Klryz

Scripture · Sanskrit Bible with the King James Version · the Pāli Canon

Heartfelt Sayings 23 उदान 23

Chapter: 1234567891011121314151617181920212223242526272829303132333435363738394041424344454647484950515253545556575859606162636465666768697071727374757677787980

Yasojasutta

Pāli in Devanagari; under each word its Roman pronunciation, syllable by syllable (ṃ = nasal hum). Tap a Pāli word for its meaning (PTS Pāli-English Dictionary); tap again to open it in the Pāli dictionary.

Verse: 12345678910111213141516171819202122232425262728293031323334353637383940414243444546474849505152535455565758596061626364656667686970717273747576 · Hide pronunciation

  1. 1

    उदानu·dā·na 3।3

    Udāna 3.3

    Heartfelt Sayings 3.3

  2. 2

    यसोजसुत्तya·so·ja·sut·ta

    Yasojasutta

    With Yasoja

  3. 3

    एवंe·vaṃ मेme सुतं—su·taṃ

    Evaṁ me sutaṁ—

    So I have heard.

  4. 4

    एकंe·kaṃ समयंsa·ma·yaṃ भगवाbha·ga·vā सावत्थियंsā·vat·thi·yaṃ विहरतिvi·ha·ra·ti जेतवनेje·ta·va·ne अनाथपिण्डिकस्सa·nā·tha·piṇ·ḍi·kas·sa आरामे।ā·rā·me

    ekaṁ samayaṁ bhagavā sāvatthiyaṁ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme.

    At one time the Buddha was staying near Sāvatthī in Jeta’s Grove, Anāthapiṇḍika’s monastery.

  5. 5

    तेनte·na खोkho पनpa·na समयेनsa·ma·ye·na यसोजप्पमुखानिya·so·jap·pa·mu·khā·ni पञ्चमत्तानिpañ·ca·mat·tā·ni भिक्खुसतानिbhik·khu·sa·tā·ni सावत्थिंsā·vat·thiṃ अनुप्पत्तानिa·nup·pat·tā·ni होन्तिhon·ti भगवन्तंbha·ga·van·taṃ दस्सनाय।das·sa·nā·ya

    Tena kho pana samayena yasojappamukhāni pañcamattāni bhikkhusatāni sāvatthiṁ anuppattāni honti bhagavantaṁ dassanāya.

    Now at that time five hundred mendicants headed by Yasoja arrived at Sāvatthī to see the Buddha.

  6. 6

    तेधte·dha खोkho आगन्तुकाā·gan·tu·kā भिक्खूbhik·khū नेवासिकेहिne·vā·si·ke·hi भिक्खूहिbhik·khū·hi सद्धिंsad·dhiṃ पटिसम्मोदमानाpa·ṭi·sam·mo·da·mā·nā सेनासनानिse·nā·sa·nā·ni पञ्ञापयमानाpañ·ñā·pa·ya·mā·nā पत्तचीवरानिpat·ta·cī·va·rā·ni पटिसामयमानाpa·ṭi·sā·ma·ya·mā·nā उच्चासद्दाuc·cā·sad·dā महासद्दाma·hā·sad·dā अहेसुं।a·he·suṃ

    Tedha kho āgantukā bhikkhū nevāsikehi bhikkhūhi saddhiṁ paṭisammodamānā senāsanāni paññāpayamānā pattacīvarāni paṭisāmayamānā uccāsaddā mahāsaddā ahesuṁ.

    At that, those visiting mendicants, while exchanging pleasantries with the resident mendicants, preparing their lodgings, and putting away their bowls and robes, made a colossal racket.

  7. 7

    अथa·tha खोkho भगवाbha·ga·vā आयस्मन्तंā·yas·man·taṃ आनन्दंā·nan·daṃ आमन्तेसि:ā·man·te·si

    Atha kho bhagavā āyasmantaṁ ānandaṁ āmantesi:

    Then the Buddha said to Venerable Ānanda,

  8. 8

    “केke पनेते,pa·ne·te आनन्द,ā·nan·da उच्चासद्दाuc·cā·sad·dā महासद्दाma·hā·sad·dā केवट्टाke·vaṭ·ṭā मञ्ञेmañ·ñe मच्छविलोपे”ति?mac·cha·vi·lo·pe

    “ke panete, ānanda, uccāsaddā mahāsaddā kevaṭṭā maññe macchavilope”ti?

    “Ānanda, who’s making that colossal racket? You’d think it was fishermen hauling in a catch!”

  9. 9

    “एतानि,e·tā·ni भन्ते,bhan·te यसोजप्पमुखानिya·so·jap·pa·mu·khā·ni पञ्चमत्तानिpañ·ca·mat·tā·ni भिक्खुसतानिbhik·khu·sa·tā·ni सावत्थिंsā·vat·thiṃ अनुप्पत्तानिa·nup·pat·tā·ni भगवन्तंbha·ga·van·taṃ दस्सनाय।das·sa·nā·ya

    “Etāni, bhante, yasojappamukhāni pañcamattāni bhikkhusatāni sāvatthiṁ anuppattāni bhagavantaṁ dassanāya.

    “Sir, those five hundred mendicants headed by Yasoja have arrived at Sāvatthī to see the Buddha.

  10. 10

    तेतेte·te आगन्तुकाā·gan·tu·kā भिक्खूbhik·khū नेवासिकेहिne·vā·si·ke·hi भिक्खूहिbhik·khū·hi सद्धिंsad·dhiṃ पटिसम्मोदमानाpa·ṭi·sam·mo·da·mā·nā सेनासनानिse·nā·sa·nā·ni पञ्ञापयमानाpañ·ñā·pa·ya·mā·nā पत्तचीवरानिpat·ta·cī·va·rā·ni पटिसामयमानाpa·ṭi·sā·ma·ya·mā·nā उच्चासद्दाuc·cā·sad·dā महासद्दा”ति।ma·hā·sad·dā

    Tete āgantukā bhikkhū nevāsikehi bhikkhūhi saddhiṁ paṭisammodamānā senāsanāni paññāpayamānā pattacīvarāni paṭisāmayamānā uccāsaddā mahāsaddā”ti.

    It’s those visiting mendicants who, while exchanging pleasantries with the resident mendicants, preparing their lodgings, and putting away their bowls and robes, made a colossal racket.”

  11. 11

    “तेनहानन्द,te·na·hā·nan·da ममma·ma वचनेनva·ca·ne·na तेte भिक्खूbhik·khū आमन्तेहि:ā·man·te·hi

    “Tenahānanda, mama vacanena te bhikkhū āmantehi:

    “Well then, Ānanda, in my name tell those mendicants that

  12. 12

    ‘सत्थाsat·thā आयस्मन्तेā·yas·man·te आमन्तेती’”ति।ā·man·te·tī

    ‘satthā āyasmante āmantetī’”ti.

    the Teacher summons them.”

  13. 13

    “एवं,e·vaṃ भन्ते”तिbhan·te खोkho आयस्माā·yas·mā आनन्दोā·nan·do भगवतोbha·ga·va·to पटिस्सुत्वाpa·ṭis·sut·vā येनye·na तेte भिक्खूbhik·khū तेनुपसङ्कमि;te·nu·pa·saṅ·ka·mi उपसङ्कमित्वाu·pa·saṅ·ka·mit·vā तेte भिक्खूbhik·khū एतदवोच:e·ta·da·vo·ca

    “Evaṁ, bhante”ti kho āyasmā ānando bhagavato paṭissutvā yena te bhikkhū tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā te bhikkhū etadavoca:

    “Yes, sir,” Ānanda replied. He went to those mendicants and said,

  14. 14

    “सत्थाsat·thā आयस्मन्तेā·yas·man·te आमन्तेती”ति।ā·man·te·tī

    “satthā āyasmante āmantetī”ti.

    “Venerables, the Teacher summons you.”

  15. 15

    “एवमावुसो”तिe·va·mā·vu·so खोkho तेte भिक्खूbhik·khū आयस्मतोā·yas·ma·to आनन्दस्सā·nan·das·sa पटिस्सुत्वाpa·ṭis·sut·vā येनye·na भगवाbha·ga·vā तेनुपसङ्कमिंसु;te·nu·pa·saṅ·ka·miṃ·su उपसङ्कमित्वाu·pa·saṅ·ka·mit·vā भगवन्तंbha·ga·van·taṃ अभिवादेत्वाa·bhi·vā·det·vā एकमन्तंe·ka·man·taṃ निसीदिंसु।ni·sī·diṃ·su एकमन्तंe·ka·man·taṃ निसिन्नेni·sin·ne खोkho तेte भिक्खूbhik·khū भगवाbha·ga·vā एतदवोच:e·ta·da·vo·ca

    “Evamāvuso”ti kho te bhikkhū āyasmato ānandassa paṭissutvā yena bhagavā tenupasaṅkamiṁsu; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdiṁsu. Ekamantaṁ nisinne kho te bhikkhū bhagavā etadavoca:

    “Yes, reverend,” replied those mendicants. Then they rose from their seats and went to the Buddha, bowed, and sat down to one side. The Buddha said to them,

  16. 16

    “किंkiṃ नुnu तुम्हे,tum·he भिक्खवे,bhik·kha·ve उच्चासद्दाuc·cā·sad·dā महासद्दा,ma·hā·sad·dā केवट्टाke·vaṭ·ṭā मञ्ञेmañ·ñe मच्छविलोपे”ति?mac·cha·vi·lo·pe

    “Kiṁ nu tumhe, bhikkhave, uccāsaddā mahāsaddā, kevaṭṭā maññe macchavilope”ti?

    “Mendicants, what’s with that colossal racket? You’d think it was fishermen hauling in a catch!”

  17. 17

    एवंe·vaṃ वुत्ते,vut·te आयस्माā·yas·mā यसोजोya·so·jo भगवन्तंbha·ga·van·taṃ एतदवोच:e·ta·da·vo·ca

    Evaṁ vutte, āyasmā yasojo bhagavantaṁ etadavoca:

    When he said this, Venerable Yasoja said to the Buddha,

  18. 18

    “इमानि,i·mā·ni भन्ते,bhan·te पञ्चमत्तानिpañ·ca·mat·tā·ni भिक्खुसतानिbhik·khu·sa·tā·ni सावत्थिंsā·vat·thiṃ अनुप्पत्तानिa·nup·pat·tā·ni भगवन्तंbha·ga·van·taṃ दस्सनाय।das·sa·nā·ya

    “imāni, bhante, pañcamattāni bhikkhusatāni sāvatthiṁ anuppattāni bhagavantaṁ dassanāya.

    “Sir, these five hundred mendicants have arrived at Sāvatthī to see the Buddha.

  19. 19

    तेमेte·me आगन्तुकाā·gan·tu·kā भिक्खूbhik·khū नेवासिकेहिne·vā·si·ke·hi भिक्खूहिbhik·khū·hi सद्धिंsad·dhiṃ पटिसम्मोदमानाpa·ṭi·sam·mo·da·mā·nā सेनासनानिse·nā·sa·nā·ni पञ्ञापयमानाpañ·ñā·pa·ya·mā·nā पत्तचीवरानिpat·ta·cī·va·rā·ni पटिसामयमानाpa·ṭi·sā·ma·ya·mā·nā उच्चासद्दाuc·cā·sad·dā महासद्दा”ति।ma·hā·sad·dā

    Teme āgantukā bhikkhū nevāsikehi bhikkhūhi saddhiṁ paṭisammodamānā senāsanāni paññāpayamānā pattacīvarāni paṭisāmayamānā uccāsaddā mahāsaddā”ti.

    It’s these visiting mendicants who, while exchanging pleasantries with the resident mendicants, preparing their lodgings, and putting away their bowls and robes, made a colossal racket.”

  20. 20

    “गच्छथ,gac·cha·tha भिक्खवे,bhik·kha·ve पणामेमिpa·ṇā·me·mi वो;vo नna वोvo ममma·ma सन्तिकेsan·ti·ke वत्थब्बन्”ति।vat·thab·ban

    “Gacchatha, bhikkhave, paṇāmemi vo; na vo mama santike vatthabban”ti.

    “Go away, mendicants, I dismiss you. You are not to stay in my presence.”

  21. 21

    “एवं,e·vaṃ भन्ते”तिbhan·te खोkho तेte भिक्खूbhik·khū भगवतोbha·ga·va·to पटिस्सुत्वाpa·ṭis·sut·vā उट्ठायासनाuṭ·ṭhā·yā·sa·nā भगवन्तंbha·ga·van·taṃ अभिवादेत्वाa·bhi·vā·det·vā पदक्खिणंpa·dak·khi·ṇaṃ कत्वाkat·vā सेनासनंse·nā·sa·naṃ संसामेत्वाsaṃ·sā·met·vā पत्तचीवरमादायpat·ta·cī·va·ra·mā·dā·ya येनye·na वज्जीvaj·jī तेनte·na चारिकंcā·ri·kaṃ पक्कमिंसु।pak·ka·miṃ·su

    “Evaṁ, bhante”ti kho te bhikkhū bhagavato paṭissutvā uṭṭhāyāsanā bhagavantaṁ abhivādetvā padakkhiṇaṁ katvā senāsanaṁ saṁsāmetvā pattacīvaramādāya yena vajjī tena cārikaṁ pakkamiṁsu.

    “Yes, sir,” replied those mendicants. They got up from their seats, bowed and respectfully circled the Buddha, keeping him on their right. They set their lodgings in order and left, taking their bowls and robes.

  22. 22

    वज्जीसुvaj·jī·su अनुपुब्बेनa·nu·pub·be·na चारिकंcā·ri·kaṃ चरमानाca·ra·mā·nā येनye·na वग्गुमुदाvag·gu·mu·dā नदीna·dī तेनुपसङ्कमिंसु;te·nu·pa·saṅ·ka·miṃ·su उपसङ्कमित्वाu·pa·saṅ·ka·mit·vā वग्गुमुदायvag·gu·mu·dā·ya नदियाna·di·yā तीरेtī·re पण्णकुटियोpaṇ·ṇa·ku·ṭi·yo करित्वाka·rit·vā वस्संvas·saṃ उपगच्छिंसु।u·pa·gac·chiṃ·su

    Vajjīsu anupubbena cārikaṁ caramānā yena vaggumudā nadī tenupasaṅkamiṁsu; upasaṅkamitvā vaggumudāya nadiyā tīre paṇṇakuṭiyo karitvā vassaṁ upagacchiṁsu.

    Traveling stage by stage in the land of the Vajjis, they arrived at the Vaggumudā River. They built leaf huts near the riverbank and there they entered the rainy season.

  23. 23

    अथa·tha खोkho आयस्माā·yas·mā यसोजोya·so·jo वस्सूपगतोvas·sū·pa·ga·to भिक्खूbhik·khū आमन्तेसि:ā·man·te·si

    Atha kho āyasmā yasojo vassūpagato bhikkhū āmantesi:

    Then Venerable Yasoja, having entered the rainy season, addressed the mendicants:

  24. 24

    “भगवताbha·ga·va·tā मयं,ma·yaṃ आवुसो,ā·vu·so पणामिताpa·ṇā·mi·tā अत्थकामेनat·tha·kā·me·na हितेसिना,hi·te·si·nā अनुकम्पकेनa·nu·kam·pa·ke·na अनुकम्पंa·nu·kam·paṃ उपादाय।u·pā·dā·ya

    “bhagavatā mayaṁ, āvuso, paṇāmitā atthakāmena hitesinā, anukampakena anukampaṁ upādāya.

    “Out of sympathy, reverends, the Buddha dismissed us, wanting what’s best for us.

  25. 25

    हन्दhan·da मयं,ma·yaṃ आवुसो,ā·vu·so तथाta·thā विहारंvi·hā·raṃ कप्पेमkap·pe·ma यथाya·thā नोno विहरतंvi·ha·ra·taṃ भगवाbha·ga·vā अत्तमनोat·ta·ma·no अस्सा”ति।as·sā

    Handa mayaṁ, āvuso, tathā vihāraṁ kappema yathā no viharataṁ bhagavā attamano assā”ti.

    Come, let us live in such a way that the Buddha would be pleased with us.”

  26. 26

    “एवमावुसो”तिe·va·mā·vu·so खोkho तेte भिक्खूbhik·khū आयस्मतोā·yas·ma·to यसोजस्सya·so·jas·sa पच्चस्सोसुं।pac·cas·so·suṃ

    “Evamāvuso”ti kho te bhikkhū āyasmato yasojassa paccassosuṁ.

    “Yes, reverend,” they replied.

  27. 27

    अथa·tha खोkho तेte भिक्खूbhik·khū वूपकट्ठाvū·pa·kaṭ·ṭhā अप्पमत्ताap·pa·mat·tā आतापिनोā·tā·pi·no पहितत्ताpa·hi·tat·tā विहरन्ताvi·ha·ran·tā तेनेवन्तरवस्सेनte·ne·van·ta·ra·vas·se·na सब्बेवsab·be·va तिस्सोtis·so विज्जाvij·jā सच्छाकंसु।sac·chā·kaṃ·su

    Atha kho te bhikkhū vūpakaṭṭhā appamattā ātāpino pahitattā viharantā tenevantaravassena sabbeva tisso vijjā sacchākaṁsu.

    Then those mendicants, living alone, withdrawn, diligent, keen, and resolute, all realized the three knowledges in that same rainy season.

  28. 28

    अथa·tha खोkho भगवाbha·ga·vā सावत्थियंsā·vat·thi·yaṃ यथाभिरन्तंya·thā·bhi·ran·taṃ विहरित्वाvi·ha·rit·vā येनye·na वेसालीve·sā·lī तेनte·na चारिकंcā·ri·kaṃ पक्कामि।pak·kā·mi

    Atha kho bhagavā sāvatthiyaṁ yathābhirantaṁ viharitvā yena vesālī tena cārikaṁ pakkāmi.

    When the Buddha had stayed in Sāvatthī as long as he pleased, he set out for Vesālī.

  29. 29

    अनुपुब्बेनa·nu·pub·be·na चारिकंcā·ri·kaṃ चरमानोca·ra·mā·no येनye·na वेसालीve·sā·lī तदवसरि।ta·da·va·sa·ri

    Anupubbena cārikaṁ caramāno yena vesālī tadavasari.

    Traveling stage by stage, he arrived at Vesālī,

  30. 30

    तत्रtat·ra सुदंsu·daṃ भगवाbha·ga·vā वेसालियंve·sā·li·yaṃ विहरतिvi·ha·ra·ti महावनेma·hā·va·ne कूटागारसालायं।kū·ṭā·gā·ra·sā·lā·yaṃ

    Tatra sudaṁ bhagavā vesāliyaṁ viharati mahāvane kūṭāgārasālāyaṁ.

    where he stayed in the hall with the peaked roof.

  31. 31

    अथa·tha खोkho भगवाbha·ga·vā वग्गुमुदातीरियानंvag·gu·mu·dā·tī·ri·yā·naṃ भिक्खूनंbhik·khū·naṃ चेतसाce·ta·sā चेतोce·to परिच्चpa·ric·ca मनसिma·na·si करित्वाka·rit·vā आयस्मन्तंā·yas·man·taṃ आनन्दंā·nan·daṃ आमन्तेसि:ā·man·te·si

    Atha kho bhagavā vaggumudātīriyānaṁ bhikkhūnaṁ cetasā ceto paricca manasi karitvā āyasmantaṁ ānandaṁ āmantesi:

    Then, having applied his mind to comprehending the minds of the mendicants staying on the bank of the Vaggumudā River, the Buddha said to Venerable Ānanda,

  32. 32

    “आलोकजाताā·lo·ka·jā·tā वियvi·ya मे,me आनन्द,ā·nan·da एसाe·sā दिसा,di·sā ओभासजाताo·bhā·sa·jā·tā वियvi·ya मे,me आनन्द,ā·nan·da एसाe·sā दिसा;di·sā

    “ālokajātā viya me, ānanda, esā disā, obhāsajātā viya me, ānanda, esā disā;

    “A light, it appears to me, has arisen in this quarter, Ānanda; a brightness has arisen.

  33. 33

    यस्संyas·saṃ दिसायंdi·sā·yaṃ वग्गुमुदातीरियाvag·gu·mu·dā·tī·ri·yā भिक्खूbhik·khū विहरन्तिvi·ha·ran·ti गन्तुंgan·tuṃ अप्पटिकूलासिap·pa·ṭi·kū·lā·si मेme मनसिma·na·si कातुं।kā·tuṃ

    yassaṁ disāyaṁ vaggumudātīriyā bhikkhū viharanti gantuṁ appaṭikūlāsi me manasi kātuṁ.

    I’m not put off at the thought of going to where the mendicants are staying on the bank of the Vaggumudā River.

  34. 34

    पहिणेय्यासिpa·hi·ṇey·yā·si त्वं,tvaṃ आनन्द,ā·nan·da वग्गुमुदातीरियानंvag·gu·mu·dā·tī·ri·yā·naṃ भिक्खूनंbhik·khū·naṃ सन्तिकेsan·ti·ke दूतं:dū·taṃ

    Pahiṇeyyāsi tvaṁ, ānanda, vaggumudātīriyānaṁ bhikkhūnaṁ santike dūtaṁ:

    Send a message to those mendicants:

  35. 35

    ‘सत्थाsat·thā आयस्मन्तेā·yas·man·te आमन्तेति,ā·man·te·ti सत्थाsat·thā आयस्मन्तानंā·yas·man·tā·naṃ दस्सनकामो’”ति।das·sa·na·kā·mo

    ‘satthā āyasmante āmanteti, satthā āyasmantānaṁ dassanakāmo’”ti.

    ‘Venerables, the Teacher summons you. He wants to see you.’”

  36. 36

    “एवं,e·vaṃ भन्ते”तिbhan·te खोkho आयस्माā·yas·mā आनन्दोā·nan·do भगवतोbha·ga·va·to पटिस्सुत्वाpa·ṭis·sut·vā येनye·na अञ्ञतरोañ·ña·ta·ro भिक्खुbhik·khu तेनुपसङ्कमि;te·nu·pa·saṅ·ka·mi उपसङ्कमित्वाu·pa·saṅ·ka·mit·vā तंtaṃ भिक्खुंbhik·khuṃ एतदवोच:e·ta·da·vo·ca

    “Evaṁ, bhante”ti kho āyasmā ānando bhagavato paṭissutvā yena aññataro bhikkhu tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā taṁ bhikkhuṁ etadavoca:

    “Yes, sir,” Ānanda replied. He went to one of the mendicants and said,

  37. 37

    “एहिe·hi त्वं,tvaṃ आवुसो,ā·vu·so येनye·na वग्गुमुदातीरियाvag·gu·mu·dā·tī·ri·yā भिक्खूbhik·khū तेनुपसङ्कम;te·nu·pa·saṅ·ka·ma उपसङ्कमित्वाu·pa·saṅ·ka·mit·vā वग्गुमुदातीरियेvag·gu·mu·dā·tī·ri·ye भिक्खूbhik·khū एवंe·vaṃ वदेहि:va·de·hi

    “ehi tvaṁ, āvuso, yena vaggumudātīriyā bhikkhū tenupasaṅkama; upasaṅkamitvā vaggumudātīriye bhikkhū evaṁ vadehi:

    “Please, Reverend, go to the mendicants staying on the bank of the Vaggumudā River and say to them,

  38. 38

    ‘सत्थाsat·thā आयस्मन्तेā·yas·man·te आमन्तेति,ā·man·te·ti सत्थाsat·thā आयस्मन्तानंā·yas·man·tā·naṃ दस्सनकामो’”ति।das·sa·na·kā·mo

    ‘satthā āyasmante āmanteti, satthā āyasmantānaṁ dassanakāmo’”ti.

    ‘Venerables, the Teacher summons you. He wants to see you.’”

  39. 39

    “एवमावुसो”तिe·va·mā·vu·so खोkho सोso भिक्खुbhik·khu आयस्मतोā·yas·ma·to आनन्दस्सā·nan·das·sa पटिस्सुत्वा—pa·ṭis·sut·vā

    “Evamāvuso”ti kho so bhikkhu āyasmato ānandassa paṭissutvā—

    “Yes, reverend,” replied that mendicant.

  40. 40

    सेय्यथापिsey·ya·thā·pi नामnā·ma बलवाba·la·vā पुरिसोpu·ri·so समिञ्जितंsa·miñ·ji·taṃ वाvā बाहंbā·haṃ पसारेय्य,pa·sā·rey·ya पसारितंpa·sā·ri·taṃ वाvā बाहंbā·haṃ समिञ्जेय्य;sa·miñ·jey·ya एवमेवं—महावनेe·va·me·vaṃ कूटागारसालायंkū·ṭā·gā·ra·sā·lā·yaṃ अन्तरहितोan·ta·ra·hi·to वग्गुमुदायvag·gu·mu·dā·ya नदियाna·di·yā तीरेtī·re तेसंte·saṃ भिक्खूनंbhik·khū·naṃ पुरतोpu·ra·to पातुरहोसि।pā·tu·ra·ho·si

    seyyathāpi nāma balavā puriso samiñjitaṁ vā bāhaṁ pasāreyya, pasāritaṁ vā bāhaṁ samiñjeyya; evamevaṁ—mahāvane kūṭāgārasālāyaṁ antarahito vaggumudāya nadiyā tīre tesaṁ bhikkhūnaṁ purato pāturahosi.

    Then, as easily as a strong person would extend or contract their arm, he vanished from the Great Wood, in the hall with the peaked roof, and reappeared in front of those mendicants on the bank of the Vaggumudā River.

  41. 41

    अथa·tha खोkho सोso भिक्खुbhik·khu वग्गुमुदातीरियेvag·gu·mu·dā·tī·ri·ye भिक्खूbhik·khū एतदवोच:e·ta·da·vo·ca

    Atha kho so bhikkhu vaggumudātīriye bhikkhū etadavoca:

    Then he said to those mendicants,

  42. 42

    “सत्थाsat·thā आयस्मन्तेā·yas·man·te आमन्तेति,ā·man·te·ti सत्थाsat·thā आयस्मन्तानंā·yas·man·tā·naṃ दस्सनकामो”ति।das·sa·na·kā·mo

    “satthā āyasmante āmanteti, satthā āyasmantānaṁ dassanakāmo”ti.

    “Venerables, the Teacher summons you. He wants to see you.”

  43. 43

    “एवमावुसो”तिe·va·mā·vu·so खोkho तेte भिक्खूbhik·khū तस्सtas·sa भिक्खुनोbhik·khu·no पटिस्सुत्वाpa·ṭis·sut·vā सेनासनंse·nā·sa·naṃ संसामेत्वाsaṃ·sā·met·vā पत्तचीवरमादाय—pat·ta·cī·va·ra·mā·dā·ya

    “Evamāvuso”ti kho te bhikkhū tassa bhikkhuno paṭissutvā senāsanaṁ saṁsāmetvā pattacīvaramādāya—

    “Yes, reverend,” replied those mendicants. They set their lodgings in order and took their bowls and robes.

  44. 44

    सेय्यथापिsey·ya·thā·pi नामnā·ma बलवाba·la·vā पुरिसोpu·ri·so समिञ्जितंsa·miñ·ji·taṃ वाvā बाहंbā·haṃ पसारेय्य,pa·sā·rey·ya पसारितंpa·sā·ri·taṃ वाvā बाहंbā·haṃ समिञ्जेय्य;sa·miñ·jey·ya एवमेवं—वग्गुमुदायe·va·me·vaṃ नदियाna·di·yā तीरेtī·re अन्तरहिताan·ta·ra·hi·tā महावनेma·hā·va·ne कूटागारसालायंkū·ṭā·gā·ra·sā·lā·yaṃ भगवतोbha·ga·va·to सम्मुखेsam·mu·khe पातुरहेसुं।pā·tu·ra·he·suṃ

    seyyathāpi nāma balavā puriso samiñjitaṁ vā bāhaṁ pasāreyya, pasāritaṁ vā bāhaṁ samiñjeyya; evamevaṁ—vaggumudāya nadiyā tīre antarahitā mahāvane kūṭāgārasālāyaṁ bhagavato sammukhe pāturahesuṁ.

    Then, as easily as a strong person would extend or contract their arm, they vanished from the bank of the Vaggumudā River, and reappeared in the presence of the Buddha in the Great Wood, in the hall with the peaked roof.

  45. 45

    तेनte·na खोkho पनpa·na समयेनsa·ma·ye·na भगवाbha·ga·vā आनेञ्जेनā·neñ·je·na समाधिनाsa·mā·dhi·nā निसिन्नोni·sin·no होति।ho·ti

    Tena kho pana samayena bhagavā āneñjena samādhinā nisinno hoti.

    But at that time the Buddha was sitting immersed in imperturbable meditation.

  46. 46

    अथa·tha खोkho तेसंte·saṃ भिक्खूनंbhik·khū·naṃ एतदहोसि:e·ta·da·ho·si

    Atha kho tesaṁ bhikkhūnaṁ etadahosi:

    Then those mendicants thought,

  47. 47

    “कतमेनka·ta·me·na नुnu खोkho भगवाbha·ga·vā विहारेनvi·hā·re·na एतरहिe·ta·ra·hi विहरती”ति?vi·ha·ra·tī

    “katamena nu kho bhagavā vihārena etarahi viharatī”ti?

    “What kind of meditation is the Buddha practicing right now?”

  48. 48

    अथa·tha खोkho तेसंte·saṃ भिक्खूनंbhik·khū·naṃ एतदहोसि:e·ta·da·ho·si

    Atha kho tesaṁ bhikkhūnaṁ etadahosi:

    They thought,

  49. 49

    “आनेञ्जेनā·neñ·je·na खोkho भगवाbha·ga·vā विहारेनvi·hā·re·na एतरहिe·ta·ra·hi विहरती”ति।vi·ha·ra·tī

    “āneñjena kho bhagavā vihārena etarahi viharatī”ti.

    “He is practicing the imperturbable meditation.”

  50. 50

    सब्बेवsab·be·va आनेञ्जसमाधिनाā·neñ·ja·sa·mā·dhi·nā निसीदिंसु।ni·sī·diṃ·su

    Sabbeva āneñjasamādhinā nisīdiṁsu.

    They all sat in imperturbable meditation.

  51. 51

    अथa·tha खोkho आयस्माā·yas·mā आनन्दोā·nan·do अभिक्कन्तायa·bhik·kan·tā·ya रत्तिया,rat·ti·yā निक्खन्तेnik·khan·te पठमेpa·ṭha·me यामे,yā·me उट्ठायासनाuṭ·ṭhā·yā·sa·nā एकंसंe·kaṃ·saṃ उत्तरासङ्गंut·ta·rā·saṅ·gaṃ करित्वाka·rit·vā येनye·na भगवाbha·ga·vā तेनञ्जलिंte·nañ·ja·liṃ पणामेत्वाpa·ṇā·met·vā भगवन्तंbha·ga·van·taṃ एतदवोच:e·ta·da·vo·ca

    Atha kho āyasmā ānando abhikkantāya rattiyā, nikkhante paṭhame yāme, uṭṭhāyāsanā ekaṁsaṁ uttarāsaṅgaṁ karitvā yena bhagavā tenañjaliṁ paṇāmetvā bhagavantaṁ etadavoca:

    And then, as the night was getting late, in the first watch of the night, Venerable Ānanda rose from his seat, arranged his robe over one shoulder, raised his cupped palms toward the Buddha and said,

  52. 52

    “अभिक्कन्ता,a·bhik·kan·tā भन्ते,bhan·te रत्ति;rat·ti निक्खन्तोnik·khan·to पठमोpa·ṭha·mo यामो;yā·mo चिरनिसिन्नाci·ra·ni·sin·nā आगन्तुकाā·gan·tu·kā भिक्खू;bhik·khū

    “abhikkantā, bhante, ratti; nikkhanto paṭhamo yāmo; ciranisinnā āgantukā bhikkhū;

    “Sir, the night is getting late. It is the first watch of the night, and the visiting mendicants have been sitting long.

  53. 53

    पटिसम्मोदतु,pa·ṭi·sam·mo·da·tu भन्ते,bhan·te भगवाbha·ga·vā आगन्तुकेहिā·gan·tu·ke·hi भिक्खूही”ति।bhik·khū·hī

    paṭisammodatu, bhante, bhagavā āgantukehi bhikkhūhī”ti.

    Sir, please greet the visiting mendicants.”

  54. 54

    एवंe·vaṃ वुत्ते,vut·te भगवाbha·ga·vā तुण्हीtuṇ·hī अहोसि।a·ho·si

    Evaṁ vutte, bhagavā tuṇhī ahosi.

    But the Buddha kept silent.

  55. 55

    दुतियम्पिdu·ti·yam·pi खोkho आयस्माā·yas·mā आनन्दोā·nan·do अभिक्कन्तायa·bhik·kan·tā·ya रत्तिया,rat·ti·yā निक्खन्तेnik·khan·te मज्झिमेmaj·jhi·me यामे,yā·me उट्ठायासनाuṭ·ṭhā·yā·sa·nā एकंसंe·kaṃ·saṃ उत्तरासङ्गंut·ta·rā·saṅ·gaṃ करित्वाka·rit·vā येनye·na भगवाbha·ga·vā तेनञ्जलिंte·nañ·ja·liṃ पणामेत्वाpa·ṇā·met·vā भगवन्तंbha·ga·van·taṃ एतदवोच:e·ta·da·vo·ca

    Dutiyampi kho āyasmā ānando abhikkantāya rattiyā, nikkhante majjhime yāme, uṭṭhāyāsanā ekaṁsaṁ uttarāsaṅgaṁ karitvā yena bhagavā tenañjaliṁ paṇāmetvā bhagavantaṁ etadavoca:

    For a second time, as the night was getting late, in the middle watch of the night, Ānanda rose from his seat, arranged his robe over one shoulder, raised his cupped palms toward the Buddha and said,

  56. 56
  57. 57

    निक्खन्तोnik·khan·to मज्झिमोmaj·jhi·mo यामो;yā·mo

    nikkhanto majjhimo yāmo;

    (Pāli only)

  58. 58

    चिरनिसिन्नाci·ra·ni·sin·nā आगन्तुकाā·gan·tu·kā भिक्खू;bhik·khū

    ciranisinnā āgantukā bhikkhū;

    (Pāli only)

  59. 59

    पटिसम्मोदतु,pa·ṭi·sam·mo·da·tu भन्ते,bhan·te भगवाbha·ga·vā आगन्तुकेहिā·gan·tu·ke·hi भिक्खूही”ति।bhik·khū·hī

    paṭisammodatu, bhante, bhagavā āgantukehi bhikkhūhī”ti.

    Sir, please greet the visiting mendicants.”

  60. 60

    दुतियम्पिdu·ti·yam·pi खोkho भगवाbha·ga·vā तुण्हीtuṇ·hī अहोसि।a·ho·si

    Dutiyampi kho bhagavā tuṇhī ahosi.

    But for a second time the Buddha kept silent.

  61. 61

    ततियम्पिta·ti·yam·pi खोkho आयस्माā·yas·mā आनन्दोā·nan·do अभिक्कन्तायa·bhik·kan·tā·ya रत्तिया,rat·ti·yā निक्खन्तेnik·khan·te पच्छिमेpac·chi·me यामे,yā·me उद्धस्तेud·dhas·te अरुणे,a·ru·ṇe नन्दिमुखियाnan·di·mu·khi·yā रत्तियाrat·ti·yā उट्ठायासनाuṭ·ṭhā·yā·sa·nā एकंसंe·kaṃ·saṃ उत्तरासङ्गंut·ta·rā·saṅ·gaṃ करित्वाka·rit·vā येनye·na भगवाbha·ga·vā तेनञ्जलिंte·nañ·ja·liṃ पणामेत्वाpa·ṇā·met·vā भगवन्तंbha·ga·van·taṃ एतदवोच:e·ta·da·vo·ca

    Tatiyampi kho āyasmā ānando abhikkantāya rattiyā, nikkhante pacchime yāme, uddhaste aruṇe, nandimukhiyā rattiyā uṭṭhāyāsanā ekaṁsaṁ uttarāsaṅgaṁ karitvā yena bhagavā tenañjaliṁ paṇāmetvā bhagavantaṁ etadavoca:

    For a third time, as the night was getting late, in the last watch of the night, as dawn stirred, bringing joy to the night, Ānanda rose from his seat, arranged his robe over one shoulder, raised his cupped palms toward the Buddha and said,

  62. 62
  63. 63

    निक्खन्तोnik·khan·to पच्छिमोpac·chi·mo यामो;yā·mo

    nikkhanto pacchimo yāmo;

    (Pāli only)

  64. 64

    उद्धस्तोud·dhas·to अरुणो;a·ru·ṇo

    uddhasto aruṇo;

    (Pāli only)

  65. 65

    नन्दिमुखीnan·di·mu·khī रत्ति;rat·ti

    nandimukhī ratti;

    (Pāli only)

  66. 66

    चिरनिसिन्नाci·ra·ni·sin·nā आगन्तुकाā·gan·tu·kā भिक्खू;bhik·khū

    ciranisinnā āgantukā bhikkhū;

    (Pāli only)

  67. 67

    पटिसम्मोदतु,pa·ṭi·sam·mo·da·tu भन्ते,bhan·te भगवा,bha·ga·vā आगन्तुकेहिā·gan·tu·ke·hi भिक्खूही”ति।bhik·khū·hī

    paṭisammodatu, bhante, bhagavā, āgantukehi bhikkhūhī”ti.

    Sir, please greet the visiting mendicants.”

  68. 68

    अथa·tha खोkho भगवाbha·ga·vā तम्हाtam·hā समाधिम्हाsa·mā·dhim·hā वुट्ठहित्वाvuṭ·ṭha·hit·vā आयस्मन्तंā·yas·man·taṃ आनन्दंā·nan·daṃ आमन्तेसि:ā·man·te·si

    Atha kho bhagavā tamhā samādhimhā vuṭṭhahitvā āyasmantaṁ ānandaṁ āmantesi:

    Then the Buddha emerged from that immersion and addressed Ānanda,

  69. 69

    “सचेsa·ce खोkho त्वं,tvaṃ आनन्द,ā·nan·da जानेय्यासिjā·ney·yā·si एत्तकम्पिet·ta·kam·pi तेte नप्पटिभासेय्य।nap·pa·ṭi·bhā·sey·ya

    “sace kho tvaṁ, ānanda, jāneyyāsi ettakampi te nappaṭibhāseyya.

    “If you’d known, Ānanda, you wouldn’t have said so much.

  70. 70

    अहञ्च,a·hañ·ca आनन्द,ā·nan·da इमानिi·mā·ni चca पञ्चpañ·ca भिक्खुसतानिbhik·khu·sa·tā·ni सब्बेवsab·be·va आनेञ्जसमाधिनाā·neñ·ja·sa·mā·dhi·nā निसीदिम्हा”ति।ni·sī·dim·hā

    Ahañca, ānanda, imāni ca pañca bhikkhusatāni sabbeva āneñjasamādhinā nisīdimhā”ti.

    Both I and these five hundred mendicants have been sitting in imperturbable meditation.”

  71. 71

    अथa·tha खोkho भगवाbha·ga·vā एतमत्थंe·ta·mat·thaṃ विदित्वाvi·dit·vā तायंtā·yaṃ वेलायंve·lā·yaṃ इमंi·maṃ उदानंu·dā·naṃ उदानेसि:u·dā·ne·si

    Atha kho bhagavā etamatthaṁ viditvā tāyaṁ velāyaṁ imaṁ udānaṁ udānesi:

    Then, understanding this matter, on that occasion the Buddha expressed this heartfelt sentiment:

  72. 72

    “यस्सyas·sa जितोji·to कामकण्डको,kā·ma·kaṇ·ḍa·ko

    “Yassa jito kāmakaṇḍako,

    “A mendicant who has beaten <j>the thorn of sensuality—

  73. 73

    अक्कोसोak·ko·so चca वधोva·dho चca बन्धनञ्च;ban·dha·nañ·ca

    Akkoso ca vadho ca bandhanañca;

    and abuse, killing, and caging—

  74. 74

    पब्बतोवpab·ba·to·va सोso ठितोṭhi·to अनेजो,a·ne·jo

    Pabbatova so ṭhito anejo,

    steady as a mountain, imperturbable,

  75. 75

    सुखदुक्खेसुsu·kha·duk·khe·su नna वेधतीve·dha·tī सsa भिक्खू”ति।bhik·khū

    Sukhadukkhesu na vedhatī sa bhikkhū”ti.

    trembles not at pleasure and pain.”

  76. 76

    ततियं।ta·ti·yaṃ

    Tatiyaṁ.

    (Pāli only)

Sources. Sanskrit: Satyavedaḥ, the New Testament in Sanskrit (Calcutta Baptist Missionaries, 1851; J. Wenger’s revision of W. Carey’s version). Digital text © 2018 SanskritBible.in, via eBible.org, licensed CC BY-SA 4.0; changed here: arranged by verse and every word linked to the dictionary (links made automatically). Old Testament Sanskrit: the Old Testament in Sanskrit, Calcutta Baptist Mission Press, 1848–1852 (public domain), read by OCR from the Internet Archive scans of the Boston University School of Theology copy; unproofread, with machine clean-up only. Pāli Canon: Mahāsaṅgīti Tipiṭaka Buddhavasse 2500 (based on the Vipassana Research Institute’s Chaṭṭha Saṅgāyana edition), from SuttaCentral bilara-data, CC0; Devanagari and pronunciation made automatically from the Roman text. Pāli English: Bhikkhu Sujato (suttas) and Bhikkhu Brahmali (Vinaya), SuttaCentral, CC0. Pāli word meanings: the Pali Text Society’s Pali-English Dictionary (Rhys Davids & Stede), corrected reprint © The Pali Text Society, CC BY-NC 3.0, digital text from BuddhaDust; word matching automatic. English: King James Version (1769), public domain; words the translators added are in italics. Word meanings and pronunciations: Monier-Williams, Sanskrit–English Dictionary (1872), via this site’s Sanskrit dictionary (CC BY-SA 4.0); English↔Sanskrit word matches made automatically and may need checking.