Scripture · Sanskrit Bible with the King James Version · the Pāli Canon
Linked Discourses 35 78 संयुत्त निकाय 35।1 78
Chapter: 123456789101112131415161718192021222324252627282930313233343536373839404142434445464748495051525354555657585960616263646566676869707172737475767778798081828384858687888990919293949596979899100101102103104105106107108109110111112113114115116117118119120121122123124125126127128129130131132133134135136137138139140141142143144145146147148149150151152153154155156157158159160161162163164165166167168169170171172173174175176177178179180181182183184185186187188189190191192193194195196197198199200201
Mālukyaputtasutta
Pāli in Devanagari; under each word its Roman pronunciation, syllable by syllable (ṃ = nasal hum). Tap a Pāli word for its meaning (PTS Pāli-English Dictionary); tap again to open it in the Pāli dictionary.
Verse: 123456789101112131415161718192021222324252627282930313233343536373839404142434445464748495051525354555657585960616263646566676869707172737475767778798081828384858687888990919293949596979899100101102103104105106107108109110111112113114115116117118119120121122123124125126127128129130131132133134135136137138139140141142143144145146147148149150151152153154155156157158159160161162163164165166167168169170171172173174175176177178179180181 · Hide pronunciation
-
1
Linked Discourses 35.95
- 2
-
3
मालुक्यपुत्तसुत्तmā·luk·ya·put·ta·sut·ta
Mālukyaputtasutta
-
4
अथa·tha खोkho आयस्माā·yas·mā मालुक्यपुत्तोmā·luk·ya·put·to येनye·na भगवाbha·ga·vā तेनुपसङ्कमिte·nu·pa·saṅ·ka·mi …पे…pe एकमन्तंe·ka·man·taṃ निसिन्नोni·sin·no खोkho आयस्माā·yas·mā मालुक्यपुत्तोmā·luk·ya·put·to भगवन्तंbha·ga·van·taṃ एतदवोच:e·ta·da·vo·ca
Atha kho āyasmā mālukyaputto yena bhagavā tenupasaṅkami …pe… ekamantaṁ nisinno kho āyasmā mālukyaputto bhagavantaṁ etadavoca:
Then Venerable Māluṅkyaputta went up to the Buddha … and asked him,
-
5
“साधुsā·dhu मे,me भन्ते,bhan·te भगवाbha·ga·vā सङ्खित्तेनsaṅ·khit·te·na धम्मंdham·maṃ देसेतु,de·se·tu यमहंya·ma·haṃ भगवतोbha·ga·va·to धम्मंdham·maṃ सुत्वाsut·vā एकोe·ko वूपकट्ठोvū·pa·kaṭ·ṭho अप्पमत्तोap·pa·mat·to आतापीā·tā·pī पहितत्तोpa·hi·tat·to विहरेय्यन्”ति।vi·ha·rey·yan
“sādhu me, bhante, bhagavā saṅkhittena dhammaṁ desetu, yamahaṁ bhagavato dhammaṁ sutvā eko vūpakaṭṭho appamatto ātāpī pahitatto vihareyyan”ti.
“Sir, may the Buddha please teach me Dhamma in brief. When I’ve heard it, I’ll live alone, withdrawn, diligent, keen, and resolute.”
- 6
-
7
यत्रyat·ra हिhi नामnā·ma त्वं,tvaṃ भिक्खु,bhik·khu जिण्णोjiṇ·ṇo वुद्धोvud·dho महल्लकोma·hal·la·ko अद्धगतोad·dha·ga·to वयोअनुप्पत्तोva·yo·a·nup·pat·to सङ्खित्तेनsaṅ·khit·te·na ओवादंo·vā·daṃ याचसी”ति।yā·ca·sī
Yatra hi nāma tvaṁ, bhikkhu, jiṇṇo vuddho mahallako addhagato vayoanuppatto saṅkhittena ovādaṁ yācasī”ti.
when even an old man like you, elderly and senior, advanced in years, having reached the final stage of life, asks for brief advice?”
- 8
-
9
देसेतुde·se·tu मे,me भन्ते,bhan·te भगवाbha·ga·vā सङ्खित्तेनsaṅ·khit·te·na धम्मं,dham·maṃ देसेतुde·se·tu सुगतोsu·ga·to सङ्खित्तेनsaṅ·khit·te·na धम्मं,dham·maṃ अप्पेवap·pe·va नामाहंnā·mā·haṃ भगवतोbha·ga·va·to भासितस्सbhā·si·tas·sa अत्थंat·thaṃ आजानेय्यं।ā·jā·ney·yaṃ अप्पेवap·pe·va नामाहंnā·mā·haṃ भगवतोbha·ga·va·to भासितस्सbhā·si·tas·sa दायादोdā·yā·do अस्सन्”ति।as·san
Desetu me, bhante, bhagavā saṅkhittena dhammaṁ, desetu sugato saṅkhittena dhammaṁ, appeva nāmāhaṁ bhagavato bhāsitassa atthaṁ ājāneyyaṁ. Appeva nāmāhaṁ bhagavato bhāsitassa dāyādo assan”ti.
may the Buddha please teach me Dhamma in brief! May the Holy One please teach me in brief! Hopefully I can understand the meaning of what the Buddha says. Hopefully I can be an heir of the Buddha’s teaching!”
-
10
“तंtaṃ किंkiṃ मञ्ञसि,mañ·ña·si मालुक्यपुत्त,mā·luk·ya·put·ta
“Taṁ kiṁ maññasi, mālukyaputta,
“What do you think, Māluṅkyaputta?
-
11
येye तेte चक्खुविञ्ञेय्याcak·khu·viñ·ñey·yā रूपाrū·pā अदिट्ठाa·diṭ·ṭhā अदिट्ठपुब्बा,a·diṭ·ṭha·pub·bā नna चca पस्ससि,pas·sa·si नna चca तेte होतिho·ti पस्सेय्यन्ति?pas·sey·yan·ti अत्थिat·thi तेte तत्थtat·tha छन्दोchan·do वाvā रागोrā·go वाvā पेमंpe·maṃ वा”ति?vā
ye te cakkhuviññeyyā rūpā adiṭṭhā adiṭṭhapubbā, na ca passasi, na ca te hoti passeyyanti? Atthi te tattha chando vā rāgo vā pemaṁ vā”ti?
Do you have any desire or greed or fondness for sights known by the eye that are unseen, unseen before, and which you neither see nor think might be seen?”
- 12
-
13
“येye तेte सोतविञ्ञेय्याso·ta·viñ·ñey·yā सद्दाsad·dā अस्सुताas·su·tā अस्सुतपुब्बा,as·su·ta·pub·bā नna चca सुणासि,su·ṇā·si नna चca तेte होतिho·ti सुणेय्यन्ति?su·ṇey·yan·ti अत्थिat·thi तेte तत्थtat·tha छन्दोchan·do वाvā रागोrā·go वाvā पेमंpe·maṃ वा”ति?vā
“Ye te sotaviññeyyā saddā assutā assutapubbā, na ca suṇāsi, na ca te hoti suṇeyyanti? Atthi te tattha chando vā rāgo vā pemaṁ vā”ti?
“Do you have any desire or greed or affection for sounds known by the ear …
- 14
-
15
“येye तेte घानविञ्ञेय्याghā·na·viñ·ñey·yā गन्धाgan·dhā अघायिताa·ghā·yi·tā अघायितपुब्बा,a·ghā·yi·ta·pub·bā नna चca घायसि,ghā·ya·si नna चca तेte होतिho·ti घायेय्यन्ति?ghā·yey·yan·ti अत्थिat·thi तेte तत्थtat·tha छन्दोchan·do वाvā रागोrā·go वाvā पेमंpe·maṃ वा”ति?vā
“Ye te ghānaviññeyyā gandhā aghāyitā aghāyitapubbā, na ca ghāyasi, na ca te hoti ghāyeyyanti? Atthi te tattha chando vā rāgo vā pemaṁ vā”ti?
- 16
-
17
“येye तेte जिव्हाविञ्ञेय्याjiv·hā·viñ·ñey·yā रसाra·sā असायिताa·sā·yi·tā असायितपुब्बा,a·sā·yi·ta·pub·bā नna चca सायसि,sā·ya·si नna चca तेte होतिho·ti सायेय्यन्ति?sā·yey·yan·ti अत्थिat·thi तेte तत्थtat·tha छन्दोchan·do वाvā रागोrā·go वाvā पेमंpe·maṃ वा”ति?vā
“Ye te jivhāviññeyyā rasā asāyitā asāyitapubbā, na ca sāyasi, na ca te hoti sāyeyyanti? Atthi te tattha chando vā rāgo vā pemaṁ vā”ti?
- 18
-
19
“येye तेte कायविञ्ञेय्याkā·ya·viñ·ñey·yā फोट्ठब्बाphoṭ·ṭhab·bā असम्फुट्ठाa·sam·phuṭ·ṭhā असम्फुट्ठपुब्बा,a·sam·phuṭ·ṭha·pub·bā नna चca फुससि,phu·sa·si नna चca तेte होतिho·ti फुसेय्यन्ति?phu·sey·yan·ti अत्थिat·thi तेte तत्थtat·tha छन्दोchan·do वाvā रागोrā·go वाvā पेमंpe·maṃ वा”ति?vā
“Ye te kāyaviññeyyā phoṭṭhabbā asamphuṭṭhā asamphuṭṭhapubbā, na ca phusasi, na ca te hoti phuseyyanti? Atthi te tattha chando vā rāgo vā pemaṁ vā”ti?
- 20
-
21
“येye तेte मनोविञ्ञेय्याma·no·viñ·ñey·yā धम्माdham·mā अविञ्ञाताa·viñ·ñā·tā अविञ्ञातपुब्बा,a·viñ·ñā·ta·pub·bā नna चca विजानासि,vi·jā·nā·si नna चca तेte होतिho·ti विजानेय्यन्ति?vi·jā·ney·yan·ti अत्थिat·thi तेte तत्थtat·tha छन्दोchan·do वाvā रागोrā·go वाvā पेमंpe·maṃ वा”ति?vā
“Ye te manoviññeyyā dhammā aviññātā aviññātapubbā, na ca vijānāsi, na ca te hoti vijāneyyanti? Atthi te tattha chando vā rāgo vā pemaṁ vā”ti?
ideas known by the mind that are unknown, unknown before, and which you neither know nor think might be known?”
- 22
-
23
“एत्थet·tha चca ते,te मालुक्यपुत्त,mā·luk·ya·put·ta दिट्ठसुतमुतविञ्ञातब्बेसुdiṭ·ṭha·su·ta·mu·ta·viñ·ñā·tab·be·su धम्मेसुdham·me·su दिट्ठेdiṭ·ṭhe दिट्ठमत्तंdiṭ·ṭha·mat·taṃ भविस्सति,bha·vis·sa·ti सुतेsu·te सुतमत्तंsu·ta·mat·taṃ भविस्सति,bha·vis·sa·ti मुतेmu·te मुतमत्तंmu·ta·mat·taṃ भविस्सति,bha·vis·sa·ti विञ्ञातेviñ·ñā·te विञ्ञातमत्तंviñ·ñā·ta·mat·taṃ भविस्सति।bha·vis·sa·ti
“Ettha ca te, mālukyaputta, diṭṭhasutamutaviññātabbesu dhammesu diṭṭhe diṭṭhamattaṁ bhavissati, sute sutamattaṁ bhavissati, mute mutamattaṁ bhavissati, viññāte viññātamattaṁ bhavissati.
“In that case, when it comes to things that ought be seen, heard, thought, and known: in the seen will be merely the seen; in the heard will be merely the heard; in the thought will be merely the thought; in the known will be merely the known.
-
24
यतोya·to खोkho ते,te मालुक्यपुत्त,mā·luk·ya·put·ta दिट्ठसुतमुतविञ्ञातब्बेसुdiṭ·ṭha·su·ta·mu·ta·viñ·ñā·tab·be·su धम्मेसुdham·me·su दिट्ठेdiṭ·ṭhe दिट्ठमत्तंdiṭ·ṭha·mat·taṃ भविस्सति,bha·vis·sa·ti सुतेsu·te सुतमत्तंsu·ta·mat·taṃ भविस्सति,bha·vis·sa·ti मुतेmu·te मुतमत्तंmu·ta·mat·taṃ भविस्सति,bha·vis·sa·ti विञ्ञातेviñ·ñā·te विञ्ञातमत्तंviñ·ñā·ta·mat·taṃ भविस्सति;bha·vis·sa·ti
Yato kho te, mālukyaputta, diṭṭhasutamutaviññātabbesu dhammesu diṭṭhe diṭṭhamattaṁ bhavissati, sute sutamattaṁ bhavissati, mute mutamattaṁ bhavissati, viññāte viññātamattaṁ bhavissati;
- 25
- 26
- 27
- 28
- 29
- 30
-
31
“इमस्सi·mas·sa ख्वाहं,khvā·haṃ भन्ते,bhan·te भगवताbha·ga·va·tā सङ्खित्तेनsaṅ·khit·te·na भासितस्सbhā·si·tas·sa वित्थारेनvit·thā·re·na अत्थंat·thaṃ आजानामि:ā·jā·nā·mi
“Imassa khvāhaṁ, bhante, bhagavatā saṅkhittena bhāsitassa vitthārena atthaṁ ājānāmi:
“This is how I understand the detailed meaning of the Buddha’s brief statement:
- 32
- 33
-
34
सारत्तचित्तोsā·rat·ta·cit·to वेदेति,ve·de·ti
Sārattacitto vedeti,
- 35
- 36
-
37
अनेकाa·ne·kā रूपसम्भवा;rū·pa·sam·bha·vā
anekā rūpasambhavā;
- 38
-
39
चित्तमस्सूपहञ्ञति;cit·ta·mas·sū·pa·hañ·ña·ti
cittamassūpahaññati;
- 40
- 41
- 42
- 43
-
44
सारत्तचित्तोsā·rat·ta·cit·to वेदेति,ve·de·ti
Sārattacitto vedeti,
- 45
- 46
-
47
अनेकाa·ne·kā सद्दसम्भवा;sad·da·sam·bha·vā
anekā saddasambhavā;
- 48
-
49
चित्तमस्सूपहञ्ञति;cit·ta·mas·sū·pa·hañ·ña·ti
cittamassūpahaññati;
- 50
- 51
- 52
- 53
-
54
सारत्तचित्तोsā·rat·ta·cit·to वेदेति,ve·de·ti
Sārattacitto vedeti,
- 55
- 56
-
57
अनेकाa·ne·kā गन्धसम्भवा;gan·dha·sam·bha·vā
anekā gandhasambhavā;
- 58
-
59
चित्तमस्सूपहञ्ञति;cit·ta·mas·sū·pa·hañ·ña·ti
cittamassūpahaññati;
- 60
- 61
- 62
- 63
-
64
सारत्तचित्तोsā·rat·ta·cit·to वेदेति,ve·de·ti
Sārattacitto vedeti,
- 65
- 66
- 67
- 68
-
69
चित्तमस्सूपहञ्ञति;cit·ta·mas·sū·pa·hañ·ña·ti
cittamassūpahaññati;
- 70
- 71
- 72
- 73
-
74
सारत्तचित्तोsā·rat·ta·cit·to वेदेति,ve·de·ti
Sārattacitto vedeti,
- 75
- 76
-
77
अनेकाa·ne·kā फस्ससम्भवा;phas·sa·sam·bha·vā
anekā phassasambhavā;
- 78
-
79
चित्तमस्सूपहञ्ञति;cit·ta·mas·sū·pa·hañ·ña·ti
cittamassūpahaññati;
- 80
- 81
- 82
- 83
-
84
सारत्तचित्तोsā·rat·ta·cit·to वेदेति,ve·de·ti
Sārattacitto vedeti,
- 85
- 86
-
87
अनेकाa·ne·kā धम्मसम्भवा;dham·ma·sam·bha·vā
anekā dhammasambhavā;
- 88
-
89
चित्तमस्सूपहञ्ञति;cit·ta·mas·sū·pa·hañ·ña·ti
cittamassūpahaññati;
- 90
- 91
- 92
- 93
-
94
विरत्तचित्तोvi·rat·ta·cit·to वेदेति,ve·de·ti
Virattacitto vedeti,
- 95
- 96
- 97
- 98
- 99
- 100
- 101
- 102
- 103
-
104
विरत्तचित्तोvi·rat·ta·cit·to वेदेति,ve·de·ti
Virattacitto vedeti,
- 105
- 106
- 107
- 108
- 109
- 110
- 111
- 112
- 113
-
114
विरत्तचित्तोvi·rat·ta·cit·to वेदेति,ve·de·ti
Virattacitto vedeti,
- 115
- 116
- 117
- 118
- 119
- 120
- 121
- 122
- 123
-
124
विरत्तचित्तोvi·rat·ta·cit·to वेदेति,ve·de·ti
Virattacitto vedeti,
- 125
- 126
- 127
- 128
- 129
- 130
- 131
- 132
- 133
-
134
विरत्तचित्तोvi·rat·ta·cit·to वेदेति,ve·de·ti
Virattacitto vedeti,
- 135
- 136
- 137
- 138
- 139
- 140
- 141
- 142
- 143
-
144
विरत्तचित्तोvi·rat·ta·cit·to वेदेति,ve·de·ti
Virattacitto vedeti,
- 145
- 146
- 147
- 148
- 149
- 150
- 151
-
152
इमस्सi·mas·sa ख्वाहं,khvā·haṃ भन्ते,bhan·te भगवताbha·ga·va·tā सङ्खित्तेनsaṅ·khit·te·na भासितस्सbhā·si·tas·sa एवंe·vaṃ वित्थारेनvit·thā·re·na अत्थंat·thaṃ आजानामी”ति।ā·jā·nā·mī
Imassa khvāhaṁ, bhante, bhagavatā saṅkhittena bhāsitassa evaṁ vitthārena atthaṁ ājānāmī”ti.
That’s how I understand the detailed meaning of the Buddha’s brief statement.”
-
153
“साधुsā·dhu साधु,sā·dhu मालुक्यपुत्त।mā·luk·ya·put·ta
“Sādhu sādhu, mālukyaputta.
“Good, good, Māluṅkyaputta!
-
154
साधुsā·dhu खोkho त्वं,tvaṃ मालुक्यपुत्त,mā·luk·ya·put·ta मयाma·yā सङ्खित्तेनsaṅ·khit·te·na भासितस्सbhā·si·tas·sa वित्थारेनvit·thā·re·na अत्थंat·thaṃ आजानासि:ā·jā·nā·si
Sādhu kho tvaṁ, mālukyaputta, mayā saṅkhittena bhāsitassa vitthārena atthaṁ ājānāsi:
It’s good that you understand the detailed meaning of what I’ve said in brief like this.” And he repeated the verses in full.
- 155
- 156
-
157
सारत्तचित्तोsā·rat·ta·cit·to वेदेति,ve·de·ti
Sārattacitto vedeti,
(Pāli only)
- 158
- 159
-
160
अनेकाa·ne·kā रूपसम्भवा;rū·pa·sam·bha·vā
anekā rūpasambhavā;
(Pāli only)
- 161
-
162
चित्तमस्सूपहञ्ञति;cit·ta·mas·sū·pa·hañ·ña·ti
cittamassūpahaññati;
(Pāli only)
- 163
- 164
-
165
…पे…pe
…pe…
(Pāli only)
- 166
- 167
-
168
विरत्तचित्तोvi·rat·ta·cit·to वेदेति,ve·de·ti
Virattacitto vedeti,
(Pāli only)
- 169
- 170
- 171
- 172
- 173
- 174
-
175
सन्तिकेsan·ti·ke निब्बानnib·bā·na वुच्चती’ति।vuc·ca·tī
Santike nibbāna vuccatī’ti.
(Pāli only)
-
176
इमस्सi·mas·sa खो,kho मालुक्यपुत्त,mā·luk·ya·put·ta मयाma·yā सङ्खित्तेनsaṅ·khit·te·na भासितस्सbhā·si·tas·sa एवंe·vaṃ वित्थारेनvit·thā·re·na अत्थोat·tho दट्ठब्बो”ति।daṭ·ṭhab·bo
Imassa kho, mālukyaputta, mayā saṅkhittena bhāsitassa evaṁ vitthārena attho daṭṭhabbo”ti.
“This is how to see the detailed meaning of what I said in brief.”
-
177
अथa·tha खोkho आयस्माā·yas·mā मालुक्यपुत्तोmā·luk·ya·put·to भगवतोbha·ga·va·to भासितंbhā·si·taṃ अभिनन्दित्वाa·bhi·nan·dit·vā अनुमोदित्वाa·nu·mo·dit·vā उट्ठायासनाuṭ·ṭhā·yā·sa·nā भगवन्तंbha·ga·van·taṃ अभिवादेत्वाa·bhi·vā·det·vā पदक्खिणंpa·dak·khi·ṇaṃ कत्वाkat·vā पक्कामि।pak·kā·mi
Atha kho āyasmā mālukyaputto bhagavato bhāsitaṁ abhinanditvā anumoditvā uṭṭhāyāsanā bhagavantaṁ abhivādetvā padakkhiṇaṁ katvā pakkāmi.
And then Venerable Māluṅkyaputta approved and agreed with what the Buddha said. He got up from his seat, bowed and respectfully circled the Buddha, keeping him on his right, before leaving.
-
178
अथa·tha खोkho आयस्माā·yas·mā मालुक्यपुत्तोmā·luk·ya·put·to एकोe·ko वूपकट्ठोvū·pa·kaṭ·ṭho अप्पमत्तोap·pa·mat·to आतापीā·tā·pī पहितत्तोpa·hi·tat·to विहरन्तोvi·ha·ran·to नचिरस्सेव—यस्सत्थायna·ci·ras·se·va कुलपुत्ताku·la·put·tā सम्मदेवsam·ma·de·va अगारस्माa·gā·ras·mā अनगारियंa·na·gā·ri·yaṃ पब्बजन्ति,pab·ba·jan·ti तदनुत्तरं—ब्रह्मचरियपरियोसानंta·da·nut·ta·raṃ दिट्ठेवdiṭ·ṭhe·va धम्मेdham·me सयंsa·yaṃ अभिञ्ञाa·bhiñ·ñā सच्छिकत्वाsac·chi·kat·vā उपसम्पज्जu·pa·sam·paj·ja विहासि।vi·hā·si
Atha kho āyasmā mālukyaputto eko vūpakaṭṭho appamatto ātāpī pahitatto viharanto nacirasseva—yassatthāya kulaputtā sammadeva agārasmā anagāriyaṁ pabbajanti, tadanuttaraṁ—brahmacariyapariyosānaṁ diṭṭheva dhamme sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja vihāsi.
Then Māluṅkyaputta, living alone, withdrawn, diligent, keen, and resolute, soon realized the supreme culmination of the spiritual path in this very life. He lived having achieved with his own insight the goal for which gentlemen rightly go forth from the lay life to homelessness.
-
179
“खीणाkhī·ṇā जाति,jā·ti वुसितंvu·si·taṃ ब्रह्मचरियं,brah·ma·ca·ri·yaṃ कतंka·taṃ करणीयं,ka·ra·ṇī·yaṃ नापरंnā·pa·raṃ इत्थत्ताया”तिit·that·tā·yā अब्भञ्ञासि।ab·bhañ·ñā·si
“Khīṇā jāti, vusitaṁ brahmacariyaṁ, kataṁ karaṇīyaṁ, nāparaṁ itthattāyā”ti abbhaññāsi.
He understood: “Rebirth is ended; the spiritual journey has been completed; what had to be done has been done; there is nothing further for this place.”
- 180
-
181
दुतियं।du·ti·yaṃ
Dutiyaṁ.
(Pāli only)
Sources. Sanskrit: Satyavedaḥ, the New Testament in Sanskrit (Calcutta Baptist Missionaries, 1851; J. Wenger’s revision of W. Carey’s version). Digital text © 2018 SanskritBible.in, via eBible.org, licensed CC BY-SA 4.0; changed here: arranged by verse and every word linked to the dictionary (links made automatically). Old Testament Sanskrit: the Old Testament in Sanskrit, Calcutta Baptist Mission Press, 1848–1852 (public domain), read by OCR from the Internet Archive scans of the Boston University School of Theology copy; unproofread, with machine clean-up only. Pāli Canon: Mahāsaṅgīti Tipiṭaka Buddhavasse 2500 (based on the Vipassana Research Institute’s Chaṭṭha Saṅgāyana edition), from SuttaCentral bilara-data, CC0; Devanagari and pronunciation made automatically from the Roman text. Pāli English: Bhikkhu Sujato (suttas) and Bhikkhu Brahmali (Vinaya), SuttaCentral, CC0. Pāli word meanings: the Pali Text Society’s Pali-English Dictionary (Rhys Davids & Stede), corrected reprint © The Pali Text Society, CC BY-NC 3.0, digital text from BuddhaDust; word matching automatic. English: King James Version (1769), public domain; words the translators added are in italics. Word meanings and pronunciations: Monier-Williams, Sanskrit–English Dictionary (1872), via this site’s Sanskrit dictionary (CC BY-SA 4.0); English↔Sanskrit word matches made automatically and may need checking.