Klryz

Scripture · Sanskrit Bible with the King James Version · the Pāli Canon

Middle Discourses 70 मज्झिमनिकाय 70

Chapter: 123456789101112131415161718192021222324252627282930313233343536373839404142434445464748495051525354555657585960616263646566676869707172737475767778798081828384858687888990919293949596979899100101102103104105106107108109110111112113114115116117118119120121122123124125126127128129130131132133134135136137138139140141142143144145146147148149150151152

Kīṭāgirisutta

Pāli in Devanagari; under each word its Roman pronunciation, syllable by syllable (ṃ = nasal hum). Tap a Pāli word for its meaning (PTS Pāli-English Dictionary); tap again to open it in the Pāli dictionary.

Verse: 123456789101112131415161718192021222324252627282930313233343536373839404142434445464748495051525354555657585960616263646566676869707172737475767778798081828384858687888990919293949596979899100101102103104105106107108109110111112113114115116117118119120121122123124125126127128129130131132133134135136137138139140141142143144145146147148149150151152153154155156157158159160161162163164165166167168169170171172173174175176177178179180181182183184185186187188189190191192193194195196197198199200201202203 · Hide pronunciation

  1. 1

    मज्झिमmaj·jhi·ma निकायni·kā·ya 70

    Majjhima Nikāya 70

    Middle Discourses 70

  2. 2

    कीटागिरिसुत्तkī·ṭā·gi·ri·sut·ta

    Kīṭāgirisutta

    At Kīṭāgiri

  3. 3

    एवंe·vaṃ मेme सुतं—su·taṃ

    Evaṁ me sutaṁ—

    So I have heard.

  4. 4

    एकंe·kaṃ समयंsa·ma·yaṃ भगवाbha·ga·vā कासीसुkā·sī·su चारिकंcā·ri·kaṃ चरतिca·ra·ti महताma·ha·tā भिक्खुसङ्घेनbhik·khu·saṅ·ghe·na सद्धिं।sad·dhiṃ

    ekaṁ samayaṁ bhagavā kāsīsu cārikaṁ carati mahatā bhikkhusaṅghena saddhiṁ.

    At one time the Buddha was wandering in the land of the Kāsis together with a large Saṅgha of mendicants.

  5. 5

    तत्रtat·ra खोkho भगवाbha·ga·vā भिक्खूbhik·khū आमन्तेसि:ā·man·te·si

    Tatra kho bhagavā bhikkhū āmantesi:

    There the Buddha addressed the mendicants:

  6. 6

    “अहंa·haṃ खो,kho भिक्खवे,bhik·kha·ve अञ्ञत्रेवañ·ñat·re·va रत्तिभोजनाrat·ti·bho·ja·nā भुञ्जामि।bhuñ·jā·mi

    “ahaṁ kho, bhikkhave, aññatreva rattibhojanā bhuñjāmi.

    “Mendicants, I abstain from eating at night.

  7. 7

    अञ्ञत्रañ·ñat·ra खोkho पनाहं,pa·nā·haṃ भिक्खवे,bhik·kha·ve रत्तिभोजनाrat·ti·bho·ja·nā भुञ्जमानोbhuñ·ja·mā·no अप्पाबाधतञ्चap·pā·bā·dha·tañ·ca सञ्जानामिsañ·jā·nā·mi अप्पातङ्कतञ्चap·pā·taṅ·ka·tañ·ca लहुट्ठानञ्चla·huṭ·ṭhā·nañ·ca बलञ्चba·lañ·ca फासुविहारञ्च।phā·su·vi·hā·rañ·ca

    Aññatra kho panāhaṁ, bhikkhave, rattibhojanā bhuñjamāno appābādhatañca sañjānāmi appātaṅkatañca lahuṭṭhānañca balañca phāsuvihārañca.

    Doing so, I find that I’m healthy and well, nimble, strong, and living comfortably.

  8. 8

    एथ,e·tha तुम्हेपि,tum·he·pi भिक्खवे,bhik·kha·ve अञ्ञत्रेवañ·ñat·re·va रत्तिभोजनाrat·ti·bho·ja·nā भुञ्जथ।bhuñ·ja·tha

    Etha, tumhepi, bhikkhave, aññatreva rattibhojanā bhuñjatha.

    You too should never eat at night.

  9. 9

    अञ्ञत्रañ·ñat·ra खोkho पन,pa·na भिक्खवे,bhik·kha·ve तुम्हेपिtum·he·pi रत्तिभोजनाrat·ti·bho·ja·nā भुञ्जमानाbhuñ·ja·mā·nā अप्पाबाधतञ्चap·pā·bā·dha·tañ·ca सञ्जानिस्सथsañ·jā·nis·sa·tha अप्पातङ्कतञ्चap·pā·taṅ·ka·tañ·ca लहुट्ठानञ्चla·huṭ·ṭhā·nañ·ca बलञ्चba·lañ·ca फासुविहारञ्चा”ति।phā·su·vi·hā·rañ·cā

    Aññatra kho pana, bhikkhave, tumhepi rattibhojanā bhuñjamānā appābādhatañca sañjānissatha appātaṅkatañca lahuṭṭhānañca balañca phāsuvihārañcā”ti.

    Doing so, you’ll find that you’re healthy and well, nimble, strong, and living comfortably.”

  10. 10

    “एवं,e·vaṃ भन्ते”तिbhan·te खोkho तेte भिक्खूbhik·khū भगवतोbha·ga·va·to पच्चस्सोसुं।pac·cas·so·suṃ

    “Evaṁ, bhante”ti kho te bhikkhū bhagavato paccassosuṁ.

    “Yes, sir,” they replied.

  11. 11

    अथa·tha खोkho भगवाbha·ga·vā कासीसुkā·sī·su अनुपुब्बेनa·nu·pub·be·na चारिकंcā·ri·kaṃ चरमानोca·ra·mā·no येनye·na कीटागिरिkī·ṭā·gi·ri नामnā·ma कासीनंkā·sī·naṃ निगमोni·ga·mo तदवसरि।ta·da·va·sa·ri

    Atha kho bhagavā kāsīsu anupubbena cārikaṁ caramāno yena kīṭāgiri nāma kāsīnaṁ nigamo tadavasari.

    Then the Buddha, traveling stage by stage in the land of the Kāsis, arrived at a town of the Kāsis named Kīṭāgiri,

  12. 12

    तत्रtat·ra सुदंsu·daṃ भगवाbha·ga·vā कीटागिरिस्मिंkī·ṭā·gi·ris·miṃ विहरतिvi·ha·ra·ti कासीनंkā·sī·naṃ निगमे।ni·ga·me

    Tatra sudaṁ bhagavā kīṭāgirismiṁ viharati kāsīnaṁ nigame.

    and stayed there.

  13. 13

    तेनte·na खोkho पनpa·na समयेनsa·ma·ye·na अस्सजिपुनब्बसुकाas·sa·ji·pu·nab·ba·su·kā नामnā·ma भिक्खूbhik·khū कीटागिरिस्मिंkī·ṭā·gi·ris·miṃ आवासिकाā·vā·si·kā होन्ति।hon·ti

    Tena kho pana samayena assajipunabbasukā nāma bhikkhū kīṭāgirismiṁ āvāsikā honti.

    Now at that time the mendicants who followed Assaji and Punabbasuka were residing at Kīṭāgiri.

  14. 14

    अथa·tha खोkho सम्बहुलाsam·ba·hu·lā भिक्खूbhik·khū येनye·na अस्सजिपुनब्बसुकाas·sa·ji·pu·nab·ba·su·kā भिक्खूbhik·khū तेनुपसङ्कमिंसु;te·nu·pa·saṅ·ka·miṃ·su उपसङ्कमित्वाu·pa·saṅ·ka·mit·vā अस्सजिपुनब्बसुकेas·sa·ji·pu·nab·ba·su·ke भिक्खूbhik·khū एतदवोचुं:e·ta·da·vo·cuṃ

    Atha kho sambahulā bhikkhū yena assajipunabbasukā bhikkhū tenupasaṅkamiṁsu; upasaṅkamitvā assajipunabbasuke bhikkhū etadavocuṁ:

    Then several mendicants went up to them and said,

  15. 15

    “भगवाbha·ga·vā खो,kho आवुसो,ā·vu·so अञ्ञत्रेवañ·ñat·re·va रत्तिभोजनाrat·ti·bho·ja·nā भुञ्जतिbhuñ·ja·ti भिक्खुसङ्घोbhik·khu·saṅ·gho च।ca

    “bhagavā kho, āvuso, aññatreva rattibhojanā bhuñjati bhikkhusaṅgho ca.

    “Reverends, the Buddha never eats at night, and neither does the mendicant Saṅgha.

  16. 16

    अञ्ञत्रañ·ñat·ra खोkho पनावुसो,pa·nā·vu·so रत्तिभोजनाrat·ti·bho·ja·nā भुञ्जमानाbhuñ·ja·mā·nā अप्पाबाधतञ्चap·pā·bā·dha·tañ·ca सञ्जानन्तिsañ·jā·nan·ti अप्पातङ्कतञ्चap·pā·taṅ·ka·tañ·ca लहुट्ठानञ्चla·huṭ·ṭhā·nañ·ca बलञ्चba·lañ·ca फासुविहारञ्च।phā·su·vi·hā·rañ·ca

    Aññatra kho panāvuso, rattibhojanā bhuñjamānā appābādhatañca sañjānanti appātaṅkatañca lahuṭṭhānañca balañca phāsuvihārañca.

    Doing so, they find that they’re healthy and well, nimble, strong, and living comfortably.

  17. 17

    एथ,e·tha तुम्हेपि,tum·he·pi आवुसो,ā·vu·so अञ्ञत्रेवañ·ñat·re·va रत्तिभोजनाrat·ti·bho·ja·nā भुञ्जथ।bhuñ·ja·tha

    Etha, tumhepi, āvuso, aññatreva rattibhojanā bhuñjatha.

    You too should abstain from eating at night.

  18. 18

    अञ्ञत्रañ·ñat·ra खोkho पनावुसो,pa·nā·vu·so तुम्हेपिtum·he·pi रत्तिभोजनाrat·ti·bho·ja·nā भुञ्जमानाbhuñ·ja·mā·nā अप्पाबाधतञ्चap·pā·bā·dha·tañ·ca सञ्जानिस्सथsañ·jā·nis·sa·tha अप्पातङ्कतञ्चap·pā·taṅ·ka·tañ·ca लहुट्ठानञ्चla·huṭ·ṭhā·nañ·ca बलञ्चba·lañ·ca फासुविहारञ्चा”ति।phā·su·vi·hā·rañ·cā

    Aññatra kho panāvuso, tumhepi rattibhojanā bhuñjamānā appābādhatañca sañjānissatha appātaṅkatañca lahuṭṭhānañca balañca phāsuvihārañcā”ti.

    Doing so, you’ll find that you’re healthy and well, nimble, strong, and living comfortably.”

  19. 19

    एवंe·vaṃ वुत्ते,vut·te अस्सजिपुनब्बसुकाas·sa·ji·pu·nab·ba·su·kā भिक्खूbhik·khū तेte भिक्खूbhik·khū एतदवोचुं:e·ta·da·vo·cuṃ

    Evaṁ vutte, assajipunabbasukā bhikkhū te bhikkhū etadavocuṁ:

    When they said this, the mendicants who followed Assaji and Punabbasuka said to them,

  20. 20

    “मयंma·yaṃ खो,kho आवुसो,ā·vu·so सायञ्चेवsā·yañ·ce·va भुञ्जामbhuñ·jā·ma पातोpā·to चca दिवाdi·vā चca विकाले।vi·kā·le

    “mayaṁ kho, āvuso, sāyañceva bhuñjāma pāto ca divā ca vikāle.

    “Reverends, we eat at dusk, at daybreak, and at the wrong time of day.

  21. 21

    तेte मयंma·yaṃ सायञ्चेवsā·yañ·ce·va भुञ्जमानाbhuñ·ja·mā·nā पातोpā·to चca दिवाdi·vā चca विकालेvi·kā·le अप्पाबाधतञ्चap·pā·bā·dha·tañ·ca सञ्जानामsañ·jā·nā·ma अप्पातङ्कतञ्चap·pā·taṅ·ka·tañ·ca लहुट्ठानञ्चla·huṭ·ṭhā·nañ·ca बलञ्चba·lañ·ca फासुविहारञ्च।phā·su·vi·hā·rañ·ca

    Te mayaṁ sāyañceva bhuñjamānā pāto ca divā ca vikāle appābādhatañca sañjānāma appātaṅkatañca lahuṭṭhānañca balañca phāsuvihārañca.

    Doing so, we find that we’re healthy and well, nimble, strong, and living comfortably.

  22. 22

    तेte मयंma·yaṃ किंkiṃ सन्दिट्ठिकंsan·diṭ·ṭhi·kaṃ हित्वाhit·vā कालिकंkā·li·kaṃ अनुधाविस्साम?a·nu·dhā·vis·sā·ma

    Te mayaṁ kiṁ sandiṭṭhikaṁ hitvā kālikaṁ anudhāvissāma?

    Why should we give up what is apparent in the present to chase after what takes effect over time?

  23. 23

    सायञ्चेवsā·yañ·ce·va मयंma·yaṃ भुञ्जिस्सामbhuñ·jis·sā·ma पातोpā·to चca दिवाdi·vā चca विकाले”ति।vi·kā·le

    Sāyañceva mayaṁ bhuñjissāma pāto ca divā ca vikāle”ti.

    We shall eat at dusk, at daybreak, and at the wrong time of day.”

  24. 24

    यतोya·to खोkho तेte भिक्खूbhik·khū नासक्खिंसुnā·sak·khiṃ·su अस्सजिपुनब्बसुकेas·sa·ji·pu·nab·ba·su·ke भिक्खूbhik·khū सञ्ञापेतुं,sañ·ñā·pe·tuṃ अथa·tha येनye·na भगवाbha·ga·vā तेनुपसङ्कमिंसु;te·nu·pa·saṅ·ka·miṃ·su उपसङ्कमित्वाu·pa·saṅ·ka·mit·vā भगवन्तंbha·ga·van·taṃ अभिवादेत्वाa·bhi·vā·det·vā एकमन्तंe·ka·man·taṃ निसीदिंसु।ni·sī·diṃ·su एकमन्तंe·ka·man·taṃ निसिन्नाni·sin·nā खोkho तेte भिक्खूbhik·khū भगवन्तंbha·ga·van·taṃ एतदवोचुं:e·ta·da·vo·cuṃ

    Yato kho te bhikkhū nāsakkhiṁsu assajipunabbasuke bhikkhū saññāpetuṁ, atha yena bhagavā tenupasaṅkamiṁsu; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdiṁsu. Ekamantaṁ nisinnā kho te bhikkhū bhagavantaṁ etadavocuṁ:

    Since those mendicants were unable to persuade the mendicants who were followers of Assaji and Punabbasuka, they approached the Buddha, bowed, sat down to one side, and told him what had happened.

  25. 25

    “इधi·dha मयं,ma·yaṃ भन्ते,bhan·te येनye·na अस्सजिपुनब्बसुकाas·sa·ji·pu·nab·ba·su·kā भिक्खूbhik·khū तेनुपसङ्कमिम्ह;te·nu·pa·saṅ·ka·mim·ha उपसङ्कमित्वाu·pa·saṅ·ka·mit·vā अस्सजिपुनब्बसुकेas·sa·ji·pu·nab·ba·su·ke भिक्खूbhik·khū एतदवोचुम्ह:e·ta·da·vo·cum·ha

    “idha mayaṁ, bhante, yena assajipunabbasukā bhikkhū tenupasaṅkamimha; upasaṅkamitvā assajipunabbasuke bhikkhū etadavocumha:

    (Pāli only)

  26. 26

    ‘भगवाbha·ga·vā खो,kho आवुसो,ā·vu·so अञ्ञत्रेवañ·ñat·re·va रत्तिभोजनाrat·ti·bho·ja·nā भुञ्जतिbhuñ·ja·ti भिक्खुसङ्घोbhik·khu·saṅ·gho च;ca

    ‘bhagavā kho, āvuso, aññatreva rattibhojanā bhuñjati bhikkhusaṅgho ca;

    (Pāli only)

  27. 27

    अञ्ञत्रañ·ñat·ra खोkho पनावुसो,pa·nā·vu·so रत्तिभोजनाrat·ti·bho·ja·nā भुञ्जमानाbhuñ·ja·mā·nā अप्पाबाधतञ्चap·pā·bā·dha·tañ·ca सञ्जानन्तिsañ·jā·nan·ti अप्पातङ्कतञ्चap·pā·taṅ·ka·tañ·ca लहुट्ठानञ्चla·huṭ·ṭhā·nañ·ca बलञ्चba·lañ·ca फासुविहारञ्च।phā·su·vi·hā·rañ·ca

    aññatra kho panāvuso, rattibhojanā bhuñjamānā appābādhatañca sañjānanti appātaṅkatañca lahuṭṭhānañca balañca phāsuvihārañca.

    (Pāli only)

  28. 28

    एथ,e·tha तुम्हेपि,tum·he·pi आवुसो,ā·vu·so अञ्ञत्रेवañ·ñat·re·va रत्तिभोजनाrat·ti·bho·ja·nā भुञ्जथ।bhuñ·ja·tha

    Etha, tumhepi, āvuso, aññatreva rattibhojanā bhuñjatha.

    (Pāli only)

  29. 29

    अञ्ञत्रañ·ñat·ra खोkho पनावुसो,pa·nā·vu·so तुम्हेपिtum·he·pi रत्तिभोजनाrat·ti·bho·ja·nā भुञ्जमानाbhuñ·ja·mā·nā अप्पाबाधतञ्चap·pā·bā·dha·tañ·ca सञ्जानिस्सथsañ·jā·nis·sa·tha अप्पातङ्कतञ्चap·pā·taṅ·ka·tañ·ca लहुट्ठानञ्चla·huṭ·ṭhā·nañ·ca बलञ्चba·lañ·ca फासुविहारञ्चा’ति।phā·su·vi·hā·rañ·cā

    Aññatra kho panāvuso, tumhepi rattibhojanā bhuñjamānā appābādhatañca sañjānissatha appātaṅkatañca lahuṭṭhānañca balañca phāsuvihārañcā’ti.

    (Pāli only)

  30. 30

    एवंe·vaṃ वुत्ते,vut·te भन्ते,bhan·te अस्सजिपुनब्बसुकाas·sa·ji·pu·nab·ba·su·kā भिक्खूbhik·khū अम्हेam·he एतदवोचुं:e·ta·da·vo·cuṃ

    Evaṁ vutte, bhante, assajipunabbasukā bhikkhū amhe etadavocuṁ:

    (Pāli only)

  31. 31

    ‘मयंma·yaṃ खो,kho आवुसो,ā·vu·so सायञ्चेवsā·yañ·ce·va भुञ्जामbhuñ·jā·ma पातोpā·to चca दिवाdi·vā चca विकाले।vi·kā·le

    ‘mayaṁ kho, āvuso, sāyañceva bhuñjāma pāto ca divā ca vikāle.

    (Pāli only)

  32. 32

    तेte मयंma·yaṃ सायञ्चेवsā·yañ·ce·va भुञ्जमानाbhuñ·ja·mā·nā पातोpā·to चca दिवाdi·vā चca विकालेvi·kā·le अप्पाबाधतञ्चap·pā·bā·dha·tañ·ca सञ्जानामsañ·jā·nā·ma अप्पातङ्कतञ्चap·pā·taṅ·ka·tañ·ca लहुट्ठानञ्चla·huṭ·ṭhā·nañ·ca बलञ्चba·lañ·ca फासुविहारञ्च।phā·su·vi·hā·rañ·ca

    Te mayaṁ sāyañceva bhuñjamānā pāto ca divā ca vikāle appābādhatañca sañjānāma appātaṅkatañca lahuṭṭhānañca balañca phāsuvihārañca.

    (Pāli only)

  33. 33

    तेte मयंma·yaṃ किंkiṃ सन्दिट्ठिकंsan·diṭ·ṭhi·kaṃ हित्वाhit·vā कालिकंkā·li·kaṃ अनुधाविस्साम?a·nu·dhā·vis·sā·ma

    Te mayaṁ kiṁ sandiṭṭhikaṁ hitvā kālikaṁ anudhāvissāma?

    (Pāli only)

  34. 34

    सायञ्चेवsā·yañ·ce·va मयंma·yaṃ भुञ्जिस्सामbhuñ·jis·sā·ma पातोpā·to चca दिवाdi·vā चca विकाले’ति।vi·kā·le

    Sāyañceva mayaṁ bhuñjissāma pāto ca divā ca vikāle’ti.

    (Pāli only)

  35. 35

    यतोya·to खोkho मयं,ma·yaṃ भन्ते,bhan·te नासक्खिम्हnā·sak·khim·ha अस्सजिपुनब्बसुकेas·sa·ji·pu·nab·ba·su·ke भिक्खूbhik·khū सञ्ञापेतुं,sañ·ñā·pe·tuṃ अथa·tha मयंma·yaṃ एतमत्थंe·ta·mat·thaṃ भगवतोbha·ga·va·to आरोचेमा”ति।ā·ro·ce·mā

    Yato kho mayaṁ, bhante, nāsakkhimha assajipunabbasuke bhikkhū saññāpetuṁ, atha mayaṁ etamatthaṁ bhagavato ārocemā”ti.

    (Pāli only)

  36. 36

    अथa·tha खोkho भगवाbha·ga·vā अञ्ञतरंañ·ña·ta·raṃ भिक्खुंbhik·khuṃ आमन्तेसि:ā·man·te·si

    Atha kho bhagavā aññataraṁ bhikkhuṁ āmantesi:

    So the Buddha addressed one of the monks,

  37. 37

    “एहिe·hi त्वं,tvaṃ भिक्खु,bhik·khu ममma·ma वचनेनva·ca·ne·na अस्सजिपुनब्बसुकेas·sa·ji·pu·nab·ba·su·ke भिक्खूbhik·khū आमन्तेहि:ā·man·te·hi

    “ehi tvaṁ, bhikkhu, mama vacanena assajipunabbasuke bhikkhū āmantehi:

    “Please, monk, in my name tell the mendicants who follow Assaji and Punabbasuka that

  38. 38

    ‘सत्थाsat·thā आयस्मन्तेā·yas·man·te आमन्तेती’”ति।ā·man·te·tī

    ‘satthā āyasmante āmantetī’”ti.

    the Teacher summons them.”

  39. 39

    “एवं,e·vaṃ भन्ते”तिbhan·te खोkho सोso भिक्खुbhik·khu भगवतोbha·ga·va·to पटिस्सुत्वाpa·ṭis·sut·vā येनye·na अस्सजिपुनब्बसुकाas·sa·ji·pu·nab·ba·su·kā भिक्खूbhik·khū तेनुपसङ्कमि;te·nu·pa·saṅ·ka·mi उपसङ्कमित्वाu·pa·saṅ·ka·mit·vā अस्सजिपुनब्बसुकेas·sa·ji·pu·nab·ba·su·ke भिक्खूbhik·khū एतदवोच:e·ta·da·vo·ca

    “Evaṁ, bhante”ti kho so bhikkhu bhagavato paṭissutvā yena assajipunabbasukā bhikkhū tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā assajipunabbasuke bhikkhū etadavoca:

    “Yes, sir,” that monk replied. He went to those mendicants and said,

  40. 40

    “सत्थाsat·thā आयस्मन्तेā·yas·man·te आमन्तेती”ति।ā·man·te·tī

    “satthā āyasmante āmantetī”ti.

    “Venerables, the Teacher summons you.”

  41. 41

    “एवमावुसो”तिe·va·mā·vu·so खोkho अस्सजिपुनब्बसुकाas·sa·ji·pu·nab·ba·su·kā भिक्खूbhik·khū तस्सtas·sa भिक्खुनोbhik·khu·no पटिस्सुत्वाpa·ṭis·sut·vā येनye·na भगवाbha·ga·vā तेनुपसङ्कमिंसु;te·nu·pa·saṅ·ka·miṃ·su उपसङ्कमित्वाu·pa·saṅ·ka·mit·vā भगवन्तंbha·ga·van·taṃ अभिवादेत्वाa·bhi·vā·det·vā एकमन्तंe·ka·man·taṃ निसीदिंसु।ni·sī·diṃ·su एकमन्तंe·ka·man·taṃ निसिन्नेni·sin·ne खोkho अस्सजिपुनब्बसुकेas·sa·ji·pu·nab·ba·su·ke भिक्खूbhik·khū भगवाbha·ga·vā एतदवोच:e·ta·da·vo·ca

    “Evamāvuso”ti kho assajipunabbasukā bhikkhū tassa bhikkhuno paṭissutvā yena bhagavā tenupasaṅkamiṁsu; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdiṁsu. Ekamantaṁ nisinne kho assajipunabbasuke bhikkhū bhagavā etadavoca:

    “Yes, reverend,” those mendicants replied. They went to the Buddha, bowed, and sat down to one side.

  42. 42

    “सच्चंsac·caṃ किर,ki·ra भिक्खवे,bhik·kha·ve सम्बहुलाsam·ba·hu·lā भिक्खूbhik·khū तुम्हेtum·he उपसङ्कमित्वाu·pa·saṅ·ka·mit·vā एतदवोचुं:e·ta·da·vo·cuṃ

    “saccaṁ kira, bhikkhave, sambahulā bhikkhū tumhe upasaṅkamitvā etadavocuṁ:

    The Buddha said to them, “Is it really true, mendicants, that several mendicants went to you and said:

  43. 43

    ‘भगवाbha·ga·vā खो,kho आवुसो,ā·vu·so अञ्ञत्रेवañ·ñat·re·va रत्तिभोजनाrat·ti·bho·ja·nā भुञ्जतिbhuñ·ja·ti भिक्खुसङ्घोbhik·khu·saṅ·gho च।ca

    ‘bhagavā kho, āvuso, aññatreva rattibhojanā bhuñjati bhikkhusaṅgho ca.

    ‘Reverends, the Buddha never eats at night, and neither does the mendicant Saṅgha.

  44. 44

    अञ्ञत्रañ·ñat·ra खोkho पनावुसो,pa·nā·vu·so रत्तिभोजनाrat·ti·bho·ja·nā भुञ्जमानाbhuñ·ja·mā·nā अप्पाबाधतञ्चap·pā·bā·dha·tañ·ca सञ्जानन्तिsañ·jā·nan·ti अप्पातङ्कतञ्चap·pā·taṅ·ka·tañ·ca लहुट्ठानञ्चla·huṭ·ṭhā·nañ·ca बलञ्चba·lañ·ca फासुविहारञ्च।phā·su·vi·hā·rañ·ca

    Aññatra kho panāvuso, rattibhojanā bhuñjamānā appābādhatañca sañjānanti appātaṅkatañca lahuṭṭhānañca balañca phāsuvihārañca.

    Doing so, they find that they’re healthy and well, nimble, strong, and living comfortably.

  45. 45

    एथ,e·tha तुम्हेपि,tum·he·pi आवुसो,ā·vu·so अञ्ञत्रेवañ·ñat·re·va रत्तिभोजनाrat·ti·bho·ja·nā भुञ्जथ।bhuñ·ja·tha

    Etha, tumhepi, āvuso, aññatreva rattibhojanā bhuñjatha.

    You too should never eat at night.

  46. 46

    अञ्ञत्रañ·ñat·ra खोkho पनावुसो,pa·nā·vu·so तुम्हेपिtum·he·pi रत्तिभोजनाrat·ti·bho·ja·nā भुञ्जमानाbhuñ·ja·mā·nā अप्पाबाधतञ्चap·pā·bā·dha·tañ·ca सञ्जानिस्सथsañ·jā·nis·sa·tha अप्पातङ्कतञ्चap·pā·taṅ·ka·tañ·ca लहुट्ठानञ्चla·huṭ·ṭhā·nañ·ca बलञ्चba·lañ·ca फासुविहारञ्चा’ति।phā·su·vi·hā·rañ·cā

    Aññatra kho panāvuso, tumhepi rattibhojanā bhuñjamānā appābādhatañca sañjānissatha appātaṅkatañca lahuṭṭhānañca balañca phāsuvihārañcā’ti.

    Doing so, you’ll find that you’re healthy and well, nimble, strong, and living comfortably.’

  47. 47

    एवंe·vaṃ वुत्ते,vut·te किर,ki·ra भिक्खवे,bhik·kha·ve तुम्हेtum·he तेte भिक्खूbhik·khū एवंe·vaṃ अवचुत्थ:a·va·cut·tha

    Evaṁ vutte, kira, bhikkhave, tumhe te bhikkhū evaṁ avacuttha:

    When they said this, did you really say to them:

  48. 48

    ‘मयंma·yaṃ खोkho पनावुसो,pa·nā·vu·so सायञ्चेवsā·yañ·ce·va भुञ्जामbhuñ·jā·ma पातोpā·to चca दिवाdi·vā चca विकाले।vi·kā·le

    ‘mayaṁ kho panāvuso, sāyañceva bhuñjāma pāto ca divā ca vikāle.

    ‘Reverends, we eat at dusk, at daybreak, and at the wrong time of day.

  49. 49

    तेte मयंma·yaṃ सायञ्चेवsā·yañ·ce·va भुञ्जमानाbhuñ·ja·mā·nā पातोpā·to चca दिवाdi·vā चca विकालेvi·kā·le अप्पाबाधतञ्चap·pā·bā·dha·tañ·ca सञ्जानामsañ·jā·nā·ma अप्पातङ्कतञ्चap·pā·taṅ·ka·tañ·ca लहुट्ठानञ्चla·huṭ·ṭhā·nañ·ca बलञ्चba·lañ·ca फासुविहारञ्च।phā·su·vi·hā·rañ·ca

    Te mayaṁ sāyañceva bhuñjamānā pāto ca divā ca vikāle appābādhatañca sañjānāma appātaṅkatañca lahuṭṭhānañca balañca phāsuvihārañca.

    Doing so, we find that we’re healthy and well, nimble, strong, and living comfortably.

  50. 50

    तेte मयंma·yaṃ किंkiṃ सन्दिट्ठिकंsan·diṭ·ṭhi·kaṃ हित्वाhit·vā कालिकंkā·li·kaṃ अनुधाविस्साम?a·nu·dhā·vis·sā·ma

    Te mayaṁ kiṁ sandiṭṭhikaṁ hitvā kālikaṁ anudhāvissāma?

    Why should we give up what is apparent in the present to chase after what takes effect over time?

  51. 51

    सायञ्चेवsā·yañ·ce·va मयंma·yaṃ भुञ्जिस्सामbhuñ·jis·sā·ma पातोpā·to चca दिवाdi·vā चca विकाले’”ति।vi·kā·le

    Sāyañceva mayaṁ bhuñjissāma pāto ca divā ca vikāle’”ti.

    We shall eat at dusk, at daybreak, and at the wrong time of day.’”

  52. 52

    “एवं,e·vaṃ भन्ते”।bhan·te

    “Evaṁ, bhante”.

    “Yes, sir.”

  53. 53

    “किंkiṃ नुnu मेme तुम्हे,tum·he भिक्खवे,bhik·kha·ve एवंe·vaṃ धम्मंdham·maṃ देसितंde·si·taṃ आजानाथā·jā·nā·tha यंyaṃ किञ्चायंkiñ·cā·yaṃ पुरिसपुग्गलोpu·ri·sa·pug·ga·lo पटिसंवेदेतिpa·ṭi·saṃ·ve·de·ti सुखंsu·khaṃ वाvā दुक्खंduk·khaṃ वाvā अदुक्खमसुखंa·duk·kha·ma·su·khaṃ वाvā तस्सtas·sa अकुसलाa·ku·sa·lā धम्माdham·mā परिहायन्तिpa·ri·hā·yan·ti कुसलाku·sa·lā धम्माdham·mā अभिवड्ढन्ती”ति?a·bhi·vaḍ·ḍhan·tī

    “Kiṁ nu me tumhe, bhikkhave, evaṁ dhammaṁ desitaṁ ājānātha yaṁ kiñcāyaṁ purisapuggalo paṭisaṁvedeti sukhaṁ vā dukkhaṁ vā adukkhamasukhaṁ vā tassa akusalā dhammā parihāyanti kusalā dhammā abhivaḍḍhantī”ti?

    “Mendicants, have you ever known me to teach the Dhamma like this: no matter what this individual experiences—pleasurable, painful, or neutral—their unskillful qualities decline and their skillful qualities grow?”

  54. 54

    “नोno हेतं,he·taṃ भन्ते”।bhan·te

    “No hetaṁ, bhante”.

    “No, sir.”

  55. 55

    “ननुna·nu मेme तुम्हे,tum·he भिक्खवे,bhik·kha·ve एवंe·vaṃ धम्मंdham·maṃ देसितंde·si·taṃ आजानाथā·jā·nā·tha इधेकच्चस्सi·dhe·kac·cas·sa यंyaṃ एवरूपंe·va·rū·paṃ सुखंsu·khaṃ वेदनंve·da·naṃ वेदयतोve·da·ya·to अकुसलाa·ku·sa·lā धम्माdham·mā अभिवड्ढन्तिa·bhi·vaḍ·ḍhan·ti कुसलाku·sa·lā धम्माdham·mā परिहायन्ति,pa·ri·hā·yan·ti इधi·dha पनेकच्चस्सpa·ne·kac·cas·sa एवरूपंe·va·rū·paṃ सुखंsu·khaṃ वेदनंve·da·naṃ वेदयतोve·da·ya·to अकुसलाa·ku·sa·lā धम्माdham·mā परिहायन्ति,pa·ri·hā·yan·ti कुसलाku·sa·lā धम्माdham·mā अभिवड्ढन्ति,a·bhi·vaḍ·ḍhan·ti इधेकच्चस्सi·dhe·kac·cas·sa एवरूपंe·va·rū·paṃ दुक्खंduk·khaṃ वेदनंve·da·naṃ वेदयतोve·da·ya·to अकुसलाa·ku·sa·lā धम्माdham·mā अभिवड्ढन्तिa·bhi·vaḍ·ḍhan·ti कुसलाku·sa·lā धम्माdham·mā परिहायन्ति,pa·ri·hā·yan·ti इधi·dha पनेकच्चस्सpa·ne·kac·cas·sa एवरूपंe·va·rū·paṃ दुक्खंduk·khaṃ वेदनंve·da·naṃ वेदयतोve·da·ya·to अकुसलाa·ku·sa·lā धम्माdham·mā परिहायन्तिpa·ri·hā·yan·ti कुसलाku·sa·lā धम्माdham·mā अभिवड्ढन्ति,a·bhi·vaḍ·ḍhan·ti इधेकच्चस्सi·dhe·kac·cas·sa एवरूपंe·va·rū·paṃ अदुक्खमसुखंa·duk·kha·ma·su·khaṃ वेदनंve·da·naṃ वेदयतोve·da·ya·to अकुसलाa·ku·sa·lā धम्माdham·mā अभिवड्ढन्तिa·bhi·vaḍ·ḍhan·ti कुसलाku·sa·lā धम्माdham·mā परिहायन्ति,pa·ri·hā·yan·ti इधi·dha पनेकच्चस्सpa·ne·kac·cas·sa एवरूपंe·va·rū·paṃ अदुक्खमसुखंa·duk·kha·ma·su·khaṃ वेदनंve·da·naṃ वेदयतोve·da·ya·to अकुसलाa·ku·sa·lā धम्माdham·mā परिहायन्तिpa·ri·hā·yan·ti कुसलाku·sa·lā धम्माdham·mā अभिवड्ढन्ती”ति?a·bhi·vaḍ·ḍhan·tī

    “Nanu me tumhe, bhikkhave, evaṁ dhammaṁ desitaṁ ājānātha idhekaccassa yaṁ evarūpaṁ sukhaṁ vedanaṁ vedayato akusalā dhammā abhivaḍḍhanti kusalā dhammā parihāyanti, idha panekaccassa evarūpaṁ sukhaṁ vedanaṁ vedayato akusalā dhammā parihāyanti, kusalā dhammā abhivaḍḍhanti, idhekaccassa evarūpaṁ dukkhaṁ vedanaṁ vedayato akusalā dhammā abhivaḍḍhanti kusalā dhammā parihāyanti, idha panekaccassa evarūpaṁ dukkhaṁ vedanaṁ vedayato akusalā dhammā parihāyanti kusalā dhammā abhivaḍḍhanti, idhekaccassa evarūpaṁ adukkhamasukhaṁ vedanaṁ vedayato akusalā dhammā abhivaḍḍhanti kusalā dhammā parihāyanti, idha panekaccassa evarūpaṁ adukkhamasukhaṁ vedanaṁ vedayato akusalā dhammā parihāyanti kusalā dhammā abhivaḍḍhantī”ti?

    “Haven’t you known me to teach the Dhamma like this: ‘When someone feels this kind of pleasant feeling, unskillful qualities grow and skillful qualities decline. But when someone feels that kind of pleasant feeling, unskillful qualities decline and skillful qualities grow. When someone feels this kind of painful feeling, unskillful qualities grow and skillful qualities decline. But when someone feels that kind of painful feeling, unskillful qualities decline and skillful qualities grow. When someone feels this kind of neutral feeling, unskillful qualities grow and skillful qualities decline. But when someone feels that kind of neutral feeling, unskillful qualities decline and skillful qualities grow’?”

  56. 56

    “एवं,e·vaṃ भन्ते”।bhan·te

    “Evaṁ, bhante”.

    “Yes, sir.”

  57. 57

    “साधु,sā·dhu भिक्खवे।bhik·kha·ve

    “Sādhu, bhikkhave.

    “Good, mendicants!

  58. 58

    मयाma·yā चेतं,ce·taṃ भिक्खवे,bhik·kha·ve अञ्ञातंañ·ñā·taṃ अभविस्सa·bha·vis·sa अदिट्ठंa·diṭ·ṭhaṃ अविदितंa·vi·di·taṃ असच्छिकतंa·sac·chi·ka·taṃ अफस्सितंa·phas·si·taṃ पञ्ञाय:pañ·ñā·ya

    Mayā cetaṁ, bhikkhave, aññātaṁ abhavissa adiṭṭhaṁ aviditaṁ asacchikataṁ aphassitaṁ paññāya:

    Now, suppose I hadn’t known, seen, understood, realized, and experienced this with wisdom:

  59. 59

    ‘इधेकच्चस्सi·dhe·kac·cas·sa एवरूपंe·va·rū·paṃ सुखंsu·khaṃ वेदनंve·da·naṃ वेदयतोve·da·ya·to अकुसलाa·ku·sa·lā धम्माdham·mā अभिवड्ढन्तिa·bhi·vaḍ·ḍhan·ti कुसलाku·sa·lā धम्माdham·mā परिहायन्ती’ति,pa·ri·hā·yan·tī

    ‘idhekaccassa evarūpaṁ sukhaṁ vedanaṁ vedayato akusalā dhammā abhivaḍḍhanti kusalā dhammā parihāyantī’ti,

    ‘When someone feels this kind of pleasant feeling, unskillful qualities grow and skillful qualities decline.’

  60. 60

    एवाहंe·vā·haṃ अजानन्तोa·jā·nan·to ‘एवरूपंe·va·rū·paṃ सुखंsu·khaṃ वेदनंve·da·naṃ पजहथा’तिpa·ja·ha·thā वदेय्यं;va·dey·yaṃ अपिa·pi नुnu मेme एतं,e·taṃ भिक्खवे,bhik·kha·ve पतिरूपंpa·ti·rū·paṃ अभविस्सा”ति?a·bha·vis·sā

    evāhaṁ ajānanto ‘evarūpaṁ sukhaṁ vedanaṁ pajahathā’ti vadeyyaṁ; api nu me etaṁ, bhikkhave, patirūpaṁ abhavissā”ti?

    Not knowing this, would it be appropriate for me to say: ‘You should give up this kind of pleasant feeling’?”

  61. 61

    “नोno हेतं,he·taṃ भन्ते”।bhan·te

    “No hetaṁ, bhante”.

    “No, sir.”

  62. 62

    “यस्माyas·mā चca खोkho एतं,e·taṃ भिक्खवे,bhik·kha·ve मयाma·yā ञातंñā·taṃ दिट्ठंdiṭ·ṭhaṃ विदितंvi·di·taṃ सच्छिकतंsac·chi·ka·taṃ फस्सितंphas·si·taṃ पञ्ञाय:pañ·ñā·ya

    “Yasmā ca kho etaṁ, bhikkhave, mayā ñātaṁ diṭṭhaṁ viditaṁ sacchikataṁ phassitaṁ paññāya:

    “But I have known, seen, understood, realized, and experienced this with wisdom:

  63. 63

    ‘इधेकच्चस्सi·dhe·kac·cas·sa एवरूपंe·va·rū·paṃ सुखंsu·khaṃ वेदनंve·da·naṃ वेदयतोve·da·ya·to अकुसलाa·ku·sa·lā धम्माdham·mā अभिवड्ढन्तिa·bhi·vaḍ·ḍhan·ti कुसलाku·sa·lā धम्माdham·mā परिहायन्ती’ति,pa·ri·hā·yan·tī तस्माहंtas·mā·haṃ ‘एवरूपंe·va·rū·paṃ सुखंsu·khaṃ वेदनंve·da·naṃ पजहथा’तिpa·ja·ha·thā वदामि।va·dā·mi

    ‘idhekaccassa evarūpaṁ sukhaṁ vedanaṁ vedayato akusalā dhammā abhivaḍḍhanti kusalā dhammā parihāyantī’ti, tasmāhaṁ ‘evarūpaṁ sukhaṁ vedanaṁ pajahathā’ti vadāmi.

    ‘When someone feels this kind of pleasant feeling, unskillful qualities grow and skillful qualities decline.’ Since this is so, that’s why I say: ‘You should give up this kind of pleasant feeling.’

  64. 64

    मयाma·yā चेतं,ce·taṃ भिक्खवे,bhik·kha·ve अञ्ञातंañ·ñā·taṃ अभविस्सa·bha·vis·sa अदिट्ठंa·diṭ·ṭhaṃ अविदितंa·vi·di·taṃ असच्छिकतंa·sac·chi·ka·taṃ अफस्सितंa·phas·si·taṃ पञ्ञाय:pañ·ñā·ya

    Mayā cetaṁ, bhikkhave, aññātaṁ abhavissa adiṭṭhaṁ aviditaṁ asacchikataṁ aphassitaṁ paññāya:

    Now, suppose I hadn’t known, seen, understood, realized, and experienced this with wisdom:

  65. 65

    ‘इधेकच्चस्सi·dhe·kac·cas·sa एवरूपंe·va·rū·paṃ सुखंsu·khaṃ वेदनंve·da·naṃ वेदयतोve·da·ya·to अकुसलाa·ku·sa·lā धम्माdham·mā परिहायन्तिpa·ri·hā·yan·ti कुसलाku·sa·lā धम्माdham·mā अभिवड्ढन्ती’ति,a·bhi·vaḍ·ḍhan·tī एवाहंe·vā·haṃ अजानन्तोa·jā·nan·to ‘एवरूपंe·va·rū·paṃ सुखंsu·khaṃ वेदनंve·da·naṃ उपसम्पज्जu·pa·sam·paj·ja विहरथा’तिvi·ha·ra·thā वदेय्यं;va·dey·yaṃ

    ‘idhekaccassa evarūpaṁ sukhaṁ vedanaṁ vedayato akusalā dhammā parihāyanti kusalā dhammā abhivaḍḍhantī’ti, evāhaṁ ajānanto ‘evarūpaṁ sukhaṁ vedanaṁ upasampajja viharathā’ti vadeyyaṁ;

    ‘When someone feels that kind of pleasant feeling, unskillful qualities decline and skillful qualities grow.’

  66. 66

    अपिa·pi नुnu मेme एतं,e·taṃ भिक्खवे,bhik·kha·ve पतिरूपंpa·ti·rū·paṃ अभविस्सा”ति?a·bha·vis·sā

    api nu me etaṁ, bhikkhave, patirūpaṁ abhavissā”ti?

    Not knowing this, would it be appropriate for me to say: ‘You should enter and remain in that kind of pleasant feeling’?”

  67. 67

    “नोno हेतं,he·taṃ भन्ते”।bhan·te

    “No hetaṁ, bhante”.

    “No, sir.”

  68. 68

    “यस्माyas·mā चca खोkho एतं,e·taṃ भिक्खवे,bhik·kha·ve मयाma·yā ञातंñā·taṃ दिट्ठंdiṭ·ṭhaṃ विदितंvi·di·taṃ सच्छिकतंsac·chi·ka·taṃ फस्सितंphas·si·taṃ पञ्ञाय:pañ·ñā·ya

    “Yasmā ca kho etaṁ, bhikkhave, mayā ñātaṁ diṭṭhaṁ viditaṁ sacchikataṁ phassitaṁ paññāya:

    “But I have known, seen, understood, realized, and experienced this with wisdom:

  69. 69

    ‘इधेकच्चस्सi·dhe·kac·cas·sa एवरूपंe·va·rū·paṃ सुखंsu·khaṃ वेदनंve·da·naṃ वेदयतोve·da·ya·to अकुसलाa·ku·sa·lā धम्माdham·mā परिहायन्ति,pa·ri·hā·yan·ti कुसलाku·sa·lā धम्माdham·mā अभिवड्ढन्ती’ति,a·bhi·vaḍ·ḍhan·tī तस्माहंtas·mā·haṃ ‘एवरूपंe·va·rū·paṃ सुखंsu·khaṃ वेदनंve·da·naṃ उपसम्पज्जu·pa·sam·paj·ja विहरथा’तिvi·ha·ra·thā वदामि।va·dā·mi

    ‘idhekaccassa evarūpaṁ sukhaṁ vedanaṁ vedayato akusalā dhammā parihāyanti, kusalā dhammā abhivaḍḍhantī’ti, tasmāhaṁ ‘evarūpaṁ sukhaṁ vedanaṁ upasampajja viharathā’ti vadāmi.

    ‘When someone feels that kind of pleasant feeling, unskillful qualities decline and skillful qualities grow.’ Since this is so, that’s why I say: ‘You should enter and remain in that kind of pleasant feeling.’

  70. 70

    मयाma·yā चेतं,ce·taṃ भिक्खवे,bhik·kha·ve अञ्ञातंañ·ñā·taṃ अभविस्सa·bha·vis·sa अदिट्ठंa·diṭ·ṭhaṃ अविदितंa·vi·di·taṃ असच्छिकतंa·sac·chi·ka·taṃ अफस्सितंa·phas·si·taṃ पञ्ञाय:pañ·ñā·ya

    Mayā cetaṁ, bhikkhave, aññātaṁ abhavissa adiṭṭhaṁ aviditaṁ asacchikataṁ aphassitaṁ paññāya:

    Now, suppose I hadn’t known, seen, understood, realized, and experienced this with wisdom:

  71. 71

    ‘इधेकच्चस्सi·dhe·kac·cas·sa एवरूपंe·va·rū·paṃ दुक्खंduk·khaṃ वेदनंve·da·naṃ वेदयतोve·da·ya·to अकुसलाa·ku·sa·lā धम्माdham·mā अभिवड्ढन्तिa·bhi·vaḍ·ḍhan·ti कुसलाku·sa·lā धम्माdham·mā परिहायन्ती’ति,pa·ri·hā·yan·tī एवाहंe·vā·haṃ अजानन्तोa·jā·nan·to ‘एवरूपंe·va·rū·paṃ दुक्खंduk·khaṃ वेदनंve·da·naṃ पजहथा’तिpa·ja·ha·thā वदेय्यं;va·dey·yaṃ

    ‘idhekaccassa evarūpaṁ dukkhaṁ vedanaṁ vedayato akusalā dhammā abhivaḍḍhanti kusalā dhammā parihāyantī’ti, evāhaṁ ajānanto ‘evarūpaṁ dukkhaṁ vedanaṁ pajahathā’ti vadeyyaṁ;

    ‘When someone feels this kind of painful feeling, unskillful qualities grow and skillful qualities decline.’

  72. 72

    अपिa·pi नुnu मेme एतं,e·taṃ भिक्खवे,bhik·kha·ve पतिरूपंpa·ti·rū·paṃ अभविस्सा”ति?a·bha·vis·sā

    api nu me etaṁ, bhikkhave, patirūpaṁ abhavissā”ti?

    Not knowing this, would it be appropriate for me to say: ‘You should give up this kind of painful feeling’?”

  73. 73

    “नोno हेतं,he·taṃ भन्ते”।bhan·te

    “No hetaṁ, bhante”.

    “No, sir.”

  74. 74

    “यस्माyas·mā चca खोkho एतं,e·taṃ भिक्खवे,bhik·kha·ve मयाma·yā ञातंñā·taṃ दिट्ठंdiṭ·ṭhaṃ विदितंvi·di·taṃ सच्छिकतंsac·chi·ka·taṃ फस्सितंphas·si·taṃ पञ्ञाय:pañ·ñā·ya

    “Yasmā ca kho etaṁ, bhikkhave, mayā ñātaṁ diṭṭhaṁ viditaṁ sacchikataṁ phassitaṁ paññāya:

    “But I have known, seen, understood, realized, and experienced this with wisdom:

  75. 75

    ‘इधेकच्चस्सi·dhe·kac·cas·sa एवरूपंe·va·rū·paṃ दुक्खंduk·khaṃ वेदनंve·da·naṃ वेदयतोve·da·ya·to अकुसलाa·ku·sa·lā धम्माdham·mā अभिवड्ढन्तिa·bhi·vaḍ·ḍhan·ti कुसलाku·sa·lā धम्माdham·mā परिहायन्ती’ति,pa·ri·hā·yan·tī तस्माहंtas·mā·haṃ ‘एवरूपंe·va·rū·paṃ दुक्खंduk·khaṃ वेदनंve·da·naṃ पजहथा’तिpa·ja·ha·thā वदामि।va·dā·mi

    ‘idhekaccassa evarūpaṁ dukkhaṁ vedanaṁ vedayato akusalā dhammā abhivaḍḍhanti kusalā dhammā parihāyantī’ti, tasmāhaṁ ‘evarūpaṁ dukkhaṁ vedanaṁ pajahathā’ti vadāmi.

    ‘When someone feels this kind of painful feeling, unskillful qualities grow and skillful qualities decline.’ Since this is so, that’s why I say: ‘You should give up this kind of painful feeling.’

  76. 76

    मयाma·yā चेतं,ce·taṃ भिक्खवे,bhik·kha·ve अञ्ञातंañ·ñā·taṃ अभविस्सa·bha·vis·sa अदिट्ठंa·diṭ·ṭhaṃ अविदितंa·vi·di·taṃ असच्छिकतंa·sac·chi·ka·taṃ अफस्सितंa·phas·si·taṃ पञ्ञाय:pañ·ñā·ya

    Mayā cetaṁ, bhikkhave, aññātaṁ abhavissa adiṭṭhaṁ aviditaṁ asacchikataṁ aphassitaṁ paññāya:

    Now, suppose I hadn’t known, seen, understood, realized, and experienced this with wisdom:

  77. 77

    ‘इधेकच्चस्सi·dhe·kac·cas·sa एवरूपंe·va·rū·paṃ दुक्खंduk·khaṃ वेदनंve·da·naṃ वेदयतोve·da·ya·to अकुसलाa·ku·sa·lā धम्माdham·mā परिहायन्तिpa·ri·hā·yan·ti कुसलाku·sa·lā धम्माdham·mā अभिवड्ढन्ती’ति,a·bhi·vaḍ·ḍhan·tī एवाहंe·vā·haṃ अजानन्तोa·jā·nan·to ‘एवरूपंe·va·rū·paṃ दुक्खंduk·khaṃ वेदनंve·da·naṃ उपसम्पज्जu·pa·sam·paj·ja विहरथा’तिvi·ha·ra·thā वदेय्यं;va·dey·yaṃ

    ‘idhekaccassa evarūpaṁ dukkhaṁ vedanaṁ vedayato akusalā dhammā parihāyanti kusalā dhammā abhivaḍḍhantī’ti, evāhaṁ ajānanto ‘evarūpaṁ dukkhaṁ vedanaṁ upasampajja viharathā’ti vadeyyaṁ;

    ‘When someone feels that kind of painful feeling, unskillful qualities decline and skillful qualities grow.’

  78. 78

    अपिa·pi नुnu मेme एतं,e·taṃ भिक्खवे,bhik·kha·ve पतिरूपंpa·ti·rū·paṃ अभविस्सा”ति?a·bha·vis·sā

    api nu me etaṁ, bhikkhave, patirūpaṁ abhavissā”ti?

    Not knowing this, would it be appropriate for me to say: ‘You should enter and remain in that kind of painful feeling’?”

  79. 79

    “नोno हेतं,he·taṃ भन्ते”।bhan·te

    “No hetaṁ, bhante”.

    “No, sir.”

  80. 80

    “यस्माyas·mā चca खोkho एतं,e·taṃ भिक्खवे,bhik·kha·ve मयाma·yā ञातंñā·taṃ दिट्ठंdiṭ·ṭhaṃ विदितंvi·di·taṃ सच्छिकतंsac·chi·ka·taṃ फस्सितंphas·si·taṃ पञ्ञाय:pañ·ñā·ya

    “Yasmā ca kho etaṁ, bhikkhave, mayā ñātaṁ diṭṭhaṁ viditaṁ sacchikataṁ phassitaṁ paññāya:

    “But I have known, seen, understood, realized, and experienced this with wisdom:

  81. 81

    ‘इधेकच्चस्सi·dhe·kac·cas·sa एवरूपंe·va·rū·paṃ दुक्खंduk·khaṃ वेदनंve·da·naṃ वेदयतोve·da·ya·to अकुसलाa·ku·sa·lā धम्माdham·mā परिहायन्तिpa·ri·hā·yan·ti कुसलाku·sa·lā धम्माdham·mā अभिवड्ढन्ती’ति,a·bhi·vaḍ·ḍhan·tī तस्माहंtas·mā·haṃ ‘एवरूपंe·va·rū·paṃ दुक्खंduk·khaṃ वेदनंve·da·naṃ उपसम्पज्जu·pa·sam·paj·ja विहरथा’तिvi·ha·ra·thā वदामि।va·dā·mi

    ‘idhekaccassa evarūpaṁ dukkhaṁ vedanaṁ vedayato akusalā dhammā parihāyanti kusalā dhammā abhivaḍḍhantī’ti, tasmāhaṁ ‘evarūpaṁ dukkhaṁ vedanaṁ upasampajja viharathā’ti vadāmi.

    ‘When someone feels that kind of painful feeling, unskillful qualities decline and skillful qualities grow.’ Since this is so, that’s why I say: ‘You should enter and remain in that kind of painful feeling.’

  82. 82

    मयाma·yā चेतं,ce·taṃ भिक्खवे,bhik·kha·ve अञ्ञातंañ·ñā·taṃ अभविस्सa·bha·vis·sa अदिट्ठंa·diṭ·ṭhaṃ अविदितंa·vi·di·taṃ असच्छिकतंa·sac·chi·ka·taṃ अफस्सितंa·phas·si·taṃ पञ्ञाय:pañ·ñā·ya

    Mayā cetaṁ, bhikkhave, aññātaṁ abhavissa adiṭṭhaṁ aviditaṁ asacchikataṁ aphassitaṁ paññāya:

    Now, suppose I hadn’t known, seen, understood, realized, and experienced this with wisdom:

  83. 83

    ‘इधेकच्चस्सi·dhe·kac·cas·sa एवरूपंe·va·rū·paṃ अदुक्खमसुखंa·duk·kha·ma·su·khaṃ वेदनंve·da·naṃ वेदयतोve·da·ya·to अकुसलाa·ku·sa·lā धम्माdham·mā अभिवड्ढन्तिa·bhi·vaḍ·ḍhan·ti कुसलाku·sa·lā धम्माdham·mā परिहायन्ती’ति,pa·ri·hā·yan·tī एवाहंe·vā·haṃ अजानन्तोa·jā·nan·to ‘एवरूपंe·va·rū·paṃ अदुक्खमसुखंa·duk·kha·ma·su·khaṃ वेदनंve·da·naṃ पजहथा’तिpa·ja·ha·thā वदेय्यं;va·dey·yaṃ

    ‘idhekaccassa evarūpaṁ adukkhamasukhaṁ vedanaṁ vedayato akusalā dhammā abhivaḍḍhanti kusalā dhammā parihāyantī’ti, evāhaṁ ajānanto ‘evarūpaṁ adukkhamasukhaṁ vedanaṁ pajahathā’ti vadeyyaṁ;

    ‘When someone feels this kind of neutral feeling, unskillful qualities grow and skillful qualities decline.’

  84. 84

    अपिa·pi नुnu मेme एतं,e·taṃ भिक्खवे,bhik·kha·ve पतिरूपंpa·ti·rū·paṃ अभविस्सा”ति?a·bha·vis·sā

    api nu me etaṁ, bhikkhave, patirūpaṁ abhavissā”ti?

    Not knowing this, would it be appropriate for me to say: ‘You should give up this kind of neutral feeling’?”

  85. 85

    “नोno हेतं,he·taṃ भन्ते”।bhan·te

    “No hetaṁ, bhante”.

    “No, sir.”

  86. 86

    “यस्माyas·mā चca खोkho एतं,e·taṃ भिक्खवे,bhik·kha·ve मयाma·yā ञातंñā·taṃ दिट्ठंdiṭ·ṭhaṃ विदितंvi·di·taṃ सच्छिकतंsac·chi·ka·taṃ फस्सितंphas·si·taṃ पञ्ञाय:pañ·ñā·ya

    “Yasmā ca kho etaṁ, bhikkhave, mayā ñātaṁ diṭṭhaṁ viditaṁ sacchikataṁ phassitaṁ paññāya:

    “But I have known, seen, understood, realized, and experienced this with wisdom:

  87. 87

    ‘इधेकच्चस्सi·dhe·kac·cas·sa एवरूपंe·va·rū·paṃ अदुक्खमसुखंa·duk·kha·ma·su·khaṃ वेदनंve·da·naṃ वेदयतोve·da·ya·to अकुसलाa·ku·sa·lā धम्माdham·mā अभिवड्ढन्तिa·bhi·vaḍ·ḍhan·ti कुसलाku·sa·lā धम्माdham·mā परिहायन्ती’ति,pa·ri·hā·yan·tī तस्माहंtas·mā·haṃ ‘एवरूपंe·va·rū·paṃ अदुक्खमसुखंa·duk·kha·ma·su·khaṃ वेदनंve·da·naṃ पजहथा’तिpa·ja·ha·thā वदामि।va·dā·mi

    ‘idhekaccassa evarūpaṁ adukkhamasukhaṁ vedanaṁ vedayato akusalā dhammā abhivaḍḍhanti kusalā dhammā parihāyantī’ti, tasmāhaṁ ‘evarūpaṁ adukkhamasukhaṁ vedanaṁ pajahathā’ti vadāmi.

    ‘When someone feels this kind of neutral feeling, unskillful qualities grow and skillful qualities decline.’ Since this is so, that’s why I say: ‘You should give up this kind of neutral feeling.’

  88. 88

    मयाma·yā चेतं,ce·taṃ भिक्खवे,bhik·kha·ve अञ्ञातंañ·ñā·taṃ अभविस्सa·bha·vis·sa अदिट्ठंa·diṭ·ṭhaṃ अविदितंa·vi·di·taṃ असच्छिकतंa·sac·chi·ka·taṃ अफस्सितंa·phas·si·taṃ पञ्ञाय:pañ·ñā·ya

    Mayā cetaṁ, bhikkhave, aññātaṁ abhavissa adiṭṭhaṁ aviditaṁ asacchikataṁ aphassitaṁ paññāya:

    Now, suppose I hadn’t known, seen, understood, realized, and experienced this with wisdom:

  89. 89

    ‘इधेकच्चस्सi·dhe·kac·cas·sa एवरूपंe·va·rū·paṃ अदुक्खमसुखंa·duk·kha·ma·su·khaṃ वेदनंve·da·naṃ वेदयतोve·da·ya·to अकुसलाa·ku·sa·lā धम्माdham·mā परिहायन्तिpa·ri·hā·yan·ti कुसलाku·sa·lā धम्माdham·mā अभिवड्ढन्ती’ति,a·bhi·vaḍ·ḍhan·tī एवाहंe·vā·haṃ अजानन्तोa·jā·nan·to ‘एवरूपंe·va·rū·paṃ अदुक्खमसुखंa·duk·kha·ma·su·khaṃ वेदनंve·da·naṃ उपसम्पज्जu·pa·sam·paj·ja विहरथा’तिvi·ha·ra·thā वदेय्यं;va·dey·yaṃ

    ‘idhekaccassa evarūpaṁ adukkhamasukhaṁ vedanaṁ vedayato akusalā dhammā parihāyanti kusalā dhammā abhivaḍḍhantī’ti, evāhaṁ ajānanto ‘evarūpaṁ adukkhamasukhaṁ vedanaṁ upasampajja viharathā’ti vadeyyaṁ;

    ‘When someone feels that kind of neutral feeling, unskillful qualities decline and skillful qualities grow.’

  90. 90

    अपिa·pi नुnu मेme एतं,e·taṃ भिक्खवे,bhik·kha·ve पतिरूपंpa·ti·rū·paṃ अभविस्सा”ति?a·bha·vis·sā

    api nu me etaṁ, bhikkhave, patirūpaṁ abhavissā”ti?

    Not knowing this, would it be appropriate for me to say: ‘You should enter and remain in that kind of neutral feeling’?”

  91. 91

    “नोno हेतं,he·taṃ भन्ते”।bhan·te

    “No hetaṁ, bhante”.

    “No, sir.”

  92. 92

    “यस्माyas·mā चca खोkho एतं,e·taṃ भिक्खवे,bhik·kha·ve मयाma·yā ञातंñā·taṃ दिट्ठंdiṭ·ṭhaṃ विदितंvi·di·taṃ सच्छिकतंsac·chi·ka·taṃ फस्सितंphas·si·taṃ पञ्ञाय:pañ·ñā·ya

    “Yasmā ca kho etaṁ, bhikkhave, mayā ñātaṁ diṭṭhaṁ viditaṁ sacchikataṁ phassitaṁ paññāya:

    “But I have known, seen, understood, realized, and experienced this with wisdom:

  93. 93

    ‘इधेकच्चस्सi·dhe·kac·cas·sa एवरूपंe·va·rū·paṃ अदुक्खमसुखंa·duk·kha·ma·su·khaṃ वेदनंve·da·naṃ वेदयतोve·da·ya·to अकुसलाa·ku·sa·lā धम्माdham·mā परिहायन्तिpa·ri·hā·yan·ti कुसलाku·sa·lā धम्माdham·mā अभिवड्ढन्ती’ति,a·bhi·vaḍ·ḍhan·tī तस्माहंtas·mā·haṃ ‘एवरूपंe·va·rū·paṃ अदुक्खमसुखंa·duk·kha·ma·su·khaṃ वेदनंve·da·naṃ उपसम्पज्जu·pa·sam·paj·ja विहरथा’तिvi·ha·ra·thā वदामि।va·dā·mi

    ‘idhekaccassa evarūpaṁ adukkhamasukhaṁ vedanaṁ vedayato akusalā dhammā parihāyanti kusalā dhammā abhivaḍḍhantī’ti, tasmāhaṁ ‘evarūpaṁ adukkhamasukhaṁ vedanaṁ upasampajja viharathā’ti vadāmi.

    ‘When someone feels that kind of neutral feeling, unskillful qualities decline and skillful qualities grow.’ Since this is so, that’s why I say: ‘You should enter and remain in that kind of neutral feeling.’

  94. 94

    नाहं,nā·haṃ भिक्खवे,bhik·kha·ve सब्बेसंयेवsab·be·saṃ·ye·va भिक्खूनंbhik·khū·naṃ ‘अप्पमादेनap·pa·mā·de·na करणीयन्’तिka·ra·ṇī·yan वदामि;va·dā·mi

    Nāhaṁ, bhikkhave, sabbesaṁyeva bhikkhūnaṁ ‘appamādena karaṇīyan’ti vadāmi;

    Mendicants, I don’t say that all these mendicants still have work to do with diligence.

  95. 95

    नna पनाहं,pa·nā·haṃ भिक्खवे,bhik·kha·ve सब्बेसंयेवsab·be·saṃ·ye·va भिक्खूनंbhik·khū·naṃ ‘नna अप्पमादेनap·pa·mā·de·na करणीयन्’तिka·ra·ṇī·yan वदामि।va·dā·mi

    na panāhaṁ, bhikkhave, sabbesaṁyeva bhikkhūnaṁ ‘na appamādena karaṇīyan’ti vadāmi.

    Nor do I say that all these mendicants have no work to do with diligence.

  96. 96

    येye ते,te भिक्खवे,bhik·kha·ve भिक्खूbhik·khū अरहन्तोa·ra·han·to खीणासवाkhī·ṇā·sa·vā वुसितवन्तोvu·si·ta·van·to कतकरणीयाka·ta·ka·ra·ṇī·yā ओहितभाराo·hi·ta·bhā·rā अनुप्पत्तसदत्थाa·nup·pat·ta·sa·dat·thā परिक्खीणभवसंयोजनाpa·rik·khī·ṇa·bha·va·saṃ·yo·ja·nā सम्मदञ्ञाविमुत्ता,sam·ma·dañ·ñā·vi·mut·tā तथारूपानाहं,ta·thā·rū·pā·nā·haṃ भिक्खवे,bhik·kha·ve भिक्खूनंbhik·khū·naṃ ‘नna अप्पमादेनap·pa·mā·de·na करणीयन्’तिka·ra·ṇī·yan वदामि।va·dā·mi

    Ye te, bhikkhave, bhikkhū arahanto khīṇāsavā vusitavanto katakaraṇīyā ohitabhārā anuppattasadatthā parikkhīṇabhavasaṁyojanā sammadaññāvimuttā, tathārūpānāhaṁ, bhikkhave, bhikkhūnaṁ ‘na appamādena karaṇīyan’ti vadāmi.

    I say that mendicants don’t have work to do with diligence if they are perfected, with defilements ended, having completed the spiritual journey, done what had to be done, laid down the burden, achieved their heart’s goal, utterly ended the fetter of continued existence, and become rightly freed through enlightenment.

  97. 97

    तंtaṃ किस्सkis·sa हेतु?he·tu

    Taṁ kissa hetu?

    Why is that?

  98. 98

    कतंka·taṃ तेसंte·saṃ अप्पमादेन।ap·pa·mā·de·na

    Kataṁ tesaṁ appamādena.

    They’ve done their work with diligence.

  99. 99

    अभब्बाa·bhab·bā तेte पमज्जितुं।pa·maj·ji·tuṃ

    Abhabbā te pamajjituṁ.

    They’re incapable of being negligent.

  100. 100

    येye चca खोkho ते,te भिक्खवे,bhik·kha·ve भिक्खूbhik·khū सेक्खाsek·khā अप्पत्तमानसाap·pat·ta·mā·na·sā अनुत्तरंa·nut·ta·raṃ योगक्खेमंyo·gak·khe·maṃ पत्थयमानाpat·tha·ya·mā·nā विहरन्ति,vi·ha·ran·ti तथारूपानाहं,ta·thā·rū·pā·nā·haṃ भिक्खवे,bhik·kha·ve भिक्खूनंbhik·khū·naṃ ‘अप्पमादेनap·pa·mā·de·na करणीयन्’तिka·ra·ṇī·yan वदामि।va·dā·mi

    Ye ca kho te, bhikkhave, bhikkhū sekkhā appattamānasā anuttaraṁ yogakkhemaṁ patthayamānā viharanti, tathārūpānāhaṁ, bhikkhave, bhikkhūnaṁ ‘appamādena karaṇīyan’ti vadāmi.

    I say that mendicants still have work to do with diligence if they are trainees, who haven’t achieved their heart’s desire, but live aspiring to the supreme sanctuary from the yoke.

  101. 101

    तंtaṃ किस्सkis·sa हेतु?he·tu

    Taṁ kissa hetu?

    Why is that? Thinking:

  102. 102

    अप्पेवap·pe·va नामिमेnā·mi·me आयस्मन्तोā·yas·man·to अनुलोमिकानिa·nu·lo·mi·kā·ni सेनासनानिse·nā·sa·nā·ni पटिसेवमानाpa·ṭi·se·va·mā·nā कल्याणमित्तेkal·yā·ṇa·mit·te भजमानाbha·ja·mā·nā इन्द्रियानिin·dri·yā·ni समन्नानयमाना—sa·man·nā·na·ya·mā·nā

    Appeva nāmime āyasmanto anulomikāni senāsanāni paṭisevamānā kalyāṇamitte bhajamānā indriyāni samannānayamānā—

    ‘Hopefully this venerable will frequent appropriate lodgings, associate with good friends, and control their faculties.

  103. 103

    यस्सत्थायyas·sat·thā·ya कुलपुत्ताku·la·put·tā सम्मदेवsam·ma·de·va अगारस्माa·gā·ras·mā अनगारियंa·na·gā·ri·yaṃ पब्बजन्ति,pab·ba·jan·ti तदनुत्तरं—ब्रह्मचरियपरियोसानंta·da·nut·ta·raṃ दिट्ठेवdiṭ·ṭhe·va धम्मेdham·me सयंsa·yaṃ अभिञ्ञाa·bhiñ·ñā सच्छिकत्वाsac·chi·kat·vā उपसम्पज्जu·pa·sam·paj·ja विहरेय्युन्ति।vi·ha·rey·yun·ti

    yassatthāya kulaputtā sammadeva agārasmā anagāriyaṁ pabbajanti, tadanuttaraṁ—brahmacariyapariyosānaṁ diṭṭheva dhamme sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja vihareyyunti.

    Then they might realize the supreme culmination of the spiritual path in this very life, and live having achieved with their own insight the goal for which gentlemen rightly go forth from the lay life to homelessness.’

  104. 104

    इमंi·maṃ खोkho अहं,a·haṃ भिक्खवे,bhik·kha·ve इमेसंi·me·saṃ भिक्खूनंbhik·khū·naṃ अप्पमादफलंap·pa·mā·da·pha·laṃ सम्पस्समानोsam·pas·sa·mā·no ‘अप्पमादेनap·pa·mā·de·na करणीयन्’तिka·ra·ṇī·yan वदामि।va·dā·mi

    Imaṁ kho ahaṁ, bhikkhave, imesaṁ bhikkhūnaṁ appamādaphalaṁ sampassamāno ‘appamādena karaṇīyan’ti vadāmi.

    Seeing this fruit of diligence for those mendicants, I say that they still have work to do with diligence.

  105. 105

    सत्तिमे,sat·ti·me भिक्खवे,bhik·kha·ve पुग्गलाpug·ga·lā सन्तोsan·to संविज्जमानाsaṃ·vij·ja·mā·nā लोकस्मिं।lo·kas·miṃ

    Sattime, bhikkhave, puggalā santo saṁvijjamānā lokasmiṁ.

    Mendicants, these seven individuals are found in the world.

  106. 106

    कतमेka·ta·me सत्त?sat·ta

    Katame satta?

    What seven?

  107. 107

    उभतोभागविमुत्तो,u·bha·to·bhā·ga·vi·mut·to पञ्ञाविमुत्तो,pañ·ñā·vi·mut·to कायसक्खि,kā·ya·sak·khi दिट्ठिप्पत्तो,diṭ·ṭhip·pat·to सद्धाविमुत्तो,sad·dhā·vi·mut·to धम्मानुसारी,dham·mā·nu·sā·rī सद्धानुसारी।sad·dhā·nu·sā·rī

    Ubhatobhāgavimutto, paññāvimutto, kāyasakkhi, diṭṭhippatto, saddhāvimutto, dhammānusārī, saddhānusārī.

    One freed both ways, one freed by wisdom, a direct witness, one attained to view, one freed by faith, a follower of teachings, and a follower by faith.

  108. 108

    कतमोka·ta·mo च,ca भिक्खवे,bhik·kha·ve पुग्गलोpug·ga·lo उभतोभागविमुत्तो?u·bha·to·bhā·ga·vi·mut·to

    Katamo ca, bhikkhave, puggalo ubhatobhāgavimutto?

    And what individual is freed both ways?

  109. 109

    इध,i·dha भिक्खवे,bhik·kha·ve एकच्चोe·kac·co पुग्गलोpug·ga·lo येye तेte सन्ताsan·tā विमोक्खाvi·mok·khā अतिक्कम्मa·tik·kam·ma रूपेrū·pe आरुप्पाā·rup·pā तेte कायेनkā·ye·na फुसित्वाphu·sit·vā विहरतिvi·ha·ra·ti पञ्ञायpañ·ñā·ya चस्सcas·sa दिस्वाdis·vā आसवाā·sa·vā परिक्खीणाpa·rik·khī·ṇā होन्ति।hon·ti

    Idha, bhikkhave, ekacco puggalo ye te santā vimokkhā atikkamma rūpe āruppā te kāyena phusitvā viharati paññāya cassa disvā āsavā parikkhīṇā honti.

    It’s an individual who has direct meditative experience of the peaceful liberations that are formless, transcending form. And, having seen with wisdom, their defilements have come to an end.

  110. 110

    अयंa·yaṃ वुच्चति,vuc·ca·ti भिक्खवे,bhik·kha·ve पुग्गलोpug·ga·lo उभतोभागविमुत्तोu·bha·to·bhā·ga·vi·mut·to

    Ayaṁ vuccati, bhikkhave, puggalo ubhatobhāgavimutto

    This individual is called freed both ways.

  111. 111

    इमस्सi·mas·sa खोkho अहं,a·haṃ भिक्खवे,bhik·kha·ve भिक्खुनोbhik·khu·no ‘नna अप्पमादेनap·pa·mā·de·na करणीयन्’तिka·ra·ṇī·yan वदामि।va·dā·mi

    imassa kho ahaṁ, bhikkhave, bhikkhuno ‘na appamādena karaṇīyan’ti vadāmi.

    And I say that this mendicant has no work to do with diligence.

  112. 112

    तंtaṃ किस्सkis·sa हेतु?he·tu

    Taṁ kissa hetu?

    Why is that?

  113. 113

    कतंka·taṃ तस्सtas·sa अप्पमादेन।ap·pa·mā·de·na

    Kataṁ tassa appamādena.

    They’ve done their work with diligence.

  114. 114

    अभब्बोa·bhab·bo सोso पमज्जितुं।pa·maj·ji·tuṃ

    Abhabbo so pamajjituṁ.

    They’re incapable of being negligent.

  115. 115

    कतमोka·ta·mo च,ca भिक्खवे,bhik·kha·ve पुग्गलोpug·ga·lo पञ्ञाविमुत्तो?pañ·ñā·vi·mut·to

    Katamo ca, bhikkhave, puggalo paññāvimutto?

    And what individual is freed by wisdom?

  116. 116

    इध,i·dha भिक्खवे,bhik·kha·ve एकच्चोe·kac·co पुग्गलोpug·ga·lo येye तेte सन्ताsan·tā विमोक्खाvi·mok·khā अतिक्कम्मa·tik·kam·ma रूपेrū·pe आरुप्पाā·rup·pā तेte नna कायेनkā·ye·na फुसित्वाphu·sit·vā विहरति,vi·ha·ra·ti पञ्ञायpañ·ñā·ya चस्सcas·sa दिस्वाdis·vā आसवाā·sa·vā परिक्खीणाpa·rik·khī·ṇā होन्ति।hon·ti

    Idha, bhikkhave, ekacco puggalo ye te santā vimokkhā atikkamma rūpe āruppā te na kāyena phusitvā viharati, paññāya cassa disvā āsavā parikkhīṇā honti.

    It’s an individual who does not have direct meditative experience of the peaceful liberations that are formless, transcending form. Nevertheless, having seen with wisdom, their defilements have come to an end.

  117. 117

    अयंa·yaṃ वुच्चति,vuc·ca·ti भिक्खवे,bhik·kha·ve पुग्गलोpug·ga·lo पञ्ञाविमुत्तो।pañ·ñā·vi·mut·to

    Ayaṁ vuccati, bhikkhave, puggalo paññāvimutto.

    This individual is called freed by wisdom.

  118. 118

    इमस्सपिi·mas·sa·pi खोkho अहं,a·haṃ भिक्खवे,bhik·kha·ve भिक्खुनोbhik·khu·no ‘नna अप्पमादेनap·pa·mā·de·na करणीयन्’तिka·ra·ṇī·yan वदामि।va·dā·mi

    Imassapi kho ahaṁ, bhikkhave, bhikkhuno ‘na appamādena karaṇīyan’ti vadāmi.

    I say that this mendicant has no work to do with diligence.

  119. 119

    तंtaṃ किस्सkis·sa हेतु?he·tu

    Taṁ kissa hetu?

    Why is that?

  120. 120

    कतंka·taṃ तस्सtas·sa अप्पमादेन।ap·pa·mā·de·na

    Kataṁ tassa appamādena.

    They’ve done their work with diligence.

  121. 121

    अभब्बोa·bhab·bo सोso पमज्जितुं।pa·maj·ji·tuṃ

    Abhabbo so pamajjituṁ.

    They’re incapable of being negligent.

  122. 122

    कतमोka·ta·mo च,ca भिक्खवे,bhik·kha·ve पुग्गलोpug·ga·lo कायसक्खि?kā·ya·sak·khi

    Katamo ca, bhikkhave, puggalo kāyasakkhi?

    And what individual is a direct witness?

  123. 123

    इध,i·dha भिक्खवे,bhik·kha·ve एकच्चोe·kac·co पुग्गलोpug·ga·lo येye तेte सन्ताsan·tā विमोक्खाvi·mok·khā अतिक्कम्मa·tik·kam·ma रूपेrū·pe आरुप्पाā·rup·pā तेte कायेनkā·ye·na फुसित्वाphu·sit·vā विहरति,vi·ha·ra·ti पञ्ञायpañ·ñā·ya चस्सcas·sa दिस्वाdis·vā एकच्चेe·kac·ce आसवाā·sa·vā परिक्खीणाpa·rik·khī·ṇā होन्ति।hon·ti

    Idha, bhikkhave, ekacco puggalo ye te santā vimokkhā atikkamma rūpe āruppā te kāyena phusitvā viharati, paññāya cassa disvā ekacce āsavā parikkhīṇā honti.

    It’s an individual who has direct meditative experience of the peaceful liberations that are formless, transcending form. And, having seen with wisdom, some of their defilements have come to an end.

  124. 124

    अयंa·yaṃ वुच्चति,vuc·ca·ti भिक्खवे,bhik·kha·ve पुग्गलोpug·ga·lo कायसक्खि।kā·ya·sak·khi

    Ayaṁ vuccati, bhikkhave, puggalo kāyasakkhi.

    This individual is called a direct witness.

  125. 125

    इमस्सi·mas·sa खोkho अहं,a·haṃ भिक्खवे,bhik·kha·ve भिक्खुनोbhik·khu·no ‘अप्पमादेनap·pa·mā·de·na करणीयन्’तिka·ra·ṇī·yan वदामि।va·dā·mi

    Imassa kho ahaṁ, bhikkhave, bhikkhuno ‘appamādena karaṇīyan’ti vadāmi.

    I say that this mendicant still has work to do with diligence.

  126. 126

    तंtaṃ किस्सkis·sa हेतु?he·tu

    Taṁ kissa hetu?

    Why is that? Thinking:

  127. 127

    अप्पेवap·pe·va नामnā·ma अयमायस्माa·ya·mā·yas·mā अनुलोमिकानिa·nu·lo·mi·kā·ni सेनासनानिse·nā·sa·nā·ni पटिसेवमानोpa·ṭi·se·va·mā·no कल्याणमित्तेkal·yā·ṇa·mit·te भजमानोbha·ja·mā·no इन्द्रियानिin·dri·yā·ni समन्नानयमानो—sa·man·nā·na·ya·mā·no

    Appeva nāma ayamāyasmā anulomikāni senāsanāni paṭisevamāno kalyāṇamitte bhajamāno indriyāni samannānayamāno—

    ‘Hopefully this venerable will frequent appropriate lodgings, associate with good friends, and control their faculties.

  128. 128

    यस्सत्थायyas·sat·thā·ya कुलपुत्ताku·la·put·tā सम्मदेवsam·ma·de·va अगारस्माa·gā·ras·mā अनगारियंa·na·gā·ri·yaṃ पब्बजन्ति,pab·ba·jan·ti तदनुत्तरं—ब्रह्मचरियपरियोसानंta·da·nut·ta·raṃ दिट्ठेवdiṭ·ṭhe·va धम्मेdham·me सयंsa·yaṃ अभिञ्ञाa·bhiñ·ñā सच्छिकत्वाsac·chi·kat·vā उपसम्पज्जu·pa·sam·paj·ja विहरेय्याति।vi·ha·rey·yā·ti

    yassatthāya kulaputtā sammadeva agārasmā anagāriyaṁ pabbajanti, tadanuttaraṁ—brahmacariyapariyosānaṁ diṭṭheva dhamme sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja vihareyyāti.

    Then they might realize the supreme culmination of the spiritual path in this very life, and live having achieved with their own insight the goal for which gentlemen rightly go forth from the lay life to homelessness.’

  129. 129

    इमंi·maṃ खोkho अहं,a·haṃ भिक्खवे,bhik·kha·ve इमस्सi·mas·sa भिक्खुनोbhik·khu·no अप्पमादफलंap·pa·mā·da·pha·laṃ सम्पस्समानोsam·pas·sa·mā·no ‘अप्पमादेनap·pa·mā·de·na करणीयन्’तिka·ra·ṇī·yan वदामि।va·dā·mi

    Imaṁ kho ahaṁ, bhikkhave, imassa bhikkhuno appamādaphalaṁ sampassamāno ‘appamādena karaṇīyan’ti vadāmi.

    Seeing this fruit of diligence for this mendicant, I say that they still have work to do with diligence.

  130. 130

    कतमोka·ta·mo च,ca भिक्खवे,bhik·kha·ve पुग्गलोpug·ga·lo दिट्ठिप्पत्तो?diṭ·ṭhip·pat·to

    Katamo ca, bhikkhave, puggalo diṭṭhippatto?

    And what individual is attained to view?

  131. 131

    इध,i·dha भिक्खवे,bhik·kha·ve एकच्चोe·kac·co पुग्गलोpug·ga·lo येye तेte सन्ताsan·tā विमोक्खाvi·mok·khā अतिक्कम्मa·tik·kam·ma रूपेrū·pe आरुप्पाā·rup·pā तेte नna कायेनkā·ye·na फुसित्वाphu·sit·vā विहरति,vi·ha·ra·ti पञ्ञायpañ·ñā·ya चस्सcas·sa दिस्वाdis·vā एकच्चेe·kac·ce आसवाā·sa·vā परिक्खीणाpa·rik·khī·ṇā होन्ति,hon·ti तथागतप्पवेदिताta·thā·ga·tap·pa·ve·di·tā चस्सcas·sa धम्माdham·mā पञ्ञायpañ·ñā·ya वोदिट्ठाvo·diṭ·ṭhā होन्तिhon·ti वोचरिता।vo·ca·ri·tā

    Idha, bhikkhave, ekacco puggalo ye te santā vimokkhā atikkamma rūpe āruppā te na kāyena phusitvā viharati, paññāya cassa disvā ekacce āsavā parikkhīṇā honti, tathāgatappaveditā cassa dhammā paññāya vodiṭṭhā honti vocaritā.

    It’s an individual who doesn’t have direct meditative experience of the peaceful liberations that are formless, transcending form. Nevertheless, having seen with wisdom, some of their defilements have come to an end. And they have clearly seen and clearly contemplated with wisdom the teaching and training proclaimed by the Realized One.

  132. 132

    अयंa·yaṃ वुच्चति,vuc·ca·ti भिक्खवे,bhik·kha·ve पुग्गलोpug·ga·lo दिट्ठिप्पत्तो।diṭ·ṭhip·pat·to

    Ayaṁ vuccati, bhikkhave, puggalo diṭṭhippatto.

    This individual is called attained to view.

  133. 133

    इमस्सपिi·mas·sa·pi खोkho अहं,a·haṃ भिक्खवे,bhik·kha·ve भिक्खुनोbhik·khu·no ‘अप्पमादेनap·pa·mā·de·na करणीयन्’तिka·ra·ṇī·yan वदामि।va·dā·mi

    Imassapi kho ahaṁ, bhikkhave, bhikkhuno ‘appamādena karaṇīyan’ti vadāmi.

    I say that this mendicant also still has work to do with diligence.

  134. 134

    तंtaṃ किस्सkis·sa हेतु?he·tu

    Taṁ kissa hetu?

    Why is that? Thinking:

  135. 135

    अप्पेवap·pe·va नामnā·ma अयमायस्माa·ya·mā·yas·mā अनुलोमिकानिa·nu·lo·mi·kā·ni सेनासनानिse·nā·sa·nā·ni पटिसेवमानोpa·ṭi·se·va·mā·no कल्याणमित्तेkal·yā·ṇa·mit·te भजमानोbha·ja·mā·no इन्द्रियानिin·dri·yā·ni समन्नानयमानो—sa·man·nā·na·ya·mā·no

    Appeva nāma ayamāyasmā anulomikāni senāsanāni paṭisevamāno kalyāṇamitte bhajamāno indriyāni samannānayamāno—

    ‘Hopefully this venerable will frequent appropriate lodgings, associate with good friends, and control their faculties.

  136. 136

    यस्सत्थायyas·sat·thā·ya कुलपुत्ताku·la·put·tā सम्मदेवsam·ma·de·va अगारस्माa·gā·ras·mā अनगारियंa·na·gā·ri·yaṃ पब्बजन्ति,pab·ba·jan·ti तदनुत्तरं—ब्रह्मचरियपरियोसानंta·da·nut·ta·raṃ दिट्ठेवdiṭ·ṭhe·va धम्मेdham·me सयंsa·yaṃ अभिञ्ञाa·bhiñ·ñā सच्छिकत्वाsac·chi·kat·vā उपसम्पज्जu·pa·sam·paj·ja विहरेय्याति।vi·ha·rey·yā·ti

    yassatthāya kulaputtā sammadeva agārasmā anagāriyaṁ pabbajanti, tadanuttaraṁ—brahmacariyapariyosānaṁ diṭṭheva dhamme sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja vihareyyāti.

    Then they might realize the supreme culmination of the spiritual path in this very life, and live having achieved with their own insight the goal for which gentlemen rightly go forth from the lay life to homelessness.’

  137. 137

    इमंi·maṃ खोkho अहं,a·haṃ भिक्खवे,bhik·kha·ve इमस्सi·mas·sa भिक्खुनोbhik·khu·no अप्पमादफलंap·pa·mā·da·pha·laṃ सम्पस्समानोsam·pas·sa·mā·no ‘अप्पमादेनap·pa·mā·de·na करणीयन्’तिka·ra·ṇī·yan वदामि।va·dā·mi

    Imaṁ kho ahaṁ, bhikkhave, imassa bhikkhuno appamādaphalaṁ sampassamāno ‘appamādena karaṇīyan’ti vadāmi.

    Seeing this fruit of diligence for this mendicant, I say that they still have work to do with diligence.

  138. 138

    कतमोka·ta·mo च,ca भिक्खवे,bhik·kha·ve पुग्गलोpug·ga·lo सद्धाविमुत्तो।sad·dhā·vi·mut·to

    Katamo ca, bhikkhave, puggalo saddhāvimutto.

    And what individual is freed by faith?

  139. 139

    इध,i·dha भिक्खवे,bhik·kha·ve एकच्चोe·kac·co पुग्गलोpug·ga·lo येye तेte सन्ताsan·tā विमोक्खाvi·mok·khā अतिक्कम्मa·tik·kam·ma रूपेrū·pe आरुप्पाā·rup·pā तेte नna कायेनkā·ye·na फुसित्वाphu·sit·vā विहरति,vi·ha·ra·ti पञ्ञायpañ·ñā·ya चस्सcas·sa दिस्वाdis·vā एकच्चेe·kac·ce आसवाā·sa·vā परिक्खीणाpa·rik·khī·ṇā होन्ति,hon·ti तथागतेta·thā·ga·te चस्सcas·sa सद्धाsad·dhā निविट्ठाni·viṭ·ṭhā होतिho·ti मूलजाताmū·la·jā·tā पतिट्ठिता।pa·tiṭ·ṭhi·tā

    Idha, bhikkhave, ekacco puggalo ye te santā vimokkhā atikkamma rūpe āruppā te na kāyena phusitvā viharati, paññāya cassa disvā ekacce āsavā parikkhīṇā honti, tathāgate cassa saddhā niviṭṭhā hoti mūlajātā patiṭṭhitā.

    It’s an individual who doesn’t have direct meditative experience of the peaceful liberations that are formless, transcending form. Nevertheless, having seen with wisdom, some of their defilements have come to an end. And their faith is settled, rooted, and planted in the Realized One.

  140. 140

    अयंa·yaṃ वुच्चति,vuc·ca·ti भिक्खवे,bhik·kha·ve पुग्गलोpug·ga·lo सद्धाविमुत्तो।sad·dhā·vi·mut·to

    Ayaṁ vuccati, bhikkhave, puggalo saddhāvimutto.

    This individual is called freed by faith.

  141. 141

    इमस्सपिi·mas·sa·pi खोkho अहं,a·haṃ भिक्खवे,bhik·kha·ve भिक्खुनोbhik·khu·no ‘अप्पमादेनap·pa·mā·de·na करणीयन्’तिka·ra·ṇī·yan वदामि।va·dā·mi

    Imassapi kho ahaṁ, bhikkhave, bhikkhuno ‘appamādena karaṇīyan’ti vadāmi.

    I say that this mendicant also still has work to do with diligence.

  142. 142

    तंtaṃ किस्सkis·sa हेतु?he·tu

    Taṁ kissa hetu?

    Why is that? Thinking:

  143. 143

    अप्पेवap·pe·va नामnā·ma अयमायस्माa·ya·mā·yas·mā अनुलोमिकानिa·nu·lo·mi·kā·ni सेनासनानिse·nā·sa·nā·ni पटिसेवमानोpa·ṭi·se·va·mā·no कल्याणमित्तेkal·yā·ṇa·mit·te भजमानोbha·ja·mā·no इन्द्रियानिin·dri·yā·ni समन्नानयमानो—sa·man·nā·na·ya·mā·no

    Appeva nāma ayamāyasmā anulomikāni senāsanāni paṭisevamāno kalyāṇamitte bhajamāno indriyāni samannānayamāno—

    ‘Hopefully this venerable will frequent appropriate lodgings, associate with good friends, and control their faculties.

  144. 144

    यस्सत्थायyas·sat·thā·ya कुलपुत्ताku·la·put·tā सम्मदेवsam·ma·de·va अगारस्माa·gā·ras·mā अनगारियंa·na·gā·ri·yaṃ पब्बजन्ति,pab·ba·jan·ti तदनुत्तरं—ब्रह्मचरियपरियोसानंta·da·nut·ta·raṃ दिट्ठेवdiṭ·ṭhe·va धम्मेdham·me सयंsa·yaṃ अभिञ्ञाa·bhiñ·ñā सच्छिकत्वाsac·chi·kat·vā उपसम्पज्जu·pa·sam·paj·ja विहरेय्याति।vi·ha·rey·yā·ti

    yassatthāya kulaputtā sammadeva agārasmā anagāriyaṁ pabbajanti, tadanuttaraṁ—brahmacariyapariyosānaṁ diṭṭheva dhamme sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja vihareyyāti.

    Then they might realize the supreme culmination of the spiritual path in this very life, and live having achieved with their own insight the goal for which gentlemen rightly go forth from the lay life to homelessness.’

  145. 145

    इमंi·maṃ खोkho अहं,a·haṃ भिक्खवे,bhik·kha·ve इमस्सi·mas·sa भिक्खुनोbhik·khu·no अप्पमादफलंap·pa·mā·da·pha·laṃ सम्पस्समानोsam·pas·sa·mā·no ‘अप्पमादेनap·pa·mā·de·na करणीयन्’तिka·ra·ṇī·yan वदामि।va·dā·mi

    Imaṁ kho ahaṁ, bhikkhave, imassa bhikkhuno appamādaphalaṁ sampassamāno ‘appamādena karaṇīyan’ti vadāmi.

    Seeing this fruit of diligence for this mendicant, I say that they still have work to do with diligence.

  146. 146

    कतमोka·ta·mo च,ca भिक्खवे,bhik·kha·ve पुग्गलोpug·ga·lo धम्मानुसारी?dham·mā·nu·sā·rī

    Katamo ca, bhikkhave, puggalo dhammānusārī?

    And what individual is a follower of teachings?

  147. 147

    इध,i·dha भिक्खवे,bhik·kha·ve एकच्चोe·kac·co पुग्गलोpug·ga·lo येye तेte सन्ताsan·tā विमोक्खाvi·mok·khā अतिक्कम्मa·tik·kam·ma रूपेrū·pe आरुप्पाā·rup·pā तेte नna कायेनkā·ye·na फुसित्वाphu·sit·vā विहरति,vi·ha·ra·ti पञ्ञायpañ·ñā·ya चस्सcas·sa दिस्वाdis·vā एकच्चेe·kac·ce आसवाā·sa·vā परिक्खीणाpa·rik·khī·ṇā होन्ति,hon·ti तथागतप्पवेदिताta·thā·ga·tap·pa·ve·di·tā चस्सcas·sa धम्माdham·mā पञ्ञायpañ·ñā·ya मत्तसोmat·ta·so निज्झानंnij·jhā·naṃ खमन्ति,kha·man·ti अपिa·pi चस्सcas·sa इमेi·me धम्माdham·mā होन्ति,hon·ti सेय्यथिदं—sey·ya·thi·daṃ

    Idha, bhikkhave, ekacco puggalo ye te santā vimokkhā atikkamma rūpe āruppā te na kāyena phusitvā viharati, paññāya cassa disvā ekacce āsavā parikkhīṇā honti, tathāgatappaveditā cassa dhammā paññāya mattaso nijjhānaṁ khamanti, api cassa ime dhammā honti, seyyathidaṁ—

    It’s an individual who doesn’t have direct meditative experience of the peaceful liberations that are formless, transcending form. And having seen with wisdom, their defilements have not come to an end. And they accept the teachings proclaimed by the Realized One after deliberating them with a degree of wisdom. And they have the following qualities:

  148. 148

    सद्धिन्द्रियं,sad·dhin·dri·yaṃ वीरियिन्द्रियं,vī·ri·yin·dri·yaṃ सतिन्द्रियं,sa·tin·dri·yaṃ समाधिन्द्रियं,sa·mā·dhin·dri·yaṃ पञ्ञिन्द्रियं।pañ·ñin·dri·yaṃ

    saddhindriyaṁ, vīriyindriyaṁ, satindriyaṁ, samādhindriyaṁ, paññindriyaṁ.

    the faculties of faith, energy, mindfulness, immersion, and wisdom.

  149. 149

    अयंa·yaṃ वुच्चति,vuc·ca·ti भिक्खवे,bhik·kha·ve पुग्गलोpug·ga·lo धम्मानुसारी।dham·mā·nu·sā·rī

    Ayaṁ vuccati, bhikkhave, puggalo dhammānusārī.

    This individual is called a follower of teachings.

  150. 150

    इमस्सपिi·mas·sa·pi खोkho अहं,a·haṃ भिक्खवे,bhik·kha·ve भिक्खुनोbhik·khu·no ‘अप्पमादेनap·pa·mā·de·na करणीयन्’तिka·ra·ṇī·yan वदामि।va·dā·mi

    Imassapi kho ahaṁ, bhikkhave, bhikkhuno ‘appamādena karaṇīyan’ti vadāmi.

    I say that this mendicant also still has work to do with diligence.

  151. 151

    तंtaṃ किस्सkis·sa हेतु?he·tu

    Taṁ kissa hetu?

    Why is that? Thinking:

  152. 152

    अप्पेवap·pe·va नामnā·ma अयमायस्माa·ya·mā·yas·mā अनुलोमिकानिa·nu·lo·mi·kā·ni सेनासनानिse·nā·sa·nā·ni पटिसेवमानोpa·ṭi·se·va·mā·no कल्याणमित्तेkal·yā·ṇa·mit·te भजमानोbha·ja·mā·no इन्द्रियानिin·dri·yā·ni समन्नानयमानो—sa·man·nā·na·ya·mā·no

    Appeva nāma ayamāyasmā anulomikāni senāsanāni paṭisevamāno kalyāṇamitte bhajamāno indriyāni samannānayamāno—

    ‘Hopefully this venerable will frequent appropriate lodgings, associate with good friends, and control their faculties.

  153. 153

    यस्सत्थायyas·sat·thā·ya कुलपुत्ताku·la·put·tā सम्मदेवsam·ma·de·va अगारस्माa·gā·ras·mā अनगारियंa·na·gā·ri·yaṃ पब्बजन्ति,pab·ba·jan·ti तदनुत्तरं—ब्रह्मचरियपरियोसानंta·da·nut·ta·raṃ दिट्ठेवdiṭ·ṭhe·va धम्मेdham·me सयंsa·yaṃ अभिञ्ञाa·bhiñ·ñā सच्छिकत्वाsac·chi·kat·vā उपसम्पज्जu·pa·sam·paj·ja विहरेय्याति।vi·ha·rey·yā·ti

    yassatthāya kulaputtā sammadeva agārasmā anagāriyaṁ pabbajanti, tadanuttaraṁ—brahmacariyapariyosānaṁ diṭṭheva dhamme sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja vihareyyāti.

    Then they might realize the supreme culmination of the spiritual path in this very life, and live having achieved with their own insight the goal for which gentlemen rightly go forth from the lay life to homelessness.’

  154. 154

    इमंi·maṃ खोkho अहं,a·haṃ भिक्खवे,bhik·kha·ve इमस्सi·mas·sa भिक्खुनोbhik·khu·no अप्पमादफलंap·pa·mā·da·pha·laṃ सम्पस्समानोsam·pas·sa·mā·no ‘अप्पमादेनap·pa·mā·de·na करणीयन्’तिka·ra·ṇī·yan वदामि।va·dā·mi

    Imaṁ kho ahaṁ, bhikkhave, imassa bhikkhuno appamādaphalaṁ sampassamāno ‘appamādena karaṇīyan’ti vadāmi.

    Seeing this fruit of diligence for this mendicant, I say that they still have work to do with diligence.

  155. 155

    कतमोka·ta·mo च,ca भिक्खवे,bhik·kha·ve पुग्गलोpug·ga·lo सद्धानुसारी?sad·dhā·nu·sā·rī

    Katamo ca, bhikkhave, puggalo saddhānusārī?

    And what individual is a follower by faith?

  156. 156

    इध,i·dha भिक्खवे,bhik·kha·ve एकच्चोe·kac·co पुग्गलोpug·ga·lo येye तेte सन्ताsan·tā विमोक्खाvi·mok·khā अतिक्कम्मa·tik·kam·ma रूपेrū·pe आरुप्पाā·rup·pā तेte नna कायेनkā·ye·na फुसित्वाphu·sit·vā विहरति,vi·ha·ra·ti पञ्ञायpañ·ñā·ya चस्सcas·sa दिस्वाdis·vā एकच्चेe·kac·ce आसवाā·sa·vā परिक्खीणाpa·rik·khī·ṇā होन्ति,hon·ti तथागतेta·thā·ga·te चस्सcas·sa सद्धामत्तंsad·dhā·mat·taṃ होतिho·ti पेममत्तं,pe·ma·mat·taṃ अपिa·pi चस्सcas·sa इमेi·me धम्माdham·mā होन्ति,hon·ti सेय्यथिदं—sey·ya·thi·daṃ

    Idha, bhikkhave, ekacco puggalo ye te santā vimokkhā atikkamma rūpe āruppā te na kāyena phusitvā viharati, paññāya cassa disvā ekacce āsavā parikkhīṇā honti, tathāgate cassa saddhāmattaṁ hoti pemamattaṁ, api cassa ime dhammā honti, seyyathidaṁ—

    It’s an individual who doesn’t have direct meditative experience of the peaceful liberations that are formless, transcending form. And having seen with wisdom, their defilements have not come to an end. And they have a degree of faith and fondness for the Realized One. And they have the following qualities:

  157. 157

    सद्धिन्द्रियं,sad·dhin·dri·yaṃ वीरियिन्द्रियं,vī·ri·yin·dri·yaṃ सतिन्द्रियं,sa·tin·dri·yaṃ समाधिन्द्रियं,sa·mā·dhin·dri·yaṃ पञ्ञिन्द्रियं।pañ·ñin·dri·yaṃ

    saddhindriyaṁ, vīriyindriyaṁ, satindriyaṁ, samādhindriyaṁ, paññindriyaṁ.

    the faculties of faith, energy, mindfulness, immersion, and wisdom.

  158. 158

    अयंa·yaṃ वुच्चति,vuc·ca·ti भिक्खवे,bhik·kha·ve पुग्गलोpug·ga·lo सद्धानुसारी।sad·dhā·nu·sā·rī

    Ayaṁ vuccati, bhikkhave, puggalo saddhānusārī.

    This individual is called a follower by faith.

  159. 159

    इमस्सपिi·mas·sa·pi खोkho अहं,a·haṃ भिक्खवे,bhik·kha·ve भिक्खुनोbhik·khu·no ‘अप्पमादेनap·pa·mā·de·na करणीयन्’तिka·ra·ṇī·yan वदामि।va·dā·mi

    Imassapi kho ahaṁ, bhikkhave, bhikkhuno ‘appamādena karaṇīyan’ti vadāmi.

    I say that this mendicant also still has work to do with diligence.

  160. 160

    तंtaṃ किस्सkis·sa हेतु?he·tu

    Taṁ kissa hetu?

    Why is that? Thinking:

  161. 161

    अप्पेवap·pe·va नामnā·ma अयमायस्माa·ya·mā·yas·mā अनुलोमिकानिa·nu·lo·mi·kā·ni सेनासनानिse·nā·sa·nā·ni पटिसेवमानोpa·ṭi·se·va·mā·no कल्याणमित्तेkal·yā·ṇa·mit·te भजमानोbha·ja·mā·no इन्द्रियानिin·dri·yā·ni समन्नानयमानो—sa·man·nā·na·ya·mā·no

    Appeva nāma ayamāyasmā anulomikāni senāsanāni paṭisevamāno kalyāṇamitte bhajamāno indriyāni samannānayamāno—

    ‘Hopefully this venerable will frequent appropriate lodgings, associate with good friends, and control their faculties.

  162. 162

    यस्सत्थायyas·sat·thā·ya कुलपुत्ताku·la·put·tā सम्मदेवsam·ma·de·va अगारस्माa·gā·ras·mā अनगारियंa·na·gā·ri·yaṃ पब्बजन्ति,pab·ba·jan·ti तदनुत्तरं—ब्रह्मचरियपरियोसानंta·da·nut·ta·raṃ दिट्ठेवdiṭ·ṭhe·va धम्मेdham·me सयंsa·yaṃ अभिञ्ञाa·bhiñ·ñā सच्छिकत्वाsac·chi·kat·vā उपसम्पज्जu·pa·sam·paj·ja विहरेय्याति।vi·ha·rey·yā·ti

    yassatthāya kulaputtā sammadeva agārasmā anagāriyaṁ pabbajanti, tadanuttaraṁ—brahmacariyapariyosānaṁ diṭṭheva dhamme sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja vihareyyāti.

    Then they might realize the supreme culmination of the spiritual path in this very life, and live having achieved with their own insight the goal for which gentlemen rightly go forth from the lay life to homelessness.’

  163. 163

    इमंi·maṃ खोkho अहं,a·haṃ भिक्खवे,bhik·kha·ve इमस्सi·mas·sa भिक्खुनोbhik·khu·no अप्पमादफलंap·pa·mā·da·pha·laṃ सम्पस्समानोsam·pas·sa·mā·no ‘अप्पमादेनap·pa·mā·de·na करणीयन्’तिka·ra·ṇī·yan वदामि।va·dā·mi

    Imaṁ kho ahaṁ, bhikkhave, imassa bhikkhuno appamādaphalaṁ sampassamāno ‘appamādena karaṇīyan’ti vadāmi.

    Seeing this fruit of diligence for this mendicant, I say that they still have work to do with diligence.

  164. 164

    नाहं,nā·haṃ भिक्खवे,bhik·kha·ve आदिकेनेवā·di·ke·ne·va अञ्ञाराधनंañ·ñā·rā·dha·naṃ वदामि;va·dā·mi

    Nāhaṁ, bhikkhave, ādikeneva aññārādhanaṁ vadāmi;

    Mendicants, I don’t say that enlightenment is achieved right away.

  165. 165

    अपिa·pi च,ca भिक्खवे,bhik·kha·ve अनुपुब्बसिक्खाa·nu·pub·ba·sik·khā अनुपुब्बकिरियाa·nu·pub·ba·ki·ri·yā अनुपुब्बपटिपदाa·nu·pub·ba·pa·ṭi·pa·dā अञ्ञाराधनाañ·ñā·rā·dha·nā होति।ho·ti

    api ca, bhikkhave, anupubbasikkhā anupubbakiriyā anupubbapaṭipadā aññārādhanā hoti.

    Rather, enlightenment is achieved by gradual training, progress, and practice.

  166. 166

    कथञ्च,ka·thañ·ca भिक्खवे,bhik·kha·ve अनुपुब्बसिक्खाa·nu·pub·ba·sik·khā अनुपुब्बकिरियाa·nu·pub·ba·ki·ri·yā अनुपुब्बपटिपदाa·nu·pub·ba·pa·ṭi·pa·dā अञ्ञाराधनाañ·ñā·rā·dha·nā होति?ho·ti

    Kathañca, bhikkhave, anupubbasikkhā anupubbakiriyā anupubbapaṭipadā aññārādhanā hoti?

    And how is enlightenment achieved by gradual training, progress, and practice?

  167. 167

    इध,i·dha भिक्खवे,bhik·kha·ve सद्धाजातोsad·dhā·jā·to उपसङ्कमति,u·pa·saṅ·ka·ma·ti उपसङ्कमन्तोu·pa·saṅ·ka·man·to पयिरुपासति,pa·yi·ru·pā·sa·ti पयिरुपासन्तोpa·yi·ru·pā·san·to सोतंso·taṃ ओदहति,o·da·ha·ti ओहितसोतोo·hi·ta·so·to धम्मंdham·maṃ सुणाति,su·ṇā·ti सुत्वाsut·vā धम्मंdham·maṃ धारेति,dhā·re·ti धतानंdha·tā·naṃ धम्मानंdham·mā·naṃ अत्थंat·thaṃ उपपरिक्खति,u·pa·pa·rik·kha·ti अत्थंat·thaṃ उपपरिक्खतोu·pa·pa·rik·kha·to धम्माdham·mā निज्झानंnij·jhā·naṃ खमन्ति,kha·man·ti धम्मनिज्झानक्खन्तियाdham·ma·nij·jhā·nak·khan·ti·yā सतिsa·ti छन्दोchan·do जायति,jā·ya·ti छन्दजातोchan·da·jā·to उस्सहति,us·sa·ha·ti उस्साहेत्वाus·sā·het·vā तुलेति,tu·le·ti तुलयित्वाtu·la·yit·vā पदहति,pa·da·ha·ti पहितत्तोpa·hi·tat·to समानोsa·mā·no कायेनkā·ye·na चेवce·va परमसच्चंpa·ra·ma·sac·caṃ सच्छिकरोति,sac·chi·ka·ro·ti पञ्ञायpañ·ñā·ya चca नंnaṃ अतिविज्झa·ti·vij·jha पस्सति।pas·sa·ti

    Idha, bhikkhave, saddhājāto upasaṅkamati, upasaṅkamanto payirupāsati, payirupāsanto sotaṁ odahati, ohitasoto dhammaṁ suṇāti, sutvā dhammaṁ dhāreti, dhatānaṁ dhammānaṁ atthaṁ upaparikkhati, atthaṁ upaparikkhato dhammā nijjhānaṁ khamanti, dhammanijjhānakkhantiyā sati chando jāyati, chandajāto ussahati, ussāhetvā tuleti, tulayitvā padahati, pahitatto samāno kāyena ceva paramasaccaṁ sacchikaroti, paññāya ca naṁ ativijjha passati.

    It’s when someone in whom faith has arisen approaches a teacher. They pay homage, actively listen, hear the teachings, remember the teachings, examine their meaning, and accept them after deliberation. Then enthusiasm springs up; they make an attempt, weigh up, and strive. Striving, they directly realize the ultimate truth, and see it with penetrating wisdom.

  168. 168

    सापिsā·pi नाम,nā·ma भिक्खवे,bhik·kha·ve सद्धाsad·dhā नाहोसि;nā·ho·si

    Sāpi nāma, bhikkhave, saddhā nāhosi;

    Mendicants, there has not been that faith,

  169. 169

    तम्पिtam·pi नाम,nā·ma भिक्खवे,bhik·kha·ve उपसङ्कमनंu·pa·saṅ·ka·ma·naṃ नाहोसि;nā·ho·si

    tampi nāma, bhikkhave, upasaṅkamanaṁ nāhosi;

    that approaching,

  170. 170

    सापिsā·pi नाम,nā·ma भिक्खवे,bhik·kha·ve पयिरुपासनाpa·yi·ru·pā·sa·nā नाहोसि;nā·ho·si

    sāpi nāma, bhikkhave, payirupāsanā nāhosi;

    that paying homage,

  171. 171

    तम्पिtam·pi नाम,nā·ma भिक्खवे,bhik·kha·ve सोतावधानंso·tā·va·dhā·naṃ नाहोसि;nā·ho·si

    tampi nāma, bhikkhave, sotāvadhānaṁ nāhosi;

    that listening,

  172. 172

    तम्पिtam·pi नाम,nā·ma भिक्खवे,bhik·kha·ve धम्मस्सवनंdham·mas·sa·va·naṃ नाहोसि;nā·ho·si

    tampi nāma, bhikkhave, dhammassavanaṁ nāhosi;

    that hearing the teachings,

  173. 173

    सापिsā·pi नाम,nā·ma भिक्खवे,bhik·kha·ve धम्मधारणाdham·ma·dhā·ra·ṇā नाहोसि;nā·ho·si

    sāpi nāma, bhikkhave, dhammadhāraṇā nāhosi;

    that remembering the teachings,

  174. 174

    सापिsā·pi नाम,nā·ma भिक्खवे,bhik·kha·ve अत्थूपपरिक्खाat·thū·pa·pa·rik·khā नाहोसि;nā·ho·si

    sāpi nāma, bhikkhave, atthūpaparikkhā nāhosi;

    that examining their meaning,

  175. 175

    सापिsā·pi नाम,nā·ma भिक्खवे,bhik·kha·ve धम्मनिज्झानक्खन्तिdham·ma·nij·jhā·nak·khan·ti नाहोसि;nā·ho·si

    sāpi nāma, bhikkhave, dhammanijjhānakkhanti nāhosi;

    that acceptance after deliberation,

  176. 176

    सोपिso·pi नाम,nā·ma भिक्खवे,bhik·kha·ve छन्दोchan·do नाहोसि;nā·ho·si

    sopi nāma, bhikkhave, chando nāhosi;

    that enthusiasm,

  177. 177

    सोपिso·pi नाम,nā·ma भिक्खवे,bhik·kha·ve उस्साहोus·sā·ho नाहोसि;nā·ho·si

    sopi nāma, bhikkhave, ussāho nāhosi;

    that making an attempt,

  178. 178

    सापिsā·pi नाम,nā·ma भिक्खवे,bhik·kha·ve तुलनाtu·la·nā नाहोसि;nā·ho·si

    sāpi nāma, bhikkhave, tulanā nāhosi;

    that weighing up,

  179. 179

    तम्पिtam·pi नाम,nā·ma भिक्खवे,bhik·kha·ve पधानंpa·dhā·naṃ नाहोसि।nā·ho·si

    tampi nāma, bhikkhave, padhānaṁ nāhosi.

    or that striving.

  180. 180

    विप्पटिपन्नात्थ,vip·pa·ṭi·pan·nāt·tha भिक्खवे,bhik·kha·ve मिच्छापटिपन्नात्थ,mic·chā·pa·ṭi·pan·nāt·tha भिक्खवे।bhik·kha·ve

    Vippaṭipannāttha, bhikkhave, micchāpaṭipannāttha, bhikkhave.

    You’re on a bad path, mendicants! You’re practicing the wrong way!

  181. 181

    कीवkī·va दूरेविमे,dū·re·vi·me भिक्खवे,bhik·kha·ve मोघपुरिसाmo·gha·pu·ri·sā अपक्कन्ताa·pak·kan·tā इमम्हाi·mam·hā धम्मविनया।dham·ma·vi·na·yā

    Kīva dūrevime, bhikkhave, moghapurisā apakkantā imamhā dhammavinayā.

    How far these futile men have strayed from this teaching and training!

  182. 182

    अत्थि,at·thi भिक्खवे,bhik·kha·ve चतुप्पदंca·tup·pa·daṃ वेय्याकरणंvey·yā·ka·ra·ṇaṃ यस्सुद्दिट्ठस्सyas·sud·diṭ·ṭhas·sa विञ्ञूviñ·ñū पुरिसोpu·ri·so नचिरस्सेवna·ci·ras·se·va पञ्ञायत्थंpañ·ñā·yat·thaṃ आजानेय्य।ā·jā·ney·ya

    Atthi, bhikkhave, catuppadaṁ veyyākaraṇaṁ yassuddiṭṭhassa viññū puriso nacirasseva paññāyatthaṁ ājāneyya.

    There is an exposition in four statements, which a sensible person would quickly understand when it is recited.

  183. 183

    उद्दिसिस्सामिud·di·sis·sā·mi वो,vo भिक्खवे,bhik·kha·ve आजानिस्सथā·jā·nis·sa·tha मेme तन्”ति?tan

    Uddisissāmi vo, bhikkhave, ājānissatha me tan”ti?

    I shall recite it for you, mendicants. Try to understand it.”

  184. 184

    “केke चca मयं,ma·yaṃ भन्ते,bhan·te केke चca धम्मस्सdham·mas·sa अञ्ञातारो”ति?añ·ñā·tā·ro

    “Ke ca mayaṁ, bhante, ke ca dhammassa aññātāro”ti?

    “Sir, who are we next to those who understand the teaching?”

  185. 185

    “योपिyo·pi सो,so भिक्खवे,bhik·kha·ve सत्थाsat·thā आमिसगरुā·mi·sa·ga·ru आमिसदायादोā·mi·sa·dā·yā·do आमिसेहिā·mi·se·hi संसट्ठोsaṃ·saṭ·ṭho विहरतिvi·ha·ra·ti तस्सtas·sa पायंpā·yaṃ एवरूपीe·va·rū·pī पणोपणवियाpa·ṇo·pa·ṇa·vi·yā नna उपेति:u·pe·ti

    “Yopi so, bhikkhave, satthā āmisagaru āmisadāyādo āmisehi saṁsaṭṭho viharati tassa pāyaṁ evarūpī paṇopaṇaviyā na upeti:

    “Even with a teacher who values things of the flesh, is an heir in things of the flesh, who lives caught up in things of the flesh, you wouldn’t get into such haggling:

  186. 186

    ‘एवञ्चe·vañ·ca नोno अस्सas·sa अथa·tha नंnaṃ करेय्याम,ka·rey·yā·ma नna चca नोno एवमस्सe·va·mas·sa नna नंnaṃ करेय्यामा’ति,ka·rey·yā·mā किंkiṃ पन,pa·na भिक्खवे,bhik·kha·ve यंyaṃ तथागतोta·thā·ga·to सब्बसोsab·ba·so आमिसेहिā·mi·se·hi विसंसट्ठोvi·saṃ·saṭ·ṭho विहरति।vi·ha·ra·ti

    ‘evañca no assa atha naṁ kareyyāma, na ca no evamassa na naṁ kareyyāmā’ti, kiṁ pana, bhikkhave, yaṁ tathāgato sabbaso āmisehi visaṁsaṭṭho viharati.

    ‘If we get this, we’ll do that. If we don’t get this, we won’t do it.’ What then of the Realized One, who lives utterly detached from things of the flesh?

  187. 187

    सद्धस्स,sad·dhas·sa भिक्खवे,bhik·kha·ve सावकस्सsā·va·kas·sa सत्थुसासनेsat·thu·sā·sa·ne परियोगाहियpa·ri·yo·gā·hi·ya वत्ततोvat·ta·to अयमनुधम्मोa·ya·ma·nu·dham·mo होति:ho·ti

    Saddhassa, bhikkhave, sāvakassa satthusāsane pariyogāhiya vattato ayamanudhammo hoti:

    For a faithful disciple who is practicing to fathom the Teacher’s instructions, this is in line with the teaching:

  188. 188

    ‘सत्थाsat·thā भगवा,bha·ga·vā सावकोहमस्मि;sā·va·ko·ha·mas·mi

    ‘satthā bhagavā, sāvakohamasmi;

    ‘The Buddha is my Teacher, I am his disciple.

  189. 189

    जानातिjā·nā·ti भगवा,bha·ga·vā नाहंnā·haṃ जानामी’ति।jā·nā·mī

    jānāti bhagavā, nāhaṁ jānāmī’ti.

    The Buddha knows, I do not know.’

  190. 190

    सद्धस्स,sad·dhas·sa भिक्खवे,bhik·kha·ve सावकस्सsā·va·kas·sa सत्थुसासनेsat·thu·sā·sa·ne परियोगाहियpa·ri·yo·gā·hi·ya वत्ततोvat·ta·to रुळ्हनीयंru·ḷha·nī·yaṃ सत्थुसासनंsat·thu·sā·sa·naṃ होतिho·ti ओजवन्तं।o·ja·van·taṃ

    Saddhassa, bhikkhave, sāvakassa satthusāsane pariyogāhiya vattato ruḷhanīyaṁ satthusāsanaṁ hoti ojavantaṁ.

    For a faithful disciple who is practicing to fathom the Teacher’s instructions, the Teacher’s instructions are nourishing and nutritious.

  191. 191

    सद्धस्स,sad·dhas·sa भिक्खवे,bhik·kha·ve सावकस्सsā·va·kas·sa सत्थुसासनेsat·thu·sā·sa·ne परियोगाहियpa·ri·yo·gā·hi·ya वत्ततोvat·ta·to अयमनुधम्मोa·ya·ma·nu·dham·mo होति:ho·ti

    Saddhassa, bhikkhave, sāvakassa satthusāsane pariyogāhiya vattato ayamanudhammo hoti:

    For a faithful disciple who is practicing to fathom the Teacher’s instructions, this is in line with the teaching:

  192. 192

    ‘कामंkā·maṃ तचोta·co चca न्हारुnhā·ru चca अट्ठिaṭ·ṭhi चca अवसिस्सतु,a·va·sis·sa·tu सरीरेsa·rī·re उपस्सुस्सतुu·pas·sus·sa·tu मंसलोहितं,maṃ·sa·lo·hi·taṃ यंyaṃ तंtaṃ पुरिसथामेनpu·ri·sa·thā·me·na पुरिसवीरियेनpu·ri·sa·vī·ri·ye·na पुरिसपरक्कमेनpu·ri·sa·pa·rak·ka·me·na पत्तब्बंpat·tab·baṃ नna तंtaṃ अपापुणित्वाa·pā·pu·ṇit·vā वीरियस्सvī·ri·yas·sa सण्ठानंsaṇ·ṭhā·naṃ भविस्सती’ति।bha·vis·sa·tī

    ‘kāmaṁ taco ca nhāru ca aṭṭhi ca avasissatu, sarīre upassussatu maṁsalohitaṁ, yaṁ taṁ purisathāmena purisavīriyena purisaparakkamena pattabbaṁ na taṁ apāpuṇitvā vīriyassa saṇṭhānaṁ bhavissatī’ti.

    ‘Gladly, let only skin, sinews, and bones remain! Let the flesh and blood waste away in my body! I will not relax my energy until I have achieved what is possible by human strength, energy, and vigor.’

  193. 193

    सद्धस्स,sad·dhas·sa भिक्खवे,bhik·kha·ve सावकस्सsā·va·kas·sa सत्थुसासनेsat·thu·sā·sa·ne परियोगाहियpa·ri·yo·gā·hi·ya वत्ततोvat·ta·to द्विन्नंdvin·naṃ फलानंpha·lā·naṃ अञ्ञतरंañ·ña·ta·raṃ फलंpha·laṃ पाटिकङ्खं—pā·ṭi·kaṅ·khaṃ

    Saddhassa, bhikkhave, sāvakassa satthusāsane pariyogāhiya vattato dvinnaṁ phalānaṁ aññataraṁ phalaṁ pāṭikaṅkhaṁ—

    For a faithful disciple who is practicing to fathom the Teacher’s instructions, one of two results can be expected:

  194. 194

    दिट्ठेवdiṭ·ṭhe·va धम्मेdham·me अञ्ञा,añ·ñā सतिsa·ti वाvā उपादिसेसेu·pā·di·se·se अनागामिता”ति।a·nā·gā·mi·tā

    diṭṭheva dhamme aññā, sati vā upādisese anāgāmitā”ti.

    enlightenment in this very life, or if there’s residue left behind, non-return.”

  195. 195

    इदमवोचi·da·ma·vo·ca भगवा।bha·ga·vā

    Idamavoca bhagavā.

    That is what the Buddha said.

  196. 196

    अत्तमनाat·ta·ma·nā तेte भिक्खूbhik·khū भगवतोbha·ga·va·to भासितंbhā·si·taṃ अभिनन्दुन्ति।a·bhi·nan·dun·ti

    Attamanā te bhikkhū bhagavato bhāsitaṁ abhinandunti.

    Satisfied, the mendicants approved what the Buddha said.

  197. 197

    कीटागिरिसुत्तंkī·ṭā·gi·ri·sut·taṃ निट्ठितंniṭ·ṭhi·taṃ दसमं।da·sa·maṃ

    Kīṭāgirisuttaṁ niṭṭhitaṁ dasamaṁ.

    (Pāli only)

  198. 198

    भिक्खुवग्गोbhik·khu·vag·go निट्ठितोniṭ·ṭhi·to दुतियो।du·ti·yo

    Bhikkhuvaggo niṭṭhito dutiyo.

    (Pāli only)

  199. 199

    तस्सुद्दानंtas·sud·dā·naṃ

    Tassuddānaṁ

    (Pāli only)

  200. 200

    कुञ्जरkuñ·ja·ra राहुलrā·hu·la सस्सतलोको,sas·sa·ta·lo·ko

    Kuñjara rāhula sassataloko,

    (Pāli only)

  201. 201

    मालुक्यपुत्तोmā·luk·ya·put·to चca भद्दालिbhad·dā·li नामो;nā·mo

    Mālukyaputto ca bhaddāli nāmo;

    (Pāli only)

  202. 202

    खुद्दkhud·da दिजाथdi·jā·tha सहम्पतियाचं,sa·ham·pa·ti·yā·caṃ

    Khudda dijātha sahampatiyācaṁ,

    (Pāli only)

  203. 203

    नाळकnā·ḷa·ka रञ्ञिकिटागिरिनामो।rañ·ñi·ki·ṭā·gi·ri·nā·mo

    Nāḷaka raññikiṭāgirināmo.

    (Pāli only)

Sources. Sanskrit: Satyavedaḥ, the New Testament in Sanskrit (Calcutta Baptist Missionaries, 1851; J. Wenger’s revision of W. Carey’s version). Digital text © 2018 SanskritBible.in, via eBible.org, licensed CC BY-SA 4.0; changed here: arranged by verse and every word linked to the dictionary (links made automatically). Old Testament Sanskrit: the Old Testament in Sanskrit, Calcutta Baptist Mission Press, 1848–1852 (public domain), read by OCR from the Internet Archive scans of the Boston University School of Theology copy; unproofread, with machine clean-up only. Pāli Canon: Mahāsaṅgīti Tipiṭaka Buddhavasse 2500 (based on the Vipassana Research Institute’s Chaṭṭha Saṅgāyana edition), from SuttaCentral bilara-data, CC0; Devanagari and pronunciation made automatically from the Roman text. Pāli English: Bhikkhu Sujato (suttas) and Bhikkhu Brahmali (Vinaya), SuttaCentral, CC0. Pāli word meanings: the Pali Text Society’s Pali-English Dictionary (Rhys Davids & Stede), corrected reprint © The Pali Text Society, CC BY-NC 3.0, digital text from BuddhaDust; word matching automatic. English: King James Version (1769), public domain; words the translators added are in italics. Word meanings and pronunciations: Monier-Williams, Sanskrit–English Dictionary (1872), via this site’s Sanskrit dictionary (CC BY-SA 4.0); English↔Sanskrit word matches made automatically and may need checking.