Scripture · Sanskrit Bible with the King James Version · the Pāli Canon
Questions of King Milinda 2 मिलिन्दपञ्ह 2
Chapter: 123456789101112131415161718192021222324252627282930313233343536373839404142434445464748495051525354555657585960616263646566676869707172737475767778798081828384858687888990919293949596979899100101102103104105106107108109110111112113114115116117118119120121122123124125126127128129130131132133134135136137138139140141142143144145146147148149150151152153154155156157158159160161162163164165166167168169170171172173174175176177178179180181182183184185186187188189190191192193194195196197198199200201202203204205206207208209210211212213214215216217218219220221222223224225226227228229230231232233234235236237238239240241242243244245246247248
2. Pubbayogādi
Pāli in Devanagari; under each word its Roman pronunciation, syllable by syllable (ṃ = nasal hum). Tap a Pāli word for its meaning (PTS Pāli-English Dictionary); tap again to open it in the Pāli dictionary. There is no free English translation of this book, so it is shown in Pāli only.
Verse: 123456789101112131415161718192021222324252627282930313233343536373839404142434445464748495051525354555657585960616263646566676869707172737475767778798081828384858687888990919293949596979899100101102103104105106107108109110111112113114115116117118119120121122123124125126127128129130131132133134135136137138139140141142143144145146147148149150151152153154155156157158159160161162163164165166167168169170171172173174175176177178179180181182183184185186187188189190191192193194195196197198199200201202203204205206207208209210211212213214215216217218219220221222223224225226227228229230231232233234235236237238239240241242243244245246247248249250251252253254255256257258259260261262263264265266267268269270271272273274275276277278279280281282283284285286287288289290291292293294295296297298299300301302303304305306307308309310311312313314315316317318319320321322323324325326327328329330331332333334335336337 · Hide pronunciation
-
1
मिलिन्दपञ्हmi·lin·da·pañ·ha
Milindapañha
-
2
बाहिरकथाbā·hi·ra·ka·thā
Bāhirakathā
-
3
2। पुब्बयोगादिpub·ba·yo·gā·di
2. Pubbayogādi
-
4
<ब्>पुब्बयोगो</ब्>तिb तेसंte·saṃ पुब्बकम्मं।pub·ba·kam·maṃ
<b>Pubbayogo</b>ti tesaṁ pubbakammaṁ.
(Pāli only)
-
5
अतीतेa·tī·te किरki·ra कस्सपस्सkas·sa·pas·sa भगवतोbha·ga·va·to सासनेsā·sa·ne वत्तमानेvat·ta·mā·ne गङ्गायgaṅ·gā·ya समीपेsa·mī·pe एकस्मिंe·kas·miṃ आवासेā·vā·se महाभिक्खुसङ्घोma·hā·bhik·khu·saṅ·gho पटिवसति,pa·ṭi·va·sa·ti तत्थtat·tha वत्तसीलसम्पन्नाvat·ta·sī·la·sam·pan·nā भिक्खूbhik·khū पातोवpā·to·va उट्ठायuṭ·ṭhā·ya यट्ठिसम्मज्जनियोyaṭ·ṭhi·sam·maj·ja·ni·yo आदायā·dā·ya बुद्धगुणेbud·dha·gu·ṇe आवज्जेन्ताā·vaj·jen·tā अङ्गणंaṅ·ga·ṇaṃ सम्मज्जित्वाsam·maj·jit·vā कचवरब्यूहंka·ca·va·rab·yū·haṃ करोन्ति।ka·ron·ti
Atīte kira kassapassa bhagavato sāsane vattamāne gaṅgāya samīpe ekasmiṁ āvāse mahābhikkhusaṅgho paṭivasati, tattha vattasīlasampannā bhikkhū pātova uṭṭhāya yaṭṭhisammajjaniyo ādāya buddhaguṇe āvajjentā aṅgaṇaṁ sammajjitvā kacavarabyūhaṁ karonti.
(Pāli only)
- 6
- 7
-
8
ततियम्पिta·ti·yam·pi आमन्तियमानोā·man·ti·ya·mā·no असुणन्तोa·su·ṇan·to वियvi·ya गच्छतेव।gac·cha·te·va
tatiyampi āmantiyamāno asuṇanto viya gacchateva.
(Pāli only)
-
9
ततोta·to सोso भिक्खुbhik·khu “दुब्बचोdub·ba·co वतायंva·tā·yaṃ सामणेरो”तिsā·ma·ṇe·ro कुद्धोkud·dho सम्मज्जनिदण्डेनsam·maj·ja·ni·daṇ·ḍe·na पहारंpa·hā·raṃ अदासि।a·dā·si
Tato so bhikkhu “dubbaco vatāyaṁ sāmaṇero”ti kuddho sammajjanidaṇḍena pahāraṁ adāsi.
(Pāli only)
-
10
ततोta·to सोso रोदन्तोro·dan·to भयेनbha·ye·na कचवरंka·ca·va·raṃ छड्डेन्तोchaḍ·ḍen·to “इमिनाi·mi·nā कचवरछड्डनपुञ्ञकम्मेनka·ca·va·ra·chaḍ·ḍa·na·puñ·ña·kam·me·na यावाहंyā·vā·haṃ निब्बानंnib·bā·naṃ पापुणामि,pā·pu·ṇā·mi एत्थन्तरेet·than·ta·re निब्बत्तनिब्बत्तट्ठानेnib·bat·ta·nib·bat·taṭ·ṭhā·ne मज्झन्हिकसूरियोmaj·jhan·hi·ka·sū·ri·yo वियvi·ya महेसक्खोma·he·sak·kho महातेजोma·hā·te·jo भवेय्यन्”ति—bha·vey·yan
Tato so rodanto bhayena kacavaraṁ chaḍḍento “iminā kacavarachaḍḍanapuññakammena yāvāhaṁ nibbānaṁ pāpuṇāmi, etthantare nibbattanibbattaṭṭhāne majjhanhikasūriyo viya mahesakkho mahātejo bhaveyyan”ti—
(Pāli only)
- 11
-
12
कचवरंka·ca·va·raṃ छड्डेत्वाchaḍ·ḍet·vā नहानत्थायna·hā·nat·thā·ya गङ्गातित्थंgaṅ·gā·tit·thaṃ गतोga·to गङ्गायgaṅ·gā·ya ऊमिवेगंū·mi·ve·gaṃ गग्गरायमानंgag·ga·rā·ya·mā·naṃ दिस्वाdis·vā “यावाहंyā·vā·haṃ निब्बानंnib·bā·naṃ पापुणामि,pā·pu·ṇā·mi एत्थन्तरेet·than·ta·re निब्बत्तनिब्बत्तट्ठानेnib·bat·ta·nib·bat·taṭ·ṭhā·ne अयंa·yaṃ ऊमिवेगोū·mi·ve·go वियvi·ya ठानुप्पत्तिकपटिभानोṭhā·nup·pat·ti·ka·pa·ṭi·bhā·no भवेय्यंbha·vey·yaṃ अक्खयपटिभानो”ति—ak·kha·ya·pa·ṭi·bhā·no
Kacavaraṁ chaḍḍetvā nahānatthāya gaṅgātitthaṁ gato gaṅgāya ūmivegaṁ gaggarāyamānaṁ disvā “yāvāhaṁ nibbānaṁ pāpuṇāmi, etthantare nibbattanibbattaṭṭhāne ayaṁ ūmivego viya ṭhānuppattikapaṭibhāno bhaveyyaṁ akkhayapaṭibhāno”ti—
(Pāli only)
- 13
-
14
सोपिso·pi भिक्खुbhik·khu सम्मज्जनिसालायsam·maj·ja·ni·sā·lā·ya सम्मज्जनिंsam·maj·ja·niṃ ठपेत्वाṭha·pet·vā नहानत्थायna·hā·nat·thā·ya गङ्गातित्थंgaṅ·gā·tit·thaṃ गच्छन्तोgac·chan·to सामणेरस्सsā·ma·ṇe·ras·sa पत्थनंpat·tha·naṃ सुत्वाsut·vā “एसe·sa मयाma·yā पयोजितोपिpa·yo·ji·to·pi तावtā·va एवंe·vaṃ पत्थेति,pat·the·ti मय्हंmay·haṃ किंkiṃ नna समिज्झिस्सती”ति—sa·mij·jhis·sa·tī
Sopi bhikkhu sammajjanisālāya sammajjaniṁ ṭhapetvā nahānatthāya gaṅgātitthaṁ gacchanto sāmaṇerassa patthanaṁ sutvā “esa mayā payojitopi tāva evaṁ pattheti, mayhaṁ kiṁ na samijjhissatī”ti—
(Pāli only)
-
15
चिन्तेत्वाcin·tet·vā “यावाहंyā·vā·haṃ निब्बानंnib·bā·naṃ पापुणामि,pā·pu·ṇā·mi एत्थन्तरेet·than·ta·re निब्बत्तनिब्बत्तट्ठानेnib·bat·ta·nib·bat·taṭ·ṭhā·ne अयंa·yaṃ गङ्गाऊमिवेगोgaṅ·gā·ū·mi·ve·go वियvi·ya अक्खयपटिभानोak·kha·ya·pa·ṭi·bhā·no भवेय्यं,bha·vey·yaṃ इमिनाi·mi·nā पुच्छितपुच्छितंpuc·chi·ta·puc·chi·taṃ सब्बंsab·baṃ पञ्हपटिभानंpañ·ha·pa·ṭi·bhā·naṃ विजटेतुंvi·ja·ṭe·tuṃ निब्बेठेतुंnib·be·ṭhe·tuṃ समत्थोsa·mat·tho भवेय्यन्”ति—bha·vey·yan
cintetvā “yāvāhaṁ nibbānaṁ pāpuṇāmi, etthantare nibbattanibbattaṭṭhāne ayaṁ gaṅgāūmivego viya akkhayapaṭibhāno bhaveyyaṁ, iminā pucchitapucchitaṁ sabbaṁ pañhapaṭibhānaṁ vijaṭetuṁ nibbeṭhetuṁ samattho bhaveyyan”ti—
(Pāli only)
- 16
- 17
-
18
अथa·tha अम्हाकंam·hā·kaṃ भगवतापिbha·ga·va·tā·pi यथाya·thā मोग्गलिपुत्ततिस्सत्थेरोmog·ga·li·put·ta·tis·sat·the·ro दिस्सति,dis·sa·ti एवमेतेपिe·va·me·te·pi दिस्सन्तिdis·san·ti ममma·ma परिनिब्बानतोpa·ri·nib·bā·na·to पञ्चवस्ससतेpañ·ca·vas·sa·sa·te अतिक्कन्तेa·tik·kan·te एतेe·te उप्पज्जिस्सन्ति,up·paj·jis·san·ti यंyaṃ मयाma·yā सुखुमंsu·khu·maṃ कत्वाkat·vā देसितंde·si·taṃ धम्मविनयं,dham·ma·vi·na·yaṃ तंtaṃ एतेe·te पञ्हपुच्छनओपम्मयुत्तिवसेनpañ·ha·puc·cha·na·o·pam·ma·yut·ti·va·se·na निज्जटंnij·ja·ṭaṃ निग्गुम्बंnig·gum·baṃ कत्वाkat·vā विभजिस्सन्तीतिvi·bha·jis·san·tī·ti निद्दिट्ठा।nid·diṭ·ṭhā
Atha amhākaṁ bhagavatāpi yathā moggaliputtatissatthero dissati, evametepi dissanti mama parinibbānato pañcavassasate atikkante ete uppajjissanti, yaṁ mayā sukhumaṁ katvā desitaṁ dhammavinayaṁ, taṁ ete pañhapucchanaopammayuttivasena nijjaṭaṁ niggumbaṁ katvā vibhajissantīti niddiṭṭhā.
(Pāli only)
- 19
-
20
पण्डितोpaṇ·ḍi·to ब्यत्तोbyat·to मेधावीme·dhā·vī पटिबलोpa·ṭi·ba·lo अतीतानागतपच्चुप्पन्नानंa·tī·tā·nā·ga·ta·pac·cup·pan·nā·naṃ मन्तयोगविधानकिरियानं,man·ta·yo·ga·vi·dhā·na·ki·ri·yā·naṃ करणकालेka·ra·ṇa·kā·le निसम्मकारीni·sam·ma·kā·rī होति,ho·ti बहूनिba·hū·ni चस्सcas·sa सत्थानिsat·thā·ni उग्गहितानिug·ga·hi·tā·ni होन्ति।hon·ti
Paṇḍito byatto medhāvī paṭibalo atītānāgatapaccuppannānaṁ mantayogavidhānakiriyānaṁ, karaṇakāle nisammakārī hoti, bahūni cassa satthāni uggahitāni honti.
(Pāli only)
-
21
सेय्यथिदं—sey·ya·thi·daṃ
Seyyathidaṁ—
(Pāli only)
-
22
सुतिsu·ti सम्मुतिsam·mu·ti सङ्ख्याsaṅ·khyā योगाyo·gā नीतिnī·ti विसेसिकाvi·se·si·kā गणिकाga·ṇi·kā गन्धब्बाgan·dhab·bā तिकिच्छाti·kic·chā चतुब्बेदाca·tub·be·dā पुराणाpu·rā·ṇā इतिहासाi·ti·hā·sā जोतिसाjo·ti·sā मायाmā·yā केतुke·tu मन्तनाman·ta·nā युद्धाyud·dhā छन्दसाchan·da·sā बुद्धवचनेनbud·dha·va·ca·ne·na एकूनवीसति,e·kū·na·vī·sa·ti वितण्डवादीvi·taṇ·ḍa·vā·dī दुरासदोdu·rā·sa·do दुप्पसहोdup·pa·sa·ho पुथुतित्थकरानंpu·thu·tit·tha·ka·rā·naṃ अग्गमक्खायति,ag·ga·mak·khā·ya·ti सकलजम्बुदीपेsa·ka·la·jam·bu·dī·pe मिलिन्देनmi·lin·de·na रञ्ञाrañ·ñā समोsa·mo कोचिko·ci नाहोसिnā·ho·si यदिदंya·di·daṃ थामेनthā·me·na जवेनja·ve·na सूरेनsū·re·na पञ्ञाय,pañ·ñā·ya अड्ढोaḍ·ḍho महद्धनोma·had·dha·no महाभोगोma·hā·bho·go अनन्तबलवाहनो।a·nan·ta·ba·la·vā·ha·no
suti sammuti saṅkhyā yogā nīti visesikā gaṇikā gandhabbā tikicchā catubbedā purāṇā itihāsā jotisā māyā ketu mantanā yuddhā chandasā buddhavacanena ekūnavīsati, vitaṇḍavādī durāsado duppasaho puthutitthakarānaṁ aggamakkhāyati, sakalajambudīpe milindena raññā samo koci nāhosi yadidaṁ thāmena javena sūrena paññāya, aḍḍho mahaddhano mahābhogo anantabalavāhano.
(Pāli only)
-
23
अथेकदिवसंa·the·ka·di·va·saṃ मिलिन्दोmi·lin·do राजाrā·jā अनन्तबलवाहनंa·nan·ta·ba·la·vā·ha·naṃ चतुरङ्गिनिंca·tu·raṅ·gi·niṃ बलग्गसेनाब्यूहंba·lag·ga·se·nāb·yū·haṃ दस्सनकम्यतायdas·sa·na·kam·ya·tā·ya नगराna·ga·rā निक्खमित्वाnik·kha·mit·vā बहिनगरेba·hi·na·ga·re सेनङ्गदस्सनंse·naṅ·ga·das·sa·naṃ कत्वाkat·vā सारेत्वाsā·ret·vā सोso राजाrā·jā भस्सप्पवादकोbhas·sap·pa·vā·da·ko लोकायतवितण्डजनसल्लापप्लवचित्तकोतूहलोlo·kā·ya·ta·vi·taṇ·ḍa·ja·na·sal·lā·pap·la·va·cit·ta·ko·tū·ha·lo विसारदोvi·sā·ra·do विजम्भकोvi·jam·bha·ko सूरियंsū·ri·yaṃ ओलोकेत्वाo·lo·ket·vā अमच्चेa·mac·ce आमन्तेसि—ā·man·te·si
Athekadivasaṁ milindo rājā anantabalavāhanaṁ caturaṅginiṁ balaggasenābyūhaṁ dassanakamyatāya nagarā nikkhamitvā bahinagare senaṅgadassanaṁ katvā sāretvā so rājā bhassappavādako lokāyatavitaṇḍajanasallāpaplavacittakotūhalo visārado vijambhako sūriyaṁ oloketvā amacce āmantesi—
(Pāli only)
-
24
“बहुba·hu भणेbha·ṇe तावtā·va दिवसावसेसोdi·va·sā·va·se·so किंkiṃ करिस्साम,ka·ris·sā·ma इदानेवi·dā·ne·va नगरंna·ga·raṃ पविसित्वाpa·vi·sit·vā अत्थिat·thi कोचिko·ci पण्डितोpaṇ·ḍi·to समणोsa·ma·ṇo वाvā ब्राह्मणोbrāh·ma·ṇo वाvā सङ्घीsaṅ·ghī गणीga·ṇī गणाचरियोga·ṇā·ca·ri·yo अपिa·pi अरहन्तंa·ra·han·taṃ सम्मासम्बुद्धंsam·mā·sam·bud·dhaṃ पटिजानमानो,pa·ṭi·jā·na·mā·no योyo मयाma·yā सद्धिंsad·dhiṃ सल्लपितुंsal·la·pi·tuṃ सक्कोतिsak·ko·ti कङ्खंkaṅ·khaṃ पटिविनेतुं,pa·ṭi·vi·ne·tuṃ तंtaṃ उपसङ्कमित्वाu·pa·saṅ·ka·mit·vā पञ्हंpañ·haṃ पुच्छिस्साम,puc·chis·sā·ma कङ्खंkaṅ·khaṃ पटिविनयिस्सामा”ति।pa·ṭi·vi·na·yis·sā·mā
“bahu bhaṇe tāva divasāvaseso kiṁ karissāma, idāneva nagaraṁ pavisitvā atthi koci paṇḍito samaṇo vā brāhmaṇo vā saṅghī gaṇī gaṇācariyo api arahantaṁ sammāsambuddhaṁ paṭijānamāno, yo mayā saddhiṁ sallapituṁ sakkoti kaṅkhaṁ paṭivinetuṁ, taṁ upasaṅkamitvā pañhaṁ pucchissāma, kaṅkhaṁ paṭivinayissāmā”ti.
(Pāli only)
- 25
-
26
“अत्थि,at·thi महाराज,ma·hā·rā·ja छcha सत्थारोsat·thā·ro पूरणोpū·ra·ṇo कस्सपोkas·sa·po मक्खलिगोसालोmak·kha·li·go·sā·lo निगण्ठोni·gaṇ·ṭho नाटपुत्तोnā·ṭa·put·to सञ्जयोsañ·ja·yo बेलट्ठपुत्तोbe·laṭ·ṭha·put·to अजितोa·ji·to केसकम्बलोke·sa·kam·ba·lo पकुधोpa·ku·dho कच्चायनो,kac·cā·ya·no तेte सङ्घिनोsaṅ·ghi·no गणिनोga·ṇi·no गणाचरियकाga·ṇā·ca·ri·ya·kā ञाताñā·tā यसस्सिनोya·sas·si·no तित्थकराtit·tha·ka·rā साधुसम्मताsā·dhu·sam·ma·tā बहुजनस्स,ba·hu·ja·nas·sa गच्छgac·cha त्वं,tvaṃ महाराज,ma·hā·rā·ja तेte पञ्हंpañ·haṃ पुच्छस्सु,puc·chas·su कङ्खंkaṅ·khaṃ पटिविनयस्सू”ति।pa·ṭi·vi·na·yas·sū
“atthi, mahārāja, cha satthāro pūraṇo kassapo makkhaligosālo nigaṇṭho nāṭaputto sañjayo belaṭṭhaputto ajito kesakambalo pakudho kaccāyano, te saṅghino gaṇino gaṇācariyakā ñātā yasassino titthakarā sādhusammatā bahujanassa, gaccha tvaṁ, mahārāja, te pañhaṁ pucchassu, kaṅkhaṁ paṭivinayassū”ti.
(Pāli only)
-
27
अथa·tha खोkho मिलिन्दोmi·lin·do राजाrā·jā पञ्चहिpañ·ca·hi योनकसतेहिyo·na·ka·sa·te·hi परिवुतोpa·ri·vu·to भद्रवाहनंbhad·ra·vā·ha·naṃ रथवरमारुय्हra·tha·va·ra·mā·ruy·ha येनye·na पूरणोpū·ra·ṇo कस्सपोkas·sa·po तेनुपसङ्कमि,te·nu·pa·saṅ·ka·mi उपसङ्कमित्वाu·pa·saṅ·ka·mit·vā पूरणेनpū·ra·ṇe·na कस्सपेनkas·sa·pe·na सद्धिंsad·dhiṃ सम्मोदि,sam·mo·di सम्मोदनीयंsam·mo·da·nī·yaṃ कथंka·thaṃ सारणीयंsā·ra·ṇī·yaṃ वीतिसारेत्वाvī·ti·sā·ret·vā एकमन्तंe·ka·man·taṃ निसीदि,ni·sī·di एकमन्तंe·ka·man·taṃ निसिन्नोni·sin·no खोkho मिलिन्दोmi·lin·do राजाrā·jā पूरणंpū·ra·ṇaṃ कस्सपंkas·sa·paṃ एतदवोच—e·ta·da·vo·ca
Atha kho milindo rājā pañcahi yonakasatehi parivuto bhadravāhanaṁ rathavaramāruyha yena pūraṇo kassapo tenupasaṅkami, upasaṅkamitvā pūraṇena kassapena saddhiṁ sammodi, sammodanīyaṁ kathaṁ sāraṇīyaṁ vītisāretvā ekamantaṁ nisīdi, ekamantaṁ nisinno kho milindo rājā pūraṇaṁ kassapaṁ etadavoca—
(Pāli only)
-
28
“को,ko भन्तेbhan·te कस्सप,kas·sa·pa लोकंlo·kaṃ पालेती”ति?pā·le·tī
“ko, bhante kassapa, lokaṁ pāletī”ti?
(Pāli only)
-
29
“पथवी,pa·tha·vī महाराज,ma·hā·rā·ja लोकंlo·kaṃ पालेती”ति।pā·le·tī
“Pathavī, mahārāja, lokaṁ pāletī”ti.
(Pāli only)
-
30
“यदि,ya·di भन्तेbhan·te कस्सप,kas·sa·pa पथवीpa·tha·vī लोकंlo·kaṃ पालेति,pā·le·ti अथa·tha कस्माkas·mā अवीचिनिरयंa·vī·ci·ni·ra·yaṃ गच्छन्ताgac·chan·tā सत्ताsat·tā पथविंpa·tha·viṃ अतिक्कमित्वाa·tik·ka·mit·vā गच्छन्ती”ति?gac·chan·tī
“Yadi, bhante kassapa, pathavī lokaṁ pāleti, atha kasmā avīcinirayaṁ gacchantā sattā pathaviṁ atikkamitvā gacchantī”ti?
(Pāli only)
-
31
एवंe·vaṃ वुत्ते,vut·te पूरणोpū·ra·ṇo कस्सपोkas·sa·po नेवne·va सक्खिsak·khi ओगिलितुं,o·gi·li·tuṃ नोno सक्खिsak·khi उग्गिलितुं,ug·gi·li·tuṃ अधोमुखोa·dho·mu·kho पत्तक्खन्धोpat·tak·khan·dho तुण्हीभूतोtuṇ·hī·bhū·to पज्झायन्तोpaj·jhā·yan·to निसीदि।ni·sī·di
Evaṁ vutte, pūraṇo kassapo neva sakkhi ogilituṁ, no sakkhi uggilituṁ, adhomukho pattakkhandho tuṇhībhūto pajjhāyanto nisīdi.
(Pāli only)
- 32
-
33
“अत्थि,at·thi भन्तेbhan·te गोसाल,go·sā·la कुसलाकुसलानिku·sa·lā·ku·sa·lā·ni कम्मानि,kam·mā·ni अत्थिat·thi सुकतदुक्कटानंsu·ka·ta·duk·ka·ṭā·naṃ कम्मानंkam·mā·naṃ फलंpha·laṃ विपाको”ति?vi·pā·ko
“atthi, bhante gosāla, kusalākusalāni kammāni, atthi sukatadukkaṭānaṁ kammānaṁ phalaṁ vipāko”ti?
(Pāli only)
-
34
“नत्थि,nat·thi महाराज,ma·hā·rā·ja कुसलाकुसलानिku·sa·lā·ku·sa·lā·ni कम्मानि,kam·mā·ni नत्थिnat·thi सुकतदुक्कटानंsu·ka·ta·duk·ka·ṭā·naṃ कम्मानंkam·mā·naṃ फलंpha·laṃ विपाको।vi·pā·ko
“Natthi, mahārāja, kusalākusalāni kammāni, natthi sukatadukkaṭānaṁ kammānaṁ phalaṁ vipāko.
(Pāli only)
-
35
येye ते,te महाराज,ma·hā·rā·ja इधi·dha लोकेlo·ke खत्तिया,khat·ti·yā तेte परलोकंpa·ra·lo·kaṃ गन्त्वापिgan·tvā·pi पुनpu·na खत्तियावkhat·ti·yā·va भविस्सन्ति,bha·vis·san·ti येye तेte ब्राह्मणाbrāh·ma·ṇā वेस्साves·sā सुद्दाsud·dā चण्डालाcaṇ·ḍā·lā पुक्कुसा,puk·ku·sā तेte परलोकंpa·ra·lo·kaṃ गन्त्वापिgan·tvā·pi पुनpu·na ब्राह्मणाbrāh·ma·ṇā वेस्साves·sā सुद्दाsud·dā चण्डालाcaṇ·ḍā·lā पुक्कुसावpuk·ku·sā·va भविस्सन्ति।bha·vis·san·ti
Ye te, mahārāja, idha loke khattiyā, te paralokaṁ gantvāpi puna khattiyāva bhavissanti, ye te brāhmaṇā vessā suddā caṇḍālā pukkusā, te paralokaṁ gantvāpi puna brāhmaṇā vessā suddā caṇḍālā pukkusāva bhavissanti.
(Pāli only)
-
36
किंkiṃ कुसलाकुसलेहिku·sa·lā·ku·sa·le·hi कम्मेही”ति?kam·me·hī
Kiṁ kusalākusalehi kammehī”ti?
(Pāli only)
-
37
“यदि,ya·di भन्तेbhan·te गोसाल,go·sā·la इधi·dha लोकेlo·ke खत्तियाkhat·ti·yā ब्राह्मणाbrāh·ma·ṇā वेस्साves·sā सुद्दाsud·dā चण्डालाcaṇ·ḍā·lā पुक्कुसा,puk·ku·sā तेte परलोकंpa·ra·lo·kaṃ गन्त्वापिgan·tvā·pi पुनpu·na खत्तियाkhat·ti·yā ब्राह्मणाbrāh·ma·ṇā वेस्साves·sā सुद्दाsud·dā चण्डालाcaṇ·ḍā·lā पुक्कुसावpuk·ku·sā·va भविस्सन्ति,bha·vis·san·ti नत्थिnat·thi कुसलाकुसलेहिku·sa·lā·ku·sa·le·hi कम्मेहिkam·me·hi करणीयं।ka·ra·ṇī·yaṃ
“Yadi, bhante gosāla, idha loke khattiyā brāhmaṇā vessā suddā caṇḍālā pukkusā, te paralokaṁ gantvāpi puna khattiyā brāhmaṇā vessā suddā caṇḍālā pukkusāva bhavissanti, natthi kusalākusalehi kammehi karaṇīyaṁ.
(Pāli only)
-
38
तेनte·na हि,hi भन्तेbhan·te गोसाल,go·sā·la येye तेte इधi·dha लोकेlo·ke हत्थच्छिन्ना,hat·thac·chin·nā तेte परलोकंpa·ra·lo·kaṃ गन्त्वापिgan·tvā·pi पुनpu·na हत्थच्छिन्नावhat·thac·chin·nā·va भविस्सन्ति।bha·vis·san·ti
Tena hi, bhante gosāla, ye te idha loke hatthacchinnā, te paralokaṁ gantvāpi puna hatthacchinnāva bhavissanti.
(Pāli only)
-
39
येye पादच्छिन्ना,pā·dac·chin·nā तेte पादच्छिन्नावpā·dac·chin·nā·va भविस्सन्ति।bha·vis·san·ti
Ye pādacchinnā, te pādacchinnāva bhavissanti.
(Pāli only)
-
40
येye हत्थपादच्छिन्ना,hat·tha·pā·dac·chin·nā तेte हत्थपादच्छिन्नावhat·tha·pā·dac·chin·nā·va भविस्सन्ति।bha·vis·san·ti
Ye hatthapādacchinnā, te hatthapādacchinnāva bhavissanti.
(Pāli only)
-
41
येye कण्णच्छिन्ना,kaṇ·ṇac·chin·nā तेte कण्णच्छिन्नावkaṇ·ṇac·chin·nā·va भविस्सन्ति।bha·vis·san·ti
Ye kaṇṇacchinnā, te kaṇṇacchinnāva bhavissanti.
(Pāli only)
-
42
येye नासच्छिन्ना,nā·sac·chin·nā तेte नासच्छिन्नावnā·sac·chin·nā·va भविस्सन्ति।bha·vis·san·ti
Ye nāsacchinnā, te nāsacchinnāva bhavissanti.
(Pāli only)
-
43
येye कण्णनासच्छिन्ना,kaṇ·ṇa·nā·sac·chin·nā तेte कण्णनासच्छिन्नावkaṇ·ṇa·nā·sac·chin·nā·va भविस्सन्ती”ति।bha·vis·san·tī
Ye kaṇṇanāsacchinnā, te kaṇṇanāsacchinnāva bhavissantī”ti.
(Pāli only)
- 44
-
45
अथa·tha खोkho मिलिन्दस्सmi·lin·das·sa रञ्ञोrañ·ño एतदहोसि—e·ta·da·ho·si
Atha kho milindassa rañño etadahosi—
(Pāli only)
-
46
“तुच्छोtuc·cho वतva·ta भोbho जम्बुदीपो,jam·bu·dī·po पलापोpa·lā·po वतva·ta भोbho जम्बुदीपो,jam·bu·dī·po नत्थिnat·thi कोचिko·ci समणोsa·ma·ṇo वाvā ब्राह्मणोbrāh·ma·ṇo वा,vā योyo मयाma·yā सद्धिंsad·dhiṃ सल्लपितुंsal·la·pi·tuṃ सक्कोतिsak·ko·ti कङ्खंkaṅ·khaṃ पटिविनेतुन्”ति।pa·ṭi·vi·ne·tun
“tuccho vata bho jambudīpo, palāpo vata bho jambudīpo, natthi koci samaṇo vā brāhmaṇo vā, yo mayā saddhiṁ sallapituṁ sakkoti kaṅkhaṁ paṭivinetun”ti.
(Pāli only)
- 47
-
48
“रमणीयाra·ma·ṇī·yā वतva·ta भोbho दोसिनाdo·si·nā रत्ति,rat·ti कंkaṃ नुnu ख्वज्जkhvaj·ja समणंsa·ma·ṇaṃ वाvā ब्राह्मणंbrāh·ma·ṇaṃ वाvā उपसङ्कमेय्यामu·pa·saṅ·ka·mey·yā·ma पञ्हंpañ·haṃ पुच्छितुं,puc·chi·tuṃ कोko मयाma·yā सद्धिंsad·dhiṃ सल्लपितुंsal·la·pi·tuṃ सक्कोतिsak·ko·ti कङ्खंkaṅ·khaṃ पटिविनेतुन्”ति?pa·ṭi·vi·ne·tun
“ramaṇīyā vata bho dosinā ratti, kaṁ nu khvajja samaṇaṁ vā brāhmaṇaṁ vā upasaṅkameyyāma pañhaṁ pucchituṁ, ko mayā saddhiṁ sallapituṁ sakkoti kaṅkhaṁ paṭivinetun”ti?
(Pāli only)
- 49
-
50
तेनte·na खोkho पनpa·na समयेनsa·ma·ye·na सागलनगरंsā·ga·la·na·ga·raṃ द्वादसdvā·da·sa वस्सानिvas·sā·ni सुञ्ञंsuñ·ñaṃ अहोसिa·ho·si समणब्राह्मणगहपतिपण्डितेहि,sa·ma·ṇab·rāh·ma·ṇa·ga·ha·pa·ti·paṇ·ḍi·te·hi यत्थyat·tha समणब्राह्मणगहपतिपण्डिताsa·ma·ṇab·rāh·ma·ṇa·ga·ha·pa·ti·paṇ·ḍi·tā पटिवसन्तीतिpa·ṭi·va·san·tī·ti सुणाति,su·ṇā·ti तत्थtat·tha गन्त्वाgan·tvā राजाrā·jā तेte पञ्हंpañ·haṃ पुच्छति,puc·cha·ti तेte सब्बेपिsab·be·pi पञ्हविसज्जनेनpañ·ha·vi·saj·ja·ne·na राजानंrā·jā·naṃ आराधेतुंā·rā·dhe·tuṃ असक्कोन्ताa·sak·kon·tā येनye·na वाvā तेनte·na वाvā पक्कमन्ति।pak·ka·man·ti
Tena kho pana samayena sāgalanagaraṁ dvādasa vassāni suññaṁ ahosi samaṇabrāhmaṇagahapatipaṇḍitehi, yattha samaṇabrāhmaṇagahapatipaṇḍitā paṭivasantīti suṇāti, tattha gantvā rājā te pañhaṁ pucchati, te sabbepi pañhavisajjanena rājānaṁ ārādhetuṁ asakkontā yena vā tena vā pakkamanti.
(Pāli only)
-
51
येye अञ्ञंañ·ñaṃ दिसंdi·saṃ नna पक्कमन्ति,pak·ka·man·ti तेte सब्बेsab·be तुण्हीभूताtuṇ·hī·bhū·tā अच्छन्ति।ac·chan·ti
Ye aññaṁ disaṁ na pakkamanti, te sabbe tuṇhībhūtā acchanti.
(Pāli only)
-
52
भिक्खूbhik·khū पनpa·na येभुय्येनye·bhuy·ye·na हिमवन्तमेवhi·ma·van·ta·me·va गच्छन्ति।gac·chan·ti
Bhikkhū pana yebhuyyena himavantameva gacchanti.
(Pāli only)
- 53
-
54
अथa·tha खोkho आयस्माā·yas·mā अस्सगुत्तोas·sa·gut·to दिब्बायdib·bā·ya सोतधातुयाso·ta·dhā·tu·yā मिलिन्दस्सmi·lin·das·sa रञ्ञोrañ·ño वचनंva·ca·naṃ सुत्वाsut·vā युगन्धरमत्थकेyu·gan·dha·ra·mat·tha·ke भिक्खुसङ्घंbhik·khu·saṅ·ghaṃ सन्निपातेत्वाsan·ni·pā·tet·vā भिक्खूbhik·khū पुच्छि—puc·chi
Atha kho āyasmā assagutto dibbāya sotadhātuyā milindassa rañño vacanaṁ sutvā yugandharamatthake bhikkhusaṅghaṁ sannipātetvā bhikkhū pucchi—
(Pāli only)
-
55
“अत्थावुसोat·thā·vu·so कोचिko·ci भिक्खुbhik·khu पटिबलोpa·ṭi·ba·lo मिलिन्देनmi·lin·de·na रञ्ञाrañ·ñā सद्धिंsad·dhiṃ सल्लपितुंsal·la·pi·tuṃ कङ्खंkaṅ·khaṃ पटिविनेतुन्”ति?pa·ṭi·vi·ne·tun
“atthāvuso koci bhikkhu paṭibalo milindena raññā saddhiṁ sallapituṁ kaṅkhaṁ paṭivinetun”ti?
(Pāli only)
- 56
-
57
दुतियम्पिdu·ti·yam·pi …
Dutiyampi …
(Pāli only)
- 58
-
59
अथa·tha खोkho आयस्माā·yas·mā अस्सगुत्तोas·sa·gut·to भिक्खुसङ्घंbhik·khu·saṅ·ghaṃ एतदवोच—e·ta·da·vo·ca
Atha kho āyasmā assagutto bhikkhusaṅghaṁ etadavoca—
(Pāli only)
-
60
“अत्थावुसोat·thā·vu·so तावतिंसभवनेtā·va·tiṃ·sa·bha·va·ne वेजयन्तस्सve·ja·yan·tas·sa पाचीनतोpā·cī·na·to केतुमतीke·tu·ma·tī नामnā·ma विमानं,vi·mā·naṃ तत्थtat·tha महासेनोma·hā·se·no नामnā·ma देवपुत्तोde·va·put·to पटिवसति,pa·ṭi·va·sa·ti सोso पटिबलोpa·ṭi·ba·lo तेनte·na मिलिन्देनmi·lin·de·na रञ्ञाrañ·ñā सद्धिंsad·dhiṃ सल्लपितुंsal·la·pi·tuṃ कङ्खंkaṅ·khaṃ पटिविनेतुन्”ति।pa·ṭi·vi·ne·tun
“atthāvuso tāvatiṁsabhavane vejayantassa pācīnato ketumatī nāma vimānaṁ, tattha mahāseno nāma devaputto paṭivasati, so paṭibalo tena milindena raññā saddhiṁ sallapituṁ kaṅkhaṁ paṭivinetun”ti.
(Pāli only)
-
61
अथa·tha खोkho कोटिसताko·ṭi·sa·tā अरहन्तोa·ra·han·to युगन्धरपब्बतेyu·gan·dha·ra·pab·ba·te अन्तरहिताan·ta·ra·hi·tā तावतिंसभवनेtā·va·tiṃ·sa·bha·va·ne पातुरहेसुं।pā·tu·ra·he·suṃ
Atha kho koṭisatā arahanto yugandharapabbate antarahitā tāvatiṁsabhavane pāturahesuṁ.
(Pāli only)
-
62
अद्दसाad·da·sā खोkho सक्कोsak·ko देवानमिन्दोde·vā·na·min·do तेte भिक्खूbhik·khū दूरतोवdū·ra·to·va आगच्छन्ते,ā·gac·chan·te दिस्वानdis·vā·na येनायस्माye·nā·yas·mā अस्सगुत्तोas·sa·gut·to तेनुपसङ्कमि,te·nu·pa·saṅ·ka·mi उपसङ्कमित्वाu·pa·saṅ·ka·mit·vā आयस्मन्तंā·yas·man·taṃ अस्सगुत्तंas·sa·gut·taṃ अभिवादेत्वाa·bhi·vā·det·vā एकमन्तंe·ka·man·taṃ अट्ठासि,aṭ·ṭhā·si एकमन्तंe·ka·man·taṃ ठितोṭhi·to खोkho सक्कोsak·ko देवानमिन्दोde·vā·na·min·do आयस्मन्तंā·yas·man·taṃ अस्सगुत्तंas·sa·gut·taṃ एतदवोच—e·ta·da·vo·ca
Addasā kho sakko devānamindo te bhikkhū dūratova āgacchante, disvāna yenāyasmā assagutto tenupasaṅkami, upasaṅkamitvā āyasmantaṁ assaguttaṁ abhivādetvā ekamantaṁ aṭṭhāsi, ekamantaṁ ṭhito kho sakko devānamindo āyasmantaṁ assaguttaṁ etadavoca—
(Pāli only)
-
63
“महाma·hā खो,kho भन्ते,bhan·te भिक्खुसङ्घोbhik·khu·saṅ·gho अनुप्पत्तो,a·nup·pat·to अहंa·haṃ सङ्घस्सsaṅ·ghas·sa आरामिको,ā·rā·mi·ko केनत्थो,ke·nat·tho किंkiṃ मयाma·yā करणीयन्”ति?ka·ra·ṇī·yan
“mahā kho, bhante, bhikkhusaṅgho anuppatto, ahaṁ saṅghassa ārāmiko, kenattho, kiṁ mayā karaṇīyan”ti?
(Pāli only)
-
64
अथa·tha खोkho आयस्माā·yas·mā अस्सगुत्तोas·sa·gut·to सक्कंsak·kaṃ देवानमिन्दंde·vā·na·min·daṃ एतदवोच—e·ta·da·vo·ca
Atha kho āyasmā assagutto sakkaṁ devānamindaṁ etadavoca—
(Pāli only)
-
65
“अयंa·yaṃ खो,kho महाराज,ma·hā·rā·ja जम्बुदीपेjam·bu·dī·pe सागलनगरेsā·ga·la·na·ga·re मिलिन्दोmi·lin·do नामnā·ma राजाrā·jā वितण्डवादीvi·taṇ·ḍa·vā·dī दुरासदोdu·rā·sa·do दुप्पसहोdup·pa·sa·ho पुथुतित्थकरानंpu·thu·tit·tha·ka·rā·naṃ अग्गमक्खायति,ag·ga·mak·khā·ya·ti सोso भिक्खुसङ्घंbhik·khu·saṅ·ghaṃ उपसङ्कमित्वाu·pa·saṅ·ka·mit·vā दिट्ठिवादेनdiṭ·ṭhi·vā·de·na पञ्हंpañ·haṃ पुच्छित्वाpuc·chit·vā भिक्खुसङ्घंbhik·khu·saṅ·ghaṃ विहेठेती”ति।vi·he·ṭhe·tī
“ayaṁ kho, mahārāja, jambudīpe sāgalanagare milindo nāma rājā vitaṇḍavādī durāsado duppasaho puthutitthakarānaṁ aggamakkhāyati, so bhikkhusaṅghaṁ upasaṅkamitvā diṭṭhivādena pañhaṁ pucchitvā bhikkhusaṅghaṁ viheṭhetī”ti.
(Pāli only)
-
66
अथa·tha खोkho सक्कोsak·ko देवानमिन्दोde·vā·na·min·do आयस्मन्तंā·yas·man·taṃ अस्सगुत्तंas·sa·gut·taṃ एतदवोच—e·ta·da·vo·ca
Atha kho sakko devānamindo āyasmantaṁ assaguttaṁ etadavoca—
(Pāli only)
-
67
“अयंa·yaṃ खो,kho भन्ते,bhan·te मिलिन्दोmi·lin·do राजाrā·jā इतोi·to चुतोcu·to मनुस्सेसुma·nus·se·su उप्पन्नो,up·pan·no एसोe·so खो,kho भन्ते,bhan·te केतुमतिविमानेke·tu·ma·ti·vi·mā·ne महासेनोma·hā·se·no नामnā·ma देवपुत्तोde·va·put·to पटिवसति,pa·ṭi·va·sa·ti सोso पटिबलोpa·ṭi·ba·lo तेनte·na मिलिन्देनmi·lin·de·na रञ्ञाrañ·ñā सद्धिंsad·dhiṃ सल्लपितुंsal·la·pi·tuṃ कङ्खंkaṅ·khaṃ पटिविनेतुं,pa·ṭi·vi·ne·tuṃ तंtaṃ देवपुत्तंde·va·put·taṃ याचिस्सामyā·cis·sā·ma मनुस्सलोकूपपत्तिया”ति।ma·nus·sa·lo·kū·pa·pat·ti·yā
“ayaṁ kho, bhante, milindo rājā ito cuto manussesu uppanno, eso kho, bhante, ketumativimāne mahāseno nāma devaputto paṭivasati, so paṭibalo tena milindena raññā saddhiṁ sallapituṁ kaṅkhaṁ paṭivinetuṁ, taṁ devaputtaṁ yācissāma manussalokūpapattiyā”ti.
(Pāli only)
-
68
अथa·tha खोkho सक्कोsak·ko देवानमिन्दोde·vā·na·min·do भिक्खुसङ्घंbhik·khu·saṅ·ghaṃ पुरक्खत्वाpu·rak·khat·vā केतुमतिविमानंke·tu·ma·ti·vi·mā·naṃ पविसित्वाpa·vi·sit·vā महासेनंma·hā·se·naṃ देवपुत्तंde·va·put·taṃ आलिङ्गित्वाā·liṅ·git·vā एतदवोच—e·ta·da·vo·ca
Atha kho sakko devānamindo bhikkhusaṅghaṁ purakkhatvā ketumativimānaṁ pavisitvā mahāsenaṁ devaputtaṁ āliṅgitvā etadavoca—
(Pāli only)
-
69
“याचतिyā·ca·ti तं,taṃ मारिस,mā·ri·sa भिक्खुसङ्घोbhik·khu·saṅ·gho मनुस्सलोकूपपत्तिया”ति।ma·nus·sa·lo·kū·pa·pat·ti·yā
“yācati taṁ, mārisa, bhikkhusaṅgho manussalokūpapattiyā”ti.
(Pāli only)
-
70
“नna मे,me भन्ते,bhan·te मनुस्सलोकेनत्थोma·nus·sa·lo·ke·nat·tho कम्मबहुलेन,kam·ma·ba·hu·le·na तिब्बोtib·bo मनुस्सलोको,ma·nus·sa·lo·ko इधेवाहं,i·dhe·vā·haṃ भन्ते,bhan·te देवलोकेde·va·lo·ke उपरूपरूपपत्तिकोu·pa·rū·pa·rū·pa·pat·ti·ko हुत्वाhut·vā परिनिब्बायिस्सामी”ति।pa·ri·nib·bā·yis·sā·mī
“Na me, bhante, manussalokenattho kammabahulena, tibbo manussaloko, idhevāhaṁ, bhante, devaloke uparūparūpapattiko hutvā parinibbāyissāmī”ti.
(Pāli only)
-
71
दुतियम्पिdu·ti·yam·pi …
Dutiyampi …
(Pāli only)
- 72
-
73
“नna मे,me भन्ते,bhan·te मनुस्सलोकेनत्थोma·nus·sa·lo·ke·nat·tho कम्मबहुलेन,kam·ma·ba·hu·le·na तिब्बोtib·bo मनुस्सलोको,ma·nus·sa·lo·ko इधेवाहं,i·dhe·vā·haṃ भन्ते,bhan·te देवलोकेde·va·lo·ke उपरूपरूपपत्तिकोu·pa·rū·pa·rū·pa·pat·ti·ko हुत्वाhut·vā परिनिब्बायिस्सामी”ति।pa·ri·nib·bā·yis·sā·mī
“na me, bhante, manussalokenattho kammabahulena, tibbo manussaloko, idhevāhaṁ, bhante, devaloke uparūparūpapattiko hutvā parinibbāyissāmī”ti.
(Pāli only)
- 74
-
75
“इधi·dha मयं,ma·yaṃ मारिस,mā·ri·sa सदेवकंsa·de·va·kaṃ लोकंlo·kaṃ अनुविलोकयमानाa·nu·vi·lo·ka·ya·mā·nā अञ्ञत्रañ·ñat·ra तयाta·yā मिलिन्दस्सmi·lin·das·sa रञ्ञोrañ·ño वादंvā·daṃ भिन्दित्वाbhin·dit·vā सासनंsā·sa·naṃ पग्गहेतुंpag·ga·he·tuṃ समत्थंsa·mat·thaṃ अञ्ञंañ·ñaṃ कञ्चिkañ·ci नna पस्साम,pas·sā·ma याचतिyā·ca·ti तं,taṃ मारिस,mā·ri·sa भिक्खुसङ्घो,bhik·khu·saṅ·gho साधु,sā·dhu सप्पुरिस,sap·pu·ri·sa मनुस्सलोकेma·nus·sa·lo·ke निब्बत्तित्वाnib·bat·tit·vā दसबलस्सda·sa·ba·las·sa सासनंsā·sa·naṃ पग्गण्हाही”ति।pag·gaṇ·hā·hī
“idha mayaṁ, mārisa, sadevakaṁ lokaṁ anuvilokayamānā aññatra tayā milindassa rañño vādaṁ bhinditvā sāsanaṁ paggahetuṁ samatthaṁ aññaṁ kañci na passāma, yācati taṁ, mārisa, bhikkhusaṅgho, sādhu, sappurisa, manussaloke nibbattitvā dasabalassa sāsanaṁ paggaṇhāhī”ti.
(Pāli only)
-
76
एवंe·vaṃ वुत्ते,vut·te महासेनोma·hā·se·no देवपुत्तोde·va·put·to “अहंa·haṃ किरki·ra मिलिन्दस्सmi·lin·das·sa रञ्ञोrañ·ño वादंvā·daṃ भिन्दित्वाbhin·dit·vā बुद्धसासनंbud·dha·sā·sa·naṃ पग्गहेतुंpag·ga·he·tuṃ समत्थोsa·mat·tho भविस्सामी”तिbha·vis·sā·mī हट्ठपहट्ठोhaṭ·ṭha·pa·haṭ·ṭho उदग्गुदग्गोu·dag·gu·dag·go हुत्वाhut·vā “साधु,sā·dhu भन्ते,bhan·te मनुस्सलोकेma·nus·sa·lo·ke उप्पज्जिस्सामी”तिup·paj·jis·sā·mī पटिञ्ञंpa·ṭiñ·ñaṃ अदासि।a·dā·si
Evaṁ vutte, mahāseno devaputto “ahaṁ kira milindassa rañño vādaṁ bhinditvā buddhasāsanaṁ paggahetuṁ samattho bhavissāmī”ti haṭṭhapahaṭṭho udaggudaggo hutvā “sādhu, bhante, manussaloke uppajjissāmī”ti paṭiññaṁ adāsi.
(Pāli only)
-
77
अथa·tha खोkho तेte भिक्खूbhik·khū देवलोकेde·va·lo·ke तंtaṃ करणीयंka·ra·ṇī·yaṃ तीरेत्वाtī·ret·vā देवेसुde·ve·su तावतिंसेसुtā·va·tiṃ·se·su अन्तरहिताan·ta·ra·hi·tā हिमवन्तेhi·ma·van·te पब्बतेpab·ba·te रक्खिततलेrak·khi·ta·ta·le पातुरहेसुं।pā·tu·ra·he·suṃ
Atha kho te bhikkhū devaloke taṁ karaṇīyaṁ tīretvā devesu tāvatiṁsesu antarahitā himavante pabbate rakkhitatale pāturahesuṁ.
(Pāli only)
-
78
अथa·tha खोkho आयस्माā·yas·mā अस्सगुत्तोas·sa·gut·to भिक्खुसङ्घंbhik·khu·saṅ·ghaṃ एतदवोच—e·ta·da·vo·ca
Atha kho āyasmā assagutto bhikkhusaṅghaṁ etadavoca—
(Pāli only)
-
79
“अत्थावुसो,at·thā·vu·so इमस्मिंi·mas·miṃ भिक्खुसङ्घेbhik·khu·saṅ·ghe कोचिko·ci भिक्खुbhik·khu सन्निपातंsan·ni·pā·taṃ अनागतो”ति।a·nā·ga·to
“atthāvuso, imasmiṁ bhikkhusaṅghe koci bhikkhu sannipātaṁ anāgato”ti.
(Pāli only)
- 80
-
81
“अत्थि,at·thi भन्ते,bhan·te आयस्माā·yas·mā रोहणोro·ha·ṇo इतोi·to सत्तमेsat·ta·me दिवसेdi·va·se हिमवन्तंhi·ma·van·taṃ पब्बतंpab·ba·taṃ पविसित्वाpa·vi·sit·vā निरोधंni·ro·dhaṃ समापन्नो,sa·mā·pan·no तस्सtas·sa सन्तिकेsan·ti·ke दूतंdū·taṃ पाहेथा”ति।pā·he·thā
“atthi, bhante, āyasmā rohaṇo ito sattame divase himavantaṁ pabbataṁ pavisitvā nirodhaṁ samāpanno, tassa santike dūtaṁ pāhethā”ti.
(Pāli only)
-
82
आयस्मापिā·yas·mā·pi रोहणोro·ha·ṇo तङ्खणञ्ञेवtaṅ·kha·ṇañ·ñe·va निरोधाni·ro·dhā वुट्ठायvuṭ·ṭhā·ya “सङ्घोsaṅ·gho मंmaṃ पटिमानेती”तिpa·ṭi·mā·ne·tī हिमवन्तेhi·ma·van·te पब्बतेpab·ba·te अन्तरहितोan·ta·ra·hi·to रक्खिततलेrak·khi·ta·ta·le कोटिसतानंko·ṭi·sa·tā·naṃ अरहन्तानंa·ra·han·tā·naṃ पुरतोpu·ra·to पातुरहोसि।pā·tu·ra·ho·si
Āyasmāpi rohaṇo taṅkhaṇaññeva nirodhā vuṭṭhāya “saṅgho maṁ paṭimānetī”ti himavante pabbate antarahito rakkhitatale koṭisatānaṁ arahantānaṁ purato pāturahosi.
(Pāli only)
- 83
- 84
-
85
“अमनसिकारोa·ma·na·si·kā·ro मे,me भन्ते,bhan·te अहोसी”ति।a·ho·sī
“Amanasikāro me, bhante, ahosī”ti.
(Pāli only)
- 86
- 87
-
88
“अत्थावुसोat·thā·vu·so रोहण,ro·ha·ṇa हिमवन्तपब्बतपस्सेhi·ma·van·ta·pab·ba·ta·pas·se गजङ्गलंga·jaṅ·ga·laṃ नामnā·ma ब्राह्मणगामो,brāh·ma·ṇa·gā·mo तत्थtat·tha सोणुत्तरोso·ṇut·ta·ro नामnā·ma ब्राह्मणोbrāh·ma·ṇo पटिवसति,pa·ṭi·va·sa·ti तस्सtas·sa पुत्तोput·to उप्पज्जिस्सतिup·paj·jis·sa·ti नागसेनोnā·ga·se·no नामnā·ma दारको,dā·ra·ko तेनte·na हिhi त्वं,tvaṃ आवुसोā·vu·so रोहण,ro·ha·ṇa दसमासाधिकानिda·sa·mā·sā·dhi·kā·ni सत्तsat·ta वस्सानिvas·sā·ni तंtaṃ कुलंku·laṃ पिण्डायpiṇ·ḍā·ya पविसित्वाpa·vi·sit·vā नागसेनंnā·ga·se·naṃ दारकंdā·ra·kaṃ नीहरित्वाnī·ha·rit·vā पब्बाजेहि,pab·bā·je·hi पब्बजितेवpab·ba·ji·te·va तस्मिंtas·miṃ दण्डकम्मतोdaṇ·ḍa·kam·ma·to मुच्चिस्ससी”ति।muc·cis·sa·sī
“Atthāvuso rohaṇa, himavantapabbatapasse gajaṅgalaṁ nāma brāhmaṇagāmo, tattha soṇuttaro nāma brāhmaṇo paṭivasati, tassa putto uppajjissati nāgaseno nāma dārako, tena hi tvaṁ, āvuso rohaṇa, dasamāsādhikāni satta vassāni taṁ kulaṁ piṇḍāya pavisitvā nāgasenaṁ dārakaṁ nīharitvā pabbājehi, pabbajiteva tasmiṁ daṇḍakammato muccissasī”ti.
(Pāli only)
- 89
-
90
सम्पटिच्छि।sam·pa·ṭic·chi
sampaṭicchi.
(Pāli only)
-
91
महासेनोपिma·hā·se·no·pi खोkho देवपुत्तोde·va·put·to देवलोकाde·va·lo·kā चवित्वाca·vit·vā सोणुत्तरब्राह्मणस्सso·ṇut·ta·rab·rāh·ma·ṇas·sa भरियायbha·ri·yā·ya कुच्छिस्मिंkuc·chis·miṃ पटिसन्धिंpa·ṭi·san·dhiṃ अग्गहेसि,ag·ga·he·si सहsa·ha पटिसन्धिग्गहणाpa·ṭi·san·dhig·ga·ha·ṇā तयोta·yo अच्छरियाac·cha·ri·yā अब्भुताab·bhu·tā धम्माdham·mā पातुरहेसुं,pā·tu·ra·he·suṃ आवुधभण्डानिā·vu·dha·bhaṇ·ḍā·ni पज्जलिंसु,paj·ja·liṃ·su अग्गसस्संag·ga·sas·saṃ अभिनिप्फन्नं,a·bhi·nip·phan·naṃ महामेघोma·hā·me·gho अभिप्पवस्सि।a·bhip·pa·vas·si
Mahāsenopi kho devaputto devalokā cavitvā soṇuttarabrāhmaṇassa bhariyāya kucchismiṁ paṭisandhiṁ aggahesi, saha paṭisandhiggahaṇā tayo acchariyā abbhutā dhammā pāturahesuṁ, āvudhabhaṇḍāni pajjaliṁsu, aggasassaṁ abhinipphannaṁ, mahāmegho abhippavassi.
(Pāli only)
-
92
आयस्मापिā·yas·mā·pi खोkho रोहणोro·ha·ṇo तस्सtas·sa पटिसन्धिग्गहणतोpa·ṭi·san·dhig·ga·ha·ṇa·to पट्ठायpaṭ·ṭhā·ya दसमासाधिकानिda·sa·mā·sā·dhi·kā·ni सत्तsat·ta वस्सानिvas·sā·ni तंtaṃ कुलंku·laṃ पिण्डायpiṇ·ḍā·ya पविसन्तोpa·vi·san·to एकदिवसम्पिe·ka·di·va·sam·pi कटच्छुमत्तंka·ṭac·chu·mat·taṃ भत्तंbhat·taṃ वाvā उळुङ्कमत्तंu·ḷuṅ·ka·mat·taṃ यागुंyā·guṃ वाvā अभिवादनंa·bhi·vā·da·naṃ वाvā अञ्जलिकम्मंañ·ja·li·kam·maṃ वाvā सामीचिकम्मंsā·mī·ci·kam·maṃ वाvā नालत्थ,nā·lat·tha अथa·tha खोkho अक्कोसञ्ञेवak·ko·sañ·ñe·va परिभासञ्ञेवpa·ri·bhā·sañ·ñe·va पटिलभतिpa·ṭi·la·bha·ti “अतिच्छथ,a·tic·cha·tha भन्ते”तिbhan·te वचनमत्तम्पिva·ca·na·mat·tam·pi वत्ताvat·tā नामnā·ma नाहोसि,nā·ho·si दसमासाधिकानंda·sa·mā·sā·dhi·kā·naṃ पनpa·na सत्तन्नंsat·tan·naṃ वस्सानंvas·sā·naṃ अच्चयेनac·ca·ye·na एकदिवसंe·ka·di·va·saṃ “अतिच्छथ,a·tic·cha·tha भन्ते”तिbhan·te वचनमत्तंva·ca·na·mat·taṃ अलत्थ।a·lat·tha
Āyasmāpi kho rohaṇo tassa paṭisandhiggahaṇato paṭṭhāya dasamāsādhikāni satta vassāni taṁ kulaṁ piṇḍāya pavisanto ekadivasampi kaṭacchumattaṁ bhattaṁ vā uḷuṅkamattaṁ yāguṁ vā abhivādanaṁ vā añjalikammaṁ vā sāmīcikammaṁ vā nālattha, atha kho akkosaññeva paribhāsaññeva paṭilabhati “aticchatha, bhante”ti vacanamattampi vattā nāma nāhosi, dasamāsādhikānaṁ pana sattannaṁ vassānaṁ accayena ekadivasaṁ “aticchatha, bhante”ti vacanamattaṁ alattha.
(Pāli only)
-
93
तंtaṃ दिवसमेवdi·va·sa·me·va ब्राह्मणोपिbrāh·ma·ṇo·pi बहिba·hi कम्मन्ताkam·man·tā आगच्छन्तोā·gac·chan·to पटिपथेpa·ṭi·pa·the थेरंthe·raṃ दिस्वाdis·vā “किं,kiṃ भोbho पब्बजित,pab·ba·ji·ta अम्हाकंam·hā·kaṃ गेहंge·haṃ अगमित्था”ति—आह।a·ga·mit·thā
Taṁ divasameva brāhmaṇopi bahi kammantā āgacchanto paṭipathe theraṁ disvā “kiṁ, bho pabbajita, amhākaṁ gehaṁ agamitthā”ti—āha.
(Pāli only)
-
94
“आम,ā·ma ब्राह्मण,brāh·ma·ṇa अगमम्हा”ति।a·ga·mam·hā
“Āma, brāhmaṇa, agamamhā”ti.
(Pāli only)
-
95
“अपिa·pi किञ्चिkiñ·ci लभित्था”ति।la·bhit·thā
“Api kiñci labhitthā”ti.
(Pāli only)
-
96
“आम,ā·ma ब्राह्मण,brāh·ma·ṇa लभिम्हा”ति।la·bhim·hā
“Āma, brāhmaṇa, labhimhā”ti.
(Pāli only)
- 97
-
98
“तस्सtas·sa पब्बजितस्सpab·ba·ji·tas·sa किञ्चिkiñ·ci अदत्था”ति।a·dat·thā
“tassa pabbajitassa kiñci adatthā”ti.
(Pāli only)
-
99
“नna किञ्चिkiñ·ci अदम्हा”ति।a·dam·hā
“Na kiñci adamhā”ti.
(Pāli only)
-
100
ब्राह्मणोbrāh·ma·ṇo दुतियदिवसेdu·ti·ya·di·va·se घरद्वारेयेवgha·rad·vā·re·ye·va निसीदिni·sī·di “अज्जaj·ja पब्बजितंpab·ba·ji·taṃ मुसावादेनmu·sā·vā·de·na निग्गहेस्सामी”ति।nig·ga·hes·sā·mī
Brāhmaṇo dutiyadivase gharadvāreyeva nisīdi “ajja pabbajitaṁ musāvādena niggahessāmī”ti.
(Pāli only)
-
101
थेरोthe·ro दुतियदिवसेdu·ti·ya·di·va·se ब्राह्मणस्सbrāh·ma·ṇas·sa घरद्वारंgha·rad·vā·raṃ सम्पत्तो।sam·pat·to
Thero dutiyadivase brāhmaṇassa gharadvāraṁ sampatto.
(Pāli only)
- 102
-
103
“तुम्हेtum·he हिय्योhiy·yo अम्हाकंam·hā·kaṃ गेहेge·he किञ्चिkiñ·ci अलभित्वावa·la·bhit·vā·va ‘लभिम्हा’तिla·bhim·hā अवोचुत्थ,a·vo·cut·tha वट्टतिvaṭ·ṭa·ti नुnu खोkho तुम्हाकंtum·hā·kaṃ मुसावादो”ति।mu·sā·vā·do
“tumhe hiyyo amhākaṁ gehe kiñci alabhitvāva ‘labhimhā’ti avocuttha, vaṭṭati nu kho tumhākaṁ musāvādo”ti.
(Pāli only)
- 104
-
105
“मयं,ma·yaṃ ब्राह्मण,brāh·ma·ṇa तुम्हाकंtum·hā·kaṃ गेहेge·he (…) दसमासाधिकानिda·sa·mā·sā·dhi·kā·ni सत्तsat·ta वस्सानिvas·sā·ni ‘अतिच्छथा’तिa·tic·cha·thā वचनमत्तम्पिva·ca·na·mat·tam·pi अलभित्वाa·la·bhit·vā हिय्योhiy·yo ‘अतिच्छथा’तिa·tic·cha·thā वचनमत्तंva·ca·na·mat·taṃ लभिम्हा,la·bhim·hā अथेतंa·the·taṃ वाचापटिसन्धारंvā·cā·pa·ṭi·san·dhā·raṃ उपादायu·pā·dā·ya एवमवोचुम्हा”ति।e·va·ma·vo·cum·hā
“mayaṁ, brāhmaṇa, tumhākaṁ gehe (…) dasamāsādhikāni satta vassāni ‘aticchathā’ti vacanamattampi alabhitvā hiyyo ‘aticchathā’ti vacanamattaṁ labhimhā, athetaṁ vācāpaṭisandhāraṁ upādāya evamavocumhā”ti.
(Pāli only)
- 106
-
107
“इमेi·me वाचापटिसन्धारमत्तम्पिvā·cā·pa·ṭi·san·dhā·ra·mat·tam·pi लभित्वाla·bhit·vā जनमज्झेja·na·maj·jhe ‘लभिम्हा’तिla·bhim·hā पसंसन्ति,pa·saṃ·san·ti अञ्ञंañ·ñaṃ किञ्चिkiñ·ci खादनीयंkhā·da·nī·yaṃ वाvā भोजनीयंbho·ja·nī·yaṃ वाvā लभित्वाla·bhit·vā कस्माkas·mā नप्पसंसन्ती”तिnap·pa·saṃ·san·tī पसीदित्वाpa·sī·dit·vā अत्तनोat·ta·no अत्थायat·thā·ya पटियादितभत्ततोpa·ṭi·yā·di·ta·bhat·ta·to कटच्छुभिक्खं,ka·ṭac·chu·bhik·khaṃ तदुपियञ्चta·du·pi·yañ·ca ब्यञ्जनंbyañ·ja·naṃ दापेत्वाdā·pet·vā “इमंi·maṃ भिक्खंbhik·khaṃ सब्बकालंsab·ba·kā·laṃ तुम्हेtum·he लभिस्सथा”ति—la·bhis·sa·thā
“ime vācāpaṭisandhāramattampi labhitvā janamajjhe ‘labhimhā’ti pasaṁsanti, aññaṁ kiñci khādanīyaṁ vā bhojanīyaṁ vā labhitvā kasmā nappasaṁsantī”ti pasīditvā attano atthāya paṭiyāditabhattato kaṭacchubhikkhaṁ, tadupiyañca byañjanaṁ dāpetvā “imaṁ bhikkhaṁ sabbakālaṁ tumhe labhissathā”ti—
(Pāli only)
-
108
आह।ā·ha
āha.
(Pāli only)
-
109
सोso पुनदिवसतोpu·na·di·va·sa·to पभुतिpa·bhu·ti उपसङ्कमन्तस्सu·pa·saṅ·ka·man·tas·sa थेरस्सthe·ras·sa उपसमंu·pa·sa·maṃ दिस्वाdis·vā भिय्योसोbhiy·yo·so मत्तायmat·tā·ya पसीदित्वाpa·sī·dit·vā थेरंthe·raṃ निच्चकालंnic·ca·kā·laṃ अत्तनोat·ta·no घरेgha·re भत्तविस्सग्गकरणत्थायbhat·ta·vis·sag·ga·ka·ra·ṇat·thā·ya याचि।yā·ci
So punadivasato pabhuti upasaṅkamantassa therassa upasamaṁ disvā bhiyyoso mattāya pasīditvā theraṁ niccakālaṁ attano ghare bhattavissaggakaraṇatthāya yāci.
(Pāli only)
-
110
थेरोthe·ro तुण्हीभावेनtuṇ·hī·bhā·ve·na अधिवासेत्वाa·dhi·vā·set·vā दिवसेdi·va·se दिवसेdi·va·se भत्तकिच्चंbhat·ta·kic·caṃ कत्वाkat·vā गच्छन्तोgac·chan·to थोकंtho·kaṃ थोकंtho·kaṃ बुद्धवचनंbud·dha·va·ca·naṃ कथेत्वाka·thet·vā गच्छति।gac·cha·ti
Thero tuṇhībhāvena adhivāsetvā divase divase bhattakiccaṁ katvā gacchanto thokaṁ thokaṁ buddhavacanaṁ kathetvā gacchati.
(Pāli only)
-
111
सापिsā·pi खोkho ब्राह्मणीbrāh·ma·ṇī दसमासच्चयेनda·sa·mā·sac·ca·ye·na पुत्तंput·taṃ विजायि,vi·jā·yi “नागसेनो”तिस्सnā·ga·se·no नाममकंसु,nā·ma·ma·kaṃ·su सोso अनुक्कमेनa·nuk·ka·me·na वड्ढन्तोvaḍ·ḍhan·to सत्तवस्सिकोsat·ta·vas·si·ko जातो।jā·to
Sāpi kho brāhmaṇī dasamāsaccayena puttaṁ vijāyi, “nāgaseno”tissa nāmamakaṁsu, so anukkamena vaḍḍhanto sattavassiko jāto.
(Pāli only)
- 112
-
113
“इमस्मिंi·mas·miṃ खो,kho तातtā·ta नागसेन,nā·ga·se·na ब्राह्मणकुलेbrāh·ma·ṇa·ku·le सिक्खानिsik·khā·ni सिक्खेय्यासी”ति।sik·khey·yā·sī
“imasmiṁ kho, tāta nāgasena, brāhmaṇakule sikkhāni sikkheyyāsī”ti.
(Pāli only)
- 114
- 115
-
116
“तेनte·na हि,hi तात,tā·ta सिक्खिस्सामी”ति।sik·khis·sā·mī
“Tena hi, tāta, sikkhissāmī”ti.
(Pāli only)
-
117
अथa·tha खोkho सोणुत्तरोso·ṇut·ta·ro ब्राह्मणोbrāh·ma·ṇo आचरियब्राह्मणस्सā·ca·ri·yab·rāh·ma·ṇas·sa आचरियभागंā·ca·ri·ya·bhā·gaṃ सहस्संsa·has·saṃ दत्वाdat·vā अन्तोपासादेan·to·pā·sā·de एकस्मिंe·kas·miṃ गब्भेgab·bhe एकतोe·ka·to मञ्चकंmañ·ca·kaṃ पञ्ञपेत्वाpañ·ña·pet·vā आचरियब्राह्मणंā·ca·ri·yab·rāh·ma·ṇaṃ एतदवोच—e·ta·da·vo·ca
Atha kho soṇuttaro brāhmaṇo ācariyabrāhmaṇassa ācariyabhāgaṁ sahassaṁ datvā antopāsāde ekasmiṁ gabbhe ekato mañcakaṁ paññapetvā ācariyabrāhmaṇaṁ etadavoca—
(Pāli only)
-
118
“सज्झापेहिsaj·jhā·pe·hi खोkho त्वं,tvaṃ ब्राह्मण,brāh·ma·ṇa इमंi·maṃ दारकंdā·ra·kaṃ मन्तानी”ति।man·tā·nī
“sajjhāpehi kho tvaṁ, brāhmaṇa, imaṁ dārakaṁ mantānī”ti.
(Pāli only)
-
119
“तेनte·na हि,hi तातtā·ta दारक,dā·ra·ka उग्गण्हाहिug·gaṇ·hā·hi मन्तानी”ति।man·tā·nī
“Tena hi, tāta dāraka, uggaṇhāhi mantānī”ti.
(Pāli only)
-
120
आचरियब्राह्मणोā·ca·ri·yab·rāh·ma·ṇo सज्झायतिsaj·jhā·ya·ti नागसेनस्सnā·ga·se·nas·sa दारकस्सdā·ra·kas·sa एकेनेवe·ke·ne·va उद्देसेनud·de·se·na तयोta·yo वेदाve·dā हदयङ्गताha·da·yaṅ·ga·tā वाचुग्गताvā·cug·ga·tā सूपधारिताsū·pa·dhā·ri·tā सुववत्थापिताsu·va·vat·thā·pi·tā सुमनसिकताsu·ma·na·si·ka·tā अहेसुं,a·he·suṃ सकिमेवsa·ki·me·va चक्खुंcak·khuṃ उदपादिu·da·pā·di तीसुtī·su वेदेसुve·de·su सनिघण्डुकेटुभेसुsa·ni·ghaṇ·ḍu·ke·ṭu·bhe·su साक्खरप्पभेदेसुsāk·kha·rap·pa·bhe·de·su इतिहासपञ्चमेसुi·ti·hā·sa·pañ·ca·me·su पदकोpa·da·ko वेय्याकरणोvey·yā·ka·ra·ṇo लोकायतमहापुरिसलक्खणेसुlo·kā·ya·ta·ma·hā·pu·ri·sa·lak·kha·ṇe·su अनवयोa·na·va·yo अहोसि।a·ho·si
Ācariyabrāhmaṇo sajjhāyati nāgasenassa dārakassa ekeneva uddesena tayo vedā hadayaṅgatā vācuggatā sūpadhāritā suvavatthāpitā sumanasikatā ahesuṁ, sakimeva cakkhuṁ udapādi tīsu vedesu sanighaṇḍukeṭubhesu sākkharappabhedesu itihāsapañcamesu padako veyyākaraṇo lokāyatamahāpurisalakkhaṇesu anavayo ahosi.
(Pāli only)
- 121
-
122
“अत्थिat·thi नुnu खो,kho तात,tā·ta इमस्मिंi·mas·miṃ ब्राह्मणकुलेbrāh·ma·ṇa·ku·le इतोi·to उत्तरिम्पिut·ta·rim·pi सिक्खितब्बानि,sik·khi·tab·bā·ni उदाहुu·dā·hu एत्तकानेवा”ति।et·ta·kā·ne·vā
“atthi nu kho, tāta, imasmiṁ brāhmaṇakule ito uttarimpi sikkhitabbāni, udāhu ettakānevā”ti.
(Pāli only)
-
123
“नत्थि,nat·thi तातtā·ta नागसेन,nā·ga·se·na इमस्मिंi·mas·miṃ ब्राह्मणकुलेbrāh·ma·ṇa·ku·le इतोi·to उत्तरिंut·ta·riṃ सिक्खितब्बानि,sik·khi·tab·bā·ni एत्तकानेवet·ta·kā·ne·va सिक्खितब्बानी”ति।sik·khi·tab·bā·nī
“Natthi, tāta nāgasena, imasmiṁ brāhmaṇakule ito uttariṁ sikkhitabbāni, ettakāneva sikkhitabbānī”ti.
(Pāli only)
-
124
अथa·tha खोkho नागसेनोnā·ga·se·no दारकोdā·ra·ko आचरियस्सā·ca·ri·yas·sa अनुयोगंa·nu·yo·gaṃ दत्वाdat·vā पासादाpā·sā·dā ओरुय्हo·ruy·ha पुब्बवासनायpub·ba·vā·sa·nā·ya चोदितहदयोco·di·ta·ha·da·yo रहोगतोra·ho·ga·to पटिसल्लीनोpa·ṭi·sal·lī·no अत्तनोat·ta·no सिप्पस्सsip·pas·sa आदिमज्झपरियोसानंā·di·maj·jha·pa·ri·yo·sā·naṃ ओलोकेन्तोo·lo·ken·to आदिम्हिā·dim·hi वाvā मज्झेmaj·jhe वाvā परियोसानेpa·ri·yo·sā·ne वाvā अप्पमत्तकम्पिap·pa·mat·ta·kam·pi सारंsā·raṃ अदिस्वाa·dis·vā “तुच्छाtuc·chā वतva·ta भोbho इमेi·me वेदा,ve·dā पलापाpa·lā·pā वतva·ta भोbho इमेi·me वेदाve·dā असाराa·sā·rā निस्सारा”ति—nis·sā·rā
Atha kho nāgaseno dārako ācariyassa anuyogaṁ datvā pāsādā oruyha pubbavāsanāya coditahadayo rahogato paṭisallīno attano sippassa ādimajjhapariyosānaṁ olokento ādimhi vā majjhe vā pariyosāne vā appamattakampi sāraṁ adisvā “tucchā vata bho ime vedā, palāpā vata bho ime vedā asārā nissārā”ti—
(Pāli only)
-
125
विप्पटिसारीvip·pa·ṭi·sā·rī अनत्तमनोa·nat·ta·ma·no अहोसि।a·ho·si
vippaṭisārī anattamano ahosi.
(Pāli only)
-
126
तेनte·na खोkho पनpa·na समयेनsa·ma·ye·na आयस्माā·yas·mā रोहणोro·ha·ṇo वत्तनियेvat·ta·ni·ye सेनासनेse·nā·sa·ne निसिन्नोni·sin·no नागसेनस्सnā·ga·se·nas·sa दारकस्सdā·ra·kas·sa चेतसाce·ta·sā चेतोपरिवितक्कमञ्ञायce·to·pa·ri·vi·tak·ka·mañ·ñā·ya निवासेत्वाni·vā·set·vā पत्तचीवरमादायpat·ta·cī·va·ra·mā·dā·ya वत्तनियेvat·ta·ni·ye सेनासनेse·nā·sa·ne अन्तरहितोan·ta·ra·hi·to गजङ्गलब्राह्मणगामस्सga·jaṅ·ga·lab·rāh·ma·ṇa·gā·mas·sa पुरतोpu·ra·to पातुरहोसि।pā·tu·ra·ho·si
Tena kho pana samayena āyasmā rohaṇo vattaniye senāsane nisinno nāgasenassa dārakassa cetasā cetoparivitakkamaññāya nivāsetvā pattacīvaramādāya vattaniye senāsane antarahito gajaṅgalabrāhmaṇagāmassa purato pāturahosi.
(Pāli only)
-
127
अद्दसाad·da·sā खोkho नागसेनोnā·ga·se·no दारकोdā·ra·ko अत्तनोat·ta·no द्वारकोट्ठकेdvā·ra·koṭ·ṭha·ke ठितोṭhi·to आयस्मन्तंā·yas·man·taṃ रोहणंro·ha·ṇaṃ दूरतोवdū·ra·to·va आगच्छन्तं,ā·gac·chan·taṃ दिस्वानdis·vā·na अत्तमनोat·ta·ma·no उदग्गोu·dag·go पमुदितोpa·mu·di·to पीतिसोमनस्सजातो—pī·ti·so·ma·nas·sa·jā·to
Addasā kho nāgaseno dārako attano dvārakoṭṭhake ṭhito āyasmantaṁ rohaṇaṁ dūratova āgacchantaṁ, disvāna attamano udaggo pamudito pītisomanassajāto—
(Pāli only)
- 128
-
129
येनायस्माye·nā·yas·mā रोहणोro·ha·ṇo तेनुपसङ्कमि,te·nu·pa·saṅ·ka·mi उपसङ्कमित्वाu·pa·saṅ·ka·mit·vā आयस्मन्तंā·yas·man·taṃ रोहणंro·ha·ṇaṃ एतदवोच—e·ta·da·vo·ca
yenāyasmā rohaṇo tenupasaṅkami, upasaṅkamitvā āyasmantaṁ rohaṇaṁ etadavoca—
(Pāli only)
- 130
- 131
-
132
“केनke·na त्वं,tvaṃ मारिस,mā·ri·sa पब्बजितोpab·ba·ji·to नामासी”ति?nā·mā·sī
“Kena tvaṁ, mārisa, pabbajito nāmāsī”ti?
(Pāli only)
- 133
-
134
“किङ्कारणा,kiṅ·kā·ra·ṇā मारिस,mā·ri·sa केसाke·sā तेte नna यथाya·thā अञ्ञेसन्”ति?añ·ñe·san
“Kiṅkāraṇā, mārisa, kesā te na yathā aññesan”ti?
(Pāli only)
- 135
- 136
-
137
“अलङ्कारपलिबोधोa·laṅ·kā·ra·pa·li·bo·dho मण्डनपलिबोधोmaṇ·ḍa·na·pa·li·bo·dho तेलमक्खनपलिबोधोte·la·mak·kha·na·pa·li·bo·dho धोवनपलिबोधोdho·va·na·pa·li·bo·dho मालापलिबोधोmā·lā·pa·li·bo·dho गन्धपलिबोधोgan·dha·pa·li·bo·dho वासनपलिबोधोvā·sa·na·pa·li·bo·dho हरीटकपलिबोधोha·rī·ṭa·ka·pa·li·bo·dho आमलकपलिबोधोā·ma·la·ka·pa·li·bo·dho रङ्गपलिबोधोraṅ·ga·pa·li·bo·dho बन्धनपलिबोधोban·dha·na·pa·li·bo·dho कोच्छपलिबोधोkoc·cha·pa·li·bo·dho कप्पकपलिबोधोkap·pa·ka·pa·li·bo·dho विजटनपलिबोधोvi·ja·ṭa·na·pa·li·bo·dho ऊकापलिबोधो,ū·kā·pa·li·bo·dho केसेसुke·se·su विलूनेसुvi·lū·ne·su सोचन्तिso·can·ti किलमन्तिki·la·man·ti परिदेवन्तिpa·ri·de·van·ti उरत्ताळिंu·rat·tā·ḷiṃ कन्दन्तिkan·dan·ti सम्मोहंsam·mo·haṃ आपज्जन्ति,ā·paj·jan·ti इमेसुi·me·su खो,kho दारक,dā·ra·ka सोळससुso·ḷa·sa·su पलिबोधेसुpa·li·bo·dhe·su पलिगुण्ठिताpa·li·guṇ·ṭhi·tā मनुस्साma·nus·sā सब्बानिsab·bā·ni अतिसुखुमानिa·ti·su·khu·mā·ni सिप्पानिsip·pā·ni नासेन्ती”ति।nā·sen·tī
“Alaṅkārapalibodho maṇḍanapalibodho telamakkhanapalibodho dhovanapalibodho mālāpalibodho gandhapalibodho vāsanapalibodho harīṭakapalibodho āmalakapalibodho raṅgapalibodho bandhanapalibodho kocchapalibodho kappakapalibodho vijaṭanapalibodho ūkāpalibodho, kesesu vilūnesu socanti kilamanti paridevanti urattāḷiṁ kandanti sammohaṁ āpajjanti, imesu kho, dāraka, soḷasasu palibodhesu paliguṇṭhitā manussā sabbāni atisukhumāni sippāni nāsentī”ti.
(Pāli only)
-
138
“किङ्कारणा,kiṅ·kā·ra·ṇā मारिस,mā·ri·sa वत्थानिपिvat·thā·ni·pi तेte नna यथाya·thā अञ्ञेसन्”ति?añ·ñe·san
“Kiṅkāraṇā, mārisa, vatthānipi te na yathā aññesan”ti?
(Pāli only)
-
139
“कामनिस्सितानिkā·ma·nis·si·tā·ni खो,kho दारक,dā·ra·ka वत्थानि,vat·thā·ni कामनिस्सितानिkā·ma·nis·si·tā·ni गिहिब्यञ्जनभण्डानि,gi·hib·yañ·ja·na·bhaṇ·ḍā·ni यानिyā·ni कानिचिkā·ni·ci खोkho भयानिbha·yā·ni वत्थतोvat·tha·to उप्पज्जन्ति,up·paj·jan·ti तानिtā·ni कासाववसनस्सkā·sā·va·va·sa·nas·sa नna होन्ति,hon·ti तस्माtas·mā वत्थानिपिvat·thā·ni·pi मेme नna यथाya·thā अञ्ञेसन्”ति।añ·ñe·san
“Kāmanissitāni kho, dāraka, vatthāni, kāmanissitāni gihibyañjanabhaṇḍāni, yāni kānici kho bhayāni vatthato uppajjanti, tāni kāsāvavasanassa na honti, tasmā vatthānipi me na yathā aññesan”ti.
(Pāli only)
- 140
- 141
- 142
- 143
- 144
- 145
-
146
अथa·tha खोkho नागसेनोnā·ga·se·no दारकोdā·ra·ko आयस्मतोā·yas·ma·to रोहणस्सro·ha·ṇas·sa हत्थतोhat·tha·to पत्तंpat·taṃ गहेत्वाga·het·vā घरंgha·raṃ पवेसेत्वाpa·ve·set·vā पणीतेनpa·ṇī·te·na खादनीयेनkhā·da·nī·ye·na भोजनीयेनbho·ja·nī·ye·na सहत्थाsa·hat·thā सन्तप्पेत्वाsan·tap·pet·vā सम्पवारेत्वाsam·pa·vā·ret·vā आयस्मन्तंā·yas·man·taṃ रोहणंro·ha·ṇaṃ भुत्ताविंbhut·tā·viṃ ओनीतपत्तपाणिंo·nī·ta·pat·ta·pā·ṇiṃ एतदवोच—e·ta·da·vo·ca
Atha kho nāgaseno dārako āyasmato rohaṇassa hatthato pattaṁ gahetvā gharaṁ pavesetvā paṇītena khādanīyena bhojanīyena sahatthā santappetvā sampavāretvā āyasmantaṁ rohaṇaṁ bhuttāviṁ onītapattapāṇiṁ etadavoca—
(Pāli only)
-
147
“देहिde·hi मेme दानि,dā·ni मारिस,mā·ri·sa मन्तन्”ति।man·tan
“dehi me dāni, mārisa, mantan”ti.
(Pāli only)
-
148
“यदाya·dā खोkho त्वं,tvaṃ दारक,dā·ra·ka निप्पलिबोधोnip·pa·li·bo·dho हुत्वाhut·vā मातापितरोmā·tā·pi·ta·ro अनुजानापेत्वाa·nu·jā·nā·pet·vā मयाma·yā गहितंga·hi·taṃ पब्बजितवेसंpab·ba·ji·ta·ve·saṃ गण्हिस्ससि,gaṇ·his·sa·si तदाta·dā दस्सामी”ति—आह।das·sā·mī
“Yadā kho tvaṁ, dāraka, nippalibodho hutvā mātāpitaro anujānāpetvā mayā gahitaṁ pabbajitavesaṁ gaṇhissasi, tadā dassāmī”ti—āha.
(Pāli only)
- 149
-
150
“अम्मताता,am·ma·tā·tā अयंa·yaṃ पब्बजितोpab·ba·ji·to ‘यंyaṃ लोकेlo·ke उत्तमंut·ta·maṃ मन्तं,man·taṃ तंtaṃ जानामी’तिjā·nā·mī वदति,va·da·ti नna चca अत्तनोat·ta·no सन्तिकेsan·ti·ke अपब्बजितस्सa·pab·ba·ji·tas·sa देति,de·ti अहंa·haṃ एतस्सe·tas·sa सन्तिकेsan·ti·ke पब्बजित्वाpab·ba·jit·vā तंtaṃ उत्तमंut·ta·maṃ मन्तंman·taṃ उग्गण्हिस्सामी”ति।ug·gaṇ·his·sā·mī
“ammatātā, ayaṁ pabbajito ‘yaṁ loke uttamaṁ mantaṁ, taṁ jānāmī’ti vadati, na ca attano santike apabbajitassa deti, ahaṁ etassa santike pabbajitvā taṁ uttamaṁ mantaṁ uggaṇhissāmī”ti.
(Pāli only)
-
151
अथस्सa·thas·sa मातापितरोmā·tā·pi·ta·ro “पब्बजित्वापिpab·ba·jit·vā·pi नोno पुत्तोput·to मन्तंman·taṃ गण्हतु,gaṇ·ha·tu गहेत्वाga·het·vā पुनpu·na आगच्छिस्सती”तिā·gac·chis·sa·tī मञ्ञमानाmañ·ña·mā·nā “गण्ह,gaṇ·ha पुत्ता”तिput·tā अनुजानिंसु।a·nu·jā·niṃ·su
Athassa mātāpitaro “pabbajitvāpi no putto mantaṁ gaṇhatu, gahetvā puna āgacchissatī”ti maññamānā “gaṇha, puttā”ti anujāniṁsu.
(Pāli only)
-
152
अथa·tha खोkho आयस्माā·yas·mā रोहणोro·ha·ṇo नागसेनंnā·ga·se·naṃ दारकंdā·ra·kaṃ आदायā·dā·ya येनye·na वत्तनियंvat·ta·ni·yaṃ सेनासनं,se·nā·sa·naṃ येनye·na विजम्भवत्थुvi·jam·bha·vat·thu तेनुपसङ्कमि,te·nu·pa·saṅ·ka·mi उपसङ्कमित्वाu·pa·saṅ·ka·mit·vā विजम्भवत्थुस्मिंvi·jam·bha·vat·thus·miṃ सेनासनेse·nā·sa·ne एकरत्तंe·ka·rat·taṃ वसित्वाva·sit·vā येनye·na रक्खिततलंrak·khi·ta·ta·laṃ तेनुपसङ्कमि,te·nu·pa·saṅ·ka·mi उपसङ्कमित्वाu·pa·saṅ·ka·mit·vā कोटिसतानंko·ṭi·sa·tā·naṃ अरहन्तानंa·ra·han·tā·naṃ मज्झेmaj·jhe नागसेनंnā·ga·se·naṃ दारकंdā·ra·kaṃ पब्बाजेसि।pab·bā·je·si
Atha kho āyasmā rohaṇo nāgasenaṁ dārakaṁ ādāya yena vattaniyaṁ senāsanaṁ, yena vijambhavatthu tenupasaṅkami, upasaṅkamitvā vijambhavatthusmiṁ senāsane ekarattaṁ vasitvā yena rakkhitatalaṁ tenupasaṅkami, upasaṅkamitvā koṭisatānaṁ arahantānaṁ majjhe nāgasenaṁ dārakaṁ pabbājesi.
(Pāli only)
- 153
- 154
-
155
अथa·tha खोkho आयस्माā·yas·mā रोहणोro·ha·ṇo “किम्हिkim·hi नुnu खोहंkho·haṃ नागसेनंnā·ga·se·naṃ विनेय्यंvi·ney·yaṃ पठमंpa·ṭha·maṃ विनयेvi·na·ye वाvā सुत्तन्तेsut·tan·te वाvā अभिधम्मेa·bhi·dham·me वा”ति—vā
Atha kho āyasmā rohaṇo “kimhi nu khohaṁ nāgasenaṁ vineyyaṁ paṭhamaṁ vinaye vā suttante vā abhidhamme vā”ti—
(Pāli only)
-
156
चिन्तेत्वाcin·tet·vā “पण्डितोpaṇ·ḍi·to खोkho अयंa·yaṃ नागसेनो,nā·ga·se·no सक्कोतिsak·ko·ti सुखेनेवsu·khe·ne·va अभिधम्मंa·bhi·dham·maṃ परियापुणितुन्”तिpa·ri·yā·pu·ṇi·tun पठमंpa·ṭha·maṃ अभिधम्मेa·bhi·dham·me विनेसि।vi·ne·si
cintetvā “paṇḍito kho ayaṁ nāgaseno, sakkoti sukheneva abhidhammaṁ pariyāpuṇitun”ti paṭhamaṁ abhidhamme vinesi.
(Pāli only)
-
157
आयस्माā·yas·mā चca नागसेनोnā·ga·se·no “कुसलाku·sa·lā धम्मा,dham·mā अकुसलाa·ku·sa·lā धम्मा,dham·mā अब्याकताab·yā·ka·tā धम्मा”तिdham·mā तिकदुकपटिमण्डितंti·ka·du·ka·pa·ṭi·maṇ·ḍi·taṃ धम्मसङ्गणीपकरणं,dham·ma·saṅ·ga·ṇī·pa·ka·ra·ṇaṃ खन्धविभङ्गादिअट्ठारसkhan·dha·vi·bhaṅ·gā·di·aṭ·ṭhā·ra·sa विभङ्गपटिमण्डितंvi·bhaṅ·ga·pa·ṭi·maṇ·ḍi·taṃ विभङ्गप्पकरणं,vi·bhaṅ·gap·pa·ka·ra·ṇaṃ “सङ्गहोsaṅ·ga·ho असङ्गहो”तिa·saṅ·ga·ho आदिनाā·di·nā चुद्दसविधेनcud·da·sa·vi·dhe·na विभत्तंvi·bhat·taṃ धातुकथापकरणं,dhā·tu·ka·thā·pa·ka·ra·ṇaṃ “खन्धपञ्ञत्तिkhan·dha·pañ·ñat·ti आयतनपञ्ञत्ती”तिā·ya·ta·na·pañ·ñat·tī आदिनाā·di·nā छब्बिधेनchab·bi·dhe·na विभत्तंvi·bhat·taṃ पुग्गलपञ्ञत्तिप्पकरणं,pug·ga·la·pañ·ñat·tip·pa·ka·ra·ṇaṃ सकवादेsa·ka·vā·de पञ्चसुत्तसतानिpañ·ca·sut·ta·sa·tā·ni परवादेpa·ra·vā·de पञ्चसुत्तसतानीतिpañ·ca·sut·ta·sa·tā·nī·ti सुत्तसहस्संsut·ta·sa·has·saṃ समोधानेत्वाsa·mo·dhā·net·vā विभत्तंvi·bhat·taṃ कथावत्थुप्पकरणं,ka·thā·vat·thup·pa·ka·ra·ṇaṃ “मूलयमकंmū·la·ya·ma·kaṃ खन्धयमकन्”तिkhan·dha·ya·ma·kan आदिनाā·di·nā दसविधेनda·sa·vi·dhe·na विभत्तंvi·bhat·taṃ यमकप्पकरणं,ya·ma·kap·pa·ka·ra·ṇaṃ “हेतुपच्चयोhe·tu·pac·ca·yo आरम्मणपच्चयो”तिā·ram·ma·ṇa·pac·ca·yo आदिनाā·di·nā चतुवीसतिविधेनca·tu·vī·sa·ti·vi·dhe·na विभत्तंvi·bhat·taṃ पट्ठानप्पकरणन्तिpaṭ·ṭhā·nap·pa·ka·ra·ṇan·ti सब्बंsab·baṃ तंtaṃ अभिधम्मपिटकंa·bhi·dham·ma·pi·ṭa·kaṃ एकेनेवe·ke·ne·va सज्झायेनsaj·jhā·ye·na पगुणंpa·gu·ṇaṃ कत्वाkat·vā “तिट्ठथ,tiṭ·ṭha·tha भन्ते,bhan·te नna पुनpu·na ओसारेथ,o·sā·re·tha एत्तकेनेवाहंet·ta·ke·ne·vā·haṃ सज्झायिस्सामी”ति—आह।saj·jhā·yis·sā·mī
Āyasmā ca nāgaseno “kusalā dhammā, akusalā dhammā, abyākatā dhammā”ti tikadukapaṭimaṇḍitaṁ dhammasaṅgaṇīpakaraṇaṁ, khandhavibhaṅgādiaṭṭhārasa vibhaṅgapaṭimaṇḍitaṁ vibhaṅgappakaraṇaṁ, “saṅgaho asaṅgaho”ti ādinā cuddasavidhena vibhattaṁ dhātukathāpakaraṇaṁ, “khandhapaññatti āyatanapaññattī”ti ādinā chabbidhena vibhattaṁ puggalapaññattippakaraṇaṁ, sakavāde pañcasuttasatāni paravāde pañcasuttasatānīti suttasahassaṁ samodhānetvā vibhattaṁ kathāvatthuppakaraṇaṁ, “mūlayamakaṁ khandhayamakan”ti ādinā dasavidhena vibhattaṁ yamakappakaraṇaṁ, “hetupaccayo ārammaṇapaccayo”ti ādinā catuvīsatividhena vibhattaṁ paṭṭhānappakaraṇanti sabbaṁ taṁ abhidhammapiṭakaṁ ekeneva sajjhāyena paguṇaṁ katvā “tiṭṭhatha, bhante, na puna osāretha, ettakenevāhaṁ sajjhāyissāmī”ti—āha.
(Pāli only)
-
158
अथa·tha खोkho आयस्माā·yas·mā नागसेनोnā·ga·se·no येनye·na कोटिसताko·ṭi·sa·tā अरहन्तोa·ra·han·to तेनुपसङ्कमि,te·nu·pa·saṅ·ka·mi उपसङ्कमित्वाu·pa·saṅ·ka·mit·vā कोटिसतेko·ṭi·sa·te अरहन्तेa·ra·han·te एतदवोच—e·ta·da·vo·ca
Atha kho āyasmā nāgaseno yena koṭisatā arahanto tenupasaṅkami, upasaṅkamitvā koṭisate arahante etadavoca—
(Pāli only)
-
159
“अहंa·haṃ खो,kho भन्ते,bhan·te ‘कुसलाku·sa·lā धम्मा,dham·mā अकुसलाa·ku·sa·lā धम्मा,dham·mā अब्याकताab·yā·ka·tā धम्मा’तिdham·mā इमेसुi·me·su तीसुtī·su पदेसुpa·de·su पक्खिपित्वाpak·khi·pit·vā सब्बंsab·baṃ तंtaṃ अभिधम्मपिटकंa·bhi·dham·ma·pi·ṭa·kaṃ वित्थारेनvit·thā·re·na ओसारेस्सामी”ति।o·sā·res·sā·mī
“ahaṁ kho, bhante, ‘kusalā dhammā, akusalā dhammā, abyākatā dhammā’ti imesu tīsu padesu pakkhipitvā sabbaṁ taṁ abhidhammapiṭakaṁ vitthārena osāressāmī”ti.
(Pāli only)
-
160
“साधु,sā·dhu नागसेन,nā·ga·se·na ओसारेही”ति।o·sā·re·hī
“Sādhu, nāgasena, osārehī”ti.
(Pāli only)
-
161
अथa·tha खोkho आयस्माā·yas·mā नागसेनोnā·ga·se·no सत्तsat·ta मासानिmā·sā·ni सत्तsat·ta पकरणानिpa·ka·ra·ṇā·ni वित्थारेनvit·thā·re·na ओसारेसि,o·sā·re·si पथवीpa·tha·vī उन्नदि,un·na·di देवताde·va·tā साधुकारमदंसु,sā·dhu·kā·ra·ma·daṃ·su ब्रह्मानोbrah·mā·no अप्फोटेसुं,ap·pho·ṭe·suṃ दिब्बानिdib·bā·ni चन्दनचुण्णानिcan·da·na·cuṇ·ṇā·ni दिब्बानिdib·bā·ni चca मन्दारवपुप्फानिman·dā·ra·va·pup·phā·ni अभिप्पवस्सिंसु।a·bhip·pa·vas·siṃ·su
Atha kho āyasmā nāgaseno satta māsāni satta pakaraṇāni vitthārena osāresi, pathavī unnadi, devatā sādhukāramadaṁsu, brahmāno apphoṭesuṁ, dibbāni candanacuṇṇāni dibbāni ca mandāravapupphāni abhippavassiṁsu.
(Pāli only)
-
162
अथa·tha खोkho कोटिसताko·ṭi·sa·tā अरहन्तोa·ra·han·to आयस्मन्तंā·yas·man·taṃ नागसेनंnā·ga·se·naṃ परिपुण्णवीसतिवस्संpa·ri·puṇ·ṇa·vī·sa·ti·vas·saṃ रक्खिततलेrak·khi·ta·ta·le उपसम्पादेसुं।u·pa·sam·pā·de·suṃ
Atha kho koṭisatā arahanto āyasmantaṁ nāgasenaṁ paripuṇṇavīsativassaṁ rakkhitatale upasampādesuṁ.
(Pāli only)
-
163
उपसम्पन्नोu·pa·sam·pan·no चca पनायस्माpa·nā·yas·mā नागसेनोnā·ga·se·no तस्साtas·sā रत्तियाrat·ti·yā अच्चयेनac·ca·ye·na पुब्बण्हसमयंpub·baṇ·ha·sa·ma·yaṃ निवासेत्वाni·vā·set·vā पत्तचीवरमादायpat·ta·cī·va·ra·mā·dā·ya उपज्झायेनu·paj·jhā·ye·na सद्धिंsad·dhiṃ गामंgā·maṃ पिण्डायpiṇ·ḍā·ya पविसन्तोpa·vi·san·to एवरूपंe·va·rū·paṃ परिवितक्कंpa·ri·vi·tak·kaṃ उप्पादेसिup·pā·de·si “तुच्छोtuc·cho वतva·ta मेme उपज्झायो,u·paj·jhā·yo बालोbā·lo वतva·ta मेme उपज्झायो,u·paj·jhā·yo ठपेत्वाṭha·pet·vā अवसेसंa·va·se·saṃ बुद्धवचनंbud·dha·va·ca·naṃ पठमंpa·ṭha·maṃ मंmaṃ अभिधम्मेa·bhi·dham·me विनेसी”ति।vi·ne·sī
Upasampanno ca panāyasmā nāgaseno tassā rattiyā accayena pubbaṇhasamayaṁ nivāsetvā pattacīvaramādāya upajjhāyena saddhiṁ gāmaṁ piṇḍāya pavisanto evarūpaṁ parivitakkaṁ uppādesi “tuccho vata me upajjhāyo, bālo vata me upajjhāyo, ṭhapetvā avasesaṁ buddhavacanaṁ paṭhamaṁ maṁ abhidhamme vinesī”ti.
(Pāli only)
-
164
अथa·tha खोkho आयस्माā·yas·mā रोहणोro·ha·ṇo आयस्मतोā·yas·ma·to नागसेनस्सnā·ga·se·nas·sa चेतसाce·ta·sā चेतोपरिवितक्कमञ्ञायce·to·pa·ri·vi·tak·ka·mañ·ñā·ya आयस्मन्तंā·yas·man·taṃ नागसेनंnā·ga·se·naṃ एतदवोच—e·ta·da·vo·ca
Atha kho āyasmā rohaṇo āyasmato nāgasenassa cetasā cetoparivitakkamaññāya āyasmantaṁ nāgasenaṁ etadavoca—
(Pāli only)
-
165
“अननुच्छविकंa·na·nuc·cha·vi·kaṃ खोkho नागसेनnā·ga·se·na परिवितक्कंpa·ri·vi·tak·kaṃ वितक्केसि,vi·tak·ke·si नna खोkho पनेतंpa·ne·taṃ नागसेनnā·ga·se·na तवानुच्छविकन्”ति।ta·vā·nuc·cha·vi·kan
“ananucchavikaṁ kho nāgasena parivitakkaṁ vitakkesi, na kho panetaṁ nāgasena tavānucchavikan”ti.
(Pāli only)
- 166
-
167
“अच्छरियंac·cha·ri·yaṃ वतva·ta भो,bho अब्भुतंab·bhu·taṃ वतva·ta भो,bho यत्रyat·ra हिhi नामnā·ma मेme उपज्झायोu·paj·jhā·yo चेतसाce·ta·sā चेतोपरिवितक्कंce·to·pa·ri·vi·tak·kaṃ जानिस्सति,jā·nis·sa·ti पण्डितोpaṇ·ḍi·to वतva·ta मेme उपज्झायो,u·paj·jhā·yo यन्नूनाहंyan·nū·nā·haṃ उपज्झायंu·paj·jhā·yaṃ खमापेय्यन्”ति।kha·mā·pey·yan
“acchariyaṁ vata bho, abbhutaṁ vata bho, yatra hi nāma me upajjhāyo cetasā cetoparivitakkaṁ jānissati, paṇḍito vata me upajjhāyo, yannūnāhaṁ upajjhāyaṁ khamāpeyyan”ti.
(Pāli only)
- 168
- 169
-
170
अथa·tha खोkho आयस्माā·yas·mā रोहणोro·ha·ṇo आयस्मन्तंā·yas·man·taṃ नागसेनंnā·ga·se·naṃ एतदवोचe·ta·da·vo·ca “नna खोkho त्याहंtyā·haṃ नागसेनnā·ga·se·na एत्तावताet·tā·va·tā खमामि,kha·mā·mi अत्थिat·thi खोkho नागसेनnā·ga·se·na सागलंsā·ga·laṃ नामnā·ma नगरं,na·ga·raṃ तत्थtat·tha मिलिन्दोmi·lin·do नामnā·ma राजाrā·jā रज्जंraj·jaṃ कारेति,kā·re·ti सोso दिट्ठिवादेनdiṭ·ṭhi·vā·de·na पञ्हंpañ·haṃ पुच्छित्वाpuc·chit·vā भिक्खुसङ्घंbhik·khu·saṅ·ghaṃ विहेठेति,vi·he·ṭhe·ti सचेsa·ce त्वंtvaṃ तत्थtat·tha गन्त्वाgan·tvā तंtaṃ राजानंrā·jā·naṃ दमेत्वाda·met·vā बुद्धसासनेbud·dha·sā·sa·ne पसादेस्ससि,pa·sā·des·sa·si एवाहंe·vā·haṃ तंtaṃ खमिस्सामी”ति।kha·mis·sā·mī
Atha kho āyasmā rohaṇo āyasmantaṁ nāgasenaṁ etadavoca “na kho tyāhaṁ nāgasena ettāvatā khamāmi, atthi kho nāgasena sāgalaṁ nāma nagaraṁ, tattha milindo nāma rājā rajjaṁ kāreti, so diṭṭhivādena pañhaṁ pucchitvā bhikkhusaṅghaṁ viheṭheti, sace tvaṁ tattha gantvā taṁ rājānaṁ dametvā buddhasāsane pasādessasi, evāhaṁ taṁ khamissāmī”ti.
(Pāli only)
- 171
-
172
सचे,sa·ce भन्ते,bhan·te सकलजम्बुदीपेsa·ka·la·jam·bu·dī·pe सब्बेsab·be राजानोrā·jā·no आगन्त्वाā·gan·tvā मंmaṃ पञ्हंpañ·haṃ पुच्छेय्युं,puc·chey·yuṃ सब्बंsab·baṃ तंtaṃ विसज्जेत्वाvi·saj·jet·vā सम्पदालेस्सामि,sam·pa·dā·les·sā·mi ‘खमथkha·ma·tha मे,me भन्ते’तिbhan·te वत्वा,vat·vā ‘नna खमामी’तिkha·mā·mī वुत्तेvut·te तेनte·na हि,hi भन्ते,bhan·te इमंi·maṃ तेमासंte·mā·saṃ कस्सkas·sa सन्तिकेsan·ti·ke वसिस्सामी”ति—आह।va·sis·sā·mī
sace, bhante, sakalajambudīpe sabbe rājāno āgantvā maṁ pañhaṁ puccheyyuṁ, sabbaṁ taṁ visajjetvā sampadālessāmi, ‘khamatha me, bhante’ti vatvā, ‘na khamāmī’ti vutte tena hi, bhante, imaṁ temāsaṁ kassa santike vasissāmī”ti—āha.
(Pāli only)
-
173
“अयंa·yaṃ खो,kho नागसेन,nā·ga·se·na आयस्माā·yas·mā अस्सगुत्तोas·sa·gut·to वत्तनियेvat·ta·ni·ye सेनासनेse·nā·sa·ne विहरति,vi·ha·ra·ti गच्छgac·cha त्वं,tvaṃ नागसेन,nā·ga·se·na येनायस्माye·nā·yas·mā अस्सगुत्तोas·sa·gut·to तेनुपसङ्कम,te·nu·pa·saṅ·ka·ma उपसङ्कमित्वाu·pa·saṅ·ka·mit·vā ममma·ma वचनेनva·ca·ne·na आयस्मतोā·yas·ma·to अस्सगुत्तस्सas·sa·gut·tas·sa पादेpā·de सिरसाsi·ra·sā वन्द,van·da एवञ्चe·vañ·ca नंnaṃ वदेहिva·de·hi ‘उपज्झायोu·paj·jhā·yo मे,me भन्ते,bhan·te तुम्हाकंtum·hā·kaṃ पादेpā·de सिरसाsi·ra·sā वन्दति,van·da·ti अप्पाबाधंap·pā·bā·dhaṃ अप्पातङ्कंap·pā·taṅ·kaṃ लहुट्ठानंla·huṭ·ṭhā·naṃ बलंba·laṃ फासुविहारंphā·su·vi·hā·raṃ पुच्छति,puc·cha·ti उपज्झायोu·paj·jhā·yo मे,me भन्ते,bhan·te इमंi·maṃ तेमासंte·mā·saṃ तुम्हाकंtum·hā·kaṃ सन्तिकेsan·ti·ke वसितुंva·si·tuṃ मंmaṃ पहिणी’ति,pa·hi·ṇī ‘कोनामोko·nā·mo तेte उपज्झायो’तिu·paj·jhā·yo चca वुत्तेvut·te ‘रोहणत्थेरोro·ha·ṇat·the·ro नाम,nā·ma भन्ते’तिbhan·te वदेय्यासि,va·dey·yā·si ‘अहंa·haṃ कोनामो’तिko·nā·mo वुत्तेvut·te एवंe·vaṃ वदेय्यासिva·dey·yā·si ‘ममma·ma उपज्झायो,u·paj·jhā·yo भन्ते,bhan·te तुम्हाकंtum·hā·kaṃ नामंnā·maṃ जानाती’”ति।jā·nā·tī
“Ayaṁ kho, nāgasena, āyasmā assagutto vattaniye senāsane viharati, gaccha tvaṁ, nāgasena, yenāyasmā assagutto tenupasaṅkama, upasaṅkamitvā mama vacanena āyasmato assaguttassa pāde sirasā vanda, evañca naṁ vadehi ‘upajjhāyo me, bhante, tumhākaṁ pāde sirasā vandati, appābādhaṁ appātaṅkaṁ lahuṭṭhānaṁ balaṁ phāsuvihāraṁ pucchati, upajjhāyo me, bhante, imaṁ temāsaṁ tumhākaṁ santike vasituṁ maṁ pahiṇī’ti, ‘konāmo te upajjhāyo’ti ca vutte ‘rohaṇatthero nāma, bhante’ti vadeyyāsi, ‘ahaṁ konāmo’ti vutte evaṁ vadeyyāsi ‘mama upajjhāyo, bhante, tumhākaṁ nāmaṁ jānātī’”ti.
(Pāli only)
-
174
“एवं,e·vaṃ भन्ते”तिbhan·te खोkho आयस्माā·yas·mā नागसेनोnā·ga·se·no आयस्मन्तंā·yas·man·taṃ रोहणंro·ha·ṇaṃ अभिवादेत्वाa·bhi·vā·det·vā पदक्खिणंpa·dak·khi·ṇaṃ कत्वाkat·vā पत्तचीवरमादायpat·ta·cī·va·ra·mā·dā·ya अनुपुब्बेनa·nu·pub·be·na चारिकंcā·ri·kaṃ चरमानोca·ra·mā·no येनye·na वत्तनियंvat·ta·ni·yaṃ सेनासनं,se·nā·sa·naṃ येनायस्माye·nā·yas·mā अस्सगुत्तोas·sa·gut·to तेनुपसङ्कमि,te·nu·pa·saṅ·ka·mi उपसङ्कमित्वाu·pa·saṅ·ka·mit·vā आयस्मन्तंā·yas·man·taṃ अस्सगुत्तंas·sa·gut·taṃ अभिवादेत्वाa·bhi·vā·det·vā एकमन्तंe·ka·man·taṃ अट्ठासि,aṭ·ṭhā·si एकमन्तंe·ka·man·taṃ ठितोṭhi·to खोkho आयस्माā·yas·mā नागसेनोnā·ga·se·no आयस्मन्तंā·yas·man·taṃ अस्सगुत्तंas·sa·gut·taṃ एतदवोच—e·ta·da·vo·ca
“Evaṁ, bhante”ti kho āyasmā nāgaseno āyasmantaṁ rohaṇaṁ abhivādetvā padakkhiṇaṁ katvā pattacīvaramādāya anupubbena cārikaṁ caramāno yena vattaniyaṁ senāsanaṁ, yenāyasmā assagutto tenupasaṅkami, upasaṅkamitvā āyasmantaṁ assaguttaṁ abhivādetvā ekamantaṁ aṭṭhāsi, ekamantaṁ ṭhito kho āyasmā nāgaseno āyasmantaṁ assaguttaṁ etadavoca—
(Pāli only)
-
175
“उपज्झायोu·paj·jhā·yo मे,me भन्ते,bhan·te तुम्हाकंtum·hā·kaṃ पादेpā·de सिरसाsi·ra·sā वन्दति,van·da·ti एवञ्चe·vañ·ca वदेतिva·de·ti अप्पाबाधंap·pā·bā·dhaṃ अप्पातङ्कंap·pā·taṅ·kaṃ लहुट्ठानंla·huṭ·ṭhā·naṃ बलंba·laṃ फासुविहारंphā·su·vi·hā·raṃ पुच्छति,puc·cha·ti उपज्झायोu·paj·jhā·yo मे,me भन्ते,bhan·te इमंi·maṃ तेमासंte·mā·saṃ तुम्हाकंtum·hā·kaṃ सन्तिकेsan·ti·ke वसितुंva·si·tuṃ मंmaṃ पहिणी”ति।pa·hi·ṇī
“upajjhāyo me, bhante, tumhākaṁ pāde sirasā vandati, evañca vadeti appābādhaṁ appātaṅkaṁ lahuṭṭhānaṁ balaṁ phāsuvihāraṁ pucchati, upajjhāyo me, bhante, imaṁ temāsaṁ tumhākaṁ santike vasituṁ maṁ pahiṇī”ti.
(Pāli only)
- 176
-
177
“त्वंtvaṃ किंनामोसी”ति।kiṃ·nā·mo·sī
“tvaṁ kiṁnāmosī”ti.
(Pāli only)
- 178
-
179
“कोनामोko·nā·mo तेte उपज्झायो”ति?u·paj·jhā·yo
“Konāmo te upajjhāyo”ti?
(Pāli only)
- 180
-
181
“अहंa·haṃ कोनामो”ति।ko·nā·mo
“Ahaṁ konāmo”ti.
(Pāli only)
- 182
-
183
“साधु,sā·dhu नागसेन,nā·ga·se·na पत्तचीवरंpat·ta·cī·va·raṃ पटिसामेही”ति।pa·ṭi·sā·me·hī
“Sādhu, nāgasena, pattacīvaraṁ paṭisāmehī”ti.
(Pāli only)
-
184
“साधु,sā·dhu भन्ते”तिbhan·te पत्तचीवरंpat·ta·cī·va·raṃ पटिसामेत्वाpa·ṭi·sā·met·vā पुनदिवसेpu·na·di·va·se परिवेणंpa·ri·ve·ṇaṃ सम्मज्जित्वाsam·maj·jit·vā मुखोदकंmu·kho·da·kaṃ दन्तपोणंdan·ta·po·ṇaṃ उपट्ठपेसि।u·paṭ·ṭha·pe·si
“Sādhu, bhante”ti pattacīvaraṁ paṭisāmetvā punadivase pariveṇaṁ sammajjitvā mukhodakaṁ dantapoṇaṁ upaṭṭhapesi.
(Pāli only)
-
185
थेरोthe·ro सम्मज्जितट्ठानंsam·maj·ji·taṭ·ṭhā·naṃ पटिसम्मज्जि,pa·ṭi·sam·maj·ji तंtaṃ उदकंu·da·kaṃ छड्डेत्वाchaḍ·ḍet·vā अञ्ञंañ·ñaṃ उदकंu·da·kaṃ आहरि,ā·ha·ri तञ्चtañ·ca दन्तकट्ठंdan·ta·kaṭ·ṭhaṃ अपनेत्वाa·pa·net·vā अञ्ञंañ·ñaṃ दन्तकट्ठंdan·ta·kaṭ·ṭhaṃ गण्हि,gaṇ·hi नna आलापसल्लापंā·lā·pa·sal·lā·paṃ अकासि,a·kā·si एवंe·vaṃ सत्तsat·ta दिवसानिdi·va·sā·ni कत्वाkat·vā सत्तमेsat·ta·me दिवसेdi·va·se पुनpu·na पुच्छित्वाpuc·chit·vā पुनpu·na तेनte·na तथेवta·the·va वुत्तेvut·te वस्सवासंvas·sa·vā·saṃ अनुजानि।a·nu·jā·ni
Thero sammajjitaṭṭhānaṁ paṭisammajji, taṁ udakaṁ chaḍḍetvā aññaṁ udakaṁ āhari, tañca dantakaṭṭhaṁ apanetvā aññaṁ dantakaṭṭhaṁ gaṇhi, na ālāpasallāpaṁ akāsi, evaṁ satta divasāni katvā sattame divase puna pucchitvā puna tena tatheva vutte vassavāsaṁ anujāni.
(Pāli only)
-
186
तेनte·na खोkho पनpa·na समयेनsa·ma·ye·na एकाe·kā महाउपासिकाma·hā·u·pā·si·kā आयस्मन्तंā·yas·man·taṃ अस्सगुत्तंas·sa·gut·taṃ तिंसमत्तानिtiṃ·sa·mat·tā·ni वस्सानिvas·sā·ni उपट्ठासि।u·paṭ·ṭhā·si
Tena kho pana samayena ekā mahāupāsikā āyasmantaṁ assaguttaṁ tiṁsamattāni vassāni upaṭṭhāsi.
(Pāli only)
-
187
अथa·tha खोkho साsā महाउपासिकाma·hā·u·pā·si·kā तेमासच्चयेनte·mā·sac·ca·ye·na येनायस्माye·nā·yas·mā अस्सगुत्तोas·sa·gut·to तेनुपसङ्कमि,te·nu·pa·saṅ·ka·mi उपसङ्कमित्वाu·pa·saṅ·ka·mit·vā आयस्मन्तंā·yas·man·taṃ अस्सगुत्तंas·sa·gut·taṃ एतदवोच—e·ta·da·vo·ca
Atha kho sā mahāupāsikā temāsaccayena yenāyasmā assagutto tenupasaṅkami, upasaṅkamitvā āyasmantaṁ assaguttaṁ etadavoca—
(Pāli only)
- 188
-
189
“अत्थि,at·thi महाउपासिके,ma·hā·u·pā·si·ke अम्हाकंam·hā·kaṃ सन्तिकेsan·ti·ke नागसेनोnā·ga·se·no नामnā·ma भिक्खू”ति।bhik·khū
“Atthi, mahāupāsike, amhākaṁ santike nāgaseno nāma bhikkhū”ti.
(Pāli only)
-
190
“तेनte·na हि,hi तातtā·ta अस्सगुत्त,as·sa·gut·ta अधिवासेहिa·dhi·vā·se·hi नागसेनेनnā·ga·se·ne·na सद्धिंsad·dhiṃ स्वातनायsvā·ta·nā·ya भत्तन्”ति।bhat·tan
“Tena hi, tāta assagutta, adhivāsehi nāgasenena saddhiṁ svātanāya bhattan”ti.
(Pāli only)
-
191
अधिवासेसिa·dhi·vā·se·si खोkho आयस्माā·yas·mā अस्सगुत्तोas·sa·gut·to तुण्हीभावेन।tuṇ·hī·bhā·ve·na
Adhivāsesi kho āyasmā assagutto tuṇhībhāvena.
(Pāli only)
-
192
अथa·tha खोkho आयस्माā·yas·mā अस्सगुत्तोas·sa·gut·to तस्साtas·sā रत्तियाrat·ti·yā अच्चयेनac·ca·ye·na पुब्बण्हसमयंpub·baṇ·ha·sa·ma·yaṃ निवासेत्वाni·vā·set·vā पत्तचीवरमादायpat·ta·cī·va·ra·mā·dā·ya आयस्मताā·yas·ma·tā नागसेनेनnā·ga·se·ne·na सद्धिंsad·dhiṃ पच्छासमणेनpac·chā·sa·ma·ṇe·na येनye·na महाउपासिकायma·hā·u·pā·si·kā·ya निवेसनंni·ve·sa·naṃ तेनुपसङ्कमि,te·nu·pa·saṅ·ka·mi उपसङ्कमित्वाu·pa·saṅ·ka·mit·vā पञ्ञत्तेpañ·ñat·te आसनेā·sa·ne निसीदि।ni·sī·di
Atha kho āyasmā assagutto tassā rattiyā accayena pubbaṇhasamayaṁ nivāsetvā pattacīvaramādāya āyasmatā nāgasenena saddhiṁ pacchāsamaṇena yena mahāupāsikāya nivesanaṁ tenupasaṅkami, upasaṅkamitvā paññatte āsane nisīdi.
(Pāli only)
-
193
अथa·tha खोkho साsā महाउपासिकाma·hā·u·pā·si·kā आयस्मन्तंā·yas·man·taṃ अस्सगुत्तंas·sa·gut·taṃ आयस्मन्तञ्चā·yas·man·tañ·ca नागसेनंnā·ga·se·naṃ पणीतेनpa·ṇī·te·na खादनीयेनkhā·da·nī·ye·na भोजनीयेनbho·ja·nī·ye·na सहत्थाsa·hat·thā सन्तप्पेसिsan·tap·pe·si सम्पवारेसि।sam·pa·vā·re·si
Atha kho sā mahāupāsikā āyasmantaṁ assaguttaṁ āyasmantañca nāgasenaṁ paṇītena khādanīyena bhojanīyena sahatthā santappesi sampavāresi.
(Pāli only)
-
194
अथa·tha खोkho आयस्माā·yas·mā अस्सगुत्तोas·sa·gut·to भुत्ताविंbhut·tā·viṃ ओनीतपत्तपाणिंo·nī·ta·pat·ta·pā·ṇiṃ आयस्मन्तंā·yas·man·taṃ नागसेनंnā·ga·se·naṃ एतदवोच—e·ta·da·vo·ca
Atha kho āyasmā assagutto bhuttāviṁ onītapattapāṇiṁ āyasmantaṁ nāgasenaṁ etadavoca—
(Pāli only)
-
195
“त्वं,tvaṃ नागसेन,nā·ga·se·na महाउपासिकायma·hā·u·pā·si·kā·ya अनुमोदनंa·nu·mo·da·naṃ करोही”तिka·ro·hī इदंi·daṃ वत्वाvat·vā उट्ठायासनाuṭ·ṭhā·yā·sa·nā पक्कामि।pak·kā·mi
“tvaṁ, nāgasena, mahāupāsikāya anumodanaṁ karohī”ti idaṁ vatvā uṭṭhāyāsanā pakkāmi.
(Pāli only)
- 196
- 197
-
198
अथa·tha खोkho आयस्माā·yas·mā नागसेनोnā·ga·se·no तस्साtas·sā महाउपासिकायma·hā·u·pā·si·kā·ya गम्भीरायgam·bhī·rā·ya धम्मकथायdham·ma·ka·thā·ya लोकुत्तरायlo·kut·ta·rā·ya सुञ्ञतप्पटिसंयुत्तायsuñ·ña·tap·pa·ṭi·saṃ·yut·tā·ya अनुमोदनंa·nu·mo·da·naṃ अकासि।a·kā·si
Atha kho āyasmā nāgaseno tassā mahāupāsikāya gambhīrāya dhammakathāya lokuttarāya suññatappaṭisaṁyuttāya anumodanaṁ akāsi.
(Pāli only)
-
199
अथa·tha खोkho तस्साtas·sā महाउपासिकायma·hā·u·pā·si·kā·ya तस्मिंयेवtas·miṃ·ye·va आसनेā·sa·ne विरजंvi·ra·jaṃ वीतमलंvī·ta·ma·laṃ धम्मचक्खुंdham·ma·cak·khuṃ उदपादि—u·da·pā·di
Atha kho tassā mahāupāsikāya tasmiṁyeva āsane virajaṁ vītamalaṁ dhammacakkhuṁ udapādi—
(Pāli only)
-
200
“यंyaṃ किञ्चिkiñ·ci समुदयधम्मंsa·mu·da·ya·dham·maṃ सब्बंsab·baṃ तंtaṃ निरोधधम्मन्”ति।ni·ro·dha·dham·man
“yaṁ kiñci samudayadhammaṁ sabbaṁ taṁ nirodhadhamman”ti.
(Pāli only)
-
201
आयस्मापिā·yas·mā·pi खोkho नागसेनोnā·ga·se·no तस्साtas·sā महाउपासिकायma·hā·u·pā·si·kā·ya अनुमोदनंa·nu·mo·da·naṃ कत्वाkat·vā अत्तनाat·ta·nā देसितंde·si·taṃ धम्मंdham·maṃ पच्चवेक्खन्तोpac·ca·vek·khan·to विपस्सनंvi·pas·sa·naṃ पट्ठपेत्वाpaṭ·ṭha·pet·vā तस्मिंयेवtas·miṃ·ye·va आसनेā·sa·ne निसिन्नोni·sin·no सोतापत्तिफलेso·tā·pat·ti·pha·le पतिट्ठासि।pa·tiṭ·ṭhā·si
Āyasmāpi kho nāgaseno tassā mahāupāsikāya anumodanaṁ katvā attanā desitaṁ dhammaṁ paccavekkhanto vipassanaṁ paṭṭhapetvā tasmiṁyeva āsane nisinno sotāpattiphale patiṭṭhāsi.
(Pāli only)
-
202
अथa·tha खोkho आयस्माā·yas·mā अस्सगुत्तोas·sa·gut·to मण्डलमाळेmaṇ·ḍa·la·mā·ḷe निसिन्नोni·sin·no द्विन्नम्पिdvin·nam·pi धम्मचक्खुपटिलाभंdham·ma·cak·khu·pa·ṭi·lā·bhaṃ ञत्वाñat·vā साधुकारंsā·dhu·kā·raṃ पवत्तेसिpa·vat·te·si “साधुsā·dhu साधु,sā·dhu नागसेन,nā·ga·se·na एकेनe·ke·na कण्डप्पहारेनkaṇ·ḍap·pa·hā·re·na द्वेdve महाकायाma·hā·kā·yā पदालिता”ति,pa·dā·li·tā अनेकानिa·ne·kā·ni चca देवतासहस्सानिde·va·tā·sa·has·sā·ni साधुकारंsā·dhu·kā·raṃ पवत्तेसुं।pa·vat·te·suṃ
Atha kho āyasmā assagutto maṇḍalamāḷe nisinno dvinnampi dhammacakkhupaṭilābhaṁ ñatvā sādhukāraṁ pavattesi “sādhu sādhu, nāgasena, ekena kaṇḍappahārena dve mahākāyā padālitā”ti, anekāni ca devatāsahassāni sādhukāraṁ pavattesuṁ.
(Pāli only)
-
203
अथa·tha खोkho आयस्माā·yas·mā नागसेनोnā·ga·se·no उट्ठायासनाuṭ·ṭhā·yā·sa·nā येनायस्माye·nā·yas·mā अस्सगुत्तोas·sa·gut·to तेनुपसङ्कमि,te·nu·pa·saṅ·ka·mi उपसङ्कमित्वाu·pa·saṅ·ka·mit·vā आयस्मन्तंā·yas·man·taṃ अस्सगुत्तंas·sa·gut·taṃ अभिवादेत्वाa·bhi·vā·det·vā एकमन्तंe·ka·man·taṃ निसीदि,ni·sī·di एकमन्तंe·ka·man·taṃ निसिन्नंni·sin·naṃ खोkho आयस्मन्तंā·yas·man·taṃ नागसेनंnā·ga·se·naṃ आयस्माā·yas·mā अस्सगुत्तोas·sa·gut·to एतदवोच—e·ta·da·vo·ca
Atha kho āyasmā nāgaseno uṭṭhāyāsanā yenāyasmā assagutto tenupasaṅkami, upasaṅkamitvā āyasmantaṁ assaguttaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi, ekamantaṁ nisinnaṁ kho āyasmantaṁ nāgasenaṁ āyasmā assagutto etadavoca—
(Pāli only)
-
204
“गच्छgac·cha त्वं,tvaṃ नागसेन,nā·ga·se·na पाटलिपुत्तं,pā·ṭa·li·put·taṃ पाटलिपुत्तनगरेpā·ṭa·li·put·ta·na·ga·re असोकारामेa·so·kā·rā·me आयस्माā·yas·mā धम्मरक्खितोdham·ma·rak·khi·to पटिवसति,pa·ṭi·va·sa·ti तस्सtas·sa सन्तिकेsan·ti·ke बुद्धवचनंbud·dha·va·ca·naṃ परियापुणाही”ति।pa·ri·yā·pu·ṇā·hī
“gaccha tvaṁ, nāgasena, pāṭaliputtaṁ, pāṭaliputtanagare asokārāme āyasmā dhammarakkhito paṭivasati, tassa santike buddhavacanaṁ pariyāpuṇāhī”ti.
(Pāli only)
-
205
“कीवkī·va दूरो,dū·ro भन्ते,bhan·te इतोi·to पाटलिपुत्तनगरन्”ति?pā·ṭa·li·put·ta·na·ga·ran
“Kīva dūro, bhante, ito pāṭaliputtanagaran”ti?
(Pāli only)
-
206
“योजनसतानिyo·ja·na·sa·tā·ni खो,kho नागसेना”ति।nā·ga·se·nā
“Yojanasatāni kho, nāgasenā”ti.
(Pāli only)
- 207
-
208
अन्तरामग्गेan·ta·rā·mag·ge भिक्खाbhik·khā दुल्लभा,dul·la·bhā कथाहंka·thā·haṃ गमिस्सामी”ति?ga·mis·sā·mī
Antarāmagge bhikkhā dullabhā, kathāhaṁ gamissāmī”ti?
(Pāli only)
-
209
“गच्छgac·cha त्वं,tvaṃ नागसेन,nā·ga·se·na अन्तरामग्गेan·ta·rā·mag·ge पिण्डपातंpiṇ·ḍa·pā·taṃ लभिस्ससिla·bhis·sa·si सालीनंsā·lī·naṃ ओदनंo·da·naṃ विगतकाळकंvi·ga·ta·kā·ḷa·kaṃ अनेकसूपंa·ne·ka·sū·paṃ अनेकब्यञ्जनन्”ति।a·ne·kab·yañ·ja·nan
“Gaccha tvaṁ, nāgasena, antarāmagge piṇḍapātaṁ labhissasi sālīnaṁ odanaṁ vigatakāḷakaṁ anekasūpaṁ anekabyañjanan”ti.
(Pāli only)
-
210
“एवं,e·vaṃ भन्ते”तिbhan·te खोkho आयस्माā·yas·mā नागसेनोnā·ga·se·no आयस्मन्तंā·yas·man·taṃ अस्सगुत्तंas·sa·gut·taṃ अभिवादेत्वाa·bhi·vā·det·vā पदक्खिणंpa·dak·khi·ṇaṃ कत्वाkat·vā पत्तचीवरमादायpat·ta·cī·va·ra·mā·dā·ya येनye·na पाटलिपुत्तंpā·ṭa·li·put·taṃ तेनte·na चारिकंcā·ri·kaṃ पक्कामि।pak·kā·mi
“Evaṁ, bhante”ti kho āyasmā nāgaseno āyasmantaṁ assaguttaṁ abhivādetvā padakkhiṇaṁ katvā pattacīvaramādāya yena pāṭaliputtaṁ tena cārikaṁ pakkāmi.
(Pāli only)
-
211
तेनte·na खोkho पनpa·na समयेनsa·ma·ye·na पाटलिपुत्तकोpā·ṭa·li·put·ta·ko सेट्ठिseṭ·ṭhi पञ्चहिpañ·ca·hi सकटसतेहिsa·ka·ṭa·sa·te·hi पाटलिपुत्तगामिमग्गंpā·ṭa·li·put·ta·gā·mi·mag·gaṃ पटिपन्नोpa·ṭi·pan·no होति।ho·ti
Tena kho pana samayena pāṭaliputtako seṭṭhi pañcahi sakaṭasatehi pāṭaliputtagāmimaggaṁ paṭipanno hoti.
(Pāli only)
-
212
अद्दसाad·da·sā खोkho पाटलिपुत्तकोpā·ṭa·li·put·ta·ko सेट्ठिseṭ·ṭhi आयस्मन्तंā·yas·man·taṃ नागसेनंnā·ga·se·naṃ दूरतोवdū·ra·to·va आगच्छन्तं,ā·gac·chan·taṃ दिस्वानdis·vā·na येनायस्माye·nā·yas·mā नागसेनोnā·ga·se·no तेनुपसङ्कमि,te·nu·pa·saṅ·ka·mi उपसङ्कमित्वाu·pa·saṅ·ka·mit·vā आयस्मन्तंā·yas·man·taṃ नागसेनंnā·ga·se·naṃ अभिवादेत्वाa·bhi·vā·det·vā “कुहिंku·hiṃ गच्छसि,gac·cha·si ताता”ति—आह।tā·tā
Addasā kho pāṭaliputtako seṭṭhi āyasmantaṁ nāgasenaṁ dūratova āgacchantaṁ, disvāna yenāyasmā nāgaseno tenupasaṅkami, upasaṅkamitvā āyasmantaṁ nāgasenaṁ abhivādetvā “kuhiṁ gacchasi, tātā”ti—āha.
(Pāli only)
-
213
“पाटलिपुत्तं,pā·ṭa·li·put·taṃ गहपती”ति।ga·ha·pa·tī
“Pāṭaliputtaṁ, gahapatī”ti.
(Pāli only)
-
214
“साधु,sā·dhu तात,tā·ta मयम्पिma·yam·pi पाटलिपुत्तंpā·ṭa·li·put·taṃ गच्छाम।gac·chā·ma
“Sādhu, tāta, mayampi pāṭaliputtaṁ gacchāma.
(Pāli only)
-
215
अम्हेहिam·he·hi सद्धिंsad·dhiṃ सुखंsu·khaṃ गच्छथा”ति।gac·cha·thā
Amhehi saddhiṁ sukhaṁ gacchathā”ti.
(Pāli only)
-
216
अथa·tha खोkho पाटलिपुत्तकोpā·ṭa·li·put·ta·ko सेट्ठिseṭ·ṭhi आयस्मतोā·yas·ma·to नागसेनस्सnā·ga·se·nas·sa इरियापथेi·ri·yā·pa·the पसीदित्वाpa·sī·dit·vā आयस्मन्तंā·yas·man·taṃ नागसेनंnā·ga·se·naṃ पणीतेनpa·ṇī·te·na खादनीयेनkhā·da·nī·ye·na भोजनीयेनbho·ja·nī·ye·na सहत्थाsa·hat·thā सन्तप्पेत्वाsan·tap·pet·vā सम्पवारेत्वाsam·pa·vā·ret·vā आयस्मन्तंā·yas·man·taṃ नागसेनंnā·ga·se·naṃ भुत्ताविंbhut·tā·viṃ ओनीतपत्तपाणिंo·nī·ta·pat·ta·pā·ṇiṃ अञ्ञतरंañ·ña·ta·raṃ नीचंnī·caṃ आसनंā·sa·naṃ गहेत्वाga·het·vā एकमन्तंe·ka·man·taṃ निसीदि,ni·sī·di एकमन्तंe·ka·man·taṃ निसिन्नोni·sin·no खोkho पाटलिपुत्तकोpā·ṭa·li·put·ta·ko सेट्ठिseṭ·ṭhi आयस्मन्तंā·yas·man·taṃ नागसेनंnā·ga·se·naṃ एतदवोच—e·ta·da·vo·ca
Atha kho pāṭaliputtako seṭṭhi āyasmato nāgasenassa iriyāpathe pasīditvā āyasmantaṁ nāgasenaṁ paṇītena khādanīyena bhojanīyena sahatthā santappetvā sampavāretvā āyasmantaṁ nāgasenaṁ bhuttāviṁ onītapattapāṇiṁ aññataraṁ nīcaṁ āsanaṁ gahetvā ekamantaṁ nisīdi, ekamantaṁ nisinno kho pāṭaliputtako seṭṭhi āyasmantaṁ nāgasenaṁ etadavoca—
(Pāli only)
-
217
“किन्नामोसिkin·nā·mo·si त्वं,tvaṃ ताता”ति।tā·tā
“kinnāmosi tvaṁ, tātā”ti.
(Pāli only)
- 218
- 219
-
220
“जानामिjā·nā·mi खोहं,kho·haṃ गहपति,ga·ha·pa·ti अभिधम्मपदानी”ति।a·bhi·dham·ma·pa·dā·nī
“Jānāmi khohaṁ, gahapati, abhidhammapadānī”ti.
(Pāli only)
-
221
“लाभाlā·bhā नो,no तात,tā·ta सुलद्धंsu·lad·dhaṃ नो,no तात,tā·ta अहम्पिa·ham·pi खो,kho तात,tā·ta आभिधम्मिको,ā·bhi·dham·mi·ko त्वम्पिtvam·pi आभिधम्मिको,ā·bhi·dham·mi·ko भण,bha·ṇa तात,tā·ta अभिधम्मपदानी”ति।a·bhi·dham·ma·pa·dā·nī
“Lābhā no, tāta, suladdhaṁ no, tāta, ahampi kho, tāta, ābhidhammiko, tvampi ābhidhammiko, bhaṇa, tāta, abhidhammapadānī”ti.
(Pāli only)
-
222
अथa·tha खोkho आयस्माā·yas·mā नागसेनोnā·ga·se·no पाटलिपुत्तकस्सpā·ṭa·li·put·ta·kas·sa सेट्ठिस्सseṭ·ṭhis·sa अभिधम्मंa·bhi·dham·maṃ देसेसि,de·se·si देसेन्तेयेवde·sen·te·ye·va पाटलिपुत्तकस्सpā·ṭa·li·put·ta·kas·sa सेट्ठिस्सseṭ·ṭhis·sa विरजंvi·ra·jaṃ वीतमलंvī·ta·ma·laṃ धम्मचक्खुंdham·ma·cak·khuṃ उदपादि—u·da·pā·di
Atha kho āyasmā nāgaseno pāṭaliputtakassa seṭṭhissa abhidhammaṁ desesi, desenteyeva pāṭaliputtakassa seṭṭhissa virajaṁ vītamalaṁ dhammacakkhuṁ udapādi—
(Pāli only)
-
223
“यंyaṃ किञ्चिkiñ·ci समुदयधम्मंsa·mu·da·ya·dham·maṃ सब्बंsab·baṃ तंtaṃ निरोधधम्मन्”ति।ni·ro·dha·dham·man
“yaṁ kiñci samudayadhammaṁ sabbaṁ taṁ nirodhadhamman”ti.
(Pāli only)
-
224
अथa·tha खोkho पाटलिपुत्तकोpā·ṭa·li·put·ta·ko सेट्ठिseṭ·ṭhi पञ्चमत्तानिpañ·ca·mat·tā·ni सकटसतानिsa·ka·ṭa·sa·tā·ni पुरतोpu·ra·to उय्योजेत्वाuy·yo·jet·vā सयंsa·yaṃ पच्छतोpac·cha·to गच्छन्तोgac·chan·to पाटलिपुत्तस्सpā·ṭa·li·put·tas·sa अविदूरेa·vi·dū·re द्वेधापथेdve·dhā·pa·the ठत्वाṭhat·vā आयस्मन्तंā·yas·man·taṃ नागसेनंnā·ga·se·naṃ एतदवोच—e·ta·da·vo·ca
Atha kho pāṭaliputtako seṭṭhi pañcamattāni sakaṭasatāni purato uyyojetvā sayaṁ pacchato gacchanto pāṭaliputtassa avidūre dvedhāpathe ṭhatvā āyasmantaṁ nāgasenaṁ etadavoca—
(Pāli only)
-
225
“अयंa·yaṃ खो,kho तातtā·ta नागसेन,nā·ga·se·na असोकारामस्सa·so·kā·rā·mas·sa मग्गो,mag·go इदंi·daṃ खो,kho तात,tā·ta अम्हाकंam·hā·kaṃ कम्बलरतनंkam·ba·la·ra·ta·naṃ सोळसहत्थंso·ḷa·sa·hat·thaṃ आयामेन,ā·yā·me·na अट्ठहत्थंaṭ·ṭha·hat·thaṃ वित्थारेन,vit·thā·re·na पटिग्गण्हाहिpa·ṭig·gaṇ·hā·hi खो,kho तात,tā·ta इदंi·daṃ कम्बलरतनंkam·ba·la·ra·ta·naṃ अनुकम्पंa·nu·kam·paṃ उपादाया”ति।u·pā·dā·yā
“ayaṁ kho, tāta nāgasena, asokārāmassa maggo, idaṁ kho, tāta, amhākaṁ kambalaratanaṁ soḷasahatthaṁ āyāmena, aṭṭhahatthaṁ vitthārena, paṭiggaṇhāhi kho, tāta, idaṁ kambalaratanaṁ anukampaṁ upādāyā”ti.
(Pāli only)
- 226
-
227
अथa·tha खोkho पाटलिपुत्तकोpā·ṭa·li·put·ta·ko सेट्ठिseṭ·ṭhi अत्तमनोat·ta·ma·no उदग्गोu·dag·go पमुदितोpa·mu·di·to पीतिसोमनस्सजातोpī·ti·so·ma·nas·sa·jā·to आयस्मन्तंā·yas·man·taṃ नागसेनंnā·ga·se·naṃ अभिवादेत्वाa·bhi·vā·det·vā पदक्खिणंpa·dak·khi·ṇaṃ कत्वाkat·vā पक्कामि।pak·kā·mi
Atha kho pāṭaliputtako seṭṭhi attamano udaggo pamudito pītisomanassajāto āyasmantaṁ nāgasenaṁ abhivādetvā padakkhiṇaṁ katvā pakkāmi.
(Pāli only)
-
228
अथa·tha खोkho आयस्माā·yas·mā नागसेनोnā·ga·se·no येनye·na असोकारामोa·so·kā·rā·mo येनायस्माye·nā·yas·mā धम्मरक्खितोdham·ma·rak·khi·to तेनुपसङ्कमि,te·nu·pa·saṅ·ka·mi उपसङ्कमित्वाu·pa·saṅ·ka·mit·vā आयस्मन्तंā·yas·man·taṃ धम्मरक्खितंdham·ma·rak·khi·taṃ अभिवादेत्वाa·bhi·vā·det·vā अत्तनोat·ta·no आगतकारणंā·ga·ta·kā·ra·ṇaṃ कथेत्वाka·thet·vā आयस्मतोā·yas·ma·to धम्मरक्खितस्सdham·ma·rak·khi·tas·sa सन्तिकेsan·ti·ke तेपिटकंte·pi·ṭa·kaṃ बुद्धवचनंbud·dha·va·ca·naṃ एकेनेवe·ke·ne·va उद्देसेनud·de·se·na तीहिtī·hi मासेहिmā·se·hi ब्यञ्जनसोbyañ·ja·na·so परियापुणित्वाpa·ri·yā·pu·ṇit·vā पुनpu·na तीहिtī·hi मासेहिmā·se·hi अत्थसोat·tha·so मनसाकासि।ma·na·sā·kā·si
Atha kho āyasmā nāgaseno yena asokārāmo yenāyasmā dhammarakkhito tenupasaṅkami, upasaṅkamitvā āyasmantaṁ dhammarakkhitaṁ abhivādetvā attano āgatakāraṇaṁ kathetvā āyasmato dhammarakkhitassa santike tepiṭakaṁ buddhavacanaṁ ekeneva uddesena tīhi māsehi byañjanaso pariyāpuṇitvā puna tīhi māsehi atthaso manasākāsi.
(Pāli only)
-
229
(…)
(…)
(Pāli only)
- 230
-
231
“सेय्यथापि,sey·ya·thā·pi नागसेन,nā·ga·se·na गोपालकोgo·pā·la·ko गावोgā·vo रक्खति,rak·kha·ti अञ्ञेañ·ñe गोरसंgo·ra·saṃ परिभुञ्जन्ति;pa·ri·bhuñ·jan·ti
“seyyathāpi, nāgasena, gopālako gāvo rakkhati, aññe gorasaṁ paribhuñjanti;
(Pāli only)
-
232
एवमेवe·va·me·va खोkho त्वं,tvaṃ नागसेन,nā·ga·se·na तेपिटकंte·pi·ṭa·kaṃ बुद्धवचनंbud·dha·va·ca·naṃ धारेन्तोपिdhā·ren·to·pi नna भागीbhā·gī सामञ्ञस्सा”ति।sā·mañ·ñas·sā
evameva kho tvaṁ, nāgasena, tepiṭakaṁ buddhavacanaṁ dhārentopi na bhāgī sāmaññassā”ti.
(Pāli only)
-
233
“होतु,ho·tu भन्ते,bhan·te अलंa·laṃ एत्तकेना”ति।et·ta·ke·nā
“Hotu, bhante, alaṁ ettakenā”ti.
(Pāli only)
-
234
तेनेवte·ne·va दिवसभागेनdi·va·sa·bhā·ge·na तेनte·na रत्तिभागेनrat·ti·bhā·ge·na सहsa·ha पटिसम्भिदाहिpa·ṭi·sam·bhi·dā·hi अरहत्तंa·ra·hat·taṃ पापुणि,pā·pu·ṇi सहsa·ha सच्चप्पटिवेधेनsac·cap·pa·ṭi·ve·dhe·na आयस्मतोā·yas·ma·to नागसेनस्सnā·ga·se·nas·sa सब्बेsab·be देवाde·vā साधुकारमदंसु,sā·dhu·kā·ra·ma·daṃ·su पथवीpa·tha·vī उन्नदि,un·na·di ब्रह्मानोbrah·mā·no अप्फोटेसुं,ap·pho·ṭe·suṃ दिब्बानिdib·bā·ni चन्दनचुण्णानिcan·da·na·cuṇ·ṇā·ni दिब्बानिdib·bā·ni चca मन्दारवपुप्फानिman·dā·ra·va·pup·phā·ni अभिप्पवस्सिंसु।a·bhip·pa·vas·siṃ·su
Teneva divasabhāgena tena rattibhāgena saha paṭisambhidāhi arahattaṁ pāpuṇi, saha saccappaṭivedhena āyasmato nāgasenassa sabbe devā sādhukāramadaṁsu, pathavī unnadi, brahmāno apphoṭesuṁ, dibbāni candanacuṇṇāni dibbāni ca mandāravapupphāni abhippavassiṁsu.
(Pāli only)
-
235
तेनte·na खोkho पनpa·na समयेनsa·ma·ye·na कोटिसताko·ṭi·sa·tā अरहन्तोa·ra·han·to हिमवन्तेhi·ma·van·te पब्बतेpab·ba·te रक्खिततलेrak·khi·ta·ta·le सन्निपतित्वाsan·ni·pa·tit·vā आयस्मतोā·yas·ma·to नागसेनस्सnā·ga·se·nas·sa सन्तिकेsan·ti·ke दूतंdū·taṃ पाहेसुंpā·he·suṃ “आगच्छतुā·gac·cha·tu नागसेनो,nā·ga·se·no दस्सनकामाdas·sa·na·kā·mā मयंma·yaṃ नागसेनन्”ति।nā·ga·se·nan
Tena kho pana samayena koṭisatā arahanto himavante pabbate rakkhitatale sannipatitvā āyasmato nāgasenassa santike dūtaṁ pāhesuṁ “āgacchatu nāgaseno, dassanakāmā mayaṁ nāgasenan”ti.
(Pāli only)
-
236
अथa·tha खोkho आयस्माā·yas·mā नागसेनोnā·ga·se·no दूतस्सdū·tas·sa वचनंva·ca·naṃ सुत्वाsut·vā असोकारामेa·so·kā·rā·me अन्तरहितोan·ta·ra·hi·to हिमवन्तेhi·ma·van·te पब्बतेpab·ba·te रक्खिततलेrak·khi·ta·ta·le कोटिसतानंko·ṭi·sa·tā·naṃ अरहन्तानंa·ra·han·tā·naṃ पुरतोpu·ra·to पातुरहोसि।pā·tu·ra·ho·si
Atha kho āyasmā nāgaseno dūtassa vacanaṁ sutvā asokārāme antarahito himavante pabbate rakkhitatale koṭisatānaṁ arahantānaṁ purato pāturahosi.
(Pāli only)
- 237
-
238
“एसोe·so खो,kho नागसेन,nā·ga·se·na मिलिन्दोmi·lin·do राजाrā·jā भिक्खुसङ्घंbhik·khu·saṅ·ghaṃ विहेठेतिvi·he·ṭhe·ti वादप्पटिवादेनvā·dap·pa·ṭi·vā·de·na पञ्हपुच्छाय।pañ·ha·puc·chā·ya
“eso kho, nāgasena, milindo rājā bhikkhusaṅghaṁ viheṭheti vādappaṭivādena pañhapucchāya.
(Pāli only)
- 239
- 240
-
241
सचे,sa·ce भन्ते,bhan·te सकलजम्बुदीपेsa·ka·la·jam·bu·dī·pe राजानोrā·jā·no आगन्त्वाā·gan·tvā मंmaṃ पञ्हंpañ·haṃ पुच्छेय्युं,puc·chey·yuṃ सब्बंsab·baṃ तंtaṃ विसज्जेत्वाvi·saj·jet·vā सम्पदालेस्सामि,sam·pa·dā·les·sā·mi गच्छथgac·cha·tha वो,vo भन्ते,bhan·te अच्छम्भिताac·cham·bhi·tā सागलनगरन्”ति।sā·ga·la·na·ga·ran
sace, bhante, sakalajambudīpe rājāno āgantvā maṁ pañhaṁ puccheyyuṁ, sabbaṁ taṁ visajjetvā sampadālessāmi, gacchatha vo, bhante, acchambhitā sāgalanagaran”ti.
(Pāli only)
-
242
अथa·tha खोkho थेराthe·rā भिक्खूbhik·khū सागलनगरंsā·ga·la·na·ga·raṃ कासावप्पज्जोतंkā·sā·vap·paj·jo·taṃ इसिवातपटिवातंi·si·vā·ta·pa·ṭi·vā·taṃ अकंसु।a·kaṃ·su
Atha kho therā bhikkhū sāgalanagaraṁ kāsāvappajjotaṁ isivātapaṭivātaṁ akaṁsu.
(Pāli only)
- 243
- 244
-
245
“रमणीयाra·ma·ṇī·yā वतva·ta भोbho दोसिनाdo·si·nā रत्ति,rat·ti कंkaṃ नुnu ख्वज्जkhvaj·ja समणंsa·ma·ṇaṃ वाvā ब्राह्मणंbrāh·ma·ṇaṃ वाvā उपसङ्कमेय्यामu·pa·saṅ·ka·mey·yā·ma साकच्छायsā·kac·chā·ya पञ्हपुच्छनाय,pañ·ha·puc·cha·nā·ya कोko मयाma·yā सद्धिंsad·dhiṃ सल्लपितुंsal·la·pi·tuṃ उस्सहतिus·sa·ha·ti कङ्खंkaṅ·khaṃ पटिविनेतुन्”ति।pa·ṭi·vi·ne·tun
“ramaṇīyā vata bho dosinā ratti, kaṁ nu khvajja samaṇaṁ vā brāhmaṇaṁ vā upasaṅkameyyāma sākacchāya pañhapucchanāya, ko mayā saddhiṁ sallapituṁ ussahati kaṅkhaṁ paṭivinetun”ti.
(Pāli only)
- 246
-
247
“अत्थि,at·thi महाराज,ma·hā·rā·ja आयुपालोā·yu·pā·lo नामnā·ma थेरोthe·ro तेपिटकोte·pi·ṭa·ko बहुस्सुतोba·hus·su·to आगतागमो,ā·ga·tā·ga·mo सोso एतरहिe·ta·ra·hi सङ्ख्येय्यपरिवेणेsaṅ·khyey·ya·pa·ri·ve·ṇe पटिवसति;pa·ṭi·va·sa·ti
“atthi, mahārāja, āyupālo nāma thero tepiṭako bahussuto āgatāgamo, so etarahi saṅkhyeyyapariveṇe paṭivasati;
(Pāli only)
- 248
-
249
“तेनte·na हि,hi भणे,bha·ṇe भदन्तस्सbha·dan·tas·sa आरोचेथा”ति।ā·ro·ce·thā
“Tena hi, bhaṇe, bhadantassa ārocethā”ti.
(Pāli only)
-
250
अथa·tha खोkho नेमित्तिकोne·mit·ti·ko आयस्मतोā·yas·ma·to आयुपालस्सā·yu·pā·las·sa सन्तिकेsan·ti·ke दूतंdū·taṃ पाहेसिpā·he·si “राजा,rā·jā भन्ते,bhan·te मिलिन्दोmi·lin·do आयस्मन्तंā·yas·man·taṃ आयुपालंā·yu·pā·laṃ दस्सनकामो”ति।das·sa·na·kā·mo
Atha kho nemittiko āyasmato āyupālassa santike dūtaṁ pāhesi “rājā, bhante, milindo āyasmantaṁ āyupālaṁ dassanakāmo”ti.
(Pāli only)
- 251
-
252
“तेनte·na हिhi आगच्छतू”ति।ā·gac·cha·tū
“tena hi āgacchatū”ti.
(Pāli only)
-
253
अथa·tha खोkho मिलिन्दोmi·lin·do राजाrā·jā पञ्चमत्तेहिpañ·ca·mat·te·hi योनकसतेहिyo·na·ka·sa·te·hi परिवुतोpa·ri·vu·to रथवरमारुय्हra·tha·va·ra·mā·ruy·ha येनye·na सङ्ख्येय्यपरिवेणंsaṅ·khyey·ya·pa·ri·ve·ṇaṃ येनायस्माye·nā·yas·mā आयुपालोā·yu·pā·lo तेनुपसङ्कमि,te·nu·pa·saṅ·ka·mi उपसङ्कमित्वाu·pa·saṅ·ka·mit·vā आयस्मताā·yas·ma·tā आयुपालेनā·yu·pā·le·na सद्धिंsad·dhiṃ सम्मोदि,sam·mo·di सम्मोदनीयंsam·mo·da·nī·yaṃ कथंka·thaṃ सारणीयंsā·ra·ṇī·yaṃ वीतिसारेत्वाvī·ti·sā·ret·vā एकमन्तंe·ka·man·taṃ निसीदि,ni·sī·di एकमन्तंe·ka·man·taṃ निसिन्नोni·sin·no खोkho मिलिन्दोmi·lin·do राजाrā·jā आयस्मन्तंā·yas·man·taṃ आयुपालंā·yu·pā·laṃ एतदवोच—e·ta·da·vo·ca
Atha kho milindo rājā pañcamattehi yonakasatehi parivuto rathavaramāruyha yena saṅkhyeyyapariveṇaṁ yenāyasmā āyupālo tenupasaṅkami, upasaṅkamitvā āyasmatā āyupālena saddhiṁ sammodi, sammodanīyaṁ kathaṁ sāraṇīyaṁ vītisāretvā ekamantaṁ nisīdi, ekamantaṁ nisinno kho milindo rājā āyasmantaṁ āyupālaṁ etadavoca—
(Pāli only)
-
254
“किमत्थिया,ki·mat·thi·yā भन्तेbhan·te आयुपाल,ā·yu·pā·la तुम्हाकंtum·hā·kaṃ पब्बज्जा,pab·baj·jā कोko चca तुम्हाकंtum·hā·kaṃ परमत्थो”ति।pa·ra·mat·tho
“kimatthiyā, bhante āyupāla, tumhākaṁ pabbajjā, ko ca tumhākaṁ paramattho”ti.
(Pāli only)
- 255
-
256
“धम्मचरियसमचरियत्थाdham·ma·ca·ri·ya·sa·ma·ca·ri·yat·thā खो,kho महाराज,ma·hā·rā·ja पब्बज्जा,pab·baj·jā सामञ्ञफलंsā·mañ·ña·pha·laṃ खोkho पनpa·na अम्हाकंam·hā·kaṃ परमत्थो”ति।pa·ra·mat·tho
“dhammacariyasamacariyatthā kho, mahārāja, pabbajjā, sāmaññaphalaṁ kho pana amhākaṁ paramattho”ti.
(Pāli only)
- 257
-
258
“आम,ā·ma महाराज,ma·hā·rā·ja अत्थिat·thi गिहीपिgi·hī·pi धम्मचारीdham·ma·cā·rī समचारी,sa·ma·cā·rī भगवतिbha·ga·va·ti खो,kho महाराज,ma·hā·rā·ja बाराणसियंbā·rā·ṇa·si·yaṃ इसिपतनेi·si·pa·ta·ne मिगदायेmi·ga·dā·ye धम्मचक्कंdham·ma·cak·kaṃ पवत्तेन्तेpa·vat·ten·te अट्ठारसन्नंaṭ·ṭhā·ra·san·naṃ ब्रह्मकोटीनंbrah·ma·ko·ṭī·naṃ धम्माभिसमयोdham·mā·bhi·sa·ma·yo अहोसि,a·ho·si देवतानंde·va·tā·naṃ पनpa·na धम्माभिसमयोdham·mā·bhi·sa·ma·yo गणनपथंga·ṇa·na·pa·thaṃ वीतिवत्तो,vī·ti·vat·to सब्बेतेsab·be·te गिहिभूता,gi·hi·bhū·tā नna पब्बजिता।pab·ba·ji·tā
“Āma, mahārāja, atthi gihīpi dhammacārī samacārī, bhagavati kho, mahārāja, bārāṇasiyaṁ isipatane migadāye dhammacakkaṁ pavattente aṭṭhārasannaṁ brahmakoṭīnaṁ dhammābhisamayo ahosi, devatānaṁ pana dhammābhisamayo gaṇanapathaṁ vītivatto, sabbete gihibhūtā, na pabbajitā.
(Pāli only)
-
259
पुनpu·na चपरं,ca·pa·raṃ महाराज,ma·hā·rā·ja भगवताbha·ga·va·tā खोkho महासमयसुत्तन्तेma·hā·sa·ma·ya·sut·tan·te देसियमाने,de·si·ya·mā·ne महामङ्गलसुत्तन्तेma·hā·maṅ·ga·la·sut·tan·te देसियमाने,de·si·ya·mā·ne समचित्तपरियायसुत्तन्तेsa·ma·cit·ta·pa·ri·yā·ya·sut·tan·te देसियमाने,de·si·ya·mā·ne राहुलोवादसुत्तन्तेrā·hu·lo·vā·da·sut·tan·te देसियमाने,de·si·ya·mā·ne पराभवसुत्तन्तेpa·rā·bha·va·sut·tan·te देसियमानेde·si·ya·mā·ne गणनपथंga·ṇa·na·pa·thaṃ वीतिवत्तानंvī·ti·vat·tā·naṃ देवतानंde·va·tā·naṃ धम्माभिसमयोdham·mā·bhi·sa·ma·yo अहोसि,a·ho·si सब्बेतेsab·be·te गिहिभूता,gi·hi·bhū·tā नna पब्बजिता”ति।pab·ba·ji·tā
Puna caparaṁ, mahārāja, bhagavatā kho mahāsamayasuttante desiyamāne, mahāmaṅgalasuttante desiyamāne, samacittapariyāyasuttante desiyamāne, rāhulovādasuttante desiyamāne, parābhavasuttante desiyamāne gaṇanapathaṁ vītivattānaṁ devatānaṁ dhammābhisamayo ahosi, sabbete gihibhūtā, na pabbajitā”ti.
(Pāli only)
-
260
“तेनte·na हि,hi भन्तेbhan·te आयुपाल,ā·yu·pā·la निरत्थिकाni·rat·thi·kā तुम्हाकंtum·hā·kaṃ पब्बज्जा,pab·baj·jā पुब्बेpub·be कतस्सka·tas·sa पापकम्मस्सpā·pa·kam·mas·sa निस्सन्देनnis·san·de·na समणाsa·ma·ṇā सक्यपुत्तियाsak·ya·put·ti·yā पब्बजन्तिpab·ba·jan·ti धुतङ्गानिdhu·taṅ·gā·ni चca परिहरन्ति।pa·ri·ha·ran·ti
“Tena hi, bhante āyupāla, niratthikā tumhākaṁ pabbajjā, pubbe katassa pāpakammassa nissandena samaṇā sakyaputtiyā pabbajanti dhutaṅgāni ca pariharanti.
(Pāli only)
-
261
येye खोkho ते,te भन्तेbhan·te आयुपाल,ā·yu·pā·la भिक्खूbhik·khū एकासनिका,e·kā·sa·ni·kā नूनnū·na तेte पुब्बेpub·be परेसंpa·re·saṃ भोगहारकाbho·ga·hā·ra·kā चोरा,co·rā तेte परेसंpa·re·saṃ भोगेbho·ge अच्छिन्दित्वाac·chin·dit·vā तस्सtas·sa कम्मस्सkam·mas·sa निस्सन्देनnis·san·de·na एतरहिe·ta·ra·hi एकासनिकाe·kā·sa·ni·kā भवन्ति,bha·van·ti नna लभन्तिla·bhan·ti कालेनkā·le·na कालंkā·laṃ परिभुञ्जितुं,pa·ri·bhuñ·ji·tuṃ नत्थिnat·thi तेसंte·saṃ सीलं,sī·laṃ नत्थिnat·thi तपो,ta·po नत्थिnat·thi ब्रह्मचरियं।brah·ma·ca·ri·yaṃ
Ye kho te, bhante āyupāla, bhikkhū ekāsanikā, nūna te pubbe paresaṁ bhogahārakā corā, te paresaṁ bhoge acchinditvā tassa kammassa nissandena etarahi ekāsanikā bhavanti, na labhanti kālena kālaṁ paribhuñjituṁ, natthi tesaṁ sīlaṁ, natthi tapo, natthi brahmacariyaṁ.
(Pāli only)
-
262
येye खोkho पनpa·na ते,te भन्तेbhan·te आयुपाल,ā·yu·pā·la भिक्खूbhik·khū अब्भोकासिका,ab·bho·kā·si·kā नूनnū·na तेte पुब्बेpub·be गामघातकाgā·ma·ghā·ta·kā चोरा,co·rā तेte परेसंpa·re·saṃ गेहानिge·hā·ni विनासेत्वाvi·nā·set·vā तस्सtas·sa कम्मस्सkam·mas·sa निस्सन्देनnis·san·de·na एतरहिe·ta·ra·hi अब्भोकासिकाab·bho·kā·si·kā भवन्ति,bha·van·ti नna लभन्तिla·bhan·ti सेनासनानिse·nā·sa·nā·ni परिभुञ्जितुं,pa·ri·bhuñ·ji·tuṃ नत्थिnat·thi तेसंte·saṃ सीलं,sī·laṃ नत्थिnat·thi तपो,ta·po नत्थिnat·thi ब्रह्मचरियं।brah·ma·ca·ri·yaṃ
Ye kho pana te, bhante āyupāla, bhikkhū abbhokāsikā, nūna te pubbe gāmaghātakā corā, te paresaṁ gehāni vināsetvā tassa kammassa nissandena etarahi abbhokāsikā bhavanti, na labhanti senāsanāni paribhuñjituṁ, natthi tesaṁ sīlaṁ, natthi tapo, natthi brahmacariyaṁ.
(Pāli only)
-
263
येye खोkho पनpa·na ते,te भन्तेbhan·te आयुपाल,ā·yu·pā·la भिक्खूbhik·khū नेसज्जिका,ne·saj·ji·kā नूनnū·na तेte पुब्बेpub·be पन्थदूसकाpan·tha·dū·sa·kā चोरा,co·rā तेte परेसंpa·re·saṃ पथिकेpa·thi·ke जनेja·ne गहेत्वाga·het·vā बन्धित्वाban·dhit·vā निसीदापेत्वाni·sī·dā·pet·vā तस्सtas·sa कम्मस्सkam·mas·sa निस्सन्देनnis·san·de·na एतरहिe·ta·ra·hi नेसज्जिकाne·saj·ji·kā भवन्ति,bha·van·ti नna लभन्तिla·bhan·ti सेय्यंsey·yaṃ कप्पेतुं,kap·pe·tuṃ नत्थिnat·thi तेसंte·saṃ सीलं,sī·laṃ नत्थिnat·thi तपो,ta·po नत्थिnat·thi ब्रह्मचरियन्”ति—आह।brah·ma·ca·ri·yan
Ye kho pana te, bhante āyupāla, bhikkhū nesajjikā, nūna te pubbe panthadūsakā corā, te paresaṁ pathike jane gahetvā bandhitvā nisīdāpetvā tassa kammassa nissandena etarahi nesajjikā bhavanti, na labhanti seyyaṁ kappetuṁ, natthi tesaṁ sīlaṁ, natthi tapo, natthi brahmacariyan”ti—āha.
(Pāli only)
- 264
- 265
- 266
-
267
अथa·tha खोkho मिलिन्दोmi·lin·do राजाrā·jā आयस्मन्तंā·yas·man·taṃ आयुपालंā·yu·pā·laṃ तुण्हीभूतंtuṇ·hī·bhū·taṃ दिस्वाdis·vā अप्फोटेत्वाap·pho·ṭet·vā उक्कुट्ठिंuk·kuṭ·ṭhiṃ कत्वाkat·vā योनकेyo·na·ke एतदवोच—e·ta·da·vo·ca
Atha kho milindo rājā āyasmantaṁ āyupālaṁ tuṇhībhūtaṁ disvā apphoṭetvā ukkuṭṭhiṁ katvā yonake etadavoca—
(Pāli only)
-
268
“तुच्छोtuc·cho वतva·ta भोbho जम्बुदीपो,jam·bu·dī·po पलापोpa·lā·po वतva·ta भोbho जम्बुदीपो,jam·bu·dī·po नत्थिnat·thi कोचिko·ci समणोsa·ma·ṇo वाvā ब्राह्मणोbrāh·ma·ṇo वा,vā योyo मयाma·yā सद्धिंsad·dhiṃ सल्लपितुंsal·la·pi·tuṃ उस्सहतिus·sa·ha·ti कङ्खंkaṅ·khaṃ पटिविनेतुन्”ति।pa·ṭi·vi·ne·tun
“tuccho vata bho jambudīpo, palāpo vata bho jambudīpo, natthi koci samaṇo vā brāhmaṇo vā, yo mayā saddhiṁ sallapituṁ ussahati kaṅkhaṁ paṭivinetun”ti.
(Pāli only)
-
269
अथa·tha खोkho मिलिन्दस्सmi·lin·das·sa रञ्ञोrañ·ño सब्बंsab·baṃ तंtaṃ परिसंpa·ri·saṃ अनुविलोकेन्तस्सa·nu·vi·lo·ken·tas·sa अभीतेa·bhī·te अमङ्कुभूतेa·maṅ·ku·bhū·te योनकेyo·na·ke दिस्वाdis·vā एतदहोसि—e·ta·da·ho·si
Atha kho milindassa rañño sabbaṁ taṁ parisaṁ anuvilokentassa abhīte amaṅkubhūte yonake disvā etadahosi—
(Pāli only)
-
270
“निस्संसयंnis·saṃ·sa·yaṃ अत्थिat·thi मञ्ञेmañ·ñe अञ्ञोañ·ño कोचिko·ci पण्डितोpaṇ·ḍi·to भिक्खु,bhik·khu योyo मयाma·yā सद्धिंsad·dhiṃ सल्लपितुंsal·la·pi·tuṃ उस्सहति,us·sa·ha·ti येनिमेye·ni·me योनकाyo·na·kā नna मङ्कुभूता”ति।maṅ·ku·bhū·tā
“nissaṁsayaṁ atthi maññe añño koci paṇḍito bhikkhu, yo mayā saddhiṁ sallapituṁ ussahati, yenime yonakā na maṅkubhūtā”ti.
(Pāli only)
- 271
-
272
“अत्थि,at·thi भणे,bha·ṇe अञ्ञोañ·ño कोचिko·ci पण्डितोpaṇ·ḍi·to भिक्खु,bhik·khu योyo मयाma·yā सद्धिंsad·dhiṃ सल्लपितुंsal·la·pi·tuṃ उस्सहतिus·sa·ha·ti कङ्खंkaṅ·khaṃ पटिविनेतुन्”ति।pa·ṭi·vi·ne·tun
“atthi, bhaṇe, añño koci paṇḍito bhikkhu, yo mayā saddhiṁ sallapituṁ ussahati kaṅkhaṁ paṭivinetun”ti.
(Pāli only)
-
273
तेनte·na खोkho पनpa·na समयेनsa·ma·ye·na आयस्माā·yas·mā नागसेनोnā·ga·se·no समणगणपरिवुतोsa·ma·ṇa·ga·ṇa·pa·ri·vu·to सङ्घीsaṅ·ghī गणीga·ṇī गणाचरियोga·ṇā·ca·ri·yo ञातोñā·to यसस्सीya·sas·sī साधुसम्मतोsā·dhu·sam·ma·to बहुजनस्सba·hu·ja·nas·sa पण्डितोpaṇ·ḍi·to ब्यत्तोbyat·to मेधावीme·dhā·vī निपुणोni·pu·ṇo विञ्ञूviñ·ñū विभावीvi·bhā·vī विनीतोvi·nī·to विसारदोvi·sā·ra·do बहुस्सुतोba·hus·su·to तेपिटकोte·pi·ṭa·ko वेदगूve·da·gū पभिन्नबुद्धिमाpa·bhin·na·bud·dhi·mā आगतागमोā·ga·tā·ga·mo पभिन्नपटिसम्भिदोpa·bhin·na·pa·ṭi·sam·bhi·do नवङ्गसत्थुसासनेna·vaṅ·ga·sat·thu·sā·sa·ne परियत्तिधरोpa·ri·yat·ti·dha·ro पारमिप्पत्तोpā·ra·mip·pat·to जिनवचनेji·na·va·ca·ne धम्मत्थदेसनापटिवेधकुसलोdham·mat·tha·de·sa·nā·pa·ṭi·ve·dha·ku·sa·lo अक्खयविचित्रपटिभानोak·kha·ya·vi·cit·ra·pa·ṭi·bhā·no चित्रकथीcit·ra·ka·thī कल्याणवाक्करणोkal·yā·ṇa·vāk·ka·ra·ṇo दुरासदोdu·rā·sa·do दुप्पसहोdup·pa·sa·ho दुरुत्तरोdu·rut·ta·ro दुरावरणोdu·rā·va·ra·ṇo दुन्निवारयो,dun·ni·vā·ra·yo सागरोsā·ga·ro वियvi·ya अक्खोभो,ak·kho·bho गिरिराजाgi·ri·rā·jā वियvi·ya निच्चलो,nic·ca·lo रणञ्जहोra·ṇañ·ja·ho तमोनुदोta·mo·nu·do पभङ्करोpa·bhaṅ·ka·ro महाकथीma·hā·ka·thī परगणिगणमथनोpa·ra·ga·ṇi·ga·ṇa·ma·tha·no परतित्थियमद्दनोpa·ra·tit·thi·ya·mad·da·no भिक्खूनंbhik·khū·naṃ भिक्खुनीनंbhik·khu·nī·naṃ उपासकानंu·pā·sa·kā·naṃ उपासिकानंu·pā·si·kā·naṃ राजूनंrā·jū·naṃ राजमहामत्तानंrā·ja·ma·hā·mat·tā·naṃ सक्कतोsak·ka·to गरुकतोga·ru·ka·to मानितोmā·ni·to पूजितोpū·ji·to अपचितोa·pa·ci·to लाभीlā·bhī चीवरपिण्डपातसेनासनगिलानप्पच्चयभेसज्जपरिक्खारानंcī·va·ra·piṇ·ḍa·pā·ta·se·nā·sa·na·gi·lā·nap·pac·ca·ya·bhe·saj·ja·pa·rik·khā·rā·naṃ लाभग्गयसग्गप्पत्तोlā·bhag·ga·ya·sag·gap·pat·to वुद्धानंvud·dhā·naṃ विञ्ञूनंviñ·ñū·naṃ सोतावधानेनso·tā·va·dhā·ne·na समन्नागतानंsa·man·nā·ga·tā·naṃ सन्दस्सेन्तोsan·das·sen·to नवङ्गंna·vaṅ·gaṃ जिनसासनरतनं,ji·na·sā·sa·na·ra·ta·naṃ उपदिसन्तोu·pa·di·san·to धम्ममग्गं,dham·ma·mag·gaṃ धारेन्तोdhā·ren·to धम्मप्पज्जोतं,dham·map·paj·jo·taṃ उस्सापेन्तोus·sā·pen·to धम्मयूपं,dham·ma·yū·paṃ यजन्तोya·jan·to धम्मयागं,dham·ma·yā·gaṃ पग्गण्हन्तोpag·gaṇ·han·to धम्मद्धजं,dham·mad·dha·jaṃ उस्सापेन्तोus·sā·pen·to धम्मकेतुं,dham·ma·ke·tuṃ धमेन्तोdha·men·to धम्मसङ्खं,dham·ma·saṅ·khaṃ आहनन्तोā·ha·nan·to धम्मभेरिं,dham·ma·bhe·riṃ नदन्तोna·dan·to सीहनादं,sī·ha·nā·daṃ गज्जन्तोgaj·jan·to इन्दगज्जितं,in·da·gaj·ji·taṃ मधुरगिरगज्जितेनma·dhu·ra·gi·ra·gaj·ji·te·na ञाणवरविज्जुजालपरिवेठितेनñā·ṇa·va·ra·vij·ju·jā·la·pa·ri·ve·ṭhi·te·na करुणाजलभरितेनka·ru·ṇā·ja·la·bha·ri·te·na महताma·ha·tā धम्मामतमेघेनdham·mā·ma·ta·me·ghe·na सकललोकमभितप्पयन्तोsa·ka·la·lo·ka·ma·bhi·tap·pa·yan·to गामनिगमराजधानीसुgā·ma·ni·ga·ma·rā·ja·dhā·nī·su चारिकंcā·ri·kaṃ चरमानोca·ra·mā·no अनुपुब्बेनa·nu·pub·be·na सागलनगरंsā·ga·la·na·ga·raṃ अनुप्पत्तोa·nup·pat·to होति।ho·ti
Tena kho pana samayena āyasmā nāgaseno samaṇagaṇaparivuto saṅghī gaṇī gaṇācariyo ñāto yasassī sādhusammato bahujanassa paṇḍito byatto medhāvī nipuṇo viññū vibhāvī vinīto visārado bahussuto tepiṭako vedagū pabhinnabuddhimā āgatāgamo pabhinnapaṭisambhido navaṅgasatthusāsane pariyattidharo pāramippatto jinavacane dhammatthadesanāpaṭivedhakusalo akkhayavicitrapaṭibhāno citrakathī kalyāṇavākkaraṇo durāsado duppasaho duruttaro durāvaraṇo dunnivārayo, sāgaro viya akkhobho, girirājā viya niccalo, raṇañjaho tamonudo pabhaṅkaro mahākathī paragaṇigaṇamathano paratitthiyamaddano bhikkhūnaṁ bhikkhunīnaṁ upāsakānaṁ upāsikānaṁ rājūnaṁ rājamahāmattānaṁ sakkato garukato mānito pūjito apacito lābhī cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānappaccayabhesajjaparikkhārānaṁ lābhaggayasaggappatto vuddhānaṁ viññūnaṁ sotāvadhānena samannāgatānaṁ sandassento navaṅgaṁ jinasāsanaratanaṁ, upadisanto dhammamaggaṁ, dhārento dhammappajjotaṁ, ussāpento dhammayūpaṁ, yajanto dhammayāgaṁ, paggaṇhanto dhammaddhajaṁ, ussāpento dhammaketuṁ, dhamento dhammasaṅkhaṁ, āhananto dhammabheriṁ, nadanto sīhanādaṁ, gajjanto indagajjitaṁ, madhuragiragajjitena ñāṇavaravijjujālapariveṭhitena karuṇājalabharitena mahatā dhammāmatameghena sakalalokamabhitappayanto gāmanigamarājadhānīsu cārikaṁ caramāno anupubbena sāgalanagaraṁ anuppatto hoti.
(Pāli only)
-
274
तत्रtat·ra सुदंsu·daṃ आयस्माā·yas·mā नागसेनोnā·ga·se·no असीतियाa·sī·ti·yā भिक्खुसहस्सेहिbhik·khu·sa·has·se·hi सद्धिंsad·dhiṃ सङ्ख्येय्यपरिवेणेsaṅ·khyey·ya·pa·ri·ve·ṇe पटिवसति।pa·ṭi·va·sa·ti
Tatra sudaṁ āyasmā nāgaseno asītiyā bhikkhusahassehi saddhiṁ saṅkhyeyyapariveṇe paṭivasati.
(Pāli only)
- 275
-
276
“बहुस्सुतोba·hus·su·to चित्रकथी,cit·ra·ka·thī
“Bahussuto citrakathī,
(Pāli only)
- 277
- 278
- 279
- 280
-
281
पञ्चनेकायिकापिpañ·ca·ne·kā·yi·kā·pi च;ca
pañcanekāyikāpi ca;
(Pāli only)
-
282
चतुनेकायिकाca·tu·ne·kā·yi·kā चेव,ce·va
Catunekāyikā ceva,
(Pāli only)
-
283
नागसेनंnā·ga·se·naṃ पुरक्खरुं।pu·rak·kha·ruṃ
nāgasenaṁ purakkharuṁ.
(Pāli only)
-
284
गम्भीरपञ्ञोgam·bhī·ra·pañ·ño मेधावी,me·dhā·vī
Gambhīrapañño medhāvī,
(Pāli only)
-
285
मग्गामग्गस्सmag·gā·mag·gas·sa कोविदो;ko·vi·do
maggāmaggassa kovido;
(Pāli only)
-
286
उत्तमत्थंut·ta·mat·thaṃ अनुप्पत्तो,a·nup·pat·to
Uttamatthaṁ anuppatto,
(Pāli only)
- 287
- 288
-
289
निपुणेहिni·pu·ṇe·hi सच्चवादिभि;sac·ca·vā·di·bhi
nipuṇehi saccavādibhi;
(Pāli only)
- 290
- 291
-
292
सङ्ख्येय्यपरिवेणस्मिं,saṅ·khyey·ya·pa·ri·ve·ṇas·miṃ
Saṅkhyeyyapariveṇasmiṁ,
(Pāli only)
- 293
-
294
कथेतिka·the·ti सोso मनुस्सेहि,ma·nus·se·hi
Katheti so manussehi,
(Pāli only)
- 295
- 296
- 297
-
298
अत्थि,at·thi महाराज,ma·hā·rā·ja नागसेनोnā·ga·se·no नामnā·ma थेरोthe·ro पण्डितोpaṇ·ḍi·to ब्यत्तोbyat·to मेधावीme·dhā·vī विनीतोvi·nī·to विसारदोvi·sā·ra·do बहुस्सुतोba·hus·su·to चित्रकथीcit·ra·ka·thī कल्याणपटिभानोkal·yā·ṇa·pa·ṭi·bhā·no अत्थधम्मनिरुत्तिपटिभानपटिसम्भिदासुat·tha·dham·ma·ni·rut·ti·pa·ṭi·bhā·na·pa·ṭi·sam·bhi·dā·su पारमिप्पत्तो,pā·ra·mip·pat·to सोso एतरहिe·ta·ra·hi सङ्ख्येय्यपरिवेणेsaṅ·khyey·ya·pa·ri·ve·ṇe पटिवसति,pa·ṭi·va·sa·ti गच्छgac·cha त्वं,tvaṃ महाराज,ma·hā·rā·ja आयस्मन्तंā·yas·man·taṃ नागसेनंnā·ga·se·naṃ पञ्हंpañ·haṃ पुच्छस्सु,puc·chas·su उस्सहतिus·sa·ha·ti सोso तयाta·yā सद्धिंsad·dhiṃ सल्लपितुंsal·la·pi·tuṃ कङ्खंkaṅ·khaṃ पटिविनेतुन्”ति।pa·ṭi·vi·ne·tun
atthi, mahārāja, nāgaseno nāma thero paṇḍito byatto medhāvī vinīto visārado bahussuto citrakathī kalyāṇapaṭibhāno atthadhammaniruttipaṭibhānapaṭisambhidāsu pāramippatto, so etarahi saṅkhyeyyapariveṇe paṭivasati, gaccha tvaṁ, mahārāja, āyasmantaṁ nāgasenaṁ pañhaṁ pucchassu, ussahati so tayā saddhiṁ sallapituṁ kaṅkhaṁ paṭivinetun”ti.
(Pāli only)
-
299
अथa·tha खोkho मिलिन्दस्सmi·lin·das·sa रञ्ञोrañ·ño सहसाsa·ha·sā “नागसेनो”तिnā·ga·se·no सद्दंsad·daṃ सुत्वावsut·vā·va अहुदेवa·hu·de·va भयं,bha·yaṃ अहुदेवa·hu·de·va छम्भितत्तं,cham·bhi·tat·taṃ अहुदेवa·hu·de·va लोमहंसो।lo·ma·haṃ·so
Atha kho milindassa rañño sahasā “nāgaseno”ti saddaṁ sutvāva ahudeva bhayaṁ, ahudeva chambhitattaṁ, ahudeva lomahaṁso.
(Pāli only)
- 300
- 301
-
302
“उस्सहति,us·sa·ha·ti महाराज,ma·hā·rā·ja अपिa·pi इन्दयमवरुणकुवेरपजापतिसुयामसन्तुसितलोकपालेहिपिin·da·ya·ma·va·ru·ṇa·ku·ve·ra·pa·jā·pa·ti·su·yā·ma·san·tu·si·ta·lo·ka·pā·le·hi·pi पितुपितामहेनpi·tu·pi·tā·ma·he·na महाब्रह्मुनापिma·hāb·rah·mu·nā·pi सद्धिंsad·dhiṃ सल्लपितुं,sal·la·pi·tuṃ किमङ्गंki·maṅ·gaṃ पनpa·na मनुस्सभूतेना”ति।ma·nus·sa·bhū·te·nā
“Ussahati, mahārāja, api indayamavaruṇakuverapajāpatisuyāmasantusitalokapālehipi pitupitāmahena mahābrahmunāpi saddhiṁ sallapituṁ, kimaṅgaṁ pana manussabhūtenā”ti.
(Pāli only)
- 303
-
304
“तेनte·na हिhi त्वं,tvaṃ देवमन्तिय,de·va·man·ti·ya भदन्तस्सbha·dan·tas·sa सन्तिकेsan·ti·ke दूतंdū·taṃ पेसेही”ति।pe·se·hī
“tena hi tvaṁ, devamantiya, bhadantassa santike dūtaṁ pesehī”ti.
(Pāli only)
-
305
“एवं,e·vaṃ देवा”तिde·vā खोkho देवमन्तियोde·va·man·ti·yo आयस्मतोā·yas·ma·to नागसेनस्सnā·ga·se·nas·sa सन्तिकेsan·ti·ke दूतंdū·taṃ पाहेसिpā·he·si “राजा,rā·jā भन्ते,bhan·te मिलिन्दोmi·lin·do आयस्मन्तंā·yas·man·taṃ दस्सनकामो”ति।das·sa·na·kā·mo
“Evaṁ, devā”ti kho devamantiyo āyasmato nāgasenassa santike dūtaṁ pāhesi “rājā, bhante, milindo āyasmantaṁ dassanakāmo”ti.
(Pāli only)
- 306
-
307
“तेनte·na हिhi आगच्छतू”ति।ā·gac·cha·tū
“tena hi āgacchatū”ti.
(Pāli only)
-
308
अथa·tha खोkho मिलिन्दोmi·lin·do राजाrā·jā पञ्चमत्तेहिpañ·ca·mat·te·hi योनकसतेहिyo·na·ka·sa·te·hi परिवुतोpa·ri·vu·to रथवरमारुय्हra·tha·va·ra·mā·ruy·ha महताma·ha·tā बलकायेनba·la·kā·ye·na सद्धिंsad·dhiṃ येनye·na सङ्ख्येय्यपरिवेणंsaṅ·khyey·ya·pa·ri·ve·ṇaṃ येनायस्माye·nā·yas·mā नागसेनोnā·ga·se·no तेनुपसङ्कमि।te·nu·pa·saṅ·ka·mi
Atha kho milindo rājā pañcamattehi yonakasatehi parivuto rathavaramāruyha mahatā balakāyena saddhiṁ yena saṅkhyeyyapariveṇaṁ yenāyasmā nāgaseno tenupasaṅkami.
(Pāli only)
-
309
तेनte·na खोkho पनpa·na समयेनsa·ma·ye·na आयस्माā·yas·mā नागसेनोnā·ga·se·no असीतियाa·sī·ti·yā भिक्खुसहस्सेहिbhik·khu·sa·has·se·hi सद्धिंsad·dhiṃ मण्डलमाळेmaṇ·ḍa·la·mā·ḷe निसिन्नोni·sin·no होति।ho·ti
Tena kho pana samayena āyasmā nāgaseno asītiyā bhikkhusahassehi saddhiṁ maṇḍalamāḷe nisinno hoti.
(Pāli only)
- 310
-
311
“कस्सेसा,kas·se·sā देवमन्तिय,de·va·man·ti·ya महतीma·ha·tī परिसा”ति?pa·ri·sā
“kassesā, devamantiya, mahatī parisā”ti?
(Pāli only)
- 312
-
313
अथa·tha खोkho मिलिन्दस्सmi·lin·das·sa रञ्ञोrañ·ño आयस्मतोā·yas·ma·to नागसेनस्सnā·ga·se·nas·sa परिसंpa·ri·saṃ दूरतोवdū·ra·to·va दिस्वाdis·vā अहुदेवa·hu·de·va भयं,bha·yaṃ अहुदेवa·hu·de·va छम्भितत्तं,cham·bhi·tat·taṃ अहुदेवa·hu·de·va लोमहंसो।lo·ma·haṃ·so
Atha kho milindassa rañño āyasmato nāgasenassa parisaṁ dūratova disvā ahudeva bhayaṁ, ahudeva chambhitattaṁ, ahudeva lomahaṁso.
(Pāli only)
-
314
अथa·tha खोkho मिलिन्दोmi·lin·do राजाrā·jā खग्गपरिवारितोkhag·ga·pa·ri·vā·ri·to वियvi·ya गजो,ga·jo गरुळपरिवारितोga·ru·ḷa·pa·ri·vā·ri·to वियvi·ya नागो,nā·go अजगरपरिवारितोa·ja·ga·ra·pa·ri·vā·ri·to वियvi·ya कोत्थुको,kot·thu·ko महिंसपरिवुतोma·hiṃ·sa·pa·ri·vu·to वियvi·ya अच्छो,ac·cho नागानुबद्धोnā·gā·nu·bad·dho वियvi·ya मण्डूको,maṇ·ḍū·ko सद्दूलानुबद्धोsad·dū·lā·nu·bad·dho वियvi·ya मिगो,mi·go अहितुण्डिकसमागतोa·hi·tuṇ·ḍi·ka·sa·mā·ga·to वियvi·ya पन्नगो,pan·na·go मज्जारसमागतोmaj·jā·ra·sa·mā·ga·to वियvi·ya उन्दूरो,un·dū·ro भूतवेज्जसमागतोbhū·ta·vej·ja·sa·mā·ga·to वियvi·ya पिसाचो,pi·sā·co राहुमखगतोrā·hu·ma·kha·ga·to वियvi·ya चन्दो,can·do पन्नगोpan·na·go वियvi·ya पेळन्तरगतो,pe·ḷan·ta·ra·ga·to सकुणोsa·ku·ṇo वियvi·ya पञ्जरन्तरगतो,pañ·ja·ran·ta·ra·ga·to मच्छोmac·cho वियvi·ya जालन्तरगतो,jā·lan·ta·ra·ga·to वाळवनमनुप्पविट्ठोvā·ḷa·va·na·ma·nup·pa·viṭ·ṭho वियvi·ya पुरिसो,pu·ri·so वेस्सवणापराधिकोves·sa·va·ṇā·pa·rā·dhi·ko वियvi·ya यक्खो,yak·kho परिक्खीणायुकोpa·rik·khī·ṇā·yu·ko वियvi·ya देवपुत्तोde·va·put·to भीतोbhī·to उब्बिग्गोub·big·go उत्रस्तोut·ras·to संविग्गोsaṃ·vig·go लोमहट्ठजातोlo·ma·haṭ·ṭha·jā·to विमनोvi·ma·no दुम्मनोdum·ma·no भन्तचित्तोbhan·ta·cit·to विपरिणतमानसोvi·pa·ri·ṇa·ta·mā·na·so “माmā मंmaṃ अयंa·yaṃ परिजनोpa·ri·ja·no परिभवी”तिpa·ri·bha·vī सतिंsa·tiṃ उपट्ठपेत्वाu·paṭ·ṭha·pet·vā देवमन्तियंde·va·man·ti·yaṃ एतदवोच—e·ta·da·vo·ca
Atha kho milindo rājā khaggaparivārito viya gajo, garuḷaparivārito viya nāgo, ajagaraparivārito viya kotthuko, mahiṁsaparivuto viya accho, nāgānubaddho viya maṇḍūko, saddūlānubaddho viya migo, ahituṇḍikasamāgato viya pannago, majjārasamāgato viya undūro, bhūtavejjasamāgato viya pisāco, rāhumakhagato viya cando, pannago viya peḷantaragato, sakuṇo viya pañjarantaragato, maccho viya jālantaragato, vāḷavanamanuppaviṭṭho viya puriso, vessavaṇāparādhiko viya yakkho, parikkhīṇāyuko viya devaputto bhīto ubbiggo utrasto saṁviggo lomahaṭṭhajāto vimano dummano bhantacitto vipariṇatamānaso “mā maṁ ayaṁ parijano paribhavī”ti satiṁ upaṭṭhapetvā devamantiyaṁ etadavoca—
(Pāli only)
-
315
“माmā खो,kho त्वंtvaṃ देवमन्तिय,de·va·man·ti·ya आयस्मन्तंā·yas·man·taṃ नागसेनंnā·ga·se·naṃ मय्हंmay·haṃ आचिक्खेय्यासि,ā·cik·khey·yā·si अनक्खातञ्ञेवाहंa·nak·khā·tañ·ñe·vā·haṃ नागसेनंnā·ga·se·naṃ जानिस्सामी”ति।jā·nis·sā·mī
“mā kho, tvaṁ devamantiya, āyasmantaṁ nāgasenaṁ mayhaṁ ācikkheyyāsi, anakkhātaññevāhaṁ nāgasenaṁ jānissāmī”ti.
(Pāli only)
-
316
“साधु,sā·dhu महाराज,ma·hā·rā·ja त्वञ्ञेवtvañ·ñe·va जानाही”ति।jā·nā·hī
“Sādhu, mahārāja, tvaññeva jānāhī”ti.
(Pāli only)
-
317
तेनte·na खोkho पनpa·na समयेनsa·ma·ye·na आयस्माā·yas·mā नागसेनोnā·ga·se·no तस्साtas·sā भिक्खुपरिसायbhik·khu·pa·ri·sā·ya पुरतोpu·ra·to चत्तालीसायcat·tā·lī·sā·ya भिक्खुसहस्सानंbhik·khu·sa·has·sā·naṃ नवकतरोna·va·ka·ta·ro होतिho·ti पच्छतोpac·cha·to चत्तालीसायcat·tā·lī·sā·ya भिक्खुसहस्सानंbhik·khu·sa·has·sā·naṃ वुड्ढतरो।vuḍ·ḍha·ta·ro
Tena kho pana samayena āyasmā nāgaseno tassā bhikkhuparisāya purato cattālīsāya bhikkhusahassānaṁ navakataro hoti pacchato cattālīsāya bhikkhusahassānaṁ vuḍḍhataro.
(Pāli only)
-
318
अथa·tha खोkho मिलिन्दोmi·lin·do राजाrā·jā सब्बंsab·baṃ तंtaṃ भिक्खुसङ्घंbhik·khu·saṅ·ghaṃ पुरतोpu·ra·to चca पच्छतोpac·cha·to चca मज्झतोmaj·jha·to चca अनुविलोकेन्तोa·nu·vi·lo·ken·to अद्दसाad·da·sā खोkho आयस्मन्तंā·yas·man·taṃ नागसेनंnā·ga·se·naṃ दूरतोवdū·ra·to·va भिक्खुसङ्घस्सbhik·khu·saṅ·ghas·sa मज्झेmaj·jhe निसिन्नंni·sin·naṃ केसरसीहंke·sa·ra·sī·haṃ वियvi·ya विगतभयभेरवंvi·ga·ta·bha·ya·bhe·ra·vaṃ विगतलोमहंसंvi·ga·ta·lo·ma·haṃ·saṃ विगतभयसारज्जं,vi·ga·ta·bha·ya·sā·raj·jaṃ दिस्वानdis·vā·na आकारेनेवā·kā·re·ne·va अञ्ञासिañ·ñā·si “एसोe·so खोkho एत्थet·tha नागसेनो”ति।nā·ga·se·no
Atha kho milindo rājā sabbaṁ taṁ bhikkhusaṅghaṁ purato ca pacchato ca majjhato ca anuvilokento addasā kho āyasmantaṁ nāgasenaṁ dūratova bhikkhusaṅghassa majjhe nisinnaṁ kesarasīhaṁ viya vigatabhayabheravaṁ vigatalomahaṁsaṁ vigatabhayasārajjaṁ, disvāna ākāreneva aññāsi “eso kho ettha nāgaseno”ti.
(Pāli only)
- 319
-
320
“एसोe·so खो,kho देवमन्तिय,de·va·man·ti·ya आयस्माā·yas·mā नागसेनो”ति।nā·ga·se·no
“eso kho, devamantiya, āyasmā nāgaseno”ti.
(Pāli only)
- 321
-
322
ततोta·to राजाrā·jā तुट्ठोtuṭ·ṭho अहोसिa·ho·si “अनक्खातोवa·nak·khā·to·va मयाma·yā नागसेनोnā·ga·se·no अञ्ञातो”ति।añ·ñā·to
Tato rājā tuṭṭho ahosi “anakkhātova mayā nāgaseno aññāto”ti.
(Pāli only)
-
323
अथa·tha खोkho मिलिन्दस्सmi·lin·das·sa रञ्ञोrañ·ño आयस्मन्तंā·yas·man·taṃ नागसेनंnā·ga·se·naṃ दिस्वावdis·vā·va अहुदेवa·hu·de·va भयं,bha·yaṃ अहुदेवa·hu·de·va छम्भितत्तं,cham·bhi·tat·taṃ अहुदेवa·hu·de·va लोमहंसो।lo·ma·haṃ·so
Atha kho milindassa rañño āyasmantaṁ nāgasenaṁ disvāva ahudeva bhayaṁ, ahudeva chambhitattaṁ, ahudeva lomahaṁso.
(Pāli only)
-
324
तेनाहु—te·nā·hu
Tenāhu—
(Pāli only)
- 325
- 326
- 327
-
328
इदंi·daṃ वचनमब्रवि।va·ca·na·mab·ra·vi
idaṁ vacanamabravi.
(Pāli only)
- 329
- 330
- 331
- 332
- 333
- 334
-
335
जयोja·yo चca नागसेनस्स,nā·ga·se·nas·sa
Jayo ca nāgasenassa,
(Pāli only)
-
336
यथाya·thā चित्तंcit·taṃ नna सण्ठितन्”ति।saṇ·ṭhi·tan
yathā cittaṁ na saṇṭhitan”ti.
(Pāli only)
- 337
Sources. Sanskrit: Satyavedaḥ, the New Testament in Sanskrit (Calcutta Baptist Missionaries, 1851; J. Wenger’s revision of W. Carey’s version). Digital text © 2018 SanskritBible.in, via eBible.org, licensed CC BY-SA 4.0; changed here: arranged by verse and every word linked to the dictionary (links made automatically). Old Testament Sanskrit: the Old Testament in Sanskrit, Calcutta Baptist Mission Press, 1848–1852 (public domain), read by OCR from the Internet Archive scans of the Boston University School of Theology copy; unproofread, with machine clean-up only. Pāli Canon: Mahāsaṅgīti Tipiṭaka Buddhavasse 2500 (based on the Vipassana Research Institute’s Chaṭṭha Saṅgāyana edition), from SuttaCentral bilara-data, CC0; Devanagari and pronunciation made automatically from the Roman text. Pāli English: Bhikkhu Sujato (suttas) and Bhikkhu Brahmali (Vinaya), SuttaCentral, CC0. Pāli word meanings: the Pali Text Society’s Pali-English Dictionary (Rhys Davids & Stede), corrected reprint © The Pali Text Society, CC BY-NC 3.0, digital text from BuddhaDust; word matching automatic. English: King James Version (1769), public domain; words the translators added are in italics. Word meanings and pronunciations: Monier-Williams, Sanskrit–English Dictionary (1872), via this site’s Sanskrit dictionary (CC BY-SA 4.0); English↔Sanskrit word matches made automatically and may need checking.