Scripture · Sanskrit Bible with the King James Version · the Pāli Canon
Middle Discourses 43 मज्झिमनिकाय 43
Chapter: 123456789101112131415161718192021222324252627282930313233343536373839404142434445464748495051525354555657585960616263646566676869707172737475767778798081828384858687888990919293949596979899100101102103104105106107108109110111112113114115116117118119120121122123124125126127128129130131132133134135136137138139140141142143144145146147148149150151152
Mahāvedallasutta
Pāli in Devanagari; under each word its Roman pronunciation, syllable by syllable (ṃ = nasal hum). Tap a Pāli word for its meaning (PTS Pāli-English Dictionary); tap again to open it in the Pāli dictionary.
Verse: 123456789101112131415161718192021222324252627282930313233343536373839404142434445464748495051525354555657585960616263646566676869707172737475767778798081828384858687888990919293949596979899100101102103104105106107108109110111112113114115116117118119120121122123124125126127128129130131132133134135136137138139140141142143144145146147148149150151152153154155156157158159160161162163164165166167168169170171172173174175176177178179180181182183 · Hide pronunciation
-
1
Middle Discourses 43
-
2
महावेदल्लसुत्तma·hā·ve·dal·la·sut·ta
Mahāvedallasutta
- 3
-
4
एकंe·kaṃ समयंsa·ma·yaṃ भगवाbha·ga·vā सावत्थियंsā·vat·thi·yaṃ विहरतिvi·ha·ra·ti जेतवनेje·ta·va·ne अनाथपिण्डिकस्सa·nā·tha·piṇ·ḍi·kas·sa आरामे।ā·rā·me
ekaṁ samayaṁ bhagavā sāvatthiyaṁ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme.
At one time the Buddha was staying near Sāvatthī in Jeta’s Grove, Anāthapiṇḍika’s monastery.
-
5
अथa·tha खोkho आयस्माā·yas·mā महाकोट्ठिकोma·hā·koṭ·ṭhi·ko सायन्हसमयंsā·yan·ha·sa·ma·yaṃ पटिसल्लानाpa·ṭi·sal·lā·nā वुट्ठितोvuṭ·ṭhi·to येनायस्माye·nā·yas·mā सारिपुत्तोsā·ri·put·to तेनुपसङ्कमि;te·nu·pa·saṅ·ka·mi उपसङ्कमित्वाu·pa·saṅ·ka·mit·vā आयस्मताā·yas·ma·tā सारिपुत्तेनsā·ri·put·te·na सद्धिंsad·dhiṃ सम्मोदि।sam·mo·di
Atha kho āyasmā mahākoṭṭhiko sāyanhasamayaṁ paṭisallānā vuṭṭhito yenāyasmā sāriputto tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmatā sāriputtena saddhiṁ sammodi.
Then in the late afternoon, Venerable Mahākoṭṭhita came out of retreat, went to Venerable Sāriputta, and exchanged greetings with him.
-
6
सम्मोदनीयंsam·mo·da·nī·yaṃ कथंka·thaṃ सारणीयंsā·ra·ṇī·yaṃ वीतिसारेत्वाvī·ti·sā·ret·vā एकमन्तंe·ka·man·taṃ निसीदि।ni·sī·di एकमन्तंe·ka·man·taṃ निसिन्नोni·sin·no खोkho आयस्माā·yas·mā महाकोट्ठिकोma·hā·koṭ·ṭhi·ko आयस्मन्तंā·yas·man·taṃ सारिपुत्तंsā·ri·put·taṃ एतदवोच:e·ta·da·vo·ca
Sammodanīyaṁ kathaṁ sāraṇīyaṁ vītisāretvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinno kho āyasmā mahākoṭṭhiko āyasmantaṁ sāriputtaṁ etadavoca:
When the greetings and polite conversation were over, he sat down to one side and said to Sāriputta:
- 7
- 8
-
9
“‘नप्पजानातिnap·pa·jā·nā·ti नप्पजानाती’तिnap·pa·jā·nā·tī खो,kho आवुसो,ā·vu·so तस्माtas·mā दुप्पञ्ञोतिdup·pañ·ño·ti वुच्चति।vuc·ca·ti
“‘Nappajānāti nappajānātī’ti kho, āvuso, tasmā duppaññoti vuccati.
“Reverend, they’re called witless because they don’t understand.
-
10
किञ्चkiñ·ca नप्पजानाति?nap·pa·jā·nā·ti
Kiñca nappajānāti?
-
11
‘इदंi·daṃ दुक्खन्’तिduk·khan नप्पजानाति,nap·pa·jā·nā·ti ‘अयंa·yaṃ दुक्खसमुदयो’तिduk·kha·sa·mu·da·yo नप्पजानाति,nap·pa·jā·nā·ti ‘अयंa·yaṃ दुक्खनिरोधो’तिduk·kha·ni·ro·dho नप्पजानाति,nap·pa·jā·nā·ti ‘अयंa·yaṃ दुक्खनिरोधगामिनीduk·kha·ni·ro·dha·gā·mi·nī पटिपदा’तिpa·ṭi·pa·dā नप्पजानाति।nap·pa·jā·nā·ti
‘Idaṁ dukkhan’ti nappajānāti, ‘ayaṁ dukkhasamudayo’ti nappajānāti, ‘ayaṁ dukkhanirodho’ti nappajānāti, ‘ayaṁ dukkhanirodhagāminī paṭipadā’ti nappajānāti.
They don’t understand: ‘This is suffering’ … ‘This is the origin of suffering’ … ‘This is the cessation of suffering’ … ‘This is the practice that leads to the cessation of suffering.’
-
12
‘नप्पजानातिnap·pa·jā·nā·ti नप्पजानाती’तिnap·pa·jā·nā·tī खो,kho आवुसो,ā·vu·so तस्माtas·mā दुप्पञ्ञोतिdup·pañ·ño·ti वुच्चती”ति।vuc·ca·tī
‘Nappajānāti nappajānātī’ti kho, āvuso, tasmā duppaññoti vuccatī”ti.
-
13
“साधावुसो”तिsā·dhā·vu·so खोkho आयस्माā·yas·mā महाकोट्ठिकोma·hā·koṭ·ṭhi·ko आयस्मतोā·yas·ma·to सारिपुत्तस्सsā·ri·put·tas·sa भासितंbhā·si·taṃ अभिनन्दित्वाa·bhi·nan·dit·vā अनुमोदित्वाa·nu·mo·dit·vā आयस्मन्तंā·yas·man·taṃ सारिपुत्तंsā·ri·put·taṃ उत्तरिंut·ta·riṃ पञ्हंpañ·haṃ अपुच्छि:a·puc·chi
“Sādhāvuso”ti kho āyasmā mahākoṭṭhiko āyasmato sāriputtassa bhāsitaṁ abhinanditvā anumoditvā āyasmantaṁ sāriputtaṁ uttariṁ pañhaṁ apucchi:
Saying “Good, reverend,” Mahākoṭṭhita approved and agreed with what Sāriputta said. Then he asked another question:
- 14
- 15
- 16
- 17
-
18
‘इदंi·daṃ दुक्खन्’तिduk·khan पजानाति,pa·jā·nā·ti ‘अयंa·yaṃ दुक्खसमुदयो’तिduk·kha·sa·mu·da·yo पजानाति,pa·jā·nā·ti ‘अयंa·yaṃ दुक्खनिरोधो’तिduk·kha·ni·ro·dho पजानाति,pa·jā·nā·ti ‘अयंa·yaṃ दुक्खनिरोधगामिनीduk·kha·ni·ro·dha·gā·mi·nī पटिपदा’तिpa·ṭi·pa·dā पजानाति।pa·jā·nā·ti
‘Idaṁ dukkhan’ti pajānāti, ‘ayaṁ dukkhasamudayo’ti pajānāti, ‘ayaṁ dukkhanirodho’ti pajānāti, ‘ayaṁ dukkhanirodhagāminī paṭipadā’ti pajānāti.
They understand: ‘This is suffering’ … ‘This is the origin of suffering’ … ‘This is the cessation of suffering’ … ‘This is the practice that leads to the cessation of suffering.’
-
19
‘पजानातिpa·jā·nā·ti पजानाती’तिpa·jā·nā·tī खो,kho आवुसो,ā·vu·so तस्माtas·mā पञ्ञवातिpañ·ña·vā·ti वुच्चती”ति।vuc·ca·tī
‘Pajānāti pajānātī’ti kho, āvuso, tasmā paññavāti vuccatī”ti.
-
20
“‘विञ्ञाणंviñ·ñā·ṇaṃ विञ्ञाणन्’ति,viñ·ñā·ṇan आवुसो,ā·vu·so वुच्चति।vuc·ca·ti
“‘Viññāṇaṁ viññāṇan’ti, āvuso, vuccati.
“They speak of ‘consciousness’.
-
21
कित्तावताkit·tā·va·tā नुnu खो,kho आवुसो,ā·vu·so विञ्ञाणन्तिviñ·ñā·ṇan·ti वुच्चती”ति?vuc·ca·tī
Kittāvatā nu kho, āvuso, viññāṇanti vuccatī”ti?
-
22
“‘विजानातिvi·jā·nā·ti विजानाती’तिvi·jā·nā·tī खो,kho आवुसो,ā·vu·so तस्माtas·mā विञ्ञाणन्तिviñ·ñā·ṇan·ti वुच्चति।vuc·ca·ti
“‘Vijānāti vijānātī’ti kho, āvuso, tasmā viññāṇanti vuccati.
- 23
- 24
-
25
‘विजानातिvi·jā·nā·ti विजानाती’तिvi·jā·nā·tī खो,kho आवुसो,ā·vu·so तस्माtas·mā विञ्ञाणन्तिviñ·ñā·ṇan·ti वुच्चती”ति।vuc·ca·tī
‘Vijānāti vijānātī’ti kho, āvuso, tasmā viññāṇanti vuccatī”ti.
- 26
- 27
-
28
लब्भाlab·bhā चca पनिमेसंpa·ni·me·saṃ धम्मानंdham·mā·naṃ विनिब्भुजित्वाvi·nib·bhu·jit·vā विनिब्भुजित्वाvi·nib·bhu·jit·vā नानाकरणंnā·nā·ka·ra·ṇaṃ पञ्ञापेतुन्”ति?pañ·ñā·pe·tun
Labbhā ca panimesaṁ dhammānaṁ vinibbhujitvā vinibbhujitvā nānākaraṇaṁ paññāpetun”ti?
And can we completely disentangle them so as to describe the difference between them?”
- 29
- 30
-
31
नna चca लब्भाlab·bhā इमेसंi·me·saṃ धम्मानंdham·mā·naṃ विनिब्भुजित्वाvi·nib·bhu·jit·vā विनिब्भुजित्वाvi·nib·bhu·jit·vā नानाकरणंnā·nā·ka·ra·ṇaṃ पञ्ञापेतुं।pañ·ñā·pe·tuṃ
Na ca labbhā imesaṁ dhammānaṁ vinibbhujitvā vinibbhujitvā nānākaraṇaṁ paññāpetuṁ.
And you can never completely disentangle them so as to describe the difference between them.
- 32
- 33
-
34
नna चca लब्भाlab·bhā इमेसंi·me·saṃ धम्मानंdham·mā·naṃ विनिब्भुजित्वाvi·nib·bhu·jit·vā विनिब्भुजित्वाvi·nib·bhu·jit·vā नानाकरणंnā·nā·ka·ra·ṇaṃ पञ्ञापेतुन्”ति।pañ·ñā·pe·tun
Na ca labbhā imesaṁ dhammānaṁ vinibbhujitvā vinibbhujitvā nānākaraṇaṁ paññāpetun”ti.
And you can never completely disentangle them so as to describe the difference between them.”
- 35
- 36
- 37
-
38
इमेसंi·me·saṃ धम्मानंdham·mā·naṃ संसट्ठानंsaṃ·saṭ·ṭhā·naṃ नोno विसंसट्ठानंvi·saṃ·saṭ·ṭhā·naṃ पञ्ञाpañ·ñā भावेतब्बा,bhā·ve·tab·bā विञ्ञाणंviñ·ñā·ṇaṃ परिञ्ञेय्यं।pa·riñ·ñey·yaṃ
imesaṁ dhammānaṁ saṁsaṭṭhānaṁ no visaṁsaṭṭhānaṁ paññā bhāvetabbā, viññāṇaṁ pariññeyyaṁ.
“The difference between these things is that wisdom should be developed, while consciousness should be completely understood.”
-
39
इदंi·daṃ नेसंne·saṃ नानाकरणन्”ति।nā·nā·ka·ra·ṇan
Idaṁ nesaṁ nānākaraṇan”ti.
(Pāli only)
- 40
- 41
- 42
- 43
- 44
- 45
- 46
- 47
-
48
“‘सञ्जानातिsañ·jā·nā·ti सञ्जानाती’तिsañ·jā·nā·tī खो,kho आवुसो,ā·vu·so तस्माtas·mā सञ्ञातिsañ·ñā·ti वुच्चति।vuc·ca·ti
“‘Sañjānāti sañjānātī’ti kho, āvuso, tasmā saññāti vuccati.
- 49
-
50
नीलकम्पिnī·la·kam·pi सञ्जानाति,sañ·jā·nā·ti पीतकम्पिpī·ta·kam·pi सञ्जानाति,sañ·jā·nā·ti लोहितकम्पिlo·hi·ta·kam·pi सञ्जानाति,sañ·jā·nā·ti ओदातम्पिo·dā·tam·pi सञ्जानाति।sañ·jā·nā·ti
Nīlakampi sañjānāti, pītakampi sañjānāti, lohitakampi sañjānāti, odātampi sañjānāti.
-
51
‘सञ्जानातिsañ·jā·nā·ti सञ्जानाती’तिsañ·jā·nā·tī खो,kho आवुसो,ā·vu·so तस्माtas·mā सञ्ञातिsañ·ñā·ti वुच्चती”ति।vuc·ca·tī
‘Sañjānāti sañjānātī’ti kho, āvuso, tasmā saññāti vuccatī”ti.
- 52
- 53
-
54
लब्भाlab·bhā चca पनिमेसंpa·ni·me·saṃ धम्मानंdham·mā·naṃ विनिब्भुजित्वाvi·nib·bhu·jit·vā विनिब्भुजित्वाvi·nib·bhu·jit·vā नानाकरणंnā·nā·ka·ra·ṇaṃ पञ्ञापेतुन्”ति?pañ·ñā·pe·tun
Labbhā ca panimesaṁ dhammānaṁ vinibbhujitvā vinibbhujitvā nānākaraṇaṁ paññāpetun”ti?
And can we completely disentangle them so as to describe the difference between them?”
- 55
- 56
-
57
नna चca लब्भाlab·bhā इमेसंi·me·saṃ धम्मानंdham·mā·naṃ विनिब्भुजित्वाvi·nib·bhu·jit·vā विनिब्भुजित्वाvi·nib·bhu·jit·vā नानाकरणंnā·nā·ka·ra·ṇaṃ पञ्ञापेतुं।pañ·ñā·pe·tuṃ
Na ca labbhā imesaṁ dhammānaṁ vinibbhujitvā vinibbhujitvā nānākaraṇaṁ paññāpetuṁ.
And you can never completely disentangle them so as to describe the difference between them.
- 58
- 59
-
60
नna चca लब्भाlab·bhā इमेसंi·me·saṃ धम्मानंdham·mā·naṃ विनिब्भुजित्वाvi·nib·bhu·jit·vā विनिब्भुजित्वाvi·nib·bhu·jit·vā नानाकरणंnā·nā·ka·ra·ṇaṃ पञ्ञापेतुन्”ति।pañ·ñā·pe·tun
Na ca labbhā imesaṁ dhammānaṁ vinibbhujitvā vinibbhujitvā nānākaraṇaṁ paññāpetun”ti.
And you can never completely disentangle them so as to describe the difference between them.”
-
61
“निस्सट्ठेनnis·saṭ·ṭhe·na हावुसो,hā·vu·so पञ्चहिpañ·ca·hi इन्द्रियेहिin·dri·ye·hi परिसुद्धेनpa·ri·sud·dhe·na मनोविञ्ञाणेनma·no·viñ·ñā·ṇe·na किंkiṃ नेय्यन्”ति?ney·yan
“Nissaṭṭhena hāvuso, pañcahi indriyehi parisuddhena manoviññāṇena kiṁ neyyan”ti?
“What can be known by purified mind consciousness released from the five senses?”
-
62
“निस्सट्ठेन,nis·saṭ·ṭhe·na आवुसो,ā·vu·so पञ्चहिpañ·ca·hi इन्द्रियेहिin·dri·ye·hi परिसुद्धेनpa·ri·sud·dhe·na मनोविञ्ञाणेनma·no·viñ·ñā·ṇe·na ‘अनन्तोa·nan·to आकासो’तिā·kā·so आकासानञ्चायतनंā·kā·sā·nañ·cā·ya·ta·naṃ नेय्यं,ney·yaṃ ‘अनन्तंa·nan·taṃ विञ्ञाणन्’तिviñ·ñā·ṇan विञ्ञाणञ्चायतनंviñ·ñā·ṇañ·cā·ya·ta·naṃ नेय्यं,ney·yaṃ ‘नत्थिnat·thi किञ्ची’तिkiñ·cī आकिञ्चञ्ञायतनंā·kiñ·cañ·ñā·ya·ta·naṃ नेय्यन्”ति।ney·yan
“Nissaṭṭhena, āvuso, pañcahi indriyehi parisuddhena manoviññāṇena ‘ananto ākāso’ti ākāsānañcāyatanaṁ neyyaṁ, ‘anantaṁ viññāṇan’ti viññāṇañcāyatanaṁ neyyaṁ, ‘natthi kiñcī’ti ākiñcaññāyatanaṁ neyyan”ti.
“Aware that ‘space is infinite’ it can know the dimension of infinite space. Aware that ‘consciousness is infinite’ it can know the dimension of infinite consciousness. Aware that ‘there is nothing at all’ it can know the dimension of nothingness.”
- 63
- 64
- 65
-
66
“पञ्ञाpañ·ñā खो,kho आवुसो,ā·vu·so अभिञ्ञत्थाa·bhiñ·ñat·thā परिञ्ञत्थाpa·riñ·ñat·thā पहानत्था”ति।pa·hā·nat·thā
“Paññā kho, āvuso, abhiññatthā pariññatthā pahānatthā”ti.
“The goal of wisdom is direct knowledge, complete understanding, and giving up.”
- 67
- 68
- 69
- 70
-
71
“कतिहिka·ti·hi पनावुसो,pa·nā·vu·so अङ्गेहिaṅ·ge·hi अनुग्गहिताa·nug·ga·hi·tā सम्मादिट्ठिsam·mā·diṭ·ṭhi चेतोविमुत्तिफलाce·to·vi·mut·ti·pha·lā चca होतिho·ti चेतोविमुत्तिफलानिसंसाce·to·vi·mut·ti·pha·lā·ni·saṃ·sā च,ca पञ्ञाविमुत्तिफलाpañ·ñā·vi·mut·ti·pha·lā चca होतिho·ti पञ्ञाविमुत्तिफलानिसंसाpañ·ñā·vi·mut·ti·pha·lā·ni·saṃ·sā चा”ति?cā
“Katihi panāvuso, aṅgehi anuggahitā sammādiṭṭhi cetovimuttiphalā ca hoti cetovimuttiphalānisaṁsā ca, paññāvimuttiphalā ca hoti paññāvimuttiphalānisaṁsā cā”ti?
“When right view is supported by how many factors does it have freedom of heart and freedom by wisdom as its fruit and benefit?”
-
72
“पञ्चहिpañ·ca·hi खो,kho आवुसो,ā·vu·so अङ्गेहिaṅ·ge·hi अनुग्गहिताa·nug·ga·hi·tā सम्मादिट्ठिsam·mā·diṭ·ṭhi चेतोविमुत्तिफलाce·to·vi·mut·ti·pha·lā चca होतिho·ti चेतोविमुत्तिफलानिसंसाce·to·vi·mut·ti·pha·lā·ni·saṃ·sā च,ca पञ्ञाविमुत्तिफलाpañ·ñā·vi·mut·ti·pha·lā चca होतिho·ti पञ्ञाविमुत्तिफलानिसंसाpañ·ñā·vi·mut·ti·pha·lā·ni·saṃ·sā च।ca
“Pañcahi kho, āvuso, aṅgehi anuggahitā sammādiṭṭhi cetovimuttiphalā ca hoti cetovimuttiphalānisaṁsā ca, paññāvimuttiphalā ca hoti paññāvimuttiphalānisaṁsā ca.
“When right view is supported by five factors it has freedom of heart and freedom by wisdom as its fruit and benefit.
-
73
इधावुसो,i·dhā·vu·so सम्मादिट्ठिsam·mā·diṭ·ṭhi सीलानुग्गहिताsī·lā·nug·ga·hi·tā चca होति,ho·ti सुतानुग्गहिताsu·tā·nug·ga·hi·tā चca होति,ho·ti साकच्छानुग्गहिताsā·kac·chā·nug·ga·hi·tā चca होति,ho·ti समथानुग्गहिताsa·ma·thā·nug·ga·hi·tā चca होति,ho·ti विपस्सनानुग्गहिताvi·pas·sa·nā·nug·ga·hi·tā चca होति।ho·ti
Idhāvuso, sammādiṭṭhi sīlānuggahitā ca hoti, sutānuggahitā ca hoti, sākacchānuggahitā ca hoti, samathānuggahitā ca hoti, vipassanānuggahitā ca hoti.
It’s when right view is supported by ethics, learning, discussion, serenity, and discernment.
-
74
इमेहिi·me·hi खो,kho आवुसो,ā·vu·so पञ्चहङ्गेहिpañ·ca·haṅ·ge·hi अनुग्गहिताa·nug·ga·hi·tā सम्मादिट्ठिsam·mā·diṭ·ṭhi चेतोविमुत्तिफलाce·to·vi·mut·ti·pha·lā चca होतिho·ti चेतोविमुत्तिफलानिसंसाce·to·vi·mut·ti·pha·lā·ni·saṃ·sā च,ca पञ्ञाविमुत्तिफलाpañ·ñā·vi·mut·ti·pha·lā चca होतिho·ti पञ्ञाविमुत्तिफलानिसंसाpañ·ñā·vi·mut·ti·pha·lā·ni·saṃ·sā चा”ति।cā
Imehi kho, āvuso, pañcahaṅgehi anuggahitā sammādiṭṭhi cetovimuttiphalā ca hoti cetovimuttiphalānisaṁsā ca, paññāvimuttiphalā ca hoti paññāvimuttiphalānisaṁsā cā”ti.
When right view is supported by these five factors it has freedom of heart and freedom by wisdom as its fruit and benefit.”
- 75
- 76
- 77
- 78
-
79
“अविज्जानीवरणानंa·vij·jā·nī·va·ra·ṇā·naṃ खो,kho आवुसो,ā·vu·so सत्तानंsat·tā·naṃ तण्हासंयोजनानंtaṇ·hā·saṃ·yo·ja·nā·naṃ तत्रतत्राभिनन्दना—tat·ra·tat·rā·bhi·nan·da·nā
“Avijjānīvaraṇānaṁ kho, āvuso, sattānaṁ taṇhāsaṁyojanānaṁ tatratatrābhinandanā—
“It’s because of sentient beings—shrouded by ignorance and fettered by craving—taking pleasure wherever they land.
- 80
- 81
-
82
“अविज्जाविरागाa·vij·jā·vi·rā·gā खो,kho आवुसो,ā·vu·so विज्जुप्पादाvij·jup·pā·dā तण्हानिरोधा—taṇ·hā·ni·ro·dhā
“Avijjāvirāgā kho, āvuso, vijjuppādā taṇhānirodhā—
“It’s when ignorance fades away, knowledge arises, and craving ceases.
- 83
- 84
-
85
“इधावुसो,i·dhā·vu·so भिक्खुbhik·khu विविच्चेवvi·vic·ce·va कामेहिkā·me·hi विविच्चvi·vic·ca अकुसलेहिa·ku·sa·le·hi धम्मेहिdham·me·hi सवितक्कंsa·vi·tak·kaṃ सविचारंsa·vi·cā·raṃ विवेकजंvi·ve·ka·jaṃ पीतिसुखंpī·ti·su·khaṃ पठमंpa·ṭha·maṃ झानंjhā·naṃ उपसम्पज्जu·pa·sam·paj·ja विहरति—vi·ha·ra·ti
“Idhāvuso, bhikkhu vivicceva kāmehi vivicca akusalehi dhammehi savitakkaṁ savicāraṁ vivekajaṁ pītisukhaṁ paṭhamaṁ jhānaṁ upasampajja viharati—
“Reverend, it’s when a mendicant, quite secluded from sensual pleasures, secluded from unskillful qualities, enters and remains in the first absorption, which has the rapture and bliss born of seclusion, while placing the mind and keeping it connected.
- 86
- 87
- 88
-
89
इधावुसो,i·dhā·vu·so पठमंpa·ṭha·maṃ झानंjhā·naṃ समापन्नस्सsa·mā·pan·nas·sa भिक्खुनोbhik·khu·no वितक्कोvi·tak·ko चca वत्तति,vat·ta·ti विचारोvi·cā·ro चca पीतिpī·ti चca सुखञ्चsu·khañ·ca चित्तेकग्गताcit·te·kag·ga·tā च।ca
Idhāvuso, paṭhamaṁ jhānaṁ samāpannassa bhikkhuno vitakko ca vattati, vicāro ca pīti ca sukhañca cittekaggatā ca.
When a mendicant has entered the first absorption, placing the mind, keeping it connected, rapture, bliss, and unification of mind are present.
- 90
- 91
- 92
-
93
इधावुसो,i·dhā·vu·so पठमंpa·ṭha·maṃ झानंjhā·naṃ समापन्नस्सsa·mā·pan·nas·sa भिक्खुनोbhik·khu·no कामच्छन्दोkā·mac·chan·do पहीनोpa·hī·no होति,ho·ti ब्यापादोbyā·pā·do पहीनोpa·hī·no होति,ho·ti थिनमिद्धंthi·na·mid·dhaṃ पहीनंpa·hī·naṃ होति,ho·ti उद्धच्चकुक्कुच्चंud·dhac·ca·kuk·kuc·caṃ पहीनंpa·hī·naṃ होति,ho·ti विचिकिच्छाvi·ci·kic·chā पहीनाpa·hī·nā होति;ho·ti
Idhāvuso, paṭhamaṁ jhānaṁ samāpannassa bhikkhuno kāmacchando pahīno hoti, byāpādo pahīno hoti, thinamiddhaṁ pahīnaṁ hoti, uddhaccakukkuccaṁ pahīnaṁ hoti, vicikicchā pahīnā hoti;
When a mendicant has entered the first absorption, sensual desire, ill will, dullness and drowsiness, restlessness and remorse, and doubt are given up.
- 94
-
95
पठमंpa·ṭha·maṃ खो,kho आवुसो,ā·vu·so झानंjhā·naṃ एवंe·vaṃ पञ्चङ्गविप्पहीनंpañ·caṅ·ga·vip·pa·hī·naṃ पञ्चङ्गसमन्नागतन्”ति।pañ·caṅ·ga·sa·man·nā·ga·tan
Paṭhamaṁ kho, āvuso, jhānaṁ evaṁ pañcaṅgavippahīnaṁ pañcaṅgasamannāgatan”ti.
That’s how the first absorption has given up five factors and possesses five factors.”
-
96
“पञ्चिमानि,pañ·ci·mā·ni आवुसो,ā·vu·so इन्द्रियानिin·dri·yā·ni नानाविसयानिnā·nā·vi·sa·yā·ni नानागोचरानि,nā·nā·go·ca·rā·ni नna अञ्ञमञ्ञस्सañ·ña·mañ·ñas·sa गोचरविसयंgo·ca·ra·vi·sa·yaṃ पच्चनुभोन्ति,pac·ca·nu·bhon·ti सेय्यथिदं—sey·ya·thi·daṃ
“Pañcimāni, āvuso, indriyāni nānāvisayāni nānāgocarāni, na aññamaññassa gocaravisayaṁ paccanubhonti, seyyathidaṁ—
“Reverend, these five faculties have different domains and different ranges, and don’t experience each other’s domain and range. That is,
-
97
चक्खुन्द्रियं,cak·khun·dri·yaṃ सोतिन्द्रियं,so·tin·dri·yaṃ घानिन्द्रियं,ghā·nin·dri·yaṃ जिव्हिन्द्रियं,jiv·hin·dri·yaṃ कायिन्द्रियं।kā·yin·dri·yaṃ
cakkhundriyaṁ, sotindriyaṁ, ghānindriyaṁ, jivhindriyaṁ, kāyindriyaṁ.
-
98
इमेसंi·me·saṃ खो,kho आवुसो,ā·vu·so पञ्चन्नंpañ·can·naṃ इन्द्रियानंin·dri·yā·naṃ नानाविसयानंnā·nā·vi·sa·yā·naṃ नानागोचरानं,nā·nā·go·ca·rā·naṃ नna अञ्ञमञ्ञस्सañ·ña·mañ·ñas·sa गोचरविसयंgo·ca·ra·vi·sa·yaṃ पच्चनुभोन्तानं,pac·ca·nu·bhon·tā·naṃ किंkiṃ पटिसरणं,pa·ṭi·sa·ra·ṇaṃ कोko चca नेसंne·saṃ गोचरविसयंgo·ca·ra·vi·sa·yaṃ पच्चनुभोती”ति?pac·ca·nu·bho·tī
Imesaṁ kho, āvuso, pañcannaṁ indriyānaṁ nānāvisayānaṁ nānāgocarānaṁ, na aññamaññassa gocaravisayaṁ paccanubhontānaṁ, kiṁ paṭisaraṇaṁ, ko ca nesaṁ gocaravisayaṁ paccanubhotī”ti?
What do these five faculties, with their different domains and ranges, have recourse to? What experiences their domains and ranges?”
-
99
“पञ्चिमानि,pañ·ci·mā·ni आवुसो,ā·vu·so इन्द्रियानिin·dri·yā·ni नानाविसयानिnā·nā·vi·sa·yā·ni नानागोचरानि,nā·nā·go·ca·rā·ni नna अञ्ञमञ्ञस्सañ·ña·mañ·ñas·sa गोचरविसयंgo·ca·ra·vi·sa·yaṃ पच्चनुभोन्ति,pac·ca·nu·bhon·ti सेय्यथिदं—sey·ya·thi·daṃ
“Pañcimāni, āvuso, indriyāni nānāvisayāni nānāgocarāni, na aññamaññassa gocaravisayaṁ paccanubhonti, seyyathidaṁ—
(Pāli only)
-
100
चक्खुन्द्रियं,cak·khun·dri·yaṃ सोतिन्द्रियं,so·tin·dri·yaṃ घानिन्द्रियं,ghā·nin·dri·yaṃ जिव्हिन्द्रियं,jiv·hin·dri·yaṃ कायिन्द्रियं।kā·yin·dri·yaṃ
cakkhundriyaṁ, sotindriyaṁ, ghānindriyaṁ, jivhindriyaṁ, kāyindriyaṁ.
(Pāli only)
-
101
इमेसंi·me·saṃ खो,kho आवुसो,ā·vu·so पञ्चन्नंpañ·can·naṃ इन्द्रियानंin·dri·yā·naṃ नानाविसयानंnā·nā·vi·sa·yā·naṃ नानागोचरानं,nā·nā·go·ca·rā·naṃ नna अञ्ञमञ्ञस्सañ·ña·mañ·ñas·sa गोचरविसयंgo·ca·ra·vi·sa·yaṃ पच्चनुभोन्तानं,pac·ca·nu·bhon·tā·naṃ मनोma·no पटिसरणं,pa·ṭi·sa·ra·ṇaṃ मनोma·no चca नेसंne·saṃ गोचरविसयंgo·ca·ra·vi·sa·yaṃ पच्चनुभोती”ति।pac·ca·nu·bho·tī
Imesaṁ kho, āvuso, pañcannaṁ indriyānaṁ nānāvisayānaṁ nānāgocarānaṁ, na aññamaññassa gocaravisayaṁ paccanubhontānaṁ, mano paṭisaraṇaṁ, mano ca nesaṁ gocaravisayaṁ paccanubhotī”ti.
“These five faculties, with their different domains and ranges, have recourse to the mind. And the mind experiences their domains and ranges.”
-
102
“पञ्चिमानि,pañ·ci·mā·ni आवुसो,ā·vu·so इन्द्रियानि,in·dri·yā·ni सेय्यथिदं—sey·ya·thi·daṃ
“Pañcimāni, āvuso, indriyāni, seyyathidaṁ—
(Pāli only)
-
103
चक्खुन्द्रियं,cak·khun·dri·yaṃ सोतिन्द्रियं,so·tin·dri·yaṃ घानिन्द्रियं,ghā·nin·dri·yaṃ जिव्हिन्द्रियं,jiv·hin·dri·yaṃ कायिन्द्रियं।kā·yin·dri·yaṃ
cakkhundriyaṁ, sotindriyaṁ, ghānindriyaṁ, jivhindriyaṁ, kāyindriyaṁ.
(Pāli only)
- 104
-
105
“पञ्चिमानि,pañ·ci·mā·ni आवुसो,ā·vu·so इन्द्रियानि,in·dri·yā·ni सेय्यथिदं—sey·ya·thi·daṃ
“Pañcimāni, āvuso, indriyāni, seyyathidaṁ—
(Pāli only)
-
106
चक्खुन्द्रियं,cak·khun·dri·yaṃ सोतिन्द्रियं,so·tin·dri·yaṃ घानिन्द्रियं,ghā·nin·dri·yaṃ जिव्हिन्द्रियं,jiv·hin·dri·yaṃ कायिन्द्रियं।kā·yin·dri·yaṃ
cakkhundriyaṁ, sotindriyaṁ, ghānindriyaṁ, jivhindriyaṁ, kāyindriyaṁ.
(Pāli only)
- 107
- 108
- 109
- 110
- 111
- 112
- 113
- 114
- 115
- 116
- 117
- 118
-
119
सेय्यथापि,sey·ya·thā·pi आवुसो,ā·vu·so तेलप्पदीपस्सte·lap·pa·dī·pas·sa झायतोjhā·ya·to अच्चिंac·ciṃ पटिच्चpa·ṭic·ca आभाā·bhā पञ्ञायति,pañ·ñā·ya·ti आभंā·bhaṃ पटिच्चpa·ṭic·ca अच्चिac·ci पञ्ञायति;pañ·ñā·ya·ti
Seyyathāpi, āvuso, telappadīpassa jhāyato acciṁ paṭicca ābhā paññāyati, ābhaṁ paṭicca acci paññāyati;
Suppose there was an oil lamp burning. The luminosity appears dependent on the flame, and the flame appears dependent on the luminosity.
-
120
एवमेवe·va·me·va खो,kho आवुसो,ā·vu·so आयुā·yu उस्मंus·maṃ पटिच्चpa·ṭic·ca तिट्ठति,tiṭ·ṭha·ti उस्माus·mā आयुंā·yuṃ पटिच्चpa·ṭic·ca तिट्ठती”ति।tiṭ·ṭha·tī
evameva kho, āvuso, āyu usmaṁ paṭicca tiṭṭhati, usmā āyuṁ paṭicca tiṭṭhatī”ti.
In the same way, vitality depends on warmth to continue, and warmth depends on vitality to continue.”
-
121
“तेवte·va नुnu खो,kho आवुसो,ā·vu·so आयुसङ्खारा,ā·yu·saṅ·khā·rā तेte वेदनियाve·da·ni·yā धम्माdham·mā उदाहुu·dā·hu अञ्ञेañ·ñe आयुसङ्खाराā·yu·saṅ·khā·rā अञ्ञेañ·ñe वेदनियाve·da·ni·yā धम्मा”ति?dham·mā
“Teva nu kho, āvuso, āyusaṅkhārā, te vedaniyā dhammā udāhu aññe āyusaṅkhārā aññe vedaniyā dhammā”ti?
“Are the vital forces and the phenomena that are felt one and the same? Or are the vital forces one thing, and the phenomena that are felt another?”
- 122
-
123
तेte चca हावुसो,hā·vu·so आयुसङ्खाराā·yu·saṅ·khā·rā अभविंसुa·bha·viṃ·su तेte वेदनियाve·da·ni·yā धम्मा,dham·mā नna यिदंyi·daṃ सञ्ञावेदयितनिरोधंsañ·ñā·ve·da·yi·ta·ni·ro·dhaṃ समापन्नस्सsa·mā·pan·nas·sa भिक्खुनोbhik·khu·no वुट्ठानंvuṭ·ṭhā·naṃ पञ्ञायेथ।pañ·ñā·ye·tha
Te ca hāvuso, āyusaṅkhārā abhaviṁsu te vedaniyā dhammā, na yidaṁ saññāvedayitanirodhaṁ samāpannassa bhikkhuno vuṭṭhānaṁ paññāyetha.
For if the vital forces and the phenomena that are felt were the same things, a mendicant who had attained the cessation of perception and feeling would not emerge from it.
-
124
यस्माyas·mā चca खो,kho आवुसो,ā·vu·so अञ्ञेañ·ñe आयुसङ्खाराā·yu·saṅ·khā·rā अञ्ञेañ·ñe वेदनियाve·da·ni·yā धम्मा,dham·mā तस्माtas·mā सञ्ञावेदयितनिरोधंsañ·ñā·ve·da·yi·ta·ni·ro·dhaṃ समापन्नस्सsa·mā·pan·nas·sa भिक्खुनोbhik·khu·no वुट्ठानंvuṭ·ṭhā·naṃ पञ्ञायती”ति।pañ·ñā·ya·tī
Yasmā ca kho, āvuso, aññe āyusaṅkhārā aññe vedaniyā dhammā, tasmā saññāvedayitanirodhaṁ samāpannassa bhikkhuno vuṭṭhānaṁ paññāyatī”ti.
But because the vital forces and the phenomena that are felt are different things, a mendicant who has attained the cessation of perception and feeling can emerge from it.”
-
125
“यदाya·dā नुnu खो,kho आवुसो,ā·vu·so इमंi·maṃ कायंkā·yaṃ कतिka·ti धम्माdham·mā जहन्ति;ja·han·ti अथायंa·thā·yaṃ कायोkā·yo उज्झितोuj·jhi·to अवक्खित्तोa·vak·khit·to सेति,se·ti यथाya·thā कट्ठंkaṭ·ṭhaṃ अचेतनन्”ति?a·ce·ta·nan
“Yadā nu kho, āvuso, imaṁ kāyaṁ kati dhammā jahanti; athāyaṁ kāyo ujjhito avakkhitto seti, yathā kaṭṭhaṁ acetanan”ti?
“How many things must this body lose before it lies abandoned, tossed aside like an insentient log?”
-
126
“यदाya·dā खो,kho आवुसो,ā·vu·so इमंi·maṃ कायंkā·yaṃ तयोta·yo धम्माdham·mā जहन्ति—आयुja·han·ti उस्माus·mā चca विञ्ञाणं;viñ·ñā·ṇaṃ अथायंa·thā·yaṃ कायोkā·yo उज्झितोuj·jhi·to अवक्खित्तोa·vak·khit·to सेति,se·ti यथाya·thā कट्ठंkaṭ·ṭhaṃ अचेतनन्”ति।a·ce·ta·nan
“Yadā kho, āvuso, imaṁ kāyaṁ tayo dhammā jahanti—āyu usmā ca viññāṇaṁ; athāyaṁ kāyo ujjhito avakkhitto seti, yathā kaṭṭhaṁ acetanan”ti.
“This body must lose three things before it lies abandoned, tossed aside like an insentient log: vitality, warmth, and consciousness.”
-
127
“य्वायं,yvā·yaṃ आवुसो,ā·vu·so मतोma·to कालङ्कतो,kā·laṅ·ka·to योyo चायंcā·yaṃ भिक्खुbhik·khu सञ्ञावेदयितनिरोधंsañ·ñā·ve·da·yi·ta·ni·ro·dhaṃ समापन्नो—इमेसंsa·mā·pan·no किंkiṃ नानाकरणन्”ति?nā·nā·ka·ra·ṇan
“Yvāyaṁ, āvuso, mato kālaṅkato, yo cāyaṁ bhikkhu saññāvedayitanirodhaṁ samāpanno—imesaṁ kiṁ nānākaraṇan”ti?
“What’s the difference between someone who has passed away and a mendicant who has attained the cessation of perception and feeling?”
-
128
“य्वायं,yvā·yaṃ आवुसो,ā·vu·so मतोma·to कालङ्कतोkā·laṅ·ka·to तस्सtas·sa कायसङ्खाराkā·ya·saṅ·khā·rā निरुद्धाni·rud·dhā पटिप्पस्सद्धा,pa·ṭip·pas·sad·dhā वचीसङ्खाराva·cī·saṅ·khā·rā निरुद्धाni·rud·dhā पटिप्पस्सद्धा,pa·ṭip·pas·sad·dhā चित्तसङ्खाराcit·ta·saṅ·khā·rā निरुद्धाni·rud·dhā पटिप्पस्सद्धा,pa·ṭip·pas·sad·dhā आयुā·yu परिक्खीणो,pa·rik·khī·ṇo उस्माus·mā वूपसन्ता,vū·pa·san·tā इन्द्रियानिin·dri·yā·ni परिभिन्नानि।pa·ri·bhin·nā·ni
“Yvāyaṁ, āvuso, mato kālaṅkato tassa kāyasaṅkhārā niruddhā paṭippassaddhā, vacīsaṅkhārā niruddhā paṭippassaddhā, cittasaṅkhārā niruddhā paṭippassaddhā, āyu parikkhīṇo, usmā vūpasantā, indriyāni paribhinnāni.
“When someone dies, their physical, verbal, and mental processes have ceased and stilled; their vitality is spent; their warmth is dissipated; and their faculties have disintegrated.
-
129
योyo चायंcā·yaṃ भिक्खुbhik·khu सञ्ञावेदयितनिरोधंsañ·ñā·ve·da·yi·ta·ni·ro·dhaṃ समापन्नोsa·mā·pan·no तस्सपिtas·sa·pi कायसङ्खाराkā·ya·saṅ·khā·rā निरुद्धाni·rud·dhā पटिप्पस्सद्धा,pa·ṭip·pas·sad·dhā वचीसङ्खाराva·cī·saṅ·khā·rā निरुद्धाni·rud·dhā पटिप्पस्सद्धा,pa·ṭip·pas·sad·dhā चित्तसङ्खाराcit·ta·saṅ·khā·rā निरुद्धाni·rud·dhā पटिप्पस्सद्धा,pa·ṭip·pas·sad·dhā आयुā·yu नna परिक्खीणो,pa·rik·khī·ṇo उस्माus·mā अवूपसन्ता,a·vū·pa·san·tā इन्द्रियानिin·dri·yā·ni विप्पसन्नानि।vip·pa·san·nā·ni
Yo cāyaṁ bhikkhu saññāvedayitanirodhaṁ samāpanno tassapi kāyasaṅkhārā niruddhā paṭippassaddhā, vacīsaṅkhārā niruddhā paṭippassaddhā, cittasaṅkhārā niruddhā paṭippassaddhā, āyu na parikkhīṇo, usmā avūpasantā, indriyāni vippasannāni.
When a mendicant has attained the cessation of perception and feeling, their physical, verbal, and mental processes have ceased and stilled. But their vitality is not spent; their warmth is not dissipated; and their faculties are very clear.
-
130
य्वायं,yvā·yaṃ आवुसो,ā·vu·so मतोma·to कालङ्कतो,kā·laṅ·ka·to योyo चायंcā·yaṃ भिक्खुbhik·khu सञ्ञावेदयितनिरोधंsañ·ñā·ve·da·yi·ta·ni·ro·dhaṃ समापन्नो—इदंsa·mā·pan·no नेसंne·saṃ नानाकरणन्”ति।nā·nā·ka·ra·ṇan
Yvāyaṁ, āvuso, mato kālaṅkato, yo cāyaṁ bhikkhu saññāvedayitanirodhaṁ samāpanno—idaṁ nesaṁ nānākaraṇan”ti.
That’s the difference between someone who has passed away and a mendicant who has attained the cessation of perception and feeling.”
-
131
“कतिka·ti पनावुसो,pa·nā·vu·so पच्चयाpac·ca·yā अदुक्खमसुखायa·duk·kha·ma·su·khā·ya चेतोविमुत्तियाce·to·vi·mut·ti·yā समापत्तिया”ति?sa·mā·pat·ti·yā
“Kati panāvuso, paccayā adukkhamasukhāya cetovimuttiyā samāpattiyā”ti?
“How many conditions are necessary to attain the neutral release of the heart?”
-
132
“चत्तारोcat·tā·ro खो,kho आवुसो,ā·vu·so पच्चयाpac·ca·yā अदुक्खमसुखायa·duk·kha·ma·su·khā·ya चेतोविमुत्तियाce·to·vi·mut·ti·yā समापत्तिया।sa·mā·pat·ti·yā
“Cattāro kho, āvuso, paccayā adukkhamasukhāya cetovimuttiyā samāpattiyā.
“Four conditions are necessary to attain the neutral release of the heart.
-
133
इधावुसो,i·dhā·vu·so भिक्खुbhik·khu सुखस्सsu·khas·sa चca पहानाpa·hā·nā दुक्खस्सduk·khas·sa चca पहानाpa·hā·nā पुब्बेवpub·be·va सोमनस्सदोमनस्सानंso·ma·nas·sa·do·ma·nas·sā·naṃ अत्थङ्गमाat·thaṅ·ga·mā अदुक्खमसुखंa·duk·kha·ma·su·khaṃ उपेक्खासतिपारिसुद्धिंu·pek·khā·sa·ti·pā·ri·sud·dhiṃ चतुत्थंca·tut·thaṃ झानंjhā·naṃ उपसम्पज्जu·pa·sam·paj·ja विहरति।vi·ha·ra·ti
Idhāvuso, bhikkhu sukhassa ca pahānā dukkhassa ca pahānā pubbeva somanassadomanassānaṁ atthaṅgamā adukkhamasukhaṁ upekkhāsatipārisuddhiṁ catutthaṁ jhānaṁ upasampajja viharati.
With the giving up of pleasure and pain and the disappearance of former happiness and sadness, a mendicant enters and remains in the fourth absorption, without pleasure or pain, with pure equanimity and mindfulness.
-
134
इमेi·me खो,kho आवुसो,ā·vu·so चत्तारोcat·tā·ro पच्चयाpac·ca·yā अदुक्खमसुखायa·duk·kha·ma·su·khā·ya चेतोविमुत्तियाce·to·vi·mut·ti·yā समापत्तिया”ति।sa·mā·pat·ti·yā
Ime kho, āvuso, cattāro paccayā adukkhamasukhāya cetovimuttiyā samāpattiyā”ti.
These four conditions are necessary to attain the neutral release of the heart.”
-
135
“कतिka·ti पनावुसो,pa·nā·vu·so पच्चयाpac·ca·yā अनिमित्तायa·ni·mit·tā·ya चेतोविमुत्तियाce·to·vi·mut·ti·yā समापत्तिया”ति?sa·mā·pat·ti·yā
“Kati panāvuso, paccayā animittāya cetovimuttiyā samāpattiyā”ti?
“How many conditions are necessary to attain the signless release of the heart?”
-
136
“द्वेdve खो,kho आवुसो,ā·vu·so पच्चयाpac·ca·yā अनिमित्तायa·ni·mit·tā·ya चेतोविमुत्तियाce·to·vi·mut·ti·yā समापत्तिया—sa·mā·pat·ti·yā
“Dve kho, āvuso, paccayā animittāya cetovimuttiyā samāpattiyā—
“Two conditions are necessary to attain the signless release of the heart:
- 137
- 138
-
139
“कतिka·ti पनावुसो,pa·nā·vu·so पच्चयाpac·ca·yā अनिमित्तायa·ni·mit·tā·ya चेतोविमुत्तियाce·to·vi·mut·ti·yā ठितिया”ति?ṭhi·ti·yā
“Kati panāvuso, paccayā animittāya cetovimuttiyā ṭhitiyā”ti?
“How many conditions are necessary to remain in the signless release of the heart?”
- 140
-
141
सब्बनिमित्तानञ्चsab·ba·ni·mit·tā·nañ·ca अमनसिकारो,a·ma·na·si·kā·ro अनिमित्तायa·ni·mit·tā·ya चca धातुयाdhā·tu·yā मनसिकारो,ma·na·si·kā·ro पुब्बेpub·be चca अभिसङ्खारो।a·bhi·saṅ·khā·ro
sabbanimittānañca amanasikāro, animittāya ca dhātuyā manasikāro, pubbe ca abhisaṅkhāro.
not focusing on any signs, focusing on the signless, and a previous determination.
- 142
-
143
“कतिka·ti पनावुसो,pa·nā·vu·so पच्चयाpac·ca·yā अनिमित्तायa·ni·mit·tā·ya चेतोविमुत्तियाce·to·vi·mut·ti·yā वुट्ठानाया”ति?vuṭ·ṭhā·nā·yā
“Kati panāvuso, paccayā animittāya cetovimuttiyā vuṭṭhānāyā”ti?
“How many conditions are necessary to emerge from the signless release of the heart?”
-
144
“द्वेdve खो,kho आवुसो,ā·vu·so पच्चयाpac·ca·yā अनिमित्तायa·ni·mit·tā·ya चेतोविमुत्तियाce·to·vi·mut·ti·yā वुट्ठानाय—vuṭ·ṭhā·nā·ya
“Dve kho, āvuso, paccayā animittāya cetovimuttiyā vuṭṭhānāya—
“Two conditions are necessary to emerge from the signless release of the heart:
- 145
- 146
-
147
“याyā चायं,cā·yaṃ आवुसो,ā·vu·so अप्पमाणाap·pa·mā·ṇā चेतोविमुत्ति,ce·to·vi·mut·ti याyā चca आकिञ्चञ्ञाā·kiñ·cañ·ñā चेतोविमुत्ति,ce·to·vi·mut·ti याyā चca सुञ्ञताsuñ·ña·tā चेतोविमुत्ति,ce·to·vi·mut·ti याyā चca अनिमित्ताa·ni·mit·tā चेतोविमुत्ति—इमेce·to·vi·mut·ti धम्माdham·mā नानात्थाnā·nāt·thā चेवce·va नानाब्यञ्जनाnā·nāb·yañ·ja·nā चca उदाहुu·dā·hu एकत्थाe·kat·thā ब्यञ्जनमेवbyañ·ja·na·me·va नानन्”ति?nā·nan
“Yā cāyaṁ, āvuso, appamāṇā cetovimutti, yā ca ākiñcaññā cetovimutti, yā ca suññatā cetovimutti, yā ca animittā cetovimutti—ime dhammā nānātthā ceva nānābyañjanā ca udāhu ekatthā byañjanameva nānan”ti?
“The limitless release of the heart, and the release of the heart through nothingness, and the release of the heart through emptiness, and the signless release of the heart: do these things differ in both meaning and phrasing? Or do they mean the same thing, and differ only in the phrasing?”
-
148
“याyā चायं,cā·yaṃ आवुसो,ā·vu·so अप्पमाणाap·pa·mā·ṇā चेतोविमुत्ति,ce·to·vi·mut·ti याyā चca आकिञ्चञ्ञाā·kiñ·cañ·ñā चेतोविमुत्ति,ce·to·vi·mut·ti याyā चca सुञ्ञताsuñ·ña·tā चेतोविमुत्ति,ce·to·vi·mut·ti याyā चca अनिमित्ताa·ni·mit·tā चेतोविमुत्ति—अत्थिce·to·vi·mut·ti खो,kho आवुसो,ā·vu·so परियायोpa·ri·yā·yo यंyaṃ परियायंpa·ri·yā·yaṃ आगम्मā·gam·ma इमेi·me धम्माdham·mā नानात्थाnā·nāt·thā चेवce·va नानाब्यञ्जनाnā·nāb·yañ·ja·nā च;ca
“Yā cāyaṁ, āvuso, appamāṇā cetovimutti, yā ca ākiñcaññā cetovimutti, yā ca suññatā cetovimutti, yā ca animittā cetovimutti—atthi kho, āvuso, pariyāyo yaṁ pariyāyaṁ āgamma ime dhammā nānātthā ceva nānābyañjanā ca;
“There is a way in which these things differ in both meaning and phrasing.
-
149
अत्थिat·thi चca खो,kho आवुसो,ā·vu·so परियायोpa·ri·yā·yo यंyaṃ परियायंpa·ri·yā·yaṃ आगम्मā·gam·ma इमेi·me धम्माdham·mā एकत्था,e·kat·thā ब्यञ्जनमेवbyañ·ja·na·me·va नानं।nā·naṃ
atthi ca kho, āvuso, pariyāyo yaṁ pariyāyaṁ āgamma ime dhammā ekatthā, byañjanameva nānaṁ.
But there’s also a way in which they mean the same thing, and differ only in the phrasing.
-
150
कतमोka·ta·mo चावुसो,cā·vu·so परियायोpa·ri·yā·yo यंyaṃ परियायंpa·ri·yā·yaṃ आगम्मā·gam·ma इमेi·me धम्माdham·mā नानात्थाnā·nāt·thā चेवce·va नानाब्यञ्जनाnā·nāb·yañ·ja·nā च?ca
Katamo cāvuso, pariyāyo yaṁ pariyāyaṁ āgamma ime dhammā nānātthā ceva nānābyañjanā ca?
And what’s the way in which these things differ in both meaning and phrasing?
-
151
इधावुसो,i·dhā·vu·so भिक्खुbhik·khu मेत्तासहगतेनmet·tā·sa·ha·ga·te·na चेतसाce·ta·sā एकंe·kaṃ दिसंdi·saṃ फरित्वाpha·rit·vā विहरति,vi·ha·ra·ti तथाta·thā दुतियं,du·ti·yaṃ तथाta·thā ततियं,ta·ti·yaṃ तथाta·thā चतुत्थं।ca·tut·thaṃ इतिi·ti उद्धमधोud·dha·ma·dho तिरियंti·ri·yaṃ सब्बधिsab·ba·dhi सब्बत्ततायsab·bat·ta·tā·ya सब्बावन्तंsab·bā·van·taṃ लोकंlo·kaṃ मेत्तासहगतेनmet·tā·sa·ha·ga·te·na चेतसाce·ta·sā विपुलेनvi·pu·le·na महग्गतेनma·hag·ga·te·na अप्पमाणेनap·pa·mā·ṇe·na अवेरेनa·ve·re·na अब्याबज्झेनab·yā·baj·jhe·na फरित्वाpha·rit·vā विहरति।vi·ha·ra·ti
Idhāvuso, bhikkhu mettāsahagatena cetasā ekaṁ disaṁ pharitvā viharati, tathā dutiyaṁ, tathā tatiyaṁ, tathā catutthaṁ. Iti uddhamadho tiriyaṁ sabbadhi sabbattatāya sabbāvantaṁ lokaṁ mettāsahagatena cetasā vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyābajjhena pharitvā viharati.
Firstly, a mendicant meditates spreading a heart full of love to one direction, and to the second, and to the third, and to the fourth. In the same way above, below, across, everywhere, all around, they spread a heart full of love to the whole world—abundant, expansive, limitless, free of enmity and ill will.
- 152
- 153
-
154
उपेक्खासहगतेनu·pek·khā·sa·ha·ga·te·na चेतसाce·ta·sā एकंe·kaṃ दिसंdi·saṃ फरित्वाpha·rit·vā विहरति,vi·ha·ra·ti तथाta·thā दुतियं,du·ti·yaṃ तथाta·thā ततियं,ta·ti·yaṃ तथाta·thā चतुत्थं।ca·tut·thaṃ इतिi·ti उद्धमधोud·dha·ma·dho तिरियंti·ri·yaṃ सब्बधिsab·ba·dhi सब्बत्ततायsab·bat·ta·tā·ya सब्बावन्तंsab·bā·van·taṃ लोकंlo·kaṃ उपेक्खासहगतेनu·pek·khā·sa·ha·ga·te·na चेतसाce·ta·sā विपुलेनvi·pu·le·na महग्गतेनma·hag·ga·te·na अप्पमाणेनap·pa·mā·ṇe·na अवेरेनa·ve·re·na अब्याबज्झेनab·yā·baj·jhe·na फरित्वाpha·rit·vā विहरति।vi·ha·ra·ti
upekkhāsahagatena cetasā ekaṁ disaṁ pharitvā viharati, tathā dutiyaṁ, tathā tatiyaṁ, tathā catutthaṁ. Iti uddhamadho tiriyaṁ sabbadhi sabbattatāya sabbāvantaṁ lokaṁ upekkhāsahagatena cetasā vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyābajjhena pharitvā viharati.
They meditate spreading a heart full of equanimity to one direction, and to the second, and to the third, and to the fourth. In the same way above, below, across, everywhere, all around, they spread a heart full of equanimity to the whole world—abundant, expansive, limitless, free of enmity and ill will.
- 155
-
156
कतमाka·ta·mā चावुसो,cā·vu·so आकिञ्चञ्ञाā·kiñ·cañ·ñā चेतोविमुत्ति?ce·to·vi·mut·ti
Katamā cāvuso, ākiñcaññā cetovimutti?
-
157
इधावुसो,i·dhā·vu·so भिक्खुbhik·khu सब्बसोsab·ba·so विञ्ञाणञ्चायतनंviñ·ñā·ṇañ·cā·ya·ta·naṃ समतिक्कम्मsa·ma·tik·kam·ma नत्थिnat·thi किञ्चीतिkiñ·cī·ti आकिञ्चञ्ञायतनंā·kiñ·cañ·ñā·ya·ta·naṃ उपसम्पज्जu·pa·sam·paj·ja विहरति।vi·ha·ra·ti
Idhāvuso, bhikkhu sabbaso viññāṇañcāyatanaṁ samatikkamma natthi kiñcīti ākiñcaññāyatanaṁ upasampajja viharati.
It’s when a mendicant, going totally beyond the dimension of infinite consciousness, aware that ‘there is nothing at all’, enters and remains in the dimension of nothingness.
-
158
अयंa·yaṃ वुच्चतावुसो,vuc·ca·tā·vu·so आकिञ्चञ्ञाā·kiñ·cañ·ñā चेतोविमुत्ति।ce·to·vi·mut·ti
Ayaṁ vuccatāvuso, ākiñcaññā cetovimutti.
- 159
-
160
इधावुसो,i·dhā·vu·so भिक्खुbhik·khu अरञ्ञगतोa·rañ·ña·ga·to वाvā रुक्खमूलगतोruk·kha·mū·la·ga·to वाvā सुञ्ञागारगतोsuñ·ñā·gā·ra·ga·to वाvā इतिi·ti पटिसञ्चिक्खति:pa·ṭi·sañ·cik·kha·ti
Idhāvuso, bhikkhu araññagato vā rukkhamūlagato vā suññāgāragato vā iti paṭisañcikkhati:
It’s when a mendicant has gone to a wilderness, or to the root of a tree, or to an empty hut, and reflects like this:
- 161
- 162
- 163
-
164
इधावुसो,i·dhā·vu·so भिक्खुbhik·khu सब्बनिमित्तानंsab·ba·ni·mit·tā·naṃ अमनसिकाराa·ma·na·si·kā·rā अनिमित्तंa·ni·mit·taṃ चेतोसमाधिंce·to·sa·mā·dhiṃ उपसम्पज्जu·pa·sam·paj·ja विहरति।vi·ha·ra·ti
Idhāvuso, bhikkhu sabbanimittānaṁ amanasikārā animittaṁ cetosamādhiṁ upasampajja viharati.
It’s when a mendicant, not focusing on any signs, enters and remains in the signless immersion of the heart.
- 165
-
166
अयंa·yaṃ खो,kho आवुसो,ā·vu·so परियायोpa·ri·yā·yo यंyaṃ परियायंpa·ri·yā·yaṃ आगम्मā·gam·ma इमेi·me धम्माdham·mā नानात्थाnā·nāt·thā चेवce·va नानाब्यञ्जनाnā·nāb·yañ·ja·nā च।ca
Ayaṁ kho, āvuso, pariyāyo yaṁ pariyāyaṁ āgamma ime dhammā nānātthā ceva nānābyañjanā ca.
This is the way in which these things differ in both meaning and phrasing.
-
167
कतमोka·ta·mo चावुसो,cā·vu·so परियायोpa·ri·yā·yo यंyaṃ परियायंpa·ri·yā·yaṃ आगम्मā·gam·ma इमेi·me धम्माdham·mā एकत्थाe·kat·thā ब्यञ्जनमेवbyañ·ja·na·me·va नानं?nā·naṃ
Katamo cāvuso, pariyāyo yaṁ pariyāyaṁ āgamma ime dhammā ekatthā byañjanameva nānaṁ?
And what’s the way in which they mean the same thing, and differ only in the phrasing?
- 168
-
169
तेte खीणासवस्सkhī·ṇā·sa·vas·sa भिक्खुनोbhik·khu·no पहीनाpa·hī·nā उच्छिन्नमूलाuc·chin·na·mū·lā तालावत्थुकताtā·lā·vat·thu·ka·tā अनभावङ्कताa·na·bhā·vaṅ·ka·tā आयतिंā·ya·tiṃ अनुप्पादधम्मा।a·nup·pā·da·dham·mā
Te khīṇāsavassa bhikkhuno pahīnā ucchinnamūlā tālāvatthukatā anabhāvaṅkatā āyatiṁ anuppādadhammā.
A mendicant who has ended the defilements has given these up, cut them off at the root, made them like a palm stump, and obliterated them, so they are unable to arise in the future.
-
170
यावताyā·va·tā खो,kho आवुसो,ā·vu·so अप्पमाणाap·pa·mā·ṇā चेतोविमुत्तियो,ce·to·vi·mut·ti·yo अकुप्पाa·kup·pā तासंtā·saṃ चेतोविमुत्तिce·to·vi·mut·ti अग्गमक्खायति।ag·ga·mak·khā·ya·ti
Yāvatā kho, āvuso, appamāṇā cetovimuttiyo, akuppā tāsaṁ cetovimutti aggamakkhāyati.
The unshakable release of the heart is said to be the best kind of limitless release of the heart.
- 171
- 172
-
173
तेte खीणासवस्सkhī·ṇā·sa·vas·sa भिक्खुनोbhik·khu·no पहीनाpa·hī·nā उच्छिन्नमूलाuc·chin·na·mū·lā तालावत्थुकताtā·lā·vat·thu·ka·tā अनभावङ्कताa·na·bhā·vaṅ·ka·tā आयतिंā·ya·tiṃ अनुप्पादधम्मा।a·nup·pā·da·dham·mā
Te khīṇāsavassa bhikkhuno pahīnā ucchinnamūlā tālāvatthukatā anabhāvaṅkatā āyatiṁ anuppādadhammā.
A mendicant who has ended the defilements has given these up, cut them off at the root, made them like a palm stump, and obliterated them, so they are unable to arise in the future.
-
174
यावताyā·va·tā खो,kho आवुसो,ā·vu·so आकिञ्चञ्ञाā·kiñ·cañ·ñā चेतोविमुत्तियो,ce·to·vi·mut·ti·yo अकुप्पाa·kup·pā तासंtā·saṃ चेतोविमुत्तिce·to·vi·mut·ti अग्गमक्खायति।ag·ga·mak·khā·ya·ti
Yāvatā kho, āvuso, ākiñcaññā cetovimuttiyo, akuppā tāsaṁ cetovimutti aggamakkhāyati.
The unshakable release of the heart is said to be the best kind of release of the heart through nothingness.
- 175
- 176
-
177
तेte खीणासवस्सkhī·ṇā·sa·vas·sa भिक्खुनोbhik·khu·no पहीनाpa·hī·nā उच्छिन्नमूलाuc·chin·na·mū·lā तालावत्थुकताtā·lā·vat·thu·ka·tā अनभावङ्कताa·na·bhā·vaṅ·ka·tā आयतिंā·ya·tiṃ अनुप्पादधम्मा।a·nup·pā·da·dham·mā
Te khīṇāsavassa bhikkhuno pahīnā ucchinnamūlā tālāvatthukatā anabhāvaṅkatā āyatiṁ anuppādadhammā.
A mendicant who has ended the defilements has given these up, cut them off at the root, made them like a palm stump, and obliterated them, so they are unable to arise in the future.
-
178
यावताyā·va·tā खो,kho आवुसो,ā·vu·so अनिमित्ताa·ni·mit·tā चेतोविमुत्तियो,ce·to·vi·mut·ti·yo अकुप्पाa·kup·pā तासंtā·saṃ चेतोविमुत्तिce·to·vi·mut·ti अग्गमक्खायति।ag·ga·mak·khā·ya·ti
Yāvatā kho, āvuso, animittā cetovimuttiyo, akuppā tāsaṁ cetovimutti aggamakkhāyati.
The unshakable release of the heart is said to be the best kind of signless release of the heart.
- 179
-
180
अयंa·yaṃ खो,kho आवुसो,ā·vu·so परियायोpa·ri·yā·yo यंyaṃ परियायंpa·ri·yā·yaṃ आगम्मā·gam·ma इमेi·me धम्माdham·mā एकत्थाe·kat·thā ब्यञ्जनमेवbyañ·ja·na·me·va नानन्”ति।nā·nan
Ayaṁ kho, āvuso, pariyāyo yaṁ pariyāyaṁ āgamma ime dhammā ekatthā byañjanameva nānan”ti.
This is the way in which they mean the same thing, and differ only in the phrasing.”
-
181
इदमवोचायस्माi·da·ma·vo·cā·yas·mā सारिपुत्तो।sā·ri·put·to
Idamavocāyasmā sāriputto.
-
182
अत्तमनोat·ta·ma·no आयस्माā·yas·mā महाकोट्ठिकोma·hā·koṭ·ṭhi·ko आयस्मतोā·yas·ma·to सारिपुत्तस्सsā·ri·put·tas·sa भासितंbhā·si·taṃ अभिनन्दीति।a·bhi·nan·dī·ti
Attamano āyasmā mahākoṭṭhiko āyasmato sāriputtassa bhāsitaṁ abhinandīti.
Satisfied, Venerable Mahākoṭṭhita approved what Sāriputta said.
-
183
महावेदल्लसुत्तंma·hā·ve·dal·la·sut·taṃ निट्ठितंniṭ·ṭhi·taṃ ततियं।ta·ti·yaṃ
Mahāvedallasuttaṁ niṭṭhitaṁ tatiyaṁ.
(Pāli only)
Sources. Sanskrit: Satyavedaḥ, the New Testament in Sanskrit (Calcutta Baptist Missionaries, 1851; J. Wenger’s revision of W. Carey’s version). Digital text © 2018 SanskritBible.in, via eBible.org, licensed CC BY-SA 4.0; changed here: arranged by verse and every word linked to the dictionary (links made automatically). Old Testament Sanskrit: the Old Testament in Sanskrit, Calcutta Baptist Mission Press, 1848–1852 (public domain), read by OCR from the Internet Archive scans of the Boston University School of Theology copy; unproofread, with machine clean-up only. Pāli Canon: Mahāsaṅgīti Tipiṭaka Buddhavasse 2500 (based on the Vipassana Research Institute’s Chaṭṭha Saṅgāyana edition), from SuttaCentral bilara-data, CC0; Devanagari and pronunciation made automatically from the Roman text. Pāli English: Bhikkhu Sujato (suttas) and Bhikkhu Brahmali (Vinaya), SuttaCentral, CC0. Pāli word meanings: the Pali Text Society’s Pali-English Dictionary (Rhys Davids & Stede), corrected reprint © The Pali Text Society, CC BY-NC 3.0, digital text from BuddhaDust; word matching automatic. English: King James Version (1769), public domain; words the translators added are in italics. Word meanings and pronunciations: Monier-Williams, Sanskrit–English Dictionary (1872), via this site’s Sanskrit dictionary (CC BY-SA 4.0); English↔Sanskrit word matches made automatically and may need checking.