेसुu·pā·dā·nak·khan·dhe·su अनुसहगतोa·nu·sa·ha·ga·to अस्मीतिas·mī·ti मानो,mā·no अस्मीतिas·mī·ti छन्दो,chan·do अस्मीतिas·mī·ti अनुसयोa·nu·sa·yo असमूहतो।a·sa·mū·ha·to

    Kiñcāpi, āvuso, ariyasāvakassa pañcorambhāgiyāni saṁyojanāni pahīnāni bhavanti, atha khvassa hoti: ‘yo ca pañcasu upādānakkhandhesu anusahagato asmīti māno, asmīti chando, asmīti anusayo asamūhato.

    Although a noble disciple has given up the five lower fetters, they still have a lingering residue of the conceit ‘I am’, the desire ‘I am’, and the underlying tendency ‘I am’ which has not been eradicated.

  105. 105

    सोso अपरेनa·pa·re·na समयेनsa·ma·ye·na पञ्चसुpañ·ca·su उपादानक्खन्धेसुu·pā·dā·nak·khan·dhe·su उदयब्बयानुपस्सीu·da·yab·ba·yā·nu·pas·sī विहरति—vi·ha·ra·ti

    So aparena samayena pañcasu upādānakkhandhesu udayabbayānupassī viharati—

    After some time they meditate observing rise and fall in the five grasping aggregates.

  106. 106

    इतिi·ti रूपं,rū·paṃ इतिi·ti रूपस्सrū·pas·sa समुदयो,sa·mu·da·yo इतिi·ti रूपस्सrū·pas·sa अत्थङ्गमो;at·thaṅ·ga·mo

    iti rūpaṁ, iti rūpassa samudayo, iti rūpassa atthaṅgamo;

    ‘Such is form, such is the origin of form, such is the disappearance of form.

  107. 107

    इतिi·ti वेदनाve·da·nā …

    iti vedanā …

    Such is feeling …

  108. 108

    इतिi·ti सञ्ञाsañ·ñā …

    iti saññā …

    Such is perception …

  109. 109

    इतिi·ti सङ्खाराsaṅ·khā·rā …

    iti saṅkhārā …

    Such are choices …

  110. 110

    इतिi·ti विञ्ञाणं,viñ·ñā·ṇaṃ इतिi·ti विञ्ञाणस्सviñ·ñā·ṇas·sa समुदयो,sa·mu·da·yo इतिi·ti विञ्ञाणस्सviñ·ñā·ṇas·sa अत्थङ्गमो’ति।at·thaṅ·ga·mo

    iti viññāṇaṁ, iti viññāṇassa samudayo, iti viññāṇassa atthaṅgamo’ti.

    Such is consciousness, such is the origin of consciousness, such is the disappearance of consciousness.’

  111. 111

    तस्सिमेसुtas·si·me·su पञ्चसुpañ·ca·su उपादानक्खन्धेसुu·pā·dā·nak·khan·dhe·su उदयब्बयानुपस्सिनोu·da·yab·ba·yā·nu·pas·si·no विहरतोvi·ha·ra·to योपिस्सyo·pis·sa होतिho·ti पञ्चसुpañ·ca·su उपादानक्खन्धेसुu·pā·dā·nak·khan·dhe·su अनुसहगतोa·nu·sa·ha·ga·to ‘अस्मी’ति,as·mī मानोmā·no ‘अस्मी’ति,as·mī छन्दोchan·do ‘अस्मी’तिas·mī अनुसयोa·nu·sa·yo असमूहतो,a·sa·mū·ha·to सोपिso·pi समुग्घातंsa·mug·ghā·taṃ गच्छति।gac·cha·ti

    Tassimesu pañcasu upādānakkhandhesu udayabbayānupassino viharato yopissa hoti pañcasu upādānakkhandhesu anusahagato ‘asmī’ti, māno ‘asmī’ti, chando ‘asmī’ti anusayo asamūhato, sopi samugghātaṁ gacchati.

    As they do so, that lingering residue is eradicated.

  112. 112

    सेय्यथापि,sey·ya·thā·pi आवुसो,ā·vu·so वत्थंvat·thaṃ सङ्किलिट्ठंsaṅ·ki·liṭ·ṭhaṃ मलग्गहितं।ma·lag·ga·hi·taṃ तमेनंta·me·naṃ सामिकाsā·mi·kā रजकस्सra·ja·kas·sa अनुपदज्जुं।a·nu·pa·daj·juṃ

    Seyyathāpi, āvuso, vatthaṁ saṅkiliṭṭhaṁ malaggahitaṁ. Tamenaṁ sāmikā rajakassa anupadajjuṁ.

    Suppose there was a cloth that was dirty and soiled, so the owners give it to a launderer.

  113. 113

    तमेनंta·me·naṃ रजकोra·ja·ko ऊसेū·se वाvā खारेkhā·re वाvā गोमयेgo·ma·ye वाvā सम्मद्दित्वाsam·mad·dit·vā अच्छेac·che उदकेu·da·ke विक्खालेति।vik·khā·le·ti

    Tamenaṁ rajako ūse vā khāre vā gomaye vā sammadditvā acche udake vikkhāleti.

    The launderer kneads it thoroughly with salt, lye, and cow dung, and rinses it in clear water.

  114. 114

    किञ्चापिkiñ·cā·pi तंtaṃ होतिho·ti वत्थंvat·thaṃ परिसुद्धंpa·ri·sud·dhaṃ परियोदातं,pa·ri·yo·dā·taṃ अथa·tha ख्वस्सkhvas·sa होतिho·ti येवye·va अनुसहगतोa·nu·sa·ha·ga·to ऊसगन्धोū·sa·gan·dho वाvā खारगन्धोkhā·ra·gan·dho वाvā गोमयगन्धोgo·ma·ya·gan·dho वाvā असमूहतो।a·sa·mū·ha·to

    Kiñcāpi taṁ hoti vatthaṁ parisuddhaṁ pariyodātaṁ, atha khvassa hoti yeva anusahagato ūsagandho vā khāragandho vā gomayagandho vā asamūhato.

    Although that cloth is clean and bright, it still has a lingering scent of salt, lye, or cow dung that had not been eradicated.

  115. 115

    तमेनंta·me·naṃ रजकोra·ja·ko सामिकानंsā·mi·kā·naṃ देति।de·ti तमेनंta·me·naṃ सामिकाsā·mi·kā गन्धपरिभावितेgan·dha·pa·ri·bhā·vi·te करण्डकेka·raṇ·ḍa·ke निक्खिपन्ति।nik·khi·pan·ti

    Tamenaṁ rajako sāmikānaṁ deti. Tamenaṁ sāmikā gandhaparibhāvite karaṇḍake nikkhipanti.

    The launderer returns it to its owners, who store it in a fragrant casket.

  116. 116

    योपिस्सyo·pis·sa होतिho·ti अनुसहगतोa·nu·sa·ha·ga·to ऊसगन्धोū·sa·gan·dho वाvā खारगन्धोkhā·ra·gan·dho वाvā गोमयगन्धोgo·ma·ya·gan·dho वाvā असमूहतो,a·sa·mū·ha·to सोपिso·pi समुग्घातंsa·mug·ghā·taṃ गच्छति।gac·cha·ti

    Yopissa hoti anusahagato ūsagandho vā khāragandho vā gomayagandho vā asamūhato, sopi samugghātaṁ gacchati.

    And that lingering scent would be eradicated.

  117. 117

    एवमेवe·va·me·va खो,kho आवुसो,ā·vu·so किञ्चापिkiñ·cā·pi अरियसावकस्सa·ri·ya·sā·va·kas·sa पञ्चोरम्भागियानिpañ·co·ram·bhā·gi·yā·ni संयोजनानिsaṃ·yo·ja·nā·ni पहीनानिpa·hī·nā·ni भवन्ति,bha·van·ti अथa·tha ख्वस्सkhvas·sa होतिho·ti येवye·va पञ्चसुpañ·ca·su उपादानक्खन्धेसुu·pā·dā·nak·khan·dhe·su अनुसहगतोa·nu·sa·ha·ga·to ‘अस्मी’ति,as·mī मानोmā·no ‘अस्मी’ति,as·mī छन्दोchan·do ‘अस्मी’तिas·mī अनुसयोa·nu·sa·yo असमूहतो।a·sa·mū·ha·to

    Evameva kho, āvuso, kiñcāpi ariyasāvakassa pañcorambhāgiyāni saṁyojanāni pahīnāni bhavanti, atha khvassa hoti yeva pañcasu upādānakkhandhesu anusahagato ‘asmī’ti, māno ‘asmī’ti, chando ‘asmī’ti anusayo asamūhato.

    In the same way, although a noble disciple has given up the five lower fetters, they still have a lingering residue of the conceit ‘I am’, the desire ‘I am’, and the underlying tendency ‘I am’ which has not been eradicated.

  118. 118

    सोso अपरेनa·pa·re·na समयेनsa·ma·ye·na पञ्चसुpañ·ca·su उपादानक्खन्धेसुu·pā·dā·nak·khan·dhe·su उदयब्बयानुपस्सीu·da·yab·ba·yā·nu·pas·sī विहरति।vi·ha·ra·ti

    So aparena samayena pañcasu upādānakkhandhesu udayabbayānupassī viharati.

    After some time they meditate observing rise and fall in the five grasping aggregates.

  119. 119

    ‘इतिi·ti रूपं,rū·paṃ इतिi·ti रूपस्सrū·pas·sa समुदयो,sa·mu·da·yo इतिi·ti रूपस्सrū·pas·sa अत्थङ्गमो;at·thaṅ·ga·mo

    ‘Iti rūpaṁ, iti rūpassa samudayo, iti rūpassa atthaṅgamo;

    ‘Such is form, such is the origin of form, such is the disappearance of form.

  120. 120

    इतिi·ti वेदनाve·da·nā …

    iti vedanā …

    Such is feeling …

  121. 121

    इतिi·ti सञ्ञाsañ·ñā …

    iti saññā …

    Such is perception …

  122. 122

    इतिi·ti सङ्खाराsaṅ·khā·rā …

    iti saṅkhārā …

    Such are choices …

  123. 123

    इतिi·ti विञ्ञाणं,viñ·ñā·ṇaṃ इतिi·ti विञ्ञाणस्सviñ·ñā·ṇas·sa समुदयो,sa·mu·da·yo इतिi·ti विञ्ञाणस्सviñ·ñā·ṇas·sa अत्थङ्गमो’ति।at·thaṅ·ga·mo

    iti viññāṇaṁ, iti viññāṇassa samudayo, iti viññāṇassa atthaṅgamo’ti.

    Such is consciousness, such is the origin of consciousness, such is the disappearance of consciousness.’

  124. 124

    तस्सtas·sa इमेसुi·me·su पञ्चसुpañ·ca·su उपादानक्खन्धेसुu·pā·dā·nak·khan·dhe·su उदयब्बयानुपस्सिनोu·da·yab·ba·yā·nu·pas·si·no विहरतोvi·ha·ra·to योपिस्सyo·pis·sa होतिho·ti पञ्चसुpañ·ca·su उपादानक्खन्धेसुu·pā·dā·nak·khan·dhe·su अनुसहगतोa·nu·sa·ha·ga·to ‘अस्मी’ति,as·mī मानोmā·no ‘अस्मी’ति,as·mī छन्दोchan·do ‘अस्मी’तिas·mī अनुसयोa·nu·sa·yo असमूहतो,a·sa·mū·ha·to सोपिso·pi समुग्घातंsa·mug·ghā·taṃ गच्छती”ति।gac·cha·tī

    Tassa imesu pañcasu upādānakkhandhesu udayabbayānupassino viharato yopissa hoti pañcasu upādānakkhandhesu anusahagato ‘asmī’ti, māno ‘asmī’ti, chando ‘asmī’ti anusayo asamūhato, sopi samugghātaṁ gacchatī”ti.

    As they do so, that lingering residue is eradicated.”

  125. 125

    एवंe·vaṃ वुत्ते,vut·te थेराthe·rā भिक्खूbhik·khū आयस्मन्तंā·yas·man·taṃ खेमकंkhe·ma·kaṃ एतदवोचुं:e·ta·da·vo·cuṃ

    Evaṁ vutte, therā bhikkhū āyasmantaṁ khemakaṁ etadavocuṁ:

    When he said this, the senior mendicants said to Venerable Khemaka,

  126. 126

    “नna खोkho मयंma·yaṃ आयस्मन्तंā·yas·man·taṃ खेमकंkhe·ma·kaṃ विहेसापेखाvi·he·sā·pe·khā पुच्छिम्ह,puc·chim·ha अपिa·pi चायस्माcā·yas·mā खेमकोkhe·ma·ko पहोसिpa·ho·si तस्सtas·sa भगवतोbha·ga·va·to सासनंsā·sa·naṃ वित्थारेनvit·thā·re·na आचिक्खितुंā·cik·khi·tuṃ देसेतुंde·se·tuṃ पञ्ञापेतुंpañ·ñā·pe·tuṃ पट्ठपेतुंpaṭ·ṭha·pe·tuṃ विवरितुंvi·va·ri·tuṃ विभजितुंvi·bha·ji·tuṃ उत्तानीकातुं।ut·tā·nī·kā·tuṃ

    “na kho mayaṁ āyasmantaṁ khemakaṁ vihesāpekhā pucchimha, api cāyasmā khemako pahosi tassa bhagavato sāsanaṁ vitthārena ācikkhituṁ desetuṁ paññāpetuṁ paṭṭhapetuṁ vivarituṁ vibhajituṁ uttānīkātuṁ.

    “We didn’t want to trouble Venerable Khemaka with our questions. But you’re capable of explaining, teaching, asserting, establishing, clarifying, analyzing, and revealing the Buddha’s instructions in detail.

  127. 127

    तयिदंta·yi·daṃ आयस्मताā·yas·ma·tā खेमकेनkhe·ma·ke·na तस्सtas·sa भगवतोbha·ga·va·to सासनंsā·sa·naṃ वित्थारेनvit·thā·re·na आचिक्खितंā·cik·khi·taṃ देसितंde·si·taṃ पञ्ञापितंpañ·ñā·pi·taṃ पट्ठपितंpaṭ·ṭha·pi·taṃ विवरितंvi·va·ri·taṃ विभजितंvi·bha·ji·taṃ उत्तानीकतन्”ति।ut·tā·nī·ka·tan

    Tayidaṁ āyasmatā khemakena tassa bhagavato sāsanaṁ vitthārena ācikkhitaṁ desitaṁ paññāpitaṁ paṭṭhapitaṁ vivaritaṁ vibhajitaṁ uttānīkatan”ti.

    And that’s just what you’ve done.”

  128. 128

    इदमवोचi·da·ma·vo·ca आयस्माā·yas·mā खेमको।khe·ma·ko

    Idamavoca āyasmā khemako.

    That is what Venerable Khemaka said.

  129. 129

    अत्तमनाat·ta·ma·nā थेराthe·rā भिक्खूbhik·khū आयस्मतोā·yas·ma·to खेमकस्सkhe·ma·kas·sa भासितंbhā·si·taṃ अभिनन्दुं।a·bhi·nan·duṃ

    Attamanā therā bhikkhū āyasmato khemakassa bhāsitaṁ abhinanduṁ.

    Satisfied, the senior mendicants approved what Khemaka said.

  130. 130

    इमस्मिञ्चi·mas·miñ·ca पनpa·na वेय्याकरणस्मिंvey·yā·ka·ra·ṇas·miṃ भञ्ञमानेbhañ·ña·mā·ne सट्ठिमत्तानंsaṭ·ṭhi·mat·tā·naṃ थेरानंthe·rā·naṃ भिक्खूनंbhik·khū·naṃ अनुपादायa·nu·pā·dā·ya आसवेहिā·sa·ve·hi चित्तानिcit·tā·ni विमुच्चिंसु,vi·muc·ciṃ·su आयस्मतोā·yas·ma·to खेमकस्सkhe·ma·kas·sa चाति।cā·ti

    Imasmiñca pana veyyākaraṇasmiṁ bhaññamāne saṭṭhimattānaṁ therānaṁ bhikkhūnaṁ anupādāya āsavehi cittāni vimucciṁsu, āyasmato khemakassa cāti.

    And while this discourse was being spoken, the minds of sixty senior mendicants and of Venerable Khemaka were freed from defilements by not grasping.

  131. 131

    सत्तमं।sat·ta·maṃ

    Sattamaṁ.

    (Pāli only)

Sources. Sanskrit: Satyavedaḥ, the New Testament in Sanskrit (Calcutta Baptist Missionaries, 1851; J. Wenger’s revision of W. Carey’s version). Digital text © 2018 SanskritBible.in, via eBible.org, licensed CC BY-SA 4.0; changed here: arranged by verse and every word linked to the dictionary (links made automatically). Old Testament Sanskrit: the Old Testament in Sanskrit, Calcutta Baptist Mission Press, 1848–1852 (public domain), read by OCR from the Internet Archive scans of the Boston University School of Theology copy; unproofread, with machine clean-up only. Pāli Canon: Mahāsaṅgīti Tipiṭaka Buddhavasse 2500 (based on the Vipassana Research Institute’s Chaṭṭha Saṅgāyana edition), from SuttaCentral bilara-data, CC0; Devanagari and pronunciation made automatically from the Roman text. Pāli English: Bhikkhu Sujato (suttas) and Bhikkhu Brahmali (Vinaya), SuttaCentral, CC0. Pāli word meanings: the Pali Text Society’s Pali-English Dictionary (Rhys Davids & Stede), corrected reprint © The Pali Text Society, CC BY-NC 3.0, digital text from BuddhaDust; word matching automatic. English: King James Version (1769), public domain; words the translators added are in italics. Word meanings and pronunciations: Monier-Williams, Sanskrit–English Dictionary (1872), via this site’s Sanskrit dictionary (CC BY-SA 4.0); English↔Sanskrit word matches made automatically and may need checking.