Scripture · Sanskrit Bible with the King James Version · the Pāli Canon
Numbered Discourses 6 60 अङ्गुत्तर 6 60
Chapter: 123456789101112131415161718192021222324252627282930313233343536373839404142434445464748495051525354555657585960616263646566676869707172737475767778798081828384858687888990919293949596979899100101102103104105106107108109110111112113114115116117118119120121122123124125
Hatthisāriputtasutta
Pāli in Devanagari; under each word its Roman pronunciation, syllable by syllable (ṃ = nasal hum). Tap a Pāli word for its meaning (PTS Pāli-English Dictionary); tap again to open it in the Pāli dictionary.
Verse: 1234567891011121314151617181920212223242526272829303132333435363738394041424344454647484950515253545556575859606162636465666768697071727374757677787980818283848586878889909192939495969798 · Hide pronunciation
-
1
Numbered Discourses 6.60
- 2
-
3
हत्थिसारिपुत्तसुत्तhat·thi·sā·ri·put·ta·sut·ta
Hatthisāriputtasutta
- 4
- 5
-
6
तेनte·na खोkho पनpa·na समयेनsa·ma·ye·na सम्बहुलाsam·ba·hu·lā थेराthe·rā भिक्खूbhik·khū पच्छाभत्तंpac·chā·bhat·taṃ पिण्डपातपटिक्कन्ताpiṇ·ḍa·pā·ta·pa·ṭik·kan·tā मण्डलमाळेmaṇ·ḍa·la·mā·ḷe सन्निसिन्नाsan·ni·sin·nā सन्निपतिताsan·ni·pa·ti·tā अभिधम्मकथंa·bhi·dham·ma·ka·thaṃ कथेन्ति।ka·then·ti
Tena kho pana samayena sambahulā therā bhikkhū pacchābhattaṁ piṇḍapātapaṭikkantā maṇḍalamāḷe sannisinnā sannipatitā abhidhammakathaṁ kathenti.
Now at that time several senior mendicants, after the meal, on their return from almsround, sat together in the pavilion talking about the teachings.
-
7
तत्रtat·ra सुदंsu·daṃ आयस्माā·yas·mā चित्तोcit·to हत्थिसारिपुत्तोhat·thi·sā·ri·put·to थेरानंthe·rā·naṃ भिक्खूनंbhik·khū·naṃ अभिधम्मकथंa·bhi·dham·ma·ka·thaṃ कथेन्तानंka·then·tā·naṃ अन्तरन्तराan·ta·ran·ta·rā कथंka·thaṃ ओपातेति।o·pā·te·ti
Tatra sudaṁ āyasmā citto hatthisāriputto therānaṁ bhikkhūnaṁ abhidhammakathaṁ kathentānaṁ antarantarā kathaṁ opāteti.
Venerable Citta Hatthisāriputta interrupted them while they were talking.
-
8
अथa·tha खोkho आयस्माā·yas·mā महाकोट्ठिकोma·hā·koṭ·ṭhi·ko आयस्मन्तंā·yas·man·taṃ चित्तंcit·taṃ हत्थिसारिपुत्तंhat·thi·sā·ri·put·taṃ एतदवोच:e·ta·da·vo·ca
Atha kho āyasmā mahākoṭṭhiko āyasmantaṁ cittaṁ hatthisāriputtaṁ etadavoca:
Then Venerable Mahākoṭṭhita said to Venerable Citta Hatthisāriputta,
-
9
“मायस्माmā·yas·mā चित्तोcit·to हत्थिसारिपुत्तोhat·thi·sā·ri·put·to थेरानंthe·rā·naṃ भिक्खूनंbhik·khū·naṃ अभिधम्मकथंa·bhi·dham·ma·ka·thaṃ कथेन्तानंka·then·tā·naṃ अन्तरन्तराan·ta·ran·ta·rā कथंka·thaṃ ओपातेसि,o·pā·te·si यावyā·va कथापरियोसानंka·thā·pa·ri·yo·sā·naṃ आयस्माā·yas·mā चित्तोcit·to आगमेतू”ति।ā·ga·me·tū
“māyasmā citto hatthisāriputto therānaṁ bhikkhūnaṁ abhidhammakathaṁ kathentānaṁ antarantarā kathaṁ opātesi, yāva kathāpariyosānaṁ āyasmā citto āgametū”ti.
“Venerable, please don’t interrupt the senior mendicants while they’re talking about the teachings. Wait until the end of the discussion.”
-
10
एवंe·vaṃ वुत्ते,vut·te आयस्मतोā·yas·ma·to चित्तस्सcit·tas·sa हत्थिसारिपुत्तस्सhat·thi·sā·ri·put·tas·sa सहायकाsa·hā·ya·kā भिक्खूbhik·khū आयस्मन्तंā·yas·man·taṃ महाकोट्ठिकंma·hā·koṭ·ṭhi·kaṃ एतदवोचुं:e·ta·da·vo·cuṃ
Evaṁ vutte, āyasmato cittassa hatthisāriputtassa sahāyakā bhikkhū āyasmantaṁ mahākoṭṭhikaṁ etadavocuṁ:
When he said this, Citta Hatthisāriputta’s companions said to Mahākoṭṭhita,
-
11
“मायस्माmā·yas·mā महाकोट्ठिकोma·hā·koṭ·ṭhi·ko आयस्मन्तंā·yas·man·taṃ चित्तंcit·taṃ हत्थिसारिपुत्तंhat·thi·sā·ri·put·taṃ अपसादेसि,a·pa·sā·de·si पण्डितोpaṇ·ḍi·to आयस्माā·yas·mā चित्तोcit·to हत्थिसारिपुत्तो।hat·thi·sā·ri·put·to
“māyasmā mahākoṭṭhiko āyasmantaṁ cittaṁ hatthisāriputtaṁ apasādesi, paṇḍito āyasmā citto hatthisāriputto.
“Venerable, please don’t rebuke Citta Hatthisāriputta. He is astute,
-
12
पहोतिpa·ho·ti चायस्माcā·yas·mā चित्तोcit·to हत्थिसारिपुत्तोhat·thi·sā·ri·put·to थेरानंthe·rā·naṃ भिक्खूनंbhik·khū·naṃ अभिधम्मकथंa·bhi·dham·ma·ka·thaṃ कथेतुन्”ति।ka·the·tun
Pahoti cāyasmā citto hatthisāriputto therānaṁ bhikkhūnaṁ abhidhammakathaṁ kathetun”ti.
and quite capable of talking about the teachings with the senior mendicants.”
- 13
-
14
इधावुसो,i·dhā·vu·so एकच्चोe·kac·co पुग्गलोpug·ga·lo तावदेवtā·va·de·va सोरतसोरतोso·ra·ta·so·ra·to होति,ho·ti निवातनिवातोni·vā·ta·ni·vā·to होति,ho·ti उपसन्तुपसन्तोu·pa·san·tu·pa·san·to होति,ho·ti यावyā·va सत्थारंsat·thā·raṃ उपनिस्सायu·pa·nis·sā·ya विहरतिvi·ha·ra·ti अञ्ञतरंañ·ña·ta·raṃ वाvā गरुट्ठानियंga·ruṭ·ṭhā·ni·yaṃ सब्रह्मचारिं।sab·rah·ma·cā·riṃ
Idhāvuso, ekacco puggalo tāvadeva soratasorato hoti, nivātanivāto hoti, upasantupasanto hoti, yāva satthāraṁ upanissāya viharati aññataraṁ vā garuṭṭhāniyaṁ sabrahmacāriṁ.
Take an individual who is the gentlest of the gentle, the most placid of the placid, the calmest of the calm, so long as they live relying on the Teacher or a spiritual companion in a teacher’s role.
-
15
यतोya·to चca खोkho सोso वपकस्सतेवva·pa·kas·sa·te·va सत्थारा,sat·thā·rā वपकस्सतिva·pa·kas·sa·ti गरुट्ठानियेहिga·ruṭ·ṭhā·ni·ye·hi सब्रह्मचारीहि,sab·rah·ma·cā·rī·hi सोso संसट्ठोsaṃ·saṭ·ṭho विहरतिvi·ha·ra·ti भिक्खूहिbhik·khū·hi भिक्खुनीहिbhik·khu·nī·hi उपासकेहिu·pā·sa·ke·hi उपासिकाहिu·pā·si·kā·hi रञ्ञाrañ·ñā राजमहामत्तेहिrā·ja·ma·hā·mat·te·hi तित्थियेहिtit·thi·ye·hi तित्थियसावकेहि।tit·thi·ya·sā·va·ke·hi
Yato ca kho so vapakassateva satthārā, vapakassati garuṭṭhāniyehi sabrahmacārīhi, so saṁsaṭṭho viharati bhikkhūhi bhikkhunīhi upāsakehi upāsikāhi raññā rājamahāmattehi titthiyehi titthiyasāvakehi.
But when they’re separated from the Teacher or a spiritual companion in a teacher’s role, they mix closely with monks, nuns, laymen, and laywomen; with rulers and their chief ministers, and with monastics of other religions and their disciples.
-
16
तस्सtas·sa संसट्ठस्सsaṃ·saṭ·ṭhas·sa विस्सत्थस्सvis·sat·thas·sa पाकतस्सpā·ka·tas·sa भस्समनुयुत्तस्सbhas·sa·ma·nu·yut·tas·sa विहरतोvi·ha·ra·to रागोrā·go चित्तंcit·taṃ अनुद्धंसेति।a·nud·dhaṃ·se·ti
Tassa saṁsaṭṭhassa vissatthassa pākatassa bhassamanuyuttassa viharato rāgo cittaṁ anuddhaṁseti.
As they mix closely, they become familiar and loose, spending time chatting, and so lust infects their mind.
- 17
- 18
-
19
योyo नुnu खो,kho आवुसो,ā·vu·so एवंe·vaṃ वदेय्य:va·dey·ya ‘नna दानायंdā·nā·yaṃ गोणोgo·ṇo किट्ठादोkiṭ·ṭhā·do पुनदेवpu·na·de·va किट्ठंkiṭ·ṭhaṃ ओतरिस्सती’ति,o·ta·ris·sa·tī सम्माsam·mā नुnu खोkho सो,so आवुसो,ā·vu·so वदमानोva·da·mā·no वदेय्या”ति?va·dey·yā
Yo nu kho, āvuso, evaṁ vadeyya: ‘na dānāyaṁ goṇo kiṭṭhādo punadeva kiṭṭhaṁ otarissatī’ti, sammā nu kho so, āvuso, vadamāno vadeyyā”ti?
Would it be right to say that that ox will never again invade the crops?”
- 20
-
21
“ठानञ्हेतं,ṭhā·nañ·he·taṃ आवुसो,ā·vu·so विज्जति,vij·ja·ti यंyaṃ सोso गोणोgo·ṇo किट्ठादोkiṭ·ṭhā·do दामंdā·maṃ वाvā छेत्वाchet·vā वजंva·jaṃ वाvā भिन्दित्वा,bhin·dit·vā अथa·tha पुनदेवpu·na·de·va किट्ठंkiṭ·ṭhaṃ ओतरेय्याति।o·ta·rey·yā·ti
“Ṭhānañhetaṁ, āvuso, vijjati, yaṁ so goṇo kiṭṭhādo dāmaṁ vā chetvā vajaṁ vā bhinditvā, atha punadeva kiṭṭhaṁ otareyyāti.
For it’s quite possible that that ox will snap the ropes or break out of the pen, and then invade the crops.”
-
22
एवमेवंe·va·me·vaṃ खो,kho आवुसो,ā·vu·so इधेकच्चोi·dhe·kac·co पुग्गलोpug·ga·lo तावदेवtā·va·de·va सोरतसोरतोso·ra·ta·so·ra·to होति,ho·ti निवातनिवातोni·vā·ta·ni·vā·to होति,ho·ti उपसन्तुपसन्तोu·pa·san·tu·pa·san·to होतिho·ti यावyā·va सत्थारंsat·thā·raṃ उपनिस्सायu·pa·nis·sā·ya विहरतिvi·ha·ra·ti अञ्ञतरंañ·ña·ta·raṃ वाvā गरुट्ठानियंga·ruṭ·ṭhā·ni·yaṃ सब्रह्मचारिं।sab·rah·ma·cā·riṃ
Evamevaṁ kho, āvuso, idhekacco puggalo tāvadeva soratasorato hoti, nivātanivāto hoti, upasantupasanto hoti yāva satthāraṁ upanissāya viharati aññataraṁ vā garuṭṭhāniyaṁ sabrahmacāriṁ.
“In the same way, take an individual who is the gentlest of the gentle …
-
23
यतोya·to चca खोkho सोso वपकस्सतेवva·pa·kas·sa·te·va सत्थारा,sat·thā·rā वपकस्सतिva·pa·kas·sa·ti गरुट्ठानियेहिga·ruṭ·ṭhā·ni·ye·hi सब्रह्मचारीहि,sab·rah·ma·cā·rī·hi सोso संसट्ठोsaṃ·saṭ·ṭho विहरतिvi·ha·ra·ti भिक्खूहिbhik·khū·hi भिक्खुनीहिbhik·khu·nī·hi उपासकेहिu·pā·sa·ke·hi उपासिकाहिu·pā·si·kā·hi रञ्ञाrañ·ñā राजमहामत्तेहिrā·ja·ma·hā·mat·te·hi तित्थियेहिtit·thi·ye·hi तित्थियसावकेहि।tit·thi·ya·sā·va·ke·hi
Yato ca kho so vapakassateva satthārā, vapakassati garuṭṭhāniyehi sabrahmacārīhi, so saṁsaṭṭho viharati bhikkhūhi bhikkhunīhi upāsakehi upāsikāhi raññā rājamahāmattehi titthiyehi titthiyasāvakehi.
(Pāli only)
-
24
तस्सtas·sa संसट्ठस्सsaṃ·saṭ·ṭhas·sa विस्सत्थस्सvis·sat·thas·sa पाकतस्सpā·ka·tas·sa भस्समनुयुत्तस्सbhas·sa·ma·nu·yut·tas·sa विहरतोvi·ha·ra·to रागोrā·go चित्तंcit·taṃ अनुद्धंसेति।a·nud·dhaṃ·se·ti
Tassa saṁsaṭṭhassa vissatthassa pākatassa bhassamanuyuttassa viharato rāgo cittaṁ anuddhaṁseti.
As they mix closely, they become familiar and loose, spending time chatting, and so lust infects their mind.
- 25
-
26
इधi·dha पनावुसो,pa·nā·vu·so एकच्चोe·kac·co पुग्गलोpug·ga·lo विविच्चेवvi·vic·ce·va कामेहिkā·me·hi …पे…pe पठमंpa·ṭha·maṃ झानंjhā·naṃ उपसम्पज्जu·pa·sam·paj·ja विहरति।vi·ha·ra·ti
Idha panāvuso, ekacco puggalo vivicceva kāmehi …pe… paṭhamaṁ jhānaṁ upasampajja viharati.
And take an individual who, quite secluded from sensual pleasures … enters and remains in the first absorption.
- 27
- 28
-
29
सेय्यथापि,sey·ya·thā·pi आवुसो,ā·vu·so चातुमहापथेcā·tu·ma·hā·pa·the थुल्लफुसितकोthul·la·phu·si·ta·ko देवोde·vo वस्सन्तोvas·san·to रजंra·jaṃ अन्तरधापेय्य,an·ta·ra·dhā·pey·ya चिक्खल्लंcik·khal·laṃ पातुकरेय्य।pā·tu·ka·rey·ya
Seyyathāpi, āvuso, cātumahāpathe thullaphusitako devo vassanto rajaṁ antaradhāpeyya, cikkhallaṁ pātukareyya.
Suppose the heavens were raining heavily at the crossroads so that the dust vanished and mud appeared.
-
30
योyo नुnu खो,kho आवुसो,ā·vu·so एवंe·vaṃ वदेय्य:va·dey·ya ‘नna दानिdā·ni अमुस्मिंa·mus·miṃ चातुमहापथेcā·tu·ma·hā·pa·the पुनदेवpu·na·de·va रजोra·jo पातुभविस्सती’ति,pā·tu·bha·vis·sa·tī सम्माsam·mā नुnu खोkho सो,so आवुसो,ā·vu·so वदमानोva·da·mā·no वदेय्या”ति?va·dey·yā
Yo nu kho, āvuso, evaṁ vadeyya: ‘na dāni amusmiṁ cātumahāpathe punadeva rajo pātubhavissatī’ti, sammā nu kho so, āvuso, vadamāno vadeyyā”ti?
Would it be right to say that now dust will never appear at this crossroad again?”
- 31
-
32
“ठानञ्हेतं,ṭhā·nañ·he·taṃ आवुसो,ā·vu·so विज्जति,vij·ja·ti यंyaṃ अमुस्मिंa·mus·miṃ चातुमहापथेcā·tu·ma·hā·pa·the मनुस्साma·nus·sā वाvā अतिक्कमेय्युं,a·tik·ka·mey·yuṃ गोपसूgo·pa·sū वाvā अतिक्कमेय्युं,a·tik·ka·mey·yuṃ वातातपोvā·tā·ta·po वाvā स्नेहगतंsne·ha·ga·taṃ परियादियेय्य,pa·ri·yā·di·yey·ya अथa·tha पुनदेवpu·na·de·va रजोra·jo पातुभवेय्याति।pā·tu·bha·vey·yā·ti
“Ṭhānañhetaṁ, āvuso, vijjati, yaṁ amusmiṁ cātumahāpathe manussā vā atikkameyyuṁ, gopasū vā atikkameyyuṁ, vātātapo vā snehagataṁ pariyādiyeyya, atha punadeva rajo pātubhaveyyāti.
For it is quite possible that people or cattle and so on will cross over the crossroad, or that the wind and sun will evaporate the moisture so that the dust appears again.”
-
33
एवमेवंe·va·me·vaṃ खो,kho आवुसो,ā·vu·so इधेकच्चोi·dhe·kac·co पुग्गलोpug·ga·lo विविच्चेवvi·vic·ce·va कामेहिkā·me·hi …पे…pe पठमंpa·ṭha·maṃ झानंjhā·naṃ उपसम्पज्जu·pa·sam·paj·ja विहरति।vi·ha·ra·ti
Evamevaṁ kho, āvuso, idhekacco puggalo vivicceva kāmehi …pe… paṭhamaṁ jhānaṁ upasampajja viharati.
“In the same way, take an individual who, quite secluded from sensual pleasures … enters and remains in the first absorption.
- 34
- 35
-
36
इधi·dha पनावुसो,pa·nā·vu·so एकच्चोe·kac·co पुग्गलोpug·ga·lo वितक्कविचारानंvi·tak·ka·vi·cā·rā·naṃ वूपसमाvū·pa·sa·mā …पे…pe दुतियंdu·ti·yaṃ झानंjhā·naṃ उपसम्पज्जu·pa·sam·paj·ja विहरति।vi·ha·ra·ti
Idha panāvuso, ekacco puggalo vitakkavicārānaṁ vūpasamā …pe… dutiyaṁ jhānaṁ upasampajja viharati.
And take an individual who, as the placing of the mind and keeping it connected are stilled … enters and remains in the second absorption.
- 37
- 38
- 39
-
40
तत्थtat·tha थुल्लफुसितकोthul·la·phu·si·ta·ko देवोde·vo वुट्ठोvuṭ·ṭho सिप्पिसम्बुकम्पिsip·pi·sam·bu·kam·pi सक्खरकठलम्पिsak·kha·ra·ka·ṭha·lam·pi अन्तरधापेय्य।an·ta·ra·dhā·pey·ya
Tattha thullaphusitako devo vuṭṭho sippisambukampi sakkharakaṭhalampi antaradhāpeyya.
After the heavens have rained heavily there, the clams and mussels, and pebbles and gravel would vanish.
-
41
योyo नुnu खो,kho आवुसो,ā·vu·so एवंe·vaṃ वदेय्य:va·dey·ya ‘नna दानिdā·ni अमुस्मिंa·mus·miṃ तळाकेta·ḷā·ke पुनदेवpu·na·de·va सिप्पिसम्बुकाsip·pi·sam·bu·kā वाvā सक्खरकठलाsak·kha·ra·ka·ṭha·lā वाvā पातुभविस्सन्ती’ति,pā·tu·bha·vis·san·tī सम्माsam·mā नुnu खोkho सो,so आवुसो,ā·vu·so वदमानोva·da·mā·no वदेय्या”ति?va·dey·yā
Yo nu kho, āvuso, evaṁ vadeyya: ‘na dāni amusmiṁ taḷāke punadeva sippisambukā vā sakkharakaṭhalā vā pātubhavissantī’ti, sammā nu kho so, āvuso, vadamāno vadeyyā”ti?
Would it be right to say that now the clams and mussels, and pebbles and gravel will never appear here again?”
- 42
-
43
“ठानञ्हेतं,ṭhā·nañ·he·taṃ आवुसो,ā·vu·so विज्जति,vij·ja·ti यंyaṃ अमुस्मिंa·mus·miṃ तळाकेta·ḷā·ke मनुस्साma·nus·sā वाvā पिवेय्युं,pi·vey·yuṃ गोपसूgo·pa·sū वाvā पिवेय्युं,pi·vey·yuṃ वातातपोvā·tā·ta·po वाvā स्नेहगतंsne·ha·ga·taṃ परियादियेय्य,pa·ri·yā·di·yey·ya अथa·tha पुनदेवpu·na·de·va सिप्पिसम्बुकापिsip·pi·sam·bu·kā·pi सक्खरकठलापिsak·kha·ra·ka·ṭha·lā·pi पातुभवेय्युन्ति।pā·tu·bha·vey·yun·ti
“Ṭhānañhetaṁ, āvuso, vijjati, yaṁ amusmiṁ taḷāke manussā vā piveyyuṁ, gopasū vā piveyyuṁ, vātātapo vā snehagataṁ pariyādiyeyya, atha punadeva sippisambukāpi sakkharakaṭhalāpi pātubhaveyyunti.
For it’s quite possible that people or cattle and so on will drink from the pond, or that the wind and sun will evaporate it so that the clams and mussels, and pebbles and gravel appear again.”
-
44
एवमेवंe·va·me·vaṃ खो,kho आवुसो,ā·vu·so इधेकच्चोi·dhe·kac·co पुग्गलोpug·ga·lo वितक्कविचारानंvi·tak·ka·vi·cā·rā·naṃ वूपसमाvū·pa·sa·mā …पे…pe दुतियंdu·ti·yaṃ झानंjhā·naṃ उपसम्पज्जu·pa·sam·paj·ja विहरति।vi·ha·ra·ti
Evamevaṁ kho, āvuso, idhekacco puggalo vitakkavicārānaṁ vūpasamā …pe… dutiyaṁ jhānaṁ upasampajja viharati.
“In the same way, take an individual who, as the placing of the mind and keeping it connected are stilled … enters and remains in the second absorption.
- 45
- 46
-
47
इधi·dha पनावुसो,pa·nā·vu·so एकच्चोe·kac·co पुग्गलोpug·ga·lo पीतियाpī·ti·yā चca विरागाvi·rā·gā …पे…pe ततियंta·ti·yaṃ झानंjhā·naṃ उपसम्पज्जu·pa·sam·paj·ja विहरति।vi·ha·ra·ti
Idha panāvuso, ekacco puggalo pītiyā ca virāgā …pe… tatiyaṁ jhānaṁ upasampajja viharati.
And take an individual who, with the fading away of rapture … enters and remains in the third absorption.
- 48
- 49
-
50
सेय्यथापि,sey·ya·thā·pi आवुसो,ā·vu·so पुरिसंpu·ri·saṃ पणीतभोजनंpa·ṇī·ta·bho·ja·naṃ भुत्ताविंbhut·tā·viṃ आभिदोसिकंā·bhi·do·si·kaṃ भोजनंbho·ja·naṃ नच्छादेय्य।nac·chā·dey·ya
Seyyathāpi, āvuso, purisaṁ paṇītabhojanaṁ bhuttāviṁ ābhidosikaṁ bhojanaṁ nacchādeyya.
Suppose a person had finished a delicious meal. They’d have no appetite for leftovers.
-
51
योyo नुnu खो,kho आवुसो,ā·vu·so एवंe·vaṃ वदेय्य:va·dey·ya ‘नna दानिdā·ni अमुंa·muṃ पुरिसंpu·ri·saṃ पुनदेवpu·na·de·va भोजनंbho·ja·naṃ छादेस्सती’ति,chā·des·sa·tī सम्माsam·mā नुnu खोkho सो,so आवुसो,ā·vu·so वदमानोva·da·mā·no वदेय्या”ति?va·dey·yā
Yo nu kho, āvuso, evaṁ vadeyya: ‘na dāni amuṁ purisaṁ punadeva bhojanaṁ chādessatī’ti, sammā nu kho so, āvuso, vadamāno vadeyyā”ti?
Would it be right to say that now food will never appeal to this person again?”
- 52
-
53
“ठानञ्हेतं,ṭhā·nañ·he·taṃ आवुसो,ā·vu·so विज्जति,vij·ja·ti अमुंa·muṃ पुरिसंpu·ri·saṃ पणीतभोजनंpa·ṇī·ta·bho·ja·naṃ भुत्ताविंbhut·tā·viṃ यावस्सyā·vas·sa साsā ओजाo·jā कायेkā·ye ठस्सतिṭhas·sa·ti तावtā·va नna अञ्ञंañ·ñaṃ भोजनंbho·ja·naṃ छादेस्सति।chā·des·sa·ti
“Ṭhānañhetaṁ, āvuso, vijjati, amuṁ purisaṁ paṇītabhojanaṁ bhuttāviṁ yāvassa sā ojā kāye ṭhassati tāva na aññaṁ bhojanaṁ chādessati.
For it’s quite possible that other food won’t appeal to that person as long as the nourishment is still present.
- 54
-
55
एवमेवंe·va·me·vaṃ खो,kho आवुसो,ā·vu·so इधेकच्चोi·dhe·kac·co पुग्गलोpug·ga·lo पीतियाpī·ti·yā चca विरागाvi·rā·gā …पे…pe ततियंta·ti·yaṃ झानंjhā·naṃ उपसम्पज्जu·pa·sam·paj·ja विहरति।vi·ha·ra·ti
Evamevaṁ kho, āvuso, idhekacco puggalo pītiyā ca virāgā …pe… tatiyaṁ jhānaṁ upasampajja viharati.
“In the same way, take an individual who, with the fading away of rapture … enters and remains in the third absorption.
- 56
- 57
-
58
इध,i·dha पनावुसो,pa·nā·vu·so एकच्चोe·kac·co पुग्गलोpug·ga·lo सुखस्सsu·khas·sa चca पहानाpa·hā·nā दुक्खस्सduk·khas·sa चca पहानाpa·hā·nā …पे…pe चतुत्थंca·tut·thaṃ झानंjhā·naṃ उपसम्पज्जu·pa·sam·paj·ja विहरति।vi·ha·ra·ti
Idha, panāvuso, ekacco puggalo sukhassa ca pahānā dukkhassa ca pahānā …pe… catutthaṁ jhānaṁ upasampajja viharati.
And take an individual who, giving up pleasure and pain … enters and remains in the fourth absorption.
- 59
- 60
- 61
-
62
योyo नुnu खो,kho आवुसो,ā·vu·so एवंe·vaṃ वदेय्य:va·dey·ya ‘नna दानिdā·ni अमुस्मिंa·mus·miṃ उदकरहदेu·da·ka·ra·ha·de पुनदेवpu·na·de·va ऊमिū·mi पातुभविस्सती’ति,pā·tu·bha·vis·sa·tī सम्माsam·mā नुnu खोkho सो,so आवुसो,ā·vu·so वदमानोva·da·mā·no वदेय्या”ति?va·dey·yā
Yo nu kho, āvuso, evaṁ vadeyya: ‘na dāni amusmiṁ udakarahade punadeva ūmi pātubhavissatī’ti, sammā nu kho so, āvuso, vadamāno vadeyyā”ti?
Would it be right to say that now waves will never appear in this lake again?”
- 63
-
64
“ठानञ्हेतं,ṭhā·nañ·he·taṃ आवुसो,ā·vu·so विज्जति,vij·ja·ti याyā पुरत्थिमायpu·rat·thi·mā·ya दिसायdi·sā·ya आगच्छेय्यā·gac·chey·ya भुसाbhu·sā वातवुट्ठि।vā·ta·vuṭ·ṭhi साsā तस्मिंtas·miṃ उदकरहदेu·da·ka·ra·ha·de ऊमिंū·miṃ जनेय्य।ja·ney·ya याyā पच्छिमायpac·chi·mā·ya दिसायdi·sā·ya आगच्छेय्यā·gac·chey·ya …पे…pe याyā उत्तरायut·ta·rā·ya दिसायdi·sā·ya आगच्छेय्यā·gac·chey·ya … याyā दक्खिणायdak·khi·ṇā·ya दिसायdi·sā·ya आगच्छेय्यā·gac·chey·ya भुसाbhu·sā वातवुट्ठि।vā·ta·vuṭ·ṭhi साsā तस्मिंtas·miṃ उदकरहदेu·da·ka·ra·ha·de ऊमिंū·miṃ जनेय्याति।ja·ney·yā·ti
“Ṭhānañhetaṁ, āvuso, vijjati, yā puratthimāya disāya āgaccheyya bhusā vātavuṭṭhi. Sā tasmiṁ udakarahade ūmiṁ janeyya. Yā pacchimāya disāya āgaccheyya …pe… yā uttarāya disāya āgaccheyya … yā dakkhiṇāya disāya āgaccheyya bhusā vātavuṭṭhi. Sā tasmiṁ udakarahade ūmiṁ janeyyāti.
For it is quite possible that a violent storm could blow up out of the east, west, north, or south, and stir up waves in that lake.”
-
65
एवमेवंe·va·me·vaṃ खो,kho आवुसो,ā·vu·so इधेकच्चोi·dhe·kac·co पुग्गलोpug·ga·lo सुखस्सsu·khas·sa चca पहानाpa·hā·nā दुक्खस्सduk·khas·sa चca पहानाpa·hā·nā …पे…pe चतुत्थंca·tut·thaṃ झानंjhā·naṃ उपसम्पज्जu·pa·sam·paj·ja विहरति।vi·ha·ra·ti
Evamevaṁ kho, āvuso, idhekacco puggalo sukhassa ca pahānā dukkhassa ca pahānā …pe… catutthaṁ jhānaṁ upasampajja viharati.
“In the same way, take an individual who, giving up pleasure and pain … enters and remains in the fourth absorption.
- 66
- 67
-
68
इध,i·dha पनावुसो,pa·nā·vu·so एकच्चोe·kac·co पुग्गलोpug·ga·lo सब्बनिमित्तानंsab·ba·ni·mit·tā·naṃ अमनसिकाराa·ma·na·si·kā·rā अनिमित्तंa·ni·mit·taṃ चेतोसमाधिंce·to·sa·mā·dhiṃ उपसम्पज्जu·pa·sam·paj·ja विहरति।vi·ha·ra·ti
Idha, panāvuso, ekacco puggalo sabbanimittānaṁ amanasikārā animittaṁ cetosamādhiṁ upasampajja viharati.
And take an individual who, not focusing on any signs, enters and remains in the signless immersion of the heart.
-
69
सोso ‘लाभिम्हिlā·bhim·hi अनिमित्तस्सa·ni·mit·tas·sa चेतोसमाधिस्सा’तिce·to·sa·mā·dhis·sā संसट्ठोsaṃ·saṭ·ṭho विहरतिvi·ha·ra·ti भिक्खूहिbhik·khū·hi भिक्खुनीहिbhik·khu·nī·hi उपासकेहिu·pā·sa·ke·hi उपासिकाहिu·pā·si·kā·hi रञ्ञाrañ·ñā राजमहामत्तेहिrā·ja·ma·hā·mat·te·hi तित्थियेहिtit·thi·ye·hi तित्थियसावकेहि।tit·thi·ya·sā·va·ke·hi
So ‘lābhimhi animittassa cetosamādhissā’ti saṁsaṭṭho viharati bhikkhūhi bhikkhunīhi upāsakehi upāsikāhi raññā rājamahāmattehi titthiyehi titthiyasāvakehi.
Thinking, ‘I get the signless immersion of the heart!’ they mix closely with monks, nuns, laymen, and laywomen; with rulers and their chief ministers, and with monastics of other religions and their disciples.
-
70
तस्सtas·sa संसट्ठस्सsaṃ·saṭ·ṭhas·sa विस्सत्थस्सvis·sat·thas·sa पाकतस्सpā·ka·tas·sa भस्समनुयुत्तस्सbhas·sa·ma·nu·yut·tas·sa विहरतोvi·ha·ra·to रागोrā·go चित्तंcit·taṃ अनुद्धंसेति।a·nud·dhaṃ·se·ti
Tassa saṁsaṭṭhassa vissatthassa pākatassa bhassamanuyuttassa viharato rāgo cittaṁ anuddhaṁseti.
As they mix closely, they become familiar and loose, spending time chatting, and so lust infects their mind.
- 71
-
72
सेय्यथापि,sey·ya·thā·pi आवुसो,ā·vu·so राजाrā·jā वाvā राजमहामत्तोrā·ja·ma·hā·mat·to वाvā चतुरङ्गिनियाca·tu·raṅ·gi·ni·yā सेनायse·nā·ya अद्धानमग्गप्पटिपन्नोad·dhā·na·mag·gap·pa·ṭi·pan·no अञ्ञतरस्मिंañ·ña·ta·ras·miṃ वनसण्डेva·na·saṇ·ḍe एकरत्तिंe·ka·rat·tiṃ वासंvā·saṃ उपगच्छेय्य।u·pa·gac·chey·ya
Seyyathāpi, āvuso, rājā vā rājamahāmatto vā caturaṅginiyā senāya addhānamaggappaṭipanno aññatarasmiṁ vanasaṇḍe ekarattiṁ vāsaṁ upagaccheyya.
Suppose a ruler or their chief minister, while walking along the road with an army of four divisions, was to arrive at a forest grove where they set up camp for the night.
-
73
तत्रtat·ra हत्थिसद्देनhat·thi·sad·de·na अस्ससद्देनas·sa·sad·de·na रथसद्देनra·tha·sad·de·na पत्तिसद्देनpat·ti·sad·de·na भेरिपणवसङ्खतिणवनिन्नादसद्देनbhe·ri·pa·ṇa·va·saṅ·kha·ti·ṇa·va·nin·nā·da·sad·de·na चीरिकसद्दोcī·ri·ka·sad·do अन्तरधायेय्य।an·ta·ra·dhā·yey·ya
Tatra hatthisaddena assasaddena rathasaddena pattisaddena bheripaṇavasaṅkhatiṇavaninnādasaddena cīrikasaddo antaradhāyeyya.
There, because of the noise of the elephants, horses, chariots, soldiers, and the drums, kettledrums, horns, and cymbals, the chirping of crickets would vanish.
-
74
योyo नुnu खो,kho आवुसो,ā·vu·so एवंe·vaṃ वदेय्य:va·dey·ya ‘नna दानिdā·ni अमुस्मिंa·mus·miṃ वनसण्डेva·na·saṇ·ḍe पुनदेवpu·na·de·va चीरिकसद्दोcī·ri·ka·sad·do पातुभविस्सती’ति,pā·tu·bha·vis·sa·tī सम्माsam·mā नुnu खोkho सो,so आवुसो,ā·vu·so वदमानोva·da·mā·no वदेय्या”ति?va·dey·yā
Yo nu kho, āvuso, evaṁ vadeyya: ‘na dāni amusmiṁ vanasaṇḍe punadeva cīrikasaddo pātubhavissatī’ti, sammā nu kho so, āvuso, vadamāno vadeyyā”ti?
Would it be right to say that now the chirping of crickets will never be heard in this woodland grove again?”
- 75
-
76
“ठानञ्हेतं,ṭhā·nañ·he·taṃ आवुसो,ā·vu·so विज्जति,vij·ja·ti यंyaṃ सोso राजाrā·jā वाvā राजमहामत्तोrā·ja·ma·hā·mat·to वाvā तम्हाtam·hā वनसण्डाva·na·saṇ·ḍā पक्कमेय्य,pak·ka·mey·ya अथa·tha पुनदेवpu·na·de·va चीरिकसद्दोcī·ri·ka·sad·do पातुभवेय्याति।pā·tu·bha·vey·yā·ti
“Ṭhānañhetaṁ, āvuso, vijjati, yaṁ so rājā vā rājamahāmatto vā tamhā vanasaṇḍā pakkameyya, atha punadeva cīrikasaddo pātubhaveyyāti.
For it is quite possible that the ruler or their chief minister will leave that woodland grove so that the chirping of crickets will be heard there again.”
-
77
एवमेवंe·va·me·vaṃ खो,kho आवुसो,ā·vu·so इधेकच्चोi·dhe·kac·co पुग्गलोpug·ga·lo सब्बनिमित्तानंsab·ba·ni·mit·tā·naṃ अमनसिकाराa·ma·na·si·kā·rā अनिमित्तंa·ni·mit·taṃ चेतोसमाधिंce·to·sa·mā·dhiṃ उपसम्पज्जu·pa·sam·paj·ja विहरति।vi·ha·ra·ti
Evamevaṁ kho, āvuso, idhekacco puggalo sabbanimittānaṁ amanasikārā animittaṁ cetosamādhiṁ upasampajja viharati.
“In the same way, take an individual who, not focusing on any signs, enters and remains in the signless immersion of the heart …
-
78
सोso ‘लाभिम्हिlā·bhim·hi अनिमित्तस्सa·ni·mit·tas·sa चेतोसमाधिस्सा’तिce·to·sa·mā·dhis·sā संसट्ठोsaṃ·saṭ·ṭho विहरतिvi·ha·ra·ti भिक्खूहिbhik·khū·hi भिक्खुनीहिbhik·khu·nī·hi उपासकेहिu·pā·sa·ke·hi उपासिकाहिu·pā·si·kā·hi रञ्ञाrañ·ñā राजमहामत्तेहिrā·ja·ma·hā·mat·te·hi तित्थियेहिtit·thi·ye·hi तित्थियसावकेहि।tit·thi·ya·sā·va·ke·hi
So ‘lābhimhi animittassa cetosamādhissā’ti saṁsaṭṭho viharati bhikkhūhi bhikkhunīhi upāsakehi upāsikāhi raññā rājamahāmattehi titthiyehi titthiyasāvakehi.
(Pāli only)
-
79
तस्सtas·sa संसट्ठस्सsaṃ·saṭ·ṭhas·sa विस्सत्थस्सvis·sat·thas·sa पाकतस्सpā·ka·tas·sa भस्समनुयुत्तस्सbhas·sa·ma·nu·yut·tas·sa विहरतोvi·ha·ra·to रागोrā·go चित्तंcit·taṃ अनुद्धंसेति।a·nud·dhaṃ·se·ti
Tassa saṁsaṭṭhassa vissatthassa pākatassa bhassamanuyuttassa viharato rāgo cittaṁ anuddhaṁseti.
(Pāli only)
- 80
-
81
अथa·tha खोkho आयस्माā·yas·mā चित्तोcit·to हत्थिसारिपुत्तोhat·thi·sā·ri·put·to अपरेनa·pa·re·na समयेनsa·ma·ye·na सिक्खंsik·khaṃ पच्चक्खायpac·cak·khā·ya हीनायावत्तति।hī·nā·yā·vat·ta·ti
Atha kho āyasmā citto hatthisāriputto aparena samayena sikkhaṁ paccakkhāya hīnāyāvattati.
Then after some time Venerable Citta Hatthisāriputta resigned the training and returned to a lesser life.
-
82
अथa·tha खोkho चित्तस्सcit·tas·sa हत्थिसारिपुत्तस्सhat·thi·sā·ri·put·tas·sa सहायकाsa·hā·ya·kā भिक्खूbhik·khū येनायस्माye·nā·yas·mā महाकोट्ठिकोma·hā·koṭ·ṭhi·ko तेनुपसङ्कमिंसु;te·nu·pa·saṅ·ka·miṃ·su उपसङ्कमित्वाu·pa·saṅ·ka·mit·vā आयस्मन्तंā·yas·man·taṃ महाकोट्ठिकंma·hā·koṭ·ṭhi·kaṃ एतदवोचुं:e·ta·da·vo·cuṃ
Atha kho cittassa hatthisāriputtassa sahāyakā bhikkhū yenāyasmā mahākoṭṭhiko tenupasaṅkamiṁsu; upasaṅkamitvā āyasmantaṁ mahākoṭṭhikaṁ etadavocuṁ:
Then the mendicants who were his companions went up to Venerable Mahākoṭṭhita and said,
-
83
“किंkiṃ नुnu खोkho आयस्मताā·yas·ma·tā महाकोट्ठिकेनma·hā·koṭ·ṭhi·ke·na चित्तोcit·to हत्थिसारिपुत्तोhat·thi·sā·ri·put·to चेतसाce·ta·sā चेतोce·to परिच्चpa·ric·ca विदितो:vi·di·to
“kiṁ nu kho āyasmatā mahākoṭṭhikena citto hatthisāriputto cetasā ceto paricca vidito:
“Did Venerable Mahākoṭṭhita encompass Citta Hatthisāriputta’s mind and know that
-
84
‘इमासञ्चi·mā·sañ·ca इमासञ्चi·mā·sañ·ca विहारसमापत्तीनंvi·hā·ra·sa·mā·pat·tī·naṃ चित्तोcit·to हत्थिसारिपुत्तोhat·thi·sā·ri·put·to लाभी,lā·bhī अथa·tha चca पनpa·na सिक्खंsik·khaṃ पच्चक्खायpac·cak·khā·ya हीनायावत्तिस्सती’ति;hī·nā·yā·vat·tis·sa·tī
‘imāsañca imāsañca vihārasamāpattīnaṁ citto hatthisāriputto lābhī, atha ca pana sikkhaṁ paccakkhāya hīnāyāvattissatī’ti;
he had gained this and that meditative attainments, yet he would still resign the training and return to a lesser life?
- 85
-
86
‘चित्तो,cit·to भन्ते,bhan·te हत्थिसारिपुत्तोhat·thi·sā·ri·put·to इमासञ्चi·mā·sañ·ca इमासञ्चi·mā·sañ·ca विहारसमापत्तीनंvi·hā·ra·sa·mā·pat·tī·naṃ लाभी,lā·bhī अथa·tha चca पनpa·na सिक्खंsik·khaṃ पच्चक्खायpac·cak·khā·ya हीनायावत्तिस्सती’”ति?hī·nā·yā·vat·tis·sa·tī
‘citto, bhante, hatthisāriputto imāsañca imāsañca vihārasamāpattīnaṁ lābhī, atha ca pana sikkhaṁ paccakkhāya hīnāyāvattissatī’”ti?
(Pāli only)
- 87
-
88
‘चित्तोcit·to हत्थिसारिपुत्तोhat·thi·sā·ri·put·to इमासञ्चi·mā·sañ·ca इमासञ्चi·mā·sañ·ca विहारसमापत्तीनंvi·hā·ra·sa·mā·pat·tī·naṃ लाभी,lā·bhī अथa·tha चca पनpa·na सिक्खंsik·khaṃ पच्चक्खायpac·cak·khā·ya हीनायावत्तिस्सती’ति।hī·nā·yā·vat·tis·sa·tī
‘citto hatthisāriputto imāsañca imāsañca vihārasamāpattīnaṁ lābhī, atha ca pana sikkhaṁ paccakkhāya hīnāyāvattissatī’ti.
(Pāli only)
- 89
-
90
‘चित्तो,cit·to भन्ते,bhan·te हत्थिसारिपुत्तोhat·thi·sā·ri·put·to इमासञ्चi·mā·sañ·ca इमासञ्चi·mā·sañ·ca विहारसमापत्तीनंvi·hā·ra·sa·mā·pat·tī·naṃ लाभी,lā·bhī अथa·tha चca पनpa·na सिक्खंsik·khaṃ पच्चक्खायpac·cak·khā·ya हीनायावत्तिस्सती’”ति।hī·nā·yā·vat·tis·sa·tī
‘citto, bhante, hatthisāriputto imāsañca imāsañca vihārasamāpattīnaṁ lābhī, atha ca pana sikkhaṁ paccakkhāya hīnāyāvattissatī’”ti.
(Pāli only)
-
91
अथa·tha खोkho चित्तस्सcit·tas·sa हत्थिसारिपुत्तस्सhat·thi·sā·ri·put·tas·sa सहायकाsa·hā·ya·kā भिक्खूbhik·khū येनye·na भगवाbha·ga·vā तेनुपसङ्कमिंसु;te·nu·pa·saṅ·ka·miṃ·su उपसङ्कमित्वाu·pa·saṅ·ka·mit·vā भगवन्तंbha·ga·van·taṃ अभिवादेत्वाa·bhi·vā·det·vā एकमन्तंe·ka·man·taṃ निसीदिंसु।ni·sī·diṃ·su एकमन्तंe·ka·man·taṃ निसिन्नाni·sin·nā खोkho तेte भिक्खूbhik·khū भगवन्तंbha·ga·van·taṃ एतदवोचुं:e·ta·da·vo·cuṃ
Atha kho cittassa hatthisāriputtassa sahāyakā bhikkhū yena bhagavā tenupasaṅkamiṁsu; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdiṁsu. Ekamantaṁ nisinnā kho te bhikkhū bhagavantaṁ etadavocuṁ:
Then the mendicants who were Citta Hatthisāriputta’s companions went up to the Buddha, bowed, sat down to one side, and said to him,
-
92
“चित्तो,cit·to भन्ते,bhan·te हत्थिसारिपुत्तोhat·thi·sā·ri·put·to इमासञ्चi·mā·sañ·ca इमासञ्चi·mā·sañ·ca विहारसमापत्तीनंvi·hā·ra·sa·mā·pat·tī·naṃ लाभी,lā·bhī अथa·tha चca पनpa·na सिक्खंsik·khaṃ पच्चक्खायpac·cak·khā·ya हीनायावत्तती”ति।hī·nā·yā·vat·ta·tī
“citto, bhante, hatthisāriputto imāsañca imāsañca vihārasamāpattīnaṁ lābhī, atha ca pana sikkhaṁ paccakkhāya hīnāyāvattatī”ti.
“Sir, Citta Hatthisāriputta, who had gained this and that meditative attainments, has still resigned the training and returned to a lesser life.”
- 93
-
94
अथa·tha खोkho चित्तोcit·to हत्थिसारिपुत्तोhat·thi·sā·ri·put·to नचिरस्सेवna·ci·ras·se·va केसमस्सुंke·sa·mas·suṃ ओहारेत्वाo·hā·ret·vā कासायानिkā·sā·yā·ni वत्थानिvat·thā·ni अच्छादेत्वाac·chā·det·vā अगारस्माa·gā·ras·mā अनगारियंa·na·gā·ri·yaṃ पब्बजि।pab·ba·ji
Atha kho citto hatthisāriputto nacirasseva kesamassuṁ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṁ pabbaji.
And not long after Citta Hatthisāriputta shaved off his hair and beard, dressed in ocher robes, and went forth from the lay life to homelessness.
-
95
अथa·tha खोkho आयस्माā·yas·mā चित्तोcit·to हत्थिसारिपुत्तोhat·thi·sā·ri·put·to एकोe·ko वूपकट्ठोvū·pa·kaṭ·ṭho अप्पमत्तोap·pa·mat·to आतापीā·tā·pī पहितत्तोpa·hi·tat·to विहरन्तोvi·ha·ran·to नचिरस्सेव—यस्सत्थायna·ci·ras·se·va कुलपुत्ताku·la·put·tā सम्मदेवsam·ma·de·va अगारस्माa·gā·ras·mā अनगारियंa·na·gā·ri·yaṃ पब्बजन्ति,pab·ba·jan·ti तदनुत्तरं—ब्रह्मचरियपरियोसानंta·da·nut·ta·raṃ दिट्ठेवdiṭ·ṭhe·va धम्मेdham·me सयंsa·yaṃ अभिञ्ञाa·bhiñ·ñā सच्छिकत्वाsac·chi·kat·vā उपसम्पज्जu·pa·sam·paj·ja विहासि।vi·hā·si
Atha kho āyasmā citto hatthisāriputto eko vūpakaṭṭho appamatto ātāpī pahitatto viharanto nacirasseva—yassatthāya kulaputtā sammadeva agārasmā anagāriyaṁ pabbajanti, tadanuttaraṁ—brahmacariyapariyosānaṁ diṭṭheva dhamme sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja vihāsi.
Then Citta Hatthisāriputta, living alone, withdrawn, diligent, keen, and resolute, soon realized the supreme culmination of the spiritual path in this very life. He lived having achieved with his own insight the goal for which gentlemen rightly go forth from the lay life to homelessness.
-
96
“खीणाkhī·ṇā जाति,jā·ti वुसितंvu·si·taṃ ब्रह्मचरियं,brah·ma·ca·ri·yaṃ कतंka·taṃ करणीयं,ka·ra·ṇī·yaṃ नापरंnā·pa·raṃ इत्थत्ताया”तिit·that·tā·yā अब्भञ्ञासि।ab·bhañ·ñā·si
“Khīṇā jāti, vusitaṁ brahmacariyaṁ, kataṁ karaṇīyaṁ, nāparaṁ itthattāyā”ti abbhaññāsi.
He understood: “Rebirth is ended; the spiritual journey has been completed; what had to be done has been done; there is nothing further for this place.”
- 97
-
98
छट्ठं।chaṭ·ṭhaṃ
Chaṭṭhaṁ.
(Pāli only)
Sources. Sanskrit: Satyavedaḥ, the New Testament in Sanskrit (Calcutta Baptist Missionaries, 1851; J. Wenger’s revision of W. Carey’s version). Digital text © 2018 SanskritBible.in, via eBible.org, licensed CC BY-SA 4.0; changed here: arranged by verse and every word linked to the dictionary (links made automatically). Old Testament Sanskrit: the Old Testament in Sanskrit, Calcutta Baptist Mission Press, 1848–1852 (public domain), read by OCR from the Internet Archive scans of the Boston University School of Theology copy; unproofread, with machine clean-up only. Pāli Canon: Mahāsaṅgīti Tipiṭaka Buddhavasse 2500 (based on the Vipassana Research Institute’s Chaṭṭha Saṅgāyana edition), from SuttaCentral bilara-data, CC0; Devanagari and pronunciation made automatically from the Roman text. Pāli English: Bhikkhu Sujato (suttas) and Bhikkhu Brahmali (Vinaya), SuttaCentral, CC0. Pāli word meanings: the Pali Text Society’s Pali-English Dictionary (Rhys Davids & Stede), corrected reprint © The Pali Text Society, CC BY-NC 3.0, digital text from BuddhaDust; word matching automatic. English: King James Version (1769), public domain; words the translators added are in italics. Word meanings and pronunciations: Monier-Williams, Sanskrit–English Dictionary (1872), via this site’s Sanskrit dictionary (CC BY-SA 4.0); English↔Sanskrit word matches made automatically and may need checking.