Klryz

Scripture · Sanskrit Bible with the King James Version · the Pāli Canon

Linked Discourses 35 78 संयुत्त निकाय 35।1 78

Chapter: 123456789101112131415161718192021222324252627282930313233343536373839404142434445464748495051525354555657585960616263646566676869707172737475767778798081828384858687888990919293949596979899100101102103104105106107108109110111112113114115116117118119120121122123124125126127128129130131132133134135136137138139140141142143144145146147148149150151152153154155156157158159160161162163164165166167168169170171172173174175176177178179180181182183184185186187188189190191192193194195196197198199200201

Mālukyaputtasutta

Pāli in Devanagari; under each word its Roman pronunciation, syllable by syllable (ṃ = nasal hum). Tap a Pāli word for its meaning (PTS Pāli-English Dictionary); tap again to open it in the Pāli dictionary.

Verse: 123456789101112131415161718192021222324252627282930313233343536373839404142434445464748495051525354555657585960616263646566676869707172737475767778798081828384858687888990919293949596979899100101102103104105106107108109110111112113114115116117118119120121122123124125126127128129130131132133134135136137138139140141142143144145146147148149150151152153154155156157158159160161162163164165166167168169170171172173174175176177178179180181 · Hide pronunciation

  1. 1

    संयुत्तsaṃ·yut·ta निकायni·kā·ya 35।95

    Saṁyutta Nikāya 35.95

    Linked Discourses 35.95

  2. 2

    10। सळवग्गsa·ḷa·vag·ga

    10. Saḷavagga

    10. The Sixes

  3. 3

    मालुक्यपुत्तसुत्तmā·luk·ya·put·ta·sut·ta

    Mālukyaputtasutta

    Māluṅkyaputta

  4. 4

    अथa·tha खोkho आयस्माā·yas·mā मालुक्यपुत्तोmā·luk·ya·put·to येनye·na भगवाbha·ga·vā तेनुपसङ्कमिte·nu·pa·saṅ·ka·mi …पे…pe एकमन्तंe·ka·man·taṃ निसिन्नोni·sin·no खोkho आयस्माā·yas·mā मालुक्यपुत्तोmā·luk·ya·put·to भगवन्तंbha·ga·van·taṃ एतदवोच:e·ta·da·vo·ca

    Atha kho āyasmā mālukyaputto yena bhagavā tenupasaṅkami …pe… ekamantaṁ nisinno kho āyasmā mālukyaputto bhagavantaṁ etadavoca:

    Then Venerable Māluṅkyaputta went up to the Buddha … and asked him,

  5. 5

    “साधुsā·dhu मे,me भन्ते,bhan·te भगवाbha·ga·vā सङ्खित्तेनsaṅ·khit·te·na धम्मंdham·maṃ देसेतु,de·se·tu यमहंya·ma·haṃ भगवतोbha·ga·va·to धम्मंdham·maṃ सुत्वाsut·vā एकोe·ko वूपकट्ठोvū·pa·kaṭ·ṭho अप्पमत्तोap·pa·mat·to आतापीā·tā·pī पहितत्तोpa·hi·tat·to विहरेय्यन्”ति।vi·ha·rey·yan

    “sādhu me, bhante, bhagavā saṅkhittena dhammaṁ desetu, yamahaṁ bhagavato dhammaṁ sutvā eko vūpakaṭṭho appamatto ātāpī pahitatto vihareyyan”ti.

    “Sir, may the Buddha please teach me Dhamma in brief. When I’ve heard it, I’ll live alone, withdrawn, diligent, keen, and resolute.”

  6. 6

    “एत्थet·tha दानि,dā·ni मालुक्यपुत्त,mā·luk·ya·put·ta किंkiṃ दहरेda·ha·re भिक्खूbhik·khū वक्खाम।vak·khā·ma

    “Ettha dāni, mālukyaputta, kiṁ dahare bhikkhū vakkhāma.

    “Well now, Māluṅkyaputta, what are we to say to the young monks,

  7. 7

    यत्रyat·ra हिhi नामnā·ma त्वं,tvaṃ भिक्खु,bhik·khu जिण्णोjiṇ·ṇo वुद्धोvud·dho महल्लकोma·hal·la·ko अद्धगतोad·dha·ga·to वयोअनुप्पत्तोva·yo·a·nup·pat·to सङ्खित्तेनsaṅ·khit·te·na ओवादंo·vā·daṃ याचसी”ति।yā·ca·sī

    Yatra hi nāma tvaṁ, bhikkhu, jiṇṇo vuddho mahallako addhagato vayoanuppatto saṅkhittena ovādaṁ yācasī”ti.

    when even an old man like you, elderly and senior, advanced in years, having reached the final stage of life, asks for brief advice?”

  8. 8

    “किञ्चापाहं,kiñ·cā·pā·haṃ भन्ते,bhan·te जिण्णोjiṇ·ṇo वुद्धोvud·dho महल्लकोma·hal·la·ko अद्धगतोad·dha·ga·to वयोअनुप्पत्तो।va·yo·a·nup·pat·to

    “Kiñcāpāhaṁ, bhante, jiṇṇo vuddho mahallako addhagato vayoanuppatto.

    “Sir, even though I’m an old man, elderly and senior,

  9. 9

    देसेतुde·se·tu मे,me भन्ते,bhan·te भगवाbha·ga·vā सङ्खित्तेनsaṅ·khit·te·na धम्मं,dham·maṃ देसेतुde·se·tu सुगतोsu·ga·to सङ्खित्तेनsaṅ·khit·te·na धम्मं,dham·maṃ अप्पेवap·pe·va नामाहंnā·mā·haṃ भगवतोbha·ga·va·to भासितस्सbhā·si·tas·sa अत्थंat·thaṃ आजानेय्यं।ā·jā·ney·yaṃ अप्पेवap·pe·va नामाहंnā·mā·haṃ भगवतोbha·ga·va·to भासितस्सbhā·si·tas·sa दायादोdā·yā·do अस्सन्”ति।as·san

    Desetu me, bhante, bhagavā saṅkhittena dhammaṁ, desetu sugato saṅkhittena dhammaṁ, appeva nāmāhaṁ bhagavato bhāsitassa atthaṁ ājāneyyaṁ. Appeva nāmāhaṁ bhagavato bhāsitassa dāyādo assan”ti.

    may the Buddha please teach me Dhamma in brief! May the Holy One please teach me in brief! Hopefully I can understand the meaning of what the Buddha says. Hopefully I can be an heir of the Buddha’s teaching!”

  10. 10

    “तंtaṃ किंkiṃ मञ्ञसि,mañ·ña·si मालुक्यपुत्त,mā·luk·ya·put·ta

    “Taṁ kiṁ maññasi, mālukyaputta,

    “What do you think, Māluṅkyaputta?

  11. 11

    येye तेte चक्खुविञ्ञेय्याcak·khu·viñ·ñey·yā रूपाrū·pā अदिट्ठाa·diṭ·ṭhā अदिट्ठपुब्बा,a·diṭ·ṭha·pub·bā नna चca पस्ससि,pas·sa·si नna चca तेte होतिho·ti पस्सेय्यन्ति?pas·sey·yan·ti अत्थिat·thi तेte तत्थtat·tha छन्दोchan·do वाvā रागोrā·go वाvā पेमंpe·maṃ वा”ति?vā

    ye te cakkhuviññeyyā rūpā adiṭṭhā adiṭṭhapubbā, na ca passasi, na ca te hoti passeyyanti? Atthi te tattha chando vā rāgo vā pemaṁ vā”ti?

    Do you have any desire or greed or fondness for sights known by the eye that are unseen, unseen before, and which you neither see nor think might be seen?”

  12. 12

    “नोno हेतं,he·taṃ भन्ते”।bhan·te

    “No hetaṁ, bhante”.

    “No, sir.”

  13. 13

    “येye तेte सोतविञ्ञेय्याso·ta·viñ·ñey·yā सद्दाsad·dā अस्सुताas·su·tā अस्सुतपुब्बा,as·su·ta·pub·bā नna चca सुणासि,su·ṇā·si नna चca तेte होतिho·ti सुणेय्यन्ति?su·ṇey·yan·ti अत्थिat·thi तेte तत्थtat·tha छन्दोchan·do वाvā रागोrā·go वाvā पेमंpe·maṃ वा”ति?vā

    “Ye te sotaviññeyyā saddā assutā assutapubbā, na ca suṇāsi, na ca te hoti suṇeyyanti? Atthi te tattha chando vā rāgo vā pemaṁ vā”ti?

    “Do you have any desire or greed or affection for sounds known by the ear …

  14. 14

    “नोno हेतं,he·taṃ भन्ते”।bhan·te

    “No hetaṁ, bhante”.

    (Pāli only)

  15. 15

    “येye तेte घानविञ्ञेय्याghā·na·viñ·ñey·yā गन्धाgan·dhā अघायिताa·ghā·yi·tā अघायितपुब्बा,a·ghā·yi·ta·pub·bā नna चca घायसि,ghā·ya·si नna चca तेte होतिho·ti घायेय्यन्ति?ghā·yey·yan·ti अत्थिat·thi तेte तत्थtat·tha छन्दोchan·do वाvā रागोrā·go वाvā पेमंpe·maṃ वा”ति?vā

    “Ye te ghānaviññeyyā gandhā aghāyitā aghāyitapubbā, na ca ghāyasi, na ca te hoti ghāyeyyanti? Atthi te tattha chando vā rāgo vā pemaṁ vā”ti?

    smells known by the nose …

  16. 16

    “नोno हेतं,he·taṃ भन्ते”।bhan·te

    “No hetaṁ, bhante”.

    (Pāli only)

  17. 17

    “येye तेte जिव्हाविञ्ञेय्याjiv·hā·viñ·ñey·yā रसाra·sā असायिताa·sā·yi·tā असायितपुब्बा,a·sā·yi·ta·pub·bā नna चca सायसि,sā·ya·si नna चca तेte होतिho·ti सायेय्यन्ति?sā·yey·yan·ti अत्थिat·thi तेte तत्थtat·tha छन्दोchan·do वाvā रागोrā·go वाvā पेमंpe·maṃ वा”ति?vā

    “Ye te jivhāviññeyyā rasā asāyitā asāyitapubbā, na ca sāyasi, na ca te hoti sāyeyyanti? Atthi te tattha chando vā rāgo vā pemaṁ vā”ti?

    tastes known by the tongue …

  18. 18

    “नोno हेतं,he·taṃ भन्ते”।bhan·te

    “No hetaṁ, bhante”.

    (Pāli only)

  19. 19

    “येye तेte कायविञ्ञेय्याkā·ya·viñ·ñey·yā फोट्ठब्बाphoṭ·ṭhab·bā असम्फुट्ठाa·sam·phuṭ·ṭhā असम्फुट्ठपुब्बा,a·sam·phuṭ·ṭha·pub·bā नna चca फुससि,phu·sa·si नna चca तेte होतिho·ti फुसेय्यन्ति?phu·sey·yan·ti अत्थिat·thi तेte तत्थtat·tha छन्दोchan·do वाvā रागोrā·go वाvā पेमंpe·maṃ वा”ति?vā

    “Ye te kāyaviññeyyā phoṭṭhabbā asamphuṭṭhā asamphuṭṭhapubbā, na ca phusasi, na ca te hoti phuseyyanti? Atthi te tattha chando vā rāgo vā pemaṁ vā”ti?

    touches known by the body …

  20. 20

    “नोno हेतं,he·taṃ भन्ते”।bhan·te

    “No hetaṁ, bhante”.

    (Pāli only)

  21. 21

    “येye तेte मनोविञ्ञेय्याma·no·viñ·ñey·yā धम्माdham·mā अविञ्ञाताa·viñ·ñā·tā अविञ्ञातपुब्बा,a·viñ·ñā·ta·pub·bā नna चca विजानासि,vi·jā·nā·si नna चca तेte होतिho·ti विजानेय्यन्ति?vi·jā·ney·yan·ti अत्थिat·thi तेte तत्थtat·tha छन्दोchan·do वाvā रागोrā·go वाvā पेमंpe·maṃ वा”ति?vā

    “Ye te manoviññeyyā dhammā aviññātā aviññātapubbā, na ca vijānāsi, na ca te hoti vijāneyyanti? Atthi te tattha chando vā rāgo vā pemaṁ vā”ti?

    ideas known by the mind that are unknown, unknown before, and which you neither know nor think might be known?”

  22. 22

    “नोno हेतं,he·taṃ भन्ते”।bhan·te

    “No hetaṁ, bhante”.

    “No, sir.”

  23. 23

    “एत्थet·tha चca ते,te मालुक्यपुत्त,mā·luk·ya·put·ta दिट्ठसुतमुतविञ्ञातब्बेसुdiṭ·ṭha·su·ta·mu·ta·viñ·ñā·tab·be·su धम्मेसुdham·me·su दिट्ठेdiṭ·ṭhe दिट्ठमत्तंdiṭ·ṭha·mat·taṃ भविस्सति,bha·vis·sa·ti सुतेsu·te सुतमत्तंsu·ta·mat·taṃ भविस्सति,bha·vis·sa·ti मुतेmu·te मुतमत्तंmu·ta·mat·taṃ भविस्सति,bha·vis·sa·ti विञ्ञातेviñ·ñā·te विञ्ञातमत्तंviñ·ñā·ta·mat·taṃ भविस्सति।bha·vis·sa·ti

    “Ettha ca te, mālukyaputta, diṭṭhasutamutaviññātabbesu dhammesu diṭṭhe diṭṭhamattaṁ bhavissati, sute sutamattaṁ bhavissati, mute mutamattaṁ bhavissati, viññāte viññātamattaṁ bhavissati.

    “In that case, when it comes to things that ought be seen, heard, thought, and known: in the seen will be merely the seen; in the heard will be merely the heard; in the thought will be merely the thought; in the known will be merely the known.

  24. 24

    यतोya·to खोkho ते,te मालुक्यपुत्त,mā·luk·ya·put·ta दिट्ठसुतमुतविञ्ञातब्बेसुdiṭ·ṭha·su·ta·mu·ta·viñ·ñā·tab·be·su धम्मेसुdham·me·su दिट्ठेdiṭ·ṭhe दिट्ठमत्तंdiṭ·ṭha·mat·taṃ भविस्सति,bha·vis·sa·ti सुतेsu·te सुतमत्तंsu·ta·mat·taṃ भविस्सति,bha·vis·sa·ti मुतेmu·te मुतमत्तंmu·ta·mat·taṃ भविस्सति,bha·vis·sa·ti विञ्ञातेviñ·ñā·te विञ्ञातमत्तंviñ·ñā·ta·mat·taṃ भविस्सति;bha·vis·sa·ti

    Yato kho te, mālukyaputta, diṭṭhasutamutaviññātabbesu dhammesu diṭṭhe diṭṭhamattaṁ bhavissati, sute sutamattaṁ bhavissati, mute mutamattaṁ bhavissati, viññāte viññātamattaṁ bhavissati;

    When this is the case,

  25. 25

    ततोta·to त्वं,tvaṃ मालुक्यपुत्त,mā·luk·ya·put·ta नna तेन।te·na

    tato tvaṁ, mālukyaputta, na tena.

    you won’t be ‘by that’.

  26. 26

    यतोya·to त्वं,tvaṃ मालुक्यपुत्त,mā·luk·ya·put·ta नna तेन;te·na

    Yato tvaṁ, mālukyaputta, na tena;

    When you’re not ‘by that’,

  27. 27

    ततोta·to त्वं,tvaṃ मालुक्यपुत्त,mā·luk·ya·put·ta नna तत्थ।tat·tha

    tato tvaṁ, mālukyaputta, na tattha.

    you won’t be ‘in that’.

  28. 28

    यतोya·to त्वं,tvaṃ मालुक्यपुत्त,mā·luk·ya·put·ta नna तत्थ;tat·tha

    Yato tvaṁ, mālukyaputta, na tattha;

    When you’re not ‘in that’,

  29. 29

    ततोta·to त्वं,tvaṃ मालुक्यपुत्त,mā·luk·ya·put·ta नेविध,ne·vi·dha नna हुरं,hu·raṃ नna उभयमन्तरेन।u·bha·ya·man·ta·re·na

    tato tvaṁ, mālukyaputta, nevidha, na huraṁ, na ubhayamantarena.

    you won’t be in this life or the next or in between the two.

  30. 30

    एसेवन्तोe·se·van·to दुक्खस्सा”ति।duk·khas·sā

    Esevanto dukkhassā”ti.

    Just this is the end of suffering.”

  31. 31

    “इमस्सi·mas·sa ख्वाहं,khvā·haṃ भन्ते,bhan·te भगवताbha·ga·va·tā सङ्खित्तेनsaṅ·khit·te·na भासितस्सbhā·si·tas·sa वित्थारेनvit·thā·re·na अत्थंat·thaṃ आजानामि:ā·jā·nā·mi

    “Imassa khvāhaṁ, bhante, bhagavatā saṅkhittena bhāsitassa vitthārena atthaṁ ājānāmi:

    “This is how I understand the detailed meaning of the Buddha’s brief statement:

  32. 32

    ‘रूपंrū·paṃ दिस्वाdis·vā सतिsa·ti मुट्ठा,muṭ·ṭhā

    ‘Rūpaṁ disvā sati muṭṭhā,

    ‘When you see a sight, mindfulness is lost

  33. 33

    पियंpi·yaṃ निमित्तंni·mit·taṃ मनसिma·na·si करोतो;ka·ro·to

    Piyaṁ nimittaṁ manasi karoto;

    as you focus on a pleasant feature.

  34. 34

    सारत्तचित्तोsā·rat·ta·cit·to वेदेति,ve·de·ti

    Sārattacitto vedeti,

    Experiencing it with a mind full of desire,

  35. 35

    तञ्चtañ·ca अज्झोसaj·jho·sa तिट्ठति।tiṭ·ṭha·ti

    Tañca ajjhosa tiṭṭhati.

    you keep clinging to it.

  36. 36

    तस्सtas·sa वड्ढन्तिvaḍ·ḍhan·ti वेदना,ve·da·nā

    Tassa vaḍḍhanti vedanā,

    Many feelings grow

  37. 37

    अनेकाa·ne·kā रूपसम्भवा;rū·pa·sam·bha·vā

    anekā rūpasambhavā;

    arising from sights.

  38. 38

    अभिज्झाa·bhij·jhā चca विहेसाvi·he·sā च,ca

    Abhijjhā ca vihesā ca,

    The mind is damaged

  39. 39

    चित्तमस्सूपहञ्ञति;cit·ta·mas·sū·pa·hañ·ña·ti

    cittamassūpahaññati;

    by covetousness and cruelty.

  40. 40

    एवंe·vaṃ आचिनतोā·ci·na·to दुक्खं,duk·khaṃ

    Evaṁ ācinato dukkhaṁ,

    Heaping up suffering like this,

  41. 41

    आराā·rā निब्बानnib·bā·na वुच्चति।vuc·ca·ti

    ārā nibbāna vuccati.

    you’re said to be far from extinguishment.

  42. 42

    सद्दंsad·daṃ सुत्वाsut·vā सतिsa·ti मुट्ठा,muṭ·ṭhā

    Saddaṁ sutvā sati muṭṭhā,

    When you hear a sound, mindfulness is lost

  43. 43

    पियंpi·yaṃ निमित्तंni·mit·taṃ मनसिma·na·si करोतो;ka·ro·to

    Piyaṁ nimittaṁ manasi karoto;

    as you focus on a pleasant feature.

  44. 44

    सारत्तचित्तोsā·rat·ta·cit·to वेदेति,ve·de·ti

    Sārattacitto vedeti,

    Experiencing it with a mind full of desire,

  45. 45

    तञ्चtañ·ca अज्झोसaj·jho·sa तिट्ठति।tiṭ·ṭha·ti

    Tañca ajjhosa tiṭṭhati.

    you keep clinging to it.

  46. 46

    तस्सtas·sa वड्ढन्तिvaḍ·ḍhan·ti वेदना,ve·da·nā

    Tassa vaḍḍhanti vedanā,

    Many feelings grow

  47. 47

    अनेकाa·ne·kā सद्दसम्भवा;sad·da·sam·bha·vā

    anekā saddasambhavā;

    arising from sounds.

  48. 48

    अभिज्झाa·bhij·jhā चca विहेसाvi·he·sā च,ca

    Abhijjhā ca vihesā ca,

    The mind is damaged

  49. 49

    चित्तमस्सूपहञ्ञति;cit·ta·mas·sū·pa·hañ·ña·ti

    cittamassūpahaññati;

    by covetousness and cruelty.

  50. 50

    एवंe·vaṃ आचिनतोā·ci·na·to दुक्खं,duk·khaṃ

    Evaṁ ācinato dukkhaṁ,

    Heaping up suffering like this,

  51. 51

    आराā·rā निब्बानnib·bā·na वुच्चति।vuc·ca·ti

    ārā nibbāna vuccati.

    you’re said to be far from extinguishment.

  52. 52

    गन्धंgan·dhaṃ घत्वाghat·vā सतिsa·ti मुट्ठा,muṭ·ṭhā

    Gandhaṁ ghatvā sati muṭṭhā,

    When you smell an odor, mindfulness is lost

  53. 53

    पियंpi·yaṃ निमित्तंni·mit·taṃ मनसिma·na·si करोतो;ka·ro·to

    Piyaṁ nimittaṁ manasi karoto;

    as you focus on a pleasant feature.

  54. 54

    सारत्तचित्तोsā·rat·ta·cit·to वेदेति,ve·de·ti

    Sārattacitto vedeti,

    Experiencing it with a mind full of desire,

  55. 55

    तञ्चtañ·ca अज्झोसaj·jho·sa तिट्ठति।tiṭ·ṭha·ti

    Tañca ajjhosa tiṭṭhati.

    you keep clinging to it.

  56. 56

    तस्सtas·sa वड्ढन्तिvaḍ·ḍhan·ti वेदना,ve·da·nā

    Tassa vaḍḍhanti vedanā,

    Many feelings grow

  57. 57

    अनेकाa·ne·kā गन्धसम्भवा;gan·dha·sam·bha·vā

    anekā gandhasambhavā;

    arising from smells.

  58. 58

    अभिज्झाa·bhij·jhā चca विहेसाvi·he·sā च,ca

    Abhijjhā ca vihesā ca,

    The mind is damaged

  59. 59

    चित्तमस्सूपहञ्ञति;cit·ta·mas·sū·pa·hañ·ña·ti

    cittamassūpahaññati;

    by covetousness and cruelty.

  60. 60

    एवंe·vaṃ आचिनतोā·ci·na·to दुक्खं,duk·khaṃ

    Evaṁ ācinato dukkhaṁ,

    Heaping up suffering like this,

  61. 61

    आराā·rā निब्बानnib·bā·na वुच्चति।vuc·ca·ti

    ārā nibbāna vuccati.

    you’re said to be far from extinguishment.

  62. 62

    रसंra·saṃ भोत्वाbhot·vā सतिsa·ti मुट्ठा,muṭ·ṭhā

    Rasaṁ bhotvā sati muṭṭhā,

    When you enjoy a taste, mindfulness is lost

  63. 63

    पियंpi·yaṃ निमित्तंni·mit·taṃ मनसिma·na·si करोतो;ka·ro·to

    Piyaṁ nimittaṁ manasi karoto;

    as you focus on a pleasant feature.

  64. 64

    सारत्तचित्तोsā·rat·ta·cit·to वेदेति,ve·de·ti

    Sārattacitto vedeti,

    Experiencing it with a mind full of desire,

  65. 65

    तञ्चtañ·ca अज्झोसaj·jho·sa तिट्ठति।tiṭ·ṭha·ti

    Tañca ajjhosa tiṭṭhati.

    you keep clinging to it.

  66. 66

    तस्सtas·sa वड्ढन्तिvaḍ·ḍhan·ti वेदना,ve·da·nā

    Tassa vaḍḍhanti vedanā,

    Many feelings grow

  67. 67

    अनेकाa·ne·kā रससम्भवा;ra·sa·sam·bha·vā

    anekā rasasambhavā;

    arising from tastes.

  68. 68

    अभिज्झाa·bhij·jhā चca विहेसाvi·he·sā च,ca

    Abhijjhā ca vihesā ca,

    The mind is damaged

  69. 69

    चित्तमस्सूपहञ्ञति;cit·ta·mas·sū·pa·hañ·ña·ti

    cittamassūpahaññati;

    by covetousness and cruelty.

  70. 70

    एवंe·vaṃ आचिनतोā·ci·na·to दुक्खं,duk·khaṃ

    Evaṁ ācinato dukkhaṁ,

    Heaping up suffering like this,

  71. 71

    आराā·rā निब्बानnib·bā·na वुच्चति।vuc·ca·ti

    ārā nibbāna vuccati.

    you’re said to be far from extinguishment.

  72. 72

    फस्संphas·saṃ फुस्सphus·sa सतिsa·ti मुट्ठा,muṭ·ṭhā

    Phassaṁ phussa sati muṭṭhā,

    When you sense a touch, mindfulness is lost

  73. 73

    पियंpi·yaṃ निमित्तंni·mit·taṃ मनसिma·na·si करोतो;ka·ro·to

    Piyaṁ nimittaṁ manasi karoto;

    as you focus on a pleasant feature.

  74. 74

    सारत्तचित्तोsā·rat·ta·cit·to वेदेति,ve·de·ti

    Sārattacitto vedeti,

    Experiencing it with a mind full of desire,

  75. 75

    तञ्चtañ·ca अज्झोसaj·jho·sa तिट्ठति।tiṭ·ṭha·ti

    Tañca ajjhosa tiṭṭhati.

    you keep clinging to it.

  76. 76

    तस्सtas·sa वड्ढन्तिvaḍ·ḍhan·ti वेदना,ve·da·nā

    Tassa vaḍḍhanti vedanā,

    Many feelings grow

  77. 77

    अनेकाa·ne·kā फस्ससम्भवा;phas·sa·sam·bha·vā

    anekā phassasambhavā;

    arising from touches.

  78. 78

    अभिज्झाa·bhij·jhā चca विहेसाvi·he·sā च,ca

    Abhijjhā ca vihesā ca,

    The mind is damaged

  79. 79

    चित्तमस्सूपहञ्ञति;cit·ta·mas·sū·pa·hañ·ña·ti

    cittamassūpahaññati;

    by covetousness and cruelty.

  80. 80

    एवंe·vaṃ आचिनतोā·ci·na·to दुक्खं,duk·khaṃ

    Evaṁ ācinato dukkhaṁ,

    Heaping up suffering like this,

  81. 81

    आराā·rā निब्बानnib·bā·na वुच्चति।vuc·ca·ti

    ārā nibbāna vuccati.

    you’re said to be far from extinguishment.

  82. 82

    धम्मंdham·maṃ ञत्वाñat·vā सतिsa·ti मुट्ठा,muṭ·ṭhā

    Dhammaṁ ñatvā sati muṭṭhā,

    When you know an idea, mindfulness is lost

  83. 83

    पियंpi·yaṃ निमित्तंni·mit·taṃ मनसिma·na·si करोतो;ka·ro·to

    Piyaṁ nimittaṁ manasi karoto;

    as you focus on a pleasant feature.

  84. 84

    सारत्तचित्तोsā·rat·ta·cit·to वेदेति,ve·de·ti

    Sārattacitto vedeti,

    Experiencing it with a mind full of desire,

  85. 85

    तञ्चtañ·ca अज्झोसaj·jho·sa तिट्ठति।tiṭ·ṭha·ti

    Tañca ajjhosa tiṭṭhati.

    you keep clinging to it.

  86. 86

    तस्सtas·sa वड्ढन्तिvaḍ·ḍhan·ti वेदना,ve·da·nā

    Tassa vaḍḍhanti vedanā,

    Many feelings grow

  87. 87

    अनेकाa·ne·kā धम्मसम्भवा;dham·ma·sam·bha·vā

    anekā dhammasambhavā;

    arising from ideas.

  88. 88

    अभिज्झाa·bhij·jhā चca विहेसाvi·he·sā च,ca

    Abhijjhā ca vihesā ca,

    The mind is damaged

  89. 89

    चित्तमस्सूपहञ्ञति;cit·ta·mas·sū·pa·hañ·ña·ti

    cittamassūpahaññati;

    by covetousness and cruelty.

  90. 90

    एवंe·vaṃ आचिनतोā·ci·na·to दुक्खं,duk·khaṃ

    Evaṁ ācinato dukkhaṁ,

    Heaping up suffering like this,

  91. 91

    आराā·rā निब्बानnib·bā·na वुच्चति।vuc·ca·ti

    ārā nibbāna vuccati.

    you’re said to be far from extinguishment.

  92. 92

    नna सोso रज्जतिraj·ja·ti रूपेसु,rū·pe·su

    Na so rajjati rūpesu,

    There’s no desire for sights

  93. 93

    रूपंrū·paṃ दिस्वाdis·vā पटिस्सतो;pa·ṭis·sa·to

    rūpaṁ disvā paṭissato;

    when you see a sight with mindfulness.

  94. 94

    विरत्तचित्तोvi·rat·ta·cit·to वेदेति,ve·de·ti

    Virattacitto vedeti,

    Experiencing it with a mind free of desire,

  95. 95

    तञ्चtañ·ca नाज्झोसnāj·jho·sa तिट्ठति।tiṭ·ṭha·ti

    tañca nājjhosa tiṭṭhati.

    you don’t keep clinging to it.

  96. 96

    यथास्सya·thās·sa पस्सतोpas·sa·to रूपं,rū·paṃ

    Yathāssa passato rūpaṁ,

    Even as you see a sight

  97. 97

    सेवतोse·va·to चापिcā·pi वेदनं;ve·da·naṃ

    sevato cāpi vedanaṁ;

    and get familiar with how it feels,

  98. 98

    खीयतिkhī·ya·ti नोपचीयति,no·pa·cī·ya·ti

    Khīyati nopacīyati,

    you wear away, you don’t heap up:

  99. 99

    एवंe·vaṃ सोso चरतीca·ra·tī सतो;sa·to

    evaṁ so caratī sato;

    that’s how to live mindfully.

  100. 100

    एवंe·vaṃ अपचिनतोa·pa·ci·na·to दुक्खं,duk·khaṃ

    Evaṁ apacinato dukkhaṁ,

    Eroding suffering like this,

  101. 101

    सन्तिकेsan·ti·ke निब्बानnib·bā·na वुच्चति।vuc·ca·ti

    santike nibbāna vuccati.

    you’re said to be in the presence of extinguishment.

  102. 102

    नna सोso रज्जतिraj·ja·ti सद्देसु,sad·de·su

    Na so rajjati saddesu,

    There’s no desire for sounds

  103. 103

    सद्दंsad·daṃ सुत्वाsut·vā पटिस्सतो;pa·ṭis·sa·to

    saddaṁ sutvā paṭissato;

    when you hear a sound with mindfulness.

  104. 104

    विरत्तचित्तोvi·rat·ta·cit·to वेदेति,ve·de·ti

    Virattacitto vedeti,

    Experiencing it with a mind free of desire,

  105. 105

    तञ्चtañ·ca नाज्झोसnāj·jho·sa तिट्ठति।tiṭ·ṭha·ti

    tañca nājjhosa tiṭṭhati.

    you don’t keep clinging to it.

  106. 106

    यथास्सya·thās·sa सुणतोsu·ṇa·to सद्दं,sad·daṃ

    Yathāssa suṇato saddaṁ,

    Even as you hear a sound

  107. 107

    सेवतोse·va·to चापिcā·pi वेदनं;ve·da·naṃ

    sevato cāpi vedanaṁ;

    and get familiar with how it feels,

  108. 108

    खीयतिkhī·ya·ti नोपचीयति,no·pa·cī·ya·ti

    Khīyati nopacīyati,

    you wear away, you don’t heap up:

  109. 109

    एवंe·vaṃ सोso चरतीca·ra·tī सतो;sa·to

    evaṁ so caratī sato;

    that’s how to live mindfully.

  110. 110

    एवंe·vaṃ अपचिनतोa·pa·ci·na·to दुक्खं,duk·khaṃ

    Evaṁ apacinato dukkhaṁ,

    Eroding suffering like this,

  111. 111

    सन्तिकेsan·ti·ke निब्बानnib·bā·na वुच्चति।vuc·ca·ti

    santike nibbāna vuccati.

    you’re said to be in the presence of extinguishment.

  112. 112

    नna सोso रज्जतिraj·ja·ti गन्धेसु,gan·dhe·su

    Na so rajjati gandhesu,

    There’s no desire for odors

  113. 113

    गन्धंgan·dhaṃ घत्वाghat·vā पटिस्सतो;pa·ṭis·sa·to

    gandhaṁ ghatvā paṭissato;

    when you smell an odor with mindfulness.

  114. 114

    विरत्तचित्तोvi·rat·ta·cit·to वेदेति,ve·de·ti

    Virattacitto vedeti,

    Experiencing it with a mind free of desire,

  115. 115

    तञ्चtañ·ca नाज्झोसnāj·jho·sa तिट्ठति।tiṭ·ṭha·ti

    tañca nājjhosa tiṭṭhati.

    you don’t keep clinging to it.

  116. 116

    यथास्सya·thās·sa घायतोghā·ya·to गन्धं,gan·dhaṃ

    Yathāssa ghāyato gandhaṁ,

    Even as you smell an odor

  117. 117

    सेवतोse·va·to चापिcā·pi वेदनं;ve·da·naṃ

    sevato cāpi vedanaṁ;

    and get familiar with how it feels,

  118. 118

    खीयतिkhī·ya·ti नोपचीयति,no·pa·cī·ya·ti

    Khīyati nopacīyati,

    you wear away, you don’t heap up:

  119. 119

    एवंe·vaṃ सोso चरतीca·ra·tī सतो;sa·to

    evaṁ so caratī sato;

    that’s how to live mindfully.

  120. 120

    एवंe·vaṃ अपचिनतोa·pa·ci·na·to दुक्खं,duk·khaṃ

    Evaṁ apacinato dukkhaṁ,

    Eroding suffering like this,

  121. 121

    सन्तिकेsan·ti·ke निब्बानnib·bā·na वुच्चति।vuc·ca·ti

    santike nibbāna vuccati.

    you’re said to be in the presence of extinguishment.

  122. 122

    नna सोso रज्जतिraj·ja·ti रसेसु,ra·se·su

    Na so rajjati rasesu,

    There’s no desire for tastes

  123. 123

    रसंra·saṃ भोत्वाbhot·vā पटिस्सतो;pa·ṭis·sa·to

    rasaṁ bhotvā paṭissato;

    when you enjoy a taste with mindfulness.

  124. 124

    विरत्तचित्तोvi·rat·ta·cit·to वेदेति,ve·de·ti

    Virattacitto vedeti,

    Experiencing it with a mind free of desire,

  125. 125

    तञ्चtañ·ca नाज्झोसnāj·jho·sa तिट्ठति।tiṭ·ṭha·ti

    tañca nājjhosa tiṭṭhati.

    you don’t keep clinging to it.

  126. 126

    यथास्सya·thās·sa सायतोsā·ya·to रसं,ra·saṃ

    Yathāssa sāyato rasaṁ,

    Even as you savor a taste

  127. 127

    सेवतोse·va·to चापिcā·pi वेदनं;ve·da·naṃ

    sevato cāpi vedanaṁ;

    and get familiar with how it feels,

  128. 128

    खीयतिkhī·ya·ti नोपचीयति,no·pa·cī·ya·ti

    Khīyati nopacīyati,

    you wear away, you don’t heap up:

  129. 129

    एवंe·vaṃ सोso चरतीca·ra·tī सतो;sa·to

    evaṁ so caratī sato;

    that’s how to live mindfully.

  130. 130

    एवंe·vaṃ अपचिनतोa·pa·ci·na·to दुक्खं,duk·khaṃ

    Evaṁ apacinato dukkhaṁ,

    Eroding suffering like this,

  131. 131

    सन्तिकेsan·ti·ke निब्बानnib·bā·na वुच्चति।vuc·ca·ti

    santike nibbāna vuccati.

    you’re said to be in the presence of extinguishment.

  132. 132

    नna सोso रज्जतिraj·ja·ti फस्सेसु,phas·se·su

    Na so rajjati phassesu,

    There’s no desire for touches

  133. 133

    फस्संphas·saṃ फुस्सphus·sa पटिस्सतो;pa·ṭis·sa·to

    phassaṁ phussa paṭissato;

    when you sense a touch with mindfulness.

  134. 134

    विरत्तचित्तोvi·rat·ta·cit·to वेदेति,ve·de·ti

    Virattacitto vedeti,

    Experiencing it with a mind free of desire,

  135. 135

    तञ्चtañ·ca नाज्झोसnāj·jho·sa तिट्ठति।tiṭ·ṭha·ti

    tañca nājjhosa tiṭṭhati.

    you don’t keep clinging to it.

  136. 136

    यथास्सya·thās·sa फुसतोphu·sa·to फस्सं,phas·saṃ

    Yathāssa phusato phassaṁ,

    Even as you sense a touch

  137. 137

    सेवतोse·va·to चापिcā·pi वेदनं;ve·da·naṃ

    sevato cāpi vedanaṁ;

    and get familiar with how it feels,

  138. 138

    खीयतिkhī·ya·ti नोपचीयति,no·pa·cī·ya·ti

    Khīyati nopacīyati,

    you wear away, you don’t heap up:

  139. 139

    एवंe·vaṃ सोso चरतीca·ra·tī सतो;sa·to

    evaṁ so caratī sato;

    that’s how to live mindfully.

  140. 140

    एवंe·vaṃ अपचिनतोa·pa·ci·na·to दुक्खं,duk·khaṃ

    Evaṁ apacinato dukkhaṁ,

    Eroding suffering like this,

  141. 141

    सन्तिकेsan·ti·ke निब्बानnib·bā·na वुच्चति।vuc·ca·ti

    santike nibbāna vuccati.

    you’re said to be in the presence of extinguishment.

  142. 142

    नna सोso रज्जतिraj·ja·ti धम्मेसु,dham·me·su

    Na so rajjati dhammesu,

    There’s no desire for ideas

  143. 143

    धम्मंdham·maṃ ञत्वाñat·vā पटिस्सतो;pa·ṭis·sa·to

    dhammaṁ ñatvā paṭissato;

    when you know an idea with mindfulness.

  144. 144

    विरत्तचित्तोvi·rat·ta·cit·to वेदेति,ve·de·ti

    Virattacitto vedeti,

    Experiencing it with a mind free of desire,

  145. 145

    तञ्चtañ·ca नाज्झोसnāj·jho·sa तिट्ठति।tiṭ·ṭha·ti

    tañca nājjhosa tiṭṭhati.

    you don’t keep clinging to it.

  146. 146

    यथास्सya·thās·sa जानतोjā·na·to धम्मं,dham·maṃ

    Yathāssa jānato dhammaṁ,

    Even as you know an idea

  147. 147

    सेवतोse·va·to चापिcā·pi वेदनं;ve·da·naṃ

    Sevato cāpi vedanaṁ;

    and get familiar with how it feels,

  148. 148

    खीयतिkhī·ya·ti नोपचीयति,no·pa·cī·ya·ti

    Khīyati nopacīyati,

    you wear away, you don’t heap up:

  149. 149

    एवंe·vaṃ सोso चरतीca·ra·tī सतो;sa·to

    Evaṁ so caratī sato;

    that’s how to live mindfully.

  150. 150

    एवंe·vaṃ अपचिनतोa·pa·ci·na·to दुक्खं,duk·khaṃ

    Evaṁ apacinato dukkhaṁ,

    Eroding suffering like this,

  151. 151

    सन्तिकेsan·ti·ke निब्बानnib·bā·na वुच्चती’ति।vuc·ca·tī

    Santike nibbāna vuccatī’ti.

    you’re said to be in the presence of extinguishment.’

  152. 152

    इमस्सi·mas·sa ख्वाहं,khvā·haṃ भन्ते,bhan·te भगवताbha·ga·va·tā सङ्खित्तेनsaṅ·khit·te·na भासितस्सbhā·si·tas·sa एवंe·vaṃ वित्थारेनvit·thā·re·na अत्थंat·thaṃ आजानामी”ति।ā·jā·nā·mī

    Imassa khvāhaṁ, bhante, bhagavatā saṅkhittena bhāsitassa evaṁ vitthārena atthaṁ ājānāmī”ti.

    That’s how I understand the detailed meaning of the Buddha’s brief statement.”

  153. 153

    “साधुsā·dhu साधु,sā·dhu मालुक्यपुत्त।mā·luk·ya·put·ta

    “Sādhu sādhu, mālukyaputta.

    “Good, good, Māluṅkyaputta!

  154. 154

    साधुsā·dhu खोkho त्वं,tvaṃ मालुक्यपुत्त,mā·luk·ya·put·ta मयाma·yā सङ्खित्तेनsaṅ·khit·te·na भासितस्सbhā·si·tas·sa वित्थारेनvit·thā·re·na अत्थंat·thaṃ आजानासि:ā·jā·nā·si

    Sādhu kho tvaṁ, mālukyaputta, mayā saṅkhittena bhāsitassa vitthārena atthaṁ ājānāsi:

    It’s good that you understand the detailed meaning of what I’ve said in brief like this.” And he repeated the verses in full.

  155. 155

    ‘रूपंrū·paṃ दिस्वाdis·vā सतिsa·ti मुट्ठा,muṭ·ṭhā

    ‘Rūpaṁ disvā sati muṭṭhā,

    (Pāli only)

  156. 156

    पियंpi·yaṃ निमित्तंni·mit·taṃ मनसिma·na·si करोतो;ka·ro·to

    Piyaṁ nimittaṁ manasi karoto;

    (Pāli only)

  157. 157

    सारत्तचित्तोsā·rat·ta·cit·to वेदेति,ve·de·ti

    Sārattacitto vedeti,

    (Pāli only)

  158. 158

    तञ्चtañ·ca अज्झोसaj·jho·sa तिट्ठति।tiṭ·ṭha·ti

    Tañca ajjhosa tiṭṭhati.

    (Pāli only)

  159. 159

    तस्सtas·sa वड्ढन्तिvaḍ·ḍhan·ti वेदना,ve·da·nā

    Tassa vaḍḍhanti vedanā,

    (Pāli only)

  160. 160

    अनेकाa·ne·kā रूपसम्भवा;rū·pa·sam·bha·vā

    anekā rūpasambhavā;

    (Pāli only)

  161. 161

    अभिज्झाa·bhij·jhā चca विहेसाvi·he·sā च,ca

    Abhijjhā ca vihesā ca,

    (Pāli only)

  162. 162

    चित्तमस्सूपहञ्ञति;cit·ta·mas·sū·pa·hañ·ña·ti

    cittamassūpahaññati;

    (Pāli only)

  163. 163

    एवंe·vaṃ आचिनतोā·ci·na·to दुक्खं,duk·khaṃ

    Evaṁ ācinato dukkhaṁ,

    (Pāli only)

  164. 164

    आराā·rā निब्बानnib·bā·na वुच्चति।vuc·ca·ti

    ārā nibbāna vuccati.

    (Pāli only)

  165. 165

    …पे…pe

    …pe…

    (Pāli only)

  166. 166

    नna सोso रज्जतिraj·ja·ti धम्मेसु,dham·me·su

    Na so rajjati dhammesu,

    (Pāli only)

  167. 167

    धम्मंdham·maṃ ञत्वाñat·vā पटिस्सतो;pa·ṭis·sa·to

    dhammaṁ ñatvā paṭissato;

    (Pāli only)

  168. 168

    विरत्तचित्तोvi·rat·ta·cit·to वेदेति,ve·de·ti

    Virattacitto vedeti,

    (Pāli only)

  169. 169

    तञ्चtañ·ca नाज्झोसnāj·jho·sa तिट्ठति।tiṭ·ṭha·ti

    tañca nājjhosa tiṭṭhati.

    (Pāli only)

  170. 170

    यथास्सya·thās·sa विजानतोvi·jā·na·to धम्मं,dham·maṃ

    Yathāssa vijānato dhammaṁ,

    (Pāli only)

  171. 171

    सेवतोse·va·to चापिcā·pi वेदनं;ve·da·naṃ

    Sevato cāpi vedanaṁ;

    (Pāli only)

  172. 172

    खीयतिkhī·ya·ti नोपचीयति,no·pa·cī·ya·ti

    Khīyati nopacīyati,

    (Pāli only)

  173. 173

    एवंe·vaṃ सोso चरतीca·ra·tī सतो;sa·to

    Evaṁ so caratī sato;

    (Pāli only)

  174. 174

    एवंe·vaṃ अपचिनतोa·pa·ci·na·to दुक्खं,duk·khaṃ

    Evaṁ apacinato dukkhaṁ,

    (Pāli only)

  175. 175

    सन्तिकेsan·ti·ke निब्बानnib·bā·na वुच्चती’ति।vuc·ca·tī

    Santike nibbāna vuccatī’ti.

    (Pāli only)

  176. 176

    इमस्सi·mas·sa खो,kho मालुक्यपुत्त,mā·luk·ya·put·ta मयाma·yā सङ्खित्तेनsaṅ·khit·te·na भासितस्सbhā·si·tas·sa एवंe·vaṃ वित्थारेनvit·thā·re·na अत्थोat·tho दट्ठब्बो”ति।daṭ·ṭhab·bo

    Imassa kho, mālukyaputta, mayā saṅkhittena bhāsitassa evaṁ vitthārena attho daṭṭhabbo”ti.

    “This is how to see the detailed meaning of what I said in brief.”

  177. 177

    अथa·tha खोkho आयस्माā·yas·mā मालुक्यपुत्तोmā·luk·ya·put·to भगवतोbha·ga·va·to भासितंbhā·si·taṃ अभिनन्दित्वाa·bhi·nan·dit·vā अनुमोदित्वाa·nu·mo·dit·vā उट्ठायासनाuṭ·ṭhā·yā·sa·nā भगवन्तंbha·ga·van·taṃ अभिवादेत्वाa·bhi·vā·det·vā पदक्खिणंpa·dak·khi·ṇaṃ कत्वाkat·vā पक्कामि।pak·kā·mi

    Atha kho āyasmā mālukyaputto bhagavato bhāsitaṁ abhinanditvā anumoditvā uṭṭhāyāsanā bhagavantaṁ abhivādetvā padakkhiṇaṁ katvā pakkāmi.

    And then Venerable Māluṅkyaputta approved and agreed with what the Buddha said. He got up from his seat, bowed and respectfully circled the Buddha, keeping him on his right, before leaving.

  178. 178

    अथa·tha खोkho आयस्माā·yas·mā मालुक्यपुत्तोmā·luk·ya·put·to एकोe·ko वूपकट्ठोvū·pa·kaṭ·ṭho अप्पमत्तोap·pa·mat·to आतापीā·tā·pī पहितत्तोpa·hi·tat·to विहरन्तोvi·ha·ran·to नचिरस्सेव—यस्सत्थायna·ci·ras·se·va कुलपुत्ताku·la·put·tā सम्मदेवsam·ma·de·va अगारस्माa·gā·ras·mā अनगारियंa·na·gā·ri·yaṃ पब्बजन्ति,pab·ba·jan·ti तदनुत्तरं—ब्रह्मचरियपरियोसानंta·da·nut·ta·raṃ दिट्ठेवdiṭ·ṭhe·va धम्मेdham·me सयंsa·yaṃ अभिञ्ञाa·bhiñ·ñā सच्छिकत्वाsac·chi·kat·vā उपसम्पज्जu·pa·sam·paj·ja विहासि।vi·hā·si

    Atha kho āyasmā mālukyaputto eko vūpakaṭṭho appamatto ātāpī pahitatto viharanto nacirasseva—yassatthāya kulaputtā sammadeva agārasmā anagāriyaṁ pabbajanti, tadanuttaraṁ—brahmacariyapariyosānaṁ diṭṭheva dhamme sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja vihāsi.

    Then Māluṅkyaputta, living alone, withdrawn, diligent, keen, and resolute, soon realized the supreme culmination of the spiritual path in this very life. He lived having achieved with his own insight the goal for which gentlemen rightly go forth from the lay life to homelessness.

  179. 179

    “खीणाkhī·ṇā जाति,jā·ti वुसितंvu·si·taṃ ब्रह्मचरियं,brah·ma·ca·ri·yaṃ कतंka·taṃ करणीयं,ka·ra·ṇī·yaṃ नापरंnā·pa·raṃ इत्थत्ताया”तिit·that·tā·yā अब्भञ्ञासि।ab·bhañ·ñā·si

    “Khīṇā jāti, vusitaṁ brahmacariyaṁ, kataṁ karaṇīyaṁ, nāparaṁ itthattāyā”ti abbhaññāsi.

    He understood: “Rebirth is ended; the spiritual journey has been completed; what had to be done has been done; there is nothing further for this place.”

  180. 180

    अञ्ञतरोañ·ña·ta·ro चca पनायस्माpa·nā·yas·mā मालुक्यपुत्तोmā·luk·ya·put·to अरहतंa·ra·ha·taṃ अहोसीति।a·ho·sī·ti

    Aññataro ca panāyasmā mālukyaputto arahataṁ ahosīti.

    And Venerable Māluṅkyaputta became one of the perfected.

  181. 181

    दुतियं।du·ti·yaṃ

    Dutiyaṁ.

    (Pāli only)

Sources. Sanskrit: Satyavedaḥ, the New Testament in Sanskrit (Calcutta Baptist Missionaries, 1851; J. Wenger’s revision of W. Carey’s version). Digital text © 2018 SanskritBible.in, via eBible.org, licensed CC BY-SA 4.0; changed here: arranged by verse and every word linked to the dictionary (links made automatically). Old Testament Sanskrit: the Old Testament in Sanskrit, Calcutta Baptist Mission Press, 1848–1852 (public domain), read by OCR from the Internet Archive scans of the Boston University School of Theology copy; unproofread, with machine clean-up only. Pāli Canon: Mahāsaṅgīti Tipiṭaka Buddhavasse 2500 (based on the Vipassana Research Institute’s Chaṭṭha Saṅgāyana edition), from SuttaCentral bilara-data, CC0; Devanagari and pronunciation made automatically from the Roman text. Pāli English: Bhikkhu Sujato (suttas) and Bhikkhu Brahmali (Vinaya), SuttaCentral, CC0. Pāli word meanings: the Pali Text Society’s Pali-English Dictionary (Rhys Davids & Stede), corrected reprint © The Pali Text Society, CC BY-NC 3.0, digital text from BuddhaDust; word matching automatic. English: King James Version (1769), public domain; words the translators added are in italics. Word meanings and pronunciations: Monier-Williams, Sanskrit–English Dictionary (1872), via this site’s Sanskrit dictionary (CC BY-SA 4.0); English↔Sanskrit word matches made automatically and may need checking.