Klryz

Scripture · Sanskrit Bible with the King James Version · the Pāli Canon

Middle Discourses 31 मज्झिमनिकाय 31

Chapter: 123456789101112131415161718192021222324252627282930313233343536373839404142434445464748495051525354555657585960616263646566676869707172737475767778798081828384858687888990919293949596979899100101102103104105106107108109110111112113114115116117118119120121122123124125126127128129130131132133134135136137138139140141142143144145146147148149150151152

Cūḷagosiṅgasutta

Pāli in Devanagari; under each word its Roman pronunciation, syllable by syllable (ṃ = nasal hum). Tap a Pāli word for its meaning (PTS Pāli-English Dictionary); tap again to open it in the Pāli dictionary.

Verse: 123456789101112131415161718192021222324252627282930313233343536373839404142434445464748495051525354555657585960616263646566676869707172737475767778798081828384858687888990919293949596979899100101102103104105106107108109110111112113114115116117118119120121122123124125126127128129130131132133134135136137138139140141142143144145146147 · Hide pronunciation

  1. 1

    मज्झिमmaj·jhi·ma निकायni·kā·ya 31

    Majjhima Nikāya 31

    Middle Discourses 31

  2. 2

    चूळगोसिङ्गसुत्तcū·ḷa·go·siṅ·ga·sut·ta

    Cūḷagosiṅgasutta

    The Shorter Discourse at Gosiṅga

  3. 3

    एवंe·vaṃ मेme सुतं—su·taṃ

    Evaṁ me sutaṁ—

    So I have heard.

  4. 4

    एकंe·kaṃ समयंsa·ma·yaṃ भगवाbha·ga·vā नातिकेnā·ti·ke विहरतिvi·ha·ra·ti गिञ्जकावसथे।giñ·ja·kā·va·sa·the

    ekaṁ samayaṁ bhagavā nātike viharati giñjakāvasathe.

    At one time the Buddha was staying at Ñātika in the brick house.

  5. 5

    तेनte·na खोkho पनpa·na समयेनsa·ma·ye·na आयस्माā·yas·mā चca अनुरुद्धोa·nu·rud·dho आयस्माā·yas·mā चca नन्दियोnan·di·yo आयस्माā·yas·mā चca किमिलोki·mi·lo गोसिङ्गसालवनदायेgo·siṅ·ga·sā·la·va·na·dā·ye विहरन्ति।vi·ha·ran·ti

    Tena kho pana samayena āyasmā ca anuruddho āyasmā ca nandiyo āyasmā ca kimilo gosiṅgasālavanadāye viharanti.

    Now at that time the venerables Anuruddha, Nandiya, and Kimbila were staying in the sal forest park at Gosiṅga.

  6. 6

    अथa·tha खोkho भगवाbha·ga·vā सायन्हसमयंsā·yan·ha·sa·ma·yaṃ पटिसल्लानाpa·ṭi·sal·lā·nā वुट्ठितोvuṭ·ṭhi·to येनye·na गोसिङ्गसालवनदायोgo·siṅ·ga·sā·la·va·na·dā·yo तेनुपसङ्कमि।te·nu·pa·saṅ·ka·mi

    Atha kho bhagavā sāyanhasamayaṁ paṭisallānā vuṭṭhito yena gosiṅgasālavanadāyo tenupasaṅkami.

    Then in the late afternoon, the Buddha came out of retreat and went to that park.

  7. 7

    अद्दसाad·da·sā खोkho दायपालोdā·ya·pā·lo भगवन्तंbha·ga·van·taṃ दूरतोवdū·ra·to·va आगच्छन्तं।ā·gac·chan·taṃ

    Addasā kho dāyapālo bhagavantaṁ dūratova āgacchantaṁ.

    The park keeper saw the Buddha coming off in the distance

  8. 8

    दिस्वानdis·vā·na भगवन्तंbha·ga·van·taṃ एतदवोच:e·ta·da·vo·ca

    Disvāna bhagavantaṁ etadavoca:

    and said to him,

  9. 9

    “मा,mā समण,sa·ma·ṇa एतंe·taṃ दायंdā·yaṃ पाविसि।pā·vi·si

    “mā, samaṇa, etaṁ dāyaṁ pāvisi.

    “Don’t come into this park, ascetic.

  10. 10

    सन्तेत्थsan·tet·tha तयोta·yo कुलपुत्ताku·la·put·tā अत्तकामरूपाat·ta·kā·ma·rū·pā विहरन्ति।vi·ha·ran·ti

    Santettha tayo kulaputtā attakāmarūpā viharanti.

    There are three gentlemen staying here whose nature is to desire self-knowledge.

  11. 11

    माmā तेसंte·saṃ अफासुमकासी”ति।a·phā·su·ma·kā·sī

    Mā tesaṁ aphāsumakāsī”ti.

    Do not disturb them.”

  12. 12

    अस्सोसिas·so·si खोkho आयस्माā·yas·mā अनुरुद्धोa·nu·rud·dho दायपालस्सdā·ya·pā·las·sa भगवताbha·ga·va·tā सद्धिंsad·dhiṃ मन्तयमानस्स।man·ta·ya·mā·nas·sa

    Assosi kho āyasmā anuruddho dāyapālassa bhagavatā saddhiṁ mantayamānassa.

    Anuruddha heard the park keeper conversing with the Buddha,

  13. 13

    सुत्वानsut·vā·na दायपालंdā·ya·pā·laṃ एतदवोच:e·ta·da·vo·ca

    Sutvāna dāyapālaṁ etadavoca:

    and said to him,

  14. 14

    “मा,mā आवुसोā·vu·so दायपाल,dā·ya·pā·la भगवन्तंbha·ga·van·taṃ वारेसि।vā·re·si

    “mā, āvuso dāyapāla, bhagavantaṁ vāresi.

    “Don’t keep the Buddha out, good park keeper!

  15. 15

    सत्थाsat·thā नोno भगवाbha·ga·vā अनुप्पत्तो”ति।a·nup·pat·to

    Satthā no bhagavā anuppatto”ti.

    Our Teacher, the Blessed One, has arrived.”

  16. 16

    अथa·tha खोkho आयस्माā·yas·mā अनुरुद्धोa·nu·rud·dho येनायस्माye·nā·yas·mā चca नन्दियोnan·di·yo आयस्माā·yas·mā चca किमिलोki·mi·lo तेनुपसङ्कमि;te·nu·pa·saṅ·ka·mi उपसङ्कमित्वाu·pa·saṅ·ka·mit·vā आयस्मन्तञ्चā·yas·man·tañ·ca नन्दियंnan·di·yaṃ आयस्मन्तञ्चā·yas·man·tañ·ca किमिलंki·mi·laṃ एतदवोच:e·ta·da·vo·ca

    Atha kho āyasmā anuruddho yenāyasmā ca nandiyo āyasmā ca kimilo tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmantañca nandiyaṁ āyasmantañca kimilaṁ etadavoca:

    Then Anuruddha went to Nandiya and Kimbila, and said to them,

  17. 17

    “अभिक्कमथायस्मन्तो,a·bhik·ka·ma·thā·yas·man·to अभिक्कमथायस्मन्तो,a·bhik·ka·ma·thā·yas·man·to सत्थाsat·thā नोno भगवाbha·ga·vā अनुप्पत्तो”ति।a·nup·pat·to

    “abhikkamathāyasmanto, abhikkamathāyasmanto, satthā no bhagavā anuppatto”ti.

    “Come forth, venerables, come forth! Our Teacher, the Blessed One, has arrived!”

  18. 18

    अथa·tha खोkho आयस्माā·yas·mā चca अनुरुद्धोa·nu·rud·dho आयस्माā·yas·mā चca नन्दियोnan·di·yo आयस्माā·yas·mā चca किमिलोki·mi·lo भगवन्तंbha·ga·van·taṃ पच्चुग्गन्त्वा—pac·cug·gan·tvā

    Atha kho āyasmā ca anuruddho āyasmā ca nandiyo āyasmā ca kimilo bhagavantaṁ paccuggantvā—

    Then Anuruddha, Nandiya, and Kimbila came out to greet the Buddha.

  19. 19

    एकोe·ko भगवतोbha·ga·va·to पत्तचीवरंpat·ta·cī·va·raṃ पटिग्गहेसि,pa·ṭig·ga·he·si एकोe·ko आसनंā·sa·naṃ पञ्ञपेसि,pañ·ña·pe·si एकोe·ko पादोदकंpā·do·da·kaṃ उपट्ठापेसि।u·paṭ·ṭhā·pe·si

    eko bhagavato pattacīvaraṁ paṭiggahesi, eko āsanaṁ paññapesi, eko pādodakaṁ upaṭṭhāpesi.

    One received his bowl and robe, one spread out a seat, and one set out water for washing his feet.

  20. 20

    निसीदिni·sī·di भगवाbha·ga·vā पञ्ञत्तेpañ·ñat·te आसने।ā·sa·ne

    Nisīdi bhagavā paññatte āsane.

    The Buddha sat down on the seat spread out,

  21. 21

    निसज्जni·saj·ja खोkho भगवाbha·ga·vā पादेpā·de पक्खालेसि।pak·khā·le·si

    Nisajja kho bhagavā pāde pakkhālesi.

    and washed his feet.

  22. 22

    तेपिte·pi खोkho आयस्मन्तोā·yas·man·to भगवन्तंbha·ga·van·taṃ अभिवादेत्वाa·bhi·vā·det·vā एकमन्तंe·ka·man·taṃ निसीदिंसु।ni·sī·diṃ·su

    Tepi kho āyasmanto bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdiṁsu.

    Those venerables bowed and sat down to one side.

  23. 23

    एकमन्तंe·ka·man·taṃ निसिन्नंni·sin·naṃ खोkho आयस्मन्तंā·yas·man·taṃ अनुरुद्धंa·nu·rud·dhaṃ भगवाbha·ga·vā एतदवोच:e·ta·da·vo·ca

    Ekamantaṁ nisinnaṁ kho āyasmantaṁ anuruddhaṁ bhagavā etadavoca:

    The Buddha said to Anuruddha,

  24. 24

    “कच्चिkac·ci वो,vo अनुरुद्धा,a·nu·rud·dhā खमनीयं,kha·ma·nī·yaṃ कच्चिkac·ci यापनीयं,yā·pa·nī·yaṃ कच्चिkac·ci पिण्डकेनpiṇ·ḍa·ke·na नna किलमथा”ति?ki·la·ma·thā

    “Kacci vo, anuruddhā, khamanīyaṁ, kacci yāpanīyaṁ, kacci piṇḍakena na kilamathā”ti?

    “I hope you’re keeping well, Anuruddha and friends, I hope you’re all right. And I hope you’re having no trouble getting almsfood.”

  25. 25

    “खमनीयं,kha·ma·nī·yaṃ भगवा,bha·ga·vā यापनीयं,yā·pa·nī·yaṃ भगवा;bha·ga·vā नna चca मयं,ma·yaṃ भन्ते,bhan·te पिण्डकेनpiṇ·ḍa·ke·na किलमामा”ति।ki·la·mā·mā

    “Khamanīyaṁ, bhagavā, yāpanīyaṁ, bhagavā; na ca mayaṁ, bhante, piṇḍakena kilamāmā”ti.

    “We’re keeping well, Blessed One, we’re getting by. And we have no trouble getting almsfood.”

  26. 26

    “कच्चिkac·ci पनpa·na वो,vo अनुरुद्धा,a·nu·rud·dhā समग्गाsa·mag·gā सम्मोदमानाsam·mo·da·mā·nā अविवदमानाa·vi·va·da·mā·nā खीरोदकीभूताkhī·ro·da·kī·bhū·tā अञ्ञमञ्ञंañ·ña·mañ·ñaṃ पियचक्खूहिpi·ya·cak·khū·hi सम्पस्सन्ताsam·pas·san·tā विहरथा”ति?vi·ha·ra·thā

    “Kacci pana vo, anuruddhā, samaggā sammodamānā avivadamānā khīrodakībhūtā aññamaññaṁ piyacakkhūhi sampassantā viharathā”ti?

    “I hope you’re living in harmony, appreciating each other, without quarreling, blending like milk and water, and regarding each other with kindly eyes?”

  27. 27

    “तग्घtag·gha मयं,ma·yaṃ भन्ते,bhan·te समग्गाsa·mag·gā सम्मोदमानाsam·mo·da·mā·nā अविवदमानाa·vi·va·da·mā·nā खीरोदकीभूताkhī·ro·da·kī·bhū·tā अञ्ञमञ्ञंañ·ña·mañ·ñaṃ पियचक्खूहिpi·ya·cak·khū·hi सम्पस्सन्ताsam·pas·san·tā विहरामा”ति।vi·ha·rā·mā

    “Taggha mayaṁ, bhante, samaggā sammodamānā avivadamānā khīrodakībhūtā aññamaññaṁ piyacakkhūhi sampassantā viharāmā”ti.

    “Indeed, sir, we live in harmony as you say.”

  28. 28

    “यथाya·thā कथंka·thaṃ पनpa·na तुम्हे,tum·he अनुरुद्धा,a·nu·rud·dhā समग्गाsa·mag·gā सम्मोदमानाsam·mo·da·mā·nā अविवदमानाa·vi·va·da·mā·nā खीरोदकीभूताkhī·ro·da·kī·bhū·tā अञ्ञमञ्ञंañ·ña·mañ·ñaṃ पियचक्खूहिpi·ya·cak·khū·hi सम्पस्सन्ताsam·pas·san·tā विहरथा”ति?vi·ha·ra·thā

    “Yathā kathaṁ pana tumhe, anuruddhā, samaggā sammodamānā avivadamānā khīrodakībhūtā aññamaññaṁ piyacakkhūhi sampassantā viharathā”ti?

    “But how do you live this way?”

  29. 29

    “इधi·dha मय्हं,may·haṃ भन्ते,bhan·te एवंe·vaṃ होति:ho·ti

    “Idha mayhaṁ, bhante, evaṁ hoti:

    “In this case, sir, I think:

  30. 30

    ‘लाभाlā·bhā वतva·ta मे,me सुलद्धंsu·lad·dhaṃ वतva·ta मे,me

    ‘lābhā vata me, suladdhaṁ vata me,

    ‘I’m fortunate, so very fortunate,

  31. 31

    योहंyo·haṃ एवरूपेहिe·va·rū·pe·hi सब्रह्मचारीहिsab·rah·ma·cā·rī·hi सद्धिंsad·dhiṃ विहरामी’ति।vi·ha·rā·mī

    yohaṁ evarūpehi sabrahmacārīhi saddhiṁ viharāmī’ti.

    to live together with spiritual companions such as these.’

  32. 32

    तस्सtas·sa मय्हं,may·haṃ भन्ते,bhan·te इमेसुi·me·su आयस्मन्तेसुā·yas·man·te·su मेत्तंmet·taṃ कायकम्मंkā·ya·kam·maṃ पच्चुपट्ठितंpac·cu·paṭ·ṭhi·taṃ आविā·vi चेवce·va रहोra·ho च;ca

    Tassa mayhaṁ, bhante, imesu āyasmantesu mettaṁ kāyakammaṁ paccupaṭṭhitaṁ āvi ceva raho ca;

    I consistently treat these venerables with kindness by way of body, speech, and mind, both in public and in private.

  33. 33

    मेत्तंmet·taṃ वचीकम्मंva·cī·kam·maṃ पच्चुपट्ठितंpac·cu·paṭ·ṭhi·taṃ आविā·vi चेवce·va रहोra·ho च;ca

    mettaṁ vacīkammaṁ paccupaṭṭhitaṁ āvi ceva raho ca;

    (Pāli only)

  34. 34

    मेत्तंmet·taṃ मनोकम्मंma·no·kam·maṃ पच्चुपट्ठितंpac·cu·paṭ·ṭhi·taṃ आविā·vi चेवce·va रहोra·ho च।ca

    mettaṁ manokammaṁ paccupaṭṭhitaṁ āvi ceva raho ca.

    (Pāli only)

  35. 35

    तस्सtas·sa मय्हं,may·haṃ भन्ते,bhan·te एवंe·vaṃ होति:ho·ti

    Tassa mayhaṁ, bhante, evaṁ hoti:

    I think,

  36. 36

    ‘यन्नूनाहंyan·nū·nā·haṃ सकंsa·kaṃ चित्तंcit·taṃ निक्खिपित्वाnik·khi·pit·vā इमेसंयेवi·me·saṃ·ye·va आयस्मन्तानंā·yas·man·tā·naṃ चित्तस्सcit·tas·sa वसेनva·se·na वत्तेय्यन्’ति।vat·tey·yan

    ‘yannūnāhaṁ sakaṁ cittaṁ nikkhipitvā imesaṁyeva āyasmantānaṁ cittassa vasena vatteyyan’ti.

    ‘Why don’t I set aside my own ideas and just go along with these venerables’ ideas?’

  37. 37

    सोso खोkho अहं,a·haṃ भन्ते,bhan·te सकंsa·kaṃ चित्तंcit·taṃ निक्खिपित्वाnik·khi·pit·vā इमेसंयेवi·me·saṃ·ye·va आयस्मन्तानंā·yas·man·tā·naṃ चित्तस्सcit·tas·sa वसेनva·se·na वत्तामि।vat·tā·mi

    So kho ahaṁ, bhante, sakaṁ cittaṁ nikkhipitvā imesaṁyeva āyasmantānaṁ cittassa vasena vattāmi.

    And that’s what I do.

  38. 38

    नानाnā·nā हिhi खोkho नो,no भन्ते,bhan·te कायाkā·yā एकञ्चe·kañ·ca पनpa·na मञ्ञेmañ·ñe चित्तन्”ति।cit·tan

    Nānā hi kho no, bhante, kāyā ekañca pana maññe cittan”ti.

    Though we’re different in body, sir, we’re one in mind, it seems to me.”

  39. 39

    आयस्मापिā·yas·mā·pi खोkho नन्दियोnan·di·yo …पे…pe

    Āyasmāpi kho nandiyo …pe…

    And the venerables Nandiya and Kimbila spoke likewise, and they added:

  40. 40

    आयस्मापिā·yas·mā·pi खोkho किमिलोki·mi·lo भगवन्तंbha·ga·van·taṃ एतदवोच:e·ta·da·vo·ca

    āyasmāpi kho kimilo bhagavantaṁ etadavoca:

    (Pāli only)

  41. 41

    “मय्हम्पि,may·ham·pi भन्ते,bhan·te एवंe·vaṃ होति:ho·ti

    “mayhampi, bhante, evaṁ hoti:

    (Pāli only)

  42. 42

    ‘लाभाlā·bhā वतva·ta मे,me सुलद्धंsu·lad·dhaṃ वतva·ta मे,me

    ‘lābhā vata me, suladdhaṁ vata me,

    (Pāli only)

  43. 43

    योहंyo·haṃ एवरूपेहिe·va·rū·pe·hi सब्रह्मचारीहिsab·rah·ma·cā·rī·hi सद्धिंsad·dhiṃ विहरामी’ति।vi·ha·rā·mī

    yohaṁ evarūpehi sabrahmacārīhi saddhiṁ viharāmī’ti.

    (Pāli only)

  44. 44

    तस्सtas·sa मय्हं,may·haṃ भन्ते,bhan·te इमेसुi·me·su आयस्मन्तेसुā·yas·man·te·su मेत्तंmet·taṃ कायकम्मंkā·ya·kam·maṃ पच्चुपट्ठितंpac·cu·paṭ·ṭhi·taṃ आविā·vi चेवce·va रहोra·ho च,ca

    Tassa mayhaṁ, bhante, imesu āyasmantesu mettaṁ kāyakammaṁ paccupaṭṭhitaṁ āvi ceva raho ca,

    (Pāli only)

  45. 45

    मेत्तंmet·taṃ वचीकम्मंva·cī·kam·maṃ पच्चुपट्ठितंpac·cu·paṭ·ṭhi·taṃ आविā·vi चेवce·va रहोra·ho च,ca

    mettaṁ vacīkammaṁ paccupaṭṭhitaṁ āvi ceva raho ca,

    (Pāli only)

  46. 46

    मेत्तंmet·taṃ मनोकम्मंma·no·kam·maṃ पच्चुपट्ठितंpac·cu·paṭ·ṭhi·taṃ आविā·vi चेवce·va रहोra·ho च।ca

    mettaṁ manokammaṁ paccupaṭṭhitaṁ āvi ceva raho ca.

    (Pāli only)

  47. 47

    तस्सtas·sa मय्हं,may·haṃ भन्ते,bhan·te एवंe·vaṃ होति:ho·ti

    Tassa mayhaṁ, bhante, evaṁ hoti:

    (Pāli only)

  48. 48

    ‘यन्नूनाहंyan·nū·nā·haṃ सकंsa·kaṃ चित्तंcit·taṃ निक्खिपित्वाnik·khi·pit·vā इमेसंयेवi·me·saṃ·ye·va आयस्मन्तानंā·yas·man·tā·naṃ चित्तस्सcit·tas·sa वसेनva·se·na वत्तेय्यन्’ति।vat·tey·yan

    ‘yannūnāhaṁ sakaṁ cittaṁ nikkhipitvā imesaṁyeva āyasmantānaṁ cittassa vasena vatteyyan’ti.

    (Pāli only)

  49. 49

    सोso खोkho अहं,a·haṃ भन्ते,bhan·te सकंsa·kaṃ चित्तंcit·taṃ निक्खिपित्वाnik·khi·pit·vā इमेसंयेवi·me·saṃ·ye·va आयस्मन्तानंā·yas·man·tā·naṃ चित्तस्सcit·tas·sa वसेनva·se·na वत्तामि।vat·tā·mi

    So kho ahaṁ, bhante, sakaṁ cittaṁ nikkhipitvā imesaṁyeva āyasmantānaṁ cittassa vasena vattāmi.

    (Pāli only)

  50. 50

    नानाnā·nā हिhi खोkho नो,no भन्ते,bhan·te कायाkā·yā एकञ्चe·kañ·ca पनpa·na मञ्ञेmañ·ñe चित्तन्”ति।cit·tan

    Nānā hi kho no, bhante, kāyā ekañca pana maññe cittan”ti.

    (Pāli only)

  51. 51

    “एवंe·vaṃ खोkho मयं,ma·yaṃ भन्ते,bhan·te समग्गाsa·mag·gā सम्मोदमानाsam·mo·da·mā·nā अविवदमानाa·vi·va·da·mā·nā खीरोदकीभूताkhī·ro·da·kī·bhū·tā अञ्ञमञ्ञंañ·ña·mañ·ñaṃ पियचक्खूहिpi·ya·cak·khū·hi सम्पस्सन्ताsam·pas·san·tā विहरामा”ति।vi·ha·rā·mā

    “Evaṁ kho mayaṁ, bhante, samaggā sammodamānā avivadamānā khīrodakībhūtā aññamaññaṁ piyacakkhūhi sampassantā viharāmā”ti.

    “That’s how we live in harmony, appreciating each other, without quarreling, blending like milk and water, and regarding each other with kindly eyes.”

  52. 52

    “साधुsā·dhu साधु,sā·dhu अनुरुद्धा।a·nu·rud·dhā

    “Sādhu sādhu, anuruddhā.

    “Good, good, Anuruddha and friends!

  53. 53

    कच्चिkac·ci पनpa·na वो,vo अनुरुद्धा,a·nu·rud·dhā अप्पमत्ताap·pa·mat·tā आतापिनोā·tā·pi·no पहितत्ताpa·hi·tat·tā विहरथा”ति?vi·ha·ra·thā

    Kacci pana vo, anuruddhā, appamattā ātāpino pahitattā viharathā”ti?

    But I hope you’re living diligently, keen, and resolute?”

  54. 54

    “तग्घtag·gha मयं,ma·yaṃ भन्ते,bhan·te अप्पमत्ताap·pa·mat·tā आतापिनोā·tā·pi·no पहितत्ताpa·hi·tat·tā विहरामा”ति।vi·ha·rā·mā

    “Taggha mayaṁ, bhante, appamattā ātāpino pahitattā viharāmā”ti.

    “Indeed, sir, we live diligently.”

  55. 55

    “यथाya·thā कथंka·thaṃ पनpa·na तुम्हे,tum·he अनुरुद्धा,a·nu·rud·dhā अप्पमत्ताap·pa·mat·tā आतापिनोā·tā·pi·no पहितत्ताpa·hi·tat·tā विहरथा”ति?vi·ha·ra·thā

    “Yathā kathaṁ pana tumhe, anuruddhā, appamattā ātāpino pahitattā viharathā”ti?

    “But how do you live this way?”

  56. 56

    “इध,i·dha भन्ते,bhan·te अम्हाकंam·hā·kaṃ योyo पठमंpa·ṭha·maṃ गामतोgā·ma·to पिण्डायpiṇ·ḍā·ya पटिक्कमतिpa·ṭik·ka·ma·ti सोso आसनानिā·sa·nā·ni पञ्ञपेति,pañ·ña·pe·ti पानीयंpā·nī·yaṃ परिभोजनीयंpa·ri·bho·ja·nī·yaṃ उपट्ठापेति,u·paṭ·ṭhā·pe·ti अवक्कारपातिंa·vak·kā·ra·pā·tiṃ उपट्ठापेति।u·paṭ·ṭhā·pe·ti

    “Idha, bhante, amhākaṁ yo paṭhamaṁ gāmato piṇḍāya paṭikkamati so āsanāni paññapeti, pānīyaṁ paribhojanīyaṁ upaṭṭhāpeti, avakkārapātiṁ upaṭṭhāpeti.

    “In this case, sir, whoever returns first from almsround prepares the seats, and puts out the drinking water and the rubbish bin.

  57. 57

    योyo पच्छाpac·chā गामतोgā·ma·to पिण्डायpiṇ·ḍā·ya पटिक्कमति,pa·ṭik·ka·ma·ti सचेsa·ce होतिho·ti भुत्तावसेसोbhut·tā·va·se·so सचेsa·ce आकङ्खतिā·kaṅ·kha·ti भुञ्जति,bhuñ·ja·ti नोno चेce आकङ्खतिā·kaṅ·kha·ti अप्पहरितेap·pa·ha·ri·te वाvā छड्डेति,chaḍ·ḍe·ti अप्पाणकेap·pā·ṇa·ke वाvā उदकेu·da·ke ओपिलापेति।o·pi·lā·pe·ti

    Yo pacchā gāmato piṇḍāya paṭikkamati, sace hoti bhuttāvaseso sace ākaṅkhati bhuñjati, no ce ākaṅkhati appaharite vā chaḍḍeti, appāṇake vā udake opilāpeti.

    If there’s remainder, whoever returns last eats it if they like. Otherwise they throw it out where there is little that grows, or drop it into water that has no living creatures.

  58. 58

    सोso आसनानिā·sa·nā·ni पटिसामेति,pa·ṭi·sā·me·ti पानीयंpā·nī·yaṃ परिभोजनीयंpa·ri·bho·ja·nī·yaṃ पटिसामेति,pa·ṭi·sā·me·ti अवक्कारपातिंa·vak·kā·ra·pā·tiṃ पटिसामेति,pa·ṭi·sā·me·ti भत्तग्गंbhat·tag·gaṃ सम्मज्जति।sam·maj·ja·ti

    So āsanāni paṭisāmeti, pānīyaṁ paribhojanīyaṁ paṭisāmeti, avakkārapātiṁ paṭisāmeti, bhattaggaṁ sammajjati.

    Then they put away the seats, drinking water, and rubbish bin, and sweep the refectory.

  59. 59

    योyo पस्सतिpas·sa·ti पानीयघटंpā·nī·ya·gha·ṭaṃ वाvā परिभोजनीयघटंpa·ri·bho·ja·nī·ya·gha·ṭaṃ वाvā वच्चघटंvac·ca·gha·ṭaṃ वाvā रित्तंrit·taṃ तुच्छंtuc·chaṃ सोso उपट्ठापेति।u·paṭ·ṭhā·pe·ti

    Yo passati pānīyaghaṭaṁ vā paribhojanīyaghaṭaṁ vā vaccaghaṭaṁ vā rittaṁ tucchaṁ so upaṭṭhāpeti.

    If someone sees that the pot of water for washing, drinking, or the toilet is empty they set it up.

  60. 60

    सचस्सsa·cas·sa होतिho·ti अविसय्हं,a·vi·say·haṃ हत्थविकारेनhat·tha·vi·kā·re·na दुतियंdu·ti·yaṃ आमन्तेत्वाā·man·tet·vā हत्थविलङ्घकेनhat·tha·vi·laṅ·gha·ke·na उपट्ठापेम,u·paṭ·ṭhā·pe·ma नna त्वेवtve·va मयं,ma·yaṃ भन्ते,bhan·te तप्पच्चयाtap·pac·ca·yā वाचंvā·caṃ भिन्दाम।bhin·dā·ma

    Sacassa hoti avisayhaṁ, hatthavikārena dutiyaṁ āmantetvā hatthavilaṅghakena upaṭṭhāpema, na tveva mayaṁ, bhante, tappaccayā vācaṁ bhindāma.

    If he can’t do it, he summons another with a wave of the hand, and they set it up by lending each other a hand to lift. But we don’t break into speech for that reason.

  61. 61

    पञ्चाहिकंpañ·cā·hi·kaṃ खोkho पनpa·na मयं,ma·yaṃ भन्ते,bhan·te सब्बरत्तिकंsab·ba·rat·ti·kaṃ धम्मियाdham·mi·yā कथायka·thā·ya सन्निसीदाम।san·ni·sī·dā·ma

    Pañcāhikaṁ kho pana mayaṁ, bhante, sabbarattikaṁ dhammiyā kathāya sannisīdāma.

    And every five days we sit together for the whole night and discuss the teachings.

  62. 62

    एवंe·vaṃ खोkho मयं,ma·yaṃ भन्ते,bhan·te अप्पमत्ताap·pa·mat·tā आतापिनोā·tā·pi·no पहितत्ताpa·hi·tat·tā विहरामा”ति।vi·ha·rā·mā

    Evaṁ kho mayaṁ, bhante, appamattā ātāpino pahitattā viharāmā”ti.

    That’s how we live diligently, keen, and resolute.”

  63. 63

    “साधुsā·dhu साधु,sā·dhu अनुरुद्धा।a·nu·rud·dhā

    “Sādhu sādhu, anuruddhā.

    “Good, good, Anuruddha and friends!

  64. 64

    अत्थिat·thi पनpa·na वो,vo अनुरुद्धा,a·nu·rud·dhā एवंe·vaṃ अप्पमत्तानंap·pa·mat·tā·naṃ आतापीनंā·tā·pī·naṃ पहितत्तानंpa·hi·tat·tā·naṃ विहरन्तानंvi·ha·ran·tā·naṃ उत्तरिut·ta·ri मनुस्सधम्माma·nus·sa·dham·mā अलमरियञाणदस्सनविसेसोa·la·ma·ri·ya·ñā·ṇa·das·sa·na·vi·se·so अधिगतोa·dhi·ga·to फासुविहारो”ति?phā·su·vi·hā·ro

    Atthi pana vo, anuruddhā, evaṁ appamattānaṁ ātāpīnaṁ pahitattānaṁ viharantānaṁ uttari manussadhammā alamariyañāṇadassanaviseso adhigato phāsuvihāro”ti?

    But as you live diligently like this, have you achieved any superhuman distinction in knowledge and vision worthy of the noble ones, a comfortable meditation?”

  65. 65

    “किञ्हिkiñ·hi नोno सिया,si·yā भन्ते।bhan·te

    “Kiñhi no siyā, bhante.

    “How could we not, sir?

  66. 66

    इधi·dha मयं,ma·yaṃ भन्ते,bhan·te यावदेवyā·va·de·va आकङ्खामā·kaṅ·khā·ma विविच्चेवvi·vic·ce·va कामेहिkā·me·hi विविच्चvi·vic·ca अकुसलेहिa·ku·sa·le·hi धम्मेहिdham·me·hi सवितक्कंsa·vi·tak·kaṃ सविचारंsa·vi·cā·raṃ विवेकजंvi·ve·ka·jaṃ पीतिसुखंpī·ti·su·khaṃ पठमंpa·ṭha·maṃ झानंjhā·naṃ उपसम्पज्जu·pa·sam·paj·ja विहराम।vi·ha·rā·ma

    Idha mayaṁ, bhante, yāvadeva ākaṅkhāma vivicceva kāmehi vivicca akusalehi dhammehi savitakkaṁ savicāraṁ vivekajaṁ pītisukhaṁ paṭhamaṁ jhānaṁ upasampajja viharāma.

    Whenever we want, quite secluded from sensual pleasures, secluded from unskillful qualities, we enter and remain in the first absorption, which has the rapture and bliss born of seclusion, while placing the mind and keeping it connected.

  67. 67

    अयंa·yaṃ खोkho नो,no भन्ते,bhan·te अम्हाकंam·hā·kaṃ अप्पमत्तानंap·pa·mat·tā·naṃ आतापीनंā·tā·pī·naṃ पहितत्तानंpa·hi·tat·tā·naṃ विहरन्तानंvi·ha·ran·tā·naṃ उत्तरिut·ta·ri मनुस्सधम्माma·nus·sa·dham·mā अलमरियञाणदस्सनविसेसोa·la·ma·ri·ya·ñā·ṇa·das·sa·na·vi·se·so अधिगतोa·dhi·ga·to फासुविहारो”ति।phā·su·vi·hā·ro

    Ayaṁ kho no, bhante, amhākaṁ appamattānaṁ ātāpīnaṁ pahitattānaṁ viharantānaṁ uttari manussadhammā alamariyañāṇadassanaviseso adhigato phāsuvihāro”ti.

    This is a superhuman distinction in knowledge and vision worthy of the noble ones, a comfortable meditation, that we have achieved while living diligent, keen, and resolute.”

  68. 68

    “साधुsā·dhu साधु,sā·dhu अनुरुद्धा।a·nu·rud·dhā

    “Sādhu sādhu, anuruddhā.

    “Good, good!

  69. 69

    एतस्सe·tas·sa पनpa·na वो,vo अनुरुद्धा,a·nu·rud·dhā विहारस्सvi·hā·ras·sa समतिक्कमायsa·ma·tik·ka·mā·ya एतस्सe·tas·sa विहारस्सvi·hā·ras·sa पटिप्पस्सद्धियाpa·ṭip·pas·sad·dhi·yā अत्थञ्ञोat·thañ·ño उत्तरिut·ta·ri मनुस्सधम्माma·nus·sa·dham·mā अलमरियञाणदस्सनविसेसोa·la·ma·ri·ya·ñā·ṇa·das·sa·na·vi·se·so अधिगतोa·dhi·ga·to फासुविहारो”ति?phā·su·vi·hā·ro

    Etassa pana vo, anuruddhā, vihārassa samatikkamāya etassa vihārassa paṭippassaddhiyā atthañño uttari manussadhammā alamariyañāṇadassanaviseso adhigato phāsuvihāro”ti?

    But have you achieved any other superhuman distinction for going beyond and stilling that meditation?”

  70. 70

    “किञ्हिkiñ·hi नोno सिया,si·yā भन्ते।bhan·te

    “Kiñhi no siyā, bhante.

    “How could we not, sir?

  71. 71

    इधi·dha मयं,ma·yaṃ भन्ते,bhan·te यावदेवyā·va·de·va आकङ्खामā·kaṅ·khā·ma वितक्कविचारानंvi·tak·ka·vi·cā·rā·naṃ वूपसमाvū·pa·sa·mā अज्झत्तंaj·jhat·taṃ सम्पसादनंsam·pa·sā·da·naṃ चेतसोce·ta·so एकोदिभावंe·ko·di·bhā·vaṃ अवितक्कंa·vi·tak·kaṃ अविचारंa·vi·cā·raṃ समाधिजंsa·mā·dhi·jaṃ पीतिसुखंpī·ti·su·khaṃ दुतियंdu·ti·yaṃ झानंjhā·naṃ उपसम्पज्जu·pa·sam·paj·ja विहराम।vi·ha·rā·ma

    Idha mayaṁ, bhante, yāvadeva ākaṅkhāma vitakkavicārānaṁ vūpasamā ajjhattaṁ sampasādanaṁ cetaso ekodibhāvaṁ avitakkaṁ avicāraṁ samādhijaṁ pītisukhaṁ dutiyaṁ jhānaṁ upasampajja viharāma.

    Whenever we want, as the placing of the mind and keeping it connected are stilled, we enter and remain in the second absorption, which has the rapture and bliss born of immersion, with internal clarity and mind at one, without placing the mind and keeping it connected.

  72. 72

    एतस्स,e·tas·sa भन्ते,bhan·te विहारस्सvi·hā·ras·sa समतिक्कमायsa·ma·tik·ka·mā·ya एतस्सe·tas·sa विहारस्सvi·hā·ras·sa पटिप्पस्सद्धियाpa·ṭip·pas·sad·dhi·yā अयमञ्ञोa·ya·mañ·ño उत्तरिut·ta·ri मनुस्सधम्माma·nus·sa·dham·mā अलमरियञाणदस्सनविसेसोa·la·ma·ri·ya·ñā·ṇa·das·sa·na·vi·se·so अधिगतोa·dhi·ga·to फासुविहारो”ति।phā·su·vi·hā·ro

    Etassa, bhante, vihārassa samatikkamāya etassa vihārassa paṭippassaddhiyā ayamañño uttari manussadhammā alamariyañāṇadassanaviseso adhigato phāsuvihāro”ti.

    This is another superhuman distinction that we have achieved for going beyond and stilling that meditation.”

  73. 73

    “साधुsā·dhu साधु,sā·dhu अनुरुद्धा।a·nu·rud·dhā

    “Sādhu sādhu, anuruddhā.

    “Good, good!

  74. 74

    एतस्सe·tas·sa पनpa·na वो,vo अनुरुद्धा,a·nu·rud·dhā विहारस्सvi·hā·ras·sa समतिक्कमायsa·ma·tik·ka·mā·ya एतस्सe·tas·sa विहारस्सvi·hā·ras·sa पटिप्पस्सद्धियाpa·ṭip·pas·sad·dhi·yā अत्थञ्ञोat·thañ·ño उत्तरिut·ta·ri मनुस्सधम्माma·nus·sa·dham·mā अलमरियञाणदस्सनविसेसोa·la·ma·ri·ya·ñā·ṇa·das·sa·na·vi·se·so अधिगतोa·dhi·ga·to फासुविहारो”ति?phā·su·vi·hā·ro

    Etassa pana vo, anuruddhā, vihārassa samatikkamāya etassa vihārassa paṭippassaddhiyā atthañño uttari manussadhammā alamariyañāṇadassanaviseso adhigato phāsuvihāro”ti?

    But have you achieved any other superhuman distinction for going beyond and stilling that meditation?”

  75. 75

    “किञ्हिkiñ·hi नोno सिया,si·yā भन्ते।bhan·te

    “Kiñhi no siyā, bhante.

    “How could we not, sir?

  76. 76

    इधi·dha मयं,ma·yaṃ भन्ते,bhan·te यावदेवyā·va·de·va आकङ्खामā·kaṅ·khā·ma पीतियाpī·ti·yā चca विरागाvi·rā·gā उपेक्खकाu·pek·kha·kā चca विहराम,vi·ha·rā·ma सताsa·tā चca सम्पजाना,sam·pa·jā·nā सुखञ्चsu·khañ·ca कायेनkā·ye·na पटिसंवेदेम,pa·ṭi·saṃ·ve·de·ma यंyaṃ तंtaṃ अरियाa·ri·yā आचिक्खन्ति:ā·cik·khan·ti ‘उपेक्खकोu·pek·kha·ko सतिमाsa·ti·mā सुखविहारी’तिsu·kha·vi·hā·rī ततियंta·ti·yaṃ झानंjhā·naṃ उपसम्पज्जu·pa·sam·paj·ja विहराम।vi·ha·rā·ma

    Idha mayaṁ, bhante, yāvadeva ākaṅkhāma pītiyā ca virāgā upekkhakā ca viharāma, satā ca sampajānā, sukhañca kāyena paṭisaṁvedema, yaṁ taṁ ariyā ācikkhanti: ‘upekkhako satimā sukhavihārī’ti tatiyaṁ jhānaṁ upasampajja viharāma.

    Whenever we want, with the fading away of rapture, we enter and remain in the third absorption, where we meditate with equanimity, mindful and aware, experiencing for themselves the bliss of which the noble ones declare, ‘Equanimous and mindful, one meditates in bliss.’

  77. 77

    एतस्स,e·tas·sa भन्ते,bhan·te विहारस्सvi·hā·ras·sa समतिक्कमायsa·ma·tik·ka·mā·ya एतस्सe·tas·sa विहारस्सvi·hā·ras·sa पटिप्पस्सद्धियाpa·ṭip·pas·sad·dhi·yā अयमञ्ञोa·ya·mañ·ño उत्तरिut·ta·ri मनुस्सधम्माma·nus·sa·dham·mā अलमरियञाणदस्सनविसेसोa·la·ma·ri·ya·ñā·ṇa·das·sa·na·vi·se·so अधिगतोa·dhi·ga·to फासुविहारो”ति।phā·su·vi·hā·ro

    Etassa, bhante, vihārassa samatikkamāya etassa vihārassa paṭippassaddhiyā ayamañño uttari manussadhammā alamariyañāṇadassanaviseso adhigato phāsuvihāro”ti.

    This is another superhuman distinction that we have achieved for going beyond and stilling that meditation.”

  78. 78

    “साधुsā·dhu साधु,sā·dhu अनुरुद्धा।a·nu·rud·dhā

    “Sādhu sādhu, anuruddhā.

    “Good, good!

  79. 79

    एतस्सe·tas·sa पनpa·na वो,vo अनुरुद्धा,a·nu·rud·dhā विहारस्सvi·hā·ras·sa समतिक्कमायsa·ma·tik·ka·mā·ya एतस्सe·tas·sa विहारस्सvi·hā·ras·sa पटिप्पस्सद्धियाpa·ṭip·pas·sad·dhi·yā अत्थञ्ञोat·thañ·ño उत्तरिut·ta·ri मनुस्सधम्माma·nus·sa·dham·mā अलमरियञाणदस्सनविसेसोa·la·ma·ri·ya·ñā·ṇa·das·sa·na·vi·se·so अधिगतोa·dhi·ga·to फासुविहारो”ति?phā·su·vi·hā·ro

    Etassa pana vo, anuruddhā, vihārassa samatikkamāya etassa vihārassa paṭippassaddhiyā atthañño uttari manussadhammā alamariyañāṇadassanaviseso adhigato phāsuvihāro”ti?

    But have you achieved any other superhuman distinction for going beyond and stilling that meditation?”

  80. 80

    “किञ्हिkiñ·hi नोno सिया,si·yā भन्ते।bhan·te

    “Kiñhi no siyā, bhante.

    “How could we not, sir?

  81. 81

    इधi·dha मयं,ma·yaṃ भन्ते,bhan·te यावदेवyā·va·de·va आकङ्खामā·kaṅ·khā·ma सुखस्सsu·khas·sa चca पहानाpa·hā·nā दुक्खस्सduk·khas·sa चca पहाना,pa·hā·nā पुब्बेवpub·be·va सोमनस्सदोमनस्सानंso·ma·nas·sa·do·ma·nas·sā·naṃ अत्थङ्गमा,at·thaṅ·ga·mā अदुक्खमसुखंa·duk·kha·ma·su·khaṃ उपेक्खासतिपारिसुद्धिंu·pek·khā·sa·ti·pā·ri·sud·dhiṃ चतुत्थंca·tut·thaṃ झानंjhā·naṃ उपसम्पज्जu·pa·sam·paj·ja विहराम।vi·ha·rā·ma

    Idha mayaṁ, bhante, yāvadeva ākaṅkhāma sukhassa ca pahānā dukkhassa ca pahānā, pubbeva somanassadomanassānaṁ atthaṅgamā, adukkhamasukhaṁ upekkhāsatipārisuddhiṁ catutthaṁ jhānaṁ upasampajja viharāma.

    Whenever we want, with the giving up of pleasure and pain, and the disappearance of former happiness and sadness, we enter and remain in the fourth absorption, without pleasure or pain, with pure equanimity and mindfulness.

  82. 82

    एतस्स,e·tas·sa भन्ते,bhan·te विहारस्सvi·hā·ras·sa समतिक्कमायsa·ma·tik·ka·mā·ya एतस्सe·tas·sa विहारस्सvi·hā·ras·sa पटिप्पस्सद्धियाpa·ṭip·pas·sad·dhi·yā अयमञ्ञोa·ya·mañ·ño उत्तरिut·ta·ri मनुस्सधम्माma·nus·sa·dham·mā अलमरियञाणदस्सनविसेसोa·la·ma·ri·ya·ñā·ṇa·das·sa·na·vi·se·so अधिगतोa·dhi·ga·to फासुविहारो”ति।phā·su·vi·hā·ro

    Etassa, bhante, vihārassa samatikkamāya etassa vihārassa paṭippassaddhiyā ayamañño uttari manussadhammā alamariyañāṇadassanaviseso adhigato phāsuvihāro”ti.

    This is another superhuman distinction that we have achieved for going beyond and stilling that meditation.”

  83. 83

    “साधुsā·dhu साधु,sā·dhu अनुरुद्धा।a·nu·rud·dhā

    “Sādhu sādhu, anuruddhā.

    “Good, good!

  84. 84

    एतस्सe·tas·sa पनpa·na वो,vo अनुरुद्धा,a·nu·rud·dhā विहारस्सvi·hā·ras·sa समतिक्कमायsa·ma·tik·ka·mā·ya एतस्सe·tas·sa विहारस्सvi·hā·ras·sa पटिप्पस्सद्धियाpa·ṭip·pas·sad·dhi·yā अत्थञ्ञोat·thañ·ño उत्तरिut·ta·ri मनुस्सधम्माma·nus·sa·dham·mā अलमरियञाणदस्सनविसेसोa·la·ma·ri·ya·ñā·ṇa·das·sa·na·vi·se·so अधिगतोa·dhi·ga·to फासुविहारो”ति?phā·su·vi·hā·ro

    Etassa pana vo, anuruddhā, vihārassa samatikkamāya etassa vihārassa paṭippassaddhiyā atthañño uttari manussadhammā alamariyañāṇadassanaviseso adhigato phāsuvihāro”ti?

    But have you achieved any other superhuman distinction for going beyond and stilling that meditation?”

  85. 85

    “किञ्हिkiñ·hi नोno सिया,si·yā भन्ते।bhan·te

    “Kiñhi no siyā, bhante.

    “How could we not, sir?

  86. 86

    इधi·dha मयं,ma·yaṃ भन्ते,bhan·te यावदेवyā·va·de·va आकङ्खामā·kaṅ·khā·ma सब्बसोsab·ba·so रूपसञ्ञानंrū·pa·sañ·ñā·naṃ समतिक्कमाsa·ma·tik·ka·mā पटिघसञ्ञानंpa·ṭi·gha·sañ·ñā·naṃ अत्थङ्गमाat·thaṅ·ga·mā नानत्तसञ्ञानंnā·nat·ta·sañ·ñā·naṃ अमनसिकाराa·ma·na·si·kā·rā ‘अनन्तोa·nan·to आकासो’तिā·kā·so आकासानञ्चायतनंā·kā·sā·nañ·cā·ya·ta·naṃ उपसम्पज्जu·pa·sam·paj·ja विहराम।vi·ha·rā·ma

    Idha mayaṁ, bhante, yāvadeva ākaṅkhāma sabbaso rūpasaññānaṁ samatikkamā paṭighasaññānaṁ atthaṅgamā nānattasaññānaṁ amanasikārā ‘ananto ākāso’ti ākāsānañcāyatanaṁ upasampajja viharāma.

    Whenever we want, going totally beyond perceptions of form, with the disappearance of perceptions of impingement, not focusing on perceptions of diversity, aware that ‘space is infinite’, we enter and remain in the dimension of infinite space.

  87. 87

    एतस्स,e·tas·sa भन्ते,bhan·te विहारस्सvi·hā·ras·sa समतिक्कमायsa·ma·tik·ka·mā·ya एतस्सe·tas·sa विहारस्सvi·hā·ras·sa पटिप्पस्सद्धियाpa·ṭip·pas·sad·dhi·yā अयमञ्ञोa·ya·mañ·ño उत्तरिut·ta·ri मनुस्सधम्माma·nus·sa·dham·mā अलमरियञाणदस्सनविसेसोa·la·ma·ri·ya·ñā·ṇa·das·sa·na·vi·se·so अधिगतोa·dhi·ga·to फासुविहारो”ति।phā·su·vi·hā·ro

    Etassa, bhante, vihārassa samatikkamāya etassa vihārassa paṭippassaddhiyā ayamañño uttari manussadhammā alamariyañāṇadassanaviseso adhigato phāsuvihāro”ti.

    This is another superhuman distinction that we have achieved for going beyond and stilling that meditation.”

  88. 88

    “साधुsā·dhu साधु,sā·dhu अनुरुद्धा।a·nu·rud·dhā

    “Sādhu sādhu, anuruddhā.

    “Good, good!

  89. 89

    एतस्सe·tas·sa पनpa·na वो,vo अनुरुद्धा,a·nu·rud·dhā विहारस्सvi·hā·ras·sa समतिक्कमायsa·ma·tik·ka·mā·ya एतस्सe·tas·sa विहारस्सvi·hā·ras·sa पटिप्पस्सद्धियाpa·ṭip·pas·sad·dhi·yā अत्थञ्ञोat·thañ·ño उत्तरिut·ta·ri मनुस्सधम्माma·nus·sa·dham·mā अलमरियञाणदस्सनविसेसोa·la·ma·ri·ya·ñā·ṇa·das·sa·na·vi·se·so अधिगतोa·dhi·ga·to फासुविहारो”ति?phā·su·vi·hā·ro

    Etassa pana vo, anuruddhā, vihārassa samatikkamāya etassa vihārassa paṭippassaddhiyā atthañño uttari manussadhammā alamariyañāṇadassanaviseso adhigato phāsuvihāro”ti?

    But have you achieved any other superhuman distinction for going beyond and stilling that meditation?”

  90. 90

    “किञ्हिkiñ·hi नोno सिया,si·yā भन्ते।bhan·te

    “Kiñhi no siyā, bhante.

    “How could we not, sir?

  91. 91

    इधi·dha मयं,ma·yaṃ भन्ते,bhan·te यावदेवyā·va·de·va आकङ्खामā·kaṅ·khā·ma सब्बसोsab·ba·so आकासानञ्चायतनंā·kā·sā·nañ·cā·ya·ta·naṃ समतिक्कम्मsa·ma·tik·kam·ma ‘अनन्तंa·nan·taṃ विञ्ञाणन्’तिviñ·ñā·ṇan विञ्ञाणञ्चायतनंviñ·ñā·ṇañ·cā·ya·ta·naṃ उपसम्पज्जu·pa·sam·paj·ja विहरामvi·ha·rā·ma …पे…pe

    Idha mayaṁ, bhante, yāvadeva ākaṅkhāma sabbaso ākāsānañcāyatanaṁ samatikkamma ‘anantaṁ viññāṇan’ti viññāṇañcāyatanaṁ upasampajja viharāma …pe…

    Whenever we want, going totally beyond the dimension of infinite space, aware that ‘consciousness is infinite’, we enter and remain in the dimension of infinite consciousness. …

  92. 92

    सब्बसोsab·ba·so विञ्ञाणञ्चायतनंviñ·ñā·ṇañ·cā·ya·ta·naṃ समतिक्कम्मsa·ma·tik·kam·ma ‘नत्थिnat·thi किञ्ची’तिkiñ·cī आकिञ्चञ्ञायतनंā·kiñ·cañ·ñā·ya·ta·naṃ उपसम्पज्जu·pa·sam·paj·ja विहरामvi·ha·rā·ma …पे…pe

    sabbaso viññāṇañcāyatanaṁ samatikkamma ‘natthi kiñcī’ti ākiñcaññāyatanaṁ upasampajja viharāma …pe…

    going totally beyond the dimension of infinite consciousness, aware that ‘there is nothing at all’, we enter and remain in the dimension of nothingness. …

  93. 93

    सब्बसोsab·ba·so आकिञ्चञ्ञायतनंā·kiñ·cañ·ñā·ya·ta·naṃ समतिक्कम्मsa·ma·tik·kam·ma नेवसञ्ञानासञ्ञायतनंne·va·sañ·ñā·nā·sañ·ñā·ya·ta·naṃ उपसम्पज्जu·pa·sam·paj·ja विहराम।vi·ha·rā·ma

    sabbaso ākiñcaññāyatanaṁ samatikkamma nevasaññānāsaññāyatanaṁ upasampajja viharāma.

    going totally beyond the dimension of nothingness, we enter and remain in the dimension of neither perception nor non-perception.

  94. 94

    एतस्स,e·tas·sa भन्ते,bhan·te विहारस्सvi·hā·ras·sa समतिक्कमायsa·ma·tik·ka·mā·ya एतस्सe·tas·sa विहारस्सvi·hā·ras·sa पटिप्पस्सद्धियाpa·ṭip·pas·sad·dhi·yā अयमञ्ञोa·ya·mañ·ño उत्तरिut·ta·ri मनुस्सधम्माma·nus·sa·dham·mā अलमरियञाणदस्सनविसेसोa·la·ma·ri·ya·ñā·ṇa·das·sa·na·vi·se·so अधिगतोa·dhi·ga·to फासुविहारो”ति।phā·su·vi·hā·ro

    Etassa, bhante, vihārassa samatikkamāya etassa vihārassa paṭippassaddhiyā ayamañño uttari manussadhammā alamariyañāṇadassanaviseso adhigato phāsuvihāro”ti.

    This is another superhuman distinction that we have achieved for going beyond and stilling that meditation.”

  95. 95

    “साधुsā·dhu साधु,sā·dhu अनुरुद्धा।a·nu·rud·dhā

    “Sādhu sādhu, anuruddhā.

    “Good, good!

  96. 96

    एतस्सe·tas·sa पनpa·na वो,vo अनुरुद्धा,a·nu·rud·dhā विहारस्सvi·hā·ras·sa समतिक्कमायsa·ma·tik·ka·mā·ya एतस्सe·tas·sa विहारस्सvi·hā·ras·sa पटिप्पस्सद्धियाpa·ṭip·pas·sad·dhi·yā अत्थञ्ञोat·thañ·ño उत्तरिut·ta·ri मनुस्सधम्माma·nus·sa·dham·mā अलमरियञाणदस्सनविसेसोa·la·ma·ri·ya·ñā·ṇa·das·sa·na·vi·se·so अधिगतोa·dhi·ga·to फासुविहारो”ति?phā·su·vi·hā·ro

    Etassa pana vo, anuruddhā, vihārassa samatikkamāya etassa vihārassa paṭippassaddhiyā atthañño uttari manussadhammā alamariyañāṇadassanaviseso adhigato phāsuvihāro”ti?

    But have you achieved any other superhuman distinction for going beyond and stilling that meditation?”

  97. 97

    “किञ्हिkiñ·hi नोno सिया,si·yā भन्ते।bhan·te

    “Kiñhi no siyā, bhante.

    “How could we not, sir?

  98. 98

    इधi·dha मयं,ma·yaṃ भन्ते,bhan·te यावदेवyā·va·de·va आकङ्खामā·kaṅ·khā·ma सब्बसोsab·ba·so नेवसञ्ञानासञ्ञायतनंne·va·sañ·ñā·nā·sañ·ñā·ya·ta·naṃ समतिक्कम्मsa·ma·tik·kam·ma सञ्ञावेदयितनिरोधंsañ·ñā·ve·da·yi·ta·ni·ro·dhaṃ उपसम्पज्जu·pa·sam·paj·ja विहराम,vi·ha·rā·ma पञ्ञायpañ·ñā·ya चca नोno दिस्वाdis·vā आसवाā·sa·vā परिक्खीणा।pa·rik·khī·ṇā

    Idha mayaṁ, bhante, yāvadeva ākaṅkhāma sabbaso nevasaññānāsaññāyatanaṁ samatikkamma saññāvedayitanirodhaṁ upasampajja viharāma, paññāya ca no disvā āsavā parikkhīṇā.

    Whenever we want, going totally beyond the dimension of neither perception nor non-perception, we enter and remain in the cessation of perception and feeling. And, having seen with wisdom, our defilements have come to an end.

  99. 99

    एतस्स,e·tas·sa भन्ते,bhan·te विहारस्सvi·hā·ras·sa समतिक्कमायsa·ma·tik·ka·mā·ya एतस्सe·tas·sa विहारस्सvi·hā·ras·sa पटिप्पस्सद्धियाpa·ṭip·pas·sad·dhi·yā अयमञ्ञोa·ya·mañ·ño उत्तरिut·ta·ri मनुस्सधम्माma·nus·sa·dham·mā अलमरियञाणदस्सनविसेसोa·la·ma·ri·ya·ñā·ṇa·das·sa·na·vi·se·so अधिगतोa·dhi·ga·to फासुविहारो।phā·su·vi·hā·ro

    Etassa, bhante, vihārassa samatikkamāya etassa vihārassa paṭippassaddhiyā ayamañño uttari manussadhammā alamariyañāṇadassanaviseso adhigato phāsuvihāro.

    This is another superhuman distinction in knowledge and vision worthy of the noble ones, a comfortable meditation, that we have achieved for going beyond and stilling that meditation.

  100. 100

    इमम्हाi·mam·hā चca मयं,ma·yaṃ भन्ते,bhan·te फासुविहाराphā·su·vi·hā·rā अञ्ञंañ·ñaṃ फासुविहारंphā·su·vi·hā·raṃ उत्तरितरंut·ta·ri·ta·raṃ वाvā पणीततरंpa·ṇī·ta·ta·raṃ वाvā नna समनुपस्सामा”ति।sa·ma·nu·pas·sā·mā

    Imamhā ca mayaṁ, bhante, phāsuvihārā aññaṁ phāsuvihāraṁ uttaritaraṁ vā paṇītataraṁ vā na samanupassāmā”ti.

    And we don’t see any better or finer way of meditating comfortably than this.”

  101. 101

    “साधुsā·dhu साधु,sā·dhu अनुरुद्धा।a·nu·rud·dhā

    “Sādhu sādhu, anuruddhā.

    “Good, good!

  102. 102

    इमम्हाi·mam·hā फासुविहाराphā·su·vi·hā·rā उत्तरितरोut·ta·ri·ta·ro वाvā पणीततरोpa·ṇī·ta·ta·ro वाvā फासुविहारोphā·su·vi·hā·ro नत्थी”ति।nat·thī

    Imamhā phāsuvihārā uttaritaro vā paṇītataro vā phāsuvihāro natthī”ti.

    There is no better or finer way of meditating comfortably than this.”

  103. 103

    अथa·tha खोkho भगवाbha·ga·vā आयस्मन्तञ्चā·yas·man·tañ·ca अनुरुद्धंa·nu·rud·dhaṃ आयस्मन्तञ्चā·yas·man·tañ·ca नन्दियंnan·di·yaṃ आयस्मन्तञ्चā·yas·man·tañ·ca किमिलंki·mi·laṃ धम्मियाdham·mi·yā कथायka·thā·ya सन्दस्सेत्वाsan·das·set·vā समादपेत्वाsa·mā·da·pet·vā समुत्तेजेत्वाsa·mut·te·jet·vā सम्पहंसेत्वाsam·pa·haṃ·set·vā उट्ठायासनाuṭ·ṭhā·yā·sa·nā पक्कामि।pak·kā·mi

    Atha kho bhagavā āyasmantañca anuruddhaṁ āyasmantañca nandiyaṁ āyasmantañca kimilaṁ dhammiyā kathāya sandassetvā samādapetvā samuttejetvā sampahaṁsetvā uṭṭhāyāsanā pakkāmi.

    Then the Buddha educated, encouraged, fired up, and inspired the venerables Anuruddha, Nandiya, and Kimbila with a Dhamma talk, after which he rose from his seat and left.

  104. 104

    अथa·tha खोkho आयस्माā·yas·mā चca अनुरुद्धोa·nu·rud·dho आयस्माā·yas·mā चca नन्दियोnan·di·yo आयस्माā·yas·mā चca किमिलोki·mi·lo भगवन्तंbha·ga·van·taṃ अनुसंयायित्वाa·nu·saṃ·yā·yit·vā ततोta·to पटिनिवत्तित्वाpa·ṭi·ni·vat·tit·vā आयस्माā·yas·mā चca नन्दियोnan·di·yo आयस्माā·yas·mā चca किमिलोki·mi·lo आयस्मन्तंā·yas·man·taṃ अनुरुद्धंa·nu·rud·dhaṃ एतदवोचुं:e·ta·da·vo·cuṃ

    Atha kho āyasmā ca anuruddho āyasmā ca nandiyo āyasmā ca kimilo bhagavantaṁ anusaṁyāyitvā tato paṭinivattitvā āyasmā ca nandiyo āyasmā ca kimilo āyasmantaṁ anuruddhaṁ etadavocuṁ:

    The venerables then accompanied the Buddha for a little way before turning back. Nandiya and Kimbila said to Anuruddha,

  105. 105

    “किंkiṃ नुnu खोkho मयंma·yaṃ आयस्मतोā·yas·ma·to अनुरुद्धस्सa·nu·rud·dhas·sa एवमारोचिम्ह:e·va·mā·ro·cim·ha

    “kiṁ nu kho mayaṁ āyasmato anuruddhassa evamārocimha:

    “Did we ever tell you that we had

  106. 106

    ‘इमासञ्चi·mā·sañ·ca इमासञ्चi·mā·sañ·ca विहारसमापत्तीनंvi·hā·ra·sa·mā·pat·tī·naṃ मयंma·yaṃ लाभिनो’ति,lā·bhi·no यंyaṃ नोno आयस्माā·yas·mā अनुरुद्धोa·nu·rud·dho भगवतोbha·ga·va·to सम्मुखाsam·mu·khā यावyā·va आसवानंā·sa·vā·naṃ खयाkha·yā पकासेती”ति?pa·kā·se·tī

    ‘imāsañca imāsañca vihārasamāpattīnaṁ mayaṁ lābhino’ti, yaṁ no āyasmā anuruddho bhagavato sammukhā yāva āsavānaṁ khayā pakāsetī”ti?

    gained such and such meditations and attainments, up to the ending of defilements, as you revealed to the Buddha?”

  107. 107

    “नna खोkho मेme आयस्मन्तोā·yas·man·to एवमारोचेसुं:e·va·mā·ro·ce·suṃ

    “Na kho me āyasmanto evamārocesuṁ:

    “The venerables did not tell me that they had

  108. 108

    ‘इमासञ्चi·mā·sañ·ca इमासञ्चi·mā·sañ·ca विहारसमापत्तीनंvi·hā·ra·sa·mā·pat·tī·naṃ मयंma·yaṃ लाभिनो’ति,lā·bhi·no अपिa·pi चca मेme आयस्मन्तानंā·yas·man·tā·naṃ चेतसाce·ta·sā चेतोce·to परिच्चpa·ric·ca विदितो:vi·di·to

    ‘imāsañca imāsañca vihārasamāpattīnaṁ mayaṁ lābhino’ti, api ca me āyasmantānaṁ cetasā ceto paricca vidito:

    gained such meditations and attainments. But I discovered it by encompassing your minds,

  109. 109

    ‘इमासञ्चi·mā·sañ·ca इमासञ्चi·mā·sañ·ca विहारसमापत्तीनंvi·hā·ra·sa·mā·pat·tī·naṃ इमेi·me आयस्मन्तोā·yas·man·to लाभिनो’ति।lā·bhi·no

    ‘imāsañca imāsañca vihārasamāpattīnaṁ ime āyasmanto lābhino’ti.

    (Pāli only)

  110. 110

    देवतापिde·va·tā·pi मेme एतमत्थंe·ta·mat·thaṃ आरोचेसुं:ā·ro·ce·suṃ

    Devatāpi me etamatthaṁ ārocesuṁ:

    and deities also told me.

  111. 111

    ‘इमासञ्चi·mā·sañ·ca इमासञ्चi·mā·sañ·ca विहारसमापत्तीनंvi·hā·ra·sa·mā·pat·tī·naṃ इमेi·me आयस्मन्तोā·yas·man·to लाभिनो’ति।lā·bhi·no

    ‘imāsañca imāsañca vihārasamāpattīnaṁ ime āyasmanto lābhino’ti.

    (Pāli only)

  112. 112

    तमेनंta·me·naṃ भगवताbha·ga·va·tā पञ्हाभिपुट्ठेनpañ·hā·bhi·puṭ·ṭhe·na ब्याकतन्”ति।byā·ka·tan

    Tamenaṁ bhagavatā pañhābhipuṭṭhena byākatan”ti.

    I answered when the Buddha directly asked about it.”

  113. 113

    अथa·tha खोkho दीघोdī·gho परजनोpa·ra·ja·no यक्खोyak·kho येनye·na भगवाbha·ga·vā तेनुपसङ्कमि;te·nu·pa·saṅ·ka·mi उपसङ्कमित्वाu·pa·saṅ·ka·mit·vā भगवन्तंbha·ga·van·taṃ अभिवादेत्वाa·bhi·vā·det·vā एकमन्तंe·ka·man·taṃ अट्ठासि।aṭ·ṭhā·si एकमन्तंe·ka·man·taṃ ठितोṭhi·to खोkho दीघोdī·gho परजनोpa·ra·ja·no यक्खोyak·kho भगवन्तंbha·ga·van·taṃ एतदवोच:e·ta·da·vo·ca

    Atha kho dīgho parajano yakkho yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ aṭṭhāsi. Ekamantaṁ ṭhito kho dīgho parajano yakkho bhagavantaṁ etadavoca:

    Then the native spirit Dīgha Parajana went up to the Buddha, bowed, stood to one side, and said to him,

  114. 114

    “लाभाlā·bhā वत,va·ta भन्ते,bhan·te वज्जीनं,vaj·jī·naṃ सुलद्धलाभाsu·lad·dha·lā·bhā वज्जिपजाय,vaj·ji·pa·jā·ya

    “lābhā vata, bhante, vajjīnaṁ, suladdhalābhā vajjipajāya,

    “The Vajjis are lucky! The Vajjian people are so very lucky

  115. 115

    यत्थyat·tha तथागतोta·thā·ga·to विहरतिvi·ha·ra·ti अरहंa·ra·haṃ सम्मासम्बुद्धो,sam·mā·sam·bud·dho इमेi·me चca तयोta·yo कुलपुत्ता—ku·la·put·tā

    yattha tathāgato viharati arahaṁ sammāsambuddho, ime ca tayo kulaputtā—

    that the Realized One, the perfected one, the fully awakened Buddha stays there, as well as these three gentlemen,

  116. 116

    आयस्माā·yas·mā चca अनुरुद्धो,a·nu·rud·dho आयस्माā·yas·mā चca नन्दियो,nan·di·yo आयस्माā·yas·mā चca किमिलो”ति।ki·mi·lo

    āyasmā ca anuruddho, āyasmā ca nandiyo, āyasmā ca kimilo”ti.

    the venerables Anuruddha, Nandiya, and Kimbila.”

  117. 117

    दीघस्सdī·ghas·sa परजनस्सpa·ra·ja·nas·sa यक्खस्सyak·khas·sa सद्दंsad·daṃ सुत्वाsut·vā भुम्माbhum·mā देवाde·vā सद्दमनुस्सावेसुं:sad·da·ma·nus·sā·ve·suṃ

    Dīghassa parajanassa yakkhassa saddaṁ sutvā bhummā devā saddamanussāvesuṁ:

    Hearing the cry of Dīgha Parajana, the earth gods raised the cry …

  118. 118

    “लाभाlā·bhā वत,va·ta भो,bho वज्जीनं,vaj·jī·naṃ सुलद्धलाभाsu·lad·dha·lā·bhā वज्जिपजाय,vaj·ji·pa·jā·ya

    “lābhā vata, bho, vajjīnaṁ, suladdhalābhā vajjipajāya,

    (Pāli only)

  119. 119

    यत्थyat·tha तथागतोta·thā·ga·to विहरतिvi·ha·ra·ti अरहंa·ra·haṃ सम्मासम्बुद्धो,sam·mā·sam·bud·dho इमेi·me चca तयोta·yo कुलपुत्ता—ku·la·put·tā

    yattha tathāgato viharati arahaṁ sammāsambuddho, ime ca tayo kulaputtā—

    (Pāli only)

  120. 120

    आयस्माā·yas·mā चca अनुरुद्धो,a·nu·rud·dho आयस्माā·yas·mā चca नन्दियो,nan·di·yo आयस्माā·yas·mā चca किमिलो”ति।ki·mi·lo

    āyasmā ca anuruddho, āyasmā ca nandiyo, āyasmā ca kimilo”ti.

    (Pāli only)

  121. 121

    भुम्मानंbhum·mā·naṃ देवानंde·vā·naṃ सद्दंsad·daṃ सुत्वाsut·vā चातुमहाराजिकाcā·tu·ma·hā·rā·ji·kā देवाde·vā …पे…pe

    Bhummānaṁ devānaṁ saddaṁ sutvā cātumahārājikā devā …pe…

    Hearing the cry of the earth gods, the gods of the four great kings …

  122. 122

    तावतिंसाtā·va·tiṃ·sā देवाde·vā …पे…pe

    tāvatiṁsā devā …pe…

    the gods of the thirty-three …

  123. 123

    यामाyā·mā देवाde·vā …पे…pe

    yāmā devā …pe…

    the gods of Yama …

  124. 124

    तुसिताtu·si·tā देवाde·vā …पे…pe

    tusitā devā …pe…

    the joyful gods …

  125. 125

    निम्मानरतीnim·mā·na·ra·tī देवाde·vā …पे…pe

    nimmānaratī devā …pe…

    the gods who love to create …

  126. 126

    परनिम्मितवसवत्तीpa·ra·nim·mi·ta·va·sa·vat·tī देवाde·vā …पे…pe

    paranimmitavasavattī devā …pe…

    the gods who control what is created by others …

  127. 127

    ब्रह्मकायिकाbrah·ma·kā·yi·kā देवाde·vā सद्दमनुस्सावेसुं:sad·da·ma·nus·sā·ve·suṃ

    brahmakāyikā devā saddamanussāvesuṁ:

    the gods of the Divinity’s host raised the cry,

  128. 128

    “लाभाlā·bhā वत,va·ta भो,bho वज्जीनं,vaj·jī·naṃ सुलद्धलाभाsu·lad·dha·lā·bhā वज्जिपजाय,vaj·ji·pa·jā·ya

    “lābhā vata, bho, vajjīnaṁ, suladdhalābhā vajjipajāya,

    “The Vajjis are lucky! The Vajjian people are so very lucky

  129. 129

    यत्थyat·tha तथागतोta·thā·ga·to विहरतिvi·ha·ra·ti अरहंa·ra·haṃ सम्मासम्बुद्धो,sam·mā·sam·bud·dho इमेi·me चca तयोta·yo कुलपुत्ता—ku·la·put·tā

    yattha tathāgato viharati arahaṁ sammāsambuddho, ime ca tayo kulaputtā—

    that the Realized One, the perfected one, the fully awakened Buddha stays there, as well as these three gentlemen,

  130. 130

    आयस्माā·yas·mā चca अनुरुद्धो,a·nu·rud·dho आयस्माā·yas·mā चca नन्दियो,nan·di·yo आयस्माā·yas·mā चca किमिलो”ति।ki·mi·lo

    āyasmā ca anuruddho, āyasmā ca nandiyo, āyasmā ca kimilo”ti.

    the venerables Anuruddha, Nandiya, and Kimbila.”

  131. 131

    इतिहi·ti·ha तेte आयस्मन्तोā·yas·man·to तेनte·na खणेनkha·ṇe·na तेनte·na लयेनla·ye·na तेनte·na मुहुत्तेनmu·hut·te·na यावyā·va ब्रह्मलोकाbrah·ma·lo·kā विदिताvi·di·tā अहेसुं।a·he·suṃ

    Itiha te āyasmanto tena khaṇena tena layena tena muhuttena yāva brahmalokā viditā ahesuṁ.

    And so at that moment, that second, that hour, those venerables were known as far as the realm of divinity.

  132. 132

    “एवमेतं,e·va·me·taṃ दीघ,dī·gha एवमेतं,e·va·me·taṃ दीघ।dī·gha

    “Evametaṁ, dīgha, evametaṁ, dīgha.

    “That’s so true, Dīgha! That’s so true!

  133. 133

    यस्मापि,yas·mā·pi दीघ,dī·gha कुलाku·lā एतेe·te तयोta·yo कुलपुत्ताku·la·put·tā अगारस्माa·gā·ras·mā अनगारियंa·na·gā·ri·yaṃ पब्बजिता,pab·ba·ji·tā तञ्चेपिtañ·ce·pi कुलंku·laṃ एतेe·te तयोta·yo कुलपुत्तेku·la·put·te पसन्नचित्तंpa·san·na·cit·taṃ अनुस्सरेय्य,a·nus·sa·rey·ya तस्सपास्सtas·sa·pās·sa कुलस्सku·las·sa दीघरत्तंdī·gha·rat·taṃ हितायhi·tā·ya सुखाय।su·khā·ya

    Yasmāpi, dīgha, kulā ete tayo kulaputtā agārasmā anagāriyaṁ pabbajitā, tañcepi kulaṁ ete tayo kulaputte pasannacittaṁ anussareyya, tassapāssa kulassa dīgharattaṁ hitāya sukhāya.

    If the family from which those three gentlemen went forth from the lay life to homelessness were to recollect those venerables with confident heart, that would be for that family’s lasting welfare and happiness.

  134. 134

    यस्मापि,yas·mā·pi दीघ,dī·gha कुलपरिवट्टाku·la·pa·ri·vaṭ·ṭā एतेe·te तयोta·yo कुलपुत्ताku·la·put·tā अगारस्माa·gā·ras·mā अनगारियंa·na·gā·ri·yaṃ पब्बजिता,pab·ba·ji·tā सोso चेपिce·pi कुलपरिवट्टोku·la·pa·ri·vaṭ·ṭo एतेe·te तयोta·yo कुलपुत्तेku·la·put·te पसन्नचित्तोpa·san·na·cit·to अनुस्सरेय्य,a·nus·sa·rey·ya तस्सपास्सtas·sa·pās·sa कुलपरिवट्टस्सku·la·pa·ri·vaṭ·ṭas·sa दीघरत्तंdī·gha·rat·taṃ हितायhi·tā·ya सुखाय।su·khā·ya

    Yasmāpi, dīgha, kulaparivaṭṭā ete tayo kulaputtā agārasmā anagāriyaṁ pabbajitā, so cepi kulaparivaṭṭo ete tayo kulaputte pasannacitto anussareyya, tassapāssa kulaparivaṭṭassa dīgharattaṁ hitāya sukhāya.

    If the family circle …

  135. 135

    यस्मापि,yas·mā·pi दीघ,dī·gha गामाgā·mā एतेe·te तयोta·yo कुलपुत्ताku·la·put·tā अगारस्माa·gā·ras·mā अनगारियंa·na·gā·ri·yaṃ पब्बजिता,pab·ba·ji·tā सोso चेपिce·pi गामोgā·mo एतेe·te तयोta·yo कुलपुत्तेku·la·put·te पसन्नचित्तोpa·san·na·cit·to अनुस्सरेय्य,a·nus·sa·rey·ya तस्सपास्सtas·sa·pās·sa गामस्सgā·mas·sa दीघरत्तंdī·gha·rat·taṃ हितायhi·tā·ya सुखाय।su·khā·ya

    Yasmāpi, dīgha, gāmā ete tayo kulaputtā agārasmā anagāriyaṁ pabbajitā, so cepi gāmo ete tayo kulaputte pasannacitto anussareyya, tassapāssa gāmassa dīgharattaṁ hitāya sukhāya.

    village …

  136. 136

    यस्मापि,yas·mā·pi दीघ,dī·gha निगमाni·ga·mā एतेe·te तयोta·yo कुलपुत्ताku·la·put·tā अगारस्माa·gā·ras·mā अनगारियंa·na·gā·ri·yaṃ पब्बजिता,pab·ba·ji·tā सोso चेपिce·pi निगमोni·ga·mo एतेe·te तयोta·yo कुलपुत्तेku·la·put·te पसन्नचित्तोpa·san·na·cit·to अनुस्सरेय्य,a·nus·sa·rey·ya तस्सपास्सtas·sa·pās·sa निगमस्सni·ga·mas·sa दीघरत्तंdī·gha·rat·taṃ हितायhi·tā·ya सुखाय।su·khā·ya

    Yasmāpi, dīgha, nigamā ete tayo kulaputtā agārasmā anagāriyaṁ pabbajitā, so cepi nigamo ete tayo kulaputte pasannacitto anussareyya, tassapāssa nigamassa dīgharattaṁ hitāya sukhāya.

    town …

  137. 137

    यस्मापि,yas·mā·pi दीघ,dī·gha नगराna·ga·rā एतेe·te तयोta·yo कुलपुत्ताku·la·put·tā अगारस्माa·gā·ras·mā अनगारियंa·na·gā·ri·yaṃ पब्बजिता,pab·ba·ji·tā तञ्चेपिtañ·ce·pi नगरंna·ga·raṃ एतेe·te तयोta·yo कुलपुत्तेku·la·put·te पसन्नचित्तंpa·san·na·cit·taṃ अनुस्सरेय्य,a·nus·sa·rey·ya तस्सपास्सtas·sa·pās·sa नगरस्सna·ga·ras·sa दीघरत्तंdī·gha·rat·taṃ हितायhi·tā·ya सुखाय।su·khā·ya

    Yasmāpi, dīgha, nagarā ete tayo kulaputtā agārasmā anagāriyaṁ pabbajitā, tañcepi nagaraṁ ete tayo kulaputte pasannacittaṁ anussareyya, tassapāssa nagarassa dīgharattaṁ hitāya sukhāya.

    city …

  138. 138

    यस्मापि,yas·mā·pi दीघ,dī·gha जनपदाja·na·pa·dā एतेe·te तयोta·yo कुलपुत्ताku·la·put·tā अगारस्माa·gā·ras·mā अनगारियंa·na·gā·ri·yaṃ पब्बजिता,pab·ba·ji·tā सोso चेपिce·pi जनपदोja·na·pa·do एतेe·te तयोta·yo कुलपुत्तेku·la·put·te पसन्नचित्तोpa·san·na·cit·to अनुस्सरेय्य,a·nus·sa·rey·ya तस्सपास्सtas·sa·pās·sa जनपदस्सja·na·pa·das·sa दीघरत्तंdī·gha·rat·taṃ हितायhi·tā·ya सुखाय।su·khā·ya

    Yasmāpi, dīgha, janapadā ete tayo kulaputtā agārasmā anagāriyaṁ pabbajitā, so cepi janapado ete tayo kulaputte pasannacitto anussareyya, tassapāssa janapadassa dīgharattaṁ hitāya sukhāya.

    country …

  139. 139

    सब्बेsab·be चेपि,ce·pi दीघ,dī·gha खत्तियाkhat·ti·yā एतेe·te तयोta·yo कुलपुत्तेku·la·put·te पसन्नचित्ताpa·san·na·cit·tā अनुस्सरेय्युं,a·nus·sa·rey·yuṃ सब्बेसानम्पास्सsab·be·sā·nam·pās·sa खत्तियानंkhat·ti·yā·naṃ दीघरत्तंdī·gha·rat·taṃ हितायhi·tā·ya सुखाय।su·khā·ya

    Sabbe cepi, dīgha, khattiyā ete tayo kulaputte pasannacittā anussareyyuṁ, sabbesānampāssa khattiyānaṁ dīgharattaṁ hitāya sukhāya.

    all the aristocrats …

  140. 140

    सब्बेsab·be चेपि,ce·pi दीघ,dī·gha ब्राह्मणाbrāh·ma·ṇā …पे…pe

    Sabbe cepi, dīgha, brāhmaṇā …pe…

    all the brahmins …

  141. 141

    सब्बेsab·be चेपि,ce·pi दीघ,dī·gha वेस्साves·sā …पे…pe

    sabbe cepi, dīgha, vessā …pe…

    all the peasants …

  142. 142

    सब्बेsab·be चेपि,ce·pi दीघ,dī·gha सुद्दाsud·dā एतेe·te तयोta·yo कुलपुत्तेku·la·put·te पसन्नचित्ताpa·san·na·cit·tā अनुस्सरेय्युं,a·nus·sa·rey·yuṃ सब्बेसानम्पास्सsab·be·sā·nam·pās·sa सुद्दानंsud·dā·naṃ दीघरत्तंdī·gha·rat·taṃ हितायhi·tā·ya सुखाय।su·khā·ya

    sabbe cepi, dīgha, suddā ete tayo kulaputte pasannacittā anussareyyuṁ, sabbesānampāssa suddānaṁ dīgharattaṁ hitāya sukhāya.

    all the workers were to recollect those venerables with confident heart, that would be for all those menials’ lasting welfare and happiness.

  143. 143

    सदेवकोsa·de·va·ko चेपि,ce·pi दीघ,dī·gha लोकोlo·ko समारकोsa·mā·ra·ko सब्रह्मकोsab·rah·ma·ko सस्समणब्राह्मणीsas·sa·ma·ṇab·rāh·ma·ṇī पजाpa·jā सदेवमनुस्साsa·de·va·ma·nus·sā एतेe·te तयोta·yo कुलपुत्तेku·la·put·te पसन्नचित्ताpa·san·na·cit·tā अनुस्सरेय्य,a·nus·sa·rey·ya सदेवकस्सपास्सsa·de·va·kas·sa·pās·sa लोकस्सlo·kas·sa समारकस्सsa·mā·ra·kas·sa सब्रह्मकस्सsab·rah·ma·kas·sa सस्समणब्राह्मणियाsas·sa·ma·ṇab·rāh·ma·ṇi·yā पजायpa·jā·ya सदेवमनुस्सायsa·de·va·ma·nus·sā·ya दीघरत्तंdī·gha·rat·taṃ हितायhi·tā·ya सुखाय।su·khā·ya

    Sadevako cepi, dīgha, loko samārako sabrahmako sassamaṇabrāhmaṇī pajā sadevamanussā ete tayo kulaputte pasannacittā anussareyya, sadevakassapāssa lokassa samārakassa sabrahmakassa sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya dīgharattaṁ hitāya sukhāya.

    If the whole world—with its gods, Māras, and divinities, this population with its ascetics and brahmins, gods and humans—were to recollect those venerables with confident heart, that would be for the whole world’s lasting welfare and happiness.

  144. 144

    पस्स,pas·sa दीघ,dī·gha यावyā·va एतेe·te तयोta·yo कुलपुत्ताku·la·put·tā बहुजनहितायba·hu·ja·na·hi·tā·ya पटिपन्नाpa·ṭi·pan·nā बहुजनसुखायba·hu·ja·na·su·khā·ya लोकानुकम्पाय,lo·kā·nu·kam·pā·ya अत्थायat·thā·ya हितायhi·tā·ya सुखायsu·khā·ya देवमनुस्सानन्”ति।de·va·ma·nus·sā·nan

    Passa, dīgha, yāva ete tayo kulaputtā bahujanahitāya paṭipannā bahujanasukhāya lokānukampāya, atthāya hitāya sukhāya devamanussānan”ti.

    See, Dīgha, how those three gentlemen are practicing for the welfare and happiness of the people, out of sympathy for the world, for the benefit, welfare, and happiness of gods and humans!”

  145. 145

    इदमवोचi·da·ma·vo·ca भगवा।bha·ga·vā

    Idamavoca bhagavā.

    That is what the Buddha said.

  146. 146

    अत्तमनोat·ta·ma·no दीघोdī·gho परजनोpa·ra·ja·no यक्खोyak·kho भगवतोbha·ga·va·to भासितंbhā·si·taṃ अभिनन्दीति।a·bhi·nan·dī·ti

    Attamano dīgho parajano yakkho bhagavato bhāsitaṁ abhinandīti.

    Satisfied, the native spirit Dīgha Parajana approved what the Buddha said.

  147. 147

    चूळगोसिङ्गसुत्तंcū·ḷa·go·siṅ·ga·sut·taṃ निट्ठितंniṭ·ṭhi·taṃ पठमं।pa·ṭha·maṃ

    Cūḷagosiṅgasuttaṁ niṭṭhitaṁ paṭhamaṁ.

    (Pāli only)

Sources. Sanskrit: Satyavedaḥ, the New Testament in Sanskrit (Calcutta Baptist Missionaries, 1851; J. Wenger’s revision of W. Carey’s version). Digital text © 2018 SanskritBible.in, via eBible.org, licensed CC BY-SA 4.0; changed here: arranged by verse and every word linked to the dictionary (links made automatically). Old Testament Sanskrit: the Old Testament in Sanskrit, Calcutta Baptist Mission Press, 1848–1852 (public domain), read by OCR from the Internet Archive scans of the Boston University School of Theology copy; unproofread, with machine clean-up only. Pāli Canon: Mahāsaṅgīti Tipiṭaka Buddhavasse 2500 (based on the Vipassana Research Institute’s Chaṭṭha Saṅgāyana edition), from SuttaCentral bilara-data, CC0; Devanagari and pronunciation made automatically from the Roman text. Pāli English: Bhikkhu Sujato (suttas) and Bhikkhu Brahmali (Vinaya), SuttaCentral, CC0. Pāli word meanings: the Pali Text Society’s Pali-English Dictionary (Rhys Davids & Stede), corrected reprint © The Pali Text Society, CC BY-NC 3.0, digital text from BuddhaDust; word matching automatic. English: King James Version (1769), public domain; words the translators added are in italics. Word meanings and pronunciations: Monier-Williams, Sanskrit–English Dictionary (1872), via this site’s Sanskrit dictionary (CC BY-SA 4.0); English↔Sanskrit word matches made automatically and may need checking.