Klryz

Scripture · Sanskrit Bible with the King James Version · the Pāli Canon

Middle Discourses 23 मज्झिमनिकाय 23

Chapter: 123456789101112131415161718192021222324252627282930313233343536373839404142434445464748495051525354555657585960616263646566676869707172737475767778798081828384858687888990919293949596979899100101102103104105106107108109110111112113114115116117118119120121122123124125126127128129130131132133134135136137138139140141142143144145146147148149150151152

Vammikasutta

Pāli in Devanagari; under each word its Roman pronunciation, syllable by syllable (ṃ = nasal hum). Tap a Pāli word for its meaning (PTS Pāli-English Dictionary); tap again to open it in the Pāli dictionary.

Verse: 123456789101112131415161718192021222324252627282930313233343536373839404142434445464748495051525354555657585960616263646566676869707172737475767778798081828384858687888990919293949596979899100101102103104 · Hide pronunciation

  1. 1

    मज्झिमmaj·jhi·ma निकायni·kā·ya 23

    Majjhima Nikāya 23

    Middle Discourses 23

  2. 2

    वम्मिकसुत्तvam·mi·ka·sut·ta

    Vammikasutta

    The Termite Mound

  3. 3

    एवंe·vaṃ मेme सुतं—su·taṃ

    Evaṁ me sutaṁ—

    So I have heard.

  4. 4

    एकंe·kaṃ समयंsa·ma·yaṃ भगवाbha·ga·vā सावत्थियंsā·vat·thi·yaṃ विहरतिvi·ha·ra·ti जेतवनेje·ta·va·ne अनाथपिण्डिकस्सa·nā·tha·piṇ·ḍi·kas·sa आरामे।ā·rā·me

    ekaṁ samayaṁ bhagavā sāvatthiyaṁ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme.

    At one time the Buddha was staying near Sāvatthī in Jeta’s Grove, Anāthapiṇḍika’s monastery.

  5. 5

    तेनte·na खोkho पनpa·na समयेनsa·ma·ye·na आयस्माā·yas·mā कुमारकस्सपोku·mā·ra·kas·sa·po अन्धवनेan·dha·va·ne विहरति।vi·ha·ra·ti

    Tena kho pana samayena āyasmā kumārakassapo andhavane viharati.

    Now at that time Venerable Kassapa the Prince was staying in the Dark Forest.

  6. 6

    अथa·tha खोkho अञ्ञतराañ·ña·ta·rā देवताde·va·tā अभिक्कन्तायa·bhik·kan·tā·ya रत्तियाrat·ti·yā अभिक्कन्तवण्णाa·bhik·kan·ta·vaṇ·ṇā केवलकप्पंke·va·la·kap·paṃ अन्धवनंan·dha·va·naṃ ओभासेत्वाo·bhā·set·vā येनायस्माye·nā·yas·mā कुमारकस्सपोku·mā·ra·kas·sa·po तेनुपसङ्कमि;te·nu·pa·saṅ·ka·mi उपसङ्कमित्वाu·pa·saṅ·ka·mit·vā एकमन्तंe·ka·man·taṃ अट्ठासि।aṭ·ṭhā·si एकमन्तंe·ka·man·taṃ ठिताṭhi·tā खोkho साsā देवताde·va·tā आयस्मन्तंā·yas·man·taṃ कुमारकस्सपंku·mā·ra·kas·sa·paṃ एतदवोच:e·ta·da·vo·ca

    Atha kho aññatarā devatā abhikkantāya rattiyā abhikkantavaṇṇā kevalakappaṁ andhavanaṁ obhāsetvā yenāyasmā kumārakassapo tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā ekamantaṁ aṭṭhāsi. Ekamantaṁ ṭhitā kho sā devatā āyasmantaṁ kumārakassapaṁ etadavoca:

    Then, late at night, a glorious deity, lighting up the entire Dark Forest, went up to Kassapa the Prince, stood to one side, and said:

  7. 7

    “भिक्खुbhik·khu भिक्खु,bhik·khu अयंa·yaṃ वम्मिकोvam·mi·ko रत्तिंrat·tiṃ धूमायति,dhū·mā·ya·ti दिवाdi·vā पज्जलति।paj·ja·la·ti

    “Bhikkhu bhikkhu, ayaṁ vammiko rattiṁ dhūmāyati, divā pajjalati.

    “Monk, monk! This termite mound fumes by night and flames by day.

  8. 8

    ब्राह्मणोbrāh·ma·ṇo एवमाह:e·va·mā·ha

    Brāhmaṇo evamāha:

    The brahmin said,

  9. 9

    ‘अभिक्खण,a·bhik·kha·ṇa सुमेध,su·me·dha सत्थंsat·thaṃ आदाया’ति।ā·dā·yā

    ‘abhikkhaṇa, sumedha, satthaṁ ādāyā’ti.

    ‘Dig, clever one, having picked up the sword!’

  10. 10

    अभिक्खणन्तोa·bhik·kha·ṇan·to सुमेधोsu·me·dho सत्थंsat·thaṃ आदायā·dā·ya अद्दसad·da·sa लङ्गिंlaṅ·giṃ

    Abhikkhaṇanto sumedho satthaṁ ādāya addasa laṅgiṁ

    Picking up the sword and digging, the clever one saw a sticking point:

  11. 11

    ‘लङ्गी,laṅ·gī भदन्ते’ति।bha·dan·te

    ‘laṅgī, bhadante’ti.

    ‘A sticking point, sir!’

  12. 12

    ब्राह्मणोbrāh·ma·ṇo एवमाह:e·va·mā·ha

    Brāhmaṇo evamāha:

    The brahmin said,

  13. 13

    ‘उक्खिपuk·khi·pa लङ्गिं;laṅ·giṃ

    ‘ukkhipa laṅgiṁ;

    ‘Throw out the sticking point!

  14. 14

    अभिक्खण,a·bhik·kha·ṇa सुमेध,su·me·dha सत्थंsat·thaṃ आदाया’ति।ā·dā·yā

    abhikkhaṇa, sumedha, satthaṁ ādāyā’ti.

    Dig, clever one, having picked up the sword!’

  15. 15

    अभिक्खणन्तोa·bhik·kha·ṇan·to सुमेधोsu·me·dho सत्थंsat·thaṃ आदायā·dā·ya अद्दसad·da·sa उद्धुमायिकं।ud·dhu·mā·yi·kaṃ

    Abhikkhaṇanto sumedho satthaṁ ādāya addasa uddhumāyikaṁ.

    Picking up the sword and digging, the clever one saw a bullfrog:

  16. 16

    ‘उद्धुमायिका,ud·dhu·mā·yi·kā भदन्ते’ति।bha·dan·te

    ‘Uddhumāyikā, bhadante’ti.

    ‘A bullfrog, sir!’

  17. 17

    ब्राह्मणोbrāh·ma·ṇo एवमाह:e·va·mā·ha

    Brāhmaṇo evamāha:

    The brahmin said,

  18. 18

    ‘उक्खिपuk·khi·pa उद्धुमायिकं;ud·dhu·mā·yi·kaṃ

    ‘ukkhipa uddhumāyikaṁ;

    ‘Throw out the bullfrog!

  19. 19

    अभिक्खण,a·bhik·kha·ṇa सुमेध,su·me·dha सत्थंsat·thaṃ आदाया’ति।ā·dā·yā

    abhikkhaṇa, sumedha, satthaṁ ādāyā’ti.

    Dig, clever one, having picked up the sword!’

  20. 20

    अभिक्खणन्तोa·bhik·kha·ṇan·to सुमेधोsu·me·dho सत्थंsat·thaṃ आदायā·dā·ya अद्दसad·da·sa द्विधापथं।dvi·dhā·pa·thaṃ

    Abhikkhaṇanto sumedho satthaṁ ādāya addasa dvidhāpathaṁ.

    Picking up the sword and digging, the clever one saw a forked path:

  21. 21

    ‘द्विधापथो,dvi·dhā·pa·tho भदन्ते’ति।bha·dan·te

    ‘Dvidhāpatho, bhadante’ti.

    ‘A forked path, sir!’

  22. 22

    ब्राह्मणोbrāh·ma·ṇo एवमाह:e·va·mā·ha

    Brāhmaṇo evamāha:

    The brahmin said,

  23. 23

    ‘उक्खिपuk·khi·pa द्विधापथं;dvi·dhā·pa·thaṃ

    ‘ukkhipa dvidhāpathaṁ;

    ‘Throw out the forked path!

  24. 24

    अभिक्खण,a·bhik·kha·ṇa सुमेध,su·me·dha सत्थंsat·thaṃ आदाया’ति।ā·dā·yā

    abhikkhaṇa, sumedha, satthaṁ ādāyā’ti.

    Dig, clever one, having picked up the sword!’

  25. 25

    अभिक्खणन्तोa·bhik·kha·ṇan·to सुमेधोsu·me·dho सत्थंsat·thaṃ आदायā·dā·ya अद्दसad·da·sa चङ्गवारं।caṅ·ga·vā·raṃ

    Abhikkhaṇanto sumedho satthaṁ ādāya addasa caṅgavāraṁ.

    Picking up the sword and digging, the clever one saw a filter of ash:

  26. 26

    ‘चङ्गवारो,caṅ·ga·vā·ro भदन्ते’ति।bha·dan·te

    ‘Caṅgavāro, bhadante’ti.

    ‘A filter of ash, sir!’

  27. 27

    ब्राह्मणोbrāh·ma·ṇo एवमाह:e·va·mā·ha

    Brāhmaṇo evamāha:

    The brahmin said,

  28. 28

    ‘उक्खिपuk·khi·pa चङ्गवारं;caṅ·ga·vā·raṃ

    ‘ukkhipa caṅgavāraṁ;

    ‘Throw out the filter of ash!

  29. 29

    अभिक्खण,a·bhik·kha·ṇa सुमेध,su·me·dha सत्थंsat·thaṃ आदाया’ति।ā·dā·yā

    abhikkhaṇa, sumedha, satthaṁ ādāyā’ti.

    Dig, clever one, having picked up the sword!’

  30. 30

    अभिक्खणन्तोa·bhik·kha·ṇan·to सुमेधोsu·me·dho सत्थंsat·thaṃ आदायā·dā·ya अद्दसad·da·sa कुम्मं।kum·maṃ

    Abhikkhaṇanto sumedho satthaṁ ādāya addasa kummaṁ.

    Picking up the sword and digging, the clever one saw a tortoise:

  31. 31

    ‘कुम्मो,kum·mo भदन्ते’ति।bha·dan·te

    ‘Kummo, bhadante’ti.

    ‘A tortoise, sir!’

  32. 32

    ब्राह्मणोbrāh·ma·ṇo एवमाह:e·va·mā·ha

    Brāhmaṇo evamāha:

    The brahmin said,

  33. 33

    ‘उक्खिपuk·khi·pa कुम्मं;kum·maṃ

    ‘ukkhipa kummaṁ;

    ‘Throw out the tortoise!

  34. 34

    अभिक्खण,a·bhik·kha·ṇa सुमेध,su·me·dha सत्थंsat·thaṃ आदाया’ति।ā·dā·yā

    abhikkhaṇa, sumedha, satthaṁ ādāyā’ti.

    Dig, clever one, having taken up the sword!’

  35. 35

    अभिक्खणन्तोa·bhik·kha·ṇan·to सुमेधोsu·me·dho सत्थंsat·thaṃ आदायā·dā·ya अद्दसad·da·sa असिसूनं।a·si·sū·naṃ

    Abhikkhaṇanto sumedho satthaṁ ādāya addasa asisūnaṁ.

    Picking up the sword and digging, the clever one saw a butcher’s knife and chopping board:

  36. 36

    ‘असिसूना,a·si·sū·nā भदन्ते’ति।bha·dan·te

    ‘Asisūnā, bhadante’ti.

    ‘A butcher’s knife and chopping board, sir!’

  37. 37

    ब्राह्मणोbrāh·ma·ṇo एवमाह:e·va·mā·ha

    Brāhmaṇo evamāha:

    The brahmin said,

  38. 38

    ‘उक्खिपuk·khi·pa असिसूनं;a·si·sū·naṃ

    ‘ukkhipa asisūnaṁ;

    ‘Throw out the butcher’s knife and chopping board!

  39. 39

    अभिक्खण,a·bhik·kha·ṇa सुमेध,su·me·dha सत्थंsat·thaṃ आदाया’ति।ā·dā·yā

    abhikkhaṇa, sumedha, satthaṁ ādāyā’ti.

    Dig, clever one, having picked up the sword!’

  40. 40

    अभिक्खणन्तोa·bhik·kha·ṇan·to सुमेधोsu·me·dho सत्थंsat·thaṃ आदायā·dā·ya अद्दसad·da·sa मंसपेसिं।maṃ·sa·pe·siṃ

    Abhikkhaṇanto sumedho satthaṁ ādāya addasa maṁsapesiṁ.

    Picking up the sword and digging, the clever one saw a scrap of meat:

  41. 41

    ‘मंसपेसि,maṃ·sa·pe·si भदन्ते’ति।bha·dan·te

    ‘Maṁsapesi, bhadante’ti.

    ‘A scrap of meat, sir!’

  42. 42

    ब्राह्मणोbrāh·ma·ṇo एवमाह:e·va·mā·ha

    Brāhmaṇo evamāha:

    The brahmin said,

  43. 43

    ‘उक्खिपuk·khi·pa मंसपेसिं;maṃ·sa·pe·siṃ

    ‘ukkhipa maṁsapesiṁ;

    ‘Throw out the scrap of meat!

  44. 44

    अभिक्खण,a·bhik·kha·ṇa सुमेध,su·me·dha सत्थंsat·thaṃ आदाया’ति।ā·dā·yā

    abhikkhaṇa, sumedha, satthaṁ ādāyā’ti.

    Dig, clever one, having picked up the sword!’

  45. 45

    अभिक्खणन्तोa·bhik·kha·ṇan·to सुमेधोsu·me·dho सत्थंsat·thaṃ आदायā·dā·ya अद्दसad·da·sa नागं।nā·gaṃ

    Abhikkhaṇanto sumedho satthaṁ ādāya addasa nāgaṁ.

    Picking up the sword and digging, the clever one saw a king cobra:

  46. 46

    ‘नागो,nā·go भदन्ते’ति।bha·dan·te

    ‘Nāgo, bhadante’ti.

    ‘A king cobra, sir!’

  47. 47

    ब्राह्मणोbrāh·ma·ṇo एवमाह:e·va·mā·ha

    Brāhmaṇo evamāha:

    The brahmin said,

  48. 48

    ‘तिट्ठतुtiṭ·ṭha·tu नागो,nā·go माmā नागंnā·gaṃ घट्टेसि;ghaṭ·ṭe·si नमोna·mo करोहिka·ro·hi नागस्सा’ति।nā·gas·sā

    ‘tiṭṭhatu nāgo, mā nāgaṁ ghaṭṭesi; namo karohi nāgassā’ti.

    ‘Leave the king cobra! Do not disturb the cobra! Worship the cobra!’

  49. 49

    इमेi·me खोkho त्वं,tvaṃ भिक्खु,bhik·khu पञ्हेpañ·he भगवन्तंbha·ga·van·taṃ उपसङ्कमित्वाu·pa·saṅ·ka·mit·vā पुच्छेय्यासि,puc·chey·yā·si यथाya·thā चca तेte भगवाbha·ga·vā ब्याकरोतिbyā·ka·ro·ti तथाta·thā नंnaṃ धारेय्यासि।dhā·rey·yā·si

    Ime kho tvaṁ, bhikkhu, pañhe bhagavantaṁ upasaṅkamitvā puccheyyāsi, yathā ca te bhagavā byākaroti tathā naṁ dhāreyyāsi.

    Mendicant, go to the Buddha and ask him about this riddle. You should remember it in line with his answer.

  50. 50

    नाहंnā·haṃ तं,taṃ भिक्खु,bhik·khu पस्सामिpas·sā·mi सदेवकेsa·de·va·ke लोकेlo·ke समारकेsa·mā·ra·ke सब्रह्मकेsab·rah·ma·ke सस्समणब्राह्मणियाsas·sa·ma·ṇab·rāh·ma·ṇi·yā पजायpa·jā·ya सदेवमनुस्साय,sa·de·va·ma·nus·sā·ya योyo इमेसंi·me·saṃ पञ्हानंpañ·hā·naṃ वेय्याकरणेनvey·yā·ka·ra·ṇe·na चित्तंcit·taṃ आराधेय्यā·rā·dhey·ya अञ्ञत्रañ·ñat·ra तथागतेनta·thā·ga·te·na वा,vā तथागतसावकेनta·thā·ga·ta·sā·va·ke·na वा,vā इतोi·to वाvā पनpa·na सुत्वा”ति—sut·vā

    Nāhaṁ taṁ, bhikkhu, passāmi sadevake loke samārake sabrahmake sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya, yo imesaṁ pañhānaṁ veyyākaraṇena cittaṁ ārādheyya aññatra tathāgatena vā, tathāgatasāvakena vā, ito vā pana sutvā”ti—

    I don’t see anyone in this world—with its gods, Māras, and divinities, this population with its ascetics and brahmins, its gods and humans—who could provide a satisfying answer to this riddle except the Realized One or his disciple or someone who has heard it from them.”

  51. 51

    इदमवोचi·da·ma·vo·ca साsā देवता।de·va·tā

    Idamavoca sā devatā.

    That is what that deity said

  52. 52

    इदंi·daṃ वत्वाvat·vā तत्थेवन्तरधायि।tat·the·van·ta·ra·dhā·yi

    Idaṁ vatvā tatthevantaradhāyi.

    before vanishing right there.

  53. 53

    अथa·tha खोkho आयस्माā·yas·mā कुमारकस्सपोku·mā·ra·kas·sa·po तस्साtas·sā रत्तियाrat·ti·yā अच्चयेनac·ca·ye·na येनye·na भगवाbha·ga·vā तेनुपसङ्कमि;te·nu·pa·saṅ·ka·mi उपसङ्कमित्वाu·pa·saṅ·ka·mit·vā भगवन्तंbha·ga·van·taṃ अभिवादेत्वाa·bhi·vā·det·vā एकमन्तंe·ka·man·taṃ निसीदि।ni·sī·di एकमन्तंe·ka·man·taṃ निसिन्नोni·sin·no खोkho आयस्माā·yas·mā कुमारकस्सपोku·mā·ra·kas·sa·po भगवन्तंbha·ga·van·taṃ एतदवोच:e·ta·da·vo·ca

    Atha kho āyasmā kumārakassapo tassā rattiyā accayena yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinno kho āyasmā kumārakassapo bhagavantaṁ etadavoca:

    Then, when the night had passed, Kassapa the Prince went to the Buddha, bowed, sat down to one side, and told him what had happened. Then he asked:

  54. 54

    “इमं,i·maṃ भन्ते,bhan·te रत्तिंrat·tiṃ अञ्ञतराañ·ña·ta·rā देवताde·va·tā अभिक्कन्तायa·bhik·kan·tā·ya रत्तियाrat·ti·yā अभिक्कन्तवण्णाa·bhik·kan·ta·vaṇ·ṇā केवलकप्पंke·va·la·kap·paṃ अन्धवनंan·dha·va·naṃ ओभासेत्वाo·bhā·set·vā येनाहंye·nā·haṃ तेनुपसङ्कमि;te·nu·pa·saṅ·ka·mi उपसङ्कमित्वाu·pa·saṅ·ka·mit·vā एकमन्तंe·ka·man·taṃ अट्ठासि।aṭ·ṭhā·si एकमन्तंe·ka·man·taṃ ठिताṭhi·tā खो,kho भन्ते,bhan·te साsā देवताde·va·tā मंmaṃ एतदवोच:e·ta·da·vo·ca

    “imaṁ, bhante, rattiṁ aññatarā devatā abhikkantāya rattiyā abhikkantavaṇṇā kevalakappaṁ andhavanaṁ obhāsetvā yenāhaṁ tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā ekamantaṁ aṭṭhāsi. Ekamantaṁ ṭhitā kho, bhante, sā devatā maṁ etadavoca:

    (Pāli only)

  55. 55

    ‘भिक्खुbhik·khu भिक्खु,bhik·khu अयंa·yaṃ वम्मिकोvam·mi·ko रत्तिंrat·tiṃ धूमायति,dhū·mā·ya·ti दिवाdi·vā पज्जलति।paj·ja·la·ti

    ‘bhikkhu bhikkhu, ayaṁ vammiko rattiṁ dhūmāyati, divā pajjalati.

    (Pāli only)

  56. 56

    ब्राह्मणोbrāh·ma·ṇo एवमाह:e·va·mā·ha

    Brāhmaṇo evamāha:

    (Pāli only)

  57. 57

    “अभिक्खण,a·bhik·kha·ṇa सुमेध,su·me·dha सत्थंsat·thaṃ आदाया”ति।ā·dā·yā

    “abhikkhaṇa, sumedha, satthaṁ ādāyā”ti.

    (Pāli only)

  58. 58

    अभिक्खणन्तोa·bhik·kha·ṇan·to सुमेधोsu·me·dho सत्थंsat·thaṃ आदायā·dā·ya …पे…pe

    Abhikkhaṇanto sumedho satthaṁ ādāya …pe…

    (Pāli only)

  59. 59

    इतोi·to वाvā पनpa·na सुत्वा’ति।sut·vā

    ito vā pana sutvā’ti.

    (Pāli only)

  60. 60

    इदमवोच,i·da·ma·vo·ca भन्ते,bhan·te साsā देवता।de·va·tā

    Idamavoca, bhante, sā devatā.

    (Pāli only)

  61. 61

    इदंi·daṃ वत्वाvat·vā तत्थेवन्तरधायि।tat·the·van·ta·ra·dhā·yi

    Idaṁ vatvā tatthevantaradhāyi.

    (Pāli only)

  62. 62

    कोko नुnu खो,kho भन्ते,bhan·te वम्मिको,vam·mi·ko काkā रत्तिंrat·tiṃ धूमायना,dhū·mā·ya·nā काkā दिवाdi·vā पज्जलना,paj·ja·la·nā कोko ब्राह्मणो,brāh·ma·ṇo कोko सुमेधो,su·me·dho किंkiṃ सत्थं,sat·thaṃ किंkiṃ अभिक्खणं,a·bhik·kha·ṇaṃ काkā लङ्गी,laṅ·gī काkā उद्धुमायिका,ud·dhu·mā·yi·kā कोko द्विधापथो,dvi·dhā·pa·tho किंkiṃ चङ्गवारं,caṅ·ga·vā·raṃ कोko कुम्मो,kum·mo काkā असिसूना,a·si·sū·nā काkā मंसपेसि,maṃ·sa·pe·si कोko नागो”ति?nā·go

    Ko nu kho, bhante, vammiko, kā rattiṁ dhūmāyanā, kā divā pajjalanā, ko brāhmaṇo, ko sumedho, kiṁ satthaṁ, kiṁ abhikkhaṇaṁ, kā laṅgī, kā uddhumāyikā, ko dvidhāpatho, kiṁ caṅgavāraṁ, ko kummo, kā asisūnā, kā maṁsapesi, ko nāgo”ti?

    “Sir, what is the termite mound? What is the fuming by night and flaming by day? Who is the brahmin, and who the clever one? What are the sword, the digging, the sticking point, the bullfrog, the forked path, the filter of ash, the tortoise, the butcher’s knife and chopping board, and the scrap of meat? And what is the king cobra?”

  63. 63

    “‘वम्मिको’तिvam·mi·ko खो,kho भिक्खु,bhik·khu इमस्सेतंi·mas·se·taṃ चातुमहाभूतिकस्सcā·tu·ma·hā·bhū·ti·kas·sa कायस्सkā·yas·sa अधिवचनं,a·dhi·va·ca·naṃ मातापेत्तिकसम्भवस्सmā·tā·pet·ti·ka·sam·bha·vas·sa ओदनकुम्मासूपचयस्सo·da·na·kum·mā·sū·pa·ca·yas·sa अनिच्चुच्छादनपरिमद्दनभेदनविद्धंसनधम्मस्स।a·nic·cuc·chā·da·na·pa·ri·mad·da·na·bhe·da·na·vid·dhaṃ·sa·na·dham·mas·sa

    “‘Vammiko’ti kho, bhikkhu, imassetaṁ cātumahābhūtikassa kāyassa adhivacanaṁ, mātāpettikasambhavassa odanakummāsūpacayassa aniccucchādanaparimaddanabhedanaviddhaṁsanadhammassa.

    “Mendicant, ‘termite mound’ is a term for this body made up of the four principal states, produced by mother and father, built up from rice and porridge, liable to impermanence, to wearing away and erosion, to breaking up and destruction.

  64. 64

    यंyaṃ खो,kho भिक्खु,bhik·khu दिवाdi·vā कम्मन्तेkam·man·te आरब्भā·rab·bha रत्तिंrat·tiṃ अनुवितक्केतिa·nu·vi·tak·ke·ti अनुविचारेति—a·nu·vi·cā·re·ti

    Yaṁ kho, bhikkhu, divā kammante ārabbha rattiṁ anuvitakketi anuvicāreti—

    Thinking and considering all night about what you did during the day—

  65. 65

    अयंa·yaṃ रत्तिंrat·tiṃ धूमायना।dhū·mā·ya·nā

    ayaṁ rattiṁ dhūmāyanā.

    this is the fuming at night.

  66. 66

    यंyaṃ खो,kho भिक्खु,bhik·khu रत्तिंrat·tiṃ अनुवितक्केत्वाa·nu·vi·tak·ket·vā अनुविचारेत्वाa·nu·vi·cā·ret·vā दिवाdi·vā कम्मन्तेkam·man·te पयोजेतिpa·yo·je·ti कायेनkā·ye·na वाचायvā·cā·ya मनसा—ma·na·sā

    Yaṁ kho, bhikkhu, rattiṁ anuvitakketvā anuvicāretvā divā kammante payojeti kāyena vācāya manasā—

    The work you apply yourself to during the day by body, speech, and mind after thinking about it all night—

  67. 67

    अयंa·yaṃ दिवाdi·vā पज्जलना।paj·ja·la·nā

    ayaṁ divā pajjalanā.

    this is the flaming by day.

  68. 68

    ‘ब्राह्मणो’तिbrāh·ma·ṇo खो,kho भिक्खु,bhik·khu तथागतस्सेतंta·thā·ga·tas·se·taṃ अधिवचनंa·dhi·va·ca·naṃ अरहतोa·ra·ha·to सम्मासम्बुद्धस्स।sam·mā·sam·bud·dhas·sa

    ‘Brāhmaṇo’ti kho, bhikkhu, tathāgatassetaṁ adhivacanaṁ arahato sammāsambuddhassa.

    ‘Brahmin’ is a term for the Realized One, the perfected one, the fully awakened Buddha.

  69. 69

    ‘सुमेधो’तिsu·me·dho खो,kho भिक्खु,bhik·khu सेक्खस्सेतंsek·khas·se·taṃ भिक्खुनोbhik·khu·no अधिवचनं।a·dhi·va·ca·naṃ

    ‘Sumedho’ti kho, bhikkhu, sekkhassetaṁ bhikkhuno adhivacanaṁ.

    ‘Clever one’ is a term for the trainee mendicant.

  70. 70

    ‘सत्थन्’तिsat·than खो,kho भिक्खु,bhik·khu अरियायेतंa·ri·yā·ye·taṃ पञ्ञायpañ·ñā·ya अधिवचनं।a·dhi·va·ca·naṃ

    ‘Satthan’ti kho, bhikkhu, ariyāyetaṁ paññāya adhivacanaṁ.

    ‘Sword’ is a term for noble wisdom.

  71. 71

    ‘अभिक्खणन्’तिa·bhik·kha·ṇan खो,kho भिक्खु,bhik·khu वीरियारम्भस्सेतंvī·ri·yā·ram·bhas·se·taṃ अधिवचनं।a·dhi·va·ca·naṃ

    ‘Abhikkhaṇan’ti kho, bhikkhu, vīriyārambhassetaṁ adhivacanaṁ.

    ‘Digging’ is a term for rousing energy.

  72. 72

    ‘लङ्गी’तिlaṅ·gī खो,kho भिक्खु,bhik·khu अविज्जायेतंa·vij·jā·ye·taṃ अधिवचनं।a·dhi·va·ca·naṃ

    ‘Laṅgī’ti kho, bhikkhu, avijjāyetaṁ adhivacanaṁ.

    ‘Sticking point’ is a term for ignorance.

  73. 73

    उक्खिपuk·khi·pa लङ्गिं,laṅ·giṃ पजहpa·ja·ha अविज्जं;a·vij·jaṃ

    Ukkhipa laṅgiṁ, pajaha avijjaṁ;

    ‘Throw out the sticking point’ means ‘give up ignorance,

  74. 74

    अभिक्खण,a·bhik·kha·ṇa सुमेध,su·me·dha सत्थंsat·thaṃ आदायातिā·dā·yā·ti अयमेतस्सa·ya·me·tas·sa अत्थो।at·tho

    abhikkhaṇa, sumedha, satthaṁ ādāyāti ayametassa attho.

    dig, clever one, having picked up the sword.’

  75. 75

    ‘उद्धुमायिका’तिud·dhu·mā·yi·kā खो,kho भिक्खु,bhik·khu कोधूपायासस्सेतंko·dhū·pā·yā·sas·se·taṃ अधिवचनं।a·dhi·va·ca·naṃ

    ‘Uddhumāyikā’ti kho, bhikkhu, kodhūpāyāsassetaṁ adhivacanaṁ.

    ‘Bullfrog’ is a term for anger and distress.

  76. 76

    उक्खिपuk·khi·pa उद्धुमायिकं,ud·dhu·mā·yi·kaṃ पजहpa·ja·ha कोधूपायासं;ko·dhū·pā·yā·saṃ

    Ukkhipa uddhumāyikaṁ, pajaha kodhūpāyāsaṁ;

    ‘Throw out the bullfrog’ means ‘give up anger and distress’ …

  77. 77

    अभिक्खण,a·bhik·kha·ṇa सुमेध,su·me·dha सत्थंsat·thaṃ आदायातिā·dā·yā·ti अयमेतस्सa·ya·me·tas·sa अत्थो।at·tho

    abhikkhaṇa, sumedha, satthaṁ ādāyāti ayametassa attho.

    (Pāli only)

  78. 78

    ‘द्विधापथो’तिdvi·dhā·pa·tho खो,kho भिक्खु,bhik·khu विचिकिच्छायेतंvi·ci·kic·chā·ye·taṃ अधिवचनं।a·dhi·va·ca·naṃ

    ‘Dvidhāpatho’ti kho, bhikkhu, vicikicchāyetaṁ adhivacanaṁ.

    ‘A forked path’ is a term for doubt.

  79. 79

    उक्खिपuk·khi·pa द्विधापथं,dvi·dhā·pa·thaṃ पजहpa·ja·ha विचिकिच्छं;vi·ci·kic·chaṃ

    Ukkhipa dvidhāpathaṁ, pajaha vicikicchaṁ;

    ‘Throw out the forked path’ means ‘give up doubt’ …

  80. 80

    अभिक्खण,a·bhik·kha·ṇa सुमेध,su·me·dha सत्थंsat·thaṃ आदायातिā·dā·yā·ti अयमेतस्सa·ya·me·tas·sa अत्थो।at·tho

    abhikkhaṇa, sumedha, satthaṁ ādāyāti ayametassa attho.

    (Pāli only)

  81. 81

    ‘चङ्गवारन्’तिcaṅ·ga·vā·ran खो,kho भिक्खु,bhik·khu पञ्चन्नेतंpañ·can·ne·taṃ नीवरणानंnī·va·ra·ṇā·naṃ अधिवचनं,a·dhi·va·ca·naṃ सेय्यथिदं—sey·ya·thi·daṃ

    ‘Caṅgavāran’ti kho, bhikkhu, pañcannetaṁ nīvaraṇānaṁ adhivacanaṁ, seyyathidaṁ—

    ‘A filter of ash’ is a term for the five hindrances, that is:

  82. 82

    कामच्छन्दनीवरणस्स,kā·mac·chan·da·nī·va·ra·ṇas·sa ब्यापादनीवरणस्स,byā·pā·da·nī·va·ra·ṇas·sa थिनमिद्धनीवरणस्स,thi·na·mid·dha·nī·va·ra·ṇas·sa उद्धच्चकुक्कुच्चनीवरणस्स,ud·dhac·ca·kuk·kuc·ca·nī·va·ra·ṇas·sa विचिकिच्छानीवरणस्स।vi·ci·kic·chā·nī·va·ra·ṇas·sa

    kāmacchandanīvaraṇassa, byāpādanīvaraṇassa, thinamiddhanīvaraṇassa, uddhaccakukkuccanīvaraṇassa, vicikicchānīvaraṇassa.

    the hindrances of sensual desire, ill will, dullness and drowsiness, restlessness and remorse, and doubt.

  83. 83

    उक्खिपuk·khi·pa चङ्गवारं,caṅ·ga·vā·raṃ पजहpa·ja·ha पञ्चpañ·ca नीवरणे;nī·va·ra·ṇe

    Ukkhipa caṅgavāraṁ, pajaha pañca nīvaraṇe;

    ‘Throw out the filter of ash’ means ‘give up the five hindrances’ …

  84. 84

    अभिक्खण,a·bhik·kha·ṇa सुमेध,su·me·dha सत्थंsat·thaṃ आदायातिā·dā·yā·ti अयमेतस्सa·ya·me·tas·sa अत्थो।at·tho

    abhikkhaṇa, sumedha, satthaṁ ādāyāti ayametassa attho.

    (Pāli only)

  85. 85

    ‘कुम्मो’तिkum·mo खो,kho भिक्खु,bhik·khu पञ्चन्नेतंpañ·can·ne·taṃ उपादानक्खन्धानंu·pā·dā·nak·khan·dhā·naṃ अधिवचनं,a·dhi·va·ca·naṃ सेय्यथिदं—sey·ya·thi·daṃ

    ‘Kummo’ti kho, bhikkhu, pañcannetaṁ upādānakkhandhānaṁ adhivacanaṁ, seyyathidaṁ—

    ‘Tortoise’ is a term for the five grasping aggregates, that is:

  86. 86

    रूपुपादानक्खन्धस्स,rū·pu·pā·dā·nak·khan·dhas·sa वेदनुपादानक्खन्धस्स,ve·da·nu·pā·dā·nak·khan·dhas·sa सञ्ञुपादानक्खन्धस्स,sañ·ñu·pā·dā·nak·khan·dhas·sa सङ्खारुपादानक्खन्धस्स,saṅ·khā·ru·pā·dā·nak·khan·dhas·sa विञ्ञाणुपादानक्खन्धस्स।viñ·ñā·ṇu·pā·dā·nak·khan·dhas·sa

    rūpupādānakkhandhassa, vedanupādānakkhandhassa, saññupādānakkhandhassa, saṅkhārupādānakkhandhassa, viññāṇupādānakkhandhassa.

    form, feeling, perception, choices, and consciousness.

  87. 87

    उक्खिपuk·khi·pa कुम्मं,kum·maṃ पजहpa·ja·ha पञ्चुपादानक्खन्धे;pañ·cu·pā·dā·nak·khan·dhe

    Ukkhipa kummaṁ, pajaha pañcupādānakkhandhe;

    ‘Throw out the tortoise’ means ‘give up the five grasping aggregates’ …

  88. 88

    अभिक्खण,a·bhik·kha·ṇa सुमेध,su·me·dha सत्थंsat·thaṃ आदायातिā·dā·yā·ti अयमेतस्सa·ya·me·tas·sa अत्थो।at·tho

    abhikkhaṇa, sumedha, satthaṁ ādāyāti ayametassa attho.

    (Pāli only)

  89. 89

    ‘असिसूना’तिa·si·sū·nā खो,kho भिक्खु,bhik·khu पञ्चन्नेतंpañ·can·ne·taṃ कामगुणानंkā·ma·gu·ṇā·naṃ अधिवचनं—a·dhi·va·ca·naṃ

    ‘Asisūnā’ti kho, bhikkhu, pañcannetaṁ kāmaguṇānaṁ adhivacanaṁ—

    ‘Butcher’s knife and chopping board’ is a term for the five kinds of sensual stimulation.

  90. 90

    चक्खुविञ्ञेय्यानंcak·khu·viñ·ñey·yā·naṃ रूपानंrū·pā·naṃ इट्ठानंiṭ·ṭhā·naṃ कन्तानंkan·tā·naṃ मनापानंma·nā·pā·naṃ पियरूपानंpi·ya·rū·pā·naṃ कामूपसंहितानंkā·mū·pa·saṃ·hi·tā·naṃ रजनीयानं,ra·ja·nī·yā·naṃ

    cakkhuviññeyyānaṁ rūpānaṁ iṭṭhānaṁ kantānaṁ manāpānaṁ piyarūpānaṁ kāmūpasaṁhitānaṁ rajanīyānaṁ,

    Sights known by the eye, which are likable, desirable, agreeable, pleasant, sensual, and arousing.

  91. 91

    सोतविञ्ञेय्यानंso·ta·viñ·ñey·yā·naṃ सद्दानंsad·dā·naṃ …पे…pe

    sotaviññeyyānaṁ saddānaṁ …pe…

    Sounds known by the ear …

  92. 92

    घानविञ्ञेय्यानंghā·na·viñ·ñey·yā·naṃ गन्धानंgan·dhā·naṃ …पे…pe

    ghānaviññeyyānaṁ gandhānaṁ …pe…

    Smells known by the nose …

  93. 93

    जिव्हाविञ्ञेय्यानंjiv·hā·viñ·ñey·yā·naṃ रसानंra·sā·naṃ …पे…pe

    jivhāviññeyyānaṁ rasānaṁ …pe…

    Tastes known by the tongue …

  94. 94

    कायविञ्ञेय्यानंkā·ya·viñ·ñey·yā·naṃ फोट्ठब्बानंphoṭ·ṭhab·bā·naṃ इट्ठानंiṭ·ṭhā·naṃ कन्तानंkan·tā·naṃ मनापानंma·nā·pā·naṃ पियरूपानंpi·ya·rū·pā·naṃ कामूपसंहितानंkā·mū·pa·saṃ·hi·tā·naṃ रजनीयानं।ra·ja·nī·yā·naṃ

    kāyaviññeyyānaṁ phoṭṭhabbānaṁ iṭṭhānaṁ kantānaṁ manāpānaṁ piyarūpānaṁ kāmūpasaṁhitānaṁ rajanīyānaṁ.

    Touches known by the body, which are likable, desirable, agreeable, pleasant, sensual, and arousing.

  95. 95

    उक्खिपuk·khi·pa असिसूनं,a·si·sū·naṃ पजहpa·ja·ha पञ्चpañ·ca कामगुणे;kā·ma·gu·ṇe

    Ukkhipa asisūnaṁ, pajaha pañca kāmaguṇe;

    ‘Throw out the butcher’s knife and chopping board’ means ‘give up the five kinds of sensual stimulation’ …

  96. 96

    अभिक्खण,a·bhik·kha·ṇa सुमेध,su·me·dha सत्थंsat·thaṃ आदायातिā·dā·yā·ti अयमेतस्सa·ya·me·tas·sa अत्थो।at·tho

    abhikkhaṇa, sumedha, satthaṁ ādāyāti ayametassa attho.

    (Pāli only)

  97. 97

    ‘मंसपेसी’तिmaṃ·sa·pe·sī खो,kho भिक्खु,bhik·khu नन्दीरागस्सेतंnan·dī·rā·gas·se·taṃ अधिवचनं।a·dhi·va·ca·naṃ

    ‘Maṁsapesī’ti kho, bhikkhu, nandīrāgassetaṁ adhivacanaṁ.

    ‘Scrap of meat’ is a term for greed and relishing.

  98. 98

    उक्खिपuk·khi·pa मंसपेसिं,maṃ·sa·pe·siṃ पजहpa·ja·ha नन्दीरागं;nan·dī·rā·gaṃ

    Ukkhipa maṁsapesiṁ, pajaha nandīrāgaṁ;

    ‘Throw out the scrap of meat’ means ‘give up greed and relishing’ …

  99. 99

    अभिक्खण,a·bhik·kha·ṇa सुमेध,su·me·dha सत्थंsat·thaṃ आदायातिā·dā·yā·ti अयमेतस्सa·ya·me·tas·sa अत्थो।at·tho

    abhikkhaṇa, sumedha, satthaṁ ādāyāti ayametassa attho.

    (Pāli only)

  100. 100

    ‘नागो’तिnā·go खो,kho भिक्खु,bhik·khu खीणासवस्सेतंkhī·ṇā·sa·vas·se·taṃ भिक्खुनोbhik·khu·no अधिवचनं।a·dhi·va·ca·naṃ

    ‘Nāgo’ti kho, bhikkhu, khīṇāsavassetaṁ bhikkhuno adhivacanaṁ.

    ‘King cobra’ is a term for a mendicant who has ended the defilements.

  101. 101

    तिट्ठतुtiṭ·ṭha·tu नागो,nā·go माmā नागंnā·gaṃ घट्टेसि;ghaṭ·ṭe·si नमोna·mo करोहिka·ro·hi नागस्सातिnā·gas·sā·ti अयमेतस्सa·ya·me·tas·sa अत्थो”ति।at·tho

    Tiṭṭhatu nāgo, mā nāgaṁ ghaṭṭesi; namo karohi nāgassāti ayametassa attho”ti.

    This is the meaning of: ‘Leave the king cobra! Do not disturb the cobra! Worship the cobra!’”

  102. 102

    इदमवोचi·da·ma·vo·ca भगवा।bha·ga·vā

    Idamavoca bhagavā.

    That is what the Buddha said.

  103. 103

    अत्तमनोat·ta·ma·no आयस्माā·yas·mā कुमारकस्सपोku·mā·ra·kas·sa·po भगवतोbha·ga·va·to भासितंbhā·si·taṃ अभिनन्दीति।a·bhi·nan·dī·ti

    Attamano āyasmā kumārakassapo bhagavato bhāsitaṁ abhinandīti.

    Satisfied, Venerable Kassapa the Prince approved what the Buddha said.

  104. 104

    वम्मिकसुत्तंvam·mi·ka·sut·taṃ निट्ठितंniṭ·ṭhi·taṃ ततियं।ta·ti·yaṃ

    Vammikasuttaṁ niṭṭhitaṁ tatiyaṁ.

    (Pāli only)

Sources. Sanskrit: Satyavedaḥ, the New Testament in Sanskrit (Calcutta Baptist Missionaries, 1851; J. Wenger’s revision of W. Carey’s version). Digital text © 2018 SanskritBible.in, via eBible.org, licensed CC BY-SA 4.0; changed here: arranged by verse and every word linked to the dictionary (links made automatically). Old Testament Sanskrit: the Old Testament in Sanskrit, Calcutta Baptist Mission Press, 1848–1852 (public domain), read by OCR from the Internet Archive scans of the Boston University School of Theology copy; unproofread, with machine clean-up only. Pāli Canon: Mahāsaṅgīti Tipiṭaka Buddhavasse 2500 (based on the Vipassana Research Institute’s Chaṭṭha Saṅgāyana edition), from SuttaCentral bilara-data, CC0; Devanagari and pronunciation made automatically from the Roman text. Pāli English: Bhikkhu Sujato (suttas) and Bhikkhu Brahmali (Vinaya), SuttaCentral, CC0. Pāli word meanings: the Pali Text Society’s Pali-English Dictionary (Rhys Davids & Stede), corrected reprint © The Pali Text Society, CC BY-NC 3.0, digital text from BuddhaDust; word matching automatic. English: King James Version (1769), public domain; words the translators added are in italics. Word meanings and pronunciations: Monier-Williams, Sanskrit–English Dictionary (1872), via this site’s Sanskrit dictionary (CC BY-SA 4.0); English↔Sanskrit word matches made automatically and may need checking.