Scripture · Sanskrit Bible with the King James Version · the Pāli Canon
Heartfelt Sayings 22 उदान 22
Chapter: 1234567891011121314151617181920212223242526272829303132333435363738394041424344454647484950515253545556575859606162636465666768697071727374757677787980
Nandasutta
Pāli in Devanagari; under each word its Roman pronunciation, syllable by syllable (ṃ = nasal hum). Tap a Pāli word for its meaning (PTS Pāli-English Dictionary); tap again to open it in the Pāli dictionary.
Verse: 1234567891011121314151617181920212223242526272829303132333435363738394041424344454647484950515253545556575859606162 · Hide pronunciation
- 1
- 2
- 3
-
4
एकंe·kaṃ समयंsa·ma·yaṃ भगवाbha·ga·vā सावत्थियंsā·vat·thi·yaṃ विहरतिvi·ha·ra·ti जेतवनेje·ta·va·ne अनाथपिण्डिकस्सa·nā·tha·piṇ·ḍi·kas·sa आरामे।ā·rā·me
ekaṁ samayaṁ bhagavā sāvatthiyaṁ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme.
At one time the Buddha was staying near Sāvatthī in Jeta’s Grove, Anāthapiṇḍika’s monastery.
-
5
तेनte·na खोkho पनpa·na समयेनsa·ma·ye·na आयस्माā·yas·mā नन्दोnan·do भगवतोbha·ga·va·to भाताbhā·tā मातुच्छापुत्तोmā·tuc·chā·put·to सम्बहुलानंsam·ba·hu·lā·naṃ भिक्खूनंbhik·khū·naṃ एवमारोचेति:e·va·mā·ro·ce·ti
Tena kho pana samayena āyasmā nando bhagavato bhātā mātucchāputto sambahulānaṁ bhikkhūnaṁ evamāroceti:
Now at that time Venerable Nanda, the Buddha’s brother and maternal cousin, informed several mendicants:
- 6
-
7
नna सक्कोमिsak·ko·mi ब्रह्मचरियंbrah·ma·ca·ri·yaṃ सन्धारेतुं,san·dhā·re·tuṃ सिक्खंsik·khaṃ पच्चक्खायpac·cak·khā·ya हीनायावत्तिस्सामी”ति।hī·nā·yā·vat·tis·sā·mī
na sakkomi brahmacariyaṁ sandhāretuṁ, sikkhaṁ paccakkhāya hīnāyāvattissāmī”ti.
I am unable to keep up the spiritual life. I shall resign the training and return to a lesser life.”
-
8
अथa·tha खोkho अञ्ञतरोañ·ña·ta·ro भिक्खुbhik·khu येनye·na भगवाbha·ga·vā तेनुपसङ्कमि;te·nu·pa·saṅ·ka·mi उपसङ्कमित्वाu·pa·saṅ·ka·mit·vā भगवन्तंbha·ga·van·taṃ अभिवादेत्वाa·bhi·vā·det·vā एकमन्तंe·ka·man·taṃ निसीदि।ni·sī·di एकमन्तंe·ka·man·taṃ निसिन्नोni·sin·no खोkho सोso भिक्खुbhik·khu भगवन्तंbha·ga·van·taṃ एतदवोच:e·ta·da·vo·ca
Atha kho aññataro bhikkhu yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinno kho so bhikkhu bhagavantaṁ etadavoca:
Then a mendicant went up to the Buddha, bowed, sat down to one side, and told him what was happening.
-
9
“आयस्मा,ā·yas·mā भन्ते,bhan·te नन्दोnan·do भगवतोbha·ga·va·to भाताbhā·tā मातुच्छापुत्तोmā·tuc·chā·put·to सम्बहुलानंsam·ba·hu·lā·naṃ भिक्खूनंbhik·khū·naṃ एवमारोचेति:e·va·mā·ro·ce·ti
“āyasmā, bhante, nando bhagavato bhātā mātucchāputto sambahulānaṁ bhikkhūnaṁ evamāroceti:
(Pāli only)
-
10
‘अनभिरतोa·na·bhi·ra·to अहं,a·haṃ आवुसो,ā·vu·so ब्रह्मचरियंbrah·ma·ca·ri·yaṃ चरामि,ca·rā·mi नna सक्कोमिsak·ko·mi ब्रह्मचरियंbrah·ma·ca·ri·yaṃ सन्धारेतुं,san·dhā·re·tuṃ सिक्खंsik·khaṃ पच्चक्खायpac·cak·khā·ya हीनायावत्तिस्सामी’”ति।hī·nā·yā·vat·tis·sā·mī
‘anabhirato ahaṁ, āvuso, brahmacariyaṁ carāmi, na sakkomi brahmacariyaṁ sandhāretuṁ, sikkhaṁ paccakkhāya hīnāyāvattissāmī’”ti.
(Pāli only)
- 11
- 12
- 13
-
14
“एवं,e·vaṃ भन्ते”तिbhan·te खोkho सोso भिक्खुbhik·khu भगवतोbha·ga·va·to पटिस्सुत्वाpa·ṭis·sut·vā येनायस्माye·nā·yas·mā नन्दोnan·do तेनुपसङ्कमि;te·nu·pa·saṅ·ka·mi उपसङ्कमित्वाu·pa·saṅ·ka·mit·vā आयस्मन्तंā·yas·man·taṃ नन्दंnan·daṃ एतदवोच:e·ta·da·vo·ca
“Evaṁ, bhante”ti kho so bhikkhu bhagavato paṭissutvā yenāyasmā nando tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmantaṁ nandaṁ etadavoca:
“Yes, sir,” that monk replied. He went to Nanda and said to him,
- 15
-
16
“एवमावुसो”तिe·va·mā·vu·so खोkho आयस्माā·yas·mā नन्दोnan·do तस्सtas·sa भिक्खुनोbhik·khu·no पटिस्सुत्वाpa·ṭis·sut·vā येनye·na भगवाbha·ga·vā तेनुपसङ्कमि;te·nu·pa·saṅ·ka·mi उपसङ्कमित्वाu·pa·saṅ·ka·mit·vā भगवन्तंbha·ga·van·taṃ अभिवादेत्वाa·bhi·vā·det·vā एकमन्तंe·ka·man·taṃ निसीदि।ni·sī·di एकमन्तंe·ka·man·taṃ निसिन्नंni·sin·naṃ खोkho आयस्मन्तंā·yas·man·taṃ नन्दंnan·daṃ भगवाbha·ga·vā एतदवोच:e·ta·da·vo·ca
“Evamāvuso”ti kho āyasmā nando tassa bhikkhuno paṭissutvā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinnaṁ kho āyasmantaṁ nandaṁ bhagavā etadavoca:
“Yes, reverend,” Nanda replied. He went to the Buddha, bowed, and sat down to one side. The Buddha said to him:
- 17
-
18
‘अनभिरतोa·na·bhi·ra·to अहं,a·haṃ आवुसो,ā·vu·so ब्रह्मचरियंbrah·ma·ca·ri·yaṃ चरामि,ca·rā·mi नna सक्कोमिsak·ko·mi ब्रह्मचरियंbrah·ma·ca·ri·yaṃ सन्धारेतुं,san·dhā·re·tuṃ सिक्खंsik·khaṃ पच्चक्खायpac·cak·khā·ya हीनायावत्तिस्सामी’”ति?hī·nā·yā·vat·tis·sā·mī
‘anabhirato ahaṁ, āvuso, brahmacariyaṁ carāmi, na sakkomi brahmacariyaṁ sandhāretuṁ, sikkhaṁ paccakkhāya hīnāyāvattissāmī’”ti?
you are unable to keep up the spiritual life; that you shall resign the training and return to a lesser life?”
- 19
-
20
“किस्सkis·sa पनpa·na त्वं,tvaṃ नन्द,nan·da अनभिरतोa·na·bhi·ra·to ब्रह्मचरियंbrah·ma·ca·ri·yaṃ चरसि,ca·ra·si नna सक्कोसिsak·ko·si ब्रह्मचरियंbrah·ma·ca·ri·yaṃ सन्धारेतुं,san·dhā·re·tuṃ सिक्खंsik·khaṃ पच्चक्खायpac·cak·khā·ya हीनायावत्तिस्ससी”ति?hī·nā·yā·vat·tis·sa·sī
“Kissa pana tvaṁ, nanda, anabhirato brahmacariyaṁ carasi, na sakkosi brahmacariyaṁ sandhāretuṁ, sikkhaṁ paccakkhāya hīnāyāvattissasī”ti?
-
21
“साकियानीsā·ki·yā·nī मं,maṃ भन्ते,bhan·te जनपदकल्याणीja·na·pa·da·kal·yā·ṇī घराgha·rā निक्खमन्तस्सnik·kha·man·tas·sa उपड्ढुल्लिखितेहिu·paḍ·ḍhul·li·khi·te·hi केसेहिke·se·hi अपलोकेत्वाa·pa·lo·ket·vā मंmaṃ एतदवोच:e·ta·da·vo·ca
“Sākiyānī maṁ, bhante, janapadakalyāṇī gharā nikkhamantassa upaḍḍhullikhitehi kesehi apaloketvā maṁ etadavoca:
“As I left my house, sir, the finest lady of the Sakyan land, her hair half-combed, glanced at me and said,
-
22
‘तुवटंtu·va·ṭaṃ खो,kho अय्यपुत्त,ay·ya·put·ta आगच्छेय्यासी’ति।ā·gac·chey·yā·sī
‘tuvaṭaṁ kho, ayyaputta, āgaccheyyāsī’ti.
-
23
सोso खोkho अहं,a·haṃ भन्ते,bhan·te तमनुस्सरमानोta·ma·nus·sa·ra·mā·no अनभिरतोa·na·bhi·ra·to ब्रह्मचरियंbrah·ma·ca·ri·yaṃ चरामि,ca·rā·mi नna सक्कोमिsak·ko·mi ब्रह्मचरियंbrah·ma·ca·ri·yaṃ सन्धारेतुं,san·dhā·re·tuṃ सिक्खंsik·khaṃ पच्चक्खायpac·cak·khā·ya हीनायावत्तिस्सामी”ति।hī·nā·yā·vat·tis·sā·mī
So kho ahaṁ, bhante, tamanussaramāno anabhirato brahmacariyaṁ carāmi, na sakkomi brahmacariyaṁ sandhāretuṁ, sikkhaṁ paccakkhāya hīnāyāvattissāmī”ti.
Recalling that, I am dissatisfied and shall resign the training.”
-
24
अथa·tha खोkho भगवाbha·ga·vā आयस्मन्तंā·yas·man·taṃ नन्दंnan·daṃ बाहायंbā·hā·yaṃ गहेत्वा—सेय्यथापिga·het·vā नामnā·ma बलवाba·la·vā पुरिसोpu·ri·so समिञ्जितंsa·miñ·ji·taṃ वाvā बाहंbā·haṃ पसारेय्य,pa·sā·rey·ya पसारितंpa·sā·ri·taṃ वाvā बाहंbā·haṃ समिञ्जेय्य;sa·miñ·jey·ya एवमेवं—जेतवनेe·va·me·vaṃ अन्तरहितोan·ta·ra·hi·to देवेसुde·ve·su तावतिंसेसुtā·va·tiṃ·se·su पातुरहोसि।pā·tu·ra·ho·si
Atha kho bhagavā āyasmantaṁ nandaṁ bāhāyaṁ gahetvā—seyyathāpi nāma balavā puriso samiñjitaṁ vā bāhaṁ pasāreyya, pasāritaṁ vā bāhaṁ samiñjeyya; evamevaṁ—jetavane antarahito devesu tāvatiṁsesu pāturahosi.
Then the Buddha took Nanda by the arm and, as easily as a strong person would extend or contract their arm, vanished from Jeta’s Grove and reappeared among the gods of the thirty-three.
-
25
तेनte·na खोkho पनpa·na समयेनsa·ma·ye·na पञ्चमत्तानिpañ·ca·mat·tā·ni अच्छरासतानिac·cha·rā·sa·tā·ni सक्कस्सsak·kas·sa देवानमिन्दस्सde·vā·na·min·das·sa उपट्ठानंu·paṭ·ṭhā·naṃ आगतानिā·ga·tā·ni होन्तिhon·ti ककुटपादानि।ka·ku·ṭa·pā·dā·ni
Tena kho pana samayena pañcamattāni accharāsatāni sakkassa devānamindassa upaṭṭhānaṁ āgatāni honti kakuṭapādāni.
Now at that time five hundred dove-footed nymphs had come to attend to Sakka, the lord of gods.
- 26
- 27
- 28
-
29
“तंtaṃ किंkiṃ मञ्ञसि,mañ·ña·si नन्द,nan·da कतमाka·ta·mā नुnu खोkho अभिरूपतराa·bhi·rū·pa·ta·rā वाvā दस्सनीयतराdas·sa·nī·ya·ta·rā वाvā पासादिकतराpā·sā·di·ka·ta·rā वा,vā साकियानीsā·ki·yā·nī वाvā जनपदकल्याणी,ja·na·pa·da·kal·yā·ṇī इमानिi·mā·ni वाvā पञ्चpañ·ca अच्छरासतानिac·cha·rā·sa·tā·ni ककुटपादानी”ति?ka·ku·ṭa·pā·dā·nī
“Taṁ kiṁ maññasi, nanda, katamā nu kho abhirūpatarā vā dassanīyatarā vā pāsādikatarā vā, sākiyānī vā janapadakalyāṇī, imāni vā pañca accharāsatāni kakuṭapādānī”ti?
“What do you think, Nanda? Who is more attractive, good-looking, and lovely—the finest lady of the Sakyan land, or these five hundred dove-footed nymphs?”
-
30
“सेय्यथापि,sey·ya·thā·pi भन्ते,bhan·te पलुट्ठमक्कटीpa·luṭ·ṭha·mak·ka·ṭī कण्णनासच्छिन्ना;kaṇ·ṇa·nā·sac·chin·nā
“Seyyathāpi, bhante, paluṭṭhamakkaṭī kaṇṇanāsacchinnā;
“Compared to these five hundred dove-footed nymphs, the finest lady of the Sakyan land is like a deformed monkey with its ears and nose cut off.
-
31
एवमेवंe·va·me·vaṃ खो,kho भन्ते,bhan·te साकियानीsā·ki·yā·nī जनपदकल्याणीja·na·pa·da·kal·yā·ṇī इमेसंi·me·saṃ पञ्चन्नंpañ·can·naṃ अच्छरासतानंac·cha·rā·sa·tā·naṃ उपनिधायu·pa·ni·dhā·ya सङ्ख्यम्पिsaṅ·khyam·pi नोपेतिno·pe·ti कलभागम्पिka·la·bhā·gam·pi नोपेतिno·pe·ti उपनिधिम्पिu·pa·ni·dhim·pi नोपेति।no·pe·ti
evamevaṁ kho, bhante, sākiyānī janapadakalyāṇī imesaṁ pañcannaṁ accharāsatānaṁ upanidhāya saṅkhyampi nopeti kalabhāgampi nopeti upanidhimpi nopeti.
She doesn’t count, there’s no comparison, she’s not worth a fraction.
-
32
अथa·tha खोkho इमानिi·mā·ni पञ्चpañ·ca अच्छरासतानिac·cha·rā·sa·tā·ni अभिरूपतरानिa·bhi·rū·pa·ta·rā·ni चेवce·va दस्सनीयतरानिdas·sa·nī·ya·ta·rā·ni चca पासादिकतरानिpā·sā·di·ka·ta·rā·ni चा”ति।cā
Atha kho imāni pañca accharāsatāni abhirūpatarāni ceva dassanīyatarāni ca pāsādikatarāni cā”ti.
These five hundred dove-footed nymphs are far more attractive, good-looking, and lovely.”
- 33
- 34
-
35
“सचेsa·ce मे,me भन्ते,bhan·te भगवाbha·ga·vā पाटिभोगोpā·ṭi·bho·go पञ्चन्नंpañ·can·naṃ अच्छरासतानंac·cha·rā·sa·tā·naṃ पटिलाभायpa·ṭi·lā·bhā·ya ककुटपादानं,ka·ku·ṭa·pā·dā·naṃ अभिरमिस्सामहं,a·bhi·ra·mis·sā·ma·haṃ भन्ते,bhan·te भगवतिbha·ga·va·ti ब्रह्मचरिये”ति।brah·ma·ca·ri·ye
“Sace me, bhante, bhagavā pāṭibhogo pañcannaṁ accharāsatānaṁ paṭilābhāya kakuṭapādānaṁ, abhiramissāmahaṁ, bhante, bhagavati brahmacariye”ti.
“If, sir, you guarantee me five hundred dove-footed nymphs, I shall happily lead the spiritual life under the Buddha.”
-
36
अथa·tha खोkho भगवाbha·ga·vā आयस्मन्तंā·yas·man·taṃ नन्दंnan·daṃ बाहायंbā·hā·yaṃ गहेत्वा—सेय्यथापिga·het·vā नामnā·ma बलवाba·la·vā पुरिसोpu·ri·so समिञ्जितंsa·miñ·ji·taṃ वाvā बाहंbā·haṃ पसारेय्य,pa·sā·rey·ya पसारितंpa·sā·ri·taṃ वाvā बाहंbā·haṃ समिञ्जेय्य;sa·miñ·jey·ya एवमेवं—देवेसुe·va·me·vaṃ तावतिंसेसुtā·va·tiṃ·se·su अन्तरहितोan·ta·ra·hi·to जेतवनेje·ta·va·ne पातुरहोसि।pā·tu·ra·ho·si
Atha kho bhagavā āyasmantaṁ nandaṁ bāhāyaṁ gahetvā—seyyathāpi nāma balavā puriso samiñjitaṁ vā bāhaṁ pasāreyya, pasāritaṁ vā bāhaṁ samiñjeyya; evamevaṁ—devesu tāvatiṁsesu antarahito jetavane pāturahosi.
Then the Buddha took Nanda by the arm and, as easily as a strong person would extend or contract their arm, vanished from the gods of the thirty-three and reappeared at Jeta’s Grove.
- 37
-
38
“आयस्माā·yas·mā किरki·ra नन्दोnan·do भगवतोbha·ga·va·to भाताbhā·tā मातुच्छापुत्तोmā·tuc·chā·put·to अच्छरानंac·cha·rā·naṃ हेतुhe·tu ब्रह्मचरियंbrah·ma·ca·ri·yaṃ चरति;ca·ra·ti
“āyasmā kira nando bhagavato bhātā mātucchāputto accharānaṁ hetu brahmacariyaṁ carati;
“It seems Venerable Nanda—who is both the Buddha’s half-brother and maternal cousin—leads the spiritual life for the sake of nymphs.
-
39
भगवाbha·ga·vā किरस्सki·ras·sa पाटिभोगोpā·ṭi·bho·go पञ्चन्नंpañ·can·naṃ अच्छरासतानंac·cha·rā·sa·tā·naṃ पटिलाभायpa·ṭi·lā·bhā·ya ककुटपादानन्”ति।ka·ku·ṭa·pā·dā·nan
bhagavā kirassa pāṭibhogo pañcannaṁ accharāsatānaṁ paṭilābhāya kakuṭapādānan”ti.
And it seems that the Buddha guaranteed him five hundred dove-footed nymphs.”
-
40
अथa·tha खोkho आयस्मतोā·yas·ma·to नन्दस्सnan·das·sa सहायकाsa·hā·ya·kā भिक्खूbhik·khū आयस्मन्तंā·yas·man·taṃ नन्दंnan·daṃ भतकवादेनbha·ta·ka·vā·de·na चca उपक्कितकवादेनu·pak·ki·ta·ka·vā·de·na चca समुदाचरन्ति:sa·mu·dā·ca·ran·ti
Atha kho āyasmato nandassa sahāyakā bhikkhū āyasmantaṁ nandaṁ bhatakavādena ca upakkitakavādena ca samudācaranti:
Monks who were his friends accused him of being a hireling and a lackey,
-
41
“भतकोbha·ta·ko किरायस्माki·rā·yas·mā नन्दोnan·do उपक्कितकोu·pak·ki·ta·ko किरायस्माki·rā·yas·mā नन्दोnan·do अच्छरानंac·cha·rā·naṃ हेतुhe·tu ब्रह्मचरियंbrah·ma·ca·ri·yaṃ चरति;ca·ra·ti
“bhatako kirāyasmā nando upakkitako kirāyasmā nando accharānaṁ hetu brahmacariyaṁ carati;
“It seems Nanda is a hireling, it seems he is a lackey: he leads the spiritual life for the sake of nymphs.
-
42
भगवाbha·ga·vā किरस्सki·ras·sa पाटिभोगोpā·ṭi·bho·go पञ्चन्नंpañ·can·naṃ अच्छरासतानंac·cha·rā·sa·tā·naṃ पटिलाभायpa·ṭi·lā·bhā·ya ककुटपादानन्”ति।ka·ku·ṭa·pā·dā·nan
bhagavā kirassa pāṭibhogo pañcannaṁ accharāsatānaṁ paṭilābhāya kakuṭapādānan”ti.
And it seems that the Buddha guaranteed him five hundred dove-footed nymphs.”
-
43
अथa·tha खोkho आयस्माā·yas·mā नन्दोnan·do सहायकानंsa·hā·ya·kā·naṃ भिक्खूनंbhik·khū·naṃ भतकवादेनbha·ta·ka·vā·de·na चca उपक्कितकवादेनu·pak·ki·ta·ka·vā·de·na चca अट्टीयमानोaṭ·ṭī·ya·mā·no हरायमानोha·rā·ya·mā·no जिगुच्छमानोji·guc·cha·mā·no एकोe·ko वूपकट्ठोvū·pa·kaṭ·ṭho अप्पमत्तोap·pa·mat·to आतापीā·tā·pī पहितत्तोpa·hi·tat·to विहरन्तोvi·ha·ran·to नचिरस्सेव—यस्सत्थायna·ci·ras·se·va कुलपुत्ताku·la·put·tā सम्मदेवsam·ma·de·va अगारस्माa·gā·ras·mā अनगारियंa·na·gā·ri·yaṃ पब्बजन्ति,pab·ba·jan·ti तदनुत्तरं—ब्रह्मचरियपरियोसानंta·da·nut·ta·raṃ दिट्ठेवdiṭ·ṭhe·va धम्मेdham·me सयंsa·yaṃ अभिञ्ञाa·bhiñ·ñā सच्छिकत्वाsac·chi·kat·vā उपसम्पज्जu·pa·sam·paj·ja विहासि।vi·hā·si
Atha kho āyasmā nando sahāyakānaṁ bhikkhūnaṁ bhatakavādena ca upakkitakavādena ca aṭṭīyamāno harāyamāno jigucchamāno eko vūpakaṭṭho appamatto ātāpī pahitatto viharanto nacirasseva—yassatthāya kulaputtā sammadeva agārasmā anagāriyaṁ pabbajanti, tadanuttaraṁ—brahmacariyapariyosānaṁ diṭṭheva dhamme sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja vihāsi.
Then Nanda—embarrassed, ashamed, and disgusted at being called a hireling and a lackey—living alone, withdrawn, diligent, keen, and resolute, soon realized the supreme culmination of the spiritual path in this very life. He lived having achieved with his own insight the goal for which gentlemen rightly go forth from the lay life to homelessness.
-
44
“खीणाkhī·ṇā जाति,jā·ti वुसितंvu·si·taṃ ब्रह्मचरियं,brah·ma·ca·ri·yaṃ कतंka·taṃ करणीयं,ka·ra·ṇī·yaṃ नापरंnā·pa·raṃ इत्थत्ताया”तिit·that·tā·yā अब्भञ्ञासि।ab·bhañ·ñā·si
“Khīṇā jāti, vusitaṁ brahmacariyaṁ, kataṁ karaṇīyaṁ, nāparaṁ itthattāyā”ti abbhaññāsi.
He understood: “Rebirth is ended; the spiritual journey has been completed; what had to be done has been done; there is nothing further for this place.”
- 45
-
46
अथa·tha खोkho अञ्ञतराañ·ña·ta·rā देवताde·va·tā अभिक्कन्तायa·bhik·kan·tā·ya रत्तियाrat·ti·yā अभिक्कन्तवण्णाa·bhik·kan·ta·vaṇ·ṇā केवलकप्पंke·va·la·kap·paṃ जेतवनंje·ta·va·naṃ ओभासेत्वाo·bhā·set·vā येनye·na भगवाbha·ga·vā तेनुपसङ्कमि;te·nu·pa·saṅ·ka·mi उपसङ्कमित्वाu·pa·saṅ·ka·mit·vā भगवन्तंbha·ga·van·taṃ अभिवादेत्वाa·bhi·vā·det·vā एकमन्तंe·ka·man·taṃ अट्ठासि।aṭ·ṭhā·si एकमन्तंe·ka·man·taṃ ठिताṭhi·tā खोkho साsā देवताde·va·tā भगवन्तंbha·ga·van·taṃ एतदवोच:e·ta·da·vo·ca
Atha kho aññatarā devatā abhikkantāya rattiyā abhikkantavaṇṇā kevalakappaṁ jetavanaṁ obhāsetvā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ aṭṭhāsi. Ekamantaṁ ṭhitā kho sā devatā bhagavantaṁ etadavoca:
Then, late at night, a glorious deity, lighting up the entire Jeta’s Grove, went up to the Buddha, bowed, stood to one side, and said to him:
-
47
“आयस्मा,ā·yas·mā भन्ते,bhan·te नन्दोnan·do भगवतोbha·ga·va·to भाताbhā·tā मातुच्छापुत्तोmā·tuc·chā·put·to आसवानंā·sa·vā·naṃ खयाkha·yā अनासवंa·nā·sa·vaṃ चेतोविमुत्तिंce·to·vi·mut·tiṃ पञ्ञाविमुत्तिंpañ·ñā·vi·mut·tiṃ दिट्ठेवdiṭ·ṭhe·va धम्मेdham·me सयंsa·yaṃ अभिञ्ञाa·bhiñ·ñā सच्छिकत्वाsac·chi·kat·vā उपसम्पज्जu·pa·sam·paj·ja विहरती”ति।vi·ha·ra·tī
“āyasmā, bhante, nando bhagavato bhātā mātucchāputto āsavānaṁ khayā anāsavaṁ cetovimuttiṁ paññāvimuttiṁ diṭṭheva dhamme sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharatī”ti.
“Sir, Venerable Nanda—who is both the Buddha’s half-brother and maternal cousin—has realized the undefiled freedom of heart and freedom by wisdom. He lives having realized it with his own insight in this very life due to the ending of defilements.”
- 48
-
49
“नन्दोnan·do आसवानंā·sa·vā·naṃ खयाkha·yā अनासवंa·nā·sa·vaṃ चेतोविमुत्तिंce·to·vi·mut·tiṃ पञ्ञाविमुत्तिंpañ·ñā·vi·mut·tiṃ दिट्ठेवdiṭ·ṭhe·va धम्मेdham·me सयंsa·yaṃ अभिञ्ञाa·bhiñ·ñā सच्छिकत्वाsac·chi·kat·vā उपसम्पज्जu·pa·sam·paj·ja विहरती”ति।vi·ha·ra·tī
“nando āsavānaṁ khayā anāsavaṁ cetovimuttiṁ paññāvimuttiṁ diṭṭheva dhamme sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharatī”ti.
“Nanda has realized the undefiled freedom of heart and freedom by wisdom. He lives having realized it with his own insight in this very life due to the ending of defilements.”
-
50
अथa·tha खोkho आयस्माā·yas·mā नन्दोnan·do तस्साtas·sā रत्तियाrat·ti·yā अच्चयेनac·ca·ye·na येनye·na भगवाbha·ga·vā तेनुपसङ्कमि;te·nu·pa·saṅ·ka·mi उपसङ्कमित्वाu·pa·saṅ·ka·mit·vā भगवन्तंbha·ga·van·taṃ अभिवादेत्वाa·bhi·vā·det·vā एकमन्तंe·ka·man·taṃ निसीदि।ni·sī·di एकमन्तंe·ka·man·taṃ निसिन्नोni·sin·no खोkho आयस्माā·yas·mā नन्दोnan·do भगवन्तंbha·ga·van·taṃ एतदवोच:e·ta·da·vo·ca
Atha kho āyasmā nando tassā rattiyā accayena yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinno kho āyasmā nando bhagavantaṁ etadavoca:
Then, when the night had passed, Nanda went to the Buddha, bowed, sat down to one side, and said to him,
-
51
“यंyaṃ मे,me भन्ते,bhan·te भगवाbha·ga·vā पाटिभोगोpā·ṭi·bho·go पञ्चन्नंpañ·can·naṃ अच्छरासतानंac·cha·rā·sa·tā·naṃ पटिलाभायpa·ṭi·lā·bhā·ya ककुटपादानं,ka·ku·ṭa·pā·dā·naṃ मुञ्चामहं,muñ·cā·ma·haṃ भन्ते,bhan·te भगवन्तंbha·ga·van·taṃ एतस्माe·tas·mā पटिस्सवा”ति।pa·ṭis·sa·vā
“yaṁ me, bhante, bhagavā pāṭibhogo pañcannaṁ accharāsatānaṁ paṭilābhāya kakuṭapādānaṁ, muñcāmahaṁ, bhante, bhagavantaṁ etasmā paṭissavā”ti.
“Worthy sir, you guaranteed me five hundred dove-footed nymphs. I release you from that promise.”
- 52
-
53
‘नन्दोnan·do आसवानंā·sa·vā·naṃ खयाkha·yā अनासवंa·nā·sa·vaṃ चेतोविमुत्तिंce·to·vi·mut·tiṃ पञ्ञाविमुत्तिंpañ·ñā·vi·mut·tiṃ दिट्ठेवdiṭ·ṭhe·va धम्मेdham·me सयंsa·yaṃ अभिञ्ञाa·bhiñ·ñā सच्छिकत्वाsac·chi·kat·vā उपसम्पज्जu·pa·sam·paj·ja विहरती’ति।vi·ha·ra·tī
‘nando āsavānaṁ khayā anāsavaṁ cetovimuttiṁ paññāvimuttiṁ diṭṭheva dhamme sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharatī’ti.
you had realized the undefiled freedom of heart and freedom by wisdom.
- 54
-
55
‘आयस्मा,ā·yas·mā भन्ते,bhan·te नन्दोnan·do भगवतोbha·ga·va·to भाताbhā·tā मातुच्छापुत्तोmā·tuc·chā·put·to आसवानंā·sa·vā·naṃ खयाkha·yā अनासवंa·nā·sa·vaṃ चेतोविमुत्तिंce·to·vi·mut·tiṃ पञ्ञाविमुत्तिंpañ·ñā·vi·mut·tiṃ दिट्ठेवdiṭ·ṭhe·va धम्मेdham·me सयंsa·yaṃ अभिञ्ञाa·bhiñ·ñā सच्छिकत्वाsac·chi·kat·vā उपसम्पज्जu·pa·sam·paj·ja विहरती’ति।vi·ha·ra·tī
‘āyasmā, bhante, nando bhagavato bhātā mātucchāputto āsavānaṁ khayā anāsavaṁ cetovimuttiṁ paññāvimuttiṁ diṭṭheva dhamme sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharatī’ti.
(Pāli only)
-
56
यदेवya·de·va खोkho ते,te नन्द,nan·da अनुपादायa·nu·pā·dā·ya आसवेहिā·sa·ve·hi चित्तंcit·taṃ विमुत्तं,vi·mut·taṃ अथाहंa·thā·haṃ मुत्तोmut·to एतस्माe·tas·mā पटिस्सवा”ति।pa·ṭis·sa·vā
Yadeva kho te, nanda, anupādāya āsavehi cittaṁ vimuttaṁ, athāhaṁ mutto etasmā paṭissavā”ti.
As soon as your mind was freed from defilements by not grasping, I was released from that promise.”
-
57
अथa·tha खोkho भगवाbha·ga·vā एतमत्थंe·ta·mat·thaṃ विदित्वाvi·dit·vā तायंtā·yaṃ वेलायंve·lā·yaṃ इमंi·maṃ उदानंu·dā·naṃ उदानेसि:u·dā·ne·si
Atha kho bhagavā etamatthaṁ viditvā tāyaṁ velāyaṁ imaṁ udānaṁ udānesi:
Then, understanding this matter, on that occasion the Buddha expressed this heartfelt sentiment:
- 58
-
59
मद्दितोmad·di·to कामकण्डको;kā·ma·kaṇ·ḍa·ko
Maddito kāmakaṇḍako;
- 60
- 61
-
62
दुतियं।du·ti·yaṃ
Dutiyaṁ.
(Pāli only)
Sources. Sanskrit: Satyavedaḥ, the New Testament in Sanskrit (Calcutta Baptist Missionaries, 1851; J. Wenger’s revision of W. Carey’s version). Digital text © 2018 SanskritBible.in, via eBible.org, licensed CC BY-SA 4.0; changed here: arranged by verse and every word linked to the dictionary (links made automatically). Old Testament Sanskrit: the Old Testament in Sanskrit, Calcutta Baptist Mission Press, 1848–1852 (public domain), read by OCR from the Internet Archive scans of the Boston University School of Theology copy; unproofread, with machine clean-up only. Pāli Canon: Mahāsaṅgīti Tipiṭaka Buddhavasse 2500 (based on the Vipassana Research Institute’s Chaṭṭha Saṅgāyana edition), from SuttaCentral bilara-data, CC0; Devanagari and pronunciation made automatically from the Roman text. Pāli English: Bhikkhu Sujato (suttas) and Bhikkhu Brahmali (Vinaya), SuttaCentral, CC0. Pāli word meanings: the Pali Text Society’s Pali-English Dictionary (Rhys Davids & Stede), corrected reprint © The Pali Text Society, CC BY-NC 3.0, digital text from BuddhaDust; word matching automatic. English: King James Version (1769), public domain; words the translators added are in italics. Word meanings and pronunciations: Monier-Williams, Sanskrit–English Dictionary (1872), via this site’s Sanskrit dictionary (CC BY-SA 4.0); English↔Sanskrit word matches made automatically and may need checking.