Klryz

Scripture · Sanskrit Bible with the King James Version · the Pāli Canon

Middle Discourses 53 मज्झिमनिकाय 53

Chapter: 123456789101112131415161718192021222324252627282930313233343536373839404142434445464748495051525354555657585960616263646566676869707172737475767778798081828384858687888990919293949596979899100101102103104105106107108109110111112113114115116117118119120121122123124125126127128129130131132133134135136137138139140141142143144145146147148149150151152

Sekhasutta

Pāli in Devanagari; under each word its Roman pronunciation, syllable by syllable (ṃ = nasal hum). Tap a Pāli word for its meaning (PTS Pāli-English Dictionary); tap again to open it in the Pāli dictionary.

Verse: 123456789101112131415161718192021222324252627282930313233343536373839404142434445464748495051525354555657585960616263646566676869707172737475767778798081828384858687888990919293949596979899100 · Hide pronunciation

  1. 1

    मज्झिमmaj·jhi·ma निकायni·kā·ya 53

    Majjhima Nikāya 53

    Middle Discourses 53

  2. 2

    सेखसुत्तse·kha·sut·ta

    Sekhasutta

    A Trainee

  3. 3

    एवंe·vaṃ मेme सुतं—su·taṃ

    Evaṁ me sutaṁ—

    So I have heard.

  4. 4

    एकंe·kaṃ समयंsa·ma·yaṃ भगवाbha·ga·vā सक्केसुsak·ke·su विहरतिvi·ha·ra·ti कपिलवत्थुस्मिंka·pi·la·vat·thus·miṃ निग्रोधारामे।nig·ro·dhā·rā·me

    ekaṁ samayaṁ bhagavā sakkesu viharati kapilavatthusmiṁ nigrodhārāme.

    At one time the Buddha was staying in the land of the Sakyans, near Kapilavatthu in the Banyan Tree Monastery.

  5. 5

    तेनte·na खोkho पनpa·na समयेनsa·ma·ye·na कापिलवत्थवानंkā·pi·la·vat·tha·vā·naṃ सक्यानंsak·yā·naṃ नवंna·vaṃ सन्थागारंsan·thā·gā·raṃ अचिरकारितंa·ci·ra·kā·ri·taṃ होतिho·ti अनज्झावुट्ठंa·naj·jhā·vuṭ·ṭhaṃ समणेनsa·ma·ṇe·na वाvā ब्राह्मणेनbrāh·ma·ṇe·na वाvā केनचिke·na·ci वाvā मनुस्सभूतेन।ma·nus·sa·bhū·te·na

    Tena kho pana samayena kāpilavatthavānaṁ sakyānaṁ navaṁ santhāgāraṁ acirakāritaṁ hoti anajjhāvuṭṭhaṁ samaṇena vā brāhmaṇena vā kenaci vā manussabhūtena.

    Now at that time a new town hall had recently been constructed for the Sakyans of Kapilavatthu. It had not yet been occupied by an ascetic or brahmin or any human at all.

  6. 6

    अथa·tha खोkho कापिलवत्थवाkā·pi·la·vat·tha·vā सक्याsak·yā येनye·na भगवाbha·ga·vā तेनुपसङ्कमिंसु;te·nu·pa·saṅ·ka·miṃ·su उपसङ्कमित्वाu·pa·saṅ·ka·mit·vā भगवन्तंbha·ga·van·taṃ अभिवादेत्वाa·bhi·vā·det·vā एकमन्तंe·ka·man·taṃ निसीदिंसु।ni·sī·diṃ·su एकमन्तंe·ka·man·taṃ निसिन्नाni·sin·nā खोkho कापिलवत्थवाkā·pi·la·vat·tha·vā सक्याsak·yā भगवन्तंbha·ga·van·taṃ एतदवोचुं:e·ta·da·vo·cuṃ

    Atha kho kāpilavatthavā sakyā yena bhagavā tenupasaṅkamiṁsu; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdiṁsu. Ekamantaṁ nisinnā kho kāpilavatthavā sakyā bhagavantaṁ etadavocuṁ:

    Then the Sakyans of Kapilavatthu went up to the Buddha, bowed, sat down to one side, and said to him:

  7. 7

    “इध,i·dha भन्ते,bhan·te कापिलवत्थवानंkā·pi·la·vat·tha·vā·naṃ सक्यानंsak·yā·naṃ नवंna·vaṃ सन्थागारंsan·thā·gā·raṃ अचिरकारितंa·ci·ra·kā·ri·taṃ अनज्झावुट्ठंa·naj·jhā·vuṭ·ṭhaṃ समणेनsa·ma·ṇe·na वाvā ब्राह्मणेनbrāh·ma·ṇe·na वाvā केनचिke·na·ci वाvā मनुस्सभूतेन।ma·nus·sa·bhū·te·na

    “idha, bhante, kāpilavatthavānaṁ sakyānaṁ navaṁ santhāgāraṁ acirakāritaṁ anajjhāvuṭṭhaṁ samaṇena vā brāhmaṇena vā kenaci vā manussabhūtena.

    “Sir, a new town hall has recently been constructed for the Sakyans of Kapilavatthu. It has not yet been occupied by an ascetic or brahmin or any human at all.

  8. 8

    तं,taṃ भन्ते,bhan·te भगवाbha·ga·vā पठमंpa·ṭha·maṃ परिभुञ्जतु।pa·ri·bhuñ·ja·tu भगवताbha·ga·va·tā पठमंpa·ṭha·maṃ परिभुत्तंpa·ri·bhut·taṃ पच्छाpac·chā कापिलवत्थवाkā·pi·la·vat·tha·vā सक्याsak·yā परिभुञ्जिस्सन्ति।pa·ri·bhuñ·jis·san·ti

    Taṁ, bhante, bhagavā paṭhamaṁ paribhuñjatu. Bhagavatā paṭhamaṁ paribhuttaṁ pacchā kāpilavatthavā sakyā paribhuñjissanti.

    May the Buddha be the first to use it, and only then will the Sakyans of Kapilavatthu use it.

  9. 9

    तदस्सta·das·sa कापिलवत्थवानंkā·pi·la·vat·tha·vā·naṃ सक्यानंsak·yā·naṃ दीघरत्तंdī·gha·rat·taṃ हितायhi·tā·ya सुखाया”ति।su·khā·yā

    Tadassa kāpilavatthavānaṁ sakyānaṁ dīgharattaṁ hitāya sukhāyā”ti.

    That would be for the lasting welfare and happiness of the Sakyans of Kapilavatthu.”

  10. 10

    अधिवासेसिa·dhi·vā·se·si भगवाbha·ga·vā तुण्हीभावेन।tuṇ·hī·bhā·ve·na

    Adhivāsesi bhagavā tuṇhībhāvena.

    The Buddha consented with silence.

  11. 11

    अथa·tha खोkho कापिलवत्थवाkā·pi·la·vat·tha·vā सक्याsak·yā भगवतोbha·ga·va·to अधिवासनंa·dhi·vā·sa·naṃ विदित्वाvi·dit·vā उट्ठायासनाuṭ·ṭhā·yā·sa·nā भगवन्तंbha·ga·van·taṃ अभिवादेत्वाa·bhi·vā·det·vā पदक्खिणंpa·dak·khi·ṇaṃ कत्वाkat·vā येनye·na नवंna·vaṃ सन्थागारंsan·thā·gā·raṃ तेनुपसङ्कमिंसु;te·nu·pa·saṅ·ka·miṃ·su उपसङ्कमित्वाu·pa·saṅ·ka·mit·vā सब्बसन्थरिंsab·ba·san·tha·riṃ सन्थागारंsan·thā·gā·raṃ सन्थरित्वाsan·tha·rit·vā आसनानिā·sa·nā·ni पञ्ञपेत्वाpañ·ña·pet·vā उदकमणिकंu·da·ka·ma·ṇi·kaṃ उपट्ठपेत्वाu·paṭ·ṭha·pet·vā तेलप्पदीपंte·lap·pa·dī·paṃ आरोपेत्वाā·ro·pet·vā येनye·na भगवाbha·ga·vā तेनुपसङ्कमिंसु;te·nu·pa·saṅ·ka·miṃ·su

    Atha kho kāpilavatthavā sakyā bhagavato adhivāsanaṁ viditvā uṭṭhāyāsanā bhagavantaṁ abhivādetvā padakkhiṇaṁ katvā yena navaṁ santhāgāraṁ tenupasaṅkamiṁsu; upasaṅkamitvā sabbasanthariṁ santhāgāraṁ santharitvā āsanāni paññapetvā udakamaṇikaṁ upaṭṭhapetvā telappadīpaṁ āropetvā yena bhagavā tenupasaṅkamiṁsu;

    Then, knowing that the Buddha had consented, the Sakyans got up from their seat, bowed and respectfully circled the Buddha, keeping him on their right. Then they went to the new town hall, where they spread carpets all over, prepared seats, set up a water jar, and placed an oil lamp. Then they went back to the Buddha,

  12. 12

    उपसङ्कमित्वाu·pa·saṅ·ka·mit·vā भगवन्तंbha·ga·van·taṃ अभिवादेत्वाa·bhi·vā·det·vā एकमन्तंe·ka·man·taṃ अट्ठंसु।aṭ·ṭhaṃ·su

    upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ aṭṭhaṁsu.

    bowed, stood to one side,

  13. 13

    एकमन्तंe·ka·man·taṃ ठिताṭhi·tā खोkho कापिलवत्थवाkā·pi·la·vat·tha·vā सक्याsak·yā भगवन्तंbha·ga·van·taṃ एतदवोचुं:e·ta·da·vo·cuṃ

    Ekamantaṁ ṭhitā kho kāpilavatthavā sakyā bhagavantaṁ etadavocuṁ:

    and told him of their preparations, saying,

  14. 14

    “सब्बसन्थरिंsab·ba·san·tha·riṃ सन्थतं,san·tha·taṃ भन्ते,bhan·te सन्थागारं,san·thā·gā·raṃ आसनानिā·sa·nā·ni पञ्ञत्तानि,pañ·ñat·tā·ni उदकमणिकोu·da·ka·ma·ṇi·ko उपट्ठापितो,u·paṭ·ṭhā·pi·to तेलप्पदीपोte·lap·pa·dī·po आरोपितो।ā·ro·pi·to

    “sabbasanthariṁ santhataṁ, bhante, santhāgāraṁ, āsanāni paññattāni, udakamaṇiko upaṭṭhāpito, telappadīpo āropito.

    (Pāli only)

  15. 15

    यस्सदानि,yas·sa·dā·ni भन्ते,bhan·te भगवाbha·ga·vā कालंkā·laṃ मञ्ञती”ति।mañ·ña·tī

    Yassadāni, bhante, bhagavā kālaṁ maññatī”ti.

    “Please, sir, come at your convenience.”

  16. 16

    अथa·tha खोkho भगवाbha·ga·vā निवासेत्वाni·vā·set·vā पत्तचीवरमादायpat·ta·cī·va·ra·mā·dā·ya सद्धिंsad·dhiṃ भिक्खुसङ्घेनbhik·khu·saṅ·ghe·na येनye·na सन्थागारंsan·thā·gā·raṃ तेनुपसङ्कमि;te·nu·pa·saṅ·ka·mi उपसङ्कमित्वाu·pa·saṅ·ka·mit·vā पादेpā·de पक्खालेत्वाpak·khā·let·vā सन्थागारंsan·thā·gā·raṃ पविसित्वाpa·vi·sit·vā मज्झिमंmaj·jhi·maṃ थम्भंtham·bhaṃ निस्सायnis·sā·ya पुरत्थाभिमुखोpu·rat·thā·bhi·mu·kho निसीदि।ni·sī·di

    Atha kho bhagavā nivāsetvā pattacīvaramādāya saddhiṁ bhikkhusaṅghena yena santhāgāraṁ tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā pāde pakkhāletvā santhāgāraṁ pavisitvā majjhimaṁ thambhaṁ nissāya puratthābhimukho nisīdi.

    Then the Buddha robed up and, taking his bowl and robe, went to the new town hall together with the Saṅgha of mendicants. Having washed his feet, he entered the town hall and sat against the central column facing east.

  17. 17

    भिक्खुसङ्घोपिbhik·khu·saṅ·gho·pi खोkho पादेpā·de पक्खालेत्वाpak·khā·let·vā सन्थागारंsan·thā·gā·raṃ पविसित्वाpa·vi·sit·vā पच्छिमंpac·chi·maṃ भित्तिंbhit·tiṃ निस्सायnis·sā·ya पुरत्थाभिमुखोpu·rat·thā·bhi·mu·kho निसीदि,ni·sī·di भगवन्तंयेवbha·ga·van·taṃ·ye·va पुरक्खत्वा।pu·rak·khat·vā

    Bhikkhusaṅghopi kho pāde pakkhāletvā santhāgāraṁ pavisitvā pacchimaṁ bhittiṁ nissāya puratthābhimukho nisīdi, bhagavantaṁyeva purakkhatvā.

    The Saṅgha of mendicants also washed their feet, entered the town hall, and sat against the west wall facing east, with the Buddha right in front of them.

  18. 18

    कापिलवत्थवापिkā·pi·la·vat·tha·vā·pi खोkho सक्याsak·yā पादेpā·de पक्खालेत्वाpak·khā·let·vā सन्थागारंsan·thā·gā·raṃ पविसित्वाpa·vi·sit·vā पुरत्थिमंpu·rat·thi·maṃ भित्तिंbhit·tiṃ निस्सायnis·sā·ya पच्छिमाभिमुखाpac·chi·mā·bhi·mu·khā निसीदिंसु,ni·sī·diṃ·su भगवन्तंयेवbha·ga·van·taṃ·ye·va पुरक्खत्वा।pu·rak·khat·vā

    Kāpilavatthavāpi kho sakyā pāde pakkhāletvā santhāgāraṁ pavisitvā puratthimaṁ bhittiṁ nissāya pacchimābhimukhā nisīdiṁsu, bhagavantaṁyeva purakkhatvā.

    The Sakyans of Kapilavatthu also washed their feet, entered the town hall, and sat against the east wall facing west, with the Buddha right in front of them.

  19. 19

    अथa·tha खोkho भगवाbha·ga·vā कापिलवत्थवेkā·pi·la·vat·tha·ve सक्येsak·ye बहुदेवba·hu·de·va रत्तिंrat·tiṃ धम्मियाdham·mi·yā कथायka·thā·ya सन्दस्सेत्वाsan·das·set·vā समादपेत्वाsa·mā·da·pet·vā समुत्तेजेत्वाsa·mut·te·jet·vā सम्पहंसेत्वाsam·pa·haṃ·set·vā आयस्मन्तंā·yas·man·taṃ आनन्दंā·nan·daṃ आमन्तेसि:ā·man·te·si

    Atha kho bhagavā kāpilavatthave sakye bahudeva rattiṁ dhammiyā kathāya sandassetvā samādapetvā samuttejetvā sampahaṁsetvā āyasmantaṁ ānandaṁ āmantesi:

    The Buddha spent much of the night educating, encouraging, firing up, and inspiring the Sakyans with a Dhamma talk. Then he addressed Venerable Ānanda,

  20. 20

    “पटिभातुpa·ṭi·bhā·tu तं,taṃ आनन्द,ā·nan·da कापिलवत्थवानंkā·pi·la·vat·tha·vā·naṃ सक्यानंsak·yā·naṃ सेखोse·kho पाटिपदो।pā·ṭi·pa·do

    “paṭibhātu taṁ, ānanda, kāpilavatthavānaṁ sakyānaṁ sekho pāṭipado.

    “Ānanda, speak about the practicing trainee to the Sakyans of Kapilavatthu as you feel inspired.

  21. 21

    पिट्ठिpiṭ·ṭhi मेme आगिलायति;ā·gi·lā·ya·ti

    Piṭṭhi me āgilāyati;

    My back is sore,

  22. 22

    तमहंta·ma·haṃ आयमिस्सामी”ति।ā·ya·mis·sā·mī

    tamahaṁ āyamissāmī”ti.

    I’ll stretch it.”

  23. 23

    “एवं,e·vaṃ भन्ते”तिbhan·te खोkho आयस्माā·yas·mā आनन्दोā·nan·do भगवतोbha·ga·va·to पच्चस्सोसि।pac·cas·so·si

    “Evaṁ, bhante”ti kho āyasmā ānando bhagavato paccassosi.

    “Yes, sir,” Ānanda replied.

  24. 24

    अथa·tha खोkho भगवाbha·ga·vā चतुग्गुणंca·tug·gu·ṇaṃ सङ्घाटिंsaṅ·ghā·ṭiṃ पञ्ञापेत्वाpañ·ñā·pet·vā दक्खिणेनdak·khi·ṇe·na पस्सेनpas·se·na सीहसेय्यंsī·ha·sey·yaṃ कप्पेसि,kap·pe·si पादेpā·de पादंpā·daṃ अच्चाधाय,ac·cā·dhā·ya सतोsa·to सम्पजानो,sam·pa·jā·no उट्ठानसञ्ञंuṭ·ṭhā·na·sañ·ñaṃ मनसिma·na·si करित्वा।ka·rit·vā

    Atha kho bhagavā catugguṇaṁ saṅghāṭiṁ paññāpetvā dakkhiṇena passena sīhaseyyaṁ kappesi, pāde pādaṁ accādhāya, sato sampajāno, uṭṭhānasaññaṁ manasi karitvā.

    And then the Buddha spread out his outer robe folded in four and laid down in the lion’s posture—on the right side, placing one foot on top of the other—mindful and aware, and focused on the time of getting up.

  25. 25

    अथa·tha खोkho आयस्माā·yas·mā आनन्दोā·nan·do महानामंma·hā·nā·maṃ सक्कंsak·kaṃ आमन्तेसि:ā·man·te·si

    Atha kho āyasmā ānando mahānāmaṁ sakkaṁ āmantesi:

    Then Ānanda addressed Mahānāma the Sakyan:

  26. 26

    “इध,i·dha महानाम,ma·hā·nā·ma अरियसावकोa·ri·ya·sā·va·ko सीलसम्पन्नोsī·la·sam·pan·no होति,ho·ti इन्द्रियेसुin·dri·ye·su गुत्तद्वारोgut·tad·vā·ro होति,ho·ti भोजनेbho·ja·ne मत्तञ्ञूmat·tañ·ñū होति,ho·ti जागरियंjā·ga·ri·yaṃ अनुयुत्तोa·nu·yut·to होति,ho·ti सत्तहिsat·ta·hi सद्धम्मेहिsad·dham·me·hi समन्नागतोsa·man·nā·ga·to होति,ho·ti चतुन्नंca·tun·naṃ झानानंjhā·nā·naṃ आभिचेतसिकानंā·bhi·ce·ta·si·kā·naṃ दिट्ठधम्मसुखविहारानंdiṭ·ṭha·dham·ma·su·kha·vi·hā·rā·naṃ निकामलाभीni·kā·ma·lā·bhī होतिho·ti अकिच्छलाभीa·kic·cha·lā·bhī अकसिरलाभी।a·ka·si·ra·lā·bhī

    “idha, mahānāma, ariyasāvako sīlasampanno hoti, indriyesu guttadvāro hoti, bhojane mattaññū hoti, jāgariyaṁ anuyutto hoti, sattahi saddhammehi samannāgato hoti, catunnaṁ jhānānaṁ ābhicetasikānaṁ diṭṭhadhammasukhavihārānaṁ nikāmalābhī hoti akicchalābhī akasiralābhī.

    “Mahānāma, a noble disciple is accomplished in ethics, guards the sense doors, eats in moderation, and is dedicated to wakefulness. They have seven good qualities, and they get the four absorptions—blissful meditations in this life that belong to the higher mind—when they want, without trouble or difficulty.

  27. 27

    कथञ्च,ka·thañ·ca महानाम,ma·hā·nā·ma अरियसावकोa·ri·ya·sā·va·ko सीलसम्पन्नोsī·la·sam·pan·no होति?ho·ti

    Kathañca, mahānāma, ariyasāvako sīlasampanno hoti?

    And how is a noble disciple accomplished in ethics?

  28. 28

    इध,i·dha महानाम,ma·hā·nā·ma अरियसावकोa·ri·ya·sā·va·ko सीलवाsī·la·vā होति,ho·ti पातिमोक्खसंवरसंवुतोpā·ti·mok·kha·saṃ·va·ra·saṃ·vu·to विहरतिvi·ha·ra·ti आचारगोचरसम्पन्नोā·cā·ra·go·ca·ra·sam·pan·no अणुमत्तेसुa·ṇu·mat·te·su वज्जेसुvaj·je·su भयदस्सावी,bha·ya·das·sā·vī समादायsa·mā·dā·ya सिक्खतिsik·kha·ti सिक्खापदेसु।sik·khā·pa·de·su

    Idha, mahānāma, ariyasāvako sīlavā hoti, pātimokkhasaṁvarasaṁvuto viharati ācāragocarasampanno aṇumattesu vajjesu bhayadassāvī, samādāya sikkhati sikkhāpadesu.

    It’s when a noble disciple is ethical, restrained in the monastic code, conducting themselves well and resorting for alms in suitable places. Seeing danger in the slightest fault, they keep the rules they’ve undertaken.

  29. 29

    एवंe·vaṃ खो,kho महानाम,ma·hā·nā·ma अरियसावकोa·ri·ya·sā·va·ko सीलसम्पन्नोsī·la·sam·pan·no होति।ho·ti

    Evaṁ kho, mahānāma, ariyasāvako sīlasampanno hoti.

    That’s how a noble disciple is ethical.

  30. 30

    कथञ्च,ka·thañ·ca महानाम,ma·hā·nā·ma अरियसावकोa·ri·ya·sā·va·ko इन्द्रियेसुin·dri·ye·su गुत्तद्वारोgut·tad·vā·ro होति?ho·ti

    Kathañca, mahānāma, ariyasāvako indriyesu guttadvāro hoti?

    And how does a noble disciple guard the sense doors?

  31. 31

    इध,i·dha महानाम,ma·hā·nā·ma अरियसावकोa·ri·ya·sā·va·ko चक्खुनाcak·khu·nā रूपंrū·paṃ दिस्वाdis·vā नna निमित्तग्गाहीni·mit·tag·gā·hī होतिho·ti नानुब्यञ्जनग्गाही।nā·nub·yañ·ja·nag·gā·hī

    Idha, mahānāma, ariyasāvako cakkhunā rūpaṁ disvā na nimittaggāhī hoti nānubyañjanaggāhī.

    When a noble disciple sees a sight with their eyes, they don’t get caught up in the features and details.

  32. 32

    यत्वाधिकरणमेनंyat·vā·dhi·ka·ra·ṇa·me·naṃ चक्खुन्द्रियंcak·khun·dri·yaṃ असंवुतंa·saṃ·vu·taṃ विहरन्तंvi·ha·ran·taṃ अभिज्झादोमनस्साa·bhij·jhā·do·ma·nas·sā पापकाpā·pa·kā अकुसलाa·ku·sa·lā धम्माdham·mā अन्वास्सवेय्युंan·vās·sa·vey·yuṃ तस्सtas·sa संवरायsaṃ·va·rā·ya पटिपज्जति,pa·ṭi·paj·ja·ti रक्खतिrak·kha·ti चक्खुन्द्रियं,cak·khun·dri·yaṃ चक्खुन्द्रियेcak·khun·dri·ye संवरंsaṃ·va·raṃ आपज्जति।ā·paj·ja·ti

    Yatvādhikaraṇamenaṁ cakkhundriyaṁ asaṁvutaṁ viharantaṁ abhijjhādomanassā pāpakā akusalā dhammā anvāssaveyyuṁ tassa saṁvarāya paṭipajjati, rakkhati cakkhundriyaṁ, cakkhundriye saṁvaraṁ āpajjati.

    If the faculty of sight were left unrestrained, bad unskillful qualities of covetousness and displeasure would become overwhelming. For this reason, they practice restraint, protecting the faculty of sight, and achieving its restraint.

  33. 33

    सोतेनso·te·na सद्दंsad·daṃ सुत्वाsut·vā …पे…pe

    Sotena saddaṁ sutvā …pe…

    When they hear a sound with their ears …

  34. 34

    घानेनghā·ne·na गन्धंgan·dhaṃ घायित्वाghā·yit·vā …पे…pe

    ghānena gandhaṁ ghāyitvā …pe…

    When they smell an odor with their nose …

  35. 35

    जिव्हायjiv·hā·ya रसंra·saṃ सायित्वाsā·yit·vā …पे…pe

    jivhāya rasaṁ sāyitvā …pe…

    When they taste a flavor with their tongue …

  36. 36

    कायेनkā·ye·na फोट्ठब्बंphoṭ·ṭhab·baṃ फुसित्वाphu·sit·vā …पे…pe

    kāyena phoṭṭhabbaṁ phusitvā …pe…

    When they feel a touch with their body …

  37. 37

    मनसाma·na·sā धम्मंdham·maṃ विञ्ञायviñ·ñā·ya नna निमित्तग्गाहीni·mit·tag·gā·hī होतिho·ti नानुब्यञ्जनग्गाही।nā·nub·yañ·ja·nag·gā·hī

    manasā dhammaṁ viññāya na nimittaggāhī hoti nānubyañjanaggāhī.

    When they know an idea with their mind, they don’t get caught up in the features and details.

  38. 38

    यत्वाधिकरणमेनंyat·vā·dhi·ka·ra·ṇa·me·naṃ मनिन्द्रियंma·nin·dri·yaṃ असंवुतंa·saṃ·vu·taṃ विहरन्तंvi·ha·ran·taṃ अभिज्झादोमनस्साa·bhij·jhā·do·ma·nas·sā पापकाpā·pa·kā अकुसलाa·ku·sa·lā धम्माdham·mā अन्वास्सवेय्युंan·vās·sa·vey·yuṃ तस्सtas·sa संवरायsaṃ·va·rā·ya पटिपज्जति,pa·ṭi·paj·ja·ti रक्खतिrak·kha·ti मनिन्द्रियं,ma·nin·dri·yaṃ मनिन्द्रियेma·nin·dri·ye संवरंsaṃ·va·raṃ आपज्जति।ā·paj·ja·ti

    Yatvādhikaraṇamenaṁ manindriyaṁ asaṁvutaṁ viharantaṁ abhijjhādomanassā pāpakā akusalā dhammā anvāssaveyyuṁ tassa saṁvarāya paṭipajjati, rakkhati manindriyaṁ, manindriye saṁvaraṁ āpajjati.

    If the faculty of mind were left unrestrained, bad unskillful qualities of covetousness and displeasure would become overwhelming. For this reason, they practice restraint, protecting the faculty of mind, and achieving its restraint.

  39. 39

    एवंe·vaṃ खो,kho महानाम,ma·hā·nā·ma अरियसावकोa·ri·ya·sā·va·ko इन्द्रियेसुin·dri·ye·su गुत्तद्वारोgut·tad·vā·ro होति।ho·ti

    Evaṁ kho, mahānāma, ariyasāvako indriyesu guttadvāro hoti.

    That’s how a noble disciple guards the sense doors.

  40. 40

    कथञ्च,ka·thañ·ca महानाम,ma·hā·nā·ma अरियसावकोa·ri·ya·sā·va·ko भोजनेbho·ja·ne मत्तञ्ञूmat·tañ·ñū होति?ho·ti

    Kathañca, mahānāma, ariyasāvako bhojane mattaññū hoti?

    And how does a noble disciple eat in moderation?

  41. 41

    इध,i·dha महानाम,ma·hā·nā·ma अरियसावकोa·ri·ya·sā·va·ko पटिसङ्खाpa·ṭi·saṅ·khā योनिसोyo·ni·so आहारंā·hā·raṃ आहारेति:ā·hā·re·ti

    Idha, mahānāma, ariyasāvako paṭisaṅkhā yoniso āhāraṁ āhāreti:

    It’s when a noble disciple reflects rationally on the food that they eat:

  42. 42

    ‘नेवne·va दवायda·vā·ya नna मदायma·dā·ya नna मण्डनायmaṇ·ḍa·nā·ya नna विभूसनाय;vi·bhū·sa·nā·ya यावदेवyā·va·de·va इमस्सi·mas·sa कायस्सkā·yas·sa ठितियाṭhi·ti·yā यापनायyā·pa·nā·ya विहिंसूपरतियाvi·hiṃ·sū·pa·ra·ti·yā ब्रह्मचरियानुग्गहाय।brah·ma·ca·ri·yā·nug·ga·hā·ya इतिi·ti पुराणञ्चpu·rā·ṇañ·ca वेदनंve·da·naṃ पटिहङ्खामि,pa·ṭi·haṅ·khā·mi नवञ्चna·vañ·ca वेदनंve·da·naṃ नna उप्पादेस्सामि,up·pā·des·sā·mi यात्राyāt·rā चca मेme भविस्सतिbha·vis·sa·ti अनवज्जताa·na·vaj·ja·tā चca फासुविहारोphā·su·vi·hā·ro चा’ति।cā

    ‘neva davāya na madāya na maṇḍanāya na vibhūsanāya; yāvadeva imassa kāyassa ṭhitiyā yāpanāya vihiṁsūparatiyā brahmacariyānuggahāya. Iti purāṇañca vedanaṁ paṭihaṅkhāmi, navañca vedanaṁ na uppādessāmi, yātrā ca me bhavissati anavajjatā ca phāsuvihāro cā’ti.

    ‘Not for fun, indulgence, adornment, or decoration, but only to sustain this body, to avoid harm, and to support spiritual practice. In this way, I shall put an end to old discomfort and not give rise to new discomfort, and I will have the means to keep going, blamelessness, and a comfortable abiding.’

  43. 43

    एवंe·vaṃ खो,kho महानाम,ma·hā·nā·ma अरियसावकोa·ri·ya·sā·va·ko भोजनेbho·ja·ne मत्तञ्ञूmat·tañ·ñū होति।ho·ti

    Evaṁ kho, mahānāma, ariyasāvako bhojane mattaññū hoti.

    That’s how a noble disciple eats in moderation.

  44. 44

    कथञ्च,ka·thañ·ca महानाम,ma·hā·nā·ma अरियसावकोa·ri·ya·sā·va·ko जागरियंjā·ga·ri·yaṃ अनुयुत्तोa·nu·yut·to होति?ho·ti

    Kathañca, mahānāma, ariyasāvako jāgariyaṁ anuyutto hoti?

    And how is a noble disciple dedicated to wakefulness?

  45. 45

    इध,i·dha महानाम,ma·hā·nā·ma अरियसावकोa·ri·ya·sā·va·ko दिवसंdi·va·saṃ चङ्कमेनcaṅ·ka·me·na निसज्जायni·saj·jā·ya आवरणीयेहिā·va·ra·ṇī·ye·hi धम्मेहिdham·me·hi चित्तंcit·taṃ परिसोधेति,pa·ri·so·dhe·ti

    Idha, mahānāma, ariyasāvako divasaṁ caṅkamena nisajjāya āvaraṇīyehi dhammehi cittaṁ parisodheti,

    It’s when a noble disciple practices walking and sitting meditation by day, purifying their mind from obstacles.

  46. 46

    रत्तियाrat·ti·yā पठमंpa·ṭha·maṃ यामंyā·maṃ चङ्कमेनcaṅ·ka·me·na निसज्जायni·saj·jā·ya आवरणीयेहिā·va·ra·ṇī·ye·hi धम्मेहिdham·me·hi चित्तंcit·taṃ परिसोधेति,pa·ri·so·dhe·ti

    rattiyā paṭhamaṁ yāmaṁ caṅkamena nisajjāya āvaraṇīyehi dhammehi cittaṁ parisodheti,

    In the first watch of the night, they continue to practice walking and sitting meditation.

  47. 47

    रत्तियाrat·ti·yā मज्झिमंmaj·jhi·maṃ यामंyā·maṃ दक्खिणेनdak·khi·ṇe·na पस्सेनpas·se·na सीहसेय्यंsī·ha·sey·yaṃ कप्पेति,kap·pe·ti पादेpā·de पादंpā·daṃ अच्चाधाय,ac·cā·dhā·ya सतोsa·to सम्पजानो,sam·pa·jā·no उट्ठानसञ्ञंuṭ·ṭhā·na·sañ·ñaṃ मनसिma·na·si करित्वा,ka·rit·vā

    rattiyā majjhimaṁ yāmaṁ dakkhiṇena passena sīhaseyyaṁ kappeti, pāde pādaṁ accādhāya, sato sampajāno, uṭṭhānasaññaṁ manasi karitvā,

    In the middle watch, they lie down in the lion’s posture—on the right side, placing one foot on top of the other—mindful and aware, and focused on the time of getting up.

  48. 48

    रत्तियाrat·ti·yā पच्छिमंpac·chi·maṃ यामंyā·maṃ पच्चुट्ठायpac·cuṭ·ṭhā·ya चङ्कमेनcaṅ·ka·me·na निसज्जायni·saj·jā·ya आवरणीयेहिā·va·ra·ṇī·ye·hi धम्मेहिdham·me·hi चित्तंcit·taṃ परिसोधेति।pa·ri·so·dhe·ti

    rattiyā pacchimaṁ yāmaṁ paccuṭṭhāya caṅkamena nisajjāya āvaraṇīyehi dhammehi cittaṁ parisodheti.

    In the last watch, they get up and continue to practice walking and sitting meditation, purifying their mind from obstacles.

  49. 49

    एवंe·vaṃ खो,kho महानाम,ma·hā·nā·ma अरियसावकोa·ri·ya·sā·va·ko जागरियंjā·ga·ri·yaṃ अनुयुत्तोa·nu·yut·to होति।ho·ti

    Evaṁ kho, mahānāma, ariyasāvako jāgariyaṁ anuyutto hoti.

    That’s how a noble disciple is dedicated to wakefulness.

  50. 50

    कथञ्च,ka·thañ·ca महानाम,ma·hā·nā·ma अरियसावकोa·ri·ya·sā·va·ko सत्तहिsat·ta·hi सद्धम्मेहिsad·dham·me·hi समन्नागतोsa·man·nā·ga·to होति?ho·ti

    Kathañca, mahānāma, ariyasāvako sattahi saddhammehi samannāgato hoti?

    And how does a noble disciple have seven good qualities?

  51. 51

    इध,i·dha महानाम,ma·hā·nā·ma अरियसावकोa·ri·ya·sā·va·ko सद्धोsad·dho होति,ho·ti सद्दहतिsad·da·ha·ti तथागतस्सta·thā·ga·tas·sa बोधिं:bo·dhiṃ

    Idha, mahānāma, ariyasāvako saddho hoti, saddahati tathāgatassa bodhiṁ:

    It’s when a noble disciple has faith in the Realized One’s awakening:

  52. 52

    ‘इतिपिi·ti·pi सोso भगवाbha·ga·vā अरहंa·ra·haṃ सम्मासम्बुद्धोsam·mā·sam·bud·dho विज्जाचरणसम्पन्नोvij·jā·ca·ra·ṇa·sam·pan·no सुगतोsu·ga·to लोकविदूlo·ka·vi·dū अनुत्तरोa·nut·ta·ro पुरिसदम्मसारथिpu·ri·sa·dam·ma·sā·ra·thi सत्थाsat·thā देवमनुस्सानंde·va·ma·nus·sā·naṃ बुद्धोbud·dho भगवा’ति।bha·ga·vā

    ‘itipi so bhagavā arahaṁ sammāsambuddho vijjācaraṇasampanno sugato lokavidū anuttaro purisadammasārathi satthā devamanussānaṁ buddho bhagavā’ti.

    ‘That Blessed One is perfected, a fully awakened Buddha, accomplished in knowledge and conduct, holy, knower of the world, supreme guide for those fit for training, teacher of gods and humans, awakened, blessed.’

  53. 53

    हिरिमाhi·ri·mā होति,ho·ti हिरीयतिhi·rī·ya·ti कायदुच्चरितेनkā·ya·duc·ca·ri·te·na वचीदुच्चरितेनva·cī·duc·ca·ri·te·na मनोदुच्चरितेन,ma·no·duc·ca·ri·te·na हिरीयतिhi·rī·ya·ti पापकानंpā·pa·kā·naṃ अकुसलानंa·ku·sa·lā·naṃ धम्मानंdham·mā·naṃ समापत्तिया।sa·mā·pat·ti·yā

    Hirimā hoti, hirīyati kāyaduccaritena vacīduccaritena manoduccaritena, hirīyati pāpakānaṁ akusalānaṁ dhammānaṁ samāpattiyā.

    They have a conscience. They’re conscientious about bad conduct by way of body, speech, and mind, and conscientious about having any bad, unskillful qualities.

  54. 54

    ओत्तप्पीot·tap·pī होति,ho·ti ओत्तप्पतिot·tap·pa·ti कायदुच्चरितेनkā·ya·duc·ca·ri·te·na वचीदुच्चरितेनva·cī·duc·ca·ri·te·na मनोदुच्चरितेन,ma·no·duc·ca·ri·te·na ओत्तप्पतिot·tap·pa·ti पापकानंpā·pa·kā·naṃ अकुसलानंa·ku·sa·lā·naṃ धम्मानंdham·mā·naṃ समापत्तिया।sa·mā·pat·ti·yā

    Ottappī hoti, ottappati kāyaduccaritena vacīduccaritena manoduccaritena, ottappati pāpakānaṁ akusalānaṁ dhammānaṁ samāpattiyā.

    They exercise prudence. They’re prudent when it comes to bad conduct by way of body, speech, and mind, and prudent when it comes to acquiring any bad, unskillful qualities.

  55. 55

    बहुस्सुतोba·hus·su·to होतिho·ti सुतधरोsu·ta·dha·ro सुतसन्निचयो।su·ta·san·ni·ca·yo येye तेte धम्माdham·mā आदिकल्याणाā·di·kal·yā·ṇā मज्झेकल्याणाmaj·jhe·kal·yā·ṇā परियोसानकल्याणाpa·ri·yo·sā·na·kal·yā·ṇā सात्थाsāt·thā सब्यञ्जनाsab·yañ·ja·nā केवलपरिपुण्णंke·va·la·pa·ri·puṇ·ṇaṃ परिसुद्धंpa·ri·sud·dhaṃ ब्रह्मचरियंbrah·ma·ca·ri·yaṃ अभिवदन्तिa·bhi·va·dan·ti तथारूपास्सta·thā·rū·pās·sa धम्माdham·mā बहुस्सुताba·hus·su·tā होन्तिhon·ti धाताdhā·tā वचसाva·ca·sā परिचिताpa·ri·ci·tā मनसानुपेक्खिताma·na·sā·nu·pek·khi·tā दिट्ठियाdiṭ·ṭhi·yā सुप्पटिविद्धा।sup·pa·ṭi·vid·dhā

    Bahussuto hoti sutadharo sutasannicayo. Ye te dhammā ādikalyāṇā majjhekalyāṇā pariyosānakalyāṇā sātthā sabyañjanā kevalaparipuṇṇaṁ parisuddhaṁ brahmacariyaṁ abhivadanti tathārūpāssa dhammā bahussutā honti dhātā vacasā paricitā manasānupekkhitā diṭṭhiyā suppaṭividdhā.

    They’re very learned, remembering and keeping what they’ve learned. These teachings are good in the beginning, good in the middle, and good in the end, meaningful and well-phrased, describing a spiritual practice that’s entirely full and pure. They are very learned in such teachings, remembering them, rehearsing them, mentally scrutinizing them, and penetrating them theoretically.

  56. 56

    आरद्धवीरियोā·rad·dha·vī·ri·yo विहरतिvi·ha·ra·ti अकुसलानंa·ku·sa·lā·naṃ धम्मानंdham·mā·naṃ पहानाय,pa·hā·nā·ya कुसलानंku·sa·lā·naṃ धम्मानंdham·mā·naṃ उपसम्पदाय,u·pa·sam·pa·dā·ya थामवाthā·ma·vā दळ्हपरक्कमोda·ḷha·pa·rak·ka·mo अनिक्खित्तधुरोa·nik·khit·ta·dhu·ro कुसलेसुku·sa·le·su धम्मेसु।dham·me·su

    Āraddhavīriyo viharati akusalānaṁ dhammānaṁ pahānāya, kusalānaṁ dhammānaṁ upasampadāya, thāmavā daḷhaparakkamo anikkhittadhuro kusalesu dhammesu.

    They live with energy roused up for giving up unskillful qualities and embracing skillful qualities. They’re strong, staunchly vigorous, not slacking off when it comes to developing skillful qualities.

  57. 57

    सतिमाsa·ti·mā होति,ho·ti परमेनpa·ra·me·na सतिनेपक्केनsa·ti·ne·pak·ke·na समन्नागतो,sa·man·nā·ga·to चिरकतम्पिci·ra·ka·tam·pi चिरभासितम्पिci·ra·bhā·si·tam·pi सरिताsa·ri·tā अनुस्सरिता।a·nus·sa·ri·tā

    Satimā hoti, paramena satinepakkena samannāgato, cirakatampi cirabhāsitampi saritā anussaritā.

    They’re mindful. They have utmost mindfulness and alertness, and can remember and recall what was said and done long ago.

  58. 58

    पञ्ञवाpañ·ña·vā होति,ho·ti उदयत्थगामिनियाu·da·yat·tha·gā·mi·ni·yā पञ्ञायpañ·ñā·ya समन्नागतो,sa·man·nā·ga·to अरियायa·ri·yā·ya निब्बेधिकायnib·be·dhi·kā·ya सम्माsam·mā दुक्खक्खयगामिनिया।duk·khak·kha·ya·gā·mi·ni·yā

    Paññavā hoti, udayatthagāminiyā paññāya samannāgato, ariyāya nibbedhikāya sammā dukkhakkhayagāminiyā.

    They’re wise. They have the wisdom of arising and passing away which is noble, penetrative, and leads to the complete ending of suffering.

  59. 59

    एवंe·vaṃ खो,kho महानाम,ma·hā·nā·ma अरियसावकोa·ri·ya·sā·va·ko सत्तहिsat·ta·hi सद्धम्मेहिsad·dham·me·hi समन्नागतोsa·man·nā·ga·to होति।ho·ti

    Evaṁ kho, mahānāma, ariyasāvako sattahi saddhammehi samannāgato hoti.

    That’s how a noble disciple has seven good qualities.

  60. 60

    कथञ्च,ka·thañ·ca महानाम,ma·hā·nā·ma अरियसावकोa·ri·ya·sā·va·ko चतुन्नंca·tun·naṃ झानानंjhā·nā·naṃ आभिचेतसिकानंā·bhi·ce·ta·si·kā·naṃ दिट्ठधम्मसुखविहारानंdiṭ·ṭha·dham·ma·su·kha·vi·hā·rā·naṃ निकामलाभीni·kā·ma·lā·bhī होतिho·ti अकिच्छलाभीa·kic·cha·lā·bhī अकसिरलाभी?a·ka·si·ra·lā·bhī

    Kathañca, mahānāma, ariyasāvako catunnaṁ jhānānaṁ ābhicetasikānaṁ diṭṭhadhammasukhavihārānaṁ nikāmalābhī hoti akicchalābhī akasiralābhī?

    And how does a noble disciple get the four absorptions—blissful meditations in this life that belong to the higher mind—when they want, without trouble or difficulty?

  61. 61

    इध,i·dha महानाम,ma·hā·nā·ma अरियसावकोa·ri·ya·sā·va·ko विविच्चेवvi·vic·ce·va कामेहिkā·me·hi …पे…pe पठमंpa·ṭha·maṃ झानंjhā·naṃ उपसम्पज्जu·pa·sam·paj·ja विहरति;vi·ha·ra·ti

    Idha, mahānāma, ariyasāvako vivicceva kāmehi …pe… paṭhamaṁ jhānaṁ upasampajja viharati;

    It’s when a noble disciple, quite secluded from sensual pleasures, secluded from unskillful qualities, enters and remains in the first absorption …

  62. 62

    वितक्कविचारानंvi·tak·ka·vi·cā·rā·naṃ वूपसमाvū·pa·sa·mā अज्झत्तंaj·jhat·taṃ सम्पसादनंsam·pa·sā·da·naṃ …पे…pe दुतियंdu·ti·yaṃ झानंjhā·naṃ उपसम्पज्जu·pa·sam·paj·ja विहरति;vi·ha·ra·ti

    vitakkavicārānaṁ vūpasamā ajjhattaṁ sampasādanaṁ …pe… dutiyaṁ jhānaṁ upasampajja viharati;

    second absorption …

  63. 63

    पीतियाpī·ti·yā चca विरागाvi·rā·gā …पे…pe ततियंta·ti·yaṃ झानंjhā·naṃ उपसम्पज्जu·pa·sam·paj·ja विहरति;vi·ha·ra·ti

    pītiyā ca virāgā …pe… tatiyaṁ jhānaṁ upasampajja viharati;

    third absorption …

  64. 64

    सुखस्सsu·khas·sa चca पहानाpa·hā·nā दुक्खस्सduk·khas·sa चca पहानाpa·hā·nā पुब्बेवpub·be·va सोमनस्सदोमनस्सानंso·ma·nas·sa·do·ma·nas·sā·naṃ अत्थङ्गमाat·thaṅ·ga·mā …पे…pe चतुत्थंca·tut·thaṃ झानंjhā·naṃ उपसम्पज्जu·pa·sam·paj·ja विहरति।vi·ha·ra·ti

    sukhassa ca pahānā dukkhassa ca pahānā pubbeva somanassadomanassānaṁ atthaṅgamā …pe… catutthaṁ jhānaṁ upasampajja viharati.

    fourth absorption.

  65. 65

    एवंe·vaṃ खो,kho महानाम,ma·hā·nā·ma अरियसावकोa·ri·ya·sā·va·ko चतुन्नंca·tun·naṃ झानानंjhā·nā·naṃ आभिचेतसिकानंā·bhi·ce·ta·si·kā·naṃ दिट्ठधम्मसुखविहारानंdiṭ·ṭha·dham·ma·su·kha·vi·hā·rā·naṃ निकामलाभीni·kā·ma·lā·bhī होतिho·ti अकिच्छलाभीa·kic·cha·lā·bhī अकसिरलाभी।a·ka·si·ra·lā·bhī

    Evaṁ kho, mahānāma, ariyasāvako catunnaṁ jhānānaṁ ābhicetasikānaṁ diṭṭhadhammasukhavihārānaṁ nikāmalābhī hoti akicchalābhī akasiralābhī.

    That’s how a noble disciple gets the four absorptions—blissful meditations in this life that belong to the higher mind—when they want, without trouble or difficulty.

  66. 66

    यतोya·to खो,kho महानाम,ma·hā·nā·ma अरियसावकोa·ri·ya·sā·va·ko एवंe·vaṃ सीलसम्पन्नोsī·la·sam·pan·no होति,ho·ti एवंe·vaṃ इन्द्रियेसुin·dri·ye·su गुत्तद्वारोgut·tad·vā·ro होति,ho·ti एवंe·vaṃ भोजनेbho·ja·ne मत्तञ्ञूmat·tañ·ñū होति,ho·ti एवंe·vaṃ जागरियंjā·ga·ri·yaṃ अनुयुत्तोa·nu·yut·to होति,ho·ti एवंe·vaṃ सत्तहिsat·ta·hi सद्धम्मेहिsad·dham·me·hi समन्नागतोsa·man·nā·ga·to होति,ho·ti एवंe·vaṃ चतुन्नंca·tun·naṃ झानानंjhā·nā·naṃ आभिचेतसिकानंā·bhi·ce·ta·si·kā·naṃ दिट्ठधम्मसुखविहारानंdiṭ·ṭha·dham·ma·su·kha·vi·hā·rā·naṃ निकामलाभीni·kā·ma·lā·bhī होतिho·ti अकिच्छलाभीa·kic·cha·lā·bhī अकसिरलाभी,a·ka·si·ra·lā·bhī अयंa·yaṃ वुच्चति,vuc·ca·ti महानाम,ma·hā·nā·ma अरियसावकोa·ri·ya·sā·va·ko सेखोse·kho पाटिपदोpā·ṭi·pa·do अपुच्चण्डतायa·puc·caṇ·ḍa·tā·ya समापन्नो,sa·mā·pan·no भब्बोbhab·bo अभिनिब्भिदाय,a·bhi·nib·bhi·dā·ya भब्बोbhab·bo सम्बोधाय,sam·bo·dhā·ya भब्बोbhab·bo अनुत्तरस्सa·nut·ta·ras·sa योगक्खेमस्सyo·gak·khe·mas·sa अधिगमाय।a·dhi·ga·mā·ya

    Yato kho, mahānāma, ariyasāvako evaṁ sīlasampanno hoti, evaṁ indriyesu guttadvāro hoti, evaṁ bhojane mattaññū hoti, evaṁ jāgariyaṁ anuyutto hoti, evaṁ sattahi saddhammehi samannāgato hoti, evaṁ catunnaṁ jhānānaṁ ābhicetasikānaṁ diṭṭhadhammasukhavihārānaṁ nikāmalābhī hoti akicchalābhī akasiralābhī, ayaṁ vuccati, mahānāma, ariyasāvako sekho pāṭipado apuccaṇḍatāya samāpanno, bhabbo abhinibbhidāya, bhabbo sambodhāya, bhabbo anuttarassa yogakkhemassa adhigamāya.

    When a noble disciple is accomplished in ethics, guards the sense doors, eats in moderation, and is dedicated to wakefulness; and they have seven good qualities, and they get the four absorptions—blissful meditations in this life that belong to the higher mind—when they want, without trouble or difficulty, they are called a noble disciple who is a practicing trainee. Their eggs are unspoiled, and they are capable of breaking out of their shell, becoming awakened, and achieving the supreme sanctuary from the yoke.

  67. 67

    सेय्यथापि,sey·ya·thā·pi महानाम,ma·hā·nā·ma कुक्कुटियाkuk·ku·ṭi·yā अण्डानिaṇ·ḍā·ni अट्ठaṭ·ṭha वाvā दसda·sa वाvā द्वादसdvā·da·sa वाvā तानास्सुtā·nās·su कुक्कुटियाkuk·ku·ṭi·yā सम्माsam·mā अधिसयितानिa·dhi·sa·yi·tā·ni सम्माsam·mā परिसेदितानिpa·ri·se·di·tā·ni सम्माsam·mā परिभावितानि,pa·ri·bhā·vi·tā·ni किञ्चापिkiñ·cā·pi तस्साtas·sā कुक्कुटियाkuk·ku·ṭi·yā नna एवंe·vaṃ इच्छाic·chā उप्पज्जेय्य:up·paj·jey·ya

    Seyyathāpi, mahānāma, kukkuṭiyā aṇḍāni aṭṭha vā dasa vā dvādasa vā tānāssu kukkuṭiyā sammā adhisayitāni sammā pariseditāni sammā paribhāvitāni, kiñcāpi tassā kukkuṭiyā na evaṁ icchā uppajjeyya:

    Suppose there was a chicken with eight or ten or twelve eggs. And she properly sat on them to keep them warm and incubated. Even if that chicken doesn’t wish,

  68. 68

    ‘अहोa·ho वतिमेva·ti·me कुक्कुटपोतकाkuk·ku·ṭa·po·ta·kā पादनखसिखायpā·da·na·kha·si·khā·ya वाvā मुखतुण्डकेनmu·kha·tuṇ·ḍa·ke·na वाvā अण्डकोसंaṇ·ḍa·ko·saṃ पदालेत्वाpa·dā·let·vā सोत्थिनाsot·thi·nā अभिनिब्भिज्जेय्युन्’ति,a·bhi·nib·bhij·jey·yun

    ‘aho vatime kukkuṭapotakā pādanakhasikhāya vā mukhatuṇḍakena vā aṇḍakosaṁ padāletvā sotthinā abhinibbhijjeyyun’ti,

    ‘If only my chicks could break out of the eggshell with their claws and beak and hatch safely!’

  69. 69

    अथa·tha खोkho भब्बावbhab·bā·va तेte कुक्कुटपोतकाkuk·ku·ṭa·po·ta·kā पादनखसिखायpā·da·na·kha·si·khā·ya वाvā मुखतुण्डकेनmu·kha·tuṇ·ḍa·ke·na वाvā अण्डकोसंaṇ·ḍa·ko·saṃ पदालेत्वाpa·dā·let·vā सोत्थिनाsot·thi·nā अभिनिब्भिज्जितुं।a·bhi·nib·bhij·ji·tuṃ

    atha kho bhabbāva te kukkuṭapotakā pādanakhasikhāya vā mukhatuṇḍakena vā aṇḍakosaṁ padāletvā sotthinā abhinibbhijjituṁ.

    Still they can break out and hatch safely.

  70. 70

    एवमेवe·va·me·va खो,kho महानाम,ma·hā·nā·ma यतोya·to अरियसावकोa·ri·ya·sā·va·ko एवंe·vaṃ सीलसम्पन्नोsī·la·sam·pan·no होति,ho·ti एवंe·vaṃ इन्द्रियेसुin·dri·ye·su गुत्तद्वारोgut·tad·vā·ro होति,ho·ti एवंe·vaṃ भोजनेbho·ja·ne मत्तञ्ञूmat·tañ·ñū होति,ho·ti एवंe·vaṃ जागरियंjā·ga·ri·yaṃ अनुयुत्तोa·nu·yut·to होति,ho·ti एवंe·vaṃ सत्तहिsat·ta·hi सद्धम्मेहिsad·dham·me·hi समन्नागतोsa·man·nā·ga·to होति,ho·ti एवंe·vaṃ चतुन्नंca·tun·naṃ झानानंjhā·nā·naṃ आभिचेतसिकानंā·bhi·ce·ta·si·kā·naṃ दिट्ठधम्मसुखविहारानंdiṭ·ṭha·dham·ma·su·kha·vi·hā·rā·naṃ निकामलाभीni·kā·ma·lā·bhī होतिho·ti अकिच्छलाभीa·kic·cha·lā·bhī अकसिरलाभी,a·ka·si·ra·lā·bhī अयंa·yaṃ वुच्चति,vuc·ca·ti महानाम,ma·hā·nā·ma अरियसावकोa·ri·ya·sā·va·ko सेखोse·kho पाटिपदोpā·ṭi·pa·do अपुच्चण्डतायa·puc·caṇ·ḍa·tā·ya समापन्नो,sa·mā·pan·no भब्बोbhab·bo अभिनिब्भिदाय,a·bhi·nib·bhi·dā·ya भब्बोbhab·bo सम्बोधाय,sam·bo·dhā·ya भब्बोbhab·bo अनुत्तरस्सa·nut·ta·ras·sa योगक्खेमस्सyo·gak·khe·mas·sa अधिगमाय।a·dhi·ga·mā·ya

    Evameva kho, mahānāma, yato ariyasāvako evaṁ sīlasampanno hoti, evaṁ indriyesu guttadvāro hoti, evaṁ bhojane mattaññū hoti, evaṁ jāgariyaṁ anuyutto hoti, evaṁ sattahi saddhammehi samannāgato hoti, evaṁ catunnaṁ jhānānaṁ ābhicetasikānaṁ diṭṭhadhammasukhavihārānaṁ nikāmalābhī hoti akicchalābhī akasiralābhī, ayaṁ vuccati, mahānāma, ariyasāvako sekho pāṭipado apuccaṇḍatāya samāpanno, bhabbo abhinibbhidāya, bhabbo sambodhāya, bhabbo anuttarassa yogakkhemassa adhigamāya.

    In the same way, when a noble disciple is practicing all these things they are called a noble disciple who is a practicing trainee. Their eggs are unspoiled, and they are capable of breaking out of their shell, becoming awakened, and achieving the supreme sanctuary from the yoke.

  71. 71

    सsa खोkho सो,so महानाम,ma·hā·nā·ma अरियसावकोa·ri·ya·sā·va·ko इमंयेवi·maṃ·ye·va अनुत्तरंa·nut·ta·raṃ उपेक्खासतिपारिसुद्धिंu·pek·khā·sa·ti·pā·ri·sud·dhiṃ आगम्मā·gam·ma अनेकविहितंa·ne·ka·vi·hi·taṃ पुब्बेनिवासंpub·be·ni·vā·saṃ अनुस्सरति,a·nus·sa·ra·ti

    Sa kho so, mahānāma, ariyasāvako imaṁyeva anuttaraṁ upekkhāsatipārisuddhiṁ āgamma anekavihitaṁ pubbenivāsaṁ anussarati,

    Relying on this supreme purity of mindfulness and equanimity, that noble disciple recollects their many kinds of past lives.

  72. 72

    सेय्यथिदं—एकम्पिsey·ya·thi·daṃ जातिंjā·tiṃ द्वेपिdve·pi जातियोjā·ti·yo …पे…pe इतिi·ti साकारंsā·kā·raṃ सउद्देसंsa·ud·de·saṃ अनेकविहितंa·ne·ka·vi·hi·taṃ पुब्बेनिवासंpub·be·ni·vā·saṃ अनुस्सरति,a·nus·sa·ra·ti

    seyyathidaṁ—ekampi jātiṁ dvepi jātiyo …pe… iti sākāraṁ sauddesaṁ anekavihitaṁ pubbenivāsaṁ anussarati,

    That is: one, two, three, four, five, ten, twenty, thirty, forty, fifty, a hundred, a thousand, a hundred thousand rebirths; many eons of the world contracting, many eons of the world expanding, many eons of the world contracting and expanding. … And so they recollect their many kinds of past lives, with features and details.

  73. 73

    अयमस्सa·ya·mas·sa पठमाभिनिब्भिदाpa·ṭha·mā·bhi·nib·bhi·dā होतिho·ti कुक्कुटच्छापकस्सेवkuk·ku·ṭac·chā·pa·kas·se·va अण्डकोसम्हा।aṇ·ḍa·ko·sam·hā

    ayamassa paṭhamābhinibbhidā hoti kukkuṭacchāpakasseva aṇḍakosamhā.

    This is their first breaking out, like a chick from an eggshell.

  74. 74

    सsa खोkho सो,so महानाम,ma·hā·nā·ma अरियसावकोa·ri·ya·sā·va·ko इमंयेवi·maṃ·ye·va अनुत्तरंa·nut·ta·raṃ उपेक्खासतिपारिसुद्धिंu·pek·khā·sa·ti·pā·ri·sud·dhiṃ आगम्मā·gam·ma दिब्बेनdib·be·na चक्खुनाcak·khu·nā विसुद्धेनvi·sud·dhe·na अतिक्कन्तमानुसकेनa·tik·kan·ta·mā·nu·sa·ke·na सत्तेsat·te पस्सतिpas·sa·ti चवमानेca·va·mā·ne उपपज्जमानेu·pa·paj·ja·mā·ne हीनेhī·ne पणीतेpa·ṇī·te सुवण्णेsu·vaṇ·ṇe दुब्बण्णेdub·baṇ·ṇe सुगतेsu·ga·te दुग्गतेdug·ga·te …पे…pe यथाकम्मूपगेya·thā·kam·mū·pa·ge सत्तेsat·te पजानाति,pa·jā·nā·ti

    Sa kho so, mahānāma, ariyasāvako imaṁyeva anuttaraṁ upekkhāsatipārisuddhiṁ āgamma dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena satte passati cavamāne upapajjamāne hīne paṇīte suvaṇṇe dubbaṇṇe sugate duggate …pe… yathākammūpage satte pajānāti,

    Relying on this supreme purity of mindfulness and equanimity, that noble disciple, with clairvoyance that is purified and superhuman, sees sentient beings passing away and being reborn—inferior and superior, beautiful and ugly, in a good place or a bad place. … They understand how sentient beings pass on according to their deeds.

  75. 75

    अयमस्सa·ya·mas·sa दुतियाभिनिब्भिदाdu·ti·yā·bhi·nib·bhi·dā होतिho·ti कुक्कुटच्छापकस्सेवkuk·ku·ṭac·chā·pa·kas·se·va अण्डकोसम्हा।aṇ·ḍa·ko·sam·hā

    ayamassa dutiyābhinibbhidā hoti kukkuṭacchāpakasseva aṇḍakosamhā.

    This is their second breaking out, like a chick from an eggshell.

  76. 76

    सsa खोkho सो,so महानाम,ma·hā·nā·ma अरियसावकोa·ri·ya·sā·va·ko इमंयेवi·maṃ·ye·va अनुत्तरंa·nut·ta·raṃ उपेक्खासतिपारिसुद्धिंu·pek·khā·sa·ti·pā·ri·sud·dhiṃ आगम्मā·gam·ma आसवानंā·sa·vā·naṃ खयाkha·yā अनासवंa·nā·sa·vaṃ चेतोविमुत्तिंce·to·vi·mut·tiṃ पञ्ञाविमुत्तिंpañ·ñā·vi·mut·tiṃ दिट्ठेवdiṭ·ṭhe·va धम्मेdham·me सयंsa·yaṃ अभिञ्ञाa·bhiñ·ñā सच्छिकत्वाsac·chi·kat·vā उपसम्पज्जu·pa·sam·paj·ja विहरति,vi·ha·ra·ti

    Sa kho so, mahānāma, ariyasāvako imaṁyeva anuttaraṁ upekkhāsatipārisuddhiṁ āgamma āsavānaṁ khayā anāsavaṁ cetovimuttiṁ paññāvimuttiṁ diṭṭheva dhamme sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharati,

    Relying on this supreme purity of mindfulness and equanimity, that noble disciple realizes the undefiled freedom of heart and freedom by wisdom. And they live having realized it with their own insight in this very life due to the ending of defilements.

  77. 77

    अयमस्सa·ya·mas·sa ततियाभिनिब्भिदाta·ti·yā·bhi·nib·bhi·dā होतिho·ti कुक्कुटच्छापकस्सेवkuk·ku·ṭac·chā·pa·kas·se·va अण्डकोसम्हा।aṇ·ḍa·ko·sam·hā

    ayamassa tatiyābhinibbhidā hoti kukkuṭacchāpakasseva aṇḍakosamhā.

    This is their third breaking out, like a chick from an eggshell.

  78. 78

    यम्पि,yam·pi महानाम,ma·hā·nā·ma अरियसावकोa·ri·ya·sā·va·ko सीलसम्पन्नोsī·la·sam·pan·no होति,ho·ti इदम्पिस्सi·dam·pis·sa होतिho·ti चरणस्मिं;ca·ra·ṇas·miṃ

    Yampi, mahānāma, ariyasāvako sīlasampanno hoti, idampissa hoti caraṇasmiṁ;

    A noble disciple’s conduct includes the following: being accomplished in ethics,

  79. 79

    यम्पि,yam·pi महानाम,ma·hā·nā·ma अरियसावकोa·ri·ya·sā·va·ko इन्द्रियेसुin·dri·ye·su गुत्तद्वारोgut·tad·vā·ro होति,ho·ti इदम्पिस्सi·dam·pis·sa होतिho·ti चरणस्मिं;ca·ra·ṇas·miṃ

    yampi, mahānāma, ariyasāvako indriyesu guttadvāro hoti, idampissa hoti caraṇasmiṁ;

    guarding the sense doors,

  80. 80

    यम्पि,yam·pi महानाम,ma·hā·nā·ma अरियसावकोa·ri·ya·sā·va·ko भोजनेbho·ja·ne मत्तञ्ञूmat·tañ·ñū होति,ho·ti इदम्पिस्सi·dam·pis·sa होतिho·ti चरणस्मिं;ca·ra·ṇas·miṃ

    yampi, mahānāma, ariyasāvako bhojane mattaññū hoti, idampissa hoti caraṇasmiṁ;

    moderation in eating,

  81. 81

    यम्पि,yam·pi महानाम,ma·hā·nā·ma अरियसावकोa·ri·ya·sā·va·ko जागरियंjā·ga·ri·yaṃ अनुयुत्तोa·nu·yut·to होति,ho·ti इदम्पिस्सi·dam·pis·sa होतिho·ti चरणस्मिं;ca·ra·ṇas·miṃ

    yampi, mahānāma, ariyasāvako jāgariyaṁ anuyutto hoti, idampissa hoti caraṇasmiṁ;

    being dedicated to wakefulness,

  82. 82

    यम्पि,yam·pi महानाम,ma·hā·nā·ma अरियसावकोa·ri·ya·sā·va·ko सत्तहिsat·ta·hi सद्धम्मेहिsad·dham·me·hi समन्नागतोsa·man·nā·ga·to होति,ho·ti इदम्पिस्सi·dam·pis·sa होतिho·ti चरणस्मिं;ca·ra·ṇas·miṃ

    yampi, mahānāma, ariyasāvako sattahi saddhammehi samannāgato hoti, idampissa hoti caraṇasmiṁ;

    having seven good qualities,

  83. 83

    यम्पि,yam·pi महानाम,ma·hā·nā·ma अरियसावकोa·ri·ya·sā·va·ko चतुन्नंca·tun·naṃ झानानंjhā·nā·naṃ आभिचेतसिकानंā·bhi·ce·ta·si·kā·naṃ दिट्ठधम्मसुखविहारानंdiṭ·ṭha·dham·ma·su·kha·vi·hā·rā·naṃ निकामलाभीni·kā·ma·lā·bhī होतिho·ti अकिच्छलाभीa·kic·cha·lā·bhī अकसिरलाभी,a·ka·si·ra·lā·bhī इदम्पिस्सi·dam·pis·sa होतिho·ti चरणस्मिं।ca·ra·ṇas·miṃ

    yampi, mahānāma, ariyasāvako catunnaṁ jhānānaṁ ābhicetasikānaṁ diṭṭhadhammasukhavihārānaṁ nikāmalābhī hoti akicchalābhī akasiralābhī, idampissa hoti caraṇasmiṁ.

    and getting the four absorptions when they want, without trouble or difficulty.

  84. 84

    यञ्चyañ·ca खो,kho महानाम,ma·hā·nā·ma अरियसावकोa·ri·ya·sā·va·ko अनेकविहितंa·ne·ka·vi·hi·taṃ पुब्बेनिवासंpub·be·ni·vā·saṃ अनुस्सरति,a·nus·sa·ra·ti सेय्यथिदं—एकम्पिsey·ya·thi·daṃ जातिंjā·tiṃ द्वेपिdve·pi जातियोjā·ti·yo …पे…pe इतिi·ti साकारंsā·kā·raṃ सउद्देसंsa·ud·de·saṃ अनेकविहितंa·ne·ka·vi·hi·taṃ पुब्बेनिवासंpub·be·ni·vā·saṃ अनुस्सरति,a·nus·sa·ra·ti इदम्पिस्सi·dam·pis·sa होतिho·ti विज्जाय;vij·jā·ya

    Yañca kho, mahānāma, ariyasāvako anekavihitaṁ pubbenivāsaṁ anussarati, seyyathidaṁ—ekampi jātiṁ dvepi jātiyo …pe… iti sākāraṁ sauddesaṁ anekavihitaṁ pubbenivāsaṁ anussarati, idampissa hoti vijjāya;

    A noble disciple’s knowledge includes the following: recollecting their past lives,

  85. 85

    यम्पि,yam·pi महानाम,ma·hā·nā·ma अरियसावकोa·ri·ya·sā·va·ko दिब्बेनdib·be·na चक्खुनाcak·khu·nā विसुद्धेनvi·sud·dhe·na अतिक्कन्तमानुसकेनa·tik·kan·ta·mā·nu·sa·ke·na सत्तेsat·te पस्सतिpas·sa·ti चवमानेca·va·mā·ne उपपज्जमानेu·pa·paj·ja·mā·ne हीनेhī·ne पणीतेpa·ṇī·te सुवण्णेsu·vaṇ·ṇe दुब्बण्णेdub·baṇ·ṇe सुगतेsu·ga·te दुग्गतेdug·ga·te …पे…pe यथाकम्मूपगेya·thā·kam·mū·pa·ge सत्तेsat·te पजानाति,pa·jā·nā·ti इदम्पिस्सi·dam·pis·sa होतिho·ti विज्जाय।vij·jā·ya

    yampi, mahānāma, ariyasāvako dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena satte passati cavamāne upapajjamāne hīne paṇīte suvaṇṇe dubbaṇṇe sugate duggate …pe… yathākammūpage satte pajānāti, idampissa hoti vijjāya.

    clairvoyance that is purified and superhuman,

  86. 86

    यम्पि,yam·pi महानाम,ma·hā·nā·ma अरियसावकोa·ri·ya·sā·va·ko आसवानंā·sa·vā·naṃ खयाkha·yā अनासवंa·nā·sa·vaṃ चेतोविमुत्तिंce·to·vi·mut·tiṃ पञ्ञाविमुत्तिंpañ·ñā·vi·mut·tiṃ दिट्ठेवdiṭ·ṭhe·va धम्मेdham·me सयंsa·yaṃ अभिञ्ञाa·bhiñ·ñā सच्छिकत्वाsac·chi·kat·vā उपसम्पज्जu·pa·sam·paj·ja विहरति,vi·ha·ra·ti इदम्पिस्सi·dam·pis·sa होतिho·ti विज्जाय।vij·jā·ya

    Yampi, mahānāma, ariyasāvako āsavānaṁ khayā anāsavaṁ cetovimuttiṁ paññāvimuttiṁ diṭṭheva dhamme sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharati, idampissa hoti vijjāya.

    and realizing the undefiled freedom of heart and freedom by wisdom, having realized it with their own insight in this very life due to the ending of defilements.

  87. 87

    अयंa·yaṃ वुच्चति,vuc·ca·ti महानाम,ma·hā·nā·ma अरियसावकोa·ri·ya·sā·va·ko विज्जासम्पन्नोvij·jā·sam·pan·no इतिपिi·ti·pi चरणसम्पन्नोca·ra·ṇa·sam·pan·no इतिपिi·ti·pi विज्जाचरणसम्पन्नोvij·jā·ca·ra·ṇa·sam·pan·no इतिपि।i·ti·pi

    Ayaṁ vuccati, mahānāma, ariyasāvako vijjāsampanno itipi caraṇasampanno itipi vijjācaraṇasampanno itipi.

    This noble disciple is said to be ‘accomplished in knowledge’, and also ‘accomplished in conduct’, and also ‘accomplished in knowledge and conduct’.

  88. 88

    ब्रह्मुनापेसा,brah·mu·nā·pe·sā महानाम,ma·hā·nā·ma सनङ्कुमारेनsa·naṅ·ku·mā·re·na गाथाgā·thā भासिता:bhā·si·tā

    Brahmunāpesā, mahānāma, sanaṅkumārena gāthā bhāsitā:

    And the divinity Sanaṅkumāra also spoke this verse:

  89. 89

    ‘खत्तियोkhat·ti·yo सेट्ठोseṭ·ṭho जनेतस्मिं,ja·ne·tas·miṃ

    ‘Khattiyo seṭṭho janetasmiṁ,

    ‘The aristocrat is best among people

  90. 90

    येye गोत्तपटिसारिनो;got·ta·pa·ṭi·sā·ri·no

    ye gottapaṭisārino;

    who take clan as the standard.

  91. 91

    विज्जाचरणसम्पन्नो,vij·jā·ca·ra·ṇa·sam·pan·no

    Vijjācaraṇasampanno,

    But one accomplished in knowledge and conduct

  92. 92

    सोso सेट्ठोseṭ·ṭho देवमानुसे’ति।de·va·mā·nu·se

    so seṭṭho devamānuse’ti.

    is best among gods and humans.’

  93. 93

    साsā खोkho पनेसा,pa·ne·sā महानाम,ma·hā·nā·ma ब्रह्मुनाbrah·mu·nā सनङ्कुमारेनsa·naṅ·ku·mā·re·na गाथाgā·thā सुगीताsu·gī·tā नोno दुग्गीता,dug·gī·tā सुभासिताsu·bhā·si·tā नोno दुब्भासिता,dub·bhā·si·tā अत्थसंहिताat·tha·saṃ·hi·tā नोno अनत्थसंहिता,a·nat·tha·saṃ·hi·tā अनुमताa·nu·ma·tā भगवता”ति।bha·ga·va·tā

    Sā kho panesā, mahānāma, brahmunā sanaṅkumārena gāthā sugītā no duggītā, subhāsitā no dubbhāsitā, atthasaṁhitā no anatthasaṁhitā, anumatā bhagavatā”ti.

    And that verse was well sung by the Divinity Sanaṅkumāra, not poorly sung; well spoken, not poorly spoken, beneficial, not harmful, and it was approved by the Buddha.”

  94. 94

    अथa·tha खोkho भगवाbha·ga·vā उट्ठहित्वाuṭ·ṭha·hit·vā आयस्मन्तंā·yas·man·taṃ आनन्दंā·nan·daṃ आमन्तेसि:ā·man·te·si

    Atha kho bhagavā uṭṭhahitvā āyasmantaṁ ānandaṁ āmantesi:

    Then the Buddha got up and said to Venerable Ānanda,

  95. 95

    “साधुsā·dhu साधु,sā·dhu आनन्द,ā·nan·da

    “sādhu sādhu, ānanda,

    “Good, good, Ānanda!

  96. 96

    साधुsā·dhu खोkho त्वं,tvaṃ आनन्द,ā·nan·da कापिलवत्थवानंkā·pi·la·vat·tha·vā·naṃ सक्यानंsak·yā·naṃ सेखंse·khaṃ पाटिपदंpā·ṭi·pa·daṃ अभासी”ति।a·bhā·sī

    sādhu kho tvaṁ, ānanda, kāpilavatthavānaṁ sakyānaṁ sekhaṁ pāṭipadaṁ abhāsī”ti.

    It’s good that you spoke to the Sakyans of Kapilavatthu about the practicing trainee.”

  97. 97

    इदमवोचायस्माi·da·ma·vo·cā·yas·mā आनन्दो।ā·nan·do

    Idamavocāyasmā ānando.

    That is what Venerable Ānanda said,

  98. 98

    समनुञ्ञोsa·ma·nuñ·ño सत्थाsat·thā अहोसि।a·ho·si

    Samanuñño satthā ahosi.

    and the Teacher concurred.

  99. 99

    अत्तमनाat·ta·ma·nā कापिलवत्थवाkā·pi·la·vat·tha·vā सक्याsak·yā आयस्मतोā·yas·ma·to आनन्दस्सā·nan·das·sa भासितंbhā·si·taṃ अभिनन्दुन्ति।a·bhi·nan·dun·ti

    Attamanā kāpilavatthavā sakyā āyasmato ānandassa bhāsitaṁ abhinandunti.

    Satisfied, the Sakyans of Kapilavatthu approved what Venerable Ānanda said.

  100. 100

    सेखसुत्तंse·kha·sut·taṃ निट्ठितंniṭ·ṭhi·taṃ ततियं।ta·ti·yaṃ

    Sekhasuttaṁ niṭṭhitaṁ tatiyaṁ.

    (Pāli only)

Sources. Sanskrit: Satyavedaḥ, the New Testament in Sanskrit (Calcutta Baptist Missionaries, 1851; J. Wenger’s revision of W. Carey’s version). Digital text © 2018 SanskritBible.in, via eBible.org, licensed CC BY-SA 4.0; changed here: arranged by verse and every word linked to the dictionary (links made automatically). Old Testament Sanskrit: the Old Testament in Sanskrit, Calcutta Baptist Mission Press, 1848–1852 (public domain), read by OCR from the Internet Archive scans of the Boston University School of Theology copy; unproofread, with machine clean-up only. Pāli Canon: Mahāsaṅgīti Tipiṭaka Buddhavasse 2500 (based on the Vipassana Research Institute’s Chaṭṭha Saṅgāyana edition), from SuttaCentral bilara-data, CC0; Devanagari and pronunciation made automatically from the Roman text. Pāli English: Bhikkhu Sujato (suttas) and Bhikkhu Brahmali (Vinaya), SuttaCentral, CC0. Pāli word meanings: the Pali Text Society’s Pali-English Dictionary (Rhys Davids & Stede), corrected reprint © The Pali Text Society, CC BY-NC 3.0, digital text from BuddhaDust; word matching automatic. English: King James Version (1769), public domain; words the translators added are in italics. Word meanings and pronunciations: Monier-Williams, Sanskrit–English Dictionary (1872), via this site’s Sanskrit dictionary (CC BY-SA 4.0); English↔Sanskrit word matches made automatically and may need checking.